Vikipediya uzwiki https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.19 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikipediya Vikipediya munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi Portal Portal munozarasi Loyiha Loyiha munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 1518 6271428 6140964 2026-09-15T20:19:09Z ~2026-49848-61 307216 /* Manbalar */ 6271428 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Yevropa (maʼnolari)}} {{Bilgiquti qitʼa |nomi = Yevropa |tasvir = {{Almashtirgich|[[Fayl:Europe orthographic Caucasus Urals boundary (with borders).svg|300px]]|Milliy chegaralarni koʻrsatish|[[Fayl:Europe orthographic Caucasus Urals boundary.svg|300px]]|Milliy chegaralarni yashirish|default=1}} |maydoni = 10,180,000 km² |aholisi = 741,447,158 (2016) |zichligi = 72.9/km² |etnoxoronim = Yevropalik |davlatlar = 50 ta |davlatlar_royxati = |qaram davlatlar = |tan_olinmagan = |tillar = [[Ruscha]], [[Nemis tili|Nemischa]], [[Fransuz tili|Fransuzcha]], [[Italyan tili|Italyancha]], [[Inglizcha]], [[Ispan tili|Ispancha]], [[Polyak tili|Polyakcha]], [[Ukrain tili|Ukraincha]], [[Rumin tili|Rumincha]], [[Niderland tili|Niderlandcha]] |vaqt = [[UTC−01:00|UTC−1]]dan [[UTC+05:00|UTC+5]]gacha |internet = |shaharlar = [[Istanbul]], [[Moskva]], [[Parij]], [[London]], [[Madrid]], [[Barselona]], [[Sankt-Peterburg]], [[Rim]], [[Berlin]], [[Milan]] }}'''Yevropa''' yoki '''Ovrupo'''<ref>{{Kitob manbasi |title=Jadidlar ishlatgan atama, masalan Behbudiy shunday deydi: “Endi zamon o‘zgarib, boshqa millatlar ila maxlut bo‘lduk, shari’at va o‘z urfimiz ustiga qonun va Ovrupo odatiga itoat qilmoqqa majburmiz.” MAHMUDXO‘JA BEHBUDIY. EHTIYOJI MILLAT (1913)}}</ref> — [[Yer]] sharining [[shimoliy yarimshar]]i va qisman [[sharqiy yarimshar]]ida joylashgan qitʼa boʻlib, Shimolda [[Shimoliy Muz okeani]], gʻarbda [[Atlantika okeani]], sharqda [[Osiyo]] va janubda [[Oʻrta dengiz]]i bilan chegaradosh. [[Yevrosiyo]] materigining gʻarbiy qismini oʻz ichiga oladi. Yevropaning maydoni 10,1 million km², shundan 730 ming km² ni orollar tashkil etadi. Yevropaning materikdagi chekka nuqtalari: shimolda Nordkin burni, janubda Marroki burni, gʻarbda Roka burni, sharqda Qutbiy Ural togʻining sharqiy etagi. Yevropa hududining 25%ni yarim orollar tashkil etadi, ularning eng yiriklari Kola, [[Skandinaviya yarim oroli|Skandinaviya]], [[Yutlandiya]], [[Bretan]], [[Pireney yarim oroli|Pirenei]], [[Apennin yarim oroli|Apennin]], [[Bolqon yarim oroli|Bolqon]], [[Qrim]] yarim orollari hisoblanadi. Yevropaga qarashli orol va arxipelaglardan eng yiriklari Yangi Yer, Frans-Iosif Yeri, [[Shpitsbergen]], [[Britaniya]], [[Islandiya]], [[Irlandiya]], [[Korsika]], [[Sardiniya]], [[Sitsiliya (orol)|Sitsiliya]] va [[Krit]]<nowiki/>dir. Yevropa qirgʻoq chizigʻining umumiy uzunligi 38 ming km. Qirgʻoqlari kuchli yemirilgan, dengiz va qoʻltiqlar quruqlik ichkarisiga kirib borgan. [[Yevropa aholisi]]<nowiki/>ning asosiy qismi [[fransuzlar]] tashkil etadi. == Tabiati == Relyefining aksar qismi [[Pasttekisliklar|pasttekislik]] va [[qir]]lar<nowiki/>dan, 1/5 qismi togʻlardan iborat. Yevropa oʻrtacha (300 m chamasi) va maksimal (4807 m, [[Alp togʻlari]]<nowiki/>dagi Monblan choʻqqisi) balandligi jihatdan boshqa qitʼalardan ([[Avstraliya]] bundan mustasno) keyinda turadi. Baʼzi rayonlari (Kaspiy boʻyi pasttekisligi — 28 m, Shimoliy va [[Boltiq dengizi|Boltiq dengiz]]<nowiki/>lari sohili) dengiz sathidan pastligi Yevropa relyefi tektonik tuzilishi va tarkib topishi tarixi jihatidan xilma-xil. Yevropaning sharqiy qismini [[Sharqiy Yevropa]] tekisligi egallaydi. Uning yuzasi toʻlqinsimon, tepalik koʻp, oʻrtacha balandligi 170 metr. Baʼzi joylari 200 m va undan ham balandroq boʻlib, quyidagi qirlar bor: Valroka burni — Yevropaning gʻarbiy eng chekka nuqtasi. Oʻrta Rus, Volga boʻyi, Dnepr boʻyi, Volin, Podolsk va boshqalar. Sharqiy Yevropa tekisligi asta-sekin Oʻrta Yevropa tekisligiga oʻtib boradi. Gʻarbiy Yevropaning katta qismi togʻlardan iborat. Janubda yosh burmali togʻlar koʻtarilib turadi, bular — [[Pireney togʻlari|Pirenei]], [[Alp]], [[Apennin]], [[Karpat]], [[Stara-Planina]] togʻlari, [[Dinara]] yassitogʻpigi. Yevropaning oʻrta qismi qadimgi togʻlar — Sevenna, Yura, Gars, Shvarsvald, Sudet va boshqalardan iborat. Qad. togʻlarga yana [[Grampian]], [[Pennin]], [[Skandinaviya]] togʻlari va Uralni kiritadilar. Yevropa relefining taraqqiyotida pleystotsen muz bosishlarining roli katta. Koʻp joylarda muzlik izlari hozirgacha saqlangan. Muzlikning asosiy markazi — Skandinaviya, kichikroq markazlari — Britaniya orollari, Alp va Karpat togʻlari boʻlgan. Muz qalinligi 2,0—2,5&nbsp;km ga etgan. == Foydali qazilmalari == Yevropada [[neft]] va [[gaz]] konlari paleozoy va mezozoy yotkiziqlari orasidan [[Alp]] togʻlari etagi va tog oraligʻidagi bukilmalarda ([[Ruminiya]], [[Vengriya]], [[Bolgariya]], [[Italiya]] va boshqalari) neft neogen yotkiziqlari orasidan topilgan. Toshkoʻmir va qoʻngʻir koʻmirning katta konlari (Don, Lvov-Volin, Moskva yoni, Pechora havzalari, Polsha, GFR, Belgiya, Buyuk Britaniya) bor. Temir va marganes rudalari, boksit, rangli metallardan mis, nikel, kobalt, qoʻrgʻoshin, kumush konlari asosan gersinid mintakasida mavjud, kaliy va tosh tuzlari [[Ukraina]], [[Belarus]], Kaspiy boʻyi va Ural oldida hamda perm yotkiziklari orasida uchraydi. Apatit-nefelin rudalarining yirik konlari Kola yarim orolida, katta tuz konlari [[Daniya]], [[Germaniya|GFR]] va [[Polsha]] hududlarida topilgan. == Iqlimi == Yevropaning aksariyat qismi oʻrtacha kengliklarda joylashgan. Yevropada arktika, subarktika, muʼtadil va subtropik mintaqalar iqlim tiplari bor. Yevropaning arktika mintaqasidagi orollarida iqlim sovuq, qish uzoq, yoz qisqa (iyulning oʻrtacha harorati 5&nbsp;°C dan past). Subarktika mintaqasida (Islandiya, Fennoskandiya, Shimoliy va Sharqiy Yevropa tekisligida) yoz uzoqroq va iliqroq, iyulda oʻrtacha harorat 10—12&nbsp;°C. Qish gʻarbiy rayonlarda yumshoq, sharqda sovuq; yogʻin 400–1000&nbsp;mm, bugʻlanish yogʻinga nisbatan kam. Moʻtadil mintaqaning (Yevropaning Oʻrta dengiz boʻyi va Qrimning janubidan boshqa qismi) shimolda iqlim sovuq, janubda iliq, gʻarbida dengiz iqlimi, sharqida esa moʻtadil kontinental, qish sovuq, yoz shimolda salqin, markazida iliq, janubda issiq. Subtropik mintakada iqlim Oʻrta dengiz tipli, qish iliq, seryomgʻir (yanvarning oʻrtacha harorati 4— 12°), yoz issiq va quruq. Qishda eng past oylik tralar Yevropaning shimoli-sharqida Pechora daryosi xavzasida boʻladi (bu yerda eng past harorat — 52&nbsp;°C qayd qilingan). Umuman qish Sharqiy Yevropada sovuq. Sharqiy Yevropaning janubda qor bir oy, shimolda 7—9 oy erimaydi. Iyulda oʻrtacha harorat Yevropada Oʻrta dengiz atrofida (28—30°) va Kaspiy dengizi boʻyida (24—26°) eng yuqori, Arktika orollarida eng past (2— 4&nbsp;°C) boʻladi. Eng yuqori harorat (48&nbsp;°C) Pirenei yarim orolining janubida kuzatilgan. Yevropada yillik yogʻin miqdori gʻarbdan sharqqa tomon kamayib boradi. Atlantika okeaniga yaqin rayonlarda yiliga 1000– 2000&nbsp;mm yogʻin yogʻadi. Sharqiy Yevropada yillik yogʻin miqdori 300–500&nbsp;mm, Kaspiy dengizi boʻyida 200&nbsp;mm va undan kam, Arktika orollarida 300–400&nbsp;mm. Yevropaning katta qismida yillik yogʻin miqdori bugʻlanishga nisbatan koʻproq. == Ichki suvlari == Ichki suvlari oqib turadigan suvning hajmi (2850&nbsp;km³) jihatidan Yevropa [[Yer]] yuzida Janubiy Amerikadan keyin 2-oʻrinda. Yevropada suv oqimi gʻarbdan sharqqa va shimoldan janubga tomon kamayib boradi. Yevropaning katta qismi [[Atlantika okeani]] va uning dengizlari havzasiga, oz qismi [[Shimoliy Muz okeani]] va ichki havza — [[Kaspiy dengizi]]ga mansub. === Yirik daryolari === Sharqiy Yevropa tekisliklarida joylashgan. Volga daryosi uzunligi (3530&nbsp;km), havzasining maydoni (1360 ming km²) va oʻrtacha yillik suv sarfi (8000 m/ sek) boʻyicha 1-oʻrinda. Boshqa daryolari: Ural, Dnepr, Don, Pechora, Dnestr, Shimoliy Dvina. Gʻarbiy Yevropadagi eng katta daryolar: Dunay (uzunligi 2850&nbsp;km, havzasining maydoni 817 ming km²), Reyn, Elba, Visla, Luara, Taxo, Odra. Daryolar Sharqiy Yevropa tekisliklarida kordan, qisman yomgʻirdan, Oʻrta Yevropa tekisliklarida, asosan, yomgʻirdan, Alp togʻlarida kor, yomgʻir, qisman muzliklarning erishidan, Oʻrta dengiz boʻyidagi karst relefli rayonlarda grunt suvlaridan toʻyinadi. Yevropa daryolariga oqimni tartibga solib turuvchi koʻplab suv omborlari va boshqa suv inshootlari qurilgan, ularning koʻpchiligi oʻzaro va koʻllar bilan kanallar orqali bogʻlangan, natijada ularning transport ahamiyati ortgan. === Koʻllar === Yevropada notekis taqsimlangan. Ular asosan, toʻrtlamchi davrda muzlik bosgan erlarda joylashgan. Tekisliklardagi koʻllar: [[Ladoga koʻli|Ladoga]], [[Onega]], Venern, Balaton, Vettern, Melaren, Imandra; togʻ etagida joylashgan koʻllar: Jeneva, Lago-Majore, Komo, Garda va boshqa Baland togʻ tepalarida „alp“ koʻllari, Apennin yarim oroli va Islandiyada vulqon koʻllari bor. Koʻllarning suvi chuchuk. Janubi-sharqdagi arid rayonlarda koʻl suvi shoʻr va juda minerallashgan (Elton, Bosqunchoq). Yevropaning Osiyo bilan chegarasida dunyodagi eng katta koʻl — [[Kaspiy dengizi]] joylashgan. Yevropaning shimoliy va shimoli-sharqida botqoqlik koʻp. === Muzliklari === Yevropadagi muzliklarning umumiy maydoni 118 ming km² dan ziyod. Eng yirik muzliklari Shpitsbergen (58 ming km²), Novaya Zemlya, [[Frans-Iosif Yeri]], Islandiyada va Skandinaviya togʻlarida. Muzliklarning qalinligi 400 – 600 m, ayrim joylarda 1000 m gacha. Alp togʻlari, Uralning shimoliy, Pirenei, Serra-Nevada togʻlarida ham muzliklar bor. Tuproqlari oʻz xususiyatiga koʻra 4 mintaqa (arktika, boreal, subboreal va subtropik) zonalariga boʻlingan. Boreal va subboreal mintaqa tuproqlari katta maydonni egallagan. Tuproqlarining zonallik strukturasi va tiplariga koʻra Gʻarbiy Yevropaning okean iqlimli rayonlari Sharqiy Yevropaning kontinental iqlimli rayonlaridan farq qiladi. Arktika mintaqasida arktika va tundra tuproqlari shakllangan. Boreal mintaqada podzollashgan, sur tusli oʻrmon, chimli torfsimon tuproqlar tarqalgan. Bu zonada introzonal tuproqlardan allyuvial, chimli-karbonatli, torfli botqoq tuproqlari va boshqalari bor. Togʻli rayonlarda togʻtundra, chimli-podzollashgan, sur tusli oʻrmon tuproqlari uchraydi. Subboreal mintaqaning moʻtadil kontinental rayonlarida qora va kashtan, qoʻngʻir chala chul tuproqlari, okean iqlimli rayonlarda qoʻngʻir oʻrmon, chimli-karbonatli, togʻlarda podzollashgan, togʻ-oʻtloq tuproqlari tarqalgan. Subtropik mintaqada qoʻngʻir, qizil, sariq, boʻz-qoʻngʻir, Oʻrta dengiz atrofidagi togʻlarda togʻ qoʻngʻir va jigarrang tuproqlar bor. Qora, qoʻngʻir va sur tusli oʻrmon hamda jigarrang tuproqli yerlardan dehqonchilikda koʻproq foydalaniladi". == Oʻsimliklari == Floristik tarkibiga koʻra Yevropa oʻsimliklari Golarktika oblastita kiradi. Yevropa florasida [[Osiyo]], [[Afrika]] va [[Shimoliy Amerika]] oʻsimliklariga xos oila, turkum va turlar koʻp, endemiklar esa kam. Yevropada quyidagi oʻsimlik tiplari mavjud: tundra, boreal yoki tayga, dasht, choʻl, subtropik oʻsimliklari. Oʻrmon oʻsimliklari eng katta maydonni egallagan, tundra va choʻl oʻsimliklari u qadar koʻp emas. Yevropa hududida tabiiy landshaftlar deyarli qolmagan, ular oʻrnini oʻzgartirilgan madaniy landshaftlar egallagan. Tundra va togʻlarning landshafti va faunasi kam oʻzgargan. Oʻrta va Janubiy Yevropada keng bargli oʻrmonlar koʻplab qirqib yuborilgan. Tundrada yoʻsin va lishaynik, oʻt, butalar, janubida daraxtlar oʻsadi. Tayga oʻsimliklari keng maydonda tarqalgan, janubiy chegarasi 57— 58&nbsp;°C sh. k.dan oʻtadi. Tayga zonasida igna bargli oʻrmonlar, oʻtloqlar, botqoqliklar bor. Keng bargli va igna bargli aralash [[oʻrmon]]lar taygadan janubda joylashgan va Skandinaviya janubdan Uralgacha choʻzilgan.. Togʻ oraligʻidagi tekisliklar (Chexiya tekisligi, Oʻrta Du-nay tekisligi)da oʻtloqli dashtlar bor. Togʻ yon bagʻrilari (pastdan yuqoriga) keng bargli, igna bargli, subalp butazorlari, alp oʻtloqlari bilan qoplangan. Oʻtloqlardan yaylov sifatida foydalaniladi. Keng bargli oʻrmonlardan janubda oʻrmonli dasht va dasht zonasi boʻlib, bu yerlar asosiy dehqonchilik rayoni. Tabiiy oʻsimliklar faqat qoʻriqxonalardagina yaxshi saqlanib qolgan. Chala choʻl va choʻl zonalaridan qoʻy boqiladigan yaylov sifatida foydalaniladi. Yevropaning subtropik rayonlaridagi tekislik va togʻ etaklarida doim yashil kserofil oʻrmon va butazorlar bor. Oʻrta dengiz atrofidagi oʻrmonlar kesilib, oʻrni ekinzor, tokzor va sitrus oʻsimliklar plantatsiyalariga aylantirilgan. == Geografik tadqiqotlar tarixi == Yevropa qitʼasining ayrim qismlarini kashf etishni kritliklar boshlab berishgan. Ular mil. av. <nowiki>XVI</nowiki> asrdan oldinroq Kiklada arxipelagini egalladilar. Peloponnes yarim orolda yashovchi axeylar mil. av. 15–XIII asrlarda Pind va Olimp togʻlarini, Xalqidiya yarim oroli, Shimoliy Sporada, Lemnos va Ioni orollarini kashf qildilar. Mil. av. <nowiki>IX</nowiki> asrda finikiyalik dengizchilar Apennin yarim oroli, Malta, Sitsiliya, Sardiniya, Balear orollari, Pirenei yarim oroli sohillariga suzib boradilar. Mil. av. 1-ming yillik oʻrtalariga kelganda yunonlar [[Janubiy Yevropa]] sohillarini kashf etib boʻldilar. Mil. av. [[320-yil]]gacha yunonistonlik Pifey Yevropaning gʻarbiy sohillarini Biskay qoʻltigʻidan Shimoliy dengizgacha oʻrgandi. Mil. av. <nowiki>IV</nowiki> asrgacha yunonlar Bolqon va Apennin togʻlari orqali oʻtib, Sharqiy Alp togʻlarigacha borganlar. Mil. av. 58—51 yillarda Yuliy Tsezar legionlari Fransiyaning koʻp daryolari va Buyuk Britaniyaning Temza daryosigacha boʻlgan joylarni oʻrgandilar. Mil. av. 35 — mil. 9-yilda Oktavian Avgust sarkardalari Markaziy Yevropaga bostirib kirib, Reyn, Dunay vodiylari, Friz orollari bilan tanishdilar. 43—84 yillarda rimliklar Uels yarim oroli, Men va Anglsi orollari, Pennin togʻlarigacha bordilar. <nowiki>VIII</nowiki> asrda irlandlar [[Farer orollari]] va Islandiyaga birinchi boʻlib bordilar. <nowiki>IX</nowiki> asrda bu orollarni normannlar egalladilar. Ular Skandinaviya va Kola yarim orollarini shimoldan aylanib, Oq dengizgacha yetib bordilar. Boltiq dengizining Botnik, Riga, Fin qoʻltiqlarida suzib, barcha yirik orollarni, Neman va [[Daugava]] daryolari etaklarini kashf etdilar. VIII-IX asrlarda arablar butun Janubiy Yevropa, 711—718 yillarda oʻzlari bosib olgan Pirenei yarim oroli bilan janubi-sharq va sharqda Emba va Yoyiq (Ural) daryolari hamda Volga boʻyining unga Kama daryosi quyilishigacha boʻlgan joylarini oʻrgandilar. Sharqiy Yevropaning qolgan hamma rayonlari va butun Shimoliy Yevropani Boltiq, dengizi qoʻltiqlari va Oq dengizdan Uralgacha [[ruslar]] tadqiq qildi. XV-XVI asrlarda rus dengizchi sayyohdari Shimoliy Yevropaning butun qirgʻoqlari boʻylab suzib, Kanin yarim oroli, Kolguev, Vaygach, Novaya Zemlya va Shpitsbergen orollarini oʻrgandilar. <nowiki>XVI</nowiki> asr 2-yarmida rus er oʻlchovchilari Sharqiy Yevropadagi daryo, yirik koʻllar, orol hamda yarim orollarni tadqiq qilib, xaritaga tushirdilar. <nowiki>XVIII</nowiki> asrda rus sayyohlari Ural togʻlari, Yalpi Sirt, Kaspiy boʻyi pasttekisligi, Kumamanich botigʻi, Valday kirlari va boshqa joylarni oʻrgandilar. Janubiy Yevropa dengizlari sohili va Atlantika okeani sohilini XIII-XV asrlarda, asosan Italiya dengizchilari batafsil tadqiq kilib xaritaga tushirdilar. XVIII asr oxirlarida fransuz, italyan, polyak va boshqa olimlar Apennin, Alp, Karpat, Pireney, Dinara togʻlari, Markaziy Fransiya massivini oʻrganishni davom ettirdilar. <nowiki>XIX</nowiki> asrda geolog va geograflar Alp va Fennoskandiya togʻlarining tuzilishini, Buyuk Britaniya orolning relef xususiyatlarini aniqladilar<ref name="Britannica">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/195686/Europe Britannica. Yevropa haqida maʼlumot]</ref>. == Aholisi == [[Aholi]]si [[2000-yil]]ga kelib 725,5 million kishiga etdi. Antropologik tarkibi. Yevropaning deyarli barcha aholisi katta yevropoid irqiga mansub boʻlib, bir necha kichik irqlarga boʻlinadi. Skandinaviya mamlakatlari, [[Birlashgan Qirollik]], [[Irlandiya]], [[Islandiya]], [[Niderlandiya]], [[Estoniya]] va [[Latviya]] hududlarida atlantika-boltiq irqiga mansub aholi yashaydi. Yevropaning markaziy viloyatlari va uning sharqiy qismida oʻrta yevropa irqiga mansub turli xalqlar bor. Adriatika dengizi sharqidagi [[mamlakat]]larda, Gretsiya shimoli, Bolgariya, Avstriya janubi va Italiya shimoli (Tirol), Qora dengizning shimoliy, gʻarbi va sharqida istiqomat qiluvchi aholi bolqon-kavkaz iqkiga kiradi. Ispaniya, Italiyaning katta qismi, Fransiya, Gresiya janubi, Oʻrta dengiz orollarida hind-oʻrta dengiz irqiga, Litva, qisman Latviya va Shimoliy Yevropaning Rossiya qismida oq dengiz-boltiq irqiga mansub xalqlar yashaydi. Yevropaning Ural va Volga havzalari va boshqa hududlarda turli irqqa mansub xalqlar bor<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. === Etnik tarkibi === Yevropa xalqlari tillarining koʻpchiligi hind-evropa tillari oilasiga mansub. Sharqiy va Janubiy-Sharqiy Yevropada slavyanlar guruhiga mansub xalqlar joylashgan. [[ruslar]], [[ukrainlar]], [[belaruslar]] — sharqiy slavyanlar; polyaklar, chexlar, slovaklar — gʻarbiy slavyanlar; bolgarlar, makedonlar, serblar va chernogorlar janubiy slavyanlarni tashkil etadi. Shimoliy va Markaziy Yevropada olmon tillirida soʻzlashuvchi xalqlar — [[olmonlar]], avstriyaliklar, shveysariyaliklar, lyuksemburglar, gollandlar, flamandlar, inglizlar, shotlandlar, danlar, shvedlar, norveglar, islandlar va boshqalar yashaydi, Janubi-Gʻarbiy Yevropa aholisi roman tillarida soʻzlashuvchi xalqlar — italyanlar, fransuzlar, ispanlar, portugallar, ruminlar, moldavanlar va boshqalardan iborat. Janubi-Sharqiy Yevropadagi hind-oriylar guruhiga mansub loʻlilarning koʻpchiligi va barcha mamlakatlarda istiqomat qiluvchi deyarli hamma yaxudiylar (rasmiy tili — idish, ivrit tili) mahalliy tilda soʻzlashadi. Grek tili va albanlar tili hind-evropa tillarining alohida guruhiga kiradi. Yevropa aholisining salmoqli qismini ural-oltoy xalqlari tillarida soʻzlashuvchilar tashkil etadi. Finlar, estonlar, karellar, mordvalar, marilar, udmurtlar, vengerlar va boshqa ugorfin tillarida, chuvashlar, tatarlar, boshkirdlar, gagauzlar va boshqa turkiy tillarda gaplashadi. Yevropada [[xristian dini]], asosan ikki oqim (pravoslavie va katolitsizm)ga boʻlinadi; shuningdek, <nowiki>XVI—XVII</nowiki> asrlardagi reformasiya davrida katolik cherkovidan ajralib chiqqan protestantizm va boshqa diniy oqimlar bor. Sharqiy va Janubi-Sharqiy Yevropa xalqlarida pravoslavie, Janubi-Gʻarbiy Yevropa aholisi oʻrtasida katolitsizm keng yoyilgan. Yevropadagi [[turkiy xalqlar]], albanlar, loʻlilarning koʻpchiligi, shuningdek, bosniylar va bolgarlarning bir qismi [[Islom]] diniga, yahudiylar hinduizmga eʼtiqod qiladi. == Siyosiy boʻlinishi == Yevropaning hozirgi siyosiy xaritasi [[1990-yil]]lardagi siyosiy oʻzgarishlardan soʻng yangilandi. Bir qancha davlatlar, jumladan shoʻrolar ittifoqining barham topishi, [[Yugoslaviya]]ning parchalanishi, Chexoslovakiyaning [[Chexiya]] va [[Slovakiya]]ga boʻlinishi natijasida bir qancha yangi davlatlar vujudga keldi, GDR va GFR birlashdi<ref>[http://www.larousse.fr/encyclopedie/divers/Europe/184804 Larousse Ensiklopediyasi. Yevropa]</ref><ref>National Geographic Atlas of the World (7th ed.). Washington, DC: National Geographic. 1999. {{ISBN|0-7922-7528-4}}. (68 va 90-betlar)</ref>. == Yevropa davlatlari == {| class="sortable wikitable" ! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Bayroq]] ! style="line-height:95%; width:2em" class="unsortable" | [[Gerb]]i ! Nomi ! [[Maydon]]i<br />(km²) ! [[Aholi]]si<br /> ! Aholi zichligi<br />(kishi/km²) ! [[Poytaxt]] ! [[Til|Davlatning rasmiy tilidagi nomi]] |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|ALB}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Albania|text=none}} | [[Albania]] | style="text-align:right;"| 28,748 | style="text-align:right;"| 2,876,591 | style="text-align:right;"| 98.5 | [[Tirana]] | Shqipëria |-| | style="text-align:center;"| {{flagicon|AND}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Andorra|text=none}} | [[Andorra]] | style="text-align:right;"| 468 | style="text-align:right;"| 77,281 | style="text-align:right;"| 179.8 | [[Andorra la Vella]] | Andorra |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|ARM}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Armenia|text=none}} | [[Armaniston]]&thinsp;{{cref2|j}} | style="text-align:right;"| 29,743 | style="text-align:right;"| 2,924,816 | style="text-align:right;"| 101.5 | [[Yerevan]] | Հայաստան (Hayastan) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|AUT}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Austria|text=none}} | [[Avstriya]] | style="text-align:right;"| 83,858 | style="text-align:right;"| 8,823,054 | style="text-align:right;"| 104 | [[Vienna]] | Österreich |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|AZE}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Azerbaijan|text=none}} | [[Ozarbayjon]]&thinsp;{{cref2|k}} | style="text-align:right;"| 86,600 | style="text-align:right;"| 9,911,646 | style="text-align:right;"| 113 | [[Boku]] | Azǝrbaycan |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|BLR}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Belarus|text=none}} | [[Belarusiya]] | style="text-align:right;"| 207,560 | style="text-align:right;"| 9,504,700 | style="text-align:right;"| 45.8 | [[Minsk]] | {{lang|be|Беларусь}} ({{transl|be|Belaruś}}) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|BEL}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Belgium|text=none}} | [[Belgiya]] | style="text-align:right;"| 30,528 | style="text-align:right;"| 11,358,357 | style="text-align:right;"| 372.06 | [[Brussel]] | België/Belgique/Belgien |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|BIH}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Bosnia and Herzegovina|text=none}} | [[Bosnia and Herzegovina]] | style="text-align:right;"| 51,129 | style="text-align:right;"| 3,531,159 | style="text-align:right;"| 68.97 | [[Sarayevo]] | {{lang|bs|Bosna i Hercegovina}}/{{lang|bs-Cyrl|Боснa и Херцеговина}} |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|BUL}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Bulgaria|text=none}} | [[Bolgariya]] | style="text-align:right;"| 110,910 | style="text-align:right;"| 7,101,859 | style="text-align:right;"| 64.9 | [[Sofia]] | {{lang|bg|България}} ({{transl|bg|Bǎlgariya}}) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|CRO}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Croatia|text=none}} | [[Croatia]] | style="text-align:right;"| 56,542 | style="text-align:right;"| 4,284,889 | style="text-align:right;"| 75.8 | [[Zagreb]] | Hrvatska |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|CYP}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Cyprus|text=none}} | [[Kipr]]&thinsp;{{cref2|d|1}} | style="text-align:right;"| 9,251 | style="text-align:right;"| 1,170,125 | style="text-align:right;"| 123.4 | [[Nikosiya]] | Kýpros/Kıbrıs |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|CZE}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Czech Republic|text=none}} | [[Chexiya Respublikasi]] | style="text-align:right;"| 78,866 | style="text-align:right;"| 10,610,947 | style="text-align:right;"| 134 | [[Prague]] | Česko |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|DEN}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Denmark|text=none}} | [[Daniya]] | style="text-align:right;"| 43,094 | style="text-align:right;"| 5,748,796 | style="text-align:right;"| 133.9 | [[Kopengagen]] | Danmark |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|EST}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Estonia|text=none}} | [[Estoniya]] | style="text-align:right;"| 45,226 | style="text-align:right;"| 1,319,133 | style="text-align:right;"| 28 | [[Tallin]] | Eesti |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|FIN}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Finland|text=none}} | [[Finlandiya]] | style="text-align:right;"| 336,593 | style="text-align:right;"| 5,509,717 | style="text-align:right;"| 16 | [[Helsinki]] | Suomi/Finland |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|FRA}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|France|text=none}} | [[Fransiya]]&thinsp;{{cref2|g}} | style="text-align:right;"| 547,030 | style="text-align:right;"| 67,348,000 | style="text-align:right;"| 116 | [[Paris]] | France |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|GEO}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Georgia|text=none|link=Georgia (country)}} | [[Gruziya]]&thinsp;{{cref2|l}} | style="text-align:right;"| 69,700 | style="text-align:right;"| 3,718,200 | style="text-align:right;"| 53.5 | [[Tbilisi]] | საქართველო (Sakartvelo) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|GER}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Germany|text=none}} | [[Germaniya]] | style="text-align:right;"| 357,168 | style="text-align:right;"| 82,800,000 | style="text-align:right;"| 232 | [[Berlin]] | Deutschland |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|GRE}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Greece|text=none}} | [[Gretsiya]] | style="text-align:right;"| 131,957 | style="text-align:right;"| 10,768,477 | style="text-align:right;"| 82 | [[Athens]] | Ελλάδα (Elláda) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|HUN}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Hungary|text=none}} | [[Hungary]] | style="text-align:right;"| 93,030 | style="text-align:right;"| 9,797,561 | style="text-align:right;"| 105.3 | [[Budapesht]] | Magyarország |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|ISL}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Iceland|text=none}} | [[Islandiya]] | style="text-align:right;"| 103,000 | style="text-align:right;"| 350,710 | style="text-align:right;"| 3.2 | [[Reykyavik]] | Ísland |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|IRL}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Ireland|text=none}} | [[Irlandiya]] | style="text-align:right;"| 70,280 | style="text-align:right;"| 4,761,865 | style="text-align:right;"| 67.7 | [[Dublin]] | Éire/Ireland |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|ITA}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Italy|text=none}} | [[Italiya]] | style="text-align:right;"| 301,338 | style="text-align:right;"| 60,589,445 | style="text-align:right;"| 201.3 | [[Rome]] | Italia |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|Kazakhstan}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Kazakhstan|text=none}} | [[Qozogʻiston]]&thinsp;{{cref2|i}} | style="text-align:right;"| 2,724,900 | style="text-align:right;"| 17,987,736 | style="text-align:right;"| 6.49 | [[Nur-Sulton]] | {{lang|kk|Қазақстан}} ({{lang|kk|Qazaqstan}}) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|LVA}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Latvia|text=none}} | [[Latviya]] | style="text-align:right;"| 64,589 | style="text-align:right;"| 1,925,800 | style="text-align:right;"| 34.3 | [[Riga]] | Latvija |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|LIE}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Liechtenstein|text=none}} | [[Liechtenstein]] | style="text-align:right;"| 160 | style="text-align:right;"| 38,111 | style="text-align:right;"| 227 | [[Vaduts]] | Liechtenstein |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|LTU}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Lithuania|text=none}} | [[Litva]] | style="text-align:right;"| 65,300 | style="text-align:right;"| 2,800,667 | style"text-align:right;"| 45.8 | [[Vilnyus]] | Lietuva |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|LUX}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Luxembourg|text=none}} | [[Lyuksemburg]] | style="text-align:right;"| 2,586 | style="text-align:right;"| 602,005 | style="text-align:right;"| 233.7 | [[Lyuksemburg (shahar)|Lyuksemburg]] | Lëtzebuerg/Luxemburg/Luxembourg |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|MLT}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Malta|text=none}} | [[Malta]] | style="text-align:right;"| 316 | style="text-align:right;"| 445,426 | style="text-align:right;"| 1,410 | [[Valletta]] | Malta |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|MDA}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Moldova|text=none}} | [[Moldova]]&thinsp;{{cref2|a|1}} | style="text-align:right;"| 33,846 | style="text-align:right;"| 4,434,547 | style="text-align:right;"| 131.0 | [[Kishinyov]] | Moldova |- | style="text-align:center;"| {{Bayroq|Monaco}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Monaco|text=none}} | [[Monako]] | style="text-align:right;"| 2.020 | style="text-align:right;"| 38,400 | style="text-align:right;"| 18,713 | [[Monaco]] | Monaco |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|MNE}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Montenegro|text=none}} | [[Montenegro]] | style="text-align:right;"| 13,812 | style="text-align:right;"| 642,550 | style="text-align:right;"| 45.0 | [[Podgoritsa]] | {{lang|mis-Latn|Crna Gora}}/{{lang|mis-Cyrl|Црна Гора}} |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|NED}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Netherlands|text=none}} | [[Niderlandiya]]&thinsp;{{cref2|h}} | style="text-align:right;"| 41,543 | style="text-align:right;"| 17,271,990 | style="text-align:right;"| 414.9 | [[Amsterdam]] | Nederland |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|Republic of Macedonia}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Republic of Macedonia|link=North Macedonia|text=none}} | [[Shimoliy Makedoniya]] | style="text-align:right;"| 25,713 | style="text-align:right;"| 2,103,721 | style="text-align:right;"| 80.1 | [[Skopye]] | {{lang|mk|Северна Македонија}} ({{transl|mk|Severna Makedonija}}) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|NOR}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Norway|text=none}} | [[Norvegiya]] | style="text-align:right;"| 385,203 | style="text-align:right;"| 5,295,619 | style="text-align:right;"| 15.8 | [[Oslo]] | Norge/Noreg/Norga |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|POL}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Poland|text=none}} | [[Polsha]] | style="text-align:right;"| 312,685 | style="text-align:right;"| 38,422,346 | style="text-align:right;"| 123.5 | [[Warsaw]] | Polska |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|POR}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Portugal|text=none}} | [[Portugaliya]]&thinsp;{{cref2|e}} | style="text-align:right;"| 92,212 | style="text-align:right;"| 10,379,537 | style="text-align:right;"| 115 | [[Lissabon]] | Portugal |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|ROU}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Romania|text=none}} | [[Ruminiya]] | style="text-align:right;"| 238,397 | style="text-align:right;"| 19,638,000 | style="text-align:right;"| 84.4 | [[Buxarest]] | România |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|RUS}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Russia|text=none}} | [[Rossiya]]&thinsp;{{cref2|b}} | style="text-align:right;"| 17,098,246 | style="text-align:right;"| 144,526,636 | style="text-align:right;"| 8.4 | [[Moskva]] | {{lang|ru|Россия}} ({{transl|ru|Rossiya}}) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|SMR}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|San Marino|text=none}} | [[San Marino]] | style="text-align:right;"| 61.2 | style="text-align:right;"| 33,285 | style="text-align:right;"| 520 | [[San-Marino (shahar)|San Marino]] | San Marino |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|SRB}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Serbia|text=none}} | [[Serbiya]]&thinsp;{{cref2|f}} | style="text-align:right;"| 88,361 | style="text-align:right;"| 7,040,272 | style="text-align:right;"| 91.1 | [[Belgrad]] | {{lang|sr-Latn|Srbija}}/{{lang|sr-Cyrl|Србија}} |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|SVK}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Slovakia|text=none}} | [[Slovakiya]] | style="text-align:right;"| 49,035 | style="text-align:right;"| 5,435,343 | style="text-align:right;"| 111.0 | [[Bratislava]] | Slovensko |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|SVN}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Slovenia|text=none}} | [[Slovenia]] | style="text-align:right;"| 20,273 | style="text-align:right;"| 2,066,880 | style="text-align:right;"| 101.8 | [[Lyublyana]] | Slovenija |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|ESP}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Spain|text=none}} | [[Ispaniya]] | style="text-align:right;"| 505,990 | style="text-align:right;"| 46,698,151 | style="text-align:right;"| 92 | [[Madrid]] | España |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|SWE}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Sweden|text=none}} | [[Sweden]] | style="text-align:right;"| 450,295 | style="text-align:right;"| 10,151,588 | style="text-align:right;"| 22.5 | [[Stockholm]] | Sverige |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|SUI}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Switzerland|text=none}} | [[Switzerland]] | style="text-align:right;"| 41,285 | style="text-align:right;"| 8,401,120 | style="text-align:right;"| 202 | [[Bern]] | Schweiz/Suisse/Svizzera/Svizra |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|TUR}} | style="text-align:center;"| [[Fayl:TurkishEmblem.svg|20px]] | [[Turkiya]]&thinsp;{{cref2|m}} | style="text-align:right;"| 783,356 | style="text-align:right;"| 80,810,525 | style="text-align:right;"| 105 | [[Anqara]] | Türkiye |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|UKR}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Ukraine|text=none}} | [[Ukraina]] | style="text-align:right;"| 603,628 | style="text-align:right;"| 42,418,235 | style="text-align:right;"| 73.8 | [[Kiev]] | {{lang|uk|Україна}} ({{transl|uk|Ukraina}}) |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|UK}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|United Kingdom|text=none}} | [[Birlashgan Qirollik]] | style="text-align:right;"| 244,820 | style="text-align:right;"| 66,040,229 | style="text-align:right;"| 270.7 | [[London]] | United Kingdom |- | style="text-align:center;"| {{flagicon|Vatican City}} | style="text-align:center;"| {{Coat of arms|Vatican City|text=none}} | [[Vatikan]] | style="text-align:right;"| 0.44 | style="text-align:right;"| 1000 | style="text-align:right;"| 2,272 | Vatican City | Città del Vaticano/Civitas Vaticana |- class="sortbottom" style="font-weight:bold;" | colspan="2" | Jami | style="text-align:right;"| 50 | style="text-align:right;"| 10,180,000{{cref2|n|3}} | style="text-align:right;"| 743,000,000{{cref2|n|4}} | style="text-align:right;"| 73 | | |} == Yana qarang == * [[Yevropa Ittifoqi]] * [[NATO]] == Adabiyotlar == == Manbalar == {{Manbalar}} == Qish oldin keladi == * [http://www.coe.int/ Council of Europe] * [http://europa.eu/ European Union] * [http://www.columbiagazetteer.org/ The Columbia Gazetteer of the World Online] Columbia University Press * [http://www.lonelyplanet.com/europe „Introducing Europe“] from [http://www.lonelyplanet.com/ Lonely Planet] Travel Guides and Information '''Tarixiy xaritalar''' * [http://geacron.com/home-en/?&sid=GeaCron747702 Borders in Europe 3000BC to the present] Geacron Historical atlas * [http://www.euratlas.net/history/europe/index.html Online history of Europe in 21 maps] [[Turkum:Yevropa| ]] [[Turkum:Yevrosiyo]] i2jwfoirltjupg9b06sxkjkd7h3x8a8 0 1572 6271502 6232617 2026-09-16T04:47:45Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271502 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Sirdaryo viloyati (maʼnolari)}} {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Sirdaryo viloyati |Asl nomi = |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamalakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[viloyat]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Guliston shahri]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = [[Yangiyer]], [[Sirdaryo (tuman)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]] |Asos solingan = [[1963-yil]] |Bekor qilingan = |Rahbari = [[Erkinjon Turdimov]] |Rahbar ismi = Viloyat hokimi |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = 2.7 Mlrd $ |YaIM yil = |YAIM oʻrin = 14 |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda= |Til = o'zbek |Tillar = |Aholi = 925 ming |Roʻyxatga olingan yil = 2024 |Aholi foizi = 2.5 |Aholi oʻrinda= 14 |Zichligi = 216 |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = [[oʻzbeklar]], [[tojiklar]], [[qozoqlar]], [[ruslar]] |Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[Xristianlik|xristianlar]] |Maydoni = 4.28 ming km.kv |Maydon foizi = 0.98 |Yer maydoni =12 |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = Sirdaryo Viloyati in Uzbekistan.svg |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = Sirdaryo viloyati.png |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = UZ-SI |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = 12 (eskisi 1998-2008) 20 (yangisi 2008-yildan) |Veb sayt = http://www.sirdaryo.uz/ |TurkumCommons = |Izoh = }} '''Sirdaryo viloyati''' — Oʻzbekiston Respublikasi tarkibidagi viloyat. 1963-yil 16-fevralda tashkil etilgan. Shimolidan [[Qozogʻiston]] Respublikasi, sharqdan [[Toshkent viloyati]], janubidan [[Tojikiston]] Respublikasi va gʻarbdan [[Jizzax viloyati]] bilan chegaradosh. Maydoni 4.28 ming km. Aholisi 949,6 ming kishi ([[2024|2026.04.01]]). Tarkibida 8 tuman ([[Boyovut tumani|Boyovut]], [[Guliston tumani|Guliston]], [[Mirzaobod tumani|Mirzaobod]], [[Oqoltin tumani|Oqoltin]], [[Sayxunobod tumani|Sayxunobod]], [[Sirdaryo tumani|Sirdaryo]], [[Xovos tumani|Xovos]], [[Sardoba tumani|Sardoba]]), 5 shahar ([[Guliston]], [[Baxt (shahar)|Baxt]], [[Sirdaryo (shahar)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]], [[Yangiyer]]) 7 shaharcha ([[Boyovut (shaharcha)|Boyovut]], [[Dehqonobod]], Doʻstlik, [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)|Paxtaobod]], Sardoba, Sayxun, [[Xovos]]) va 75 qishloq fuqarolari yigʻini bor (2004). Markazi — [[Guliston|Guliston shahri]]. == Tabiati == Relyefi, asosan, toʻlqinsimon tekislik boʻlib, janubidan shim.gʻarbga pasayib boradi. Mirzachoʻl dashtining bir qismi viloyat hududiga kiradi. Bal. shimubida 230 m, markaziy qismida 400–450 m, jan. va jan.gʻarbda 600–650 m. Sharqida keng Sirdaryo vodiysi joylashgan. Mezozoy va kaynozoy davrida, asosan, choʻkindi jinslarning qalin qatlami bilan qoplangan. Shoʻroʻzak, Mirzarabot, Sardoba kabi botiqlar mavjud. Tekislik qismi daryolar oqizib keltirgan yotqiziklardan hosil boʻlgan, baʼzi joylarini koʻl, botqoq va shoʻrxok yerlar egallagan. Sirdaryo viloyatida yangi kanallar, zovurlar qazilib, choʻl oʻzlashtirildi va ekin maydonlarga aylantirildi. Tekislik qismida irrigatsiya inshootlari qurilib, paxtazor, bogʻ va tokzorlar barpo qilindi. Adirlar lalmikor yerlar va yaylovlardan iborat. Ob-havosi keskin oʻzgaruvchan va quruq. Yillik oʻrtacha temperaturasi 14°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —6°, janubida —2°. Qishda havo tez soviydi va temperatura —30° gacha (Gulistonda —35°) pasayadi. Baʼzan, qish oʻrtalarida havo birdaniga isib, keyin sovib ketadi. Kech koʻklamda va erta kuzda ham kora sovuq tushib oʻsimlikning oʻsish davrini qisqartiradi. Yozi quruq va issiq. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 27—29°. Yozda temperatura 32—45° gacha koʻtariladi. Koʻpincha issiq shamol (garmsel) tuproqni quritadi va oʻsimliklar rivojlanishiga yomon taʼsir qiladi. Vegetatsiya davri 218 kun. Yillik yogin 180–220&nbsp;mm, asosan, qishda yogʻadi. Yozda kuchli bugʻlanish sababli yer osti suvlari yuza maydonlarning (Sharof Rashidov, Oqoltin, Guliston tumanlari) tuprogʻini shoʻr bosadi. Noyabrdan martgacha teztez esib turadigan „Bekobod shamoli“ tezligi 20–25 m/sek. (Boyovut tumanida 40 m/sek.)ga yetadi. Bahorda esadigan bu xildagi shamol unib chikayotgan gʻoʻzalarni baʼzan nobud qiladi. Keyingi yillarda ixota daraxtzorlari barpo qilindi. Tuproqlari, asosan, och tusli kuchsiz joylashgan boʻz tuproq boʻlib, kam va oʻrtacha shoʻrlangan, mexanik tartibiga koʻra, qumoq va soz tuproqlardir. Tekisliklarda shoʻrxok va shoʻrxoksimon tuproq uchraydi. Yer osti suvining chuq. 5–6 m. Shoʻroʻzak massivida, hali oʻzlashtirilmagan pastqam joylarda shoʻrxoklar keng tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarning 32% shoʻrlangan, 25% kuchsiz shoʻrlangan, 16% shoʻrxoklardan iborat. Oʻsimliklardan lolaqizgʻaldoq, boychechak, chuchmoma, qoqi yalpiz, ismaloq, yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qoʻziquloq, tuyatovon, quyonsuyak. juzgʻun, qovul, oqquray, qiltiq, karrak, rang, iloq, betaga, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, qushqoʻnmas, naʼmatak, mingboshi, chitir, gʻumay, pechak, saksovul, har xil butalar, jiyda, doʻlana, tol, terak, qayragʻoch, [[oq akatsiya]], zarang, shumtol va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan: jayra, tulki, boʻri, chiyaboʻri, qobon, jayran, nutriya, ondatra, koʻrsichqon, suvkalamush, tipratikan, yumronqoziq, kaltakesak, ilon, toshbaqa, falanga, chayon, qoraqurt; qushlardan xoʻjasavdogar, moyqut, bulduruq va boshqa bor. == Hududiy boʻlinishi == [[Tasvir:Sirdaryo districts.png|thumb|right|350px]] {| class="wikitable sortable" |- ! || Tuman nomi || Tuman markazi |- | 1 || [[Oqoltin tumani]] 13 MFY,57,6 ming kishi || [[Sardoba shaharchasi]] |- | 2 || [[Boyovut tumani]] 39 MFY,144,7 ming kishi || [[Boyovut (shaharcha)]] |- | 3 || [[Guliston tumani]] 25 MFY,82,6 ming kishi || [[Dehqonobod]] |- | 4 || [[Xovos tumani]] 27 MFY,106 ming kishi || [[Xovos]] |- | 5 || [[Mirzaobod tumani]] 18 MFY,84,3 ming kishi || [[Navroʻz (qishloq)|Navroʻz (shaharcha)]] |- | 6 || [[Sardoba tumani]] 15 MFY,72,5 ming kishi || [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)]] |- | 7 || [[Sayxunobod tumani]] 19 MFY,85,6 ming kishi || [[Sayxun]] |- | 8 || [[Sirdaryo tumani]] 38 MFY,141,6 ming kishi || [[Sirdaryo (shahar)]] |- |9 |Guliston sh 24 MFY,104,9 ming kishi | |- |10 |Shirin sh 7 MFY,19,4 ming kishi | |- |11 |Yangiyer sh 11 MFY,50,4 ming kishi | |} == Tarixi == Qadimgi Sirdaryo tarixi haqida maʼlumot beruvchi muhim yozma manba qad. yunon tarixchisi Arrianning „Iskandarning harbiy yurishlari“ asaridir. Bu asarda Sirdaryo „Tanais“, „Yaksart“ nomi bilan yuritiladi. Mil. av. <nowiki>III—II</nowiki> asrlarda Oʻrta Osiyoning shimoliy rayonnlarida 5 ta mayda davlatlardan iborat Qangʻyuy davlati ittifoqi yuzaga keladi. Uning tarkibiga hozirgi Sirdaryo viloyati hududlari ham kirgan. Ushbu davrda koʻchmanchi aholining viloyat hududiga kelib oʻrnashishi yer tanqisligini yuzaga keltiradi. Natijada hozirgi Xovos tumanining gʻarbiy qismlari ham aholi tomonidan oʻzlashtiriladi. Shoʻrbuloqsoyning quyi qismida Eski Xovos yodgorligi, Shirinsoyning quyi qismida Munchoqtepa yodgorligi qad koʻtaradi. Sirdaryo viloyati hududi ilk bor alohida oʻlka— Ustrushona sifatida Beyshi, Suyshi va Tanshu kabi Xitoy yilnomalarida tilga olinadi. Undan oldingi manbalarda Sharqiy Sao (suvi yoʻq) deb yuritiladi. Uning bunday nomlanishi hududda qoʻshni Choch va Sugʻddan farqli ravishda daryolarning koʻp boʻlmaganligi bilan izoxlanadi. Nisbatan oʻlkaning toʻlaroq nomlanishi Tanshu yilnomalarida („Shuaydushana“, „Suydushana“ nomlari bilan) berilgan. Tan imperatorlari saroyida oʻlka nomi, shuningdek, Layviy (magʻrurligini sezgan holda boʻysunmoq) deb ham yuritilgan. Viloyat qad. aholisining tili sugʻd tiliga oʻxshash tilda soʻzlashuvchi Sirdaryo va Amudaryo oraligʻida yashagan aholi tiliga yaqin boʻlgan. Xan davri yozma manbalarida Dovon (Fargʻona)dan to Ansi (Baqtriya)gacha boʻlgan hudud aholisi turli shevalarda gaplashsalarda, birbiriga yaqin tidda gaplashganlar va oʻzaro birbirini tushunganlar deyiladi. Mil. <nowiki>VI</nowiki> asrda [[Turk xoqonligi]] davrida mahalliy aholining turk qabilalari bilan munosabatlari rivojlanadi. Qudaandachilik munosabatlari oʻrnatiladi. Ustrushona afshini Xasan ibn Haydar turk lashkarboshisining qiziga uylangan. <nowiki>VIII</nowiki> asrga oid Xitoy yozma manbasi Syuandzanda yozilishicha, oʻlka „Sutulisen“ deb nomlanadi. Shuningdek, unda shim.gʻarbda katta choʻl (Mirzachoʻl) joylashganligi, oʻlka hukmdori Bosi togʻi (Turkiston togʻ tizmasi)ning shim. yon bagʻrida yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Oʻlkada zarb qilingan <nowiki>VI—VIII</nowiki> asrlarga oid tangalar Ustrushonaning ilk hukmdorlari Chirdmish, Satagari, Raxang haqida maʼlumot beradi. Hokimiyat shu davrda otadan bolaga oʻtgan. <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida Ustrushonaga arablar bostirib kirgan. Ustrushona arab va Tan sulolasi oʻrtasidagi kurash maydoniga aylangan. 749 yilda xitoyliklar yurish qilgan boʻlsa, 751 yilda Ustrushonani arablar bosib olgan. Fakatgina <nowiki>IX</nowiki> asr boshlaridan Haydar ibn Qavus arab xalifasi xizmatiga kiradi. 893 yilda afshinlar sulolasi agʻdarib tashlanib Ustrushona Somoniylar davlati tarkibiga kiritshshi. Oʻrta asrlardagi Ustrushona haqida birmuncha toʻliq maʼlumotlar arab yozma manbalarida mavjud. Ularda aytilishicha, oʻlka hududi Xoʻjanddan Samarqandgacha, Sirdaryo daryosi va Mirzachoʻldan to Hisor tizma togʻlarigacha boʻlgan. Istaxriy (<nowiki>X</nowiki> asr) maʼlumotiga koʻra, Ustrushonaning koʻpgina qismini [[togʻlar]] egallagan boʻlib, unda „kemalar suzishi mumkin boʻlgan daryo ham, koʻl ham yoʻq“. Havkalga binoan, Movarounnaxrning boshqa viloyatlari qatori Ustrushona ham qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan ajralib turardi. Bu mahsulotlar viloyat tashqarisiga, jumladan, Xoʻjandga chiqarilgan. Ayrim shaharlarda bozorlar boʻlgan. Ustrushonaliklarning fahri Mink va Marsmandada ishlab chiqarilgan temir qurollar boʻlib, ular Xurosonda ishlatilgan va Iroqqacha shu qurolyarogʻ bilan qurollanganlar. Ustrushona poytaxti Bunjikat sh. boʻlgan. Oʻrta Osiyodagi boshqa davlatlar qatori Ustrushona ham keyingi hayotida qoraxoniylar, moʻgʻullar, temuriylar, shayboniylar va boshqa davlatlari tarkibidagi tarixiy davrlarni boshidan kechirgan. Qadimgi viloyat axoliyey, asosan, soy va chashmalar boʻylarida vohavoha boʻlib hayot kechirishgan. Viloyat hududida Xoʻjamushkentsoy, Shoʻrbuloqsoy, Mugʻolsoy, Tagobsoy, Sarmichsoy singari suv manbalari boʻlgan. Suv balansining buzilishi manzilgohlarning yoʻq boʻlib ketishiga yoki boshqa joyga koʻchib oʻtilishiga olib kelgan. Sirdaryo viloyatida qadimgi kanallarning izlari, sardobalar mavjud. 70&nbsp;km uzunlikdagi Oʻrinboyoʻgʻiz, Iskandarariq, Buxoroariq juda qad. kanallardir. <nowiki>XV</nowiki> asrda Shohrux va Ulugʻbek Sirdaryodan Mirzachoʻlga kanal orqali suv chiqartirgan. Keyinchalik Mirzachoʻlning janubi-sharqida Boʻzariq, Sirdaryoning oʻng tomonida Dalvarzinariq barpo etilgan. Qiyot koʻli yonida Sirdaryodan suv oladigan mayda ariqlar boʻlgan. 1872-yilda Bekobod yonida Kaufman kanali (13&nbsp;km), 1878—82 yillarda Toʻngʻizariq (6&nbsp;km) qazildi. 1883—85 yillarda Iskandarariq va Buxoroariq qayta kavlandi. 1891—95 yillarda Farhod togʻi yonida maxsus toʻgʻon (Shohtoʻgʻon) qurildi. 1896-yilda hozirgi Doʻstlik kanali qazilib Mirzachoʻlning ichkarisiga suv yuborildi. 1897-yilda Mirzachoʻlda birinchi marta 6 ga yerga paxta ekildi. 1899-yilda 8 ming ga, 1907-yilda 9,09 ming ga, 1910-yilda 12,2 ming ga, 1915-yilda 34,5 ming ga yer sugʻorilib, 19 ming ga yerga paxta ekildi. 1926-yilda 180&nbsp;km ariq va kanallar qazildi, sugʻoriladigan maydonlar 53 ming gektarga yetdi, 1927-yilda 60 ming ga (shundan paxta 27 ming ga), 1929-yilda 68 ming ga, 1934-yilda 134 ming ga, 1938-yilda 154 ming ga (shundan paxta 40 ming ga) yer sugʻorildi. 1942-yilda 180 ming ga yer (shundan 70 ming ga yer paxta) sugʻorildi. 1943—48 yillarda Farhod GES, bosh toʻgʻon Doʻstlik kanaliga tutashtirildi. Boyovut kanali va Farxrd suv ombori qurildi. Natijada Mirzachoʻlning jan. qismi va Dalvarzin choʻlini sugʻorish masalasi hal qilindi. 1956—59 yillarda Qayroqqum suv ombori va GES (quvvati 126 ming kVt) qurildi. 1956-yillarda sugʻoriladigan yerlar maydoni 280 ming gektar yerga yetdi. 1960-yilda Janubi Mirzachoʻl kanali (uz. 128&nbsp;km) qazildi. 1958-yilda shoʻr suvlarni oqizish uchun 90&nbsp;km uzunlikdagi Markaziy Mirzachoʻl kollektori qurilib, Boyovut va Yettisoy kollektorlariga qoʻshildi. Viloyat qududidan Sirdaryo oqib oʻtadi. == Aholisi == Sirdaryo viloyatida oʻzbeklar 760,470 ming kishi (80,4%) qozoqlar 12,760 ming kishi (1,3%) tojiklar 87,165 ming kishi (9,2%) qirgʻizlar 20 ming kishi (2,1%) ruslar 22,126 ming kishi (2,3%) va boshqa 70 dan ortiq millat vakillari yashaydi. 1&nbsp;km² ga 221,5 kishi toʻgʻri keladi (2026.07.01). Qishloq aholisi 535 ming kishi, shahar aholisi 403,5 ming kishi. == Xoʻjaligi == Sirdaryo viloyati respublikaning yirik paxtachilik bazalaridan biri. Viloyat xoʻjaliklari, asosan, paxta yetishtirishga ixtisoslashgan. Sanoati paxtani va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga qaratilgan. == Sanoati == <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida viloyatda bir necha mayda korxona bor edi. 1970-yillarda 8 paxta tozalash zavodi, 29 paxta qabul qilish punkti boʻlgan. Paxta zavodlaridan chiqqan paxta tolasi Bolgariya, Polsha, Kuba, Chexoslovakiya, Turkiya, Afrika mamlakatlariga joʻnatilgan. Sirdaryo viloyatidagi 10774 ta korxonadan 10129 tasi kichik va oʻrta biznes korxonasi, shundan 8557 tasi mikrokorxona va 1282 tasi kichik va 290 tasi oʻrta korxonalardir. Viloyatda xorijiy investitsiya ishtirokida 39 ta korxona faoliyat koʻrsatadi. Ulardan 35 tasi qoʻshma korxonadir. Qoʻshma korxonalardan: Oʻzbekiston — Rossiya hamkorligidagi „Turkiston S“ (konditer mahsulotlar ishlab chiqaradi), Oʻzbekiston — Chexiya „Lechiva“ farmsanoat qoʻshma korxonasi (tibbiy spirt, doridarmon tayyorlaydi), chet el parrandachilik firmasi, Oʻzbekiston — Avstriya „Sirdaryo“, „Lolamodel“ (trikotaj buyumlar ishlab chiqaradi), „Sarbonteks“ (tibbiy bint, doka, jarroxlik salfetkalari), Oʻzbekiston — Eron „Sayxun PAYA“ (tomat pastasi ishlab chikariladi), Oʻzbekiston — Xitoy „Paxtakor LTD“ (issiqxona),Oʻzbek — Arab „Ok, oltin PMB“ (paxta tolasi ishlab chiqaradi) va boshqa korxonalar, ayniqsa, samarali faoliyat koʻrsatmoqda. 9 paxta tozalash zavodi, Sirdaryo issiklik elektr stansiyasi, Farhod GES, „Momiq“, „Zilola“, „Shuxrat“, „Gulistonnon“, „Xovosdon“, „Oq oltindon“ aksiyadorlik jamiyatlari, „Sayxunsut“ xususiy korxonasi, „Bunyod“ korxonasi (temirbeton buyumlar ishlab chiqaradi) va boshqa ishlab turibdi. == Qishloq xoʻjaligi == Paxtachilik, gʻallachilik, pillachilik, mevachilik, sabzavotpolizchilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. Sirdaryo viloyatida 30 shirkat va 6170 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatadi (2004). Viloyatning jami ekin maydonlari 245,0 ming ga, shundan 115,3 ming ga yerga paxta, 86,3 ming ga yerga gʻalla, 6,0 ming ga yerga sholi, 1,9 ming ga yerga sabzavot, 2 ming ga yerga poliz, 450 ga yerga kartoshka, 19,5 ga yerga yem-xashak ekinlari ekiladi. 1233 ga bogʻ va tokzor bilan band. Shuningdek, sugʻoriladigan yerlarga beda, noʻxat, mosh, kunjut, tariq, loviya, kungabokar va boshqa ekiladi. Guliston va Xovos tumanlari sabzavot va poliz ekinlari ekiladigan asosiy joylardir. Viloyatda yetishtiriladigan qovun, tarvuz, piyoz Ural, Sibir va Uzoq Sharqdagi shaharlarga ham joʻnatiladi. Bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Sirdaryo viloyatidagi jami jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 181,1 ming krramol (shundan 75,9 ming sigir), 120,5 ming qoʻy va echki, 376,3 ming parranda, 6,1 ming ot boqiladi (2004). Viloyatda 2 ta baliqchilik xoʻjaligi mavjud. == Transporti == Viloyat hududidagi temir yoʻl uzunligi 172&nbsp;km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzun. 1,6 ming km. Sirdaryo viloyati hududidan Toshkent—Kitob, Toshkent — Nukus, Toshkent — Buxoro, Toshkent — Termiz, Toshkent — Samarqand, Toshkent — Andijon, Toshkent — Xovos poyezdlari oʻtadi. Toshkent — Samarqand, Toshkent — Guliston elektr poyezdlari qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Katta Oʻzbekiston temperaturakti ham viloyat hududidan oʻtgan. Sirdaryo viloyati orqali Toshkentdan Jizzax, Samarqand, Navoiy, Buxoro, Termiz, Kitob, Shahrisabz, Urganch, Nukusga katnaydigan avtobuslar oʻtadi. Bundan tashqari, viloyat markazi bilan tuman markazlari oʻrtasida hamda Guliston va Yangiyerdan Toshkentga avtobuslar katnaydi. == Madaniy-maorif, sogʻliqni saqlash va sport == Sirdaryoda 1914-yilda bitta, 1916-yilda 13 ta rus-tuzem maktabi faoliyat koʻrsatdi. 1917—23 yillarda maktablar soni 52 ta, oʻquvchilar soni 2030 ga yetdi. 2003/2004 oʻquv yilida Sirdaryo viloyatida 308 umumiy taʼlim maktabi boʻlib, 156 ming oʻquvchi, shu jumladan, 14 ta ixtisoslashtirilgan maktabda 3659 oʻquvchi taʼlimtarbiya oldi. Viloyatdagi 14 musika va sanʼat maktabida 1300 oʻquvchi, 22 sport maktabida 11 mingga yaqin oʻquvchi taʼlim oldi. Xalq taʼlimi tizimida xalqaro hamkorlik borasida ham maʼlum ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Mirzaobod tumanidagi 21maktab YUNESKO maktabi Kengashiga aʼzo, YUNISEF tashkiloti bilan hamkorlikda viloyatda 5 ta xonadonbogʻcha tashkil etilgan. 2003-yilning sentyabr oyida „Ozodlikni qoʻllab-quvvatlash“ (AKSELS) Dasturi boʻyicha Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan koʻriktanlovda viloyatning 110 iqtidorli maktab oʻquvchilari ishtirok etib, 1turdan 43 nafari muvaffaqiyatli oʻtdilar. Viloyat shahar va tumanlarida 1998— 2003-yillarda 22 kasb-hunar kolleji va akademik litseylari binolari qurilib ishga tushirildi. Ular zamonaviy dastgoh va texnika bilan jihozlandi. 2004-yilda Sirdaryo viloyatidagi 22 kasb-hunar kollejida 12483 oʻquvchi, 2 akademik litseyda 1186 oʻquvchi taʼlim oladi. Guliston universiteti mavjud. Sirdaryo viloyatida 1 muzey (Guliston shahridagi „Mirzachoʻlni oʻzlashtirish tarixi muzeyi“), 198 jamoat kutubxonasi (1659,8 ming nusxa asar), 103 klub va madaniyat uyi, 1 teatr (qarang [[Sirdaryo teatri]]), viloyat rasmlar galereyasi faoliyat koʻrsatadi. Viloyat Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, xalq ijodiyoti va madaniy-maʼrifiy ishlar viloyat markazi, Guliston sanʼat bilim yurti, 2 ta madaniyat va istirohat bogʻi, „Oʻzbeknavo“, „Oʻzbekraqs“ viloyat boʻlimlari bor, „Sirdaryo navolari“ ashula va raqs ansambli, 9 ta xalq havaskorligi jamoalari respublika va viloyat ommaviymadaniy tadbirlarida faol ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyatidan [[Shafoat Rahmatullayeva]] kabi Oʻzbekiston xalq artistlari, A. Gʻofurov, Gʻ. Hamidullayev, M. Nurmatov, R. Hasanov, T. Qosimova, A. Yusuvaliyev, A. Abdullayev, O. Abdullayeva, A. Xoliqov, R. Karimov, Sh. Jumayev kabi Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar yetishib chiqqan. === Sogʻliqni saqlash === Viloyatda 4,1 ming oʻrinli (10 ming kishiga 63,2 oʻrin) 32 kasalxona, 10 tugʻruqxona, 131 ambulatoriya, poliklinika, 130 qishloq vrachlik punkti, 108 dorixona va boshqa tibbiy muassasalarda 1522 vrach, 7616 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi (2004). Guliston shahrida respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi ishlab turibdi. Uning 9 ta tumanda boʻlimlari tashkil etilgan. === Sport === Sirdaryo viloyati sportchilari sportning 33 turi boʻyicha turli darajadagi musobaqalarda ishtirok etmoqdalar. Shulardan kikboksing, kurash, belbogʻli kurash, boks, akademik eshkak eshish, armrestling, taekvondo, yengil atletika, shaxmat, shashka, karate, velosport va boshqa turlari boʻyicha har xil turdagi medal sovrindorlari boʻlishdi. Viloyat sportchilari vakillari Respublika terma jamoalarining 19 tasida ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyati sportchilari 2003-yilda jahon, xalqaro va Osiyo musobaqalarida qatnashib sovrinli oʻrinlarni egallashdi. Jumladan, kikboksing boʻyicha Gretsiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida Jahongir Koʻchmurodov, Alisher Abdullayevlar oltin medallar, Sobir Qodirov bronza medali, Rossiyada armrestling boʻyicha oʻtkazilgan jahon chempionatida Farid Usmanov kumush medal, shashka boʻyicha Hindistonda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Alisher Ortiqov kumush medal, boks boʻyicha Italiyadagi jahon chempionatida Sherzod Abdurahmonov kumush hamda Boku shahridagi xalqaro turnirda bronza medal sovrindorlari boʻlishdi. Italiyada akademik eshkak eshish boʻyicha xalqaro turnirda Sergey Tyan, Yuriy Shaxsuvaryan, Sergey Yaqubov va Vitaliy Silayevlar bronza medallarini, Rossiyadagi xalqaro shaxmat turnirida Sobir Umarov 1-oʻrinni, Angliyadagi kurash boʻyicha „Islom Karimov“ xalqaro turnirida Alisher Boʻronov 1-oʻrinni qoʻlga kiritdilar. 2003-yilda viloyat sportchilari 6 ta jahon, 16 ta xalqaro, 40 ta dan ortiq respublika musobaqalarida qatnashib, munosib oʻrinlarni egallashdi. Viloyatda tennis boʻyicha xalqaro „Fyuchers“ turnirini oʻtkazish anʼanaga aylangan. Sirdaryo viloyatida sportning texnik turlari (karting) boʻyicha Respublika chempionatlari oʻtkazilib kelinmoqda. Viloyatda 22 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi faoliyat koʻrsatadi. Ularda 11 mingga yaqin oʻquvchi sportning har xil turlari bilan shugʻullanadi. Guliston shahrida viloyag sport qoʻmitasiga qarashli Olimpiya oʻrinbosarlari bolalar va oʻsmirlar maxsus sport maktabi ishlab turibdi. Sirdaryo viloyatida sportchilar va aholi ixtiyorida 1493 sport inshootlari (shu jumladan, „Alpomish“ sport majmui, „Boks“ saroyi, „Yoshlar sport markazi“, tennis kortlar va boshqalar), 1230 sport maydonchasi, 11 suzish havzasi, 12 stadion bor. Viloyatda barcha turdagi sport tashkilotlari sport seksiyalarida 181,3 mingdan ziyod bola shugʻullanib kelmoqda. Bolalar sportini rivojlantirish boʻyicha umumiy taʼlim maktablari, kollej va litseylar boʻyicha oʻquv dasturlari ishlab chiqildi, tegishli choratadbirlar belgilandi. Taʼlim muassasalarini, sport maktablarini malakali kadrlar bilan taʼminlashda Guliston davlat universitetida ochilgan boshlangʻich taʼlim va sport-tarbiyaviy ishlar, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat yoʻnalishlari boʻyicha sirtqi boʻlimning muayyan oʻrni bor. == Adabiyoti == Sirdaryo viloyati adabiy muhitining yuksalishida „Sirdaryo haqiqati“ gazetaning tashkil etilishi (1963) munosabati bilan bu yerga yuborilgan bir guruh yozuvchi va jurnalistlarning taʼsiri katta boʻldi. Sirdaryo adabiyoti respublika adabiyotining tarkibiy qismi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda. Viloyatda „Ziyo“ nashriyoti tashkil etilgan. Mustaqillik yillarida oʻnlab yosh, iqtidorli shoirlar oʻz ijodi bilan viloyat sheʼriyat muxlislarga tanilib kelmoqda. Oʻzbekiston xalq shoiri [[Toʻra Sulaymon]] oʻzining 20 dan ortiq sheʼriy toʻplamlari va dostonlari bilan oʻzbek adabiyotiga qissa qoʻshgan. Uning „Istar koʻngil“, „Hamqishloqlarim“, „Qorasoch“ va boshqa kitoblari adabiyot muxlislarining mulkiga aylangan. Shoira [[Halima Xudoyberdiyeva]] poeziyasining mavzusi vatan, dala, bobodehqon, ayol, muhabbat, mangulikdir. „Oʻzimizning bogʻlar“, „Ona, seni sharaflayman“, „Qalbingga chorlaysan“ turkum sheʼrlari, „Oq olmalar“, „Chaman“ va boshqa sheʼriy toʻplamlarida insonning ruhiy dunyosi aks etgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi Hamroqul Rizo (Rizoqulov) Sirdaryoning meqnatkash kishilari matonatini kuylab adabiyotga kirib kelgan. Uning „Sirdaryo qasidasi“, „Choʻl qaldirgʻochi“, „Umid karvonlari“ sheʼriy toʻplamlari, „Oʻgʻirlangan bolalik“, „Oyning oʻn beshi yorugʻ“ qissalari oʻz muxlislarini topgan. Shoira Hayotxon Ortiqboyeva, hajvchi adib Joʻra Umarqulov va boshqa ijodkorlar Sirdaryo vohasining mustaqillik yillaridagi kamolotini, sirdaryoliklarning ijodiy mehnatini oʻz asarlarida aks ettirmoqdalar. Adabiyotshunos Anqaboy Quljonov, Ravshanbek Maxmudov, Umrzoq Oʻljaboyev kabi olimlarning bir qancha asarlari nashr etilgan. Sirdaryo viloyatida Oʻzbekiston ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, meʼmorlar, jurnalistlar va boshqalar)ning viloyat tashkilotlari faoliyat koʻrsatadi. == Matbuoti, radio va televideniyesi == Sirdaryo viloyatida 2 viloyat gazeta („Sirdaryo haqiqati“, „Sirdarinskaya pravda“), 9 tuman gazeta, 5 shahar gazeta. („Guliston yangiliklari“, 1989; „Gulistanskiye novosti“, 1989; „Yangiyer tongi“, 1967; „Shirin Sadosi“, 1995; „Baxtnoma“, 1996-yildan) chiqadi. Viloyatda, shuningdek, 14 tarmoq, 1 xususiy gazeta. („Yogʻdu plyus“, 1994-yildan chiqadi), 1 jurnal („Universitet axborotnomasi“, 2001-yildan chiqadi) nashr etiladi. Sirdaryo viloyatida dastlabki radioeshittirishlar 1963-yildan boshlangan. Viloyat radiosi oyiga 21 soat 20 min. hajmida eshittirishlar beradi. Shuningdek, Oʻzbekiston radiosining birinchi „Oʻzbekiston“ kanalida radioeshittirishlar retranslyasiya qilinadi. 1996-yilda viloyat telestudiyasi tashkil etilib, telekoʻrsatuvlar bera boshladi. Sirdaryo viloyatida, shuningdek, „Aloqa A. K.“ tijorat televideniyesi (2001-yildan), „Shodlik R“ xususiy firmasiga qarashli „Kometa“ kabelli telestudiyasi (2003-yildan) faoliyat koʻrsatadi. Meʼmoriy yodgorliklardan viloyat hududida Sharof Rashidov tumanidagi Sardoba (<nowiki>XVI</nowiki> asr)saqlanib qolgan (Sardobaaagch rasmga q.)640—641betlar orasidagi Sirdaryo viloyatining tabiiy va iqtisodiy ran pli haritasiga q.<ref>Alimov U. A., SverchkovaL. M., Arxeologicheskiye issledovaniya Sirdarinskoy obl., IMKU. Vip. 21, T., 1987;</ref><ref>Sirdarinskaya oblast — otkritoye prostranstvo dlya investitsiy, T., 1998;</ref><ref>Qudratov. S, Sardobalar oʻlkasi, T., 2001.</ref><ref>[[OʻzME]]</ref> == Mashhur sirdaryoliklar == * [[Elyor Gʻaniyev]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Mansur Mirzaahmedov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Fayzulla Mullajonov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Abbosbek Fayzullayev]] — professional futbolchi == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston}} {{Sirdaryo viloyati}} {{OʻzME}} [[Turkum:Sirdaryo viloyati]] [[Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari]] emdcih0s819si2liyh214wgalb8qjcn 6271504 6271502 2026-09-16T04:48:06Z Sherzod11W 273619 6271504 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Sirdaryo viloyati (maʼnolari)}} {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Sirdaryo viloyati |Asl nomi = |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamalakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[viloyat]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Guliston shahri]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = [[Yangiyer]], [[Sirdaryo (tuman)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]] |Asos solingan = [[1963-yil]] |Bekor qilingan = |Rahbari = [[Erkinjon Turdimov]] |Rahbar ismi = Viloyat hokimi |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = 2.7 Mlrd $ |YaIM yil = |YAIM oʻrin = 14 |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda= |Til = o'zbek |Tillar = |Aholi = 925 ming |Roʻyxatga olingan yil = 2024 |Aholi foizi = 2.5 |Aholi oʻrinda= 14 |Zichligi = 216 |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = [[oʻzbeklar]], [[tojiklar]], [[qozoqlar]], [[ruslar]] |Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[Xristianlik|xristianlar]] |Maydoni = 4.28 ming km.kv |Maydon foizi = 0.98 |Yer maydoni =12 |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = Sirdaryo Viloyati in Uzbekistan.svg |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = Sirdaryo viloyati.png |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = UZ-SI |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = 12 (eskisi 1998-2008) 20 (yangisi 2008-yildan) |Veb sayt = http://www.sirdaryo.uz/ |TurkumCommons = |Izoh = }} '''Sirdaryo viloyati''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] tarkibidagi viloyat. 1963-yil 16-fevralda tashkil etilgan. Shimolidan [[Qozogʻiston]] Respublikasi, sharqdan [[Toshkent viloyati]], janubidan [[Tojikiston]] Respublikasi va gʻarbdan [[Jizzax viloyati]] bilan chegaradosh. Maydoni 4.28 ming km. Aholisi 949,6 ming kishi ([[2024|2026.04.01]]). Tarkibida 8 tuman ([[Boyovut tumani|Boyovut]], [[Guliston tumani|Guliston]], [[Mirzaobod tumani|Mirzaobod]], [[Oqoltin tumani|Oqoltin]], [[Sayxunobod tumani|Sayxunobod]], [[Sirdaryo tumani|Sirdaryo]], [[Xovos tumani|Xovos]], [[Sardoba tumani|Sardoba]]), 5 shahar ([[Guliston]], [[Baxt (shahar)|Baxt]], [[Sirdaryo (shahar)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]], [[Yangiyer]]) 7 shaharcha ([[Boyovut (shaharcha)|Boyovut]], [[Dehqonobod]], Doʻstlik, [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)|Paxtaobod]], Sardoba, Sayxun, [[Xovos]]) va 75 qishloq fuqarolari yigʻini bor (2004). Markazi — [[Guliston|Guliston shahri]]. == Tabiati == Relyefi, asosan, toʻlqinsimon tekislik boʻlib, janubidan shim.gʻarbga pasayib boradi. Mirzachoʻl dashtining bir qismi viloyat hududiga kiradi. Bal. shimubida 230 m, markaziy qismida 400–450 m, jan. va jan.gʻarbda 600–650 m. Sharqida keng Sirdaryo vodiysi joylashgan. Mezozoy va kaynozoy davrida, asosan, choʻkindi jinslarning qalin qatlami bilan qoplangan. Shoʻroʻzak, Mirzarabot, Sardoba kabi botiqlar mavjud. Tekislik qismi daryolar oqizib keltirgan yotqiziklardan hosil boʻlgan, baʼzi joylarini koʻl, botqoq va shoʻrxok yerlar egallagan. Sirdaryo viloyatida yangi kanallar, zovurlar qazilib, choʻl oʻzlashtirildi va ekin maydonlarga aylantirildi. Tekislik qismida irrigatsiya inshootlari qurilib, paxtazor, bogʻ va tokzorlar barpo qilindi. Adirlar lalmikor yerlar va yaylovlardan iborat. Ob-havosi keskin oʻzgaruvchan va quruq. Yillik oʻrtacha temperaturasi 14°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —6°, janubida —2°. Qishda havo tez soviydi va temperatura —30° gacha (Gulistonda —35°) pasayadi. Baʼzan, qish oʻrtalarida havo birdaniga isib, keyin sovib ketadi. Kech koʻklamda va erta kuzda ham kora sovuq tushib oʻsimlikning oʻsish davrini qisqartiradi. Yozi quruq va issiq. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 27—29°. Yozda temperatura 32—45° gacha koʻtariladi. Koʻpincha issiq shamol (garmsel) tuproqni quritadi va oʻsimliklar rivojlanishiga yomon taʼsir qiladi. Vegetatsiya davri 218 kun. Yillik yogin 180–220&nbsp;mm, asosan, qishda yogʻadi. Yozda kuchli bugʻlanish sababli yer osti suvlari yuza maydonlarning (Sharof Rashidov, Oqoltin, Guliston tumanlari) tuprogʻini shoʻr bosadi. Noyabrdan martgacha teztez esib turadigan „Bekobod shamoli“ tezligi 20–25 m/sek. (Boyovut tumanida 40 m/sek.)ga yetadi. Bahorda esadigan bu xildagi shamol unib chikayotgan gʻoʻzalarni baʼzan nobud qiladi. Keyingi yillarda ixota daraxtzorlari barpo qilindi. Tuproqlari, asosan, och tusli kuchsiz joylashgan boʻz tuproq boʻlib, kam va oʻrtacha shoʻrlangan, mexanik tartibiga koʻra, qumoq va soz tuproqlardir. Tekisliklarda shoʻrxok va shoʻrxoksimon tuproq uchraydi. Yer osti suvining chuq. 5–6 m. Shoʻroʻzak massivida, hali oʻzlashtirilmagan pastqam joylarda shoʻrxoklar keng tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarning 32% shoʻrlangan, 25% kuchsiz shoʻrlangan, 16% shoʻrxoklardan iborat. Oʻsimliklardan lolaqizgʻaldoq, boychechak, chuchmoma, qoqi yalpiz, ismaloq, yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qoʻziquloq, tuyatovon, quyonsuyak. juzgʻun, qovul, oqquray, qiltiq, karrak, rang, iloq, betaga, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, qushqoʻnmas, naʼmatak, mingboshi, chitir, gʻumay, pechak, saksovul, har xil butalar, jiyda, doʻlana, tol, terak, qayragʻoch, [[oq akatsiya]], zarang, shumtol va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan: jayra, tulki, boʻri, chiyaboʻri, qobon, jayran, nutriya, ondatra, koʻrsichqon, suvkalamush, tipratikan, yumronqoziq, kaltakesak, ilon, toshbaqa, falanga, chayon, qoraqurt; qushlardan xoʻjasavdogar, moyqut, bulduruq va boshqa bor. == Hududiy boʻlinishi == [[Tasvir:Sirdaryo districts.png|thumb|right|350px]] {| class="wikitable sortable" |- ! || Tuman nomi || Tuman markazi |- | 1 || [[Oqoltin tumani]] 13 MFY,57,6 ming kishi || [[Sardoba shaharchasi]] |- | 2 || [[Boyovut tumani]] 39 MFY,144,7 ming kishi || [[Boyovut (shaharcha)]] |- | 3 || [[Guliston tumani]] 25 MFY,82,6 ming kishi || [[Dehqonobod]] |- | 4 || [[Xovos tumani]] 27 MFY,106 ming kishi || [[Xovos]] |- | 5 || [[Mirzaobod tumani]] 18 MFY,84,3 ming kishi || [[Navroʻz (qishloq)|Navroʻz (shaharcha)]] |- | 6 || [[Sardoba tumani]] 15 MFY,72,5 ming kishi || [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)]] |- | 7 || [[Sayxunobod tumani]] 19 MFY,85,6 ming kishi || [[Sayxun]] |- | 8 || [[Sirdaryo tumani]] 38 MFY,141,6 ming kishi || [[Sirdaryo (shahar)]] |- |9 |Guliston sh 24 MFY,104,9 ming kishi | |- |10 |Shirin sh 7 MFY,19,4 ming kishi | |- |11 |Yangiyer sh 11 MFY,50,4 ming kishi | |} == Tarixi == Qadimgi Sirdaryo tarixi haqida maʼlumot beruvchi muhim yozma manba qad. yunon tarixchisi Arrianning „Iskandarning harbiy yurishlari“ asaridir. Bu asarda Sirdaryo „Tanais“, „Yaksart“ nomi bilan yuritiladi. Mil. av. <nowiki>III—II</nowiki> asrlarda Oʻrta Osiyoning shimoliy rayonnlarida 5 ta mayda davlatlardan iborat Qangʻyuy davlati ittifoqi yuzaga keladi. Uning tarkibiga hozirgi Sirdaryo viloyati hududlari ham kirgan. Ushbu davrda koʻchmanchi aholining viloyat hududiga kelib oʻrnashishi yer tanqisligini yuzaga keltiradi. Natijada hozirgi Xovos tumanining gʻarbiy qismlari ham aholi tomonidan oʻzlashtiriladi. Shoʻrbuloqsoyning quyi qismida Eski Xovos yodgorligi, Shirinsoyning quyi qismida Munchoqtepa yodgorligi qad koʻtaradi. Sirdaryo viloyati hududi ilk bor alohida oʻlka— Ustrushona sifatida Beyshi, Suyshi va Tanshu kabi Xitoy yilnomalarida tilga olinadi. Undan oldingi manbalarda Sharqiy Sao (suvi yoʻq) deb yuritiladi. Uning bunday nomlanishi hududda qoʻshni Choch va Sugʻddan farqli ravishda daryolarning koʻp boʻlmaganligi bilan izoxlanadi. Nisbatan oʻlkaning toʻlaroq nomlanishi Tanshu yilnomalarida („Shuaydushana“, „Suydushana“ nomlari bilan) berilgan. Tan imperatorlari saroyida oʻlka nomi, shuningdek, Layviy (magʻrurligini sezgan holda boʻysunmoq) deb ham yuritilgan. Viloyat qad. aholisining tili sugʻd tiliga oʻxshash tilda soʻzlashuvchi Sirdaryo va Amudaryo oraligʻida yashagan aholi tiliga yaqin boʻlgan. Xan davri yozma manbalarida Dovon (Fargʻona)dan to Ansi (Baqtriya)gacha boʻlgan hudud aholisi turli shevalarda gaplashsalarda, birbiriga yaqin tidda gaplashganlar va oʻzaro birbirini tushunganlar deyiladi. Mil. <nowiki>VI</nowiki> asrda [[Turk xoqonligi]] davrida mahalliy aholining turk qabilalari bilan munosabatlari rivojlanadi. Qudaandachilik munosabatlari oʻrnatiladi. Ustrushona afshini Xasan ibn Haydar turk lashkarboshisining qiziga uylangan. <nowiki>VIII</nowiki> asrga oid Xitoy yozma manbasi Syuandzanda yozilishicha, oʻlka „Sutulisen“ deb nomlanadi. Shuningdek, unda shim.gʻarbda katta choʻl (Mirzachoʻl) joylashganligi, oʻlka hukmdori Bosi togʻi (Turkiston togʻ tizmasi)ning shim. yon bagʻrida yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Oʻlkada zarb qilingan <nowiki>VI—VIII</nowiki> asrlarga oid tangalar Ustrushonaning ilk hukmdorlari Chirdmish, Satagari, Raxang haqida maʼlumot beradi. Hokimiyat shu davrda otadan bolaga oʻtgan. <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida Ustrushonaga arablar bostirib kirgan. Ustrushona arab va Tan sulolasi oʻrtasidagi kurash maydoniga aylangan. 749 yilda xitoyliklar yurish qilgan boʻlsa, 751 yilda Ustrushonani arablar bosib olgan. Fakatgina <nowiki>IX</nowiki> asr boshlaridan Haydar ibn Qavus arab xalifasi xizmatiga kiradi. 893 yilda afshinlar sulolasi agʻdarib tashlanib Ustrushona Somoniylar davlati tarkibiga kiritshshi. Oʻrta asrlardagi Ustrushona haqida birmuncha toʻliq maʼlumotlar arab yozma manbalarida mavjud. Ularda aytilishicha, oʻlka hududi Xoʻjanddan Samarqandgacha, Sirdaryo daryosi va Mirzachoʻldan to Hisor tizma togʻlarigacha boʻlgan. Istaxriy (<nowiki>X</nowiki> asr) maʼlumotiga koʻra, Ustrushonaning koʻpgina qismini [[togʻlar]] egallagan boʻlib, unda „kemalar suzishi mumkin boʻlgan daryo ham, koʻl ham yoʻq“. Havkalga binoan, Movarounnaxrning boshqa viloyatlari qatori Ustrushona ham qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan ajralib turardi. Bu mahsulotlar viloyat tashqarisiga, jumladan, Xoʻjandga chiqarilgan. Ayrim shaharlarda bozorlar boʻlgan. Ustrushonaliklarning fahri Mink va Marsmandada ishlab chiqarilgan temir qurollar boʻlib, ular Xurosonda ishlatilgan va Iroqqacha shu qurolyarogʻ bilan qurollanganlar. Ustrushona poytaxti Bunjikat sh. boʻlgan. Oʻrta Osiyodagi boshqa davlatlar qatori Ustrushona ham keyingi hayotida qoraxoniylar, moʻgʻullar, temuriylar, shayboniylar va boshqa davlatlari tarkibidagi tarixiy davrlarni boshidan kechirgan. Qadimgi viloyat axoliyey, asosan, soy va chashmalar boʻylarida vohavoha boʻlib hayot kechirishgan. Viloyat hududida Xoʻjamushkentsoy, Shoʻrbuloqsoy, Mugʻolsoy, Tagobsoy, Sarmichsoy singari suv manbalari boʻlgan. Suv balansining buzilishi manzilgohlarning yoʻq boʻlib ketishiga yoki boshqa joyga koʻchib oʻtilishiga olib kelgan. Sirdaryo viloyatida qadimgi kanallarning izlari, sardobalar mavjud. 70&nbsp;km uzunlikdagi Oʻrinboyoʻgʻiz, Iskandarariq, Buxoroariq juda qad. kanallardir. <nowiki>XV</nowiki> asrda Shohrux va Ulugʻbek Sirdaryodan Mirzachoʻlga kanal orqali suv chiqartirgan. Keyinchalik Mirzachoʻlning janubi-sharqida Boʻzariq, Sirdaryoning oʻng tomonida Dalvarzinariq barpo etilgan. Qiyot koʻli yonida Sirdaryodan suv oladigan mayda ariqlar boʻlgan. 1872-yilda Bekobod yonida Kaufman kanali (13&nbsp;km), 1878—82 yillarda Toʻngʻizariq (6&nbsp;km) qazildi. 1883—85 yillarda Iskandarariq va Buxoroariq qayta kavlandi. 1891—95 yillarda Farhod togʻi yonida maxsus toʻgʻon (Shohtoʻgʻon) qurildi. 1896-yilda hozirgi Doʻstlik kanali qazilib Mirzachoʻlning ichkarisiga suv yuborildi. 1897-yilda Mirzachoʻlda birinchi marta 6 ga yerga paxta ekildi. 1899-yilda 8 ming ga, 1907-yilda 9,09 ming ga, 1910-yilda 12,2 ming ga, 1915-yilda 34,5 ming ga yer sugʻorilib, 19 ming ga yerga paxta ekildi. 1926-yilda 180&nbsp;km ariq va kanallar qazildi, sugʻoriladigan maydonlar 53 ming gektarga yetdi, 1927-yilda 60 ming ga (shundan paxta 27 ming ga), 1929-yilda 68 ming ga, 1934-yilda 134 ming ga, 1938-yilda 154 ming ga (shundan paxta 40 ming ga) yer sugʻorildi. 1942-yilda 180 ming ga yer (shundan 70 ming ga yer paxta) sugʻorildi. 1943—48 yillarda Farhod GES, bosh toʻgʻon Doʻstlik kanaliga tutashtirildi. Boyovut kanali va Farxrd suv ombori qurildi. Natijada Mirzachoʻlning jan. qismi va Dalvarzin choʻlini sugʻorish masalasi hal qilindi. 1956—59 yillarda Qayroqqum suv ombori va GES (quvvati 126 ming kVt) qurildi. 1956-yillarda sugʻoriladigan yerlar maydoni 280 ming gektar yerga yetdi. 1960-yilda Janubi Mirzachoʻl kanali (uz. 128&nbsp;km) qazildi. 1958-yilda shoʻr suvlarni oqizish uchun 90&nbsp;km uzunlikdagi Markaziy Mirzachoʻl kollektori qurilib, Boyovut va Yettisoy kollektorlariga qoʻshildi. Viloyat qududidan Sirdaryo oqib oʻtadi. == Aholisi == Sirdaryo viloyatida oʻzbeklar 760,470 ming kishi (80,4%) qozoqlar 12,760 ming kishi (1,3%) tojiklar 87,165 ming kishi (9,2%) qirgʻizlar 20 ming kishi (2,1%) ruslar 22,126 ming kishi (2,3%) va boshqa 70 dan ortiq millat vakillari yashaydi. 1&nbsp;km² ga 221,5 kishi toʻgʻri keladi (2026.07.01). Qishloq aholisi 535 ming kishi, shahar aholisi 403,5 ming kishi. == Xoʻjaligi == Sirdaryo viloyati respublikaning yirik paxtachilik bazalaridan biri. Viloyat xoʻjaliklari, asosan, paxta yetishtirishga ixtisoslashgan. Sanoati paxtani va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga qaratilgan. == Sanoati == <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida viloyatda bir necha mayda korxona bor edi. 1970-yillarda 8 paxta tozalash zavodi, 29 paxta qabul qilish punkti boʻlgan. Paxta zavodlaridan chiqqan paxta tolasi Bolgariya, Polsha, Kuba, Chexoslovakiya, Turkiya, Afrika mamlakatlariga joʻnatilgan. Sirdaryo viloyatidagi 10774 ta korxonadan 10129 tasi kichik va oʻrta biznes korxonasi, shundan 8557 tasi mikrokorxona va 1282 tasi kichik va 290 tasi oʻrta korxonalardir. Viloyatda xorijiy investitsiya ishtirokida 39 ta korxona faoliyat koʻrsatadi. Ulardan 35 tasi qoʻshma korxonadir. Qoʻshma korxonalardan: Oʻzbekiston — Rossiya hamkorligidagi „Turkiston S“ (konditer mahsulotlar ishlab chiqaradi), Oʻzbekiston — Chexiya „Lechiva“ farmsanoat qoʻshma korxonasi (tibbiy spirt, doridarmon tayyorlaydi), chet el parrandachilik firmasi, Oʻzbekiston — Avstriya „Sirdaryo“, „Lolamodel“ (trikotaj buyumlar ishlab chiqaradi), „Sarbonteks“ (tibbiy bint, doka, jarroxlik salfetkalari), Oʻzbekiston — Eron „Sayxun PAYA“ (tomat pastasi ishlab chikariladi), Oʻzbekiston — Xitoy „Paxtakor LTD“ (issiqxona),Oʻzbek — Arab „Ok, oltin PMB“ (paxta tolasi ishlab chiqaradi) va boshqa korxonalar, ayniqsa, samarali faoliyat koʻrsatmoqda. 9 paxta tozalash zavodi, Sirdaryo issiklik elektr stansiyasi, Farhod GES, „Momiq“, „Zilola“, „Shuxrat“, „Gulistonnon“, „Xovosdon“, „Oq oltindon“ aksiyadorlik jamiyatlari, „Sayxunsut“ xususiy korxonasi, „Bunyod“ korxonasi (temirbeton buyumlar ishlab chiqaradi) va boshqa ishlab turibdi. == Qishloq xoʻjaligi == Paxtachilik, gʻallachilik, pillachilik, mevachilik, sabzavotpolizchilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. Sirdaryo viloyatida 30 shirkat va 6170 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatadi (2004). Viloyatning jami ekin maydonlari 245,0 ming ga, shundan 115,3 ming ga yerga paxta, 86,3 ming ga yerga gʻalla, 6,0 ming ga yerga sholi, 1,9 ming ga yerga sabzavot, 2 ming ga yerga poliz, 450 ga yerga kartoshka, 19,5 ga yerga yem-xashak ekinlari ekiladi. 1233 ga bogʻ va tokzor bilan band. Shuningdek, sugʻoriladigan yerlarga beda, noʻxat, mosh, kunjut, tariq, loviya, kungabokar va boshqa ekiladi. Guliston va Xovos tumanlari sabzavot va poliz ekinlari ekiladigan asosiy joylardir. Viloyatda yetishtiriladigan qovun, tarvuz, piyoz Ural, Sibir va Uzoq Sharqdagi shaharlarga ham joʻnatiladi. Bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Sirdaryo viloyatidagi jami jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 181,1 ming krramol (shundan 75,9 ming sigir), 120,5 ming qoʻy va echki, 376,3 ming parranda, 6,1 ming ot boqiladi (2004). Viloyatda 2 ta baliqchilik xoʻjaligi mavjud. == Transporti == Viloyat hududidagi temir yoʻl uzunligi 172&nbsp;km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzun. 1,6 ming km. Sirdaryo viloyati hududidan Toshkent—Kitob, Toshkent — Nukus, Toshkent — Buxoro, Toshkent — Termiz, Toshkent — Samarqand, Toshkent — Andijon, Toshkent — Xovos poyezdlari oʻtadi. Toshkent — Samarqand, Toshkent — Guliston elektr poyezdlari qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Katta Oʻzbekiston temperaturakti ham viloyat hududidan oʻtgan. Sirdaryo viloyati orqali Toshkentdan Jizzax, Samarqand, Navoiy, Buxoro, Termiz, Kitob, Shahrisabz, Urganch, Nukusga katnaydigan avtobuslar oʻtadi. Bundan tashqari, viloyat markazi bilan tuman markazlari oʻrtasida hamda Guliston va Yangiyerdan Toshkentga avtobuslar katnaydi. == Madaniy-maorif, sogʻliqni saqlash va sport == Sirdaryoda 1914-yilda bitta, 1916-yilda 13 ta rus-tuzem maktabi faoliyat koʻrsatdi. 1917—23 yillarda maktablar soni 52 ta, oʻquvchilar soni 2030 ga yetdi. 2003/2004 oʻquv yilida Sirdaryo viloyatida 308 umumiy taʼlim maktabi boʻlib, 156 ming oʻquvchi, shu jumladan, 14 ta ixtisoslashtirilgan maktabda 3659 oʻquvchi taʼlimtarbiya oldi. Viloyatdagi 14 musika va sanʼat maktabida 1300 oʻquvchi, 22 sport maktabida 11 mingga yaqin oʻquvchi taʼlim oldi. Xalq taʼlimi tizimida xalqaro hamkorlik borasida ham maʼlum ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Mirzaobod tumanidagi 21maktab YUNESKO maktabi Kengashiga aʼzo, YUNISEF tashkiloti bilan hamkorlikda viloyatda 5 ta xonadonbogʻcha tashkil etilgan. 2003-yilning sentyabr oyida „Ozodlikni qoʻllab-quvvatlash“ (AKSELS) Dasturi boʻyicha Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan koʻriktanlovda viloyatning 110 iqtidorli maktab oʻquvchilari ishtirok etib, 1turdan 43 nafari muvaffaqiyatli oʻtdilar. Viloyat shahar va tumanlarida 1998— 2003-yillarda 22 kasb-hunar kolleji va akademik litseylari binolari qurilib ishga tushirildi. Ular zamonaviy dastgoh va texnika bilan jihozlandi. 2004-yilda Sirdaryo viloyatidagi 22 kasb-hunar kollejida 12483 oʻquvchi, 2 akademik litseyda 1186 oʻquvchi taʼlim oladi. Guliston universiteti mavjud. Sirdaryo viloyatida 1 muzey (Guliston shahridagi „Mirzachoʻlni oʻzlashtirish tarixi muzeyi“), 198 jamoat kutubxonasi (1659,8 ming nusxa asar), 103 klub va madaniyat uyi, 1 teatr (qarang [[Sirdaryo teatri]]), viloyat rasmlar galereyasi faoliyat koʻrsatadi. Viloyat Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, xalq ijodiyoti va madaniy-maʼrifiy ishlar viloyat markazi, Guliston sanʼat bilim yurti, 2 ta madaniyat va istirohat bogʻi, „Oʻzbeknavo“, „Oʻzbekraqs“ viloyat boʻlimlari bor, „Sirdaryo navolari“ ashula va raqs ansambli, 9 ta xalq havaskorligi jamoalari respublika va viloyat ommaviymadaniy tadbirlarida faol ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyatidan [[Shafoat Rahmatullayeva]] kabi Oʻzbekiston xalq artistlari, A. Gʻofurov, Gʻ. Hamidullayev, M. Nurmatov, R. Hasanov, T. Qosimova, A. Yusuvaliyev, A. Abdullayev, O. Abdullayeva, A. Xoliqov, R. Karimov, Sh. Jumayev kabi Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar yetishib chiqqan. === Sogʻliqni saqlash === Viloyatda 4,1 ming oʻrinli (10 ming kishiga 63,2 oʻrin) 32 kasalxona, 10 tugʻruqxona, 131 ambulatoriya, poliklinika, 130 qishloq vrachlik punkti, 108 dorixona va boshqa tibbiy muassasalarda 1522 vrach, 7616 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi (2004). Guliston shahrida respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi ishlab turibdi. Uning 9 ta tumanda boʻlimlari tashkil etilgan. === Sport === Sirdaryo viloyati sportchilari sportning 33 turi boʻyicha turli darajadagi musobaqalarda ishtirok etmoqdalar. Shulardan kikboksing, kurash, belbogʻli kurash, boks, akademik eshkak eshish, armrestling, taekvondo, yengil atletika, shaxmat, shashka, karate, velosport va boshqa turlari boʻyicha har xil turdagi medal sovrindorlari boʻlishdi. Viloyat sportchilari vakillari Respublika terma jamoalarining 19 tasida ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyati sportchilari 2003-yilda jahon, xalqaro va Osiyo musobaqalarida qatnashib sovrinli oʻrinlarni egallashdi. Jumladan, kikboksing boʻyicha Gretsiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida Jahongir Koʻchmurodov, Alisher Abdullayevlar oltin medallar, Sobir Qodirov bronza medali, Rossiyada armrestling boʻyicha oʻtkazilgan jahon chempionatida Farid Usmanov kumush medal, shashka boʻyicha Hindistonda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Alisher Ortiqov kumush medal, boks boʻyicha Italiyadagi jahon chempionatida Sherzod Abdurahmonov kumush hamda Boku shahridagi xalqaro turnirda bronza medal sovrindorlari boʻlishdi. Italiyada akademik eshkak eshish boʻyicha xalqaro turnirda Sergey Tyan, Yuriy Shaxsuvaryan, Sergey Yaqubov va Vitaliy Silayevlar bronza medallarini, Rossiyadagi xalqaro shaxmat turnirida Sobir Umarov 1-oʻrinni, Angliyadagi kurash boʻyicha „Islom Karimov“ xalqaro turnirida Alisher Boʻronov 1-oʻrinni qoʻlga kiritdilar. 2003-yilda viloyat sportchilari 6 ta jahon, 16 ta xalqaro, 40 ta dan ortiq respublika musobaqalarida qatnashib, munosib oʻrinlarni egallashdi. Viloyatda tennis boʻyicha xalqaro „Fyuchers“ turnirini oʻtkazish anʼanaga aylangan. Sirdaryo viloyatida sportning texnik turlari (karting) boʻyicha Respublika chempionatlari oʻtkazilib kelinmoqda. Viloyatda 22 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi faoliyat koʻrsatadi. Ularda 11 mingga yaqin oʻquvchi sportning har xil turlari bilan shugʻullanadi. Guliston shahrida viloyag sport qoʻmitasiga qarashli Olimpiya oʻrinbosarlari bolalar va oʻsmirlar maxsus sport maktabi ishlab turibdi. Sirdaryo viloyatida sportchilar va aholi ixtiyorida 1493 sport inshootlari (shu jumladan, „Alpomish“ sport majmui, „Boks“ saroyi, „Yoshlar sport markazi“, tennis kortlar va boshqalar), 1230 sport maydonchasi, 11 suzish havzasi, 12 stadion bor. Viloyatda barcha turdagi sport tashkilotlari sport seksiyalarida 181,3 mingdan ziyod bola shugʻullanib kelmoqda. Bolalar sportini rivojlantirish boʻyicha umumiy taʼlim maktablari, kollej va litseylar boʻyicha oʻquv dasturlari ishlab chiqildi, tegishli choratadbirlar belgilandi. Taʼlim muassasalarini, sport maktablarini malakali kadrlar bilan taʼminlashda Guliston davlat universitetida ochilgan boshlangʻich taʼlim va sport-tarbiyaviy ishlar, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat yoʻnalishlari boʻyicha sirtqi boʻlimning muayyan oʻrni bor. == Adabiyoti == Sirdaryo viloyati adabiy muhitining yuksalishida „Sirdaryo haqiqati“ gazetaning tashkil etilishi (1963) munosabati bilan bu yerga yuborilgan bir guruh yozuvchi va jurnalistlarning taʼsiri katta boʻldi. Sirdaryo adabiyoti respublika adabiyotining tarkibiy qismi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda. Viloyatda „Ziyo“ nashriyoti tashkil etilgan. Mustaqillik yillarida oʻnlab yosh, iqtidorli shoirlar oʻz ijodi bilan viloyat sheʼriyat muxlislarga tanilib kelmoqda. Oʻzbekiston xalq shoiri [[Toʻra Sulaymon]] oʻzining 20 dan ortiq sheʼriy toʻplamlari va dostonlari bilan oʻzbek adabiyotiga qissa qoʻshgan. Uning „Istar koʻngil“, „Hamqishloqlarim“, „Qorasoch“ va boshqa kitoblari adabiyot muxlislarining mulkiga aylangan. Shoira [[Halima Xudoyberdiyeva]] poeziyasining mavzusi vatan, dala, bobodehqon, ayol, muhabbat, mangulikdir. „Oʻzimizning bogʻlar“, „Ona, seni sharaflayman“, „Qalbingga chorlaysan“ turkum sheʼrlari, „Oq olmalar“, „Chaman“ va boshqa sheʼriy toʻplamlarida insonning ruhiy dunyosi aks etgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi Hamroqul Rizo (Rizoqulov) Sirdaryoning meqnatkash kishilari matonatini kuylab adabiyotga kirib kelgan. Uning „Sirdaryo qasidasi“, „Choʻl qaldirgʻochi“, „Umid karvonlari“ sheʼriy toʻplamlari, „Oʻgʻirlangan bolalik“, „Oyning oʻn beshi yorugʻ“ qissalari oʻz muxlislarini topgan. Shoira Hayotxon Ortiqboyeva, hajvchi adib Joʻra Umarqulov va boshqa ijodkorlar Sirdaryo vohasining mustaqillik yillaridagi kamolotini, sirdaryoliklarning ijodiy mehnatini oʻz asarlarida aks ettirmoqdalar. Adabiyotshunos Anqaboy Quljonov, Ravshanbek Maxmudov, Umrzoq Oʻljaboyev kabi olimlarning bir qancha asarlari nashr etilgan. Sirdaryo viloyatida Oʻzbekiston ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, meʼmorlar, jurnalistlar va boshqalar)ning viloyat tashkilotlari faoliyat koʻrsatadi. == Matbuoti, radio va televideniyesi == Sirdaryo viloyatida 2 viloyat gazeta („Sirdaryo haqiqati“, „Sirdarinskaya pravda“), 9 tuman gazeta, 5 shahar gazeta. („Guliston yangiliklari“, 1989; „Gulistanskiye novosti“, 1989; „Yangiyer tongi“, 1967; „Shirin Sadosi“, 1995; „Baxtnoma“, 1996-yildan) chiqadi. Viloyatda, shuningdek, 14 tarmoq, 1 xususiy gazeta. („Yogʻdu plyus“, 1994-yildan chiqadi), 1 jurnal („Universitet axborotnomasi“, 2001-yildan chiqadi) nashr etiladi. Sirdaryo viloyatida dastlabki radioeshittirishlar 1963-yildan boshlangan. Viloyat radiosi oyiga 21 soat 20 min. hajmida eshittirishlar beradi. Shuningdek, Oʻzbekiston radiosining birinchi „Oʻzbekiston“ kanalida radioeshittirishlar retranslyasiya qilinadi. 1996-yilda viloyat telestudiyasi tashkil etilib, telekoʻrsatuvlar bera boshladi. Sirdaryo viloyatida, shuningdek, „Aloqa A. K.“ tijorat televideniyesi (2001-yildan), „Shodlik R“ xususiy firmasiga qarashli „Kometa“ kabelli telestudiyasi (2003-yildan) faoliyat koʻrsatadi. Meʼmoriy yodgorliklardan viloyat hududida Sharof Rashidov tumanidagi Sardoba (<nowiki>XVI</nowiki> asr)saqlanib qolgan (Sardobaaagch rasmga q.)640—641betlar orasidagi Sirdaryo viloyatining tabiiy va iqtisodiy ran pli haritasiga q.<ref>Alimov U. A., SverchkovaL. M., Arxeologicheskiye issledovaniya Sirdarinskoy obl., IMKU. Vip. 21, T., 1987;</ref><ref>Sirdarinskaya oblast — otkritoye prostranstvo dlya investitsiy, T., 1998;</ref><ref>Qudratov. S, Sardobalar oʻlkasi, T., 2001.</ref><ref>[[OʻzME]]</ref> == Mashhur sirdaryoliklar == * [[Elyor Gʻaniyev]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Mansur Mirzaahmedov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Fayzulla Mullajonov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Abbosbek Fayzullayev]] — professional futbolchi == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston}} {{Sirdaryo viloyati}} {{OʻzME}} [[Turkum:Sirdaryo viloyati]] [[Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari]] r45xdk7kzkwrjte33w6up3jp15qa0fl 6271506 6271504 2026-09-16T04:48:17Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271506 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Sirdaryo viloyati (maʼnolari)}} {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Sirdaryo viloyati |Asl nomi = |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamalakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[viloyat]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Guliston shahri]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = [[Yangiyer]], [[Sirdaryo (tuman)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]] |Asos solingan = [[1963-yil]] |Bekor qilingan = |Rahbari = [[Erkinjon Turdimov]] |Rahbar ismi = Viloyat hokimi |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = 2.7 Mlrd $ |YaIM yil = |YAIM oʻrin = 14 |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda= |Til = o'zbek |Tillar = |Aholi = 925 ming |Roʻyxatga olingan yil = 2024 |Aholi foizi = 2.5 |Aholi oʻrinda= 14 |Zichligi = 216 |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = [[oʻzbeklar]], [[tojiklar]], [[qozoqlar]], [[ruslar]] |Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[Xristianlik|xristianlar]] |Maydoni = 4.28 ming km.kv |Maydon foizi = 0.98 |Yer maydoni =12 |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = Sirdaryo Viloyati in Uzbekistan.svg |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = Sirdaryo viloyati.png |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = UZ-SI |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = 12 (eskisi 1998-2008) 20 (yangisi 2008-yildan) |Veb sayt = http://www.sirdaryo.uz/ |TurkumCommons = |Izoh = }} '''Sirdaryo viloyati''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] tarkibidagi viloyat. 1963-yil 16-fevralda tashkil etilgan. Shimolidan [[Qozogʻiston]] Respublikasi, sharqdan [[Toshkent viloyati]], janubidan [[Tojikiston]] Respublikasi va gʻarbdan [[Jizzax viloyati]] bilan chegaradosh. Maydoni 4.28 ming km. Aholisi 949,6 ming kishi ([[2024|2026.04.01]]). Tarkibida 8 tuman ([[Boyovut tumani|Boyovut]], [[Guliston tumani|Guliston]], [[Mirzaobod tumani|Mirzaobod]], [[Oqoltin tumani|Oqoltin]], [[Sayxunobod tumani|Sayxunobod]], [[Sirdaryo tumani|Sirdaryo]], [[Xovos tumani|Xovos]], [[Sardoba tumani|Sardoba]]), 5 shahar ([[Guliston]], [[Baxt (shahar)|Baxt]], [[Sirdaryo (shahar)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]], [[Yangiyer]]) 7 shaharcha ([[Boyovut (shaharcha)|Boyovut]], [[Dehqonobod]], Doʻstlik, [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)|Paxtaobod]], Sardoba, Sayxun, [[Xovos]]) va 75 qishloq fuqarolari yigʻini bor (2004). Markazi — [[Guliston|Guliston shahri]]. == Tabiati == Relyefi, asosan, toʻlqinsimon tekislik boʻlib, janubidan shim.gʻarbga pasayib boradi. Mirzachoʻl dashtining bir qismi viloyat hududiga kiradi. Bal. shimubida 230 m, markaziy qismida 400–450 m, jan. va jan.gʻarbda 600–650 m. Sharqida keng Sirdaryo vodiysi joylashgan. Mezozoy va kaynozoy davrida, asosan, choʻkindi jinslarning qalin qatlami bilan qoplangan. Shoʻroʻzak, Mirzarabot, Sardoba kabi botiqlar mavjud. Tekislik qismi daryolar oqizib keltirgan yotqiziklardan hosil boʻlgan, baʼzi joylarini koʻl, botqoq va shoʻrxok yerlar egallagan. Sirdaryo viloyatida yangi kanallar, zovurlar qazilib, choʻl oʻzlashtirildi va ekin maydonlarga aylantirildi. Tekislik qismida irrigatsiya inshootlari qurilib, paxtazor, bogʻ va tokzorlar barpo qilindi. Adirlar lalmikor yerlar va yaylovlardan iborat. Ob-havosi keskin oʻzgaruvchan va quruq. Yillik oʻrtacha temperaturasi 14°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —6°, janubida —2°. Qishda havo tez soviydi va temperatura —30° gacha (Gulistonda —35°) pasayadi. Baʼzan, qish oʻrtalarida havo birdaniga isib, keyin sovib ketadi. Kech koʻklamda va erta kuzda ham kora sovuq tushib oʻsimlikning oʻsish davrini qisqartiradi. Yozi quruq va issiq. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 27—29°. Yozda temperatura 32—45° gacha koʻtariladi. Koʻpincha issiq shamol (garmsel) tuproqni quritadi va oʻsimliklar rivojlanishiga yomon taʼsir qiladi. Vegetatsiya davri 218 kun. Yillik yogin 180–220&nbsp;mm, asosan, qishda yogʻadi. Yozda kuchli bugʻlanish sababli yer osti suvlari yuza maydonlarning (Sharof Rashidov, Oqoltin, Guliston tumanlari) tuprogʻini shoʻr bosadi. Noyabrdan martgacha teztez esib turadigan „Bekobod shamoli“ tezligi 20–25 m/sek. (Boyovut tumanida 40 m/sek.)ga yetadi. Bahorda esadigan bu xildagi shamol unib chikayotgan gʻoʻzalarni baʼzan nobud qiladi. Keyingi yillarda ixota daraxtzorlari barpo qilindi. Tuproqlari, asosan, och tusli kuchsiz joylashgan boʻz tuproq boʻlib, kam va oʻrtacha shoʻrlangan, mexanik tartibiga koʻra, qumoq va soz tuproqlardir. Tekisliklarda shoʻrxok va shoʻrxoksimon tuproq uchraydi. Yer osti suvining chuq. 5–6 m. Shoʻroʻzak massivida, hali oʻzlashtirilmagan pastqam joylarda shoʻrxoklar keng tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarning 32% shoʻrlangan, 25% kuchsiz shoʻrlangan, 16% shoʻrxoklardan iborat. Oʻsimliklardan lolaqizgʻaldoq, boychechak, chuchmoma, qoqi yalpiz, ismaloq, yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qoʻziquloq, tuyatovon, quyonsuyak. juzgʻun, qovul, oqquray, qiltiq, karrak, rang, iloq, betaga, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, qushqoʻnmas, naʼmatak, mingboshi, chitir, gʻumay, pechak, saksovul, har xil butalar, jiyda, doʻlana, tol, terak, qayragʻoch, [[oq akatsiya]], zarang, shumtol va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan: jayra, tulki, boʻri, chiyaboʻri, qobon, jayran, nutriya, ondatra, koʻrsichqon, suvkalamush, tipratikan, yumronqoziq, kaltakesak, ilon, toshbaqa, falanga, chayon, qoraqurt; qushlardan xoʻjasavdogar, moyqut, bulduruq va boshqa bor. == Hududiy boʻlinishi == [[Tasvir:Sirdaryo districts.png|thumb|right|350px]] {| class="wikitable sortable" |- ! || Tuman nomi || Tuman markazi |- | 1 || [[Oqoltin tumani]] 13 MFY,57,6 ming kishi || [[Sardoba shaharchasi]] |- | 2 || [[Boyovut tumani]] 39 MFY,144,7 ming kishi || [[Boyovut (shaharcha)]] |- | 3 || [[Guliston tumani]] 25 MFY,82,6 ming kishi || [[Dehqonobod]] |- | 4 || [[Xovos tumani]] 27 MFY,106 ming kishi || [[Xovos]] |- | 5 || [[Mirzaobod tumani]] 18 MFY,84,3 ming kishi || [[Navroʻz (qishloq)|Navroʻz (shaharcha)]] |- | 6 || [[Sardoba tumani]] 15 MFY,72,5 ming kishi || [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)]] |- | 7 || [[Sayxunobod tumani]] 19 MFY,85,6 ming kishi || [[Sayxun]] |- | 8 || [[Sirdaryo tumani]] 38 MFY,141,6 ming kishi || [[Sirdaryo (shahar)]] |- |9 |Guliston sh 24 MFY,104,9 ming kishi | |- |10 |Shirin sh 7 MFY,19,4 ming kishi | |- |11 |Yangiyer sh 11 MFY,50,4 ming kishi | |} == Tarixi == Qadimgi Sirdaryo tarixi haqida maʼlumot beruvchi muhim yozma manba qad. yunon tarixchisi Arrianning „Iskandarning harbiy yurishlari“ asaridir. Bu asarda Sirdaryo „Tanais“, „Yaksart“ nomi bilan yuritiladi. Mil. av. <nowiki>III—II</nowiki> asrlarda Oʻrta Osiyoning shimoliy rayonnlarida 5 ta mayda davlatlardan iborat Qangʻyuy davlati ittifoqi yuzaga keladi. Uning tarkibiga hozirgi Sirdaryo viloyati hududlari ham kirgan. Ushbu davrda koʻchmanchi aholining viloyat hududiga kelib oʻrnashishi yer tanqisligini yuzaga keltiradi. Natijada hozirgi Xovos tumanining gʻarbiy qismlari ham aholi tomonidan oʻzlashtiriladi. Shoʻrbuloqsoyning quyi qismida Eski Xovos yodgorligi, Shirinsoyning quyi qismida Munchoqtepa yodgorligi qad koʻtaradi. Sirdaryo viloyati hududi ilk bor alohida oʻlka— Ustrushona sifatida Beyshi, Suyshi va Tanshu kabi Xitoy yilnomalarida tilga olinadi. Undan oldingi manbalarda Sharqiy Sao (suvi yoʻq) deb yuritiladi. Uning bunday nomlanishi hududda qoʻshni Choch va Sugʻddan farqli ravishda daryolarning koʻp boʻlmaganligi bilan izoxlanadi. Nisbatan oʻlkaning toʻlaroq nomlanishi Tanshu yilnomalarida („Shuaydushana“, „Suydushana“ nomlari bilan) berilgan. Tan imperatorlari saroyida oʻlka nomi, shuningdek, Layviy (magʻrurligini sezgan holda boʻysunmoq) deb ham yuritilgan. Viloyat qad. aholisining tili sugʻd tiliga oʻxshash tilda soʻzlashuvchi Sirdaryo va Amudaryo oraligʻida yashagan aholi tiliga yaqin boʻlgan. Xan davri yozma manbalarida Dovon (Fargʻona)dan to Ansi (Baqtriya)gacha boʻlgan hudud aholisi turli shevalarda gaplashsalarda, birbiriga yaqin tidda gaplashganlar va oʻzaro birbirini tushunganlar deyiladi. Mil. <nowiki>VI</nowiki> asrda [[Turk xoqonligi]] davrida mahalliy aholining turk qabilalari bilan munosabatlari rivojlanadi. Qudaandachilik munosabatlari oʻrnatiladi. Ustrushona afshini Xasan ibn Haydar turk lashkarboshisining qiziga uylangan. <nowiki>VIII</nowiki> asrga oid Xitoy yozma manbasi Syuandzanda yozilishicha, oʻlka „Sutulisen“ deb nomlanadi. Shuningdek, unda shim.gʻarbda katta choʻl (Mirzachoʻl) joylashganligi, oʻlka hukmdori Bosi togʻi (Turkiston togʻ tizmasi)ning shim. yon bagʻrida yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Oʻlkada zarb qilingan <nowiki>VI—VIII</nowiki> asrlarga oid tangalar Ustrushonaning ilk hukmdorlari Chirdmish, Satagari, Raxang haqida maʼlumot beradi. Hokimiyat shu davrda otadan bolaga oʻtgan. <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida Ustrushonaga arablar bostirib kirgan. Ustrushona arab va Tan sulolasi oʻrtasidagi kurash maydoniga aylangan. 749 yilda xitoyliklar yurish qilgan boʻlsa, 751 yilda Ustrushonani arablar bosib olgan. Fakatgina <nowiki>IX</nowiki> asr boshlaridan Haydar ibn Qavus arab xalifasi xizmatiga kiradi. 893 yilda afshinlar sulolasi agʻdarib tashlanib Ustrushona Somoniylar davlati tarkibiga kiritshshi. Oʻrta asrlardagi Ustrushona haqida birmuncha toʻliq maʼlumotlar arab yozma manbalarida mavjud. Ularda aytilishicha, oʻlka hududi Xoʻjanddan Samarqandgacha, Sirdaryo daryosi va Mirzachoʻldan to Hisor tizma togʻlarigacha boʻlgan. Istaxriy (<nowiki>X</nowiki> asr) maʼlumotiga koʻra, Ustrushonaning koʻpgina qismini [[togʻlar]] egallagan boʻlib, unda „kemalar suzishi mumkin boʻlgan daryo ham, koʻl ham yoʻq“. Havkalga binoan, Movarounnaxrning boshqa viloyatlari qatori Ustrushona ham qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan ajralib turardi. Bu mahsulotlar viloyat tashqarisiga, jumladan, Xoʻjandga chiqarilgan. Ayrim shaharlarda bozorlar boʻlgan. Ustrushonaliklarning fahri Mink va Marsmandada ishlab chiqarilgan temir qurollar boʻlib, ular Xurosonda ishlatilgan va Iroqqacha shu qurolyarogʻ bilan qurollanganlar. Ustrushona poytaxti Bunjikat sh. boʻlgan. Oʻrta Osiyodagi boshqa davlatlar qatori Ustrushona ham keyingi hayotida qoraxoniylar, moʻgʻullar, temuriylar, shayboniylar va boshqa davlatlari tarkibidagi tarixiy davrlarni boshidan kechirgan. Qadimgi viloyat axoliyey, asosan, soy va chashmalar boʻylarida vohavoha boʻlib hayot kechirishgan. Viloyat hududida Xoʻjamushkentsoy, Shoʻrbuloqsoy, Mugʻolsoy, Tagobsoy, Sarmichsoy singari suv manbalari boʻlgan. Suv balansining buzilishi manzilgohlarning yoʻq boʻlib ketishiga yoki boshqa joyga koʻchib oʻtilishiga olib kelgan. Sirdaryo viloyatida qadimgi kanallarning izlari, sardobalar mavjud. 70&nbsp;km uzunlikdagi Oʻrinboyoʻgʻiz, Iskandarariq, Buxoroariq juda qad. kanallardir. <nowiki>XV</nowiki> asrda Shohrux va Ulugʻbek Sirdaryodan Mirzachoʻlga kanal orqali suv chiqartirgan. Keyinchalik Mirzachoʻlning janubi-sharqida Boʻzariq, Sirdaryoning oʻng tomonida Dalvarzinariq barpo etilgan. Qiyot koʻli yonida Sirdaryodan suv oladigan mayda ariqlar boʻlgan. 1872-yilda Bekobod yonida Kaufman kanali (13&nbsp;km), 1878—82 yillarda Toʻngʻizariq (6&nbsp;km) qazildi. 1883—85 yillarda Iskandarariq va Buxoroariq qayta kavlandi. 1891—95 yillarda Farhod togʻi yonida maxsus toʻgʻon (Shohtoʻgʻon) qurildi. 1896-yilda hozirgi Doʻstlik kanali qazilib Mirzachoʻlning ichkarisiga suv yuborildi. 1897-yilda Mirzachoʻlda birinchi marta 6 ga yerga paxta ekildi. 1899-yilda 8 ming ga, 1907-yilda 9,09 ming ga, 1910-yilda 12,2 ming ga, 1915-yilda 34,5 ming ga yer sugʻorilib, 19 ming ga yerga paxta ekildi. 1926-yilda 180&nbsp;km ariq va kanallar qazildi, sugʻoriladigan maydonlar 53 ming gektarga yetdi, 1927-yilda 60 ming ga (shundan paxta 27 ming ga), 1929-yilda 68 ming ga, 1934-yilda 134 ming ga, 1938-yilda 154 ming ga (shundan paxta 40 ming ga) yer sugʻorildi. 1942-yilda 180 ming ga yer (shundan 70 ming ga yer paxta) sugʻorildi. 1943—48 yillarda Farhod GES, bosh toʻgʻon Doʻstlik kanaliga tutashtirildi. Boyovut kanali va Farxrd suv ombori qurildi. Natijada Mirzachoʻlning jan. qismi va Dalvarzin choʻlini sugʻorish masalasi hal qilindi. 1956—59 yillarda Qayroqqum suv ombori va GES (quvvati 126 ming kVt) qurildi. 1956-yillarda sugʻoriladigan yerlar maydoni 280 ming gektar yerga yetdi. 1960-yilda Janubi Mirzachoʻl kanali (uz. 128&nbsp;km) qazildi. 1958-yilda shoʻr suvlarni oqizish uchun 90&nbsp;km uzunlikdagi Markaziy Mirzachoʻl kollektori qurilib, Boyovut va Yettisoy kollektorlariga qoʻshildi. Viloyat qududidan Sirdaryo oqib oʻtadi. == Aholisi == Sirdaryo viloyatida oʻzbeklar 760,470 ming kishi (80,4%) qozoqlar 12,760 ming kishi (1,3%) tojiklar 87,165 ming kishi (9,2%) qirgʻizlar 20 ming kishi (2,1%) ruslar 22,126 ming kishi (2,3%) va boshqa 70 dan ortiq millat vakillari yashaydi. 1&nbsp;km² ga 221,5 kishi toʻgʻri keladi (2026.07.01). Qishloq aholisi 535 ming kishi, shahar aholisi 403,5 ming kishi. == Xoʻjaligi == Sirdaryo viloyati respublikaning yirik paxtachilik bazalaridan biri. Viloyat xoʻjaliklari, asosan, paxta yetishtirishga ixtisoslashgan. Sanoati paxtani va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga qaratilgan. == Sanoati == <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida viloyatda bir necha mayda korxona bor edi. 1970-yillarda 8 paxta tozalash zavodi, 29 paxta qabul qilish punkti boʻlgan. Paxta zavodlaridan chiqqan paxta tolasi Bolgariya, Polsha, Kuba, Chexoslovakiya, Turkiya, Afrika mamlakatlariga joʻnatilgan. Sirdaryo viloyatidagi 10774 ta korxonadan 10129 tasi kichik va oʻrta biznes korxonasi, shundan 8557 tasi mikrokorxona va 1282 tasi kichik va 290 tasi oʻrta korxonalardir. Viloyatda xorijiy investitsiya ishtirokida 39 ta korxona faoliyat koʻrsatadi. Ulardan 35 tasi qoʻshma korxonadir. Qoʻshma korxonalardan: Oʻzbekiston — Rossiya hamkorligidagi „Turkiston S“ (konditer mahsulotlar ishlab chiqaradi), Oʻzbekiston — Chexiya „Lechiva“ farmsanoat qoʻshma korxonasi (tibbiy spirt, doridarmon tayyorlaydi), chet el parrandachilik firmasi, Oʻzbekiston — Avstriya „Sirdaryo“, „Lolamodel“ (trikotaj buyumlar ishlab chiqaradi), „Sarbonteks“ (tibbiy bint, doka, jarroxlik salfetkalari), Oʻzbekiston — Eron „Sayxun PAYA“ (tomat pastasi ishlab chikariladi), Oʻzbekiston — Xitoy „Paxtakor LTD“ (issiqxona),Oʻzbek — Arab „Ok, oltin PMB“ (paxta tolasi ishlab chiqaradi) va boshqa korxonalar, ayniqsa, samarali faoliyat koʻrsatmoqda. 9 paxta tozalash zavodi, Sirdaryo issiklik elektr stansiyasi, Farhod GES, „Momiq“, „Zilola“, „Shuxrat“, „Gulistonnon“, „Xovosdon“, „Oq oltindon“ aksiyadorlik jamiyatlari, „Sayxunsut“ xususiy korxonasi, „Bunyod“ korxonasi (temirbeton buyumlar ishlab chiqaradi) va boshqa ishlab turibdi. == Qishloq xoʻjaligi == Paxtachilik, gʻallachilik, pillachilik, mevachilik, sabzavotpolizchilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. Sirdaryo viloyatida 30 shirkat va 6170 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatadi (2004). Viloyatning jami ekin maydonlari 245,0 ming ga, shundan 115,3 ming ga yerga paxta, 86,3 ming ga yerga gʻalla, 6,0 ming ga yerga sholi, 1,9 ming ga yerga sabzavot, 2 ming ga yerga poliz, 450 ga yerga kartoshka, 19,5 ga yerga yem-xashak ekinlari ekiladi. 1233 ga bogʻ va tokzor bilan band. Shuningdek, sugʻoriladigan yerlarga beda, noʻxat, mosh, kunjut, tariq, loviya, kungabokar va boshqa ekiladi. Guliston va Xovos tumanlari sabzavot va poliz ekinlari ekiladigan asosiy joylardir. Viloyatda yetishtiriladigan qovun, tarvuz, piyoz Ural, Sibir va Uzoq Sharqdagi shaharlarga ham joʻnatiladi. Bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Sirdaryo viloyatidagi jami jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 181,1 ming krramol (shundan 75,9 ming sigir), 120,5 ming qoʻy va echki, 376,3 ming parranda, 6,1 ming ot boqiladi (2004). Viloyatda 2 ta baliqchilik xoʻjaligi mavjud. == Transporti == Viloyat hududidagi temir yoʻl uzunligi 172&nbsp;km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzun. 1,6 ming km. Sirdaryo viloyati hududidan Toshkent—Kitob, Toshkent — Nukus, Toshkent — Buxoro, Toshkent — Termiz, Toshkent — Samarqand, Toshkent — Andijon, Toshkent — Xovos poyezdlari oʻtadi. Toshkent — Samarqand, Toshkent — Guliston elektr poyezdlari qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Katta Oʻzbekiston temperaturakti ham viloyat hududidan oʻtgan. Sirdaryo viloyati orqali Toshkentdan Jizzax, Samarqand, Navoiy, Buxoro, Termiz, Kitob, Shahrisabz, Urganch, Nukusga katnaydigan avtobuslar oʻtadi. Bundan tashqari, viloyat markazi bilan tuman markazlari oʻrtasida hamda Guliston va Yangiyerdan Toshkentga avtobuslar katnaydi. == Madaniy-maorif, sogʻliqni saqlash va sport == Sirdaryoda 1914-yilda bitta, 1916-yilda 13 ta rus-tuzem maktabi faoliyat koʻrsatdi. 1917—23 yillarda maktablar soni 52 ta, oʻquvchilar soni 2030 ga yetdi. 2003/2004 oʻquv yilida Sirdaryo viloyatida 308 umumiy taʼlim maktabi boʻlib, 156 ming oʻquvchi, shu jumladan, 14 ta ixtisoslashtirilgan maktabda 3659 oʻquvchi taʼlimtarbiya oldi. Viloyatdagi 14 musika va sanʼat maktabida 1300 oʻquvchi, 22 sport maktabida 11 mingga yaqin oʻquvchi taʼlim oldi. Xalq taʼlimi tizimida xalqaro hamkorlik borasida ham maʼlum ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Mirzaobod tumanidagi 21maktab YUNESKO maktabi Kengashiga aʼzo, YUNISEF tashkiloti bilan hamkorlikda viloyatda 5 ta xonadonbogʻcha tashkil etilgan. 2003-yilning sentyabr oyida „Ozodlikni qoʻllab-quvvatlash“ (AKSELS) Dasturi boʻyicha Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan koʻriktanlovda viloyatning 110 iqtidorli maktab oʻquvchilari ishtirok etib, 1turdan 43 nafari muvaffaqiyatli oʻtdilar. Viloyat shahar va tumanlarida 1998— 2003-yillarda 22 kasb-hunar kolleji va akademik litseylari binolari qurilib ishga tushirildi. Ular zamonaviy dastgoh va texnika bilan jihozlandi. 2004-yilda Sirdaryo viloyatidagi 22 kasb-hunar kollejida 12483 oʻquvchi, 2 akademik litseyda 1186 oʻquvchi taʼlim oladi. Guliston universiteti mavjud. Sirdaryo viloyatida 1 muzey (Guliston shahridagi „Mirzachoʻlni oʻzlashtirish tarixi muzeyi“), 198 jamoat kutubxonasi (1659,8 ming nusxa asar), 103 klub va madaniyat uyi, 1 teatr (qarang [[Sirdaryo teatri]]), viloyat rasmlar galereyasi faoliyat koʻrsatadi. Viloyat Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, xalq ijodiyoti va madaniy-maʼrifiy ishlar viloyat markazi, Guliston sanʼat bilim yurti, 2 ta madaniyat va istirohat bogʻi, „Oʻzbeknavo“, „Oʻzbekraqs“ viloyat boʻlimlari bor, „Sirdaryo navolari“ ashula va raqs ansambli, 9 ta xalq havaskorligi jamoalari respublika va viloyat ommaviymadaniy tadbirlarida faol ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyatidan [[Shafoat Rahmatullayeva]] kabi Oʻzbekiston xalq artistlari, A. Gʻofurov, Gʻ. Hamidullayev, M. Nurmatov, R. Hasanov, T. Qosimova, A. Yusuvaliyev, A. Abdullayev, O. Abdullayeva, A. Xoliqov, R. Karimov, Sh. Jumayev kabi Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar yetishib chiqqan. === Sogʻliqni saqlash === Viloyatda 4,1 ming oʻrinli (10 ming kishiga 63,2 oʻrin) 32 kasalxona, 10 tugʻruqxona, 131 ambulatoriya, poliklinika, 130 qishloq vrachlik punkti, 108 dorixona va boshqa tibbiy muassasalarda 1522 vrach, 7616 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi (2004). Guliston shahrida respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi ishlab turibdi. Uning 9 ta tumanda boʻlimlari tashkil etilgan. === Sport === Sirdaryo viloyati sportchilari sportning 33 turi boʻyicha turli darajadagi musobaqalarda ishtirok etmoqdalar. Shulardan kikboksing, kurash, belbogʻli kurash, boks, akademik eshkak eshish, armrestling, taekvondo, yengil atletika, shaxmat, shashka, karate, velosport va boshqa turlari boʻyicha har xil turdagi medal sovrindorlari boʻlishdi. Viloyat sportchilari vakillari Respublika terma jamoalarining 19 tasida ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyati sportchilari 2003-yilda jahon, xalqaro va Osiyo musobaqalarida qatnashib sovrinli oʻrinlarni egallashdi. Jumladan, kikboksing boʻyicha Gretsiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida Jahongir Koʻchmurodov, Alisher Abdullayevlar oltin medallar, Sobir Qodirov bronza medali, Rossiyada armrestling boʻyicha oʻtkazilgan jahon chempionatida Farid Usmanov kumush medal, shashka boʻyicha Hindistonda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Alisher Ortiqov kumush medal, boks boʻyicha Italiyadagi jahon chempionatida Sherzod Abdurahmonov kumush hamda Boku shahridagi xalqaro turnirda bronza medal sovrindorlari boʻlishdi. Italiyada akademik eshkak eshish boʻyicha xalqaro turnirda Sergey Tyan, Yuriy Shaxsuvaryan, Sergey Yaqubov va Vitaliy Silayevlar bronza medallarini, Rossiyadagi xalqaro shaxmat turnirida Sobir Umarov 1-oʻrinni, Angliyadagi kurash boʻyicha „Islom Karimov“ xalqaro turnirida Alisher Boʻronov 1-oʻrinni qoʻlga kiritdilar. 2003-yilda viloyat sportchilari 6 ta jahon, 16 ta xalqaro, 40 ta dan ortiq respublika musobaqalarida qatnashib, munosib oʻrinlarni egallashdi. Viloyatda tennis boʻyicha xalqaro „Fyuchers“ turnirini oʻtkazish anʼanaga aylangan. Sirdaryo viloyatida sportning texnik turlari (karting) boʻyicha Respublika chempionatlari oʻtkazilib kelinmoqda. Viloyatda 22 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi faoliyat koʻrsatadi. Ularda 11 mingga yaqin oʻquvchi sportning har xil turlari bilan shugʻullanadi. Guliston shahrida viloyag sport qoʻmitasiga qarashli Olimpiya oʻrinbosarlari bolalar va oʻsmirlar maxsus sport maktabi ishlab turibdi. Sirdaryo viloyatida sportchilar va aholi ixtiyorida 1493 sport inshootlari (shu jumladan, „Alpomish“ sport majmui, „Boks“ saroyi, „Yoshlar sport markazi“, tennis kortlar va boshqalar), 1230 sport maydonchasi, 11 suzish havzasi, 12 stadion bor. Viloyatda barcha turdagi sport tashkilotlari sport seksiyalarida 181,3 mingdan ziyod bola shugʻullanib kelmoqda. Bolalar sportini rivojlantirish boʻyicha umumiy taʼlim maktablari, kollej va litseylar boʻyicha oʻquv dasturlari ishlab chiqildi, tegishli choratadbirlar belgilandi. Taʼlim muassasalarini, sport maktablarini malakali kadrlar bilan taʼminlashda Guliston davlat universitetida ochilgan boshlangʻich taʼlim va sport-tarbiyaviy ishlar, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat yoʻnalishlari boʻyicha sirtqi boʻlimning muayyan oʻrni bor. == Adabiyoti == Sirdaryo viloyati adabiy muhitining yuksalishida „Sirdaryo haqiqati“ gazetaning tashkil etilishi (1963) munosabati bilan bu yerga yuborilgan bir guruh yozuvchi va jurnalistlarning taʼsiri katta boʻldi. Sirdaryo adabiyoti respublika adabiyotining tarkibiy qismi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda. Viloyatda „Ziyo“ nashriyoti tashkil etilgan. Mustaqillik yillarida oʻnlab yosh, iqtidorli shoirlar oʻz ijodi bilan viloyat sheʼriyat muxlislarga tanilib kelmoqda. Oʻzbekiston xalq shoiri [[Toʻra Sulaymon]] oʻzining 20 dan ortiq sheʼriy toʻplamlari va dostonlari bilan oʻzbek adabiyotiga qissa qoʻshgan. Uning „Istar koʻngil“, „Hamqishloqlarim“, „Qorasoch“ va boshqa kitoblari adabiyot muxlislarining mulkiga aylangan. Shoira [[Halima Xudoyberdiyeva]] poeziyasining mavzusi vatan, dala, bobodehqon, ayol, muhabbat, mangulikdir. „Oʻzimizning bogʻlar“, „Ona, seni sharaflayman“, „Qalbingga chorlaysan“ turkum sheʼrlari, „Oq olmalar“, „Chaman“ va boshqa sheʼriy toʻplamlarida insonning ruhiy dunyosi aks etgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi Hamroqul Rizo (Rizoqulov) Sirdaryoning meqnatkash kishilari matonatini kuylab adabiyotga kirib kelgan. Uning „Sirdaryo qasidasi“, „Choʻl qaldirgʻochi“, „Umid karvonlari“ sheʼriy toʻplamlari, „Oʻgʻirlangan bolalik“, „Oyning oʻn beshi yorugʻ“ qissalari oʻz muxlislarini topgan. Shoira Hayotxon Ortiqboyeva, hajvchi adib Joʻra Umarqulov va boshqa ijodkorlar Sirdaryo vohasining mustaqillik yillaridagi kamolotini, sirdaryoliklarning ijodiy mehnatini oʻz asarlarida aks ettirmoqdalar. Adabiyotshunos Anqaboy Quljonov, Ravshanbek Maxmudov, Umrzoq Oʻljaboyev kabi olimlarning bir qancha asarlari nashr etilgan. Sirdaryo viloyatida Oʻzbekiston ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, meʼmorlar, jurnalistlar va boshqalar)ning viloyat tashkilotlari faoliyat koʻrsatadi. == Matbuoti, radio va televideniyesi == Sirdaryo viloyatida 2 viloyat gazeta („Sirdaryo haqiqati“, „Sirdarinskaya pravda“), 9 tuman gazeta, 5 shahar gazeta. („Guliston yangiliklari“, 1989; „Gulistanskiye novosti“, 1989; „Yangiyer tongi“, 1967; „Shirin Sadosi“, 1995; „Baxtnoma“, 1996-yildan) chiqadi. Viloyatda, shuningdek, 14 tarmoq, 1 xususiy gazeta. („Yogʻdu plyus“, 1994-yildan chiqadi), 1 jurnal („Universitet axborotnomasi“, 2001-yildan chiqadi) nashr etiladi. Sirdaryo viloyatida dastlabki radioeshittirishlar 1963-yildan boshlangan. Viloyat radiosi oyiga 21 soat 20 min. hajmida eshittirishlar beradi. Shuningdek, Oʻzbekiston radiosining birinchi „Oʻzbekiston“ kanalida radioeshittirishlar retranslyasiya qilinadi. 1996-yilda viloyat telestudiyasi tashkil etilib, telekoʻrsatuvlar bera boshladi. Sirdaryo viloyatida, shuningdek, „Aloqa A. K.“ tijorat televideniyesi (2001-yildan), „Shodlik R“ xususiy firmasiga qarashli „Kometa“ kabelli telestudiyasi (2003-yildan) faoliyat koʻrsatadi. Meʼmoriy yodgorliklardan viloyat hududida Sharof Rashidov tumanidagi Sardoba (<nowiki>XVI</nowiki> asr)saqlanib qolgan (Sardobaaagch rasmga q.)640—641betlar orasidagi Sirdaryo viloyatining tabiiy va iqtisodiy ran pli haritasiga q.<ref>Alimov U. A., SverchkovaL. M., Arxeologicheskiye issledovaniya Sirdarinskoy obl., IMKU. Vip. 21, T., 1987;</ref><ref>Sirdarinskaya oblast — otkritoye prostranstvo dlya investitsiy, T., 1998;</ref><ref>Qudratov. S, Sardobalar oʻlkasi, T., 2001.</ref><ref>[[OʻzME]]</ref> == Mashhur sirdaryoliklar == * [[Elyor Gʻaniyev]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Mansur Mirzaahmedov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Fayzulla Mullajonov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Abbosbek Fayzullayev]] — professional futbolchi == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston}} {{Sirdaryo viloyati}} {{OʻzME}} [[Turkum:Sirdaryo viloyati]] [[Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari]] lcm7u0zj6sbnjrcnlp375bn7gh1ni31 6271507 6271506 2026-09-16T04:48:25Z Sherzod11W 273619 6271507 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Sirdaryo viloyati (maʼnolari)}} {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Sirdaryo viloyati |Asl nomi = |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamalakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[viloyat]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Guliston shahri]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = [[Yangiyer]], [[Sirdaryo (tuman)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]] |Asos solingan = [[1963-yil]] |Bekor qilingan = |Rahbari = [[Erkinjon Turdimov]] |Rahbar ismi = Viloyat hokimi |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = 2.7 Mlrd $ |YaIM yil = |YAIM oʻrin = 14 |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda= |Til = o'zbek |Tillar = |Aholi = 925 ming |Roʻyxatga olingan yil = 2024 |Aholi foizi = 2.5 |Aholi oʻrinda= 14 |Zichligi = 216 |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = [[oʻzbeklar]], [[tojiklar]], [[qozoqlar]], [[ruslar]] |Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[Xristianlik|xristianlar]] |Maydoni = 4.28 ming km.kv |Maydon foizi = 0.98 |Yer maydoni =12 |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = Sirdaryo Viloyati in Uzbekistan.svg |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = Sirdaryo viloyati.png |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = UZ-SI |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = 12 (eskisi 1998-2008) 20 (yangisi 2008-yildan) |Veb sayt = http://www.sirdaryo.uz/ |TurkumCommons = |Izoh = }} '''Sirdaryo viloyati''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] tarkibidagi viloyat. 1963-yil 16-fevralda tashkil etilgan. Shimolidan [[Qozogʻiston]] Respublikasi, sharqdan [[Toshkent viloyati]], janubidan [[Tojikiston]] Respublikasi va gʻarbdan [[Jizzax viloyati]] bilan chegaradosh. Maydoni 4.28 ming km. Aholisi 949,6 ming kishi ([[2024|2026.04.01]]). Tarkibida 8 tuman ([[Boyovut tumani|Boyovut]], [[Guliston tumani|Guliston]], [[Mirzaobod tumani|Mirzaobod]], [[Oqoltin tumani|Oqoltin]], [[Sayxunobod tumani|Sayxunobod]], [[Sirdaryo tumani|Sirdaryo]], [[Xovos tumani|Xovos]], [[Sardoba tumani|Sardoba]]), 5 shahar ([[Guliston]], [[Baxt (shahar)|Baxt]], [[Sirdaryo (shahar)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]], [[Yangiyer]]) 7 shaharcha ([[Boyovut (shaharcha)|Boyovut]], [[Dehqonobod]], Doʻstlik, [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)|Paxtaobod]], Sardoba, Sayxun, [[Xovos]]) va 75 qishloq fuqarolari yigʻini bor (2004). Markazi — [[Guliston|Guliston shahri]]. == Tabiati == Relyefi, asosan, toʻlqinsimon tekislik boʻlib, janubidan shim.gʻarbga pasayib boradi. Mirzachoʻl dashtining bir qismi viloyat hududiga kiradi. Bal. shimubida 230 m, markaziy qismida 400–450 m, jan. va jan.gʻarbda 600–650 m. Sharqida keng Sirdaryo vodiysi joylashgan. Mezozoy va kaynozoy davrida, asosan, choʻkindi jinslarning qalin qatlami bilan qoplangan. Shoʻroʻzak, Mirzarabot, Sardoba kabi botiqlar mavjud. Tekislik qismi daryolar oqizib keltirgan yotqiziklardan hosil boʻlgan, baʼzi joylarini koʻl, botqoq va shoʻrxok yerlar egallagan. Sirdaryo viloyatida yangi kanallar, zovurlar qazilib, choʻl oʻzlashtirildi va ekin maydonlarga aylantirildi. Tekislik qismida irrigatsiya inshootlari qurilib, paxtazor, bogʻ va tokzorlar barpo qilindi. Adirlar lalmikor yerlar va yaylovlardan iborat. Ob-havosi keskin oʻzgaruvchan va quruq. Yillik oʻrtacha temperaturasi 14°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —6°, janubida —2°. Qishda havo tez soviydi va temperatura —30° gacha (Gulistonda —35°) pasayadi. Baʼzan, qish oʻrtalarida havo birdaniga isib, keyin sovib ketadi. Kech koʻklamda va erta kuzda ham kora sovuq tushib oʻsimlikning oʻsish davrini qisqartiradi. Yozi quruq va issiq. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 27—29°. Yozda temperatura 32—45° gacha koʻtariladi. Koʻpincha issiq shamol (garmsel) tuproqni quritadi va oʻsimliklar rivojlanishiga yomon taʼsir qiladi. Vegetatsiya davri 218 kun. Yillik yogin 180–220&nbsp;mm, asosan, qishda yogʻadi. Yozda kuchli bugʻlanish sababli yer osti suvlari yuza maydonlarning (Sharof Rashidov, Oqoltin, Guliston tumanlari) tuprogʻini shoʻr bosadi. Noyabrdan martgacha teztez esib turadigan „Bekobod shamoli“ tezligi 20–25 m/sek. (Boyovut tumanida 40 m/sek.)ga yetadi. Bahorda esadigan bu xildagi shamol unib chikayotgan gʻoʻzalarni baʼzan nobud qiladi. Keyingi yillarda ixota daraxtzorlari barpo qilindi. Tuproqlari, asosan, och tusli kuchsiz joylashgan boʻz tuproq boʻlib, kam va oʻrtacha shoʻrlangan, mexanik tartibiga koʻra, qumoq va soz tuproqlardir. Tekisliklarda shoʻrxok va shoʻrxoksimon tuproq uchraydi. Yer osti suvining chuq. 5–6 m. Shoʻroʻzak massivida, hali oʻzlashtirilmagan pastqam joylarda shoʻrxoklar keng tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarning 32% shoʻrlangan, 25% kuchsiz shoʻrlangan, 16% shoʻrxoklardan iborat. Oʻsimliklardan lolaqizgʻaldoq, boychechak, chuchmoma, qoqi yalpiz, ismaloq, yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qoʻziquloq, tuyatovon, quyonsuyak. juzgʻun, qovul, oqquray, qiltiq, karrak, rang, iloq, betaga, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, qushqoʻnmas, naʼmatak, mingboshi, chitir, gʻumay, pechak, saksovul, har xil butalar, jiyda, doʻlana, tol, terak, qayragʻoch, [[oq akatsiya]], zarang, shumtol va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan: jayra, tulki, boʻri, chiyaboʻri, qobon, jayran, nutriya, ondatra, koʻrsichqon, suvkalamush, tipratikan, yumronqoziq, kaltakesak, ilon, toshbaqa, falanga, chayon, qoraqurt; qushlardan xoʻjasavdogar, moyqut, bulduruq va boshqa bor. == Hududiy boʻlinishi == [[Tasvir:Sirdaryo districts.png|thumb|right|350px]] {| class="wikitable sortable" |- ! || Tuman nomi || Tuman markazi |- | 1 || [[Oqoltin tumani]] 13 MFY,57,6 ming kishi || [[Sardoba shaharchasi]] |- | 2 || [[Boyovut tumani]] 39 MFY,144,7 ming kishi || [[Boyovut (shaharcha)]] |- | 3 || [[Guliston tumani]] 25 MFY,82,6 ming kishi || [[Dehqonobod]] |- | 4 || [[Xovos tumani]] 27 MFY,106 ming kishi || [[Xovos]] |- | 5 || [[Mirzaobod tumani]] 18 MFY,84,3 ming kishi || [[Navroʻz (qishloq)|Navroʻz (shaharcha)]] |- | 6 || [[Sardoba tumani]] 15 MFY,72,5 ming kishi || [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)]] |- | 7 || [[Sayxunobod tumani]] 19 MFY,85,6 ming kishi || [[Sayxun]] |- | 8 || [[Sirdaryo tumani]] 38 MFY,141,6 ming kishi || [[Sirdaryo (shahar)]] |- |9 |Guliston sh 24 MFY,104,9 ming kishi | |- |10 |Shirin sh 7 MFY,19,4 ming kishi | |- |11 |Yangiyer sh 11 MFY,50,4 ming kishi | |} == Tarixi == Qadimgi Sirdaryo tarixi haqida maʼlumot beruvchi muhim yozma manba qad. yunon tarixchisi Arrianning „Iskandarning harbiy yurishlari“ asaridir. Bu asarda Sirdaryo „Tanais“, „Yaksart“ nomi bilan yuritiladi. Mil. av. <nowiki>III—II</nowiki> asrlarda Oʻrta Osiyoning shimoliy rayonnlarida 5 ta mayda davlatlardan iborat Qangʻyuy davlati ittifoqi yuzaga keladi. Uning tarkibiga hozirgi Sirdaryo viloyati hududlari ham kirgan. Ushbu davrda koʻchmanchi aholining viloyat hududiga kelib oʻrnashishi yer tanqisligini yuzaga keltiradi. Natijada hozirgi Xovos tumanining gʻarbiy qismlari ham aholi tomonidan oʻzlashtiriladi. Shoʻrbuloqsoyning quyi qismida Eski Xovos yodgorligi, Shirinsoyning quyi qismida Munchoqtepa yodgorligi qad koʻtaradi. Sirdaryo viloyati hududi ilk bor alohida oʻlka— Ustrushona sifatida Beyshi, Suyshi va Tanshu kabi Xitoy yilnomalarida tilga olinadi. Undan oldingi manbalarda Sharqiy Sao (suvi yoʻq) deb yuritiladi. Uning bunday nomlanishi hududda qoʻshni Choch va Sugʻddan farqli ravishda daryolarning koʻp boʻlmaganligi bilan izoxlanadi. Nisbatan oʻlkaning toʻlaroq nomlanishi Tanshu yilnomalarida („Shuaydushana“, „Suydushana“ nomlari bilan) berilgan. Tan imperatorlari saroyida oʻlka nomi, shuningdek, Layviy (magʻrurligini sezgan holda boʻysunmoq) deb ham yuritilgan. Viloyat qad. aholisining tili sugʻd tiliga oʻxshash tilda soʻzlashuvchi Sirdaryo va Amudaryo oraligʻida yashagan aholi tiliga yaqin boʻlgan. Xan davri yozma manbalarida Dovon (Fargʻona)dan to Ansi (Baqtriya)gacha boʻlgan hudud aholisi turli shevalarda gaplashsalarda, birbiriga yaqin tidda gaplashganlar va oʻzaro birbirini tushunganlar deyiladi. Mil. <nowiki>VI</nowiki> asrda [[Turk xoqonligi]] davrida mahalliy aholining turk qabilalari bilan munosabatlari rivojlanadi. Qudaandachilik munosabatlari oʻrnatiladi. Ustrushona afshini Xasan ibn Haydar turk lashkarboshisining qiziga uylangan. <nowiki>VIII</nowiki> asrga oid Xitoy yozma manbasi Syuandzanda yozilishicha, oʻlka „Sutulisen“ deb nomlanadi. Shuningdek, unda shim.gʻarbda katta choʻl (Mirzachoʻl) joylashganligi, oʻlka hukmdori Bosi togʻi (Turkiston togʻ tizmasi)ning shim. yon bagʻrida yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Oʻlkada zarb qilingan <nowiki>VI—VIII</nowiki> asrlarga oid tangalar Ustrushonaning ilk hukmdorlari Chirdmish, Satagari, Raxang haqida maʼlumot beradi. Hokimiyat shu davrda otadan bolaga oʻtgan. <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida Ustrushonaga arablar bostirib kirgan. Ustrushona arab va Tan sulolasi oʻrtasidagi kurash maydoniga aylangan. 749 yilda xitoyliklar yurish qilgan boʻlsa, 751 yilda Ustrushonani arablar bosib olgan. Fakatgina <nowiki>IX</nowiki> asr boshlaridan Haydar ibn Qavus arab xalifasi xizmatiga kiradi. 893 yilda afshinlar sulolasi agʻdarib tashlanib Ustrushona Somoniylar davlati tarkibiga kiritshshi. Oʻrta asrlardagi Ustrushona haqida birmuncha toʻliq maʼlumotlar arab yozma manbalarida mavjud. Ularda aytilishicha, oʻlka hududi Xoʻjanddan Samarqandgacha, Sirdaryo daryosi va Mirzachoʻldan to Hisor tizma togʻlarigacha boʻlgan. Istaxriy (<nowiki>X</nowiki> asr) maʼlumotiga koʻra, Ustrushonaning koʻpgina qismini [[togʻlar]] egallagan boʻlib, unda „kemalar suzishi mumkin boʻlgan daryo ham, koʻl ham yoʻq“. Havkalga binoan, Movarounnaxrning boshqa viloyatlari qatori Ustrushona ham qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan ajralib turardi. Bu mahsulotlar viloyat tashqarisiga, jumladan, Xoʻjandga chiqarilgan. Ayrim shaharlarda bozorlar boʻlgan. Ustrushonaliklarning fahri Mink va Marsmandada ishlab chiqarilgan temir qurollar boʻlib, ular Xurosonda ishlatilgan va Iroqqacha shu qurolyarogʻ bilan qurollanganlar. Ustrushona poytaxti Bunjikat sh. boʻlgan. Oʻrta Osiyodagi boshqa davlatlar qatori Ustrushona ham keyingi hayotida qoraxoniylar, moʻgʻullar, temuriylar, shayboniylar va boshqa davlatlari tarkibidagi tarixiy davrlarni boshidan kechirgan. Qadimgi viloyat axoliyey, asosan, soy va chashmalar boʻylarida vohavoha boʻlib hayot kechirishgan. Viloyat hududida Xoʻjamushkentsoy, Shoʻrbuloqsoy, Mugʻolsoy, Tagobsoy, Sarmichsoy singari suv manbalari boʻlgan. Suv balansining buzilishi manzilgohlarning yoʻq boʻlib ketishiga yoki boshqa joyga koʻchib oʻtilishiga olib kelgan. Sirdaryo viloyatida qadimgi kanallarning izlari, sardobalar mavjud. 70&nbsp;km uzunlikdagi Oʻrinboyoʻgʻiz, Iskandarariq, Buxoroariq juda qad. kanallardir. <nowiki>XV</nowiki> asrda Shohrux va Ulugʻbek Sirdaryodan Mirzachoʻlga kanal orqali suv chiqartirgan. Keyinchalik Mirzachoʻlning janubi-sharqida Boʻzariq, Sirdaryoning oʻng tomonida Dalvarzinariq barpo etilgan. Qiyot koʻli yonida Sirdaryodan suv oladigan mayda ariqlar boʻlgan. 1872-yilda Bekobod yonida Kaufman kanali (13&nbsp;km), 1878—82 yillarda Toʻngʻizariq (6&nbsp;km) qazildi. 1883—85 yillarda Iskandarariq va Buxoroariq qayta kavlandi. 1891—95 yillarda Farhod togʻi yonida maxsus toʻgʻon (Shohtoʻgʻon) qurildi. 1896-yilda hozirgi Doʻstlik kanali qazilib Mirzachoʻlning ichkarisiga suv yuborildi. 1897-yilda Mirzachoʻlda birinchi marta 6 ga yerga paxta ekildi. 1899-yilda 8 ming ga, 1907-yilda 9,09 ming ga, 1910-yilda 12,2 ming ga, 1915-yilda 34,5 ming ga yer sugʻorilib, 19 ming ga yerga paxta ekildi. 1926-yilda 180&nbsp;km ariq va kanallar qazildi, sugʻoriladigan maydonlar 53 ming gektarga yetdi, 1927-yilda 60 ming ga (shundan paxta 27 ming ga), 1929-yilda 68 ming ga, 1934-yilda 134 ming ga, 1938-yilda 154 ming ga (shundan paxta 40 ming ga) yer sugʻorildi. 1942-yilda 180 ming ga yer (shundan 70 ming ga yer paxta) sugʻorildi. 1943—48 yillarda Farhod GES, bosh toʻgʻon Doʻstlik kanaliga tutashtirildi. Boyovut kanali va Farxrd suv ombori qurildi. Natijada Mirzachoʻlning jan. qismi va Dalvarzin choʻlini sugʻorish masalasi hal qilindi. 1956—59 yillarda Qayroqqum suv ombori va GES (quvvati 126 ming kVt) qurildi. 1956-yillarda sugʻoriladigan yerlar maydoni 280 ming gektar yerga yetdi. 1960-yilda Janubi Mirzachoʻl kanali (uz. 128&nbsp;km) qazildi. 1958-yilda shoʻr suvlarni oqizish uchun 90&nbsp;km uzunlikdagi Markaziy Mirzachoʻl kollektori qurilib, Boyovut va Yettisoy kollektorlariga qoʻshildi. Viloyat qududidan Sirdaryo oqib oʻtadi. == Aholisi == Sirdaryo viloyatida oʻzbeklar 760,470 ming kishi (80,4%) qozoqlar 12,760 ming kishi (1,3%) tojiklar 87,165 ming kishi (9,2%) qirgʻizlar 20 ming kishi (2,1%) ruslar 22,126 ming kishi (2,3%) va boshqa 70 dan ortiq millat vakillari yashaydi. 1&nbsp;km² ga 221,5 kishi toʻgʻri keladi (2026.07.01). Qishloq aholisi 535 ming kishi, shahar aholisi 403,5 ming kishi. == Xoʻjaligi == Sirdaryo viloyati respublikaning yirik paxtachilik bazalaridan biri. Viloyat xoʻjaliklari, asosan, paxta yetishtirishga ixtisoslashgan. Sanoati paxtani va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga qaratilgan. == Sanoati == <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida viloyatda bir necha mayda korxona bor edi. 1970-yillarda 8 paxta tozalash zavodi, 29 paxta qabul qilish punkti boʻlgan. Paxta zavodlaridan chiqqan paxta tolasi Bolgariya, Polsha, Kuba, Chexoslovakiya, Turkiya, Afrika mamlakatlariga joʻnatilgan. Sirdaryo viloyatidagi 10774 ta korxonadan 10129 tasi kichik va oʻrta biznes korxonasi, shundan 8557 tasi mikrokorxona va 1282 tasi kichik va 290 tasi oʻrta korxonalardir. Viloyatda xorijiy investitsiya ishtirokida 39 ta korxona faoliyat koʻrsatadi. Ulardan 35 tasi qoʻshma korxonadir. Qoʻshma korxonalardan: Oʻzbekiston — Rossiya hamkorligidagi „Turkiston S“ (konditer mahsulotlar ishlab chiqaradi), Oʻzbekiston — Chexiya „Lechiva“ farmsanoat qoʻshma korxonasi (tibbiy spirt, doridarmon tayyorlaydi), chet el parrandachilik firmasi, Oʻzbekiston — Avstriya „Sirdaryo“, „Lolamodel“ (trikotaj buyumlar ishlab chiqaradi), „Sarbonteks“ (tibbiy bint, doka, jarroxlik salfetkalari), Oʻzbekiston — Eron „Sayxun PAYA“ (tomat pastasi ishlab chikariladi), Oʻzbekiston — Xitoy „Paxtakor LTD“ (issiqxona),Oʻzbek — Arab „Ok, oltin PMB“ (paxta tolasi ishlab chiqaradi) va boshqa korxonalar, ayniqsa, samarali faoliyat koʻrsatmoqda. 9 paxta tozalash zavodi, Sirdaryo issiklik elektr stansiyasi, Farhod GES, „Momiq“, „Zilola“, „Shuxrat“, „Gulistonnon“, „Xovosdon“, „Oq oltindon“ aksiyadorlik jamiyatlari, „Sayxunsut“ xususiy korxonasi, „Bunyod“ korxonasi (temirbeton buyumlar ishlab chiqaradi) va boshqa ishlab turibdi. == Qishloq xoʻjaligi == Paxtachilik, gʻallachilik, pillachilik, mevachilik, sabzavotpolizchilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. Sirdaryo viloyatida 30 shirkat va 6170 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatadi (2004). Viloyatning jami ekin maydonlari 245,0 ming ga, shundan 115,3 ming ga yerga paxta, 86,3 ming ga yerga gʻalla, 6,0 ming ga yerga sholi, 1,9 ming ga yerga sabzavot, 2 ming ga yerga poliz, 450 ga yerga kartoshka, 19,5 ga yerga yem-xashak ekinlari ekiladi. 1233 ga bogʻ va tokzor bilan band. Shuningdek, sugʻoriladigan yerlarga beda, noʻxat, mosh, kunjut, tariq, loviya, kungabokar va boshqa ekiladi. Guliston va Xovos tumanlari sabzavot va poliz ekinlari ekiladigan asosiy joylardir. Viloyatda yetishtiriladigan qovun, tarvuz, piyoz Ural, Sibir va Uzoq Sharqdagi shaharlarga ham joʻnatiladi. Bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Sirdaryo viloyatidagi jami jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 181,1 ming krramol (shundan 75,9 ming sigir), 120,5 ming qoʻy va echki, 376,3 ming parranda, 6,1 ming ot boqiladi (2004). Viloyatda 2 ta baliqchilik xoʻjaligi mavjud. == Transporti == Viloyat hududidagi temir yoʻl uzunligi 172&nbsp;km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzun. 1,6 ming km. Sirdaryo viloyati hududidan Toshkent—Kitob, Toshkent — Nukus, Toshkent — Buxoro, Toshkent — Termiz, Toshkent — Samarqand, Toshkent — Andijon, Toshkent — Xovos poyezdlari oʻtadi. Toshkent — Samarqand, Toshkent — Guliston elektr poyezdlari qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Katta Oʻzbekiston temperaturakti ham viloyat hududidan oʻtgan. Sirdaryo viloyati orqali Toshkentdan Jizzax, Samarqand, Navoiy, Buxoro, Termiz, Kitob, Shahrisabz, Urganch, Nukusga katnaydigan avtobuslar oʻtadi. Bundan tashqari, viloyat markazi bilan tuman markazlari oʻrtasida hamda Guliston va Yangiyerdan Toshkentga avtobuslar katnaydi. == Madaniy-maorif, sogʻliqni saqlash va sport == Sirdaryoda 1914-yilda bitta, 1916-yilda 13 ta rus-tuzem maktabi faoliyat koʻrsatdi. 1917—23 yillarda maktablar soni 52 ta, oʻquvchilar soni 2030 ga yetdi. 2003/2004 oʻquv yilida Sirdaryo viloyatida 308 umumiy taʼlim maktabi boʻlib, 156 ming oʻquvchi, shu jumladan, 14 ta ixtisoslashtirilgan maktabda 3659 oʻquvchi taʼlimtarbiya oldi. Viloyatdagi 14 musika va sanʼat maktabida 1300 oʻquvchi, 22 sport maktabida 11 mingga yaqin oʻquvchi taʼlim oldi. Xalq taʼlimi tizimida xalqaro hamkorlik borasida ham maʼlum ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Mirzaobod tumanidagi 21maktab YUNESKO maktabi Kengashiga aʼzo, YUNISEF tashkiloti bilan hamkorlikda viloyatda 5 ta xonadonbogʻcha tashkil etilgan. 2003-yilning sentyabr oyida „Ozodlikni qoʻllab-quvvatlash“ (AKSELS) Dasturi boʻyicha Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan koʻriktanlovda viloyatning 110 iqtidorli maktab oʻquvchilari ishtirok etib, 1turdan 43 nafari muvaffaqiyatli oʻtdilar. Viloyat shahar va tumanlarida 1998— 2003-yillarda 22 kasb-hunar kolleji va akademik litseylari binolari qurilib ishga tushirildi. Ular zamonaviy dastgoh va texnika bilan jihozlandi. 2004-yilda Sirdaryo viloyatidagi 22 kasb-hunar kollejida 12483 oʻquvchi, 2 akademik litseyda 1186 oʻquvchi taʼlim oladi. Guliston universiteti mavjud. Sirdaryo viloyatida 1 muzey (Guliston shahridagi „Mirzachoʻlni oʻzlashtirish tarixi muzeyi“), 198 jamoat kutubxonasi (1659,8 ming nusxa asar), 103 klub va madaniyat uyi, 1 teatr (qarang [[Sirdaryo teatri]]), viloyat rasmlar galereyasi faoliyat koʻrsatadi. Viloyat Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, xalq ijodiyoti va madaniy-maʼrifiy ishlar viloyat markazi, Guliston sanʼat bilim yurti, 2 ta madaniyat va istirohat bogʻi, „Oʻzbeknavo“, „Oʻzbekraqs“ viloyat boʻlimlari bor, „Sirdaryo navolari“ ashula va raqs ansambli, 9 ta xalq havaskorligi jamoalari respublika va viloyat ommaviymadaniy tadbirlarida faol ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyatidan [[Shafoat Rahmatullayeva]] kabi Oʻzbekiston xalq artistlari, A. Gʻofurov, Gʻ. Hamidullayev, M. Nurmatov, R. Hasanov, T. Qosimova, A. Yusuvaliyev, A. Abdullayev, O. Abdullayeva, A. Xoliqov, R. Karimov, Sh. Jumayev kabi Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar yetishib chiqqan. === Sogʻliqni saqlash === Viloyatda 4,1 ming oʻrinli (10 ming kishiga 63,2 oʻrin) 32 kasalxona, 10 tugʻruqxona, 131 ambulatoriya, poliklinika, 130 qishloq vrachlik punkti, 108 dorixona va boshqa tibbiy muassasalarda 1522 vrach, 7616 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi (2004). Guliston shahrida respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi ishlab turibdi. Uning 9 ta tumanda boʻlimlari tashkil etilgan. === Sport === Sirdaryo viloyati sportchilari sportning 33 turi boʻyicha turli darajadagi musobaqalarda ishtirok etmoqdalar. Shulardan kikboksing, kurash, belbogʻli kurash, boks, akademik eshkak eshish, armrestling, taekvondo, yengil atletika, shaxmat, shashka, karate, velosport va boshqa turlari boʻyicha har xil turdagi medal sovrindorlari boʻlishdi. Viloyat sportchilari vakillari Respublika terma jamoalarining 19 tasida ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyati sportchilari 2003-yilda jahon, xalqaro va Osiyo musobaqalarida qatnashib sovrinli oʻrinlarni egallashdi. Jumladan, kikboksing boʻyicha Gretsiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida Jahongir Koʻchmurodov, Alisher Abdullayevlar oltin medallar, Sobir Qodirov bronza medali, Rossiyada armrestling boʻyicha oʻtkazilgan jahon chempionatida Farid Usmanov kumush medal, shashka boʻyicha Hindistonda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Alisher Ortiqov kumush medal, boks boʻyicha Italiyadagi jahon chempionatida Sherzod Abdurahmonov kumush hamda Boku shahridagi xalqaro turnirda bronza medal sovrindorlari boʻlishdi. Italiyada akademik eshkak eshish boʻyicha xalqaro turnirda Sergey Tyan, Yuriy Shaxsuvaryan, Sergey Yaqubov va Vitaliy Silayevlar bronza medallarini, Rossiyadagi xalqaro shaxmat turnirida Sobir Umarov 1-oʻrinni, Angliyadagi kurash boʻyicha „Islom Karimov“ xalqaro turnirida Alisher Boʻronov 1-oʻrinni qoʻlga kiritdilar. 2003-yilda viloyat sportchilari 6 ta jahon, 16 ta xalqaro, 40 ta dan ortiq respublika musobaqalarida qatnashib, munosib oʻrinlarni egallashdi. Viloyatda tennis boʻyicha xalqaro „Fyuchers“ turnirini oʻtkazish anʼanaga aylangan. Sirdaryo viloyatida sportning texnik turlari (karting) boʻyicha Respublika chempionatlari oʻtkazilib kelinmoqda. Viloyatda 22 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi faoliyat koʻrsatadi. Ularda 11 mingga yaqin oʻquvchi sportning har xil turlari bilan shugʻullanadi. Guliston shahrida viloyag sport qoʻmitasiga qarashli Olimpiya oʻrinbosarlari bolalar va oʻsmirlar maxsus sport maktabi ishlab turibdi. Sirdaryo viloyatida sportchilar va aholi ixtiyorida 1493 sport inshootlari (shu jumladan, „Alpomish“ sport majmui, „Boks“ saroyi, „Yoshlar sport markazi“, tennis kortlar va boshqalar), 1230 sport maydonchasi, 11 suzish havzasi, 12 stadion bor. Viloyatda barcha turdagi sport tashkilotlari sport seksiyalarida 181,3 mingdan ziyod bola shugʻullanib kelmoqda. Bolalar sportini rivojlantirish boʻyicha umumiy taʼlim maktablari, kollej va litseylar boʻyicha oʻquv dasturlari ishlab chiqildi, tegishli choratadbirlar belgilandi. Taʼlim muassasalarini, sport maktablarini malakali kadrlar bilan taʼminlashda Guliston davlat universitetida ochilgan boshlangʻich taʼlim va sport-tarbiyaviy ishlar, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat yoʻnalishlari boʻyicha sirtqi boʻlimning muayyan oʻrni bor. == Adabiyoti == Sirdaryo viloyati adabiy muhitining yuksalishida „Sirdaryo haqiqati“ gazetaning tashkil etilishi (1963) munosabati bilan bu yerga yuborilgan bir guruh yozuvchi va jurnalistlarning taʼsiri katta boʻldi. Sirdaryo adabiyoti respublika adabiyotining tarkibiy qismi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda. Viloyatda „Ziyo“ nashriyoti tashkil etilgan. Mustaqillik yillarida oʻnlab yosh, iqtidorli shoirlar oʻz ijodi bilan viloyat sheʼriyat muxlislarga tanilib kelmoqda. Oʻzbekiston xalq shoiri [[Toʻra Sulaymon]] oʻzining 20 dan ortiq sheʼriy toʻplamlari va dostonlari bilan oʻzbek adabiyotiga qissa qoʻshgan. Uning „Istar koʻngil“, „Hamqishloqlarim“, „Qorasoch“ va boshqa kitoblari adabiyot muxlislarining mulkiga aylangan. Shoira [[Halima Xudoyberdiyeva]] poeziyasining mavzusi vatan, dala, bobodehqon, ayol, muhabbat, mangulikdir. „Oʻzimizning bogʻlar“, „Ona, seni sharaflayman“, „Qalbingga chorlaysan“ turkum sheʼrlari, „Oq olmalar“, „Chaman“ va boshqa sheʼriy toʻplamlarida insonning ruhiy dunyosi aks etgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi Hamroqul Rizo (Rizoqulov) Sirdaryoning meqnatkash kishilari matonatini kuylab adabiyotga kirib kelgan. Uning „Sirdaryo qasidasi“, „Choʻl qaldirgʻochi“, „Umid karvonlari“ sheʼriy toʻplamlari, „Oʻgʻirlangan bolalik“, „Oyning oʻn beshi yorugʻ“ qissalari oʻz muxlislarini topgan. Shoira Hayotxon Ortiqboyeva, hajvchi adib Joʻra Umarqulov va boshqa ijodkorlar Sirdaryo vohasining mustaqillik yillaridagi kamolotini, sirdaryoliklarning ijodiy mehnatini oʻz asarlarida aks ettirmoqdalar. Adabiyotshunos Anqaboy Quljonov, Ravshanbek Maxmudov, Umrzoq Oʻljaboyev kabi olimlarning bir qancha asarlari nashr etilgan. Sirdaryo viloyatida Oʻzbekiston ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, meʼmorlar, jurnalistlar va boshqalar)ning viloyat tashkilotlari faoliyat koʻrsatadi. == Matbuoti, radio va televideniyesi == Sirdaryo viloyatida 2 viloyat gazeta („Sirdaryo haqiqati“, „Sirdarinskaya pravda“), 9 tuman gazeta, 5 shahar gazeta. („Guliston yangiliklari“, 1989; „Gulistanskiye novosti“, 1989; „Yangiyer tongi“, 1967; „Shirin Sadosi“, 1995; „Baxtnoma“, 1996-yildan) chiqadi. Viloyatda, shuningdek, 14 tarmoq, 1 xususiy gazeta. („Yogʻdu plyus“, 1994-yildan chiqadi), 1 jurnal („Universitet axborotnomasi“, 2001-yildan chiqadi) nashr etiladi. Sirdaryo viloyatida dastlabki radioeshittirishlar 1963-yildan boshlangan. Viloyat radiosi oyiga 21 soat 20 min. hajmida eshittirishlar beradi. Shuningdek, Oʻzbekiston radiosining birinchi „Oʻzbekiston“ kanalida radioeshittirishlar retranslyasiya qilinadi. 1996-yilda viloyat telestudiyasi tashkil etilib, telekoʻrsatuvlar bera boshladi. Sirdaryo viloyatida, shuningdek, „Aloqa A. K.“ tijorat televideniyesi (2001-yildan), „Shodlik R“ xususiy firmasiga qarashli „Kometa“ kabelli telestudiyasi (2003-yildan) faoliyat koʻrsatadi. Meʼmoriy yodgorliklardan viloyat hududida Sharof Rashidov tumanidagi Sardoba (<nowiki>XVI</nowiki> asr)saqlanib qolgan (Sardobaaagch rasmga q.)640—641betlar orasidagi Sirdaryo viloyatining tabiiy va iqtisodiy ran pli haritasiga q.<ref>Alimov U. A., SverchkovaL. M., Arxeologicheskiye issledovaniya Sirdarinskoy obl., IMKU. Vip. 21, T., 1987;</ref><ref>Sirdarinskaya oblast — otkritoye prostranstvo dlya investitsiy, T., 1998;</ref><ref>Qudratov. S, Sardobalar oʻlkasi, T., 2001.</ref><ref>[[OʻzME]]</ref> == Mashhur sirdaryoliklar == * [[Elyor Gʻaniyev]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Mansur Mirzaahmedov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Fayzulla Mullajonov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Abbosbek Fayzullayev]] — professional futbolchi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston}} {{Sirdaryo viloyati}} {{OʻzME}} [[Turkum:Sirdaryo viloyati]] [[Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari]] 4x7zwj357f4onxk9m63fvwvae2mv2bv 6271508 6271507 2026-09-16T04:48:31Z Sherzod11W 273619 6271508 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Sirdaryo viloyati (maʼnolari)}} {{Maʼmuriy birlik |Rang1 = {{rang|Oʻzbekiston}} |Oʻzbekcha nomi = Sirdaryo viloyati |Asl nomi = |Gerb = |Bayroq = |Gerb kengligi = |Bayroq kengligi = |Gerb taʼrifi = |Bayroq taʼrifi = |Mamalakat = [[Oʻzbekiston]] |Maqomi = [[viloyat]] |Tegishli hudud = |Tarkibida = |Markazi = [[Guliston shahri]] |Yirik shahari = |Yirik shaharlari = [[Yangiyer]], [[Sirdaryo (tuman)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]] |Asos solingan = [[1963-yil]] |Bekor qilingan = |Rahbari = [[Erkinjon Turdimov]] |Rahbar ismi = Viloyat hokimi |Rahbari2 = |Rahbar ismi2 = |YAIM = 2.7 Mlrd $ |YaIM yil = |YAIM oʻrin = 14 |YAIM jon boshiga = |YAIM jon boshiga oʻrinda= |Til = o'zbek |Tillar = |Aholi = 925 ming |Roʻyxatga olingan yil = 2024 |Aholi foizi = 2.5 |Aholi oʻrinda= 14 |Zichligi = 216 |Zichlig joyi = |Millatlar tarkibi = [[oʻzbeklar]], [[tojiklar]], [[qozoqlar]], [[ruslar]] |Dinlar tarkibi = [[islom|musulmonlar]], [[Xristianlik|xristianlar]] |Maydoni = 4.28 ming km.kv |Maydon foizi = 0.98 |Yer maydoni =12 |Yuqori balandligi = |Oʻrtacha balandligi = |Quyi balandligi = |Kengligi = |Uzunligi = |Xarita = Sirdaryo Viloyati in Uzbekistan.svg |Xarita oʻlchami = 300 |Maʼmuriy birlik xaritasi = Sirdaryo viloyati.png |Xarita oʻlchami ае = |Soat mintaqasi = [[UTC+5]] |Qisqacha = |ISO = UZ-SI |FIPS = |Telefon kodi = |Pochta indeksi = |Internet domeni = |Avtomobil raqami kodi = 12 (eskisi 1998-2008) 20 (yangisi 2008-yildan) |Veb sayt = http://www.sirdaryo.uz/ |TurkumCommons = |Izoh = }} '''Sirdaryo viloyati''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] tarkibidagi viloyat. 1963-yil 16-fevralda tashkil etilgan. Shimolidan [[Qozogʻiston]] Respublikasi, sharqdan [[Toshkent viloyati]], janubidan [[Tojikiston]] Respublikasi va gʻarbdan [[Jizzax viloyati]] bilan chegaradosh. Maydoni 4.28 ming km. Aholisi 949,6 ming kishi ([[2024|2026.04.01]]). Tarkibida 8 tuman ([[Boyovut tumani|Boyovut]], [[Guliston tumani|Guliston]], [[Mirzaobod tumani|Mirzaobod]], [[Oqoltin tumani|Oqoltin]], [[Sayxunobod tumani|Sayxunobod]], [[Sirdaryo tumani|Sirdaryo]], [[Xovos tumani|Xovos]], [[Sardoba tumani|Sardoba]]), 5 shahar ([[Guliston]], [[Baxt (shahar)|Baxt]], [[Sirdaryo (shahar)|Sirdaryo]], [[Shirin (shahar)|Shirin]], [[Yangiyer]]) 7 shaharcha ([[Boyovut (shaharcha)|Boyovut]], [[Dehqonobod]], Doʻstlik, [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)|Paxtaobod]], Sardoba, Sayxun, [[Xovos]]) va 75 qishloq fuqarolari yigʻini bor (2004). Markazi — [[Guliston|Guliston shahri]]. == Tabiati == Relyefi, asosan, toʻlqinsimon tekislik boʻlib, janubidan shim.gʻarbga pasayib boradi. Mirzachoʻl dashtining bir qismi viloyat hududiga kiradi. Bal. shimubida 230 m, markaziy qismida 400–450 m, jan. va jan.gʻarbda 600–650 m. Sharqida keng Sirdaryo vodiysi joylashgan. Mezozoy va kaynozoy davrida, asosan, choʻkindi jinslarning qalin qatlami bilan qoplangan. Shoʻroʻzak, Mirzarabot, Sardoba kabi botiqlar mavjud. Tekislik qismi daryolar oqizib keltirgan yotqiziklardan hosil boʻlgan, baʼzi joylarini koʻl, botqoq va shoʻrxok yerlar egallagan. Sirdaryo viloyatida yangi kanallar, zovurlar qazilib, choʻl oʻzlashtirildi va ekin maydonlarga aylantirildi. Tekislik qismida irrigatsiya inshootlari qurilib, paxtazor, bogʻ va tokzorlar barpo qilindi. Adirlar lalmikor yerlar va yaylovlardan iborat. Ob-havosi keskin oʻzgaruvchan va quruq. Yillik oʻrtacha temperaturasi 14°. Yanvarning oʻrtacha temperaturasi shimolida —6°, janubida —2°. Qishda havo tez soviydi va temperatura —30° gacha (Gulistonda —35°) pasayadi. Baʼzan, qish oʻrtalarida havo birdaniga isib, keyin sovib ketadi. Kech koʻklamda va erta kuzda ham kora sovuq tushib oʻsimlikning oʻsish davrini qisqartiradi. Yozi quruq va issiq. Iyulning oʻrtacha temperaturasi 27—29°. Yozda temperatura 32—45° gacha koʻtariladi. Koʻpincha issiq shamol (garmsel) tuproqni quritadi va oʻsimliklar rivojlanishiga yomon taʼsir qiladi. Vegetatsiya davri 218 kun. Yillik yogin 180–220&nbsp;mm, asosan, qishda yogʻadi. Yozda kuchli bugʻlanish sababli yer osti suvlari yuza maydonlarning (Sharof Rashidov, Oqoltin, Guliston tumanlari) tuprogʻini shoʻr bosadi. Noyabrdan martgacha teztez esib turadigan „Bekobod shamoli“ tezligi 20–25 m/sek. (Boyovut tumanida 40 m/sek.)ga yetadi. Bahorda esadigan bu xildagi shamol unib chikayotgan gʻoʻzalarni baʼzan nobud qiladi. Keyingi yillarda ixota daraxtzorlari barpo qilindi. Tuproqlari, asosan, och tusli kuchsiz joylashgan boʻz tuproq boʻlib, kam va oʻrtacha shoʻrlangan, mexanik tartibiga koʻra, qumoq va soz tuproqlardir. Tekisliklarda shoʻrxok va shoʻrxoksimon tuproq uchraydi. Yer osti suvining chuq. 5–6 m. Shoʻroʻzak massivida, hali oʻzlashtirilmagan pastqam joylarda shoʻrxoklar keng tarqalgan. Sugʻoriladigan yerlarning 32% shoʻrlangan, 25% kuchsiz shoʻrlangan, 16% shoʻrxoklardan iborat. Oʻsimliklardan lolaqizgʻaldoq, boychechak, chuchmoma, qoqi yalpiz, ismaloq, yantoq, shoʻra, shuvoq, qoʻngʻirbosh, qoʻziquloq, tuyatovon, quyonsuyak. juzgʻun, qovul, oqquray, qiltiq, karrak, rang, iloq, betaga, qiyoq, qamish, yulgʻun, oqbosh, qushqoʻnmas, naʼmatak, mingboshi, chitir, gʻumay, pechak, saksovul, har xil butalar, jiyda, doʻlana, tol, terak, qayragʻoch, [[oq akatsiya]], zarang, shumtol va boshqa oʻsadi. Yovvoyi hayvonlardan: jayra, tulki, boʻri, chiyaboʻri, qobon, jayran, nutriya, ondatra, koʻrsichqon, suvkalamush, tipratikan, yumronqoziq, kaltakesak, ilon, toshbaqa, falanga, chayon, qoraqurt; qushlardan xoʻjasavdogar, moyqut, bulduruq va boshqa bor. == Hududiy boʻlinishi == [[Tasvir:Sirdaryo districts.png|thumb|right|350px]] {| class="wikitable sortable" |- ! || Tuman nomi || Tuman markazi |- | 1 || [[Oqoltin tumani]] 13 MFY,57,6 ming kishi || [[Sardoba shaharchasi]] |- | 2 || [[Boyovut tumani]] 39 MFY,144,7 ming kishi || [[Boyovut (shaharcha)]] |- | 3 || [[Guliston tumani]] 25 MFY,82,6 ming kishi || [[Dehqonobod]] |- | 4 || [[Xovos tumani]] 27 MFY,106 ming kishi || [[Xovos]] |- | 5 || [[Mirzaobod tumani]] 18 MFY,84,3 ming kishi || [[Navroʻz (qishloq)|Navroʻz (shaharcha)]] |- | 6 || [[Sardoba tumani]] 15 MFY,72,5 ming kishi || [[Paxtaobod (Sirdaryo viloyati)]] |- | 7 || [[Sayxunobod tumani]] 19 MFY,85,6 ming kishi || [[Sayxun]] |- | 8 || [[Sirdaryo tumani]] 38 MFY,141,6 ming kishi || [[Sirdaryo (shahar)]] |- |9 |Guliston sh 24 MFY,104,9 ming kishi | |- |10 |Shirin sh 7 MFY,19,4 ming kishi | |- |11 |Yangiyer sh 11 MFY,50,4 ming kishi | |} == Tarixi == Qadimgi Sirdaryo tarixi haqida maʼlumot beruvchi muhim yozma manba qad. yunon tarixchisi Arrianning „Iskandarning harbiy yurishlari“ asaridir. Bu asarda Sirdaryo „Tanais“, „Yaksart“ nomi bilan yuritiladi. Mil. av. <nowiki>III—II</nowiki> asrlarda Oʻrta Osiyoning shimoliy rayonnlarida 5 ta mayda davlatlardan iborat Qangʻyuy davlati ittifoqi yuzaga keladi. Uning tarkibiga hozirgi Sirdaryo viloyati hududlari ham kirgan. Ushbu davrda koʻchmanchi aholining viloyat hududiga kelib oʻrnashishi yer tanqisligini yuzaga keltiradi. Natijada hozirgi Xovos tumanining gʻarbiy qismlari ham aholi tomonidan oʻzlashtiriladi. Shoʻrbuloqsoyning quyi qismida Eski Xovos yodgorligi, Shirinsoyning quyi qismida Munchoqtepa yodgorligi qad koʻtaradi. Sirdaryo viloyati hududi ilk bor alohida oʻlka— Ustrushona sifatida Beyshi, Suyshi va Tanshu kabi Xitoy yilnomalarida tilga olinadi. Undan oldingi manbalarda Sharqiy Sao (suvi yoʻq) deb yuritiladi. Uning bunday nomlanishi hududda qoʻshni Choch va Sugʻddan farqli ravishda daryolarning koʻp boʻlmaganligi bilan izoxlanadi. Nisbatan oʻlkaning toʻlaroq nomlanishi Tanshu yilnomalarida („Shuaydushana“, „Suydushana“ nomlari bilan) berilgan. Tan imperatorlari saroyida oʻlka nomi, shuningdek, Layviy (magʻrurligini sezgan holda boʻysunmoq) deb ham yuritilgan. Viloyat qad. aholisining tili sugʻd tiliga oʻxshash tilda soʻzlashuvchi Sirdaryo va Amudaryo oraligʻida yashagan aholi tiliga yaqin boʻlgan. Xan davri yozma manbalarida Dovon (Fargʻona)dan to Ansi (Baqtriya)gacha boʻlgan hudud aholisi turli shevalarda gaplashsalarda, birbiriga yaqin tidda gaplashganlar va oʻzaro birbirini tushunganlar deyiladi. Mil. <nowiki>VI</nowiki> asrda [[Turk xoqonligi]] davrida mahalliy aholining turk qabilalari bilan munosabatlari rivojlanadi. Qudaandachilik munosabatlari oʻrnatiladi. Ustrushona afshini Xasan ibn Haydar turk lashkarboshisining qiziga uylangan. <nowiki>VIII</nowiki> asrga oid Xitoy yozma manbasi Syuandzanda yozilishicha, oʻlka „Sutulisen“ deb nomlanadi. Shuningdek, unda shim.gʻarbda katta choʻl (Mirzachoʻl) joylashganligi, oʻlka hukmdori Bosi togʻi (Turkiston togʻ tizmasi)ning shim. yon bagʻrida yashaganligi haqida maʼlumotlar bor. Oʻlkada zarb qilingan <nowiki>VI—VIII</nowiki> asrlarga oid tangalar Ustrushonaning ilk hukmdorlari Chirdmish, Satagari, Raxang haqida maʼlumot beradi. Hokimiyat shu davrda otadan bolaga oʻtgan. <nowiki>VIII</nowiki> asr boshida Ustrushonaga arablar bostirib kirgan. Ustrushona arab va Tan sulolasi oʻrtasidagi kurash maydoniga aylangan. 749 yilda xitoyliklar yurish qilgan boʻlsa, 751 yilda Ustrushonani arablar bosib olgan. Fakatgina <nowiki>IX</nowiki> asr boshlaridan Haydar ibn Qavus arab xalifasi xizmatiga kiradi. 893 yilda afshinlar sulolasi agʻdarib tashlanib Ustrushona Somoniylar davlati tarkibiga kiritshshi. Oʻrta asrlardagi Ustrushona haqida birmuncha toʻliq maʼlumotlar arab yozma manbalarida mavjud. Ularda aytilishicha, oʻlka hududi Xoʻjanddan Samarqandgacha, Sirdaryo daryosi va Mirzachoʻldan to Hisor tizma togʻlarigacha boʻlgan. Istaxriy (<nowiki>X</nowiki> asr) maʼlumotiga koʻra, Ustrushonaning koʻpgina qismini [[togʻlar]] egallagan boʻlib, unda „kemalar suzishi mumkin boʻlgan daryo ham, koʻl ham yoʻq“. Havkalga binoan, Movarounnaxrning boshqa viloyatlari qatori Ustrushona ham qishloq xoʻjaligi mahsulotlari bilan ajralib turardi. Bu mahsulotlar viloyat tashqarisiga, jumladan, Xoʻjandga chiqarilgan. Ayrim shaharlarda bozorlar boʻlgan. Ustrushonaliklarning fahri Mink va Marsmandada ishlab chiqarilgan temir qurollar boʻlib, ular Xurosonda ishlatilgan va Iroqqacha shu qurolyarogʻ bilan qurollanganlar. Ustrushona poytaxti Bunjikat sh. boʻlgan. Oʻrta Osiyodagi boshqa davlatlar qatori Ustrushona ham keyingi hayotida qoraxoniylar, moʻgʻullar, temuriylar, shayboniylar va boshqa davlatlari tarkibidagi tarixiy davrlarni boshidan kechirgan. Qadimgi viloyat axoliyey, asosan, soy va chashmalar boʻylarida vohavoha boʻlib hayot kechirishgan. Viloyat hududida Xoʻjamushkentsoy, Shoʻrbuloqsoy, Mugʻolsoy, Tagobsoy, Sarmichsoy singari suv manbalari boʻlgan. Suv balansining buzilishi manzilgohlarning yoʻq boʻlib ketishiga yoki boshqa joyga koʻchib oʻtilishiga olib kelgan. Sirdaryo viloyatida qadimgi kanallarning izlari, sardobalar mavjud. 70&nbsp;km uzunlikdagi Oʻrinboyoʻgʻiz, Iskandarariq, Buxoroariq juda qad. kanallardir. <nowiki>XV</nowiki> asrda Shohrux va Ulugʻbek Sirdaryodan Mirzachoʻlga kanal orqali suv chiqartirgan. Keyinchalik Mirzachoʻlning janubi-sharqida Boʻzariq, Sirdaryoning oʻng tomonida Dalvarzinariq barpo etilgan. Qiyot koʻli yonida Sirdaryodan suv oladigan mayda ariqlar boʻlgan. 1872-yilda Bekobod yonida Kaufman kanali (13&nbsp;km), 1878—82 yillarda Toʻngʻizariq (6&nbsp;km) qazildi. 1883—85 yillarda Iskandarariq va Buxoroariq qayta kavlandi. 1891—95 yillarda Farhod togʻi yonida maxsus toʻgʻon (Shohtoʻgʻon) qurildi. 1896-yilda hozirgi Doʻstlik kanali qazilib Mirzachoʻlning ichkarisiga suv yuborildi. 1897-yilda Mirzachoʻlda birinchi marta 6 ga yerga paxta ekildi. 1899-yilda 8 ming ga, 1907-yilda 9,09 ming ga, 1910-yilda 12,2 ming ga, 1915-yilda 34,5 ming ga yer sugʻorilib, 19 ming ga yerga paxta ekildi. 1926-yilda 180&nbsp;km ariq va kanallar qazildi, sugʻoriladigan maydonlar 53 ming gektarga yetdi, 1927-yilda 60 ming ga (shundan paxta 27 ming ga), 1929-yilda 68 ming ga, 1934-yilda 134 ming ga, 1938-yilda 154 ming ga (shundan paxta 40 ming ga) yer sugʻorildi. 1942-yilda 180 ming ga yer (shundan 70 ming ga yer paxta) sugʻorildi. 1943—48 yillarda Farhod GES, bosh toʻgʻon Doʻstlik kanaliga tutashtirildi. Boyovut kanali va Farxrd suv ombori qurildi. Natijada Mirzachoʻlning jan. qismi va Dalvarzin choʻlini sugʻorish masalasi hal qilindi. 1956—59 yillarda Qayroqqum suv ombori va GES (quvvati 126 ming kVt) qurildi. 1956-yillarda sugʻoriladigan yerlar maydoni 280 ming gektar yerga yetdi. 1960-yilda Janubi Mirzachoʻl kanali (uz. 128&nbsp;km) qazildi. 1958-yilda shoʻr suvlarni oqizish uchun 90&nbsp;km uzunlikdagi Markaziy Mirzachoʻl kollektori qurilib, Boyovut va Yettisoy kollektorlariga qoʻshildi. Viloyat qududidan Sirdaryo oqib oʻtadi. == Aholisi == Sirdaryo viloyatida oʻzbeklar 760,470 ming kishi (80,4%) qozoqlar 12,760 ming kishi (1,3%) tojiklar 87,165 ming kishi (9,2%) qirgʻizlar 20 ming kishi (2,1%) ruslar 22,126 ming kishi (2,3%) va boshqa 70 dan ortiq millat vakillari yashaydi. 1&nbsp;km² ga 221,5 kishi toʻgʻri keladi (2026.07.01). Qishloq aholisi 535 ming kishi, shahar aholisi 403,5 ming kishi. == Xoʻjaligi == Sirdaryo viloyati respublikaning yirik paxtachilik bazalaridan biri. Viloyat xoʻjaliklari, asosan, paxta yetishtirishga ixtisoslashgan. Sanoati paxtani va boshqa qishloq xoʻjaligi mahsulotlarini qayta ishlashga qaratilgan. == Sanoati == <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida viloyatda bir necha mayda korxona bor edi. 1970-yillarda 8 paxta tozalash zavodi, 29 paxta qabul qilish punkti boʻlgan. Paxta zavodlaridan chiqqan paxta tolasi Bolgariya, Polsha, Kuba, Chexoslovakiya, Turkiya, Afrika mamlakatlariga joʻnatilgan. Sirdaryo viloyatidagi 10774 ta korxonadan 10129 tasi kichik va oʻrta biznes korxonasi, shundan 8557 tasi mikrokorxona va 1282 tasi kichik va 290 tasi oʻrta korxonalardir. Viloyatda xorijiy investitsiya ishtirokida 39 ta korxona faoliyat koʻrsatadi. Ulardan 35 tasi qoʻshma korxonadir. Qoʻshma korxonalardan: Oʻzbekiston — Rossiya hamkorligidagi „Turkiston S“ (konditer mahsulotlar ishlab chiqaradi), Oʻzbekiston — Chexiya „Lechiva“ farmsanoat qoʻshma korxonasi (tibbiy spirt, doridarmon tayyorlaydi), chet el parrandachilik firmasi, Oʻzbekiston — Avstriya „Sirdaryo“, „Lolamodel“ (trikotaj buyumlar ishlab chiqaradi), „Sarbonteks“ (tibbiy bint, doka, jarroxlik salfetkalari), Oʻzbekiston — Eron „Sayxun PAYA“ (tomat pastasi ishlab chikariladi), Oʻzbekiston — Xitoy „Paxtakor LTD“ (issiqxona),Oʻzbek — Arab „Ok, oltin PMB“ (paxta tolasi ishlab chiqaradi) va boshqa korxonalar, ayniqsa, samarali faoliyat koʻrsatmoqda. 9 paxta tozalash zavodi, Sirdaryo issiklik elektr stansiyasi, Farhod GES, „Momiq“, „Zilola“, „Shuxrat“, „Gulistonnon“, „Xovosdon“, „Oq oltindon“ aksiyadorlik jamiyatlari, „Sayxunsut“ xususiy korxonasi, „Bunyod“ korxonasi (temirbeton buyumlar ishlab chiqaradi) va boshqa ishlab turibdi. == Qishloq xoʻjaligi == Paxtachilik, gʻallachilik, pillachilik, mevachilik, sabzavotpolizchilik va chorvachilikka ixtisoslashgan. Sirdaryo viloyatida 30 shirkat va 6170 fermer xoʻjaligi faoliyat koʻrsatadi (2004). Viloyatning jami ekin maydonlari 245,0 ming ga, shundan 115,3 ming ga yerga paxta, 86,3 ming ga yerga gʻalla, 6,0 ming ga yerga sholi, 1,9 ming ga yerga sabzavot, 2 ming ga yerga poliz, 450 ga yerga kartoshka, 19,5 ga yerga yem-xashak ekinlari ekiladi. 1233 ga bogʻ va tokzor bilan band. Shuningdek, sugʻoriladigan yerlarga beda, noʻxat, mosh, kunjut, tariq, loviya, kungabokar va boshqa ekiladi. Guliston va Xovos tumanlari sabzavot va poliz ekinlari ekiladigan asosiy joylardir. Viloyatda yetishtiriladigan qovun, tarvuz, piyoz Ural, Sibir va Uzoq Sharqdagi shaharlarga ham joʻnatiladi. Bogʻdorchilik va tokchilik rivojlangan. Sirdaryo viloyatidagi jami jamoa va shaxsiy xoʻjaliklarida 181,1 ming krramol (shundan 75,9 ming sigir), 120,5 ming qoʻy va echki, 376,3 ming parranda, 6,1 ming ot boqiladi (2004). Viloyatda 2 ta baliqchilik xoʻjaligi mavjud. == Transporti == Viloyat hududidagi temir yoʻl uzunligi 172&nbsp;km, qattiq qoplamali avtomobil yoʻllari uzun. 1,6 ming km. Sirdaryo viloyati hududidan Toshkent—Kitob, Toshkent — Nukus, Toshkent — Buxoro, Toshkent — Termiz, Toshkent — Samarqand, Toshkent — Andijon, Toshkent — Xovos poyezdlari oʻtadi. Toshkent — Samarqand, Toshkent — Guliston elektr poyezdlari qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Katta Oʻzbekiston temperaturakti ham viloyat hududidan oʻtgan. Sirdaryo viloyati orqali Toshkentdan Jizzax, Samarqand, Navoiy, Buxoro, Termiz, Kitob, Shahrisabz, Urganch, Nukusga katnaydigan avtobuslar oʻtadi. Bundan tashqari, viloyat markazi bilan tuman markazlari oʻrtasida hamda Guliston va Yangiyerdan Toshkentga avtobuslar katnaydi. == Madaniy-maorif, sogʻliqni saqlash va sport == Sirdaryoda 1914-yilda bitta, 1916-yilda 13 ta rus-tuzem maktabi faoliyat koʻrsatdi. 1917—23 yillarda maktablar soni 52 ta, oʻquvchilar soni 2030 ga yetdi. 2003/2004 oʻquv yilida Sirdaryo viloyatida 308 umumiy taʼlim maktabi boʻlib, 156 ming oʻquvchi, shu jumladan, 14 ta ixtisoslashtirilgan maktabda 3659 oʻquvchi taʼlimtarbiya oldi. Viloyatdagi 14 musika va sanʼat maktabida 1300 oʻquvchi, 22 sport maktabida 11 mingga yaqin oʻquvchi taʼlim oldi. Xalq taʼlimi tizimida xalqaro hamkorlik borasida ham maʼlum ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, Mirzaobod tumanidagi 21maktab YUNESKO maktabi Kengashiga aʼzo, YUNISEF tashkiloti bilan hamkorlikda viloyatda 5 ta xonadonbogʻcha tashkil etilgan. 2003-yilning sentyabr oyida „Ozodlikni qoʻllab-quvvatlash“ (AKSELS) Dasturi boʻyicha Toshkent shahrida boʻlib oʻtgan koʻriktanlovda viloyatning 110 iqtidorli maktab oʻquvchilari ishtirok etib, 1turdan 43 nafari muvaffaqiyatli oʻtdilar. Viloyat shahar va tumanlarida 1998— 2003-yillarda 22 kasb-hunar kolleji va akademik litseylari binolari qurilib ishga tushirildi. Ular zamonaviy dastgoh va texnika bilan jihozlandi. 2004-yilda Sirdaryo viloyatidagi 22 kasb-hunar kollejida 12483 oʻquvchi, 2 akademik litseyda 1186 oʻquvchi taʼlim oladi. Guliston universiteti mavjud. Sirdaryo viloyatida 1 muzey (Guliston shahridagi „Mirzachoʻlni oʻzlashtirish tarixi muzeyi“), 198 jamoat kutubxonasi (1659,8 ming nusxa asar), 103 klub va madaniyat uyi, 1 teatr (qarang [[Sirdaryo teatri]]), viloyat rasmlar galereyasi faoliyat koʻrsatadi. Viloyat Maʼnaviyat va maʼrifat markazi, xalq ijodiyoti va madaniy-maʼrifiy ishlar viloyat markazi, Guliston sanʼat bilim yurti, 2 ta madaniyat va istirohat bogʻi, „Oʻzbeknavo“, „Oʻzbekraqs“ viloyat boʻlimlari bor, „Sirdaryo navolari“ ashula va raqs ansambli, 9 ta xalq havaskorligi jamoalari respublika va viloyat ommaviymadaniy tadbirlarida faol ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyatidan [[Shafoat Rahmatullayeva]] kabi Oʻzbekiston xalq artistlari, A. Gʻofurov, Gʻ. Hamidullayev, M. Nurmatov, R. Hasanov, T. Qosimova, A. Yusuvaliyev, A. Abdullayev, O. Abdullayeva, A. Xoliqov, R. Karimov, Sh. Jumayev kabi Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan artistlar yetishib chiqqan. === Sogʻliqni saqlash === Viloyatda 4,1 ming oʻrinli (10 ming kishiga 63,2 oʻrin) 32 kasalxona, 10 tugʻruqxona, 131 ambulatoriya, poliklinika, 130 qishloq vrachlik punkti, 108 dorixona va boshqa tibbiy muassasalarda 1522 vrach, 7616 oʻrta tibbiy xodim ishlaydi (2004). Guliston shahrida respublika shoshilinch tibbiy yordam markazi ishlab turibdi. Uning 9 ta tumanda boʻlimlari tashkil etilgan. === Sport === Sirdaryo viloyati sportchilari sportning 33 turi boʻyicha turli darajadagi musobaqalarda ishtirok etmoqdalar. Shulardan kikboksing, kurash, belbogʻli kurash, boks, akademik eshkak eshish, armrestling, taekvondo, yengil atletika, shaxmat, shashka, karate, velosport va boshqa turlari boʻyicha har xil turdagi medal sovrindorlari boʻlishdi. Viloyat sportchilari vakillari Respublika terma jamoalarining 19 tasida ishtirok etmoqdalar. Sirdaryo viloyati sportchilari 2003-yilda jahon, xalqaro va Osiyo musobaqalarida qatnashib sovrinli oʻrinlarni egallashdi. Jumladan, kikboksing boʻyicha Gretsiyada oʻtkazilgan jahon chempionatida Jahongir Koʻchmurodov, Alisher Abdullayevlar oltin medallar, Sobir Qodirov bronza medali, Rossiyada armrestling boʻyicha oʻtkazilgan jahon chempionatida Farid Usmanov kumush medal, shashka boʻyicha Hindistonda oʻtkazilgan Osiyo chempionatida Alisher Ortiqov kumush medal, boks boʻyicha Italiyadagi jahon chempionatida Sherzod Abdurahmonov kumush hamda Boku shahridagi xalqaro turnirda bronza medal sovrindorlari boʻlishdi. Italiyada akademik eshkak eshish boʻyicha xalqaro turnirda Sergey Tyan, Yuriy Shaxsuvaryan, Sergey Yaqubov va Vitaliy Silayevlar bronza medallarini, Rossiyadagi xalqaro shaxmat turnirida Sobir Umarov 1-oʻrinni, Angliyadagi kurash boʻyicha „Islom Karimov“ xalqaro turnirida Alisher Boʻronov 1-oʻrinni qoʻlga kiritdilar. 2003-yilda viloyat sportchilari 6 ta jahon, 16 ta xalqaro, 40 ta dan ortiq respublika musobaqalarida qatnashib, munosib oʻrinlarni egallashdi. Viloyatda tennis boʻyicha xalqaro „Fyuchers“ turnirini oʻtkazish anʼanaga aylangan. Sirdaryo viloyatida sportning texnik turlari (karting) boʻyicha Respublika chempionatlari oʻtkazilib kelinmoqda. Viloyatda 22 bolalar va oʻsmirlar sport maktabi faoliyat koʻrsatadi. Ularda 11 mingga yaqin oʻquvchi sportning har xil turlari bilan shugʻullanadi. Guliston shahrida viloyag sport qoʻmitasiga qarashli Olimpiya oʻrinbosarlari bolalar va oʻsmirlar maxsus sport maktabi ishlab turibdi. Sirdaryo viloyatida sportchilar va aholi ixtiyorida 1493 sport inshootlari (shu jumladan, „Alpomish“ sport majmui, „Boks“ saroyi, „Yoshlar sport markazi“, tennis kortlar va boshqalar), 1230 sport maydonchasi, 11 suzish havzasi, 12 stadion bor. Viloyatda barcha turdagi sport tashkilotlari sport seksiyalarida 181,3 mingdan ziyod bola shugʻullanib kelmoqda. Bolalar sportini rivojlantirish boʻyicha umumiy taʼlim maktablari, kollej va litseylar boʻyicha oʻquv dasturlari ishlab chiqildi, tegishli choratadbirlar belgilandi. Taʼlim muassasalarini, sport maktablarini malakali kadrlar bilan taʼminlashda Guliston davlat universitetida ochilgan boshlangʻich taʼlim va sport-tarbiyaviy ishlar, jismoniy tarbiya va jismoniy madaniyat yoʻnalishlari boʻyicha sirtqi boʻlimning muayyan oʻrni bor. == Adabiyoti == Sirdaryo viloyati adabiy muhitining yuksalishida „Sirdaryo haqiqati“ gazetaning tashkil etilishi (1963) munosabati bilan bu yerga yuborilgan bir guruh yozuvchi va jurnalistlarning taʼsiri katta boʻldi. Sirdaryo adabiyoti respublika adabiyotining tarkibiy qismi sifatida faoliyat koʻrsatmoqda. Viloyatda „Ziyo“ nashriyoti tashkil etilgan. Mustaqillik yillarida oʻnlab yosh, iqtidorli shoirlar oʻz ijodi bilan viloyat sheʼriyat muxlislarga tanilib kelmoqda. Oʻzbekiston xalq shoiri [[Toʻra Sulaymon]] oʻzining 20 dan ortiq sheʼriy toʻplamlari va dostonlari bilan oʻzbek adabiyotiga qissa qoʻshgan. Uning „Istar koʻngil“, „Hamqishloqlarim“, „Qorasoch“ va boshqa kitoblari adabiyot muxlislarining mulkiga aylangan. Shoira [[Halima Xudoyberdiyeva]] poeziyasining mavzusi vatan, dala, bobodehqon, ayol, muhabbat, mangulikdir. „Oʻzimizning bogʻlar“, „Ona, seni sharaflayman“, „Qalbingga chorlaysan“ turkum sheʼrlari, „Oq olmalar“, „Chaman“ va boshqa sheʼriy toʻplamlarida insonning ruhiy dunyosi aks etgan. Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimi Hamroqul Rizo (Rizoqulov) Sirdaryoning meqnatkash kishilari matonatini kuylab adabiyotga kirib kelgan. Uning „Sirdaryo qasidasi“, „Choʻl qaldirgʻochi“, „Umid karvonlari“ sheʼriy toʻplamlari, „Oʻgʻirlangan bolalik“, „Oyning oʻn beshi yorugʻ“ qissalari oʻz muxlislarini topgan. Shoira Hayotxon Ortiqboyeva, hajvchi adib Joʻra Umarqulov va boshqa ijodkorlar Sirdaryo vohasining mustaqillik yillaridagi kamolotini, sirdaryoliklarning ijodiy mehnatini oʻz asarlarida aks ettirmoqdalar. Adabiyotshunos Anqaboy Quljonov, Ravshanbek Maxmudov, Umrzoq Oʻljaboyev kabi olimlarning bir qancha asarlari nashr etilgan. Sirdaryo viloyatida Oʻzbekiston ijodiy uyushmalari (yozuvchilar, rassomlar, meʼmorlar, jurnalistlar va boshqalar)ning viloyat tashkilotlari faoliyat koʻrsatadi. == Matbuoti, radio va televideniyesi == Sirdaryo viloyatida 2 viloyat gazeta („Sirdaryo haqiqati“, „Sirdarinskaya pravda“), 9 tuman gazeta, 5 shahar gazeta. („Guliston yangiliklari“, 1989; „Gulistanskiye novosti“, 1989; „Yangiyer tongi“, 1967; „Shirin Sadosi“, 1995; „Baxtnoma“, 1996-yildan) chiqadi. Viloyatda, shuningdek, 14 tarmoq, 1 xususiy gazeta. („Yogʻdu plyus“, 1994-yildan chiqadi), 1 jurnal („Universitet axborotnomasi“, 2001-yildan chiqadi) nashr etiladi. Sirdaryo viloyatida dastlabki radioeshittirishlar 1963-yildan boshlangan. Viloyat radiosi oyiga 21 soat 20 min. hajmida eshittirishlar beradi. Shuningdek, Oʻzbekiston radiosining birinchi „Oʻzbekiston“ kanalida radioeshittirishlar retranslyasiya qilinadi. 1996-yilda viloyat telestudiyasi tashkil etilib, telekoʻrsatuvlar bera boshladi. Sirdaryo viloyatida, shuningdek, „Aloqa A. K.“ tijorat televideniyesi (2001-yildan), „Shodlik R“ xususiy firmasiga qarashli „Kometa“ kabelli telestudiyasi (2003-yildan) faoliyat koʻrsatadi. Meʼmoriy yodgorliklardan viloyat hududida Sharof Rashidov tumanidagi Sardoba (<nowiki>XVI</nowiki> asr)saqlanib qolgan (Sardobaaagch rasmga q.)640—641betlar orasidagi Sirdaryo viloyatining tabiiy va iqtisodiy ran pli haritasiga q.<ref>Alimov U. A., SverchkovaL. M., Arxeologicheskiye issledovaniya Sirdarinskoy obl., IMKU. Vip. 21, T., 1987;</ref><ref>Sirdarinskaya oblast — otkritoye prostranstvo dlya investitsiy, T., 1998;</ref><ref>Qudratov. S, Sardobalar oʻlkasi, T., 2001.</ref><ref>[[OʻzME]]</ref> == Mashhur sirdaryoliklar == * [[Elyor Gʻaniyev]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Mansur Mirzaahmedov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Fayzulla Mullajonov]] — Oʻzbekiston davlat arbobi * [[Abbosbek Fayzullayev]] — professional futbolchi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Oʻzbekiston}} {{Sirdaryo viloyati}} {{OʻzME}} [[Turkum:Sirdaryo viloyati]] [[Turkum:Oʻzbekiston viloyatlari]] ih5pisx4ge83yz0c0llcnmfcm0ofc6e 0 2134 6271293 6264321 2026-09-15T12:59:41Z Mukhammadrasul Isakov 215746 /* */ 6271293 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | ismi = Erkin Vohidov | tasvir = Erkin Vohidov 6.jpg | izoh = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1936|12|28}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Oltiariq tumani}}, [[Fargʻona viloyati]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2016|5|30|1936|12|28}} | vafot_joyi = {{VafotJoyi|Toshkent}}, [[Oʻzbekiston]] | fuqaroligi = {{SSSR}} → {{UZB}} | otasi = Chuyanboy Vohidov | onasi = Roziyaxon Vohidova | turmush_oʻrtogʻi = Gulchehra Vohidova | farzandlari = Xurshid Vohidov | kasb = Shoir, dramaturg, adabiy tarjimon, davlat arbobi | yoʻnalish = | janr = | magnum_opus = | mukofotlari = {{Oʻzbekiston Qahramoni}} {{Buyuk xizmatlari uchun ordeni}} {{Doʻstlik ordeni}} {{Hurmat Belgisi ordeni}} {{Oʻzbekiston xalq shoiri}}{{Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti}} }} '''Erkin Vohidov''' ([[1936-yil]] [[28-dekabr]], [[Oltiariq tumani]], [[Fargʻona viloyati]], [[Oʻzbekiston SSR]] — [[2016-yil]] [[30-may]], [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]]) — taniqli [[Oʻzbeklar|oʻzbek]] shoiri, dramaturgi, adabiy tarjimoni va davlat arbobi<ref name="EL">{{ensiklopediya manbasi | year = 1988 | title = Vohidov, Erkin | encyclopedia = Ensiklopedik lugʻat | publisher = [[Oʻzbek sovet ensiklopediyasi]] | location = [[Toshkent]] | language = | id = 5-89890-002-0 | page = 166 | volume = 1}}</ref>. „[[Oʻzbekiston Qahramoni|Oʻzbekiston Qahramoni“]], [[Oʻzbekiston Respublikasi xalq shoiri|"Oʻzbekiston xalq shoiri"]] faxriy unvonlari sohibi. E.Vohidov oʻz sheʼrlarini yozish bilan bir qatorda taniqli xorij ijodkorlari, jumladan, [[Aleksandr Tvardovskiy]], [[Johann Wolfgang von Goethe]], [[Muhammad Iqbol]], [[Rasul Hamzatov]] hamda [[Sergey Yesenin]] asarlarini yuksak mahorat bilan [[oʻzbek tili]]ga tarjima qilgan. Ayniqsa, shoirning Yesenin asarlaridan hamda Goethening „[[Faust: Tragediya|Faust]]“ asarini qilgan tarjimalari eʼtiborga loyiqdir. Vohidov 1983-yil [[Hamza nomidagi Oʻzbekiston SSR Davlat mukofoti]] bilan taqdirlangan. 1987-yil [[Oʻzbekiston xalq shoiri]] unvonini olgan. 1995-yilda [[Doʻstlik ordeni|"Doʻstlik" ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/ru/editions/14669 |sarlavha=„Xalq so‘zi" gazetasi 1994-yil 26-avgust soni O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 1994-yil 25-avgustdagi "O‘zbekiston Respublikasi Mustaqilligi e`lon qilinganligining uch yilligi munosabat bilan mukofotlash to‘g‘risida» gi farmon |Qaralgan sana=19.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 1999-yilda esa oliy darajadagi [[Oʻzbekiston Qahramoni|"Oʻzbekiston Qahramoni"]] unvoniga sazovor boʻlgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.literature.uz/erkin_vohidov/|title=Эркин Вахидов|author=|date=|work=Literature.uz|publisher=|accessdate=11.02.2012|trans-title=Erkin Vohidov|language=ruscha|deadurl=yes|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120214140209/http://www.literature.uz/erkin_vohidov/|archivedate=14.02.2012|df=}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120214140209/http://www.literature.uz/erkin_vohidov/ |date=14-fevral 2012-yil }}</ref>. Vohidovning sheʼrlari oʻzbeklar orasida yaxshi tanilgan va tez-tez toʻplamlarda chop etiladi. Shoirning bir necha sheʼriga kuy bastalangan, jumladan, [[Sherali Joʻrayev]] tomonidan. 2020-yilning oktabrida [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] tuzilganligining 75 yilligi munosabati bilan Vohidovning „Inson“ sheʼri asosida yozilgan „Human“ (Inson) ashulasi [[Arab tili|arab]], [[Ingliz tili|ingliz]], [[Italyan tili|italyan]], [[Qozoq tili|qozoq]], [[Rus tili|rus]], [[Tojik tili|tojik]], [[Turk tili|turk]] va [[Oʻzbek tili|oʻzbek til]]<nowiki/>larida taqdim etildi<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Moʻminova |first1=Munojat |title=„Inson“ qasidasini 8 tilda qoʻshiq qilish gʻoyasi qanday paydo boʻldi? |url=https://yuz.uz/news/-inson-qasidasini-8-tilda-qoshiq-qilish-goyasi-qanday-paydo-boldi |accessdate=24.10.2020 |work=Yuz |date=23.10.2020 |access-date=2020-10-24 |archive-date=2020-10-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201027153031/https://yuz.uz/news/-inson-qasidasini-8-tilda-qoshiq-qilish-goyasi-qanday-paydo-boldi |url-status=dead }}</ref>. == Hayoti == Erkin Vohidovich Vohidov 1936-yilning 28-dekabrida [[Fargʻona viloyati]]ning [[Oltiariq tumani]]da tugʻilgan<ref>{{kitob manbasi|author1=S. Mirvaliev|author2=R. Shokirova|title=Oʻzbek adiblari|date=2016|publisher=[[Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti]]|location=Toshkent}}</ref><ref name="kun" />. Oʻqituvchi boʻlib ishlagan otasi Choʻyanboy Vohidov [[Ikkinchi jahon urushi]]da qatnashgan, qaytib kelganidan keyin vafot etgan. Vohidov oʻsha paytda toʻqqiz yoshda boʻlgan. Vohidov oʻsha davr qiyinchiliklarini shunday eslaydi: {{quote|Otam frontda ekanida onam qishloq kengashida kotiba boʻlib ishlar, qiyinchilik bilan kun kechirar edik. Joʻxori poyasini shimib tilimni qonatganim, bolalarga qoʻshilib kunjara yeganim uchun onam yuzimga shapaloq urgani va oʻzi kechgacha yigʻlaganini unutmayman<ref name="Gʻulomova">{{kitob manbasi|last=Gʻulomova|first=Nazira|title=Ona tili va adabiyot|date=2014|publisher=[[Sharq nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi|„Sharq“ nashriyot-matbaa aksiyadorlik kompaniyasi]]|location=Toshkent}}</ref>. }} 1945-yil Vohidov onasi Roziyaxon Vohidova bilan [[Toshkent]]ga koʻchib borgan<ref name="kun" />. Onasi ham koʻp oʻtmay olamdan oʻtgan. Vohidov togʻasi Karimboy Sohiboyev qoʻlida katta boʻlgan<ref name="kun">{{veb manbasi |url= https://kun.uz/uz/news/2023/03/31/togasi-qolida-tarbiyalangan-xalq-shoiri|sarlavha= Tog‘asi qo‘lida tarbiyalangan xalq shoiri|famil;iya= |ism= |muallif= |muallif-havola= |sana= |yil= |muharrir= |vebsayt=kun.uz |nashriyot= |joylashuv= |sahifalar= |til= uz|format= |qaralgan sana= 31.03.23|url-status= |arxiv-url= |arxiv-sana= |iqtibos= |ref=}}</ref>. Vohidovning sheʼriyatga boʻlgan qiziqishini togʻasi uygʻotgan: {{quote|Togʻam kasbi yurist boʻlsa ham adabiyot va sanʼatga qiziqqan, sheʼriyatni nozik tushunadigan kishi edi Uyimizga tez-tez kelib turadigan shoir [[Chustiy]], xonandalar aka-uka [[Shojalilovlar]], Maʼrufxoʻja Bahodirov, buyuk olim va tarjimon [[Alixon Sogʻuniy]], oddiy pochta xizmatchisi Mulla Shukurjon, savdo xodimi Akmalxon akalarning zukko bahslariga mahliyo boʻlib oʻtirardim. Ular [[Hofiz]], [[Alisher Navoiy|Navoiy]], [[Bedil]], [[Fuzuliy]] baytlarini tahlil qilib, har birlari oʻzlaricha talqin qilishardi. Bu suhbatlar ichkiliksiz, faqat sheʼr va qoʻshiq kayfi bilan, askiya zavqi bilan muzayyan boʻlardi<ref name="Gʻulomova"/>. }} Vohidov 1960-yil Toshkent davlat universitetining (hozirgi [[Oʻzbekiston milliy universiteti]]) [[filologiya]] fakultetini tamomlagan. Soʻng turli nashriyot va gazeta-jurnallarda ishlagan. Shoir 2016-yilning 30-mayida 79 yoshda vafot etdi<ref>{{veb manbasi|title=Oʻzbekiston Xalq shoiri Erkin Vohidov vafot etdi|url=http://www.bbc.com/uzbek/lotin/2016/05/160530_latin_erkin_vohidov_died|website=BBC Oʻzbek xizmati|accessdate=12.04.2018|date=30.05.2016}}</ref>. == Ijodi == [[Fayl:Erkin Vohidov 5.jpg|thumb|Erkin Vohidov 2006-yilda]] Vohidov 1960-yildan 1963-yilgacha „Yosh gvardiya“ jurnali muharriri oʻlaroq ishlagan. 1975—1982-yillarda jurnalning bosh muharriri lavozimida ishlagan. 1963—1970-yillarda [[Gʻafur Gʻulom nomidagi Adabiyot va sanʼat nashriyoti]] bosh muharriri, 1985—1987-yillarda esa direktori boʻlib ishlagan. 1982—1985-yillarda „[[Yoshlik]]“ oylik jurnali bosh muharriri lavozimida ishlagan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ziyouz.com/index.php?option=com_content&task=view&id=878&Itemid=210|title=Erkin Vohidov|author=|date=|work=Ziyouz|publisher=|accessdate=11.02.2012|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305031426/http://www.ziyouz.com/index.php?option=com_content&task=view&id=878&Itemid=210}}</ref>[[Oʻzbekiston|. Oʻzbekiston]] mustaqillikka erishganidan keyin [[Oʻzbekiston Oliy Majlisi]] [[Xalqaro ishlar va parlamentlararo aloqalar qoʻmitasi]] raisi (1995—2005) hamda Oliy Majlis Senatining Fan, taʼlim, madaniyat va sport masalalari qoʻmitasi raisi (2005—2009) lavozimlarida ishlagan<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Руководство страны соболезнует в связи с кончиной Эркина Вахидова|url=https://www.gazeta.uz/ru/2016/05/31/nekrolog/|accessdate=13.04.2018|work=Gazeta|date=31.05.2016|trans-title=Davlat rahbariyati Erkin Vohidov vafoti munosabati bilan taʼziya bildirdi|language=ruscha}}</ref>. Vohidov oʻquvchilik yillarida sheʼr yoza boshlagan. Ilk sheʼri 14 yoshida „[[Mushtum]]“ jurnalida chop etilgan.<ref name="Gʻulomova"/> Shoirning ilk sheʼriy toʻplami „[[Tong nafasi]]“ kitobi boʻlib, u 1961-yil bosilib chiqqan. 1987-yil „[[Shoiru, sheʼru shuur]]“ nomli asari nashr qilingan. Vohidov uch pyesa ham yozgan. Bular „Oltin devor“, „Istanbul fojiasi“ hamda „Ikkinchi tumor“ pyesalaridir. „Oltin devor“ komediyasi [[Pokiston]]ning [[Lohur]] shahri teatrida qoʻyilgan. {{div col|3}} === Nazmiy asarlari === Quyida Vohidovning sheʼriy toʻplamlari keltirilgan: * „[[Tong nafasi]]“ (1961) * „[[Qoʻshiqlarim sizga]]“ (1962) * „[[Yurak va aql]]“ (1963) * „[[Mening yulduzim]]“ (1964) * „[[Nido. Dostonlar|Nido]]“ (1965) * „[[Lirika (Vohidov asari)|Lirika]]“ (1965) * „[[Palatkada yozilgan doston]]“ (1967) * „[[Yoshlik devoni]]“ (1969) * „[[Charogʻbon]]“ (1970) * „[[Quyosh maskani]]“ (1972) * „[[Dostonlar]]“ (1973) * „[[Muhabbat (Vohidov asari)|Muhabbat]]“ (1976) * „[[Tirik sayyoralar]]“ (1978) * „[[Ruhlar isyoni]]“ (1980) * „[[Sharqiy qirgʻoq]]“ (1980) * „[[Kelajakka maktub]]“ (1983) * „[[Bedorlik (Vohidov asari)|Bedorlik]]“ (1985) * „[[Hozirgi yoshlar]]“ (1986) * „Saylanma“ ** „[[Muhabbatnoma (Vohidov asari)|Birinchi jild: Muhabbatnoma]]“ (1986) ** „[[Sadoqatnoma (Vohidov asari)|Ikkinchi jild: Sadoqatnoma]]“ (1986) * „[[Daraxtlar suhbati]]“ (1988) * „[[Kuy avjida uzilmasin tor]]“ (1991) * „[[Oʻrtada begona yoʻq]]“ (1991) * „[[Yaxshidir achchiq haqiqat]]“ (1992) * „[[Qumursqalar jangi]]“ (1993) * „[[Mening yulduzim (2000)|Mening yulduzim]]“ (2000) * „Saylanma“ ** „[[Ishq savdosi|Birinchi jild: Ishq savdosi]]“ (2000) ** „[[Sheʼr dunyosi|Ikkinchi jild: Sheʼr dunyosi]]“ (2001) ** „[[Umrim daryosi|Uchinchi jild: Umrim daryosi]]“ (2001) * „[[Oʻzbegim: Sheʼrlar]]“ (2005) * „[[Oʻzbegim (Vohidov asari, 2006)|Oʻzbegim]]“ (2006) * „[[Orzuli dunyo]]“ (2010) * „[[Tabassum (Vohidov asari)|Tabassum]]“ (2010) * „[[Yangi sheʼrlar]]“ (2014) * „[[Zamin sayyorasi]]“ (2014) * „[[Devon: Senga baxtdan taxt tilarman]]“ (2015) * „[[Inson (Vohidov asari)|Inson]]“ (2015) * „Saylanma“ ** „[[Bahor tarovati|Birinchi jild: Bahor tarovati]]“ (2015) ** „[[Yoz harorati|Ikkinchi jild: Yoz harorati]]“ (2015) ** „[[Kuz saxovati|Uchinchi jild: Kuz saxovati]]“ (2016) ** „[[Qish halovati|Toʻrtinchi jild: Qish halovati]]“ (2016) <!-- ** „[[Tarjimalar: Aleksandr Blok, Sergey Yesenin va boshqalar|Yettinchi jild: Tarjimalar: Aleksandr Blok, Sergey Yesenin va boshqalar]]“ (rejalashtirilgan) ** „[[Tarjimalar: Johann Wolfgang von Goethe Fausti|Sakkizinchi jild: Tarjimalar: Johann Wolfgang von Goethe Fausti]]“ (rejalashtirilgan)--> === Nasriy asarlari === * „[[Adabiy portretlar]]“ (1985) (hammualif) * „[[Shoiru, sheʼru shuur]]“ (1987) * „[[Iztirob (Vohidov asari)|Iztirob]]“ (1991) * „Saylanma“ ** „[[Koʻngil nidosi|Toʻrtinchi jild: Koʻngil nidosi]]“ (2001) * „[[Soʻz latofati]]“ (2014) * „Saylanma“ ** „[[Qalb sadoqati|Beshinchi jild: Qalb sadoqati]]“ (2018) ** „[[Erk saodati|Oltinchi jild: Erk saodati]]“ (2018) === Rus tilida chop etilgan sheʼriy toʻplamlari === Vohidovning koʻp sheʼri [[rus tili]]ga tarjima qilingan. Quyida shoirning rus tilida chop etilgan toʻplamlari keltirilgan. * „Lirika“ („Lirika“) (1970) * „Stixi“ („Sheʼrlar“) (1974) * „Uzelok na pamyat“ („Uchi tugilgan roʻmolcha“) (1980) * „Vosstanie bessmertnix“ („Ruhlar isyoni“) (1983) * „Liniya jizni“ („Hayot yoʻli“) (1984) * „[[V minutu pesni ne porvis, struna...|V minutu pesni ne porvis, struna…]]“ („Kuy avjida uzilmasin tor“) (1986) {{div col end}} === Adabiy tarjimalari === Vohidov koʻplab xorij ijodkorlari, jumladan, [[Aleksandr Blok]], [[Aleksandr Tvardovskiy]], [[Friedrich Schiller]], [[Johann Wolfgang von Goethe]], [[Lesya Ukrainka]], [[Mixail Svetlov]], [[Muhammad Iqbol]], [[Rasul Hamzatov]], [[Sergey Yesenin]] hamda [[Silva Kaputikyan]] asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Xususan, shoir 1974-yil Goethening „[[Faust: Tragediya|Faust]]“ asarini oʻzbekchaga oʻgirgan. Shoir Yesenin sheʼrlarini ayniqsa yuksak mahorat bilan oʻzbek tiliga tarjima qilgan. Quyida Yeseninning vidolashish sheʼri boʻlmish „Xayr endi, xayr, doʻstginam“ (1925) sheʼrining Vohidov qilgan tarjimasi keltirilgan. {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" align="center" | width="30%" style="background:#f6f6f6;" |<small>''Ruschasi''</small> <poem> Do svidanya, drug moy, do svidanya. Milliy moy, ti u menya v grudi. Prednaznachennoe rasstavane Obeщaet vstrechu vperedi. Do svidanya, drug moy, bez ruki, bez slova, Ne grusti i ne pechal brovey, — V etoy jizni umirat ne novo, No i jit, konechno, ne novey. </poem> | width="30%" style="background:#f6f6f6;" | <small>''Vohidov tarjimasi''</small> <poem> Xayr endi, xayr, doʻstginam, Bagʻrimdasan, koʻngil malhami. Muqarrar bu ayriliqning ham Visoli bor oldinda hali. Xayr, doʻstim, soʻzga ochma lab, Qoʻy, men uchun oʻrtama bagʻir, Bu hayotda oʻlmoq-ku bor gap, Yashamoq ham yangimas, axir! </poem> |} Vohidov sheʼrlari esa [[Nemis tili|nemis]], [[Fransuz tili|fransuz]], [[Ingliz tili|ingliz]], [[Urdu tili|urdu]], [[Hind tili|hind]], [[Arab tili|arab]] va boshqa [[turkiy tillar]]ga tarjima qilingan<ref name="OʻzME">{{ensiklopediya manbasi | author1 = Rahmatulla Inogʻomov | author2 = Ibrohim Gʻafurov | year = 2000–2005 | title = Vohidov, Erkin | encyclopedia = [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] | publisher = [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] | location = [[Toshkent]] | language = | id = | page = | volume = }}</ref>. Sovet shoiri [[Robert Rojdestvenskiy]] Vohidov asarlarini juda yuqori baholagan. Quyida shoirning „Oʻzbegim“ sheʼrining inglizcha tarjimasidan parcha keltirilgan<ref>{{kitob manbasi |last1=Bodrogligeti |first1=Andras J. E. |title=Modern Literary Uzbek |date=2003 |publisher=LINCOM Publishers |isbn=978-3895866951}}</ref>: {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="2" align="center" | width="30%" style="background:#f6f6f6;" |<small>''Originali''</small> <poem> Ortda qoldi koʻhna tarix, Ortda qoldi dard, sitam, Ketdi vahming, bitdi zahming, Topdi darmon, oʻzbegim. </poem> | width="30%" style="background:#f6f6f6;" | <small>''Inglizcha tarjimasi''</small> <poem> Left behind is old history Left behind are pain and injustice Your nightmare is gone, your wounds are healed A remedy is found, my Uzbeks. </poem> |} === Kuy bastalangan sheʼrlari === Vohidovning koʻp sheʼriga oʻzbek ijodkorlari qoʻshiq bastalagan. Bular orasida eng taniqlilari [[Sherali Joʻrayev]] ijro etgan „Inson“ hamda „Oʻzbegim“ ashulalaridir. {|class="wikitable" style="text-align:left;" |- !Sheʼr yozilgan yil !Sheʼr nomi !Ashula nomi !Ijrochi !Bastakor |- ! rowspan="1"|1956 |Kamtarlik haqida |[https://m.youtube.com/watch?v=SQe41yTiySs Yursin karvonlar] (faqat ashula naqorati) | [[Yulduz Usmonova]] | |- ! rowspan="2"| 1959 |! rowspan="2"| *** |[https://www.youtube.com/watch?v=0AwqcEnQjj4 Sevgi] | Nargiz | |- |[https://m.youtube.com/watch?v=Zcgsuwb7H4I Oʻn sakkizga kirmagan kim bor] | [[Fahriddin Umarov]] | |- ! rowspan="1"|1961 |Yoshlik |[https://m.youtube.com/watch?v=_H_2kuk6ke0 Yoshligim] (faqat kupletlar; „Million roz“ ashulasining oʻzbekchasi) | Muhabbat Mehmonova | [[Raimonds Pauls]] |- ! rowspan="1"|1964 |*** |[https://m.youtube.com/watch?v=zF1r_mfJ9b8 Bolalarni shaytonlardan qoʻrqitmangiz] | Rustam Gʻoipov | |- ! rowspan="3"|1967 |Barcha shodlik senga boʻlsin |[https://m.youtube.com/watch?v=1tZJ5y_ewrI Barcha shodlik senga boʻlsin] |[[Shohruxxon]] va Nilufar Usmonova |Shohruxxon |- |Doʻst bilan obod uying |[https://m.youtube.com/watch?v=nmJUf834ffQ Doʻst bilan obod uying] |Gulbahor Erqulova | |- |Uygʻotmagil… |[https://www.youtube.com/watch?v=wUx2jUmK86A&feature=youtu.be&t=298 Uygʻotmagil] | Ravshan Zokirov | Ravshan Zokirov |- ! rowspan="5"|1968 |Tola soch |[https://www.youtube.com/watch?v=2ocUUjDxovk Habibi] | Bunyodbek Saidov | Alisher Shaydo |- |Sevgi |[https://www.youtube.com/watch?v=L8FauOhPxus Sevgi] | Bobur Yusupov | Bobur Yusupov |- |Oʻrtada begona yoʻq |[https://m.youtube.com/watch?v=MazaK2bfHgM Oʻrtada begona yoʻq] |! rowspan="2"|[[Sherali Joʻrayev]] | |- |! rowspan="2"|Oʻzbegim |[https://www.youtube.com/watch?v=6CaqJFkL9Pk Oʻzbegim] | |- |[https://m.youtube.com/watch?v=sgWwCQyhcWM Oʻzbegim] | „Setora“ guruhi | |- ! rowspan="2"|1973 | rowspan="2"|Inson | [https://www.youtube.com/watch?v=sHvrHwyAzdE Human/Oda o cheloveke] | [[Ozodbek Nazarbekov]], Dilafruz Rustamova, [[Oleg Gazmanov]], Omirqul Ayniyazov, Zafar Abdualimov, [[Rafet El Roman]], Ahmad Al-Xuraybiy, Alessandro Safina | Nodir Umarov |- |[https://www.youtube.com/watch?v=YTUk8bcCub0&ab&ab Inson] | Sherali Joʻrayev | |- ! rowspan="1"|1976 |Bir qadam |[https://www.youtube.com/watch?v=LtHLXA2WpHE Bir qadam] | [[Zulayho Boyxonova]] | |- ! rowspan="1"|1977 |Navoiy gʻazaliga muxammas |[https://www.youtube.com/watch?v=xaGI0y_Utig Kema] |! rowspan="2"| Sherali Joʻrayev | |- ! rowspan="1"|1988 |Yaxshidir achchiq haqiqat |[https://www.youtube.com/watch?v=ep16ZzvHsdU Achchiq haqiqat] | |- ! rowspan="1"|1994 |Biz anglamagan jahon ekan ishq |[https://www.youtube.com/watch?v=KiiCy9saOwM Ishq] |Abzal Husanov |Abzal Husanov |- ! rowspan="1"|1998 |*** |[https://ok.ru/music/track/68253758992883 Mohitabonim] |[[Ziyoda Qobilova]] | |- |} == Merosi == [[File:The statue of Erkin Vohidov.jpg|thumb|Adiblar hiyobonidagi Erkin Vohidovga oʻrnatilgan haykal, [[Toshkent]].]] Vohidov oʻzbeklarning eng sevimli shoirlaridan biri. Oʻzbekistonda koʻplab muassasa va joylarga shoir nomi berilgan. 2018-yilda [[Margʻilon]] shahrida Erkin Vohidov nomidagi [[maktab-internat]] ochildi.<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Erkin Vohidov nomidagi maktab-internat ochildi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2018/09/05/vohidov/ |accessdate=26.12.2020 |work=Gazeta |date=5.9.2018 }}</ref> 2019-yilda esa shaharda Erkin Vohidov memorial muzeyi ochildi.<ref>{{veb manbasi |title=Fargʻona vodiysi – oʻzbek sheʼriyati beshigi |url=https://uzbektourism.uz/cyrl/newnews/view?id=752 |website=Oʻzbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish davlat qoʻmitasi|accessdate=26.12.2020 |date=4.9.2019}}</ref> Vohidov hayoti va ijodi haqida koʻplab kitob yozilgan, shu jumladan, „[[Erkin Vohidov saboqlari]]“ (2016), „[[To quyosh sochgayki nur]]“ (2016), „[[Soʻz sehri]]“, „[[Oʻzbegimning Erkin oʻzbegi]]“ kitoblari. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == {{commons turkum}} * [https://erkinvohidov.com/ Vohidov hayoti va ijodiga bagʻishlangan sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180807170302/http://erkinvohidov.com/ |date=7-avgust 2018-yil }} {{DEFAULTSORT:Vohidov, Erkin}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Hamza nomidagi Oʻzbekiston Davlat mukofoti laureatlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston dramaturglari]] [[Turkum:Oʻzbekiston SSR xalq shoirlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar]] 1ecf7hojohlcsx89xgdlu4n2y4hhk45 4 2552 6271289 6270376 2026-09-15T12:01:59Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6271289 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:208670}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 2 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201174}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}} |- | 3 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166852}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:79516}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69981}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53601}}]] || {{Permissions|Kagansky}} |- | 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:50103}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:40729}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 10 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:38059}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 11 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33789}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 12 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:33267}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 13 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:32018}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 14 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25517}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}} |- | 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}} |- | 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}} |- | 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20041}}]] || {{Permissions|Diwikiped}} |- | 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}} |- | 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 20 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:19077}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 21 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:19047}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 22 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}} |- | 23 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}} |- | 24 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18062}}]] || {{Permissions|Vikichizar}} |- | 25 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:16697}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 26 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16640}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}} |- | 27 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}} |- | 28 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14708}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}} |- | 29 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}} |- | 30 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:13943}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 31 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12639}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 32 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}} |- | 33 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:12400}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 34 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12062}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}} |- | 35 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}} |- | 36 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:11191}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 37 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}} |- | 38 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10477}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}} |- | 39 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10331}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}} |- | 40 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}} |- | 41 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}} |- | 42 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9559}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 43 || [[User:Murodovazizmurod|Murodovazizmurod]] || [[Special:Contributions/Murodovazizmurod|{{formatnum:9320}}]] || {{Permissions|Murodovazizmurod}} |- | 44 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}} |- | 45 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:9031}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 46 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:9024}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 47 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8878}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 48 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}} |- | 49 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}} |- | 50 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8774}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}} |- | 51 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8512}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}} |- | 52 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}} |- | 53 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:8130}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 54 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:8083}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}} |- | 55 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:8077}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 56 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:8059}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 57 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:7951}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}} |- | 58 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7837}}]] || {{Permissions|OneAzimov}} |- | 59 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}} |- | 60 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7737}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}} |- | 61 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7673}}]] || {{Permissions|Nataeva}} |- | 62 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7548}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}} |- | 63 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7432}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 64 || [[User:Akobir abdimuminov|Akobir abdimuminov]] || [[Special:Contributions/Akobir abdimuminov|{{formatnum:7295}}]] || {{Permissions|Akobir abdimuminov}} |- | 65 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}} |- | 66 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}} |- | 67 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}} |- | 68 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}} |- | 69 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}} |- | 70 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}} |- | 71 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}} |- | 72 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}} |- | 73 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}} |- | 74 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 75 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6283}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}} |- | 76 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}} |- | 77 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}} |- | 78 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:6119}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}} |- | 79 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:6009}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}} |- | 80 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}} |- | 81 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5813}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}} |- | 82 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5778}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 83 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5738}}]] || {{Permissions|Umid1108}} |- | 84 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}} |- | 85 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}} |- | 86 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}} |- | 87 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}} |- | 88 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}} |- | 89 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}} |- | 90 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5042}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}} |- | 91 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}} |- | 92 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}} |- | 93 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}} |- | 94 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}} |- | 95 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}} |- | 96 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4660}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}} |- | 97 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}} |- | 98 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:4543}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}} |- | 99 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}} |- | 100 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}} |- | 101 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}} |- | 102 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}} |- | 103 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}} |- | 104 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}} |- | 105 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:4027}}]] || {{Permissions|Furqatlik}} |- | 106 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}} |- | 107 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}} |- | 108 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}} |- | 109 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3785}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}} |- | 110 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}} |- | 111 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}} |- | 112 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}} |- | 113 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:3721}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 114 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3719}}]] || {{Permissions|Lillimor}} |- | 115 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}} |- | 116 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}} |- | 117 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}} |- | 118 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}} |- | 119 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}} |- | 120 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}} |- | 121 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}} |- | 122 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:3370}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 123 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}} |- | 124 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}} |- | 125 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3245}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}} |- | 126 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}} |- | 127 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3209}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 128 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}} |- | 129 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}} |- | 130 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3156}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}} |- | 131 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}} |- | 132 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}} |- | 133 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}} |- | 134 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}} |- | 135 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}} |- | 136 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}} |- | 137 || [[User:Rajabova Jasmina|Rajabova Jasmina]] || [[Special:Contributions/Rajabova Jasmina|{{formatnum:2952}}]] || {{Permissions|Rajabova Jasmina}} |- | 138 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}} |- | 139 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:2938}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}} |- | 140 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2930}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}} |- | 141 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}} |- | 142 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}} |- | 143 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}} |- | 144 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:2765}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 145 || [[User:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] || [[Special:Contributions/Lochinovamarjona|{{formatnum:2747}}]] || {{Permissions|Lochinovamarjona}} |- | 146 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2716}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}} |- | 147 || [[User:Gulyora Jamolova|Gulyora Jamolova]] || [[Special:Contributions/Gulyora Jamolova|{{formatnum:2660}}]] || {{Permissions|Gulyora Jamolova}} |- | 148 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:2657}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}} |- | 149 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:2622}}]] || {{Permissions|Omonovas}} |- | 150 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}} |- | 151 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}} |- | 152 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2587}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}} |- | 153 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 154 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}} |- | 155 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2510}}]] || {{Permissions|Wikitolog}} |- | 156 || [[User:Divergent02|Divergent02]] || [[Special:Contributions/Divergent02|{{formatnum:2501}}]] || {{Permissions|Divergent02}} |- | 157 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:2478}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}} |- | 158 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}} |- | 159 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}} |- | 160 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}} |- | 161 || [[User:Bekzod dentistArzt|Bekzod dentistArzt]] || [[Special:Contributions/Bekzod dentistArzt|{{formatnum:2419}}]] || {{Permissions|Bekzod dentistArzt}} |- | 162 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:2414}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}} |- | 163 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}} |- | 164 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2382}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}} |- | 165 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}} |- | 166 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2281}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 167 || [[User:Ranoxa|Ranoxa]] || [[Special:Contributions/Ranoxa|{{formatnum:2247}}]] || {{Permissions|Ranoxa}} |- | 168 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}} |- | 169 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:2234}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 170 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}} |- | 171 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:2213}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}} |- | 172 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 173 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}} |- | 174 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}} |- | 175 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}} |- | 176 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:2125}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 177 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}} |- | 178 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2098}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 179 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}} |- | 180 || [[User:Sarvarbekabdukarim|Sarvarbekabdukarim]] || [[Special:Contributions/Sarvarbekabdukarim|{{formatnum:2064}}]] || {{Permissions|Sarvarbekabdukarim}} |- | 181 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}} |- | 182 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}} |- | 183 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}} |- | 184 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}} |- | 185 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}} |- | 186 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}} |- | 187 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}} |- | 188 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}} |- | 189 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:1943}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 190 || [[User:111muhammadkarim|111muhammadkarim]] || [[Special:Contributions/111muhammadkarim|{{formatnum:1935}}]] || {{Permissions|111muhammadkarim}} |- | 191 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}} |- | 192 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}} |- | 193 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}} |- | 194 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}} |- | 195 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 196 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}} |- | 197 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}} |- | 198 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}} |- | 199 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}} |- | 200 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1707}}]] || {{Permissions|Young Economist7}} {{/end}} 5l4zajrm7nklyvjjv92rxuptchqhzqd 0 2683 6271414 6259321 2026-09-15T19:30:36Z ~2026-49848-61 307216 /* Tashqi siyosat tamoyillari */ 6271414 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] qmlqx4mss02wj608f5d5ltsgmyhb1kq 6271415 6271414 2026-09-15T19:30:52Z ~2026-49848-61 307216 /* BMT */ 6271415 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] sryedigwklg6w6yaq3p9h6hua01tf59 6271416 6271415 2026-09-15T19:31:25Z ~2026-49848-61 307216 /* Diplomatik munosabatlar */ 6271416 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] tw4hp90pll7fhu86t0rapw326py4lut 6271418 6271416 2026-09-15T19:31:43Z ~2026-49848-61 307216 /* Davlatlar boʻyicha munosabatlar */ 6271418 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] t6r83k8debwgtd0hyd0xd0dmm7girz7 6271419 6271418 2026-09-15T19:32:06Z ~2026-49848-61 307216 /* Amerika qitʼasi */ 6271419 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] l2qqzwx7mdyofo3nk3t06vhxa8rsknl 6271420 6271419 2026-09-15T19:32:28Z ~2026-49848-61 307216 /* Osiyo */ 6271420 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] jr5uj46qb0u0ir0lnsjq71889k3h53c 6271421 6271420 2026-09-15T19:33:14Z ~2026-49848-61 307216 /* Yana qarang */ 6271421 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] ccaadkouege2nmacajk820pv1ddp9iy 6271422 6271421 2026-09-15T19:33:35Z ~2026-49848-61 307216 /* Manbalar */ 6271422 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] 2ssbd1ruilhugsvk3rftzsyrjozortl 6271423 6271422 2026-09-15T19:33:54Z ~2026-49848-61 307216 /* Havolalar */ 6271423 wikitext text/x-wiki '''Oʻzbekiston tashqi siyosati''' — Oʻzbekiston Respublikasining boshqa davlatlar va xalqaro tashkilotlar bilan siyosiy, iqtisodiy, xavfsizlik, madaniy va boshqa sohalardagi munosabatlarini qamrab oluvchi davlat siyosati. Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Mustaqilligi kuni|1991-yilda mustaqillikka erishgach]], xalqaro munosabatlarning mustaqil subyekti sifatida tashqi siyosatini shakllantira boshladi. Oʻzbekiston [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga 1992-yil 2-martda aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://www.un.org/about-us/member-states |title=Member States: Uzbekistan |publisher=United Nations |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosati davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish hamda boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kabi xalqaro huquq tamoyillariga asoslanadi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Mustaqillikning dastlabki yillaridan boshlab Oʻzbekiston [[Markaziy Osiyo]]dagi xavfsizlik va barqarorlik masalalariga alohida eʼtibor qaratib kelmoqda. Mamlakat [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Tojikiston]] va [[Turkmaniston]] bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama aloqalarni rivojlantirish bilan bir qatorda, [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat, mintaqaviy xavfsizlik, transport va savdo masalalarida ham faol siyosat olib boradi. Oʻzbekiston [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]], [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]] kabi xalqaro va mintaqaviy tashkilotlarda ishtirok etadi. == Xalqaro tashkilotlardagi ishtiroki == Oʻzbekiston xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni tashqi siyosatining muhim yoʻnalishlaridan biri sifatida koʻradi. Mamlakat 1992-yil 2-martda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]]ga aʼzo boʻldi<ref>{{cite web |url=https://digitallibrary.un.org/record/147690 |title=Admission of the Republic of Uzbekistan to membership in the United Nations |publisher=United Nations Digital Library |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada xavfsizlik va hamkorlik tashkilotining]] (YXHT) 1992-yildan buyon ishtirokchi davlati hisoblanadi. 1995-yildan boshlab mamlakatda YXHTning dala operatsiyasi faoliyat yuritgan, 2006-yildan esa Oʻzbekistonda YXHTning loyiha koordinatori faoliyat olib bormoqda<ref>{{cite web |url=https://www.osce.org/country/uzbekistan |title=Uzbekistan |publisher=Organization for Security and Co-operation in Europe |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston [[Islom hamkorlik tashkiloti]] va [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti]]ning ham aʼzosi hisoblanadi. Ushbu tashkilotlar doirasida mamlakat iqtisodiy, savdo, transport, energetika, madaniy va boshqa yoʻnalishlarda koʻp tomonlama hamkorlikni rivojlantiradi. == Mintaqaviy xavfsizlik va hamkorlik == Oʻzbekiston [[Shanxay hamkorlik tashkiloti]]ning asoschi davlatlaridan biridir. Tashkilot 2001-yil 15-iyunda [[Qozog‘iston]], [[Qirg‘iziston]], [[Xitoy]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] va Oʻzbekiston tomonidan tashkil etilgan. ShHTning Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (RATS) Ijroiya qoʻmitasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://eng.sectsco.org/20231127/1168690.html |title=Frequently Asked Questions |publisher=Shanghai Cooperation Organisation |access-date=2026-08-24 }}</ref>. RATSning asosiy vazifalaridan biri ShHTga aʼzo davlatlarning [[terrorizm]], [[separatizm]] va [[ekstremizm]]ga qarshi kurash sohasidagi hamkorligini muvofiqlashtirishdan iborat. Tashkilotning tegishli yigʻilishlari muntazam ravishda Toshkentda oʻtkaziladi. Oʻzbekiston tashqi siyosatida [[Afg‘oniston]] masalasi ham muhim oʻrin egallaydi. Mamlakat Afgʻonistonda tinchlik va barqarorlikni taʼminlash, ushbu davlatni iqtisodiy jihatdan tiklash va Markaziy Osiyo bilan transport hamda savdo aloqalarini rivojlantirish tarafdori hisoblanadi. == Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston 1991-yil dekabr oyida [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] (MDH) tarkibiga qoʻshildi. Keyingi yillarda mamlakat MDH doirasidagi siyosiy, iqtisodiy va gumanitar hamkorlikda ishtirok etib kelmoqda. Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik to‘g‘risidagi shartnomani]] 1992-yilda imzolagan davlatlardan biri boʻlgan. Biroq 1999-yilda shartnoma amal qilish muddatini uzaytirishdan bosh tortdi. 2006-yilda Oʻzbekiston [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]]ga (KXShT) qayta qoʻshildi, biroq 2012-yilda tashkilotdagi ishtirokini yana toʻxtatdi. == GUAMdagi ishtiroki == Oʻzbekiston 1999-yilda [[GUAM Demokratiya va Iqtisodiy Rivojlanish Tashkiloti|GUAM]] tashkilotiga qoʻshildi. Tashkilot dastlab [[Gruziya]], [[Ukraina]], [[Ozarbayjon]] va [[Moldova]] tomonidan tuzilgan boʻlib, Oʻzbekiston qoʻshilgach, bir muddat ''GUUAM'' deb atalgan. Oʻzbekiston 2005-yilda tashkilot tarkibidan chiqdi<ref>{{cite web |url=https://2001-2009.state.gov/r/pa/ei/bgn/2924.htm |title=Background Note: Uzbekistan |publisher=U.S. Department of State |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi bilan munosabatlar == Oʻzbekiston [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YeOII) aʼzosi emas. 2020-yil 11-dekabrda Oʻzbekistonga YeOIIning kuzatuvchi davlat maqomi berildi. Ushbu maqom mamlakatga YeOII organlari yigʻilishlarida ovoz berish huquqisiz ishtirok etish imkonini beradi<ref>{{cite web |url=https://eec.eaeunion.org/ |title=Eurasian Economic Commission |publisher=Eurasian Economic Commission |access-date=2026-08-24 }}</ref>. == Amerika Qoʻshma Shtatlari bilan munosabatlar == Oʻzbekiston va [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] oʻrtasidagi diplomatik munosabatlar 1992-yil 19-fevralda oʻrnatilgan. Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlarda xavfsizlik, iqtisodiyot, savdo, taʼlim va boshqa sohalardagi hamkorlik muhim oʻrin tutadi. 2001-yil [[11-sentabr xurujlaridan]] keyin Oʻzbekiston AQSh boshchiligidagi [[Afg‘onistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistondagi xalqaro harbiy operatsiya]] doirasida logistika va infratuzilma masalalarida hamkorlik qildi. AQSh harbiy kuchlari [[Qarshi-Xonobod]] aviabazasidan foydalangan. Biroq 2005-yildagi [[Andijon voqealari]]dan keyin ikki davlat munosabatlari keskinlashdi va Oʻzbekiston AQSh harbiy kuchlarining bazani tark etishini talab qildi. == Tashqi siyosat tamoyillari == Oʻzbekiston tashqi siyosatining asosiy tamoyillari mamlakat [[Konstitutsiya|Konstitutsiyasida]] belgilangan. Ular qatoriga davlatlarning suveren tengligi, kuch ishlatmaslik yoki kuch bilan tahdid qilmaslik, chegaralarning daxlsizligi, nizolarni tinch yoʻl bilan hal etish va boshqa davlatlarning ichki ishlariga aralashmaslik kiradi<ref>{{cite web |url=https://constitution.uz/en/clause/index |title=Constitution of the Republic of Uzbekistan |publisher=Constitutional Commission of the Republic of Uzbekistan |access-date=2026-08-24 }}</ref>. Oʻzbekiston tashqi siyosatda ikki tomonlama va koʻp tomonlama diplomatiyani uygʻunlashtirishga, Markaziy Osiyoda tinchlik va barqarorlikni mustahkamlashga, savdo-iqtisodiy va transport aloqalarini rivojlantirishga hamda xalqaro tashkilotlar bilan hamkorlikni kengaytirishga intiladi. == BMT == AQSh va boshqa Gʻarb davlatlari bu voqealarni mustaqil tergov qilishni talab qilib, Oʻzbekiston hukumatini qoʻzgʻolonni bostirishda begʻaraz kuch ishlatganlikda ayblab keldi. [[Yevropa Ittifoqi]] va [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] [[O‘zbekiston]]ga qarshi sanksiyalar kiritdi. [[2005-yil]] [[23-noyabr]]da [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi|BMT Bosh Assambleyasi]] Oʻzbekistonni Andijon voqealari ishtirokchilariga nisbatan taʼqib qilinayotganini qoralovchi rezolyutsiya qabul qildi. BMT rezolyutsiyasida u ommaviy hibsga olishlardan xavotir bildirdi va haddan tashqari shafqatsizlik koʻrsatgan yuzlab odamlarning oʻlimiga hukumat qoʻshinlarini aybladi. Rezolyutsiyaning qabul qilinishi [[AQSh]] tashabbusi bilan chiqqan. Unga 73 davlat ovoz berdi, 58 davlat betaraf qoldi. [[Ozarbayjon]], [[Belorussiya]], [[Qozog‘iston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Rossiya]] qarshi ovoz berdi. Biroq, 2009-yil oktyabr oyida embargo va boshqa cheklovlar bekor qilindi<ref>[http://www.bbc.co.uk/russian/international/2009/10/091027_eu_uzbek_embargo.shtml Yevropa Ittifoqi Oʻzbekistonga qarshi qurol sanksiyalarini bekor qildi]</ref>. == Diplomatik munosabatlar == Oʻzbekiston diplomatik munosabatlar oʻrnatgan davlatlar roʻyxati: {| class="wikitable sortable" ! colspan="3" | [[Fayl:Diplomatic relations of Uzbekistan.svg|425px]] |- ! № ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar oʻrnatilgan sana<ref>{{Cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi diplomatik munosabatlar o‘rnatgan davlatlar |url=https://gov.uz/oz/mfa/pages/o-zbekiston-respublikasi-diplomatik-munosabatlar-o-rnatgan-davlatlar |access-date=28.04.2026 |website=[[O‘zbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi]] |lang=uz }}</ref>. |- | 1 | {{AUS}} | 1991-yil 26-dekabr |- | 2 | {{CHN}} | 1992-yil 2-yanvar |- | 3 | {{VNM}} | 1992-yil 17-yanvar |- | 4 | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar |- | 5 | {{MNG}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 6 | {{DNK}} | 1992-yil 25-yanvar |- | 7 | {{JPN}} | 1992-yil 26-yanvar |- | 8 | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar |- | 9 | {{PRK}} | 1992-yil 7-fevral |- | 10 | {{GBR}} | 1992-yil 18-fevral |- | 11 | {{USA}} | 1992-yil 19-fevral |- | 12 | {{SAU}} | 1992-yil 20-fevral |- | 13 | {{MYS}} | 1992-yil 21-fevral |- | 14 | {{ISR}} | 1992-yil 21-fevral |- | 15 | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral |- | 16 | {{FRA}} | 1992-yil 1-mart |- | 17 | {{HUN}} | 1992-yil 3-mart |- | 18 | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart |- | 19 | {{DEU}} | 1992-yil 6-mart |- | 20 | {{BEL}} | 1992-yil 10-mart |- | 21 | {{NZL}} | 1992-yil 11-mart |- | 22 | {{GRC}} | 1992-yil 16-mart |- | 23 | {{MEX}} | 1992-yil 16-mart |- | 24 | {{ESP}} | 1992-yil 17-mart |- | 25 | {{IND}} | 1992-yil 18-mart |- | 26 | {{POL}} | 1992-yil 19-mart |- | 27 | {{RUS}} | 1992-yil 20-mart |- | 28 | {{ITA}} | 1992-yil 24-mart |- | 29 | {{SYR}} | 1992-yil 24-mart |- | 30 | {{AUT}} | 1992-yil 25-mart |- | 31 | {{CAN}} | 1992-yil 7-aprel |- | 32 | {{SWE}} | 1992-yil 8-aprel |- | 33 | {{PHL}} | 1992-yil 13-aprel |- | 34 | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel |- | 35 | {{THA}} | 1992-yil 6-may |- | 36 | {{CHE}} | 1992-yil 7-may |- | 37 | {{IRN}} | 1992-yil 10-may |- | 38 | {{PAK}} | 1992-yil 10-may |- | 39 | {{YEM}} | 1992-yil 25-may |- | 40 | {{BHR}} | 1992-yil 29-may |- | 41 | {{LUX}} | 1992-yil 10-iyun |- | 42 | {{NOR}} | 1992-yil 10-iyun |- | 43 | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun |- | 44 | {{DZA}} | 1992-yil 30-iyun |- | 45 | {{LTU}} | 1992-yil 5-avgust |- | 46 | {{PRT}} | 1992-yil 12-avgust |- | 47 | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust |- | 48 | {{UKR}} | 1992-yil 25-avgust |- | 49 | {{NGA}} | 1992-yil 28-avgust |- |- | 50 | {{LAO}} | 1992-yil 10-sentabr |- | 51 | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentabr<ref name=":1">{{Cite news |date=8 September 2012 |title=Uzbekistan, Bulgaria to hold several meetings |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-bulgaria-to-hold-several-meetings/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 52 | {{AFG}} | 1992-yil 13-oktabr |- | 53 | {{BGD}} | 1992-yil 15-oktabr |- | — | {{VAT}} | 1992-yil 17-oktabr |- | 54 | {{TJK}} | 1992-yil 22-oktabr<ref>{{Cite web |date=9 June 2021 |title=On cooperation of the Republic of Tajikistan with the Republic of Uzbekistan |url=https://mfa.tj/en/main/view/145/relations-of-tajikistan-with-uzbekistan |access-date=26 April 2026 |website=Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Tajikistan }}</ref> |- | 55 | {{ARE}} | 1992-yil 25-oktabr |- | 56 | {{LVA}} | 1992-yil 3-noyabr |- | 57 | {{KAZ}} | 1992-yil 23-noyabr |- | 58 | {{NLD}} | 1992-yil 24-noyabr |- | 59 | {{TUN}} | 1992-yil 26-noyabr |- | 60 | {{CZE}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 61 | {{SVK}} | 1993-yil 1-yanvar |- | 62 | {{BLR}} | 1993-yil 21-yanvar |- | 63 | {{TKM}} | 1993-yil 7-fevral<ref>{{Cite news |date=4 February 2023 |title=Uzbekistan and Turkmenistan celebrates the 30th anniversary of diplomatic relations in Ashgabat |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-and-turkmenistan-celebrates-the-30th-anniversary-of-diplomatic-relations-in-ashgabat/ |work=Uz Daily |access-date=26 April 2026 }}</ref> |- | 64 | {{JOR}} | 1993-yil 15-fevral |- | 65 | {{KGZ}} | 1993-yil 16-fevral |- | 66 | {{MLT}} | 1993-yil 25-fevral |- | 67 | {{BRA}} | 1993-yil 30-aprel |- | 68 | {{IRQ}} | 1993-yil 19-iyun |- | 69 | {{GIN}} | 1993-yil 24-iyun |- | 70 | {{ARG}} | 1993-yil 9-sentabr |- | 71 | {{MAR}} | 1993-yil 11-oktabr |- | 72 | {{GHA}} | 1993-yil 28-oktabr |- | 73 | {{ALB}} | 1993-yil 23-noyabr |- | 74 | {{ZMB}} | 1994-yil 1-fevral |- | 75 | {{KWT}} | 1994-yil 8-iyul |- | 76 | {{GEO}} | 1994-yil 19-avgust |- | 77 | {{MDA}} | 1994-yil 23-avgust |- | 78 | {{CHL}} | 1994-yil 15-sentabr |- | 79 | {{TCD}} | 1994-yil 16-sentabr |- | — | {{PSE}} | 1994-yil 25-sentabr |- | 80 | {{EST}} | 1994-yil 25-oktabr |- | 81 | {{MDV}} | 1994-yil 7-dekabr |- | 82 | {{MKD}} | 1994-yil 31-dekabr |- | 83 | {{SVN}} | 1995-yil 16-yanvar |- | 84 | {{SRB}} | 1995-yil 18-yanvar |- | 85 | {{HRV}} | 1995-yil 6-fevral |- | 86 | {{KHM}} | 1995-yil 7-sentabr |- | 87 | {{AZE}} | 1995-yil 2-oktabr |- | 88 | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 89 | {{SEN}} | 1995-yil 6-oktabr |- | 90 | {{ARM}} | 1995-yil 27-oktabr |- |- | 91 | {{VEN}} | 1996-yil 26-aprel |- | 92 | {{BIH}} | 1996-yil 14-may |- | 93 | {{BRN}} | 1996-yil 20-iyun |- | 94 | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul |- | 95 | {{JAM}} | 1996-yil 8-avgust |- | 96 | {{MLI}} | 1997-yil 13-fevral |- | 97 | {{SGP}} | 1997-yil 8-aprel |- | 98 | {{CYP}} | 1997-yil 30-may |- | 99 | {{ISL}} | 1997-yil 25-sentabr |- | 100 | {{IRL}} | 1997-yil 7-noyabr |- | 101 | {{QAT}} | 1997-yil 27-noyabr |- | 102 | {{URY}} | 1998-yil 25-may |- | 103 | {{LBN}} | 1998-yil 22-oktabr |- | 104 | {{MUS}} | 1999-yil 4-avgust |- | 105 | {{NAM}} | 1999-yil 30-avgust |- | 106 | {{LKA}} | 1999-yil 11-oktabr |- | 107 | {{PER}} | 1999-yil 22-dekabr |- | 108 | {{MMR}} | 2001-yil 8-fevral |- | 109 | {{CRI}} | 2001-yil 7-iyun |- | 110 | {{PRY}} | 2001-yil 27-avgust |- | 111 | {{AGO}} | 2002-yil 29-may<ref name="UNDL">{{Cite web |title=Diplomatic relations between Uzbekistan and ... |url=https://digitallibrary.un.org/search?ln=en&as=1&m1=p&p1=Diplomatic+relations+between+Uzbekistan+and+...&f1=series&op1=a&m2=a&p2=&f2=&op2=a&m3=a&p3=&f3=&dt=&d1d=&d1m=&d1y=&d2d=&d2m=&d2y=&rm=&action_search=Search&sf=year&so=a&rg=50&c=United+Nations+Digital+Library+System&of=hb&fti=0&fti=0 |access-date=23 January 2025 |website=United Nations Digital Library }}</ref> |- | 112 | {{SDN}} | 2005-yil 6-yanvar |- | 113 | {{COM}} | 2005-yil 21-may |- | 114 | {{BEN}} | 2005-yil 17-avgust |- | 115 | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart |- | 116 | {{MNE}} | 2006-yil 19-dekabr |- | 117 | {{GTM}} | 2007-yil 9-fevral |- | 118 | {{NIC}} | 2007-yil 23-fevral |- | 119 | {{HND}} | 2007-yil 26-aprel |- | 120 | {{DOM}} | 2007-yil 28-sentabr |- | 121 | {{ZWE}} | 2008-yil 18-yanvar |- | 122 | {{MRT}} | 2008-yil 2-iyul |- | 123 | {{AND}} | 2009-yil 1-dekabr |- | 124 | {{FJI}} | 2010-yil 16-iyun |- | 125 | {{LBY}} | 2010-yil 27-oktabr |- | 126 | {{ECU}} | 2011-yil 19-iyul |- | 127 | {{COL}} | 2012-yil 2-oktabr |- | 128 | {{BOL}} | 2012-yil 28-noyabr |- | 129 | {{MCO}} | 2013-yil 29-noyabr |- | 130 | {{SLV}} | 2014-yil 3-dekabr |- | 131 | {{NPL}} | 2018-yil 26-yanvar |- | 132 | {{GRD}} | 2019-yil 11-oktabr |- | 133 | {{SMR}} | 2021-yil 3-fevral |- | 134 | {{DMA}} | 2021-yil 14-may |- | 135 | {{PAN}} | 2021-yil 29-noyabr |- | 136 | {{KNA}} | 2022-yil 9-mart |- | 137 | {{VCT}} | 2022-yil 10-may |- | 138 | {{ATG}} | 2022-yil 13-iyun |- | 139 | {{GUY}} | 2022-yil 10-oktabr |- | 140 | {{SLE}} | 2023-yil 28-aprel |- | 141 | {{TTO}} | 2023-yil 15-iyun |- | 142 | {{UGA}} | 2024-yil 18-yanvar |- | 143 | {{LIE}} | 2024-yil 5-mart |- | 144 | {{BLZ}} | 2024-yil 5-mart |- | 145 | {{GMB}} | 2024-yil 14-mart |- | 146 | {{DJI}} | 2024-yil 2-may |- | 147 | {{CPV}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 148 | {{SYC}} | 2024-yil 23-sentabr |- | 149 | {{BDI}} | 2024-yil 24-sentabr |- | 150 | {{BWA}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 151 | {{LBR}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 152 | {{TGO}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 153 | {{BHS}} | 2024-yil 26-sentabr |- | 154 | {{SOM}} | 2025-yil 5-fevral<ref>{{Cite news |date=6 February 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Somalia |url=https://www.uzdaily.uz/en/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-somalia/ |work=Uz Daily |access-date=7 February 2025 }}</ref> |- | 155 | {{SUR}} | 2025-yil 21-fevral<ref name="UNDL" /> |- | 156 | {{NRU}} | 2025-yil 20-mart |- | 157 | {{CIV}} | 2025-yil 29-aprel |- | 158 | {{MOZ}} | 2025-yil 21-iyun |- | 159 | {{ERI}} | 2025-yil 10-iyul |- | 160 | {{LCA}} | 2025-yil 10-sentabr |- | 161 | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr<ref name="ke">{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Uzbekistan establishes diplomatic relations with Kenya |url=https://kun.uz/en/news/2025/09/20/uzbekistan-establishes-diplomatic-relations-with-kenya |work=Kun.uz |access-date=20 September 2025 }}</ref> |- | 162 | {{PLW}} | 2025-yil 26-sentabr |- | 163 | {{LSO}} | 2026-yil 27-mart |- | 164 | {{RWA}} | 2026-yil 18-aprel<ref>{{Cite web |date=19 April 2026 |title=Rwanda and Uzbekistan establish diplomatic relations |url=https://www.minaffet.gov.rw/updates/news-details/rwanda-and-uzbekistan-establish-diplomatic-relations |website=[[Ruanda Tashqi ishlar va xalqaro hamkorlik vazirligi]] |access-date=28 April 2026 }}</ref> |- | 165 | {{GNB}} | 2026-yil 22-aprel<ref name="UNDL" /> |} == Davlatlar boʻyicha munosabatlar == === Afrika === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{EGY}} | 1992-yil 23-yanvar | * 1991-yil 26-dekabrda [[Misr]] Oʻzbekiston mustaqilligini tan olgan birinchi arab davlati boʻldi. 1992-yil 23-yanvarda ikki davlat diplomatik munosabatlarni rasman oʻrnatish toʻgʻrisida qoʻshma kommyunike imzoladi<ref name="sis">{{Cite web |date=29 November 2025 |title=Egypt and Uzbekistan |url=https://sis.gov.eg/en/international-relations/bilateral-relations/uzbekistan/ |website=[[Misr Davlat axborot xizmati]] |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * Misr 1993-yildan buyon [[Toshkent]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. * Oʻzbekiston 1995-yildan buyon [[Qohira]]da elchixonaga ega<ref name="sis" />. |- | {{ETH}} | 1996-yil 15-iyul | Ikki davlat 1996-yil 15-iyulda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan. Shundan buyon ular oʻzaro hurmat, suveren tenglik va bir-birining ichki ishlariga aralashmaslik tamoyillari asosida hamkorlikni rivojlantirib kelmoqda<ref>{{Cite web |date=22 July 2025 |title=Uzbekistan – Ethiopia: 29 Years of Diplomatic Relations |url=https://www.ddsmfa.uz/en/press/news/1229 |website=DDSMFA |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |- | {{KEN}} | 2025-yil 19-sentabr | * Ikki davlat 2025-yil 19-sentabrda diplomatik munosabatlarni oʻrnatdi<ref name="ke" />. * [[Keniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Tehron]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=20 September 2025 |title=Kenya and Uzbeskistan sign cooperation agreement |url=https://thephantom.co.ke/kenya-and-uzbeskistan-sign-cooperation-agreement |work=The Phantom |access-date=20 October 2025 |quote=The Kenyan Embassy in Tehran, Iran, oversees Kenya’s diplomatic relations with Uzbekistan. }}</ref>. * Oʻzbekistonning Keniyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Maskat]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf |title=Directory of Diplomatic Corps and International Organizations 2024/2025 |publisher=[[Keniya Tashqi ishlar va diaspora masalalari vazirligi]] |date=May 2025 |access-date=29 April 2026 |arxivsana=2025-12-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251212034857/https://mfa.go.ke/sites/default/files/2025-06/DIPLOMATIC%20DIRECTORY%20MAY%202025%20FINAL.pdf }}</ref>. |- | {{ZAF}} | 1992-yil 12-avgust | * Ikki davlat 1992-yilda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="dirco">{{Cite web |title=Bilateral Relations (country profiles listed alphabetically) |url=https://www.dirco.gov.za/bilateral-relations/ |access-date=23 November 2022 }}</ref>. * [[Janubiy Afrika Respublikasi]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Anqara]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref name="dirco" />. * Oʻzbekistonning Janubiy Afrikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Doha]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite news |date=3 October 2025 |title=Uzbekistan Names First Ambassador to South Africa |url=https://caspianpost.com/uzbekistan/uzbekistan-names-first-ambassador-to-south-africa |work=Caspian Post |access-date=6 May 2026 }}</ref>. |- | {{TZA}} | Rasmiy diplomatik munosabatlar oʻrnatilmagan | * 2024-yilda [[Tanzaniya]] va Oʻzbekiston aviatsiya organlari ikki davlat oʻrtasidagi aloqalarni rivojlantirish maqsadida havo qatnovlari toʻgʻrisidagi bitimni imzoladi<ref>{{Cite news |date=28 October 2024 |title=Uzbekistan and Tanzania ink air services agreement to enhance connectivity and trade |url=https://daryo.uz/en/category/uzbekistan/we4gat81q2gq |work=Daryo.uz |access-date=7 May 2026 }}</ref>. * 2026-yil 27-aprelda ikki davlatning [[Qatar]]dagi elchilari ikki tomonlama aloqalarni mustahkamlash va ustuvor sohalarda strategik hamkorlikni rivojlantirish masalalarini muhokama qilish uchun uchrashdi<ref>{{Cite web |date=28 April 2026 |title=Tanzania and Uzbekistan Strengthen Bilateral Cooperation in Doha |url=https://www.qa.tzembassy.go.tz/resources/view/tanzania-and-uzbekistan-strengthen-bilateral-cooperation-in-doha |website=Qatardagi Tanzaniya elchixonasi |access-date=7 May 2026 }}</ref>. |} === Amerika qitʼasi === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{CUB}} | 2006-yil 13-mart | * Ikki davlat 2006-yil 13-martda diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref>{{Cite web |url=https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |title=Страны, с которыми Узбекистан установил дипломатические отношения |publisher=mfa.uz |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190418154010/https://mfa.uz/ru/cooperation/country/ |archive-date=18 April 2019 |url-status=live }}</ref>. * [[Kuba]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Boku]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning Kubadagi diplomatik vakolatxonasi [[Vashington, D.C.]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * 1963-yil may oyida [[Fidel Kastro]] [[O‘zbekiston SSR]]ga rasmiy tashrif buyurdi. Unga Oʻzbekiston [[O‘zbekiston rahbarlari ro‘yxati|Kommunistik partiyasi Markaziy Qoʻmitasining birinchi kotibi]] [[Sharof Rashidov]] mezbonlik qildi<ref>{{Cite journal |last=Cucciolla |first=Riccardo Mario |title=Sharaf Rashidov and the international dimensions of Soviet Uzbekistan |journal=Central Asian Survey |volume=39 |issue=2 |year=2020 |pages=185–201 |doi=10.1080/02634937.2019.1708269 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/02634937.2019.1708269 }}</ref>. * 2016-yilda [[Kuba]] Oʻzbekistondan tashqari [[Islom Karimov]] vafoti munosabati bilan rasman motam eʼlon qilgan dunyodagi yagona davlat boʻldi<ref>{{Cite web |url=http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |title=Decreta el Consejo de Estado de Cuba duelo oficial por fallecimiento de Presidente uzbeko |date=4 September 2016 |publisher=Cubadebate |access-date=25 June 2019 |language=es |archive-url=https://web.archive.org/web/20170823221653/http://www.cubadebate.cu/noticias/2016/09/04/decreta-el-consejo-de-estado-de-cuba-duelo-oficial-por-fallecimiento-de-presidente-uzbeko/#.XRIXOLDVKmV |archive-date=23 August 2017 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |title=Куба объявила траур по случаю кончины президента Узбекистана |publisher=TASS |access-date=25 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161113224329/http://tass.ru/mezhdunarodnaya-panorama/3592402 |archive-date=13 November 2016 }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |title=Куба объявила траур по случаю кончины Ислама Каримова |publisher=Mir 24 |access-date=25 June 2019 |archive-date=13 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210713203154/https://mir24.tv/news/14975210/kuba-obyavila-traur-po-sluchayu-konchiny-islama-karimova |url-status=live }}</ref>. |- | {{MEX}} | 1992-yil 14-yanvar | * [[Meksika]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Eron]]ning [[Tehron]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |title=Inicio |website=embamex.sre.gob.mx |access-date=27 September 2017 |archive-date=5 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211205104127/https://embamex.sre.gob.mx/iran/index.php/es/ |url-status=live }}</ref>. * Oʻzbekistonning Meksikadagi diplomatik vakolatxonasi [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]]ning [[Nyu-York]] shahridagi [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] huzuridagi doimiy vakolatxonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |title=Home |date=9 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140409105917/http://www.uzbekconsulny.org/consulate/index.php/en/ |archive-date=9 April 2014 }}</ref>. |- | {{USA}} | 1992-yil | * [[AQSh — Oʻzbekiston munosabatlari|Oʻzbekiston va AQSh munosabatlari]]. * [[AQSh]] 1991-yil 25-dekabrda Oʻzbekiston mustaqilligini tan oldi va 1992-yil mart oyida [[Toshkent]]da elchixonasini ochdi. * AQShning [[Toshkent]]da [[AQShning Toshkentdagi elchixonasi|elchixonasi]] mavjud. * Oʻzbekistonning [[Vashington, D.C.]]da [[O‘zbekistonning Vashingtondagi elchixonasi|elchixonasi]] va [[Nyu-York]]da bosh konsulxonasi mavjud. |} === Osiyo === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{AFG}} | | [[Afg‘oniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{ARM}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Armaniston munosabatlari|Oʻzbekiston–Armaniston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 27-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name="mfa.uz">{{Cite web |title=STATES WITH WHICH THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN ESTABLISHED DIPLOMATIC RELATIONS |url=http://www.mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20190425191449/https://mfa.uz/en/cooperation/country/?sphrase_id=2004455 |archive-date=25 April 2019 |access-date=30 January 2010}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |title=Uzbekistan - Bilateral Relations - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065539/http://www.mfa.am/en/country-by-country/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Oʻzbekistonning Armanistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{Cite web |url=http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |title=Uzbekistan - by country - Ministry of Foreign Affairs of the Republic of Armenia |access-date=2017-01-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170202065420/http://www.mfa.am/en/representations-by-countries2/uz/ |archive-date=2017-02-02 |url-status=dead }}</ref>. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi]] va [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi Erkin savdo hududi]] aʼzolaridir. |- | {{AZE}} | 1995-yil | [[Oʻzbekiston — Ozarbayjon munosabatlari|Oʻzbekiston–Ozarbayjon munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat 1995-yil 2-oktyabrda protokol orqali diplomatik munosabatlarni oʻrnatgan<ref name=":0">{{Cite web|title=Uzbekistan|url=https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|access-date=2021-06-17|website=mfa.gov.az|archive-date=2021-06-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20210624200500/https://mfa.gov.az/en/content/372/uzbekistan|url-status=dead}}</ref>. * Ozarbayjonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . * Oʻzbekistonning [[Boku]]da elchixonasi mavjud<ref name=":0"/> . |- | {{CHN}} | 1992-yil 3-yanvar. | Oʻzbekiston–Xitoy munosabatlariga qarang. * Oʻzbekistonning [[Pekin]]da elchixonasi hamda [[Guanchjou]] va [[Shanxay]]da ikkita bosh konsulxonasi mavjud. * Xitoyning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IND}} | 1992-yil 18-mart | [[Oʻzbekiston — Hindiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Hindiston munosabatlariga]] qarang. * Hindistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Nyu-Dehli]]da elchixonasi mavjud. |- | {{IDN}} | 1992-yil 23-iyun | [[Oʻzbekiston — Indoneziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Indoneziya munosabatlariga]] qarang. * 1991-yil 28-dekabrda Indoneziya Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan Oʻzbekiston Respublikasining mustaqilligini tan olgan. * Oʻzbekiston dunyodagi eng katta musulmon aholiga va [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi eng yirik iqtisodiyotga ega Indoneziyaning strategik ahamiyatini anglagan<ref name="JPUzbek">{{cite web |title=Uzbekistan wants to reshape relations with Indonesia |author=Veeramalla Anjaiah and Kanupriya Kapoor |url=http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |date=1 September 2009 |publisher=The Jakarta Post |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222112733/http://www.thejakartapost.com/news/2009/09/01/uzbekistan-wants-reshape-relations-with-indonesia.html |url-status=live}}</ref>. * Indoneziya Oʻzbekistonni Markaziy Osiyoga kirish darvozasi, rivojlanayotgan iqtisodiyot va istiqbolli bozor sifatida strategik ahamiyatga ega deb hisoblaydi<ref>{{cite web |title=Indonesia-Uzbekistan Sepakat Tingkatkan Kerjasama Perdagangan |author=Priyambodo RH |url=http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |date=17 March 2008 |publisher=Antara News |language=id |access-date=27 April 2014 |archive-date=22 December 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151222102753/http://www.antaranews.com/berita/96746/indonesia-uzbekistan-sepakat-tingkatkan-kerjasama-perdagangan |url-status=live}}</ref>. * Indoneziyaning [[Toshkent]]dagi elchixonasi [[Qirg‘iziston]]da ham vakolatli hisoblanadi<ref>{{Cite web |url=https://kemlu.go.id/tashkent |title=Embassy of the Republic of Indonesia in Tashkent, Republic of Uzbekistan |access-date=29 October 2024}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Jakarta]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=https://uzembassy.id/site/index?language=en |title=Embassy of the Republic of Uzbekistan in the Republic of Indonesia |access-date=7 February 2025}}</ref>. |- | {{IRN}} | 1991-yil | [[Oʻzbekiston — Eron munosabatlari|Oʻzbekiston–Eron munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat chuqur madaniy va tarixiy aloqalarga ega. Oʻzbekiston [[Buyuk Eron]]ning bir qismi sifatida qaraladi. Eron Oʻzbekistonda iqtisodiy loyihalar, ijtimoiy, madaniy va diplomatik tashabbuslarni amalga oshirishda faol ishtirok etgan. Ikki davlat quruqlikdagi transport aloqalari va boshqa qoʻshma loyihalar ustida ham hamkorlik qilgan. Mamlakatlardagi turli siyosiy tuzumlar — Eronning islomiy teokratiyasi va Oʻzbekistonning dunyoviy respublikasi — munosabatlarni yaxshilashga qaratilgan saʼy-harakatlarga toʻsqinlik qilmagan<ref>{{Cite web|url=http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|title=Uzbekistan - The Middle East and Pakistan|website=countrystudies.us|access-date=2009-05-24|archive-date=2016-11-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20161103190358/http://countrystudies.us/uzbekistan/53.htm|url-status=live}}</ref>. |- | {{KAZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qozogʻiston munosabatlariga]] qarang. |- | {{KGZ}} | | [[Oʻzbekiston — Qirgʻiziston munosabatlari|Oʻzbekiston–Qirgʻiziston munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]] [[Qirg‘iziston]]ning janubiy hududlarida iqtisodiy va siyosiy jihatdan ustun mavqega ega boʻlib, bunga ushbu hududlarda oʻzbek aholisining koʻpligi, shuningdek, iqtisodiy va geografik sharoitlar sabab boʻladi. |- | {{MYS}} | 1992-yil<ref>{{cite web|url=http://gov.uz/en/press/politics/6297|title=Interview of Ambassador of Malaysia to Uzbekistan|publisher=The Government of the Republic of Uzbekistan|access-date=6 January 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140106170143/http://gov.uz/en/press/politics/6297|archive-date=6 January 2014}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Malayziya munosabatlari|Oʻzbekiston–Malayziya munosabatlariga]] qarang. * Malayziyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Kuala-Lumpur]]da elchixonasi mavjud. |- | {{OMN}} | 1992-yil 22-aprel | * 2009-yil 31-martda Oʻzbekiston va Ummon Markaziy Osiyodagi Ummon investitsiyalarini himoya qilish hamda ikki mamlakat oʻrtasidagi savdoni [[ikki tomonlama soliqqa tortish]]dan himoya qilish boʻyicha huquqiy bazani yaratishga kelishib oldilar. Ummon hukumati bundan avval qariyb oʻn yil davomida iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish va xususiylashtirish siyosatini olib borgan hamda boshqa 30 ta savdo hamkori bilan ham shunga oʻxshash kelishuvlarni imzolagan edi. |- | {{PAK}} | | [[Oʻzbekiston — Pokiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Pokiston munosabatlariga]] qarang. * Ikki davlat oʻrtasidagi munosabatlar Oʻzbekiston Respublikasi Sovet Ittifoqining parchalanishi ortidan mustaqillikka erishganidan soʻng oʻrnatilgan. Dastlab ikki mamlakat oʻrtasidagi munosabatlar [[Afg‘oniston]]dagi vaziyat sababli keskin boʻlgan, chunki ikkala davlat ham Afgʻoniston bilan chegaradosh boʻlib, afgʻon mojarosida turli guruhlarni qoʻllab-quvvatlagan<ref name="BBC">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|title=BBC NEWS - Asia-Pacific - Musharraf signs Uzbek agreements|date=6 March 2005|access-date=21 February 2015|archive-date=11 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170911130004/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/asia-pacific/4322925.stm|url-status=live}}</ref>. * Biroq [[Tolibon]] hokimiyati agʻdarilganidan keyin munosabatlar yaxshilandi. Har ikki davlat savdo aloqalarini rivojlantirishga intildi: Pokiston Markaziy Osiyo bozorlariga chiqishni, dengizga chiqish imkoniyati boʻlmagan Oʻzbekiston esa Hind okeanidagi portlardan foydalanishni istadi<ref name="BBC"/>. |- | {{KOR}} | 1992-yil 29-yanvar<ref name="mofa.go.kr">{{cite web |url=http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |title=Ministry of Foreign Affairs, Republic of Korea |website=www.mofa.go.kr |access-date=22 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131224083920/http://www.mofa.go.kr/ENG/countries/europe/countries/20070803/1_24636.jsp?menu=m_30_40 |archive-date=24 December 2013 |url-status=dead}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Janubiy Koreya munosabatlari|Oʻzbekiston–Janubiy Koreya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonda yashovchi [[Koryo-saram|etnik koreyslar]] soni taxminan 180 000 nafarni tashkil etadi. Bu [[Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligi]] mamlakatlari orasidagi eng katta koʻrsatkichdir<ref name="mofa.go.kr"/>. |- | {{TJK}} | | [[Oʻzbekiston — Tojikiston munosabatlari|Oʻzbekiston–Tojikiston munosabatlariga]] qarang. * Tojikistonning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Dushanbe]]da elchixonasi mavjud. * Gʻarb tahlilchilari [[Islom Karimov]] prezidentligi davrida ikki mamlakat „eʼlon qilinmagan sovuq urush“ holatida boʻlganini taʼkidlagan<ref>{{cite news |last=Stern |first=David L. |title=Tajikistan Hopes Water Will Power Its Ambitions |newspaper=New York Times |date=September 1, 2008 |url=https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |access-date=2008-09-01 |archive-date=2022-02-14 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220214051444/https://www.nytimes.com/2008/09/01/world/asia/01tajikistan.html |url-status=live }}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevroosiyo iqtisodiy hamjamiyati]], [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]], [[Shanxay Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining]] to‘laqonli aʼzolaridir. |- | {{TUR}} | 1992-yil 4-mart<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| title=Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=10 November 2013| archive-url=https://web.archive.org/web/20131110033223/http://www.mfa.gov.tr/relations-between-turkey-and-uzbekistan%20.en.mfa| url-status=live}}</ref>. | [[Oʻzbekiston — Turkiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Turkiya munosabatlariga]] qarang. * [[O‘zbekiston]]ning [[Anqara]]da elchixonasi va [[Istanbul]]da bosh konsulxonasi mavjud. * Turkiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi va 2021-yil 7-martdan [[Samarqand]]da bosh konsulxonasi mavjud<ref>{{Cite web|url=https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|archive-url=https://web.archive.org/web/20220121072157/https://qha.com.tr/haberler/turkiye-nin-semerkant-baskonsoloslugu-torenle-acildi/307767/|url-status=dead|archive-date=January 21, 2022|title=Samarkand Consulate General of Turkey was opened with ceremon}}</ref>. * Har ikki davlat [[Osiyo hamkorlik muloqoti|Osiyo Hamkorlik Muloqoti]], [[Iqtisodiy hamkorlik tashkiloti|Iqtisodiy Hamkorlik Tashkiloti]], [[Xalqaro Turk Madaniyati Tashkiloti]], [[Islom hamkorlik tashkiloti|Islom Hamkorlik Tashkiloti]], [[TAKM]], [[Turkiy Kengash]], [[TURKPA]], [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkiloti]] va [[Jahon Savdo Tashkiloti]] aʼzolaridir. * Ikki davlat oʻrtasidagi savdo hajmi 2019-yilda 2,3 milliard AQSh dollarini tashkil etgan (Oʻzbekistonning eksport/import koʻrsatkichlari mos ravishda 1,14/1,23 milliard AQSh dollari)<ref>{{Cite web| url=http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| title=Economic Relations between Turkey and Uzbekistan| publisher=Ministry of Foreign Affairs| access-date=6 October 2020| archive-date=18 October 2020| archive-url=https://web.archive.org/web/20201018220704/http://www.mfa.gov.tr/economic-relations-between-turkey-and-uzbekistan.en.mfa| url-status=live}}</ref>. * Turkiya 1991-yilda Oʻzbekiston mustaqilligini birinchi boʻlib tan olgan davlat boʻlgan. |- | {{TKM}} | | [[Oʻzbekiston — Turkmaniston munosabatlari|Turkmaniston–O‘zbekiston munosabatlariga]] qarang. |- |} === Yevropa === {| class="wikitable sortable" border="1" style="width:100%; margin:auto;" ! Davlat ! Diplomatik munosabatlar boshlangan sana ! Izohlar |- | {{BLR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Belarus munosabatlari|Oʻzbekiston–Belarus munosabatlariga]] qarang. * Belarusning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=http://www.uzbekistan.belembassy.org/|title=belembassy.org|access-date=21 February 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150530001856/http://www.uzbekistan.belembassy.org/|archive-date=30 May 2015|url-status=dead}}</ref>. * Oʻzbekistonning [[Minsk]]da elchixonasi mavjud. * Har ikki davlat [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligining]] toʻlaqonli aʼzolaridir. |- | {{BGR}} | 1992-yil 12-sentyabr | [[Oʻzbekiston — Bolgariya munosabatlari|Oʻzbekiston–Bolgariya munosabatlariga]] qarang. * Bolgariyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web |url=http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |title=Bulgarian embassy in Tashkent |access-date=2009-05-05 |archive-date=2011-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524112009/http://www.mfa.bg/tashkent/index.php?lang=en |url-status=dead }}</ref>. * O‘zbekistonning Bolgariyadagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]da joylashgan norezident elchi orqali amalga oshiriladi<ref> {{cite web |url=http://mfa.uz/eng/ |title=Uzbek Ministry of Foreign Affairs |access-date=2009-05-05 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090422173824/http://www.mfa.uz/eng/ |archive-date=2009-04-22 }}</ref>. |- | {{FIN}} | 1992-yil 26-fevral | * 2006-yilda [[Finlyandiya Tashqi ishlar vazirligi]]ning [[Sharqiy Yevropa]] va [[Markaziy Osiyo]] departamenti rahbari [[Antti Turunen]] [[Yevropa Ittifoqi]]ning [[Toshkent]]ga faktlarni oʻrganish missiyasiga rahbarlik qilgan. Oʻzbekiston tashqi ishlar vazirining oʻrinbosari 2006-yil iyun oyida, Finlyandiya Yevropa Ittifoqiga raislik qilishidan biroz oldin, [[Helsinki]]ga tashrifi chogʻida Oʻzbekiston hukumati Yevropa Ittifoqi bilan muzokaralarga qiziqish bildirganini maʼlum qilgan. [[Radio Free Europe]] jurnalistlari 1-sentyabr kuni Turunen bilan suhbatlashgan. Turunenning Oʻzbekistonga tashrifi xalqaro tekshiruvga ruxsat berishdan bosh tortgan Oʻzbekiston hukumatiga qarshi sanksiyalar joriy etilgan oktabr oyidan keyingi Yevropa Ittifoqining ilk tashrifi boʻlgan<ref name=UZBEK>{{Cite web|url=https://www.rferl.org/a/1071019.html|title=Uzbekistan: EU Officials Hold Talks In Tashkent|website=RadioFreeEurope/RadioLiberty|access-date=2021-07-13|archive-date=2021-07-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20210713141056/https://www.rferl.org/a/1071019.html|url-status=live}}</ref>. * Turunen tashrif muammosiz oʻtganini va [[O‘zbekiston tashqi ishlar vaziri]] [[Vladimir Norov]] uni iliq kutib olganini aytgan. Yevropa Ittifoqi delegatsiyasi Adliya vazirligi, Bosh prokuratura va Oʻzbekiston parlamenti aʼzolari bilan uchrashgan. U Yevropa Ittifoqi uchun asosiy masala Oʻzbekiston hukumatining [[Andijon voqealari]] va [[inson huquqlari]] buzilishiga munosabati ekanini taʼkidlagan<ref name=UZBEK/>. * [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Rossiya–Oʻzbekiston munosabatlari]] va Yevropa Ittifoqining Oʻzbekiston energetika zaxiralarini rivojlantirish imkoniyatlari bevosita muhokama qilinmagan, biroq Yevropa Ittifoqining ushbu sohaga investitsiya kiritishi mumkinligi aytilgan<ref name=UZBEK/>. |- | {{GER}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Germaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Germaniya munosabatlariga]] qarang. * Germaniyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Berlin]]da elchixonasi va [[Frankfurt]]da bosh konsulxonasi mavjud. |- | {{NED}} | 1992-yil 24-noyabr | [[Oʻzbekiston — Niderlandlar munosabatlari|O‘zbekiston–Niderlandiya munosabatlariga]] qarang. * 2024-yil iyul oyida Oʻzbekistonning Niderlandiyadagi elchisi Niderlandiya Tashqi ishlar vazirligining Yevropa departamenti direktori Erik Weststrate bilan ikki tomonlama va koʻp tomonlama hamkorlik masalalarini muhokama qilish uchun uchrashgan<ref>[https://kun.uz/en/news/2024/07/10/uzbekistan-and-the-netherlands-discuss-cooperation-in-political-economic-and-cultural-areas Uzbekistan and the Netherlands discuss cooperation in political, economic and cultural areas]</ref>. |- | {{POL}} | 1992-yil 19-mart | [[Oʻzbekiston — Polsha munosabatlari|Oʻzbekiston–Polsha munosabatlariga]] qarang. * Polshaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekistonning [[Varshava]]da elchixonasi va [[Poznan]]da faxriy konsulxonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.poznan.pl/mim/turystyka/konsulaty,poi,58,36/-,79042.html|title=Konsulat Republiki Uzbekistanu|website=Poznan.pl|access-date=11 December 2023|language=pl}}</ref>. |- | {{ROU}} | 1995-yil 6-oktyabr | [[Oʻzbekiston — Ruminiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ruminiya munosabatlariga]] qarang. * Ruminiya Oʻzbekiston mustaqilligini 1991-yil 20-dekabrda tan olgan. * Ruminiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud, biroq Oʻzbekistonning Ruminiyada diplomatik vakolatxonasi mavjud emas. * Ruminiya oʻzining Markaziy Osiyodagi mavqeini oshirishga intilayotgan bir paytda Oʻzbekistonni mintaqadagi potensial muhim hamkor deb biladi. Oʻzbekiston esa Ruminiya orqali texnologiyalar va Yevropa bozorlariga kengroq kirish imkoniyatiga ega boʻlishni istaydi<ref>{{cite news|title= Romanian foreign minister to attend EU-Central Asia security forum in Paris|work = BBC Monitoring Service| date = September 18, 2008}}</ref>. |- | {{RUS}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Rossiya munosabatlari|Oʻzbekiston–Rossiya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekistonning [[Moskva]]da elchixonasi mavjud. * Rossiyaning [[Toshkent]]da elchixonasi mavjud. * Oʻzbekiston sobiq Sovet Ittifoqi respublikalaridan biri boʻlgan. Hozirgi kunda ham Rossiya va Gʻarb bilan mustahkam aloqalarga ega. * [[O‘zbekistondagi 2005-yil may voqealari]]dan soʻng Oʻzbekiston [[Qarshi-Xonobod]]dagi bazani tark etishni Qoʻshma Shtatlardan talab qilgan. * 2005-yil noyabr oyida ikki davlat prezidenti [[Islom Karimov]] va [[Vladimir Putin]] [[Moskva]]da oʻzaro hamkorlik toʻgʻrisidagi bitimni imzolagan. |- | {{ESP}} | | [[Oʻzbekiston — Ispaniya munosabatlari|Oʻzbekiston–Ispaniya munosabatlariga]] qarang. * Ispaniyaning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi Rossiyaning [[Moskva]] shahridagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi. * Oʻzbekistonning [[Madrid]]da elchixonasi mavjud. |- | {{UKR}} | 1992-yil | [[Oʻzbekiston — Ukraina munosabatlari|Oʻzbekiston–Ukraina munosabatlariga]] qarang. |- | {{UK}} | 1992-yil 18-fevral | [[Oʻzbekiston — Birlashgan Qirollik munosabatlari|O‘zbekiston–Buyuk Britaniya munosabatlariga]] qarang. * Oʻzbekiston [[Buyuk Britaniya]] bilan diplomatik munosabatlarni 1992-yil 18-fevralda oʻrnatgan. * Oʻzbekistonning [[London]]da elchixonasi mavjud<ref>{{cite web|url=https://www.uzembassy.uk/page/314|title=About the Embassy|website=[[Embassy of Uzbekistan, London|Embassy of the Republic of Uzbekistan in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland]]|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240330060305/https://www.uzembassy.uk/page/314|archive-date=30 March 2024|url-status=live}}</ref>. * [[Buyuk Britaniya]]ning Oʻzbekistondagi diplomatik vakolatxonasi [[Toshkent]]dagi elchixonasi orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|title=British Embassy Tashkent|website=GOV.UK|access-date=23 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20231026021018/https://www.gov.uk/world/organisations/british-embassy-tashkent|archive-date=26 October 2023|url-status=live}}</ref>. * Har ikki davlat [[Yevropa xavfsizlik va hamkorlik tashkiloti|Yevropada Xavfsizlik va Hamkorlik Tashkilotining]] aʼzolaridir. Ikki tomonlama munosabatlar doirasida mamlakatlar oʻrtasida Hamkorlik va sheriklik toʻgʻrisidagi bitim mavjud<ref>{{cite web|last=Pincher|first=Christopher|date=31 October 2019|url=https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|title=UK and Uzbekistan sign partnership and co-operation agreement|website=GOV.UK|access-date=17 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20191031150126/https://www.gov.uk/government/news/united-kingdom-and-uzbekistan-sign-partnership-and-cooperation-agreement|archive-date=31 October 2019|url-status=live}}</ref>. |- |} == Yana qarang == * [[O‘zbekistonning diplomatik aloqalari]] * [[O‘zbekistondagi diplomatik va konsullik vakolatxonalari ro‘yxati]] * [[Oʻzbekiston diplomatik vakolatxonalari roʻyxati]] * [[Oʻzbekiston davlat tuzumi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://mfa.uz/ Oʻzbekiston Respublikasi Tashqi ishlar vazirligi] * [https://web.archive.org/web/20120326141009/http://www.uzembassy.ru/fpobjectives.htm ''Oʻzbekiston tashqi siyosatining maqsad va vazifalari'', Oʻzbekiston Respublikasining Rossiya Federatsiyasidagi elchixonasi saytida] * [http://www.rian.ru/analytics/20051115/42094962-print.html ''Moskva bilan ittifoq: Toshkent geosiyosiy tanlov qildi'', „RIA Novosti“, 15.11.2005] == Adabiyotlar == * Mavlonov I. R. Oʻzbekiston Respublikasining tashqi siyosati // MDH mamlakatlarining tashqi siyosati / Muh.-yor. D. A. Degterev, K. P. Kurilev. — M.: „Aspect Press“ nashriyoti, 2017. — 411-453 b. {{Oʻzbekistonning xalqaro munosabatlari}} [[Turkum:Oʻzbekiston siyosati]] [[Turkum:Oʻzbekiston tashqi siyosati]] h7d8yfmxyj2cjdwyjy3q408nxwls0xb 0 3131 6271521 6000470 2026-09-16T04:53:01Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271521 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi |ismi = Amir Nasrulloh |asl ismi = Nasrulloh |tasvir =Nasrulla.jpg |uzunlik = |izoh =Amir Nasrullohning portreti. Buxoro amirligi hukmdorlarining musavvir tomonidan chizilgan dastlabki surati. |lavozimi = [[Buxoro amirligi]] hukmdori |bayroq = Flag of the Emirate of Bukhara.svg |gerb = Coat of arms of the Emirate of Bukhara.jpg |boshlanish davri= [[1827-yil]] [[22-mart]] |tugash davri= [[1860-yil]] [[21-sentyabr]] |oʻtmishdoshi = [[Amir Umar]] |vorisi= [[Amir Muzaffar]] |lavozimi_2 = [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyati]] hokimi |bayroq_2 = Flag of the Emirate of Bukhara.svg |gerb_2 = Coat of arms of the Emirate of Bukhara.jpg |boshlanish davri_2= [[1821-yil]] |tugash davri_2= [[1827-yil]] [[22-mart]] |monarx_2= [[Amir Haydar]]<br>[[Amir Husayn]]<br>[[Amir Umar]] |tavallud sanasi = [[1806-yil]] [[1-iyun]] |tavallud joyi = [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] |vafot sanasi= {{vafot sanasi va yoshi|1860|9|21|1806|6|1}} |vafot joyi= Buxoro, Buxoro amirligi |dafn= [[Buxoro]]<br />Joʻybor mavzesi<br />[[Eshoni Imlo qabristoni]] |sulolasi= [[Mangʻitlar sulolasi]] |otasi= [[Amir Haydar]] |onasi= |xotini= [[Kenagas oyim]]<br />[[Podshohxon oyim]] |bolalari= [[Amir Muzaffar]] |fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] }} '''Nasrulloh (Nasrulla, Nasrullaxon, Amir Nasrulloh, Amir Sayyid Nasrulloh, Amir Sayyid Nasrulloh Bahodirxon)''' (1806-yil 1-iyun, [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] — [[1860-yil]] [[21-sentyabr]], Buxoro, Buxoro amirligi) — [[Buxoro amirligi]] hukmdori (1827—1860). Davlat arbobi va sarkarda. [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasining 7-hukmdori va ushbu sulolaning 5-amiri. [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatining]] hokimi boʻlgan (1821—1827). Buxoro amirligining eng kuchli amirlaridan biri boʻlgan. Aynan ushbu hukmdor farmoni bilan Maknuna taxallusi bilan ijod qilgan Nodirabegim ([[Nodira]]) va amir oilasiga taalluqli boshqa shaxslar ([[1842-yil]]) qatl etilgan. == Kelib chiqishi == Nasrulloh [[Amir Haydar]] xonadonida 1806-yil 1-iyunda [[Buxoro shahri]]da tugʻilgan. U oilada 2-oʻgʻil farzand edi. Bu davrda uning otasi Buxoro amirligi hukmdori boʻlgan{{sfn|Rajabov|2011|p=12}}. Nasrullohning ota tomonidan shajarasi quyidagicha edi: Amir Nasrulloh — [[Amir Haydar]] — [[Amir Muhammad Shohmurod]] — [[Muhammad Doniyolbiy otaliq]] — [[Xudoyorbiy otaliq]] — Xudoyqulibiy — Keldiyorbiy — Chovushboy — Bekberdibiy — Xo'jamberdibiy — Davlat Mirza — Jonibiy — Musobiy — Abduqutluqbiy — No'monbiy. Uning bobokaloni Chovushboy oʻz davrida oʻzbek qavmlari orasida [[mangʻit]] urugʻining juda boy-badavlat kishisi boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=256—264}}, shajara boshidagi bobosi No'monbiy esa Dashti Qipchoq O'zbeklari mang'itlar urug'ining sardori bo'lgan. Uning ota buvisi [[Ashtarxoniylar]] oʻzbek sulolasining vakili va [[Buxoro xonligi]] hukmdori [[Abulfayzxon]]ning (1711—1747) qizi [[Yulduz begim]] ([[Shamsiyabonu (Buxoro amirligi)|Shamsiyabonu]]) edi. Uning ota buvisi tomonidan nasabi 2 tarmoq boʻylab [[Chingizxon]]ga va boshqa 2 tarmoq boʻylab [[Muhammad]] paygʻambarning avlodlari [[sayyid]]larga yetadi{{sfn|Jumanazar|2017|p=256—264}}. == Yoshlik yillari. Siyosiy va harbiy faoliyatining boshlanishi == === Amir Haydar hukmronligi davrida === [[Amir Haydar]] (1800—1826) oʻgʻli Nasrullohni 15 yoshligidan davlat boshqaruvida jalb qilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. U 1821-yildan otasi hamda birodarlari [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] (1826) va [[Amir Umar]]lar (1826—1827) hukmronligi davrida [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatida]] hokimlik qilgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh nihoyatda qatʼiyatli shaxs boʻlganligi bois, otasi uni barcha urushlarga oʻzi bilan olib borgan. Baʼzi hollarda uning oʻzini yuborgan. U yoshligidanoq otasining sirlari mahrami boʻlgan. Amir Haydar boshqa oʻgʻillariga nisbatan hamisha uni oʻziga yaqin tutgan ekan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Nasrullohning maʼnaviy kamolotga erishuvida Buxoroda alohida nufuzga ega boʻlgan mashhur shayx [[Muhammad Husayn al-Aʼlaviy al–Buxoriy]] katta rol oʻynagan. Amir Nasrulloh oʻzining piri hisoblagan bu shayxni keyinchalik [[Romitan tumani]]dagi Qori Kamol qishlogʻidan [[Buxoro shahri]]ga koʻchishi uchun roziligini olib, unga [[Shayx Habibulloh xonaqosi]]dan maxsus hujra ajratib bergan va nafaqa tayinlagan{{sfn|Rajabov|2011|p=12}}{{sfn|Rajabov}}. [[Buxoro amirligi]] hukmdori [[Amir Haydar]] 1826-yil 6-oktyabrda 48 yoshida Buxoro shahrida toʻsatdan vafot etgach, sulola vakillari oʻrtasida hokimiyat uchun keskin kurash boshlanadi. Amir Haydar Qarshi viloyati hokimi boʻlgan oʻgʻli Nasrulloh huzurida boʻlib, Buxoroga qaytayotganda bedavo bir dardga chalingan va poytaxtga yetib kelgach, olamdan oʻtgan edi. Marhum amirdan 7 oʻgʻil va 8 qizning qolganligi vaziyatni yanada murakkablashtirgandi. Buxorodagi saroy aʼyonlari va akobirlar, urugʻ boshliqlari va harbiy sarkardalarning mangʻit shahzodalarning muayyan bittasiga tarafkashlik qilishi, shahzodalarni bir-biriga qarshi gij-gijlashi va qayrab solishi bu kurashni yana ham avj oldirgan va keskinlashtirgan edi{{sfn|Rajabov|2011|p=4}}. Amir Haydar betob boʻlib toʻshakda yotganida saroy ahlini huzuriga chaqirib, bir maʼlumotga koʻra eng katta oʻgʻli [[Husayn toʻra]]ni{{sfn|Rajabov|2011|p=4}}, boshqasiga koʻra — 2-oʻgʻli Nasrullohni{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}} oʻzining valiahdi deb eʼlon qilgan. ==== Miyonqol qoʻzgʻoloni ==== {{Asosiy|Miyonqol qoʻzgʻoloni}} === Amir Husayn hukmronligi davrida === [[Amir Haydar]] vafot etgandan soʻng dastlab Buxoro amirligi taxtiga toʻngʻich farzand va valiahd sifatida, vasiyatga binoan yoki oʻzining tarafdorlari koʻmagida{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}, Husayn toʻra koʻtarilgan va u [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] nomi bilan 78 kun amirlik qilgan. Uning amirlik davri 1826-yil 9-oktyabrdan (10-oktyabrdan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}) oʻsha yilning 22-dekabrigacha (20-dekabrigacha{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}) davom etgan{{sfn|Rajabov|2011|p=5}}. Amir Husaynning qoʻli ochiq, sahovatpesha boʻlgani saroydagi ayrim nufuzli amaldorlarga yoqmagan. Avvallari uning shu fazilatini deb otasi oʻrtasida kelishmovchiliklar yuz berib turgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amaldorlar boshidan Amir Husaynni taxtga koʻtarilishini xohlashmagan. Xususan, Amir Haydar davridan buyon Buxoro qoʻshbegisi lavozimini egallab turgan [[Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi|Hakimbiy qoʻshbegi]] oʻsha paytda [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatida]] hokimlik qilayotgan Nasrullohga maxfiy tarzda odam yuborib, amirlik taxtiga eng loyiq odam u ekanligini shahzodaga bildirgan va taxtni egallashga daʼvat qilgan. Nasrulloh [[Qarshi]]dan [[Buxoro]]ga qarab katta qoʻshin bilan yoʻlga chiqqan. Biroq, keyin Nasrulloh akasi Amir Husaynga muqovamat qilmay, siyosiy vaziyat oʻzgarishini poylab turishni oʻziga maʼʼqul deb topgan{{sfn|Rajabov|2011|p=6}}. Amir Husayn toʻsatdan xastalanib qolgach, 1826-yilning kech kuzida [[Karmana bekligi|Karmana viloyatida]] hokimlik qilayotgan ukasi [[Amir Umar|Umarni]] oʻz oʻrniga amir etib koʻtarilishini vasiyat qilib jon bergan. Bu orada amirlikda hokimiyat uchun kurash yana avjiga jiqqan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. === Amir Umar hukmronligi davrida === [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] vafotidan soʻng, vasiyatga koʻra va baʼzi saroy aʼyonlari, qoʻshin sarkardalarining yordami bilan 17 yoshli Umar 1826-yil 23-dekabrda Buxoro amirligi taxtiga koʻtarilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. Nasrulloh akasining vafotini eshitib Qarshidan Buxoro tomobga yoʻlga chiqqan va [[Qorovulbozor|Qorovul qishlogʻiga]] yetganida ukasi Umarning taxtni egallagani haqida xabar kelgan. U poytaxt Buxoroga borish-bormasligini bilolmay taraddudlanib qolgan va iziga qaytib ketgan. Nasrulloh anʼanaga muvofiq amirlik taxti oʻziga tegishli deb bilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}} [[Amir Umar]] atigi 4 oyga yaqin hukmronlik qilgan. U xalq oʻrtasida unchalik obroʻga ega boʻlmay, hukmronligi davrida aysh-ishrat va maishatga berilgan edi. Bu paytda Buxoro amirligida davlat boshqaruvini oʻz manfaatlarini oʻylaydigan [[Togʻay qozoq]] va [[Ismatullohbiy qalmoq]] kabi saroy akobirlari oʻz tizginiga olishgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Bu holdan tashvishga tushgan saroy aʼyonlari va amaldorlarining koʻpchiligi Amir Umarxonning akasi va [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyati]] hokimi Nasrullohga maktub yuborib, uning Buxoro amirligi taxtini egallashiga takroran daʼvat etishgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. Nasrulloh barcha imkoniyatlarini ishga solib hokimiyat uchun kurashni boshlab yuborgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. U [[Qarshi]]dan [[Buxoro]]ga kelgan. Lekin ukasi Amir Umar [[Buxoro darvozalari]]ni akasi uchun berkitib qoʻygan. Nasrulloh [[Bahouddin Naqshband ziyoratgohi]]ga qaytib, [[Samarqand]] tomonga yuzlangan. Samarqand ahli Nasrullohni yaxshi kutib olgan. [[Temuriylar]] davridan qolgan anʼanaga asosan, Nasrulloh mashhur [[Koʻktosh]] taxtiga amir etib koʻtarilgan. Soʻngra, Zarafshon vohasi ([[Samarqand bekligi|Samarqand]], [[Miyonqol]], [[Kattaqoʻrgʻon bekligi|Kattaqoʻrgʻon]] va [[Karmana bekligi|Karmana]] viloyatlari) aholisining madadiga tayanib poytaxt Buxoro ustiga harbiy yurish qilishga kirishgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8—9}}. Nasrulloh Samarqanddan Buxoroga qoʻshin tortib kelib, Amir Umarxon ham oʻz lashkari bilan unga qarshi chiqqanida, [[Karmana bekligi|Karmana viloyatida]] har ikki qoʻshin oʻzaro yuzma-yuz boʻlgan. Biroq jang arafasida Amir Umarxonning qoʻshini parokandalikka uchrab, tarqalib ketgan. Ikki shahzodaning kichik ukalari [[Zobir]], [[Hamza (Buxoro amirligi)|Hamza]] va [[Safar (Buxoro amirligi)|Safarlar]] akalari Amir Umarxondan yuz oʻgirib, katta akalari Nasrulloh tomoniga oʻtishgan. Nasrulloh ularni shafqat va marhamat bilan qaʼbul qilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=9}}. Nasrulloh 50 kunlik (70 kunlik; 1,5 oylik{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}) qamaldan soʻng [[Hakimbiy qoʻshbegi]], [[Rajabbek parvonachi]] va [[Ayozbiy toʻpchiboshi]]larning{{sfn|Jumanazar|2017|p=178}} shahar ichidan turib qilgan tadbirlari natijasida poytaxt Buxoroni jangsiz qoʻlga kiritgan{{sfn|Rajabov|2011|p=9—10}}. Amir Umarxondan taxtni tortib olgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=418}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=544}}. Amir Haydar vafotidan ushbu davrgacha (1826—1827) boʻlib oʻtgan voqealar, baʼzi bir mahalliy tarixchi olimlarga, saroy aʼyonlari Nasrullohni taxtga yaqinlashtirmaslikka intilishgandek tuyulgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. == Buxoro amirligi hukmdori == Nasrulloh [[Amir Haydar]] vafotidan keyin 6 oy oʻtgandan soʻng{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}, hokimiyat uchun kechgan keskin kurashlarda akasi amir [[Amir Husayn]] (1826) va ukasi [[Amir Umar]]lardan (1826—1827) soʻng, 1827-yil aprel oyining boshlarida (18-martda; 24-martda) 21 yoshida [[Buxoro amirligi]] taxtiga amir etib koʻtarilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=10}}{{sfn|Rajabov}}. Uning hukmronligi davri yetarlicha ilmiy tadqiq etilmagan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrulloh oʻz hukmronligi davrida islom shariati koʻrsatmalariga qatʼiy amal qilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}{{sfn|Rajabov|2011|p=15}}{{sfn|Rajabov}}. Jasur va dovyurak kishi boʻlganligi bois unga „bahodir“, „botir“ unvonlari berilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}{{sfn|Rajabov|2011|p=15}}{{sfn|Rajabov}}. Vaqt oʻtishi bilan, Amir Nasrullohning siyosat yuritishda maslahatchilari tobora kamayib borgan va hukmronligining soʻnggi davrlarida yolgʻizlanib qolgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. === Ichki siyosati === 1839—1840-yillardan boshlab Amir Nasrulloh oʻz ichki siyosatida qattiqqoʻllik bilan davlatda tartib oʻrnatishga intilgan. Uning keskin siyosatiga qarshi chiqqan mansabdorlarni esa ayovsiz jazolagan{{sfn|Rajabov|2011|p=18}}. Hukmdor sifatida davlatning ichki va tashqi dushmanlariga zarba bergan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. Amir Nasrulloh markazlashtirish siyosatini olib borgan: markaziy hokimiyatga boʻysunishni istamagan [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]] va [[Kitob bekligi|Kitob]] beklarining qarshiligini sindirib, separatistik (ajralish va taslimchilik) kayfiyatlariga barham bergan. Amir butun [[Movarounnahr]] va [[Xorazm]]ni yagona davlat ostiga birlashtirishga intilgan. U bu rejasini toʻliq amalga oshira olmagan boʻlsa ham, qisqa muddat davomida butun Movarounnahrni yagona davlat sifatida boshqargan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}. [[Qoʻqon xonligi]] hududining Buxoro amirligi tarkibiga qoʻshib olinishi mintaqadagi ikki oʻzbek davlatchiligini oʻzaro birlashtirish edi{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh oʻzining faol siyosatida qator yutuqlarga erishib, Buxoro davlatining yaxlit qismi hisoblangan [[Balx xonligi|Balx]], [[Marv bekligi|Marv]] (1843{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) va boshqa viloyatlar hududlarini amirlik ixtiyoriga yana qaytargan. Biroq bu hududlar keyinchalik turli sabablar natijasida Buxoro amirligi tarkibidan chiqib ketgan{{sfn|Rajabov}}. Shu bilan birga Amir Nasrulloh oʻz faoliyatida bir qator jiddiy siyosiy xatolarga ham yoʻl qoʻygan. Buning ustiga Amir Nasrulloh amri bilan [[Nodirabegim]]ning oʻldirilishi uning obroʻsiga salbiy taʼsir koʻrsatgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh tomonidan Buxoro amirligida oʻtkazilgan turli islohotlar natijasida davlatning iqtisodiy va harbiy qudrati mustahkamlana borgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Rajabov}}. ==== Maʼmuriy va siyosiy sohalardagi islohotlari ==== Amir Nasrullohning maʼmuriy va siyosiy sohadagi islohotlari oqibatida davlat boshqaruviga xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan kishilar kelib qoʻshilgan. Amir Nasrulloh oʻzining 33,5 (34{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}, 35{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) yillik Buxoro amirligidagi hukmronligi davrida davlat hokimiyatini mustahkamlash maqsadida urugʻ va qavm boshliqlari boʻlgan koʻplab amaldorlarni quyi tabaqalardan chiqqan yosh va gʻayratli kishilar bilan almashtirgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. U koʻproq [[tojiklar]] va [[ajnabiylar]]ni eng muhim lavozimlar va mansablarga tayinlagan. Oʻz manfaatini davlat va xalq manfaatidan ustun qoʻygan saroy amaldorlari va akobirlarni egallab turgan lavozimlaridan chetlashtirgan, ularga nisbatan qatʼiy jazo choralarini koʻrgan{{sfn|Rajabov|2011|p=16}}{{sfn|Rajabov}}. Nasrulloh davrida uning taxtga oʻtirishiga koʻmaklashgan Muhammad Hakimbiy qoʻshbegining taʼsir doirasi oʻsib boradi. 1831—1833-yillarda Buxoroga sayohat qilgan A.Byorns qoʻshbegining ikki birodari ikki katta viloyatga, 13 oʻgʻli turli viloyat va tumanlarga hokim boʻlgani, oʻgʻillaridan biri kelajakda oʻz oʻrniga ega chiqishi, qoʻshbegi lavozimini egallashini yozib qoldirgan. Buxoroga kelgan H.Vamberi (Buyuk Britaniya imperiyasi josusi) ham Hakimbiyning katta miqdordagi mol-mulkida minglab qullar xizmat qilganini yozib qoldrgan. Keyinchalik amir Nasrullohxon buyrugʻiga koʻra Hakimbiy qoʻshbegi shariat sudi (qozixona) ga topshiriladi. U davlat gʻaznasini oʻzlashtirganlik va xalqqa jabr-zulm qilganlikda ayblanib, lavozimidan ozod qilinadi. Avval Qarshi, soʻng Nurotaga surgun qilinadi. 1840-yilda qatl ettiriladi. Lekin Nasrullohxon uning oila aʼzolarini jazolamagan. Uning davlat miqyosidagi eng muhim lavozimlarga turkiy oʻzbek qavmlaridan tashqari ajnabiylarni tayinlashi, davlat boshqaruvida eroniy [[qul]]lar boʻlgan [[shia]]larning taʼsiri oshishi, [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasining forslashish jarayoni, oʻzbek tilining mavqei pasayishi va boshqalar Amir Nasrulloh yoʻl qoʻygan jiddiy xatolardan hisoblanadi{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh davlatdagi otaliq lavozimini bekor qilib, qoʻshbegi lavozimini egallagan shaxsga mamlakatning bosh vaziri ixtiyoridagi vakolatlarni topshirgan. Amir Nasrulloh davridan boshlab qoʻshbegi Buxoro amirligida amirdan keyin ikkinchi shaxs hisoblangan{{sfn|Rajabov|2011|p=29}}. ==== Harbiy sohadagi islohotlari ==== Amir Nasrulloh maʼmuriy va siyosiy sohalarda islohotlar oʻtkazishdan tashqari, harbiy islohotlarga ham eʼtibor qaratgan. Harbiy sohada islohotlar oʻtkazilishidan oldin, yaʼni 1830—1832-yillarda poytaxt [[Buxoro]]da 20 ming kishilik otliq qoʻshin, 400 kishilik piyoda qoʻshin boʻlib, ularning ixtiyorida 41 ta artilleriya toʻpi boʻlgan. Biroq, bundan tashqari, bu paytda davlatning turli hududlarida 50 ming kishilik otliq qoʻshin (ulardan 10 ming kishi [[Balx]]da va [[Amudaryo]]dan janubdagi hududlarda) ham mavjud edi. Manbalarda keltirilishicha bu qoʻshin eljari (hozirgi [[militsiya]]) shaklidagi qoʻshin turi boʻlib, davlat ichidagi ichki xavfsizlikni taʼminlashga xizmat qilgan edi{{sfn|Rajabov}}. 1837-yili Amir Nasrulloh oʻtkazgan harbiy islohotlar natijasida [[Buxoro qoʻshini|Buxoro amirligi qoʻshinining]] jangovar holati yaxshilangan. Har biri 800 kishidan iborat 50 ta sarbozlar boʻluklari va 250 kishilik toʻpchilar guruhi tashkil qilingan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}. Xorijdan harbiy mutaxassislar jalb qilinib, ulardan zamonaviy qurol-yarogʻlar tayyorlash va foydalanish sirlari oʻrganilgan. 1834-yilda [[Eron]]dan kelgan [[Abdusamad Tabriziy]] yevropacha usuldagi nizomiy askarlarga tartib bergan va 1837-yilda maxsus toʻpchilar qoʻshinini tuzgan. Buxoroda toʻp va zambaraklar quyish uchun maxsus toʻpxona qurilgan. 200 kishidan iborat ingliz rusumidagi maxsus askariy guruh tuzilib, unga eroniy qullar kiritilgan. Ushbu guruh Amir Nasrullohning oʻziga xos maxsus gvardiya otryadi boʻlib, unga Abdusamad Tabriziy boshchilik qilgan. Shuningdek, xorijdan yana [[Shohruhxon (Buxoro amirligi)|Shohruhxon]] va [[Ibrohimxon toʻpchiboshi]] va boshqa harbiy mutaxassislar olib kelingan. Buxoro amirligining harbiy qoʻshinida qizil kurtka, oq shalvar va qalpoqdan iborat maxsus harbiy kiyim joriy etilgan. Muntazam piyoda qoʻshinining soni 40 ming (yoki 2,5 ming) sarbozdan iborat (yoki ortiq{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) boʻlgan. Keyinchalik sarbozlarning har biri nayzali miltiq, qilich va toʻpponcha bilan qurollantirilgan. Amir sarbozlariga eron, turk zobitlaridan tashqari ayrim rus ofitserlari ham taʼlim berishgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh 1837-yil [[Markaziy Osiyo]]da oʻqotar qurol bilan qurollangan va [[kazarma]]larda joylashgan ilk muntazam qoʻshinni — [[Sarboz]]lar batalonini tuzgan. Nasrulloh davrida qoʻshin tuzilishi quyidagi koʻrinishda boʻlgan: Harbiy asirlardan iborat 80 kishilik guruh, 700 kishilik harbiy boʻlinma, ular 7 dastaga boʻlinib boshida ellik boshi, bu guruh ham oʻnliklarga boʻlinib, dahboshi boshqargan va yuzboshiga yordamchi harbiy mansabdor hisoblangan. Nasrullohdan oldin ham amirlikda toʻplar mavjud boʻlgan. Nasrulloh esa ularni alohida guruh qilib, Buxoroning Oʻgʻlon va Talipoch darvozalari oldida toʻpchi kazarmalarini barpo etadi. Oʻsha paytda bu hududlar „Sarbozxona“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Sarbozxonada harbiylarning 800 uydan iborat muntazam yashash manzili joylashgan edi. Amir Nasrulloh tashkil etgan toʻpchilar tarkibida 14 nogʻarachi, 14 naychilardan iborat musiqachilar guruhi mavjud boʻlib. har bir yuzlikda ikkita turk naʼmunasidagi barabanchi, 4 ta surnaychi, 6 ta trubachi faoliyat koʻrsatgan. Bundan tashqari, rus harbiy asirlaridan tatar Ismoil va rus Trofim murabbiyligida piyoda sarbozlardan tashkil etilgan harbiy musiqachilar guruhi bolobomchilar ham boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://cyberleninka.ru/article/n/amir-nasrulloxon-amalga-oshirgan-harbiy-islohotlar/viewer |sarlavha=AMIR NASRULLOXON AMALGA OSHIRGAN HARBIY ISLOHOTLAR |sana=oktyabr 2021-yil |qaralgan sana=16.07.2023 |muallif=Mamatqobulov To‘lqin |til=o'zbekcha |nashriyot=}}</ref>. Ayniqsa, Amir Nasrullohning harbiy sohadagi islohotlarining natijasi keyinchalik [[Rossiya imperiyasi]]ning tajovuzi va hujumiga qarshi kurashda Buxoro amirligining uchta [[Oʻzbek xonliklari|oʻzbek davlati]] oʻrtasida nisbatan eng keskin va qattiq qarshilik koʻrsatishiga olib kelgan. Rossiya imperiyasi bosqiniga qarshi kurashda Buxoro amirligi magʻlubiyatga uchragan boʻlsa ham, mamlakat hududlarining muayyan qismi saqlab qolingan{{sfn|Rajabov}}. ==== Sharisabzni amirlik tasarrufiga qaytarilishi ==== Amir Nasrulloh Buxorodagi markaziy hokimiyatga boʻysunishni istamagan va unga qarshi separatistik kayfiyatda boʻlgan kenagaslar tasarrufidagi Shahrisabz va Kitob bekliklariga qarshi qatʼiyat bilan koʻp yillar davomida murosasiz kurash olib borgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Ularga qarshi koʻp bora yurishlar qilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. Shahrisabz viloyati Buxoro xonligi hukmdori [[Ubaydullaxon II]] zamonidan eʼtiboran mustaqillik daʼvosini qilib kelgan, [[Amir Shohmurod]] va [[Amir Haydar]] davrida esa bunga deyarli erishgan edi{{sfn|Ravshanov|2011|p=410}}. Amir Nasrullohning otasi Amir Haydar hukmronligining dastlabki yillarida [[Qoʻqon xonligi]] bilan boʻlgan urushda koʻrsatgan yordami uchun [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz viloyatining]] mahalliy hokimi [[Doniyor valloma Niyozali oʻgʻliga]] (Doniyol otaliqqa) viloyatni mulk sifatida taqdim etgan. Natijada, Shahrisabz vohasi 1856-yilga qadar yarim mustaqil boshqaruvni oʻz qoʻlida saqlab qolgan edi{{sfn|Rajabov. Amir Haydar yoxud «amiri sayyid»}}. Amir Nasrulloh Buxoro amirligi taxtiga chiqqan davrda Shahrisabz Doniyol otaliq boshchiligidagi anchagina kuchli, nafaqat oʻzini himoya qilishga qodir, balki amirlikdagi siyosiy hayotga sezilarli taʼsir koʻrsata oladigan oʻlkaga aylangan edi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasrulloh taxtga chiqqanining ikkinchi yilida Shahrisabz va Kitob viloyatlari ustiga katta qoʻshin bilan harbiy yurish qilgan Amir Nasrullohga qarshi Doniyor vallamiy uzoq yillar kurash olib boradi. Janglarda yetgan jarohat uning navqiron yoshida vafot etishiga sabab boʻladi{{sfn|Ravshanov|2011|p=410}}. 1836-yilda Doniyol otaliq vafotidan soʻng uning vasiyatiga koʻra Shahrisabzga katta oʻgʻli [[Xoʻjaqulbiy]], Kitobga esa kichik oʻgʻli [[Bobobek dodxoh]] hokim qilib taʼyinlanadilar. Koʻp oʻtmasdan aka-ukalar oʻrtasida Shahrisabzda oʻz taʼsirini kuchaytirish uchun kurash boshlanadi. 1846-yilda Shahrisabzga 10 yil hokimlik qilgach, Xoʻjaqulbiy vafot etadi. Uning vafotidan keyin Shahrisabzga oʻgʻli [[Ashirqulibiy]], Kitobga esa Doniyol otaliqning oʻgʻli [[Iskandarbiy]] hokim boʻlib qolishadi. Tez orada Iskandarbiy Shahrisabzni Ashirqulibiy qoʻlidan tortib oladi. Istandarbiy oʻz otasi singari Buxoro amirligiga boʻysunmaslik siyosatini olib boradi. Uning bu siyosatini separatistik kayfiyatga moyil ayrim hokimlar va saroy amaldorlari qoʻllab-quvvatlaydi. Sababi Buxoro amirligining kuchsizlanishi ularning ayni muddaosi edi. Buning ustiga, Shahrisabz va Kitobdagi markaziy hokimiyatga boʻysunmaslik mayllari amirlikning [[Hisor bekligi|Hisor]] va [[Balx xonligi|Balx]] viloyatlariga ham tarqalib ulgurgan edi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Xullas, Shahrisabz viloyati amirlik hududidagi muxolifat markaziga aylanib, viloyat hokimi Iskandar vallamiyning separatistik kayfiyati Buxoro davlatini birlashtirish va markazlashtirish uchun izchil siyosat yuritayotgan Amir Nasrullohning niyatlariga toʻgʻanoq boʻlgan. Amir Nasrullohning kenagaslarga qarshi olib borgan siyosati natijasida shu uruqqa mansub boʻlgan aholining bir qismi boshqa joylarga koʻchishga majbur boʻlgan{{sfn|Ravshanov|2011|p=3}}. Iskandar vallamiyning separatistik harakatlarini hatto qoʻshni [[Qoʻqon xonligi]] faol qoʻllab-quvvatlab turgan. Qoʻqon xonligi hukmdorlari Buxoro amirligi kuchsizlanib, u mustaqil bir nechta mulklarga boʻlinib ketishi tarafdori boʻlishgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Iskandar vallamiy hokimlik qilgan yillar ham Amir Nasrullohning Shahrisabz ustiga koʻplab yurishlari davom etishi bilan xarakterlanadi. Amir Nasrulloh 20 yil mobaynida Shahrisabz ustiga 32 marta harbiy yurish qilib, nihoyat, 1856-yili Shahrisabzni uzil-kesil egallagan. Baʼzi bir manbalarda, Amir Nasrulloh Shahrisabzni egallashda oʻzining piri Shayx Muhammad Husayn Alaviy Buxoriyning ruhi madadiga tayangan deyiladi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Shahrisabzga qilingan harbiy yurishlar ichida 1827, 1844, 1856-yullardagi yurishlar alohida ajralib turadi. Bu yurishlar natijasida Shahrisabz 1856-yili uzil-kesil Buxoroga qayta boʻysundirilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}. Buxoro amirligini Mangʻitlar oʻzbek sulolasi rasmiy ravishda boshqarishga kirishgandan soʻng roppa-rosa 100 yil oʻtgach, Shahrisabz vohasi amirlik hududining ajralmas qismi boʻlib qolgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}{{sfn|Rajabov}}. Shahrisabz markaziy hokimiyatga boʻysungach, u sulh ramzi sifatida va Shahrisabz kenagaslari oʻrtasida katta nufuzga ega vallamiylar bilan qarindoshlik aloqalarini oʻrnatib, ushbu qarindoshlik rishtalarini Shahrisabzni oʻz davlatining ajralmas qismi sifatida ushlab turish maqsadida mahalliy hokim Iskandar Vallomaning (valineʼmatning) Yoqubbiyga turmushga chiqqan singlisi [[Kenagas oyim]]ga uylangan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. Biroq Amir Nasrullohning bu tavakkalchiligi keyinchalik oʻziga qimmatga tushgan. Pirovardida u oʻzining yangi qarindoshlari fitnasi natijasida halok boʻlgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasrulloh endi qaynogʻasi boʻlmish Iskandar vallamiynni butun oilasi aʼzolari va yaqinlari bilan birga Buxoroga joʻnatgan. Iskandar vallamiynga Buxoro shahrida kattakon hovli va ikki bogʻ tortiq qilgan hamda uni [[Qorakoʻl tumani]]ga hokim qilib tayinlagan. Yoqubbiyni esa [[Chorjoʻy bekligi|Chorjoʻy viloyatiga]] badargʻa qildirgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasulloh Shahrisabz vohasini qoʻlga kiritgandan soʻng Shahrisabzga Abduholiqbek (keyinchalik Olloyorbek), Kitobga Olloyorbek (keyinchalik Hamidxoʻja va Fayzibiy), Yakkabogʻga Homidxoʻja kabi beklar hokim qilib tayinlanishadi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. === Tashqi siyosati === Amir Nasrulloh tashqi siyosiy va diplomatik masalalarda muhim geopolitik ahamiyatga ega boʻlgan masalalarni hal qilishga muvaffaq boʻlgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=49}}. Amir Nasrulloh hukmronlik qilgan yillar [[Turkiston]] mintaqasida [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]]—[[Buyuk Britaniya]] imperiyalarining manfaatlari oʻzaro toʻqnashgan davr hisoblanadi{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh tashqi siyosat masalasida oldingi davlat boshliqlaridan farqli ravishda, [[Markaziy Osiyo]]ning iqtisodiyotiga talabgor boʻlgan Rossiya va Buyuk Britaniya imperiyalari bilan ochiq siyosat olib borish dasturini amalga oshirgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. U hukm surgan yillarda Buxoroga [[ruslar]] va inglizlarning tashrifi tez-tez takrorlanadigan boʻlib qolgan{{sfn|Ravshanov|2006|p=521}}. Har ikki imperiyaning turli josuslari sayohatchilar, elchilar, harbiylar, olimlar niqobi ostida Buxoroda tez-tez boʻlib, amirlik hududi, aholisi, harbiy kuchlari, davlat boshqaruvi va mansabdor shaxslar haqida maʼlumotlarni toʻplashgan{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. Amir Nasrulloh oʻz hukmronligi mobaynida [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqon]] va [[Xorazm xonligi|Xorazm]] xonliklari bilan koʻp bora urushlar olib borgan. Qoʻqon va [[Balx xonligi|Balx]] xonliklarini qisqa muddat Buxoro amirligiga boʻysundirishga ham erishgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. ==== Rossiya imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== 1858-yil adyutant [[Nikolay Ignatyev]] boshchiligidagi Rossiya imperiyasidan Buxoro va Xivaga elchilik guruhi tashrif buyuradi. Ushbu missiyaga bir qator koʻrsatmalar beriladi: Markaziy Osiyodagi vaziyatni toʻliq oʻrganish; Rossiyaning ushbu davlatlardagi mavqeini mustahkamlash; inglizlar aralashuviga chek qoʻyish. Shu bilan birga, elchilikka boj toʻlovlarini kamaytirish, Buxoroga savdo agenti kelishiga ruxsat olish va rus kemalarining Amudaryoda erkin suzishiga ruxsat berilishi kabi masalalarni hal etish topshiriladi. Bunda Rossiya davlati tomonidan Buxoro amirligi va Xorazm xonligini tashqi kuchlardan himoya etishga yordam koʻrsatilishi ham nazarda tutilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51—52}}. Nikolay Ignatyev ellchiligi Amir Nasrulloh tomonidan munosib kutib olinib, davlatlar oʻrtasida oʻzaro savdo-sotiq va xavfsizlik masalalarida kelishib olingan. Ushbu davrda Amir Nasrulloh tomonidan ingliz elchilarining qabul qilinmasligi Nikolay Ignatyev boshchiligidagi missiyaning muvaffaqiyatli muayyan darajada taʼsir etadi{{sfn|Shodiyev|2010|p=51—52}}. ==== Buyuk Britaniya imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== 1830-yillarning boshlarida Buxoro amirligiga [[Vest-Indiya]] kompaniyasining topshirigʻi bilan kelgan leytenant [[Alexander Burnes]] bilan olib borgan muzokaralar asosida Buyuk Britaniya imperiyasi bilan qisqa muddat boʻlsada, oʻzaro hamkorlik munosabatlari oʻrnatilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}. Amir Nasrulloh ingliz siyosatdonlarining asl niyatini payqagach, ularga nisbatan munosabatini va xayrixoh siyosatini oʻzgartirgan. U Rossiya imperiyasiga qarshi kurashda Buyuk Britaniya tomoninig „xolis“ yordamini qatʼiy ravishda rad qilgan. Ingliz „elchilik missiyalari“ niqobi ostida josuslardan leytenant [[Alexander Burnes]](1838), mayor [[Joseph Wolf]](1843), polkovnik [[Charles Stoddart]] (1838) va kapitan [[Arthur Conolly]] (1842) Buxoroda boʻlib, Rossiyaga qarshi Buyuk Britaniya homiyligidagi Buxoro-Xiva-Qoʻqon ittifoqini tuzishga behuda urinishgan. Oʻzining surbet qiliqlari va dimogʻdorligi, mutakabbir va kalondimogʻligi, sharqona diplomatiya qoidalarini nazar-pisand qilmaganligi oqibatida amirning farmoni bilan polkovnik [[Charles Stoddart]] zindonga tashlanadi va 1842-yil 17-iyunda boshqa ingliz zobiti kapitan [[Arthur Conolly]] bilan birgalikda Buxoro shahrida qatl qilinadi. Buxoro ulamolari har ikki ingliz zobitiga ular islom dinini qabul qilishsa, gustohliklari kechirilishini va oʻzlari tirik qolishlari mumkinligini aytishganda, ingliz zobitlari rad javobini berishgan. Ingliz emissarlarining oʻldirilishi Amir Nasrullohning Yevropa davlatlari, xususan, Buyuk Britaniya bilan munosabatlari darz ketishiga sabab boʻlgan{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. Keyinchalik, Amir Nasrulloh davlatdan inglizlarning katta boyliklarni olib ketishiga toʻsqinlik qilish maqsadida Buxoro amirligi savdogarlariga naqd pulga inglizlar bilan savdo qilishni qaʼtiy taqiqlab qoʻygan{{sfn|Alimova|2017|p=58}}. ==== Usmonlilar imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== ==== Xorazm bilan diplomatik aloqalari ==== [[Ogahiy]]ning „Gulshani davlat“ asarida Amir Nasrullohning aʼyonlaridan biri [[Mirza Ubayd miroxoʻrboshi]] [[Xiva xonligi|Xorazmga]] elchi boʻlib borgani haqida maʼlumotlar keltirilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=352}} Amir Nasrullohning tashqi siyosatda qattiqqoʻl va shafqatsizligini inobatga olib, Xorazm xoni 1845-yilda Buxoroga Rahmatulloh Qorakoʻzni elchi qilib yuborgan. Ushbu elchilikning asosiy maqsadi Amir Nasrullohning Xorazm bilan diplomatik munosabatdagi asl niyatini aniqlash boʻlgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. 1845-yilda Xorazmdan kelgan elchilar Amir Nasrulloh tomonidan samimiy niyatlarda kutib olinsada, lekin uning Xorazm bilan asl maqsadi, yaʼni tinchlik yoki urush olib borish niyatidaligini aniqlashning imkoni boʻlmagan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. 1856-yilda Xorazm xoni tomonidan Amir Nasrulloh huzuriga 2-marta elchilik joʻnatiladi. Biroq bu safar madad va koʻmak bilan kelgan elchilik hech qanday natijasiz qolib, Amudaryo yaqinida elchilikning barcha vakillari qirib tashlanadi. Biroq, bu davrda Buxoro amirligi va Xorazm xonligi oʻrtasida muayyan darajada tashqi iqtisodiy aloqalar faol kechgan edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. ==== Qoʻqon xonligiga qarshi urushi ==== [[Fargʻona vodiysi]] ulamolarining talabi bilan Qoʻqonga yurish qilib, xonlik hududini egallagan (1842). Biroq u Qoʻqon xoni Muhammad Alixon qatl qilish bilan cheklanmasdan, uning onasi — mashhur shoira Nodirabegimni ham oʻldirtiradi. Nasrullaxon tomonidan Qoʻqonga Ibrohim parvonachi mangʻitning noib qilib qoldirilishi salbiy oqibatlarga olib kelgan. Noib mahalliy aholiga zulm oʻtkazib, soliklarni koʻpaytirgan. Natijada tez orada Qoʻqon qoʻldan ketagan. Nasrullaxon Marvni ham Buxoroga boʻysindirgan (1843){{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. ==== Eron bilan diplomatik aloqalari ==== Buxoro amirligi tashqi siyosati tarixida Eron davlati oʻrtasidagi diplomatik aloqalar ham muhim oʻrin tutgan. Manbalarda Eron davlati bilan diplomatik aloqalarni mustahkamlashda Amir Nasrullohning faoliyati alohida koʻrsatib oʻtilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Erondan Buxoroga 1844-yilda Muhammadshoh boshchiligida yuborilgan elchilik oldiga quyidagi masalalarni hal qilish yuklatilgan edi: Buxoroda saqlanayotgan eronlik asirlarni ozod qilish masalasini muhokama etish; Marv viloyati va turkmanlar bilan bogʻliq masalalarda muayyan kelishuvga erishish; Buxoroda tutqunlikda boʻlgan ingliz fuqarosi [[Joseph Wolff]]ni ozod qilish masalasini hal etish va boshqalar{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Eron elchisi Buxoroda saqlanayotgan asirlarni qadimiy anʼanaga va odatlarga koʻra ulamolarning fatvolari asosida davom etib kelayotgani, asirlar naqd pulga sotib olinganligi sababli Eronga qaytarilmasligini inobatga olib, bunday huquqiy muammolarni bartaraf etish uchun ikki davlat oʻrtasida oʻzaro aloqalarni yanada mustahkamlashga qaratilgan amirning takliflarini qabul qiladi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Eron elchisi ikkinchi masala, yaʼni Marv viloyatidagi siyosiy ahvol masalasida Buxoro amirligi hukmdori unga ushbu hududdagi siyosiy ahvolning naqadar murakkabligini tushuntirib, Marv hokimi aholi talabi asosida tayinlanganligini, turkman urugʻlari Buxoro amirligiga qarshi harakatlar uyushtirganligini taʼkidlab, Marv vohasini qayta obod qilish zarurligini, aks holda Marvni hech kim boshqara olmasligini bildiradi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Uchinchi masala boʻyicha munozara ancha keskin kechadi, sababi bu masala inglizlarning Buxoro amirligida, umuman, Markaziy Osiyodagi, josuslik faoliyati bilan bogʻliq edi. Markaziy Osiyoda josuslik faoliyatini amalga oshirish uchun Eron orqali polkovnik [[Charles Stoddart]] va [[Arthur Conolly]]lar yuborilganlar. Ushbu ikki elchi Amir Nasrulloh tomonidan qatl etilgan boʻlib, amir ularning yovuz niyatda kelganligidan boxabar edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Ikki elchini ozod etish maqsadida Eron vositachiligidan foydalangan inglizlar Eron orqali Joseph Wolffni yuboradi. Joseph Wolff ham ikki josusning sherigi sifatida qamoqqa olinadi. Eron elchisi Buxoro amiriga ingliz fuqarosi Joseph Wolffni izzat-ikrom bilan topshirishni soʻraydi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Amir Nasrulloh bunday tashqi siyosiy va diplomatik munosabatlarda Buxoro amirligining xalqaro aloqalardagi obroʻsini, davlatning ichki va tashqi xavfsizligi masalalarini, Eron davlati bilan boʻladigan keyingi aloqalarni mustahkamlash, oʻz navbatida Eron—Buyuk Britaniya siyosiy munosabatlarini ijobiylashtirish maqsadida Joseph Wolffni hamda Eron asirlarini ozod qilishga qaror qiladi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Amir Nasrulloh Eron elchisi bilan Subhonqulibekni sovgʻa-salomlar bilan Eron davlatiga elchi qilib yuboradi. Eron elchisi Subhonqulibekni, Joseph Wolffni va eronlik asirlarni olib, Buxoroni tark etadi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Buxoro amirligi bilan Eron davlati oʻrtasidagi munosabatlarda eng oʻtkir masalalardan biri — asirlar masalasi boʻlganligi sababli, bunday omil ikki davlatning oʻzaro tashqi siyosiy va diplomatik aloqalarning rivojiga toʻsiq boʻlib turardi. Ikki davlatning hech biriga itoat etmaydigan koʻchmanchi qabilalar va urugʻlar karvon yoʻllarida va chegara hududlarida turli talon-tarojlarni amalga oshirib, asirlarni Buxoro yoki boshqa shaharlar bozorlarida sotardilar{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Bunday koʻrinishdagi insonlar savdosidan taraflar, yaʼni sotuvchi va oluvchilar manfaatdor boʻlganligi sababli qul savdosini butunlay barham toptirish mushkul edi. Ushbu muammoning ijtimoiy-siyosiy mohiyatidan tashqari, gʻoyaviy asosi ham mavjud boʻlib, u sunniy va shia mazhablari oʻrtasidagi tafovutlar bilan belgilanar edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Bunday fikrning bahsli munozaraga mansubligini inobatga olib, ikki davlat oʻrtasida yinch-totuvlik aloqalarini oʻrnatish maqsadida Amir Nasrulloh vaqti-vaqti bilan Usmonlilar imperiyasi sultoniga elchilar yuborib, masalaning sharʼiyligini aniqlashga harakat qilar va uning huquqiy yechimini topish maqsadida buyuk ulamo-yu mujtahidlarning asarlarini yuborishni iltimos qilar edi. Mazkur huquqiy muammoni bartaraf etishga imkon beruvchi huquq manbalarini olib kelish amir tomonidan ikki elchilikka topshirilgan edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. == Madaniy sohadagi siyosati == Amir Nasrullohning suyukli odatiy ishlaridan biri obodonlashtirishga eʼtibor qaratishi boʻlgan. Uning zamonida turli qurilishlar amalga oshirilgan. Uning davrida [[Buxoro]]da [[Xalifa Xudoydod]] meʼmoriy majmuasining qurilishi yakunlangan. [[Bahouddin Naqshband ziyoratgohi]]dagi [[Poyi ostona masjidi]] taʼmirlangan. Umuman, u ushbu ziyoratgohga tunlari koʻp qatnab, u yerdagi masjid va xonaqohlarni taʼmirlash ishlariga alohida eʼtibor qaratgan. Shuningdek, [[Chashmai Ayyub]]da joylashgan Ayyub paygʻambarning ramziy qabriga yogʻochdan ajoyib daxma yasatgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Qoʻqondan naqshin darvozani oʻlja qilib olib kelib, [[Qarshi]] qalʼasining Qoʻqon darvozasiga oʻrnattirgan{{sfn|Ravshanov|2006|p=586}}. Bu paytda tarixchi [[Muhammad Mirolim Buxoriy]] „Fathnomai sultoniy“ („Sulton fathnomasi“) asarini yozgan. Keyinchalik mashhur alloma boʻlib yetishgan yosh [[Ahmad Donish]] Amir Nasrulloh nazariga tushib, saroyga xizmatga olingan. Fiqhga oid „Favoidi muhammat muntaxib ut-tabaqot ul-hanafiya“ asarining muallifi [[Abdulloh ibn Avaz Muhammad al-Balxiy al-Kotib]] [[Buxoro]]da yashab ijod etgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=165}}. [[Muhammad Saidxoja ibn Shoh Saidxoja an-Nasafiy]]{{sfn|Jumanazar|2007|p=187—188}} va [[Mulla Sayid Nasafiy]]{{sfn|Jumanazar|2007|p=190}} kabi mohir hattotlar yashab ijod qilishgan. Muhammad Saidxoja ibn Shoh Saidxoja an-Nasafiyning hattotlik mahorati Amir Nasrullohni oʻziga rom etgan. U hukmdorga yoqqan asarlarni koʻchirib bergan. Jumladan Amir Nasrulloh amri bilan u [[Abu Homid Muhammad Gʻazzoliy]]ning „Kimyoyi saodat“ asarini koʻchirgan{{sfn|Jumanazar|2007|p=187—188}}. Shoir [[Shukuriy Fargʻoniy]] Amir Nasrulloh taklifi bilan Buxoroda naqqoshlik qilgan. Oʻsha davrda Samarqandda qurilgan koʻpgina binolarda Shukuriy Fargʻoniy naqshlari mavjud. === Ilm-fan sohasidagi siyosati === Amir Nasrulloh ota-bobosi davrida amal qilingan anʼanaga muvofiq, ilm-fan sohasiga homiylik qilgan; atrofiga ilm va sanʼat ahlini toʻplashga harakat qilgan. Ulugʻ allomalar va aziz-avliyolardan saboq olish uning suyukli odatiy ishlaridan biri boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. [[Buxoro]]da [[Ahmadjon poʻstindoʻz madrasasi|Ahmadjon poʻstindoʻz]] {{sfn|Jumanazar|2017|p=202—205}}, [[Badriddin madrasasi|Badriddin]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=207—208}}, [[Yoshi Uzoqbek madrasasi|Yoshi Uzoqbek]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=251}}, [[Ibrohim oxund madrasasi|Ibrohim oxund]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=277—279}}, [[Mahdixoja madrasasi|Mahdixoja]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=330—332}}, [[Modarixon xoʻrd madrasasi|Modarixon xoʻrd]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=367—368}}, [[Mulla Solih madrasasi|Mulla Solih]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=372—373}}, [[Olimjonboy madrasasi|Olimjonboy]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=392}}, [[Mulla Solih madrasasi|Mulla Solih]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=372—373}}, [[Oʻtkur qoʻshbegi madrasasi|Oʻtkur qoʻshbegi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=480}} madrasalari hamda, boshqa manbalarga koʻra, [[Qozi Hasanxoʻja madrasasi|Qozi Hasanxoʻja]], [[Eshoni Pir madrasasi|Eshoni Pir]], [[Mirzo Ubayd madrasasi|Mirzo Ubayd]], [[Ismoilxoʻja madrasasi|Ismoilxoʻja]], [[Mirzo Abdulgʻaffor madrasasi|Mirzo Abdulgʻaffor]], [[Tojiddin madrasasi|Tojiddin]] madrasalari ham uning davrida qurilgan. Xususan, Amir Nasrulloh donatorligida poytaxt [[Buxoro]]ning Poyi ostona guzarida, otasi [[Amir Haydar]]ning qabri yaqinida [[Amir Nasrulloh madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=181—182}}, Mirjon Ali guzarida [[Mirjon Ali madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=347—348}}, Hoji Habibulloh guzarida [[Oliy choʻbin madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}} bunyod etilgan. [[Buxoro madrasalari]]da haftada 4 kun (shanba, yakshanba, dushanba va seshanba kunlari) dars oʻtilgan. Amir Nasrulloh davrida esa haftada dars kunlarini koʻpaytirishga urinishlar boʻlgan. Keyinchalik bu toʻgʻrida [[Abu Abdurahmon]] shunday deb yozib qoldirgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=63—64}}: {{quote|Qozikaloni „At-takmillat aʼla at-tatimma“ sohibi Xojajon nomi bilan mashhur [[Muhammad Sharif ibn Atoullaxoja Buxoriy]]dir. U janobdan ilgari katta madrasalarda vaqf [masalalari] tafovutli boʻlib, „Shahri mulla Adaniy“ aqoididan mulla Jalolga qadar Avsatga koʻproq eʼtibor qilinardi. Uning asrida hammasi barobar boʻldi. Chorshanba tahsil kuni qilinib, payshanba va juma taʼtil etildi. Biroq hozir ham chorshanba ilgarigidek taʼtil hisoblanadi{{sfn|Jumanazar|2017|p=65}}.}} == Diniy sohadagi siyosati == Amir Nasrulloh salovatxonlikni juda yaxshi koʻrgan. [[Xoja Muhammad Boqibilloh Dehlaviy]]ning „Shifo al-amroz“ („Kasalliklar shifolari“) asarini qoʻldan qoʻymagan ekan. Asar chiroyli nasx xatida koʻchirilgan boʻlib, haftaning har bir kunida oʻqiladigan 535 ta salovatdan — duolar toʻplamidan iborat boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrulloh Qoʻqonni olganda (1842) oʻzi bilan birga Mavlaviy Jalla nomi bilan tanilgan [[Shayx Abdulatifxoja]]ni ham Buxoroga olib kelgan va uni mufti lavozimiga tayinlagan{{sfn|Jumanazar|2017|p=482}}. == Oilasi == Amir Nasrullohning oilaviy ahvoli tarixiy manbalarda juda kam yoritilgan. Birorta asarda bu haqida batafsil maʼlumot berilmagan. Faqat ayrim manbalarda uning farzandlari haqida maʼlumotlar keltirilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrullohning [[Muzaffar]], [[Akram]] va [[Malikxon toʻra]] ismli oʻgʻillari boʻlgan. Muzaffar otasidan keyin amirlik taxtiga oʻtirgan. Akram Muzaffarning ukasi boʻlgan deya taxmin qilinadi. Malikxon toʻra jismonan baquvvat boʻlmagan. U [[Hindiston]]ga ketib, oʻsha yerlarda hayot kechirgan va koʻp farzandlar koʻrgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. == Oʻlimi == Amir Nasrulloh 1860-yilda xastalanib qolgan. Oʻlimidan oldin [[Qarshi bekligi|Qarshi]], [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]], [[Kitob bekligi|Kitob]], [[Samarqand bekligi|Samarqand]] va [[Miyonqol]] viloyatlarida boʻlib, safar oyining 10-kuni poytaxt [[Buxoro]]ga qaytgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Kundan-kun ahvoli ogʻirlashib, 1860-yilning 21-sentyabrida{{sfn|Rajabov}} (5-oktyabrda{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}, 19-oktyabrda{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}) 60 yosh atrofida vafot etgan. Baʼzi manbalarda Amir Nasrulloh oʻlimiga quloq ogʻrigʻi sabab boʻlgan deb koʻrsatiladi. Buxoro jadidlarining mashhur namoyondalari Sadriddin Ayniy va Fitrat tomonidan XX asrning 20-30-yillarida yozilgan maʼlumotlarga qaraganda, amirning vafotiga Kenagasxonim sababchi boʻlgan. Shahrisabzni toʻliq qoʻlga kiritgan Nasrulloh uning sobiq hokimi Iskandar Vallamiyning singlisi Kenagasxonimni (Fitrat maʼlumotlarida Kengashoyim) nikohiga oladi. U akasining gʻarazli niyatini amalga oshirish uchun uxlab yotgan eri Nasrulloh qulogʻiga simob quyib yuboradi. Quloq ogʻriga uchragan Nasrulloh oʻlimi oldidan Kenagasxonimni Ark ichida joylashgan Childuxtaron qudugʻiga tashlashni buyuradi. Bu orada Buxoroda yashayotgan Iskandar Vallamiy va uning oila aʼzolari<ref>{{Kitob manbasi |title=Vatan tarixi 2-kitob |author=R.SHamsiddinov |page=81 |publisher=Toshkent Sharq 2016 |isbn=978-9943-26-493-9}}</ref>, shuningdek, kuyovi Yoqubbiy va uning farzandlari ham qatl qilinadi. Suiqasddan bir necha kun oʻtgach, 1860-yil 21-sentyabrda Nasrulloh qiynalib jon beradi<ref>{{Kitob manbasi |title=Nasrullohxon |author=Qahramon Rajabov |page=34 |publisher=Toshkent 2011 |isbn=978-9943-336-63-6}}</ref>. Marhumni [[Registon (Buxoro)|Registondagi]] [[Boloyi hovuz masjidi]]ga olib kelishgan va aʼlam ul-ulamo [[Sultonxoja aʼlam]] uning janoza namoziga imomlik qilgan. Bu tadbirga xalq behad koʻp yigʻilgan, natijada katta izdihom paydo boʻlgan va uni qabrgacha kuzatib borgan. U Buxoro shahridagi Joʻybor mavzesida, bobosi va otasining yoniga, hazrati Imlo (Eshoni imlo) qabristoniga dafn etilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amirdan yolgʻiz oʻgʻil Muzaffar qolgan. Nasrulloh oʻlimidan avval amirlik toj-u taxtini yolgʻiz oʻgʻli Muzaffariddinga emas, balki nevaralaridan biriga vasiyat qilib qoldiradi. Biroq Buxoro amirligi taxtiga 1860-yil 23-sentyabrda [[Muzaffar]] oʻtirgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. == Shaxsga nisbatan munosabat == Amir Nasrulloh hukmronligi davri yetarlicha ilmiy tadqiq etilmagan. Hozirga qadar uning shaxsi haqida ilm ahli bir-biriga qarama-qarshi va zid fikrlar bildiradi. Bunga sabablardan biri sifatida, ilgʻor va erkin fikrli kishilarnining Amir Nasrulloh tomonidan quvgʻin qilinib, hatto ularni turli yoʻllar bilan oʻldirtirgani tarixiy manbalar va ilmiy tadqiqotlarda koʻp bor taʼkidlangani koʻrsatiladi{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Masalan, [[Muhammad Mir Olim Buxoriy]] va [[Abdumutallib Fahmiy]] kabi baʼzi mualliflar asarlarida u haqida yomon soʻz aytilmaydi{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Biroq, Qoʻqon xonligining istilo qilinishi va u yerda amalga oshirilgan oʻlim jazolari, Junaydulloh Hoziq, Oxund Darvesh Muhammad Keshiy kabi allomalarning oʻldirilishi uning shaʼniga hozirga qadar taʼna toshlarini otilishiga sabab boʻlmoqda{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. [[Buxoro xalq sovet respublikasi]] davridan boshlab yangi tuzum faollari boʻlgan [[Yosh buxoroliklar]] ([[Jadidchilik|jadidlar]]) oʻzlarining yaqinda mavh etilgan gʻanimlari — [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasi amirlarini keskin tanqid qilishga kirishganlar. Bu ishning boshida taniqli mahalliy adiblar [[Sadriddin Ayniy]] va [[Abdurauf Fitrat]]lar turishgan. Yirik davlat arbobi [[Fayzulla Xoʻjayev]] esa ularning gʻoyaviy mafkurachisi hisoblangan. Bu holat 1925-yildan keyin, [[Oʻzbekiston SSR]] tuzilgach, ayniqsa, avj olib ketgan. Bu davrga kelib nafaqat Amir Nasrullohni, balkim barcha Mangʻitlar oʻzbek sulolasi amirlarini qoralash jarayoni yoppasiga ommaviy kampaniyaga aylantirilgan. Bu holat Qoʻqon tarixnavislik maktabiga mansub jadidchi [[Isʼhoqxon Ibrat]]ning „Fargʻona tarixi“ asarida ham oʻzining yaqqol ifodasini topgan. A. Fitrat va I. Ibrat tomonidan Amir Nasrulloh „Botur qassob“, „Qassobning botiri“ degan nomlar bilan atalgan. Amirga yopishtirilgan ushbu yorliq keyingi davrlarda oʻzining tarixiy xizmatini koʻrsatgan{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}. Quyida A. Fitrat asaridan iqtibos keltirilgan: {{quote|[[Amir Haydar]]dan keyin uning oʻgʻli [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] taxtga oʻtirdi, biroq ikki oyu necha kundan keyin u vafot etdi. Uning oʻrnini [[Amir Umar]] egalladi. Biroq Amir Haydarning oʻgʻli Amir Narullo oʻzining birodariga qarshi lashkar tortib Buxoroni oʻrab oldi va hukumatni oʻz qoʻliga oldi. Nasrullo oldin Amir Umarni omon qoldirib, Buxorodan chiqarib yubordi, ammo ahdiga vafo qilmay orqasidan jallodini yubordi. Jallod Amir Umar boshini kesib keltirdi. Nasrullo oʻzining boshqa aka-ukalarini ham turli hiylalar bilan oʻldirdi va Buxoro hukumatiga hech qanday raqibsiz ega boʻldi{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}.}} Q. Rajabov A. Fitratning asarida ''"tarixiy haqiqatdan chekinilgan, mangʻit hukmdorlari faoliyatini baholashda sinfiy yondashuv ustun boʻlgan"'' deb baho bergan va A. Fitratning Amir Nasrullohga nisbatan aytilgan quyidagi gaplarni amir hayoti toʻgʻrisidagi tarixiy haqiqat deb qabul qilmaslik lozimligini taʼkidlagan. {{quote|Xalqning goʻzal chahrali qizlari va oʻspirin farzandlarini uning qoʻlidan qochirish, xalos boʻlish yoʻli yoʻq edi. Har bir qiz yoki biror oʻspirin ming yoʻl bilan beayov amir qoʻlidan qochib qutulishga intilsa, amir kishilari har xil yoʻl bilan ularni qatl etishar edi … . Amir Nasrullo har kimni arzimas bahona bilan oʻldirar va mulkini talon-aroj etar edi. Uning hokimiyati davrida Buxoro xalqi ziyofat, majlis oʻtkaza olmas edi. Hatto oxirgi nafasi chiqayotgan paytida ham uning qontalab hirsi toʻxtamadi va oʻzining [[Kengashoyim]] ismli xotinini ''„mening qulogʻimga simob quyding“'' deb jallodga topshirdi. Ushbu begunoh ayolning oxirgi qoni tomchilari yerga oqayotgan paytda amir Nasrulloning ham soʻnggi nafasi toza havoni bulgʻadi{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}.}} Amir Nasrulloh faoliyati toʻgʻrisida sovetlar davrida ham, [[SSSR]] qulab [[Oʻzbekiston]] mustaqillikka erishganidan keyin ham tadqiqotchilar koʻp yozishgan. Biroq bu asarlarning aksariyatida Mangʻitlar oʻzbek sulolasining ushbu hukmdorlari hayoti va faoliyati bir tomonlama koʻrsatilib, Amir Nasrulloh qiyofasi faqat qora boʻyoqlarda tasvirlangan. Qahramon Rajabovning fikricha, Amir Nasrulloh haqida XIX asr boshida „turli daʼvolar va yuzaki mulohazalar“ bildirayotgan mualliflarning aksariyati tarixchi emas, balki jurnalistlar, adiblar, adabiyotshunos olimlar va boshqa kasb egalaridir{{sfn|Rajabov|2011|p=3}}. Ingliz olimi [[John Wheeler]] Amir Nasrullohning davlatni boshqarish faoliyatiga quyidagicha ijobiy baho beradi{{sfn|Shodiyev|2010|p=22—23}}: {{quote|[Amir Nasrulloh] shafqatsiz hamda mustabid hukmronligiga qaramasdan, u davlat qurilishi yoʻlida bir qator ijobiy ishlarni ham amalga oshirdi. Oʻziga sodiq harbiylar bilan birga professional qoʻshin tashkil qildi, bir qancha sugʻorish loyihalarini va maʼmuriy-huquqiy islohotlarni amalga oshirdi{{sfn|Shodiyev|2010|p=22—23}}.}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|2}} * {{kitob manbasi|author=Alimova R. R.|title=Oʻrta Osiyo xonliklarining qoʻshni davlatlar bilan diplomatik va savdo-iqtisodiy munosabatlari (XVI—XX asr boshlari rus tarixshunosligi va manbalari asosida|date=2017|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik instituti|location=Toshkent|pages=147|ref=Alimova}} * {{kitob manbasi|author=Jumanazar A. K.|title=Buxoro taʼlim tizimi tarixi|date=2017|publisher=Akademnashr|location=Toshkent|pages=592|isbn=978-9943-4728-2-2|ref=Jumanazar}} * {{kitob manbasi|author=Jumanazar A. K.|title=Nasaf|date=2007|publisher=Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti|location=Toshkent|pages=204|isbn=978-9943-06-029-6|ref=Jumanazar}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Amir Haydar yoxud «amiri sayyid»|publisher=Buxoro mavjlari|location=Buxoro|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Amir Nasrulloh Bahodurxon yoxud «xoni shahid»|publisher=Buxoro mavjlari|location=Buxoro|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Nasrullohxon (risola)|date=2011|publisher=Abu matbuot-konsalt|location=Toshkent|isbn=978-9943-336-63-6|ref=Rajabov}} * {{kitob manbasi|author=Ravshanov P.|title=Qarshi tarixi|date=2006|publisher=Yangi asr avlodi|location=Toshkent|pages=648|isbn=5-633-01899-0|ref=Ravshanov}} * {{kitob manbasi|author=Ravshanov P.|title=Shahrisabz tarixi (Eng qadim davrlardan XX asrning I choragigacha|date=2011|publisher=Yangi asr avlodi|location=Toshkent|pages=548|isbn=978-9943-08-760-6|ref=Ravshanov}} * {{kitob manbasi|author=Toʻrayev H.|title=Buxoro tarixi: oʻquv qoʻllanma|date=2020|publisher=Durdona|location=Buxoro|pages=592|isbn=978-9943-6571-0-6|ref=Toʻrayev}} * {{kitob manbasi|author=Shodiyev J. M.|title=Buxoro amirligi davlatchiligining rivojlanishi|date=2010|publisher=TDYI nashriyoti|location=Toshkent|pages=114|ref=Shodiyev}} {{refend}} {{OʻzME}} {{Mangʻitlar}} [[Turkum:Buxoro amirligi hukmdorlari]] [[Turkum:Qarshi beklari]] [[Turkum:Osiyodagi 19-asr hukmdorlari]] 35m4lspxt9wcedcj5drlq74s9swrmcm 6271523 6271521 2026-09-16T04:53:57Z Sherzod11W 273619 6271523 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi |ismi = Amir Nasrulloh |asl ismi = Nasrulloh |tasvir =Nasrulla.jpg |uzunlik = |izoh =Amir Nasrullohning portreti. Buxoro amirligi hukmdorlarining musavvir tomonidan chizilgan dastlabki surati. |lavozimi = [[Buxoro amirligi]] hukmdori |bayroq = Flag of the Emirate of Bukhara.svg |gerb = Coat of arms of the Emirate of Bukhara.jpg |boshlanish davri= [[1827-yil]] [[22-mart]] |tugash davri= [[1860-yil]] [[21-sentyabr]] |oʻtmishdoshi = [[Amir Umar]] |vorisi= [[Amir Muzaffar]] |lavozimi_2 = [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyati]] hokimi |bayroq_2 = Flag of the Emirate of Bukhara.svg |gerb_2 = Coat of arms of the Emirate of Bukhara.jpg |boshlanish davri_2= [[1821-yil]] |tugash davri_2= [[1827-yil]] [[22-mart]] |monarx_2= [[Amir Haydar]]<br>[[Amir Husayn]]<br>[[Amir Umar]] |tavallud sanasi = [[1806-yil]] [[1-iyun]] |tavallud joyi = [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] |vafot sanasi= {{vafot sanasi va yoshi|1860|9|21|1806|6|1}} |vafot joyi= Buxoro, Buxoro amirligi |dafn= [[Buxoro]]<br />Joʻybor mavzesi<br />[[Eshoni Imlo qabristoni]] |sulolasi= [[Mangʻitlar sulolasi]] |otasi= [[Amir Haydar]] |onasi= |xotini= [[Kenagas oyim]]<br />[[Podshohxon oyim]] |bolalari= [[Amir Muzaffar]] |fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] }} '''Nasrulloh (Nasrulla, Nasrullaxon, Amir Nasrulloh, Amir Sayyid Nasrulloh, Amir Sayyid Nasrulloh Bahodirxon)''' (1806-yil 1-iyun, [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] — [[1860-yil]] [[21-sentyabr]], Buxoro, Buxoro amirligi) — [[Buxoro amirligi]] hukmdori (1827—1860). Davlat arbobi va [[sarkarda]]. [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasining 7-hukmdori va ushbu sulolaning 5-amiri. [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatining]] hokimi boʻlgan (1821—1827). Buxoro amirligining eng kuchli amirlaridan biri boʻlgan. Aynan ushbu hukmdor farmoni bilan Maknuna taxallusi bilan ijod qilgan Nodirabegim ([[Nodira]]) va amir oilasiga taalluqli boshqa shaxslar ([[1842-yil]]) qatl etilgan. == Kelib chiqishi == Nasrulloh [[Amir Haydar]] xonadonida 1806-yil 1-iyunda [[Buxoro shahri]]da tugʻilgan. U oilada 2-oʻgʻil farzand edi. Bu davrda uning otasi Buxoro amirligi hukmdori boʻlgan{{sfn|Rajabov|2011|p=12}}. Nasrullohning ota tomonidan shajarasi quyidagicha edi: Amir Nasrulloh — [[Amir Haydar]] — [[Amir Muhammad Shohmurod]] — [[Muhammad Doniyolbiy otaliq]] — [[Xudoyorbiy otaliq]] — Xudoyqulibiy — Keldiyorbiy — Chovushboy — Bekberdibiy — Xo'jamberdibiy — Davlat Mirza — Jonibiy — Musobiy — Abduqutluqbiy — No'monbiy. Uning bobokaloni Chovushboy oʻz davrida oʻzbek qavmlari orasida [[mangʻit]] urugʻining juda boy-badavlat kishisi boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=256—264}}, shajara boshidagi bobosi No'monbiy esa Dashti Qipchoq O'zbeklari mang'itlar urug'ining sardori bo'lgan. Uning ota buvisi [[Ashtarxoniylar]] oʻzbek sulolasining vakili va [[Buxoro xonligi]] hukmdori [[Abulfayzxon]]ning (1711—1747) qizi [[Yulduz begim]] ([[Shamsiyabonu (Buxoro amirligi)|Shamsiyabonu]]) edi. Uning ota buvisi tomonidan nasabi 2 tarmoq boʻylab [[Chingizxon]]ga va boshqa 2 tarmoq boʻylab [[Muhammad]] paygʻambarning avlodlari [[sayyid]]larga yetadi{{sfn|Jumanazar|2017|p=256—264}}. == Yoshlik yillari. Siyosiy va harbiy faoliyatining boshlanishi == === Amir Haydar hukmronligi davrida === [[Amir Haydar]] (1800—1826) oʻgʻli Nasrullohni 15 yoshligidan davlat boshqaruvida jalb qilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. U 1821-yildan otasi hamda birodarlari [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] (1826) va [[Amir Umar]]lar (1826—1827) hukmronligi davrida [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatida]] hokimlik qilgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh nihoyatda qatʼiyatli shaxs boʻlganligi bois, otasi uni barcha urushlarga oʻzi bilan olib borgan. Baʼzi hollarda uning oʻzini yuborgan. U yoshligidanoq otasining sirlari mahrami boʻlgan. Amir Haydar boshqa oʻgʻillariga nisbatan hamisha uni oʻziga yaqin tutgan ekan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Nasrullohning maʼnaviy kamolotga erishuvida Buxoroda alohida nufuzga ega boʻlgan mashhur shayx [[Muhammad Husayn al-Aʼlaviy al–Buxoriy]] katta rol oʻynagan. Amir Nasrulloh oʻzining piri hisoblagan bu shayxni keyinchalik [[Romitan tumani]]dagi Qori Kamol qishlogʻidan [[Buxoro shahri]]ga koʻchishi uchun roziligini olib, unga [[Shayx Habibulloh xonaqosi]]dan maxsus hujra ajratib bergan va nafaqa tayinlagan{{sfn|Rajabov|2011|p=12}}{{sfn|Rajabov}}. [[Buxoro amirligi]] hukmdori [[Amir Haydar]] 1826-yil 6-oktyabrda 48 yoshida Buxoro shahrida toʻsatdan vafot etgach, sulola vakillari oʻrtasida hokimiyat uchun keskin kurash boshlanadi. Amir Haydar Qarshi viloyati hokimi boʻlgan oʻgʻli Nasrulloh huzurida boʻlib, Buxoroga qaytayotganda bedavo bir dardga chalingan va poytaxtga yetib kelgach, olamdan oʻtgan edi. Marhum amirdan 7 oʻgʻil va 8 qizning qolganligi vaziyatni yanada murakkablashtirgandi. Buxorodagi saroy aʼyonlari va akobirlar, urugʻ boshliqlari va harbiy sarkardalarning mangʻit shahzodalarning muayyan bittasiga tarafkashlik qilishi, shahzodalarni bir-biriga qarshi gij-gijlashi va qayrab solishi bu kurashni yana ham avj oldirgan va keskinlashtirgan edi{{sfn|Rajabov|2011|p=4}}. Amir Haydar betob boʻlib toʻshakda yotganida saroy ahlini huzuriga chaqirib, bir maʼlumotga koʻra eng katta oʻgʻli [[Husayn toʻra]]ni{{sfn|Rajabov|2011|p=4}}, boshqasiga koʻra — 2-oʻgʻli Nasrullohni{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}} oʻzining valiahdi deb eʼlon qilgan. ==== Miyonqol qoʻzgʻoloni ==== {{Asosiy|Miyonqol qoʻzgʻoloni}} === Amir Husayn hukmronligi davrida === [[Amir Haydar]] vafot etgandan soʻng dastlab Buxoro amirligi taxtiga toʻngʻich farzand va valiahd sifatida, vasiyatga binoan yoki oʻzining tarafdorlari koʻmagida{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}, Husayn toʻra koʻtarilgan va u [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] nomi bilan 78 kun amirlik qilgan. Uning amirlik davri 1826-yil 9-oktyabrdan (10-oktyabrdan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}) oʻsha yilning 22-dekabrigacha (20-dekabrigacha{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}) davom etgan{{sfn|Rajabov|2011|p=5}}. Amir Husaynning qoʻli ochiq, sahovatpesha boʻlgani saroydagi ayrim nufuzli amaldorlarga yoqmagan. Avvallari uning shu fazilatini deb otasi oʻrtasida kelishmovchiliklar yuz berib turgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amaldorlar boshidan Amir Husaynni taxtga koʻtarilishini xohlashmagan. Xususan, Amir Haydar davridan buyon Buxoro qoʻshbegisi lavozimini egallab turgan [[Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi|Hakimbiy qoʻshbegi]] oʻsha paytda [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatida]] hokimlik qilayotgan Nasrullohga maxfiy tarzda odam yuborib, amirlik taxtiga eng loyiq odam u ekanligini shahzodaga bildirgan va taxtni egallashga daʼvat qilgan. Nasrulloh [[Qarshi]]dan [[Buxoro]]ga qarab katta qoʻshin bilan yoʻlga chiqqan. Biroq, keyin Nasrulloh akasi Amir Husaynga muqovamat qilmay, siyosiy vaziyat oʻzgarishini poylab turishni oʻziga maʼʼqul deb topgan{{sfn|Rajabov|2011|p=6}}. Amir Husayn toʻsatdan xastalanib qolgach, 1826-yilning kech kuzida [[Karmana bekligi|Karmana viloyatida]] hokimlik qilayotgan ukasi [[Amir Umar|Umarni]] oʻz oʻrniga amir etib koʻtarilishini vasiyat qilib jon bergan. Bu orada amirlikda hokimiyat uchun kurash yana avjiga jiqqan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. === Amir Umar hukmronligi davrida === [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] vafotidan soʻng, vasiyatga koʻra va baʼzi saroy aʼyonlari, qoʻshin sarkardalarining yordami bilan 17 yoshli Umar 1826-yil 23-dekabrda Buxoro amirligi taxtiga koʻtarilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. Nasrulloh akasining vafotini eshitib Qarshidan Buxoro tomobga yoʻlga chiqqan va [[Qorovulbozor|Qorovul qishlogʻiga]] yetganida ukasi Umarning taxtni egallagani haqida xabar kelgan. U poytaxt Buxoroga borish-bormasligini bilolmay taraddudlanib qolgan va iziga qaytib ketgan. Nasrulloh anʼanaga muvofiq amirlik taxti oʻziga tegishli deb bilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}} [[Amir Umar]] atigi 4 oyga yaqin hukmronlik qilgan. U xalq oʻrtasida unchalik obroʻga ega boʻlmay, hukmronligi davrida aysh-ishrat va maishatga berilgan edi. Bu paytda Buxoro amirligida davlat boshqaruvini oʻz manfaatlarini oʻylaydigan [[Togʻay qozoq]] va [[Ismatullohbiy qalmoq]] kabi saroy akobirlari oʻz tizginiga olishgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Bu holdan tashvishga tushgan saroy aʼyonlari va amaldorlarining koʻpchiligi Amir Umarxonning akasi va [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyati]] hokimi Nasrullohga maktub yuborib, uning Buxoro amirligi taxtini egallashiga takroran daʼvat etishgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. Nasrulloh barcha imkoniyatlarini ishga solib hokimiyat uchun kurashni boshlab yuborgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. U [[Qarshi]]dan [[Buxoro]]ga kelgan. Lekin ukasi Amir Umar [[Buxoro darvozalari]]ni akasi uchun berkitib qoʻygan. Nasrulloh [[Bahouddin Naqshband ziyoratgohi]]ga qaytib, [[Samarqand]] tomonga yuzlangan. Samarqand ahli Nasrullohni yaxshi kutib olgan. [[Temuriylar]] davridan qolgan anʼanaga asosan, Nasrulloh mashhur [[Koʻktosh]] taxtiga amir etib koʻtarilgan. Soʻngra, Zarafshon vohasi ([[Samarqand bekligi|Samarqand]], [[Miyonqol]], [[Kattaqoʻrgʻon bekligi|Kattaqoʻrgʻon]] va [[Karmana bekligi|Karmana]] viloyatlari) aholisining madadiga tayanib poytaxt Buxoro ustiga harbiy yurish qilishga kirishgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8—9}}. Nasrulloh Samarqanddan Buxoroga qoʻshin tortib kelib, Amir Umarxon ham oʻz lashkari bilan unga qarshi chiqqanida, [[Karmana bekligi|Karmana viloyatida]] har ikki qoʻshin oʻzaro yuzma-yuz boʻlgan. Biroq jang arafasida Amir Umarxonning qoʻshini parokandalikka uchrab, tarqalib ketgan. Ikki shahzodaning kichik ukalari [[Zobir]], [[Hamza (Buxoro amirligi)|Hamza]] va [[Safar (Buxoro amirligi)|Safarlar]] akalari Amir Umarxondan yuz oʻgirib, katta akalari Nasrulloh tomoniga oʻtishgan. Nasrulloh ularni shafqat va marhamat bilan qaʼbul qilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=9}}. Nasrulloh 50 kunlik (70 kunlik; 1,5 oylik{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}) qamaldan soʻng [[Hakimbiy qoʻshbegi]], [[Rajabbek parvonachi]] va [[Ayozbiy toʻpchiboshi]]larning{{sfn|Jumanazar|2017|p=178}} shahar ichidan turib qilgan tadbirlari natijasida poytaxt Buxoroni jangsiz qoʻlga kiritgan{{sfn|Rajabov|2011|p=9—10}}. Amir Umarxondan taxtni tortib olgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=418}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=544}}. Amir Haydar vafotidan ushbu davrgacha (1826—1827) boʻlib oʻtgan voqealar, baʼzi bir mahalliy tarixchi olimlarga, saroy aʼyonlari Nasrullohni taxtga yaqinlashtirmaslikka intilishgandek tuyulgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. == Buxoro amirligi hukmdori == Nasrulloh [[Amir Haydar]] vafotidan keyin 6 oy oʻtgandan soʻng{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}, hokimiyat uchun kechgan keskin kurashlarda akasi amir [[Amir Husayn]] (1826) va ukasi [[Amir Umar]]lardan (1826—1827) soʻng, 1827-yil aprel oyining boshlarida (18-martda; 24-martda) 21 yoshida [[Buxoro amirligi]] taxtiga amir etib koʻtarilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=10}}{{sfn|Rajabov}}. Uning hukmronligi davri yetarlicha ilmiy tadqiq etilmagan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrulloh oʻz hukmronligi davrida islom shariati koʻrsatmalariga qatʼiy amal qilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}{{sfn|Rajabov|2011|p=15}}{{sfn|Rajabov}}. Jasur va dovyurak kishi boʻlganligi bois unga „bahodir“, „botir“ unvonlari berilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}{{sfn|Rajabov|2011|p=15}}{{sfn|Rajabov}}. Vaqt oʻtishi bilan, Amir Nasrullohning siyosat yuritishda maslahatchilari tobora kamayib borgan va hukmronligining soʻnggi davrlarida yolgʻizlanib qolgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. === Ichki siyosati === 1839—1840-yillardan boshlab Amir Nasrulloh oʻz ichki siyosatida qattiqqoʻllik bilan davlatda tartib oʻrnatishga intilgan. Uning keskin siyosatiga qarshi chiqqan mansabdorlarni esa ayovsiz jazolagan{{sfn|Rajabov|2011|p=18}}. Hukmdor sifatida davlatning ichki va tashqi dushmanlariga zarba bergan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. Amir Nasrulloh markazlashtirish siyosatini olib borgan: markaziy hokimiyatga boʻysunishni istamagan [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]] va [[Kitob bekligi|Kitob]] beklarining qarshiligini sindirib, separatistik (ajralish va taslimchilik) kayfiyatlariga barham bergan. Amir butun [[Movarounnahr]] va [[Xorazm]]ni yagona davlat ostiga birlashtirishga intilgan. U bu rejasini toʻliq amalga oshira olmagan boʻlsa ham, qisqa muddat davomida butun Movarounnahrni yagona davlat sifatida boshqargan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}. [[Qoʻqon xonligi]] hududining Buxoro amirligi tarkibiga qoʻshib olinishi mintaqadagi ikki oʻzbek davlatchiligini oʻzaro birlashtirish edi{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh oʻzining faol siyosatida qator yutuqlarga erishib, Buxoro davlatining yaxlit qismi hisoblangan [[Balx xonligi|Balx]], [[Marv bekligi|Marv]] (1843{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) va boshqa viloyatlar hududlarini amirlik ixtiyoriga yana qaytargan. Biroq bu hududlar keyinchalik turli sabablar natijasida Buxoro amirligi tarkibidan chiqib ketgan{{sfn|Rajabov}}. Shu bilan birga Amir Nasrulloh oʻz faoliyatida bir qator jiddiy siyosiy xatolarga ham yoʻl qoʻygan. Buning ustiga Amir Nasrulloh amri bilan [[Nodirabegim]]ning oʻldirilishi uning obroʻsiga salbiy taʼsir koʻrsatgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh tomonidan Buxoro amirligida oʻtkazilgan turli islohotlar natijasida davlatning iqtisodiy va harbiy qudrati mustahkamlana borgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Rajabov}}. ==== Maʼmuriy va siyosiy sohalardagi islohotlari ==== Amir Nasrullohning maʼmuriy va siyosiy sohadagi islohotlari oqibatida davlat boshqaruviga xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan kishilar kelib qoʻshilgan. Amir Nasrulloh oʻzining 33,5 (34{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}, 35{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) yillik Buxoro amirligidagi hukmronligi davrida davlat hokimiyatini mustahkamlash maqsadida urugʻ va qavm boshliqlari boʻlgan koʻplab amaldorlarni quyi tabaqalardan chiqqan yosh va gʻayratli kishilar bilan almashtirgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. U koʻproq [[tojiklar]] va [[ajnabiylar]]ni eng muhim lavozimlar va mansablarga tayinlagan. Oʻz manfaatini davlat va xalq manfaatidan ustun qoʻygan saroy amaldorlari va akobirlarni egallab turgan lavozimlaridan chetlashtirgan, ularga nisbatan qatʼiy jazo choralarini koʻrgan{{sfn|Rajabov|2011|p=16}}{{sfn|Rajabov}}. Nasrulloh davrida uning taxtga oʻtirishiga koʻmaklashgan Muhammad Hakimbiy qoʻshbegining taʼsir doirasi oʻsib boradi. 1831—1833-yillarda Buxoroga sayohat qilgan A.Byorns qoʻshbegining ikki birodari ikki katta viloyatga, 13 oʻgʻli turli viloyat va tumanlarga hokim boʻlgani, oʻgʻillaridan biri kelajakda oʻz oʻrniga ega chiqishi, qoʻshbegi lavozimini egallashini yozib qoldirgan. Buxoroga kelgan H.Vamberi (Buyuk Britaniya imperiyasi josusi) ham Hakimbiyning katta miqdordagi mol-mulkida minglab qullar xizmat qilganini yozib qoldrgan. Keyinchalik amir Nasrullohxon buyrugʻiga koʻra Hakimbiy qoʻshbegi shariat sudi (qozixona) ga topshiriladi. U davlat gʻaznasini oʻzlashtirganlik va xalqqa jabr-zulm qilganlikda ayblanib, lavozimidan ozod qilinadi. Avval Qarshi, soʻng Nurotaga surgun qilinadi. 1840-yilda qatl ettiriladi. Lekin Nasrullohxon uning oila aʼzolarini jazolamagan. Uning davlat miqyosidagi eng muhim lavozimlarga turkiy oʻzbek qavmlaridan tashqari ajnabiylarni tayinlashi, davlat boshqaruvida eroniy [[qul]]lar boʻlgan [[shia]]larning taʼsiri oshishi, [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasining forslashish jarayoni, oʻzbek tilining mavqei pasayishi va boshqalar Amir Nasrulloh yoʻl qoʻygan jiddiy xatolardan hisoblanadi{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh davlatdagi otaliq lavozimini bekor qilib, qoʻshbegi lavozimini egallagan shaxsga mamlakatning bosh vaziri ixtiyoridagi vakolatlarni topshirgan. Amir Nasrulloh davridan boshlab qoʻshbegi Buxoro amirligida amirdan keyin ikkinchi shaxs hisoblangan{{sfn|Rajabov|2011|p=29}}. ==== Harbiy sohadagi islohotlari ==== Amir Nasrulloh maʼmuriy va siyosiy sohalarda islohotlar oʻtkazishdan tashqari, harbiy islohotlarga ham eʼtibor qaratgan. Harbiy sohada islohotlar oʻtkazilishidan oldin, yaʼni 1830—1832-yillarda poytaxt [[Buxoro]]da 20 ming kishilik otliq qoʻshin, 400 kishilik piyoda qoʻshin boʻlib, ularning ixtiyorida 41 ta artilleriya toʻpi boʻlgan. Biroq, bundan tashqari, bu paytda davlatning turli hududlarida 50 ming kishilik otliq qoʻshin (ulardan 10 ming kishi [[Balx]]da va [[Amudaryo]]dan janubdagi hududlarda) ham mavjud edi. Manbalarda keltirilishicha bu qoʻshin eljari (hozirgi [[militsiya]]) shaklidagi qoʻshin turi boʻlib, davlat ichidagi ichki xavfsizlikni taʼminlashga xizmat qilgan edi{{sfn|Rajabov}}. 1837-yili Amir Nasrulloh oʻtkazgan harbiy islohotlar natijasida [[Buxoro qoʻshini|Buxoro amirligi qoʻshinining]] jangovar holati yaxshilangan. Har biri 800 kishidan iborat 50 ta sarbozlar boʻluklari va 250 kishilik toʻpchilar guruhi tashkil qilingan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}. Xorijdan harbiy mutaxassislar jalb qilinib, ulardan zamonaviy qurol-yarogʻlar tayyorlash va foydalanish sirlari oʻrganilgan. 1834-yilda [[Eron]]dan kelgan [[Abdusamad Tabriziy]] yevropacha usuldagi nizomiy askarlarga tartib bergan va 1837-yilda maxsus toʻpchilar qoʻshinini tuzgan. Buxoroda toʻp va zambaraklar quyish uchun maxsus toʻpxona qurilgan. 200 kishidan iborat ingliz rusumidagi maxsus askariy guruh tuzilib, unga eroniy qullar kiritilgan. Ushbu guruh Amir Nasrullohning oʻziga xos maxsus gvardiya otryadi boʻlib, unga Abdusamad Tabriziy boshchilik qilgan. Shuningdek, xorijdan yana [[Shohruhxon (Buxoro amirligi)|Shohruhxon]] va [[Ibrohimxon toʻpchiboshi]] va boshqa harbiy mutaxassislar olib kelingan. Buxoro amirligining harbiy qoʻshinida qizil kurtka, oq shalvar va qalpoqdan iborat maxsus harbiy kiyim joriy etilgan. Muntazam piyoda qoʻshinining soni 40 ming (yoki 2,5 ming) sarbozdan iborat (yoki ortiq{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) boʻlgan. Keyinchalik sarbozlarning har biri nayzali miltiq, qilich va toʻpponcha bilan qurollantirilgan. Amir sarbozlariga eron, turk zobitlaridan tashqari ayrim rus ofitserlari ham taʼlim berishgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh 1837-yil [[Markaziy Osiyo]]da oʻqotar qurol bilan qurollangan va [[kazarma]]larda joylashgan ilk muntazam qoʻshinni — [[Sarboz]]lar batalonini tuzgan. Nasrulloh davrida qoʻshin tuzilishi quyidagi koʻrinishda boʻlgan: Harbiy asirlardan iborat 80 kishilik guruh, 700 kishilik harbiy boʻlinma, ular 7 dastaga boʻlinib boshida ellik boshi, bu guruh ham oʻnliklarga boʻlinib, dahboshi boshqargan va yuzboshiga yordamchi harbiy mansabdor hisoblangan. Nasrullohdan oldin ham amirlikda toʻplar mavjud boʻlgan. Nasrulloh esa ularni alohida guruh qilib, Buxoroning Oʻgʻlon va Talipoch darvozalari oldida toʻpchi kazarmalarini barpo etadi. Oʻsha paytda bu hududlar „Sarbozxona“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Sarbozxonada harbiylarning 800 uydan iborat muntazam yashash manzili joylashgan edi. Amir Nasrulloh tashkil etgan toʻpchilar tarkibida 14 nogʻarachi, 14 naychilardan iborat musiqachilar guruhi mavjud boʻlib. har bir yuzlikda ikkita turk naʼmunasidagi barabanchi, 4 ta surnaychi, 6 ta trubachi faoliyat koʻrsatgan. Bundan tashqari, rus harbiy asirlaridan tatar Ismoil va rus Trofim murabbiyligida piyoda sarbozlardan tashkil etilgan harbiy musiqachilar guruhi bolobomchilar ham boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://cyberleninka.ru/article/n/amir-nasrulloxon-amalga-oshirgan-harbiy-islohotlar/viewer |sarlavha=AMIR NASRULLOXON AMALGA OSHIRGAN HARBIY ISLOHOTLAR |sana=oktyabr 2021-yil |qaralgan sana=16.07.2023 |muallif=Mamatqobulov To‘lqin |til=o'zbekcha |nashriyot=}}</ref>. Ayniqsa, Amir Nasrullohning harbiy sohadagi islohotlarining natijasi keyinchalik [[Rossiya imperiyasi]]ning tajovuzi va hujumiga qarshi kurashda Buxoro amirligining uchta [[Oʻzbek xonliklari|oʻzbek davlati]] oʻrtasida nisbatan eng keskin va qattiq qarshilik koʻrsatishiga olib kelgan. Rossiya imperiyasi bosqiniga qarshi kurashda Buxoro amirligi magʻlubiyatga uchragan boʻlsa ham, mamlakat hududlarining muayyan qismi saqlab qolingan{{sfn|Rajabov}}. ==== Sharisabzni amirlik tasarrufiga qaytarilishi ==== Amir Nasrulloh Buxorodagi markaziy hokimiyatga boʻysunishni istamagan va unga qarshi separatistik kayfiyatda boʻlgan kenagaslar tasarrufidagi Shahrisabz va Kitob bekliklariga qarshi qatʼiyat bilan koʻp yillar davomida murosasiz kurash olib borgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Ularga qarshi koʻp bora yurishlar qilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. Shahrisabz viloyati Buxoro xonligi hukmdori [[Ubaydullaxon II]] zamonidan eʼtiboran mustaqillik daʼvosini qilib kelgan, [[Amir Shohmurod]] va [[Amir Haydar]] davrida esa bunga deyarli erishgan edi{{sfn|Ravshanov|2011|p=410}}. Amir Nasrullohning otasi Amir Haydar hukmronligining dastlabki yillarida [[Qoʻqon xonligi]] bilan boʻlgan urushda koʻrsatgan yordami uchun [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz viloyatining]] mahalliy hokimi [[Doniyor valloma Niyozali oʻgʻliga]] (Doniyol otaliqqa) viloyatni mulk sifatida taqdim etgan. Natijada, Shahrisabz vohasi 1856-yilga qadar yarim mustaqil boshqaruvni oʻz qoʻlida saqlab qolgan edi{{sfn|Rajabov. Amir Haydar yoxud «amiri sayyid»}}. Amir Nasrulloh Buxoro amirligi taxtiga chiqqan davrda Shahrisabz Doniyol otaliq boshchiligidagi anchagina kuchli, nafaqat oʻzini himoya qilishga qodir, balki amirlikdagi siyosiy hayotga sezilarli taʼsir koʻrsata oladigan oʻlkaga aylangan edi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasrulloh taxtga chiqqanining ikkinchi yilida Shahrisabz va Kitob viloyatlari ustiga katta qoʻshin bilan harbiy yurish qilgan Amir Nasrullohga qarshi Doniyor vallamiy uzoq yillar kurash olib boradi. Janglarda yetgan jarohat uning navqiron yoshida vafot etishiga sabab boʻladi{{sfn|Ravshanov|2011|p=410}}. 1836-yilda Doniyol otaliq vafotidan soʻng uning vasiyatiga koʻra Shahrisabzga katta oʻgʻli [[Xoʻjaqulbiy]], Kitobga esa kichik oʻgʻli [[Bobobek dodxoh]] hokim qilib taʼyinlanadilar. Koʻp oʻtmasdan aka-ukalar oʻrtasida Shahrisabzda oʻz taʼsirini kuchaytirish uchun kurash boshlanadi. 1846-yilda Shahrisabzga 10 yil hokimlik qilgach, Xoʻjaqulbiy vafot etadi. Uning vafotidan keyin Shahrisabzga oʻgʻli [[Ashirqulibiy]], Kitobga esa Doniyol otaliqning oʻgʻli [[Iskandarbiy]] hokim boʻlib qolishadi. Tez orada Iskandarbiy Shahrisabzni Ashirqulibiy qoʻlidan tortib oladi. Istandarbiy oʻz otasi singari Buxoro amirligiga boʻysunmaslik siyosatini olib boradi. Uning bu siyosatini separatistik kayfiyatga moyil ayrim hokimlar va saroy amaldorlari qoʻllab-quvvatlaydi. Sababi Buxoro amirligining kuchsizlanishi ularning ayni muddaosi edi. Buning ustiga, Shahrisabz va Kitobdagi markaziy hokimiyatga boʻysunmaslik mayllari amirlikning [[Hisor bekligi|Hisor]] va [[Balx xonligi|Balx]] viloyatlariga ham tarqalib ulgurgan edi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Xullas, Shahrisabz viloyati amirlik hududidagi muxolifat markaziga aylanib, viloyat hokimi Iskandar vallamiyning separatistik kayfiyati Buxoro davlatini birlashtirish va markazlashtirish uchun izchil siyosat yuritayotgan Amir Nasrullohning niyatlariga toʻgʻanoq boʻlgan. Amir Nasrullohning kenagaslarga qarshi olib borgan siyosati natijasida shu uruqqa mansub boʻlgan aholining bir qismi boshqa joylarga koʻchishga majbur boʻlgan{{sfn|Ravshanov|2011|p=3}}. Iskandar vallamiyning separatistik harakatlarini hatto qoʻshni [[Qoʻqon xonligi]] faol qoʻllab-quvvatlab turgan. Qoʻqon xonligi hukmdorlari Buxoro amirligi kuchsizlanib, u mustaqil bir nechta mulklarga boʻlinib ketishi tarafdori boʻlishgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Iskandar vallamiy hokimlik qilgan yillar ham Amir Nasrullohning Shahrisabz ustiga koʻplab yurishlari davom etishi bilan xarakterlanadi. Amir Nasrulloh 20 yil mobaynida Shahrisabz ustiga 32 marta harbiy yurish qilib, nihoyat, 1856-yili Shahrisabzni uzil-kesil egallagan. Baʼzi bir manbalarda, Amir Nasrulloh Shahrisabzni egallashda oʻzining piri Shayx Muhammad Husayn Alaviy Buxoriyning ruhi madadiga tayangan deyiladi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Shahrisabzga qilingan harbiy yurishlar ichida 1827, 1844, 1856-yullardagi yurishlar alohida ajralib turadi. Bu yurishlar natijasida Shahrisabz 1856-yili uzil-kesil Buxoroga qayta boʻysundirilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}. Buxoro amirligini Mangʻitlar oʻzbek sulolasi rasmiy ravishda boshqarishga kirishgandan soʻng roppa-rosa 100 yil oʻtgach, Shahrisabz vohasi amirlik hududining ajralmas qismi boʻlib qolgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}{{sfn|Rajabov}}. Shahrisabz markaziy hokimiyatga boʻysungach, u sulh ramzi sifatida va Shahrisabz kenagaslari oʻrtasida katta nufuzga ega vallamiylar bilan qarindoshlik aloqalarini oʻrnatib, ushbu qarindoshlik rishtalarini Shahrisabzni oʻz davlatining ajralmas qismi sifatida ushlab turish maqsadida mahalliy hokim Iskandar Vallomaning (valineʼmatning) Yoqubbiyga turmushga chiqqan singlisi [[Kenagas oyim]]ga uylangan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. Biroq Amir Nasrullohning bu tavakkalchiligi keyinchalik oʻziga qimmatga tushgan. Pirovardida u oʻzining yangi qarindoshlari fitnasi natijasida halok boʻlgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasrulloh endi qaynogʻasi boʻlmish Iskandar vallamiynni butun oilasi aʼzolari va yaqinlari bilan birga Buxoroga joʻnatgan. Iskandar vallamiynga Buxoro shahrida kattakon hovli va ikki bogʻ tortiq qilgan hamda uni [[Qorakoʻl tumani]]ga hokim qilib tayinlagan. Yoqubbiyni esa [[Chorjoʻy bekligi|Chorjoʻy viloyatiga]] badargʻa qildirgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasulloh Shahrisabz vohasini qoʻlga kiritgandan soʻng Shahrisabzga Abduholiqbek (keyinchalik Olloyorbek), Kitobga Olloyorbek (keyinchalik Hamidxoʻja va Fayzibiy), Yakkabogʻga Homidxoʻja kabi beklar hokim qilib tayinlanishadi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. === Tashqi siyosati === Amir Nasrulloh tashqi siyosiy va diplomatik masalalarda muhim geopolitik ahamiyatga ega boʻlgan masalalarni hal qilishga muvaffaq boʻlgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=49}}. Amir Nasrulloh hukmronlik qilgan yillar [[Turkiston]] mintaqasida [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]]—[[Buyuk Britaniya]] imperiyalarining manfaatlari oʻzaro toʻqnashgan davr hisoblanadi{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh tashqi siyosat masalasida oldingi davlat boshliqlaridan farqli ravishda, [[Markaziy Osiyo]]ning iqtisodiyotiga talabgor boʻlgan Rossiya va Buyuk Britaniya imperiyalari bilan ochiq siyosat olib borish dasturini amalga oshirgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. U hukm surgan yillarda Buxoroga [[ruslar]] va inglizlarning tashrifi tez-tez takrorlanadigan boʻlib qolgan{{sfn|Ravshanov|2006|p=521}}. Har ikki imperiyaning turli josuslari sayohatchilar, elchilar, harbiylar, olimlar niqobi ostida Buxoroda tez-tez boʻlib, amirlik hududi, aholisi, harbiy kuchlari, davlat boshqaruvi va mansabdor shaxslar haqida maʼlumotlarni toʻplashgan{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. Amir Nasrulloh oʻz hukmronligi mobaynida [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqon]] va [[Xorazm xonligi|Xorazm]] xonliklari bilan koʻp bora urushlar olib borgan. Qoʻqon va [[Balx xonligi|Balx]] xonliklarini qisqa muddat Buxoro amirligiga boʻysundirishga ham erishgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. ==== Rossiya imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== 1858-yil adyutant [[Nikolay Ignatyev]] boshchiligidagi Rossiya imperiyasidan Buxoro va Xivaga elchilik guruhi tashrif buyuradi. Ushbu missiyaga bir qator koʻrsatmalar beriladi: Markaziy Osiyodagi vaziyatni toʻliq oʻrganish; Rossiyaning ushbu davlatlardagi mavqeini mustahkamlash; inglizlar aralashuviga chek qoʻyish. Shu bilan birga, elchilikka boj toʻlovlarini kamaytirish, Buxoroga savdo agenti kelishiga ruxsat olish va rus kemalarining Amudaryoda erkin suzishiga ruxsat berilishi kabi masalalarni hal etish topshiriladi. Bunda Rossiya davlati tomonidan Buxoro amirligi va Xorazm xonligini tashqi kuchlardan himoya etishga yordam koʻrsatilishi ham nazarda tutilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51—52}}. Nikolay Ignatyev ellchiligi Amir Nasrulloh tomonidan munosib kutib olinib, davlatlar oʻrtasida oʻzaro savdo-sotiq va xavfsizlik masalalarida kelishib olingan. Ushbu davrda Amir Nasrulloh tomonidan ingliz elchilarining qabul qilinmasligi Nikolay Ignatyev boshchiligidagi missiyaning muvaffaqiyatli muayyan darajada taʼsir etadi{{sfn|Shodiyev|2010|p=51—52}}. ==== Buyuk Britaniya imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== 1830-yillarning boshlarida Buxoro amirligiga [[Vest-Indiya]] kompaniyasining topshirigʻi bilan kelgan leytenant [[Alexander Burnes]] bilan olib borgan muzokaralar asosida Buyuk Britaniya imperiyasi bilan qisqa muddat boʻlsada, oʻzaro hamkorlik munosabatlari oʻrnatilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}. Amir Nasrulloh ingliz siyosatdonlarining asl niyatini payqagach, ularga nisbatan munosabatini va xayrixoh siyosatini oʻzgartirgan. U Rossiya imperiyasiga qarshi kurashda Buyuk Britaniya tomoninig „xolis“ yordamini qatʼiy ravishda rad qilgan. Ingliz „elchilik missiyalari“ niqobi ostida josuslardan leytenant [[Alexander Burnes]](1838), mayor [[Joseph Wolf]](1843), polkovnik [[Charles Stoddart]] (1838) va kapitan [[Arthur Conolly]] (1842) Buxoroda boʻlib, Rossiyaga qarshi Buyuk Britaniya homiyligidagi Buxoro-Xiva-Qoʻqon ittifoqini tuzishga behuda urinishgan. Oʻzining surbet qiliqlari va dimogʻdorligi, mutakabbir va kalondimogʻligi, sharqona diplomatiya qoidalarini nazar-pisand qilmaganligi oqibatida amirning farmoni bilan polkovnik [[Charles Stoddart]] zindonga tashlanadi va 1842-yil 17-iyunda boshqa ingliz zobiti kapitan [[Arthur Conolly]] bilan birgalikda Buxoro shahrida qatl qilinadi. Buxoro ulamolari har ikki ingliz zobitiga ular islom dinini qabul qilishsa, gustohliklari kechirilishini va oʻzlari tirik qolishlari mumkinligini aytishganda, ingliz zobitlari rad javobini berishgan. Ingliz emissarlarining oʻldirilishi Amir Nasrullohning Yevropa davlatlari, xususan, Buyuk Britaniya bilan munosabatlari darz ketishiga sabab boʻlgan{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. Keyinchalik, Amir Nasrulloh davlatdan inglizlarning katta boyliklarni olib ketishiga toʻsqinlik qilish maqsadida Buxoro amirligi savdogarlariga naqd pulga inglizlar bilan savdo qilishni qaʼtiy taqiqlab qoʻygan{{sfn|Alimova|2017|p=58}}. ==== Usmonlilar imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== ==== Xorazm bilan diplomatik aloqalari ==== [[Ogahiy]]ning „Gulshani davlat“ asarida Amir Nasrullohning aʼyonlaridan biri [[Mirza Ubayd miroxoʻrboshi]] [[Xiva xonligi|Xorazmga]] elchi boʻlib borgani haqida maʼlumotlar keltirilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=352}} Amir Nasrullohning tashqi siyosatda qattiqqoʻl va shafqatsizligini inobatga olib, Xorazm xoni 1845-yilda Buxoroga Rahmatulloh Qorakoʻzni elchi qilib yuborgan. Ushbu elchilikning asosiy maqsadi Amir Nasrullohning Xorazm bilan diplomatik munosabatdagi asl niyatini aniqlash boʻlgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. 1845-yilda Xorazmdan kelgan elchilar Amir Nasrulloh tomonidan samimiy niyatlarda kutib olinsada, lekin uning Xorazm bilan asl maqsadi, yaʼni tinchlik yoki urush olib borish niyatidaligini aniqlashning imkoni boʻlmagan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. 1856-yilda Xorazm xoni tomonidan Amir Nasrulloh huzuriga 2-marta elchilik joʻnatiladi. Biroq bu safar madad va koʻmak bilan kelgan elchilik hech qanday natijasiz qolib, Amudaryo yaqinida elchilikning barcha vakillari qirib tashlanadi. Biroq, bu davrda Buxoro amirligi va Xorazm xonligi oʻrtasida muayyan darajada tashqi iqtisodiy aloqalar faol kechgan edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. ==== Qoʻqon xonligiga qarshi urushi ==== [[Fargʻona vodiysi]] ulamolarining talabi bilan Qoʻqonga yurish qilib, xonlik hududini egallagan (1842). Biroq u Qoʻqon xoni Muhammad Alixon qatl qilish bilan cheklanmasdan, uning onasi — mashhur shoira Nodirabegimni ham oʻldirtiradi. Nasrullaxon tomonidan Qoʻqonga Ibrohim parvonachi mangʻitning noib qilib qoldirilishi salbiy oqibatlarga olib kelgan. Noib mahalliy aholiga zulm oʻtkazib, soliklarni koʻpaytirgan. Natijada tez orada Qoʻqon qoʻldan ketagan. Nasrullaxon Marvni ham Buxoroga boʻysindirgan (1843){{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. ==== Eron bilan diplomatik aloqalari ==== Buxoro amirligi tashqi siyosati tarixida Eron davlati oʻrtasidagi diplomatik aloqalar ham muhim oʻrin tutgan. Manbalarda Eron davlati bilan diplomatik aloqalarni mustahkamlashda Amir Nasrullohning faoliyati alohida koʻrsatib oʻtilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Erondan Buxoroga 1844-yilda Muhammadshoh boshchiligida yuborilgan elchilik oldiga quyidagi masalalarni hal qilish yuklatilgan edi: Buxoroda saqlanayotgan eronlik asirlarni ozod qilish masalasini muhokama etish; Marv viloyati va turkmanlar bilan bogʻliq masalalarda muayyan kelishuvga erishish; Buxoroda tutqunlikda boʻlgan ingliz fuqarosi [[Joseph Wolff]]ni ozod qilish masalasini hal etish va boshqalar{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Eron elchisi Buxoroda saqlanayotgan asirlarni qadimiy anʼanaga va odatlarga koʻra ulamolarning fatvolari asosida davom etib kelayotgani, asirlar naqd pulga sotib olinganligi sababli Eronga qaytarilmasligini inobatga olib, bunday huquqiy muammolarni bartaraf etish uchun ikki davlat oʻrtasida oʻzaro aloqalarni yanada mustahkamlashga qaratilgan amirning takliflarini qabul qiladi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Eron elchisi ikkinchi masala, yaʼni Marv viloyatidagi siyosiy ahvol masalasida Buxoro amirligi hukmdori unga ushbu hududdagi siyosiy ahvolning naqadar murakkabligini tushuntirib, Marv hokimi aholi talabi asosida tayinlanganligini, turkman urugʻlari Buxoro amirligiga qarshi harakatlar uyushtirganligini taʼkidlab, Marv vohasini qayta obod qilish zarurligini, aks holda Marvni hech kim boshqara olmasligini bildiradi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Uchinchi masala boʻyicha munozara ancha keskin kechadi, sababi bu masala inglizlarning Buxoro amirligida, umuman, Markaziy Osiyodagi, josuslik faoliyati bilan bogʻliq edi. Markaziy Osiyoda josuslik faoliyatini amalga oshirish uchun Eron orqali polkovnik [[Charles Stoddart]] va [[Arthur Conolly]]lar yuborilganlar. Ushbu ikki elchi Amir Nasrulloh tomonidan qatl etilgan boʻlib, amir ularning yovuz niyatda kelganligidan boxabar edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Ikki elchini ozod etish maqsadida Eron vositachiligidan foydalangan inglizlar Eron orqali Joseph Wolffni yuboradi. Joseph Wolff ham ikki josusning sherigi sifatida qamoqqa olinadi. Eron elchisi Buxoro amiriga ingliz fuqarosi Joseph Wolffni izzat-ikrom bilan topshirishni soʻraydi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Amir Nasrulloh bunday tashqi siyosiy va diplomatik munosabatlarda Buxoro amirligining xalqaro aloqalardagi obroʻsini, davlatning ichki va tashqi xavfsizligi masalalarini, Eron davlati bilan boʻladigan keyingi aloqalarni mustahkamlash, oʻz navbatida Eron—Buyuk Britaniya siyosiy munosabatlarini ijobiylashtirish maqsadida Joseph Wolffni hamda Eron asirlarini ozod qilishga qaror qiladi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Amir Nasrulloh Eron elchisi bilan Subhonqulibekni sovgʻa-salomlar bilan Eron davlatiga elchi qilib yuboradi. Eron elchisi Subhonqulibekni, Joseph Wolffni va eronlik asirlarni olib, Buxoroni tark etadi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Buxoro amirligi bilan Eron davlati oʻrtasidagi munosabatlarda eng oʻtkir masalalardan biri — asirlar masalasi boʻlganligi sababli, bunday omil ikki davlatning oʻzaro tashqi siyosiy va diplomatik aloqalarning rivojiga toʻsiq boʻlib turardi. Ikki davlatning hech biriga itoat etmaydigan koʻchmanchi qabilalar va urugʻlar karvon yoʻllarida va chegara hududlarida turli talon-tarojlarni amalga oshirib, asirlarni Buxoro yoki boshqa shaharlar bozorlarida sotardilar{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Bunday koʻrinishdagi insonlar savdosidan taraflar, yaʼni sotuvchi va oluvchilar manfaatdor boʻlganligi sababli qul savdosini butunlay barham toptirish mushkul edi. Ushbu muammoning ijtimoiy-siyosiy mohiyatidan tashqari, gʻoyaviy asosi ham mavjud boʻlib, u sunniy va shia mazhablari oʻrtasidagi tafovutlar bilan belgilanar edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Bunday fikrning bahsli munozaraga mansubligini inobatga olib, ikki davlat oʻrtasida yinch-totuvlik aloqalarini oʻrnatish maqsadida Amir Nasrulloh vaqti-vaqti bilan Usmonlilar imperiyasi sultoniga elchilar yuborib, masalaning sharʼiyligini aniqlashga harakat qilar va uning huquqiy yechimini topish maqsadida buyuk ulamo-yu mujtahidlarning asarlarini yuborishni iltimos qilar edi. Mazkur huquqiy muammoni bartaraf etishga imkon beruvchi huquq manbalarini olib kelish amir tomonidan ikki elchilikka topshirilgan edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. == Madaniy sohadagi siyosati == Amir Nasrullohning suyukli odatiy ishlaridan biri obodonlashtirishga eʼtibor qaratishi boʻlgan. Uning zamonida turli qurilishlar amalga oshirilgan. Uning davrida [[Buxoro]]da [[Xalifa Xudoydod]] meʼmoriy majmuasining qurilishi yakunlangan. [[Bahouddin Naqshband ziyoratgohi]]dagi [[Poyi ostona masjidi]] taʼmirlangan. Umuman, u ushbu ziyoratgohga tunlari koʻp qatnab, u yerdagi masjid va xonaqohlarni taʼmirlash ishlariga alohida eʼtibor qaratgan. Shuningdek, [[Chashmai Ayyub]]da joylashgan Ayyub paygʻambarning ramziy qabriga yogʻochdan ajoyib daxma yasatgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Qoʻqondan naqshin darvozani oʻlja qilib olib kelib, [[Qarshi]] qalʼasining Qoʻqon darvozasiga oʻrnattirgan{{sfn|Ravshanov|2006|p=586}}. Bu paytda tarixchi [[Muhammad Mirolim Buxoriy]] „Fathnomai sultoniy“ („Sulton fathnomasi“) asarini yozgan. Keyinchalik mashhur alloma boʻlib yetishgan yosh [[Ahmad Donish]] Amir Nasrulloh nazariga tushib, saroyga xizmatga olingan. Fiqhga oid „Favoidi muhammat muntaxib ut-tabaqot ul-hanafiya“ asarining muallifi [[Abdulloh ibn Avaz Muhammad al-Balxiy al-Kotib]] [[Buxoro]]da yashab ijod etgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=165}}. [[Muhammad Saidxoja ibn Shoh Saidxoja an-Nasafiy]]{{sfn|Jumanazar|2007|p=187—188}} va [[Mulla Sayid Nasafiy]]{{sfn|Jumanazar|2007|p=190}} kabi mohir hattotlar yashab ijod qilishgan. Muhammad Saidxoja ibn Shoh Saidxoja an-Nasafiyning hattotlik mahorati Amir Nasrullohni oʻziga rom etgan. U hukmdorga yoqqan asarlarni koʻchirib bergan. Jumladan Amir Nasrulloh amri bilan u [[Abu Homid Muhammad Gʻazzoliy]]ning „Kimyoyi saodat“ asarini koʻchirgan{{sfn|Jumanazar|2007|p=187—188}}. Shoir [[Shukuriy Fargʻoniy]] Amir Nasrulloh taklifi bilan Buxoroda naqqoshlik qilgan. Oʻsha davrda Samarqandda qurilgan koʻpgina binolarda Shukuriy Fargʻoniy naqshlari mavjud. === Ilm-fan sohasidagi siyosati === Amir Nasrulloh ota-bobosi davrida amal qilingan anʼanaga muvofiq, ilm-fan sohasiga homiylik qilgan; atrofiga ilm va sanʼat ahlini toʻplashga harakat qilgan. Ulugʻ allomalar va aziz-avliyolardan saboq olish uning suyukli odatiy ishlaridan biri boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. [[Buxoro]]da [[Ahmadjon poʻstindoʻz madrasasi|Ahmadjon poʻstindoʻz]] {{sfn|Jumanazar|2017|p=202—205}}, [[Badriddin madrasasi|Badriddin]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=207—208}}, [[Yoshi Uzoqbek madrasasi|Yoshi Uzoqbek]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=251}}, [[Ibrohim oxund madrasasi|Ibrohim oxund]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=277—279}}, [[Mahdixoja madrasasi|Mahdixoja]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=330—332}}, [[Modarixon xoʻrd madrasasi|Modarixon xoʻrd]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=367—368}}, [[Mulla Solih madrasasi|Mulla Solih]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=372—373}}, [[Olimjonboy madrasasi|Olimjonboy]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=392}}, [[Mulla Solih madrasasi|Mulla Solih]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=372—373}}, [[Oʻtkur qoʻshbegi madrasasi|Oʻtkur qoʻshbegi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=480}} madrasalari hamda, boshqa manbalarga koʻra, [[Qozi Hasanxoʻja madrasasi|Qozi Hasanxoʻja]], [[Eshoni Pir madrasasi|Eshoni Pir]], [[Mirzo Ubayd madrasasi|Mirzo Ubayd]], [[Ismoilxoʻja madrasasi|Ismoilxoʻja]], [[Mirzo Abdulgʻaffor madrasasi|Mirzo Abdulgʻaffor]], [[Tojiddin madrasasi|Tojiddin]] madrasalari ham uning davrida qurilgan. Xususan, Amir Nasrulloh donatorligida poytaxt [[Buxoro]]ning Poyi ostona guzarida, otasi [[Amir Haydar]]ning qabri yaqinida [[Amir Nasrulloh madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=181—182}}, Mirjon Ali guzarida [[Mirjon Ali madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=347—348}}, Hoji Habibulloh guzarida [[Oliy choʻbin madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}} bunyod etilgan. [[Buxoro madrasalari]]da haftada 4 kun (shanba, yakshanba, dushanba va seshanba kunlari) dars oʻtilgan. Amir Nasrulloh davrida esa haftada dars kunlarini koʻpaytirishga urinishlar boʻlgan. Keyinchalik bu toʻgʻrida [[Abu Abdurahmon]] shunday deb yozib qoldirgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=63—64}}: {{quote|Qozikaloni „At-takmillat aʼla at-tatimma“ sohibi Xojajon nomi bilan mashhur [[Muhammad Sharif ibn Atoullaxoja Buxoriy]]dir. U janobdan ilgari katta madrasalarda vaqf [masalalari] tafovutli boʻlib, „Shahri mulla Adaniy“ aqoididan mulla Jalolga qadar Avsatga koʻproq eʼtibor qilinardi. Uning asrida hammasi barobar boʻldi. Chorshanba tahsil kuni qilinib, payshanba va juma taʼtil etildi. Biroq hozir ham chorshanba ilgarigidek taʼtil hisoblanadi{{sfn|Jumanazar|2017|p=65}}.}} == Diniy sohadagi siyosati == Amir Nasrulloh salovatxonlikni juda yaxshi koʻrgan. [[Xoja Muhammad Boqibilloh Dehlaviy]]ning „Shifo al-amroz“ („Kasalliklar shifolari“) asarini qoʻldan qoʻymagan ekan. Asar chiroyli nasx xatida koʻchirilgan boʻlib, haftaning har bir kunida oʻqiladigan 535 ta salovatdan — duolar toʻplamidan iborat boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrulloh Qoʻqonni olganda (1842) oʻzi bilan birga Mavlaviy Jalla nomi bilan tanilgan [[Shayx Abdulatifxoja]]ni ham Buxoroga olib kelgan va uni mufti lavozimiga tayinlagan{{sfn|Jumanazar|2017|p=482}}. == Oilasi == Amir Nasrullohning oilaviy ahvoli tarixiy manbalarda juda kam yoritilgan. Birorta asarda bu haqida batafsil maʼlumot berilmagan. Faqat ayrim manbalarda uning farzandlari haqida maʼlumotlar keltirilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrullohning [[Muzaffar]], [[Akram]] va [[Malikxon toʻra]] ismli oʻgʻillari boʻlgan. Muzaffar otasidan keyin amirlik taxtiga oʻtirgan. Akram Muzaffarning ukasi boʻlgan deya taxmin qilinadi. Malikxon toʻra jismonan baquvvat boʻlmagan. U [[Hindiston]]ga ketib, oʻsha yerlarda hayot kechirgan va koʻp farzandlar koʻrgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. == Oʻlimi == Amir Nasrulloh 1860-yilda xastalanib qolgan. Oʻlimidan oldin [[Qarshi bekligi|Qarshi]], [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]], [[Kitob bekligi|Kitob]], [[Samarqand bekligi|Samarqand]] va [[Miyonqol]] viloyatlarida boʻlib, safar oyining 10-kuni poytaxt [[Buxoro]]ga qaytgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Kundan-kun ahvoli ogʻirlashib, 1860-yilning 21-sentyabrida{{sfn|Rajabov}} (5-oktyabrda{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}, 19-oktyabrda{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}) 60 yosh atrofida vafot etgan. Baʼzi manbalarda Amir Nasrulloh oʻlimiga quloq ogʻrigʻi sabab boʻlgan deb koʻrsatiladi. Buxoro jadidlarining mashhur namoyondalari Sadriddin Ayniy va Fitrat tomonidan XX asrning 20-30-yillarida yozilgan maʼlumotlarga qaraganda, amirning vafotiga Kenagasxonim sababchi boʻlgan. Shahrisabzni toʻliq qoʻlga kiritgan Nasrulloh uning sobiq hokimi Iskandar Vallamiyning singlisi Kenagasxonimni (Fitrat maʼlumotlarida Kengashoyim) nikohiga oladi. U akasining gʻarazli niyatini amalga oshirish uchun uxlab yotgan eri Nasrulloh qulogʻiga simob quyib yuboradi. Quloq ogʻriga uchragan Nasrulloh oʻlimi oldidan Kenagasxonimni Ark ichida joylashgan Childuxtaron qudugʻiga tashlashni buyuradi. Bu orada Buxoroda yashayotgan Iskandar Vallamiy va uning oila aʼzolari<ref>{{Kitob manbasi |title=Vatan tarixi 2-kitob |author=R.SHamsiddinov |page=81 |publisher=Toshkent Sharq 2016 |isbn=978-9943-26-493-9}}</ref>, shuningdek, kuyovi Yoqubbiy va uning farzandlari ham qatl qilinadi. Suiqasddan bir necha kun oʻtgach, 1860-yil 21-sentyabrda Nasrulloh qiynalib jon beradi<ref>{{Kitob manbasi |title=Nasrullohxon |author=Qahramon Rajabov |page=34 |publisher=Toshkent 2011 |isbn=978-9943-336-63-6}}</ref>. Marhumni [[Registon (Buxoro)|Registondagi]] [[Boloyi hovuz masjidi]]ga olib kelishgan va aʼlam ul-ulamo [[Sultonxoja aʼlam]] uning janoza namoziga imomlik qilgan. Bu tadbirga xalq behad koʻp yigʻilgan, natijada katta izdihom paydo boʻlgan va uni qabrgacha kuzatib borgan. U Buxoro shahridagi Joʻybor mavzesida, bobosi va otasining yoniga, hazrati Imlo (Eshoni imlo) qabristoniga dafn etilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amirdan yolgʻiz oʻgʻil Muzaffar qolgan. Nasrulloh oʻlimidan avval amirlik toj-u taxtini yolgʻiz oʻgʻli Muzaffariddinga emas, balki nevaralaridan biriga vasiyat qilib qoldiradi. Biroq Buxoro amirligi taxtiga 1860-yil 23-sentyabrda [[Muzaffar]] oʻtirgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. == Shaxsga nisbatan munosabat == Amir Nasrulloh hukmronligi davri yetarlicha ilmiy tadqiq etilmagan. Hozirga qadar uning shaxsi haqida ilm ahli bir-biriga qarama-qarshi va zid fikrlar bildiradi. Bunga sabablardan biri sifatida, ilgʻor va erkin fikrli kishilarnining Amir Nasrulloh tomonidan quvgʻin qilinib, hatto ularni turli yoʻllar bilan oʻldirtirgani tarixiy manbalar va ilmiy tadqiqotlarda koʻp bor taʼkidlangani koʻrsatiladi{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Masalan, [[Muhammad Mir Olim Buxoriy]] va [[Abdumutallib Fahmiy]] kabi baʼzi mualliflar asarlarida u haqida yomon soʻz aytilmaydi{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Biroq, Qoʻqon xonligining istilo qilinishi va u yerda amalga oshirilgan oʻlim jazolari, Junaydulloh Hoziq, Oxund Darvesh Muhammad Keshiy kabi allomalarning oʻldirilishi uning shaʼniga hozirga qadar taʼna toshlarini otilishiga sabab boʻlmoqda{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. [[Buxoro xalq sovet respublikasi]] davridan boshlab yangi tuzum faollari boʻlgan [[Yosh buxoroliklar]] ([[Jadidchilik|jadidlar]]) oʻzlarining yaqinda mavh etilgan gʻanimlari — [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasi amirlarini keskin tanqid qilishga kirishganlar. Bu ishning boshida taniqli mahalliy adiblar [[Sadriddin Ayniy]] va [[Abdurauf Fitrat]]lar turishgan. Yirik davlat arbobi [[Fayzulla Xoʻjayev]] esa ularning gʻoyaviy mafkurachisi hisoblangan. Bu holat 1925-yildan keyin, [[Oʻzbekiston SSR]] tuzilgach, ayniqsa, avj olib ketgan. Bu davrga kelib nafaqat Amir Nasrullohni, balkim barcha Mangʻitlar oʻzbek sulolasi amirlarini qoralash jarayoni yoppasiga ommaviy kampaniyaga aylantirilgan. Bu holat Qoʻqon tarixnavislik maktabiga mansub jadidchi [[Isʼhoqxon Ibrat]]ning „Fargʻona tarixi“ asarida ham oʻzining yaqqol ifodasini topgan. A. Fitrat va I. Ibrat tomonidan Amir Nasrulloh „Botur qassob“, „Qassobning botiri“ degan nomlar bilan atalgan. Amirga yopishtirilgan ushbu yorliq keyingi davrlarda oʻzining tarixiy xizmatini koʻrsatgan{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}. Quyida A. Fitrat asaridan iqtibos keltirilgan: {{quote|[[Amir Haydar]]dan keyin uning oʻgʻli [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] taxtga oʻtirdi, biroq ikki oyu necha kundan keyin u vafot etdi. Uning oʻrnini [[Amir Umar]] egalladi. Biroq Amir Haydarning oʻgʻli Amir Narullo oʻzining birodariga qarshi lashkar tortib Buxoroni oʻrab oldi va hukumatni oʻz qoʻliga oldi. Nasrullo oldin Amir Umarni omon qoldirib, Buxorodan chiqarib yubordi, ammo ahdiga vafo qilmay orqasidan jallodini yubordi. Jallod Amir Umar boshini kesib keltirdi. Nasrullo oʻzining boshqa aka-ukalarini ham turli hiylalar bilan oʻldirdi va Buxoro hukumatiga hech qanday raqibsiz ega boʻldi{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}.}} Q. Rajabov A. Fitratning asarida ''"tarixiy haqiqatdan chekinilgan, mangʻit hukmdorlari faoliyatini baholashda sinfiy yondashuv ustun boʻlgan"'' deb baho bergan va A. Fitratning Amir Nasrullohga nisbatan aytilgan quyidagi gaplarni amir hayoti toʻgʻrisidagi tarixiy haqiqat deb qabul qilmaslik lozimligini taʼkidlagan. {{quote|Xalqning goʻzal chahrali qizlari va oʻspirin farzandlarini uning qoʻlidan qochirish, xalos boʻlish yoʻli yoʻq edi. Har bir qiz yoki biror oʻspirin ming yoʻl bilan beayov amir qoʻlidan qochib qutulishga intilsa, amir kishilari har xil yoʻl bilan ularni qatl etishar edi … . Amir Nasrullo har kimni arzimas bahona bilan oʻldirar va mulkini talon-aroj etar edi. Uning hokimiyati davrida Buxoro xalqi ziyofat, majlis oʻtkaza olmas edi. Hatto oxirgi nafasi chiqayotgan paytida ham uning qontalab hirsi toʻxtamadi va oʻzining [[Kengashoyim]] ismli xotinini ''„mening qulogʻimga simob quyding“'' deb jallodga topshirdi. Ushbu begunoh ayolning oxirgi qoni tomchilari yerga oqayotgan paytda amir Nasrulloning ham soʻnggi nafasi toza havoni bulgʻadi{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}.}} Amir Nasrulloh faoliyati toʻgʻrisida sovetlar davrida ham, [[SSSR]] qulab [[Oʻzbekiston]] mustaqillikka erishganidan keyin ham tadqiqotchilar koʻp yozishgan. Biroq bu asarlarning aksariyatida Mangʻitlar oʻzbek sulolasining ushbu hukmdorlari hayoti va faoliyati bir tomonlama koʻrsatilib, Amir Nasrulloh qiyofasi faqat qora boʻyoqlarda tasvirlangan. Qahramon Rajabovning fikricha, Amir Nasrulloh haqida XIX asr boshida „turli daʼvolar va yuzaki mulohazalar“ bildirayotgan mualliflarning aksariyati tarixchi emas, balki jurnalistlar, adiblar, adabiyotshunos olimlar va boshqa kasb egalaridir{{sfn|Rajabov|2011|p=3}}. Ingliz olimi [[John Wheeler]] Amir Nasrullohning davlatni boshqarish faoliyatiga quyidagicha ijobiy baho beradi{{sfn|Shodiyev|2010|p=22—23}}: {{quote|[Amir Nasrulloh] shafqatsiz hamda mustabid hukmronligiga qaramasdan, u davlat qurilishi yoʻlida bir qator ijobiy ishlarni ham amalga oshirdi. Oʻziga sodiq harbiylar bilan birga professional qoʻshin tashkil qildi, bir qancha sugʻorish loyihalarini va maʼmuriy-huquqiy islohotlarni amalga oshirdi{{sfn|Shodiyev|2010|p=22—23}}.}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|2}} * {{kitob manbasi|author=Alimova R. R.|title=Oʻrta Osiyo xonliklarining qoʻshni davlatlar bilan diplomatik va savdo-iqtisodiy munosabatlari (XVI—XX asr boshlari rus tarixshunosligi va manbalari asosida|date=2017|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik instituti|location=Toshkent|pages=147|ref=Alimova}} * {{kitob manbasi|author=Jumanazar A. K.|title=Buxoro taʼlim tizimi tarixi|date=2017|publisher=Akademnashr|location=Toshkent|pages=592|isbn=978-9943-4728-2-2|ref=Jumanazar}} * {{kitob manbasi|author=Jumanazar A. K.|title=Nasaf|date=2007|publisher=Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti|location=Toshkent|pages=204|isbn=978-9943-06-029-6|ref=Jumanazar}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Amir Haydar yoxud «amiri sayyid»|publisher=Buxoro mavjlari|location=Buxoro|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Amir Nasrulloh Bahodurxon yoxud «xoni shahid»|publisher=Buxoro mavjlari|location=Buxoro|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Nasrullohxon (risola)|date=2011|publisher=Abu matbuot-konsalt|location=Toshkent|isbn=978-9943-336-63-6|ref=Rajabov}} * {{kitob manbasi|author=Ravshanov P.|title=Qarshi tarixi|date=2006|publisher=Yangi asr avlodi|location=Toshkent|pages=648|isbn=5-633-01899-0|ref=Ravshanov}} * {{kitob manbasi|author=Ravshanov P.|title=Shahrisabz tarixi (Eng qadim davrlardan XX asrning I choragigacha|date=2011|publisher=Yangi asr avlodi|location=Toshkent|pages=548|isbn=978-9943-08-760-6|ref=Ravshanov}} * {{kitob manbasi|author=Toʻrayev H.|title=Buxoro tarixi: oʻquv qoʻllanma|date=2020|publisher=Durdona|location=Buxoro|pages=592|isbn=978-9943-6571-0-6|ref=Toʻrayev}} * {{kitob manbasi|author=Shodiyev J. M.|title=Buxoro amirligi davlatchiligining rivojlanishi|date=2010|publisher=TDYI nashriyoti|location=Toshkent|pages=114|ref=Shodiyev}} {{refend}} {{OʻzME}} {{Mangʻitlar}} [[Turkum:Buxoro amirligi hukmdorlari]] [[Turkum:Qarshi beklari]] [[Turkum:Osiyodagi 19-asr hukmdorlari]] le4f8f75ev2qw18fia23k6gtpslftpx 6271524 6271523 2026-09-16T04:54:25Z Sherzod11W 273619 6271524 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi |ismi = Amir Nasrulloh |asl ismi = Nasrulloh |tasvir =Nasrulla.jpg |uzunlik = |izoh =Amir Nasrullohning portreti. Buxoro amirligi hukmdorlarining musavvir tomonidan chizilgan dastlabki surati. |lavozimi = [[Buxoro amirligi]] hukmdori |bayroq = Flag of the Emirate of Bukhara.svg |gerb = Coat of arms of the Emirate of Bukhara.jpg |boshlanish davri= [[1827-yil]] [[22-mart]] |tugash davri= [[1860-yil]] [[21-sentyabr]] |oʻtmishdoshi = [[Amir Umar]] |vorisi= [[Amir Muzaffar]] |lavozimi_2 = [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyati]] hokimi |bayroq_2 = Flag of the Emirate of Bukhara.svg |gerb_2 = Coat of arms of the Emirate of Bukhara.jpg |boshlanish davri_2= [[1821-yil]] |tugash davri_2= [[1827-yil]] [[22-mart]] |monarx_2= [[Amir Haydar]]<br>[[Amir Husayn]]<br>[[Amir Umar]] |tavallud sanasi = [[1806-yil]] [[1-iyun]] |tavallud joyi = [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] |vafot sanasi= {{vafot sanasi va yoshi|1860|9|21|1806|6|1}} |vafot joyi= Buxoro, Buxoro amirligi |dafn= [[Buxoro]]<br />Joʻybor mavzesi<br />[[Eshoni Imlo qabristoni]] |sulolasi= [[Mangʻitlar sulolasi]] |otasi= [[Amir Haydar]] |onasi= |xotini= [[Kenagas oyim]]<br />[[Podshohxon oyim]] |bolalari= [[Amir Muzaffar]] |fuqaroligi = [[Fayl:Flag of the Emirate of Bukhara.svg|25px]] [[Buxoro amirligi]] }} '''Nasrulloh (Nasrulla, Nasrullaxon, Amir Nasrulloh, Amir Sayyid Nasrulloh, Amir Sayyid Nasrulloh Bahodirxon)''' (1806-yil 1-iyun, [[Buxoro]], [[Buxoro amirligi]] — [[1860-yil]] [[21-sentyabr]], Buxoro, Buxoro amirligi) — [[Buxoro amirligi]] hukmdori (1827—1860). Davlat arbobi va [[sarkarda]]. [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasining 7-hukmdori va ushbu sulolaning 5-amiri. [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatining]] hokimi boʻlgan (1821—1827). Buxoro amirligining eng kuchli amirlaridan biri boʻlgan. Aynan ushbu hukmdor farmoni bilan Maknuna taxallusi bilan ijod qilgan Nodirabegim ([[Nodira]]) va amir oilasiga taalluqli boshqa shaxslar ([[1842-yil]]) qatl etilgan. == Kelib chiqishi == Nasrulloh [[Amir Haydar]] xonadonida 1806-yil 1-iyunda [[Buxoro shahri]]da tugʻilgan. U oilada 2-oʻgʻil farzand edi. Bu davrda uning otasi Buxoro amirligi hukmdori boʻlgan{{sfn|Rajabov|2011|p=12}}. Nasrullohning ota tomonidan shajarasi quyidagicha edi: Amir Nasrulloh — [[Amir Haydar]] — [[Amir Muhammad Shohmurod]] — [[Muhammad Doniyolbiy otaliq]] — [[Xudoyorbiy otaliq]] — Xudoyqulibiy — Keldiyorbiy — Chovushboy — Bekberdibiy — Xo'jamberdibiy — Davlat Mirza — Jonibiy — Musobiy — Abduqutluqbiy — No'monbiy. Uning bobokaloni Chovushboy oʻz davrida oʻzbek qavmlari orasida [[mangʻit]] urugʻining juda boy-badavlat kishisi boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=256—264}}, shajara boshidagi bobosi No'monbiy esa Dashti Qipchoq O'zbeklari mang'itlar urug'ining sardori bo'lgan. Uning ota buvisi [[Ashtarxoniylar]] oʻzbek sulolasining vakili va [[Buxoro xonligi]] hukmdori [[Abulfayzxon]]ning (1711—1747) qizi [[Yulduz begim]] ([[Shamsiyabonu (Buxoro amirligi)|Shamsiyabonu]]) edi. Uning ota buvisi tomonidan nasabi 2 tarmoq boʻylab [[Chingizxon]]ga va boshqa 2 tarmoq boʻylab [[Muhammad]] paygʻambarning avlodlari [[sayyid]]larga yetadi{{sfn|Jumanazar|2017|p=256—264}}. == Yoshlik yillari. Siyosiy va harbiy faoliyatining boshlanishi == === Amir Haydar hukmronligi davrida === [[Amir Haydar]] (1800—1826) oʻgʻli Nasrullohni 15 yoshligidan davlat boshqaruvida jalb qilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. U 1821-yildan otasi hamda birodarlari [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] (1826) va [[Amir Umar]]lar (1826—1827) hukmronligi davrida [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatida]] hokimlik qilgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh nihoyatda qatʼiyatli shaxs boʻlganligi bois, otasi uni barcha urushlarga oʻzi bilan olib borgan. Baʼzi hollarda uning oʻzini yuborgan. U yoshligidanoq otasining sirlari mahrami boʻlgan. Amir Haydar boshqa oʻgʻillariga nisbatan hamisha uni oʻziga yaqin tutgan ekan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Nasrullohning maʼnaviy kamolotga erishuvida Buxoroda alohida nufuzga ega boʻlgan mashhur shayx [[Muhammad Husayn al-Aʼlaviy al–Buxoriy]] katta rol oʻynagan. Amir Nasrulloh oʻzining piri hisoblagan bu shayxni keyinchalik [[Romitan tumani]]dagi Qori Kamol qishlogʻidan [[Buxoro shahri]]ga koʻchishi uchun roziligini olib, unga [[Shayx Habibulloh xonaqosi]]dan maxsus hujra ajratib bergan va nafaqa tayinlagan{{sfn|Rajabov|2011|p=12}}{{sfn|Rajabov}}. [[Buxoro amirligi]] hukmdori [[Amir Haydar]] 1826-yil 6-oktyabrda 48 yoshida Buxoro shahrida toʻsatdan vafot etgach, sulola vakillari oʻrtasida hokimiyat uchun keskin kurash boshlanadi. Amir Haydar Qarshi viloyati hokimi boʻlgan oʻgʻli Nasrulloh huzurida boʻlib, Buxoroga qaytayotganda bedavo bir dardga chalingan va poytaxtga yetib kelgach, olamdan oʻtgan edi. Marhum amirdan 7 oʻgʻil va 8 qizning qolganligi vaziyatni yanada murakkablashtirgandi. Buxorodagi saroy aʼyonlari va akobirlar, urugʻ boshliqlari va harbiy sarkardalarning mangʻit shahzodalarning muayyan bittasiga tarafkashlik qilishi, shahzodalarni bir-biriga qarshi gij-gijlashi va qayrab solishi bu kurashni yana ham avj oldirgan va keskinlashtirgan edi{{sfn|Rajabov|2011|p=4}}. Amir Haydar betob boʻlib toʻshakda yotganida saroy ahlini huzuriga chaqirib, bir maʼlumotga koʻra eng katta oʻgʻli [[Husayn toʻra]]ni{{sfn|Rajabov|2011|p=4}}, boshqasiga koʻra — 2-oʻgʻli Nasrullohni{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}} oʻzining valiahdi deb eʼlon qilgan. ==== Miyonqol qoʻzgʻoloni ==== {{Asosiy|Miyonqol qoʻzgʻoloni}} === Amir Husayn hukmronligi davrida === [[Amir Haydar]] vafot etgandan soʻng dastlab Buxoro amirligi taxtiga toʻngʻich farzand va valiahd sifatida, vasiyatga binoan yoki oʻzining tarafdorlari koʻmagida{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}, Husayn toʻra koʻtarilgan va u [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] nomi bilan 78 kun amirlik qilgan. Uning amirlik davri 1826-yil 9-oktyabrdan (10-oktyabrdan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}) oʻsha yilning 22-dekabrigacha (20-dekabrigacha{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}) davom etgan{{sfn|Rajabov|2011|p=5}}. Amir Husaynning qoʻli ochiq, sahovatpesha boʻlgani saroydagi ayrim nufuzli amaldorlarga yoqmagan. Avvallari uning shu fazilatini deb otasi oʻrtasida kelishmovchiliklar yuz berib turgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amaldorlar boshidan Amir Husaynni taxtga koʻtarilishini xohlashmagan. Xususan, Amir Haydar davridan buyon Buxoro qoʻshbegisi lavozimini egallab turgan [[Muhammad Hakimbiy qoʻshbegi|Hakimbiy qoʻshbegi]] oʻsha paytda [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyatida]] hokimlik qilayotgan Nasrullohga maxfiy tarzda odam yuborib, amirlik taxtiga eng loyiq odam u ekanligini shahzodaga bildirgan va taxtni egallashga daʼvat qilgan. Nasrulloh [[Qarshi]]dan [[Buxoro]]ga qarab katta qoʻshin bilan yoʻlga chiqqan. Biroq, keyin Nasrulloh akasi Amir Husaynga muqovamat qilmay, siyosiy vaziyat oʻzgarishini poylab turishni oʻziga maʼʼqul deb topgan{{sfn|Rajabov|2011|p=6}}. Amir Husayn toʻsatdan xastalanib qolgach, 1826-yilning kech kuzida [[Karmana bekligi|Karmana viloyatida]] hokimlik qilayotgan ukasi [[Amir Umar|Umarni]] oʻz oʻrniga amir etib koʻtarilishini vasiyat qilib jon bergan. Bu orada amirlikda hokimiyat uchun kurash yana avjiga jiqqan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. === Amir Umar hukmronligi davrida === [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] vafotidan soʻng, vasiyatga koʻra va baʼzi saroy aʼyonlari, qoʻshin sarkardalarining yordami bilan 17 yoshli Umar 1826-yil 23-dekabrda Buxoro amirligi taxtiga koʻtarilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. Nasrulloh akasining vafotini eshitib Qarshidan Buxoro tomobga yoʻlga chiqqan va [[Qorovulbozor|Qorovul qishlogʻiga]] yetganida ukasi Umarning taxtni egallagani haqida xabar kelgan. U poytaxt Buxoroga borish-bormasligini bilolmay taraddudlanib qolgan va iziga qaytib ketgan. Nasrulloh anʼanaga muvofiq amirlik taxti oʻziga tegishli deb bilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}} [[Amir Umar]] atigi 4 oyga yaqin hukmronlik qilgan. U xalq oʻrtasida unchalik obroʻga ega boʻlmay, hukmronligi davrida aysh-ishrat va maishatga berilgan edi. Bu paytda Buxoro amirligida davlat boshqaruvini oʻz manfaatlarini oʻylaydigan [[Togʻay qozoq]] va [[Ismatullohbiy qalmoq]] kabi saroy akobirlari oʻz tizginiga olishgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Bu holdan tashvishga tushgan saroy aʼyonlari va amaldorlarining koʻpchiligi Amir Umarxonning akasi va [[Qarshi bekligi|Qarshi viloyati]] hokimi Nasrullohga maktub yuborib, uning Buxoro amirligi taxtini egallashiga takroran daʼvat etishgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8}}. Nasrulloh barcha imkoniyatlarini ishga solib hokimiyat uchun kurashni boshlab yuborgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. U [[Qarshi]]dan [[Buxoro]]ga kelgan. Lekin ukasi Amir Umar [[Buxoro darvozalari]]ni akasi uchun berkitib qoʻygan. Nasrulloh [[Bahouddin Naqshband ziyoratgohi]]ga qaytib, [[Samarqand]] tomonga yuzlangan. Samarqand ahli Nasrullohni yaxshi kutib olgan. [[Temuriylar]] davridan qolgan anʼanaga asosan, Nasrulloh mashhur [[Koʻktosh]] taxtiga amir etib koʻtarilgan. Soʻngra, Zarafshon vohasi ([[Samarqand bekligi|Samarqand]], [[Miyonqol]], [[Kattaqoʻrgʻon bekligi|Kattaqoʻrgʻon]] va [[Karmana bekligi|Karmana]] viloyatlari) aholisining madadiga tayanib poytaxt Buxoro ustiga harbiy yurish qilishga kirishgan{{sfn|Rajabov|2011|p=8—9}}. Nasrulloh Samarqanddan Buxoroga qoʻshin tortib kelib, Amir Umarxon ham oʻz lashkari bilan unga qarshi chiqqanida, [[Karmana bekligi|Karmana viloyatida]] har ikki qoʻshin oʻzaro yuzma-yuz boʻlgan. Biroq jang arafasida Amir Umarxonning qoʻshini parokandalikka uchrab, tarqalib ketgan. Ikki shahzodaning kichik ukalari [[Zobir]], [[Hamza (Buxoro amirligi)|Hamza]] va [[Safar (Buxoro amirligi)|Safarlar]] akalari Amir Umarxondan yuz oʻgirib, katta akalari Nasrulloh tomoniga oʻtishgan. Nasrulloh ularni shafqat va marhamat bilan qaʼbul qilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=9}}. Nasrulloh 50 kunlik (70 kunlik; 1,5 oylik{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}) qamaldan soʻng [[Hakimbiy qoʻshbegi]], [[Rajabbek parvonachi]] va [[Ayozbiy toʻpchiboshi]]larning{{sfn|Jumanazar|2017|p=178}} shahar ichidan turib qilgan tadbirlari natijasida poytaxt Buxoroni jangsiz qoʻlga kiritgan{{sfn|Rajabov|2011|p=9—10}}. Amir Umarxondan taxtni tortib olgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=418}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=544}}. Amir Haydar vafotidan ushbu davrgacha (1826—1827) boʻlib oʻtgan voqealar, baʼzi bir mahalliy tarixchi olimlarga, saroy aʼyonlari Nasrullohni taxtga yaqinlashtirmaslikka intilishgandek tuyulgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. == Buxoro amirligi hukmdori == Nasrulloh [[Amir Haydar]] vafotidan keyin 6 oy oʻtgandan soʻng{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}, hokimiyat uchun kechgan keskin kurashlarda akasi amir [[Amir Husayn]] (1826) va ukasi [[Amir Umar]]lardan (1826—1827) soʻng, 1827-yil aprel oyining boshlarida (18-martda; 24-martda) 21 yoshida [[Buxoro amirligi]] taxtiga amir etib koʻtarilgan{{sfn|Rajabov|2011|p=10}}{{sfn|Rajabov}}. Uning hukmronligi davri yetarlicha ilmiy tadqiq etilmagan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrulloh oʻz hukmronligi davrida islom shariati koʻrsatmalariga qatʼiy amal qilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}{{sfn|Rajabov|2011|p=15}}{{sfn|Rajabov}}. Jasur va dovyurak kishi boʻlganligi bois unga „bahodir“, „botir“ unvonlari berilgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}{{sfn|Rajabov|2011|p=15}}{{sfn|Rajabov}}. Vaqt oʻtishi bilan, Amir Nasrullohning siyosat yuritishda maslahatchilari tobora kamayib borgan va hukmronligining soʻnggi davrlarida yolgʻizlanib qolgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. === Ichki siyosati === 1839—1840-yillardan boshlab Amir Nasrulloh oʻz ichki siyosatida qattiqqoʻllik bilan davlatda tartib oʻrnatishga intilgan. Uning keskin siyosatiga qarshi chiqqan mansabdorlarni esa ayovsiz jazolagan{{sfn|Rajabov|2011|p=18}}. Hukmdor sifatida davlatning ichki va tashqi dushmanlariga zarba bergan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. Amir Nasrulloh markazlashtirish siyosatini olib borgan: markaziy hokimiyatga boʻysunishni istamagan [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]] va [[Kitob bekligi|Kitob]] beklarining qarshiligini sindirib, separatistik (ajralish va taslimchilik) kayfiyatlariga barham bergan. Amir butun [[Movarounnahr]] va [[Xorazm]]ni yagona davlat ostiga birlashtirishga intilgan. U bu rejasini toʻliq amalga oshira olmagan boʻlsa ham, qisqa muddat davomida butun Movarounnahrni yagona davlat sifatida boshqargan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}. [[Qoʻqon xonligi]] hududining Buxoro amirligi tarkibiga qoʻshib olinishi mintaqadagi ikki oʻzbek davlatchiligini oʻzaro birlashtirish edi{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh oʻzining faol siyosatida qator yutuqlarga erishib, Buxoro davlatining yaxlit qismi hisoblangan [[Balx xonligi|Balx]], [[Marv bekligi|Marv]] (1843{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) va boshqa viloyatlar hududlarini amirlik ixtiyoriga yana qaytargan. Biroq bu hududlar keyinchalik turli sabablar natijasida Buxoro amirligi tarkibidan chiqib ketgan{{sfn|Rajabov}}. Shu bilan birga Amir Nasrulloh oʻz faoliyatida bir qator jiddiy siyosiy xatolarga ham yoʻl qoʻygan. Buning ustiga Amir Nasrulloh amri bilan [[Nodirabegim]]ning oʻldirilishi uning obroʻsiga salbiy taʼsir koʻrsatgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh tomonidan Buxoro amirligida oʻtkazilgan turli islohotlar natijasida davlatning iqtisodiy va harbiy qudrati mustahkamlana borgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Rajabov}}. ==== Maʼmuriy va siyosiy sohalardagi islohotlari ==== Amir Nasrullohning maʼmuriy va siyosiy sohadagi islohotlari oqibatida davlat boshqaruviga xalqning turli tabaqalari orasidan chiqqan kishilar kelib qoʻshilgan. Amir Nasrulloh oʻzining 33,5 (34{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}, 35{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) yillik Buxoro amirligidagi hukmronligi davrida davlat hokimiyatini mustahkamlash maqsadida urugʻ va qavm boshliqlari boʻlgan koʻplab amaldorlarni quyi tabaqalardan chiqqan yosh va gʻayratli kishilar bilan almashtirgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=187}}. U koʻproq [[tojiklar]] va [[ajnabiylar]]ni eng muhim lavozimlar va mansablarga tayinlagan. Oʻz manfaatini davlat va xalq manfaatidan ustun qoʻygan saroy amaldorlari va akobirlarni egallab turgan lavozimlaridan chetlashtirgan, ularga nisbatan qatʼiy jazo choralarini koʻrgan{{sfn|Rajabov|2011|p=16}}{{sfn|Rajabov}}. Nasrulloh davrida uning taxtga oʻtirishiga koʻmaklashgan Muhammad Hakimbiy qoʻshbegining taʼsir doirasi oʻsib boradi. 1831—1833-yillarda Buxoroga sayohat qilgan A.Byorns qoʻshbegining ikki birodari ikki katta viloyatga, 13 oʻgʻli turli viloyat va tumanlarga hokim boʻlgani, oʻgʻillaridan biri kelajakda oʻz oʻrniga ega chiqishi, qoʻshbegi lavozimini egallashini yozib qoldirgan. Buxoroga kelgan H.Vamberi (Buyuk Britaniya imperiyasi josusi) ham Hakimbiyning katta miqdordagi mol-mulkida minglab qullar xizmat qilganini yozib qoldrgan. Keyinchalik amir Nasrullohxon buyrugʻiga koʻra Hakimbiy qoʻshbegi shariat sudi (qozixona) ga topshiriladi. U davlat gʻaznasini oʻzlashtirganlik va xalqqa jabr-zulm qilganlikda ayblanib, lavozimidan ozod qilinadi. Avval Qarshi, soʻng Nurotaga surgun qilinadi. 1840-yilda qatl ettiriladi. Lekin Nasrullohxon uning oila aʼzolarini jazolamagan. Uning davlat miqyosidagi eng muhim lavozimlarga turkiy oʻzbek qavmlaridan tashqari ajnabiylarni tayinlashi, davlat boshqaruvida eroniy [[qul]]lar boʻlgan [[shia]]larning taʼsiri oshishi, [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasining forslashish jarayoni, oʻzbek tilining mavqei pasayishi va boshqalar Amir Nasrulloh yoʻl qoʻygan jiddiy xatolardan hisoblanadi{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh davlatdagi otaliq lavozimini bekor qilib, qoʻshbegi lavozimini egallagan shaxsga mamlakatning bosh vaziri ixtiyoridagi vakolatlarni topshirgan. Amir Nasrulloh davridan boshlab qoʻshbegi Buxoro amirligida amirdan keyin ikkinchi shaxs hisoblangan{{sfn|Rajabov|2011|p=29}}. ==== Harbiy sohadagi islohotlari ==== Amir Nasrulloh maʼmuriy va siyosiy sohalarda islohotlar oʻtkazishdan tashqari, harbiy islohotlarga ham eʼtibor qaratgan. Harbiy sohada islohotlar oʻtkazilishidan oldin, yaʼni 1830—1832-yillarda poytaxt [[Buxoro]]da 20 ming kishilik otliq qoʻshin, 400 kishilik piyoda qoʻshin boʻlib, ularning ixtiyorida 41 ta artilleriya toʻpi boʻlgan. Biroq, bundan tashqari, bu paytda davlatning turli hududlarida 50 ming kishilik otliq qoʻshin (ulardan 10 ming kishi [[Balx]]da va [[Amudaryo]]dan janubdagi hududlarda) ham mavjud edi. Manbalarda keltirilishicha bu qoʻshin eljari (hozirgi [[militsiya]]) shaklidagi qoʻshin turi boʻlib, davlat ichidagi ichki xavfsizlikni taʼminlashga xizmat qilgan edi{{sfn|Rajabov}}. 1837-yili Amir Nasrulloh oʻtkazgan harbiy islohotlar natijasida [[Buxoro qoʻshini|Buxoro amirligi qoʻshinining]] jangovar holati yaxshilangan. Har biri 800 kishidan iborat 50 ta sarbozlar boʻluklari va 250 kishilik toʻpchilar guruhi tashkil qilingan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}. Xorijdan harbiy mutaxassislar jalb qilinib, ulardan zamonaviy qurol-yarogʻlar tayyorlash va foydalanish sirlari oʻrganilgan. 1834-yilda [[Eron]]dan kelgan [[Abdusamad Tabriziy]] yevropacha usuldagi nizomiy askarlarga tartib bergan va 1837-yilda maxsus toʻpchilar qoʻshinini tuzgan. Buxoroda toʻp va zambaraklar quyish uchun maxsus toʻpxona qurilgan. 200 kishidan iborat ingliz rusumidagi maxsus askariy guruh tuzilib, unga eroniy qullar kiritilgan. Ushbu guruh Amir Nasrullohning oʻziga xos maxsus gvardiya otryadi boʻlib, unga Abdusamad Tabriziy boshchilik qilgan. Shuningdek, xorijdan yana [[Shohruhxon (Buxoro amirligi)|Shohruhxon]] va [[Ibrohimxon toʻpchiboshi]] va boshqa harbiy mutaxassislar olib kelingan. Buxoro amirligining harbiy qoʻshinida qizil kurtka, oq shalvar va qalpoqdan iborat maxsus harbiy kiyim joriy etilgan. Muntazam piyoda qoʻshinining soni 40 ming (yoki 2,5 ming) sarbozdan iborat (yoki ortiq{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}) boʻlgan. Keyinchalik sarbozlarning har biri nayzali miltiq, qilich va toʻpponcha bilan qurollantirilgan. Amir sarbozlariga eron, turk zobitlaridan tashqari ayrim rus ofitserlari ham taʼlim berishgan{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh 1837-yil [[Markaziy Osiyo]]da oʻqotar qurol bilan qurollangan va [[kazarma]]larda joylashgan ilk muntazam qoʻshinni — [[Sarboz]]lar batalonini tuzgan. Nasrulloh davrida qoʻshin tuzilishi quyidagi koʻrinishda boʻlgan: Harbiy asirlardan iborat 80 kishilik guruh, 700 kishilik harbiy boʻlinma, ular 7 dastaga boʻlinib boshida ellik boshi, bu guruh ham oʻnliklarga boʻlinib, dahboshi boshqargan va yuzboshiga yordamchi harbiy mansabdor hisoblangan. Nasrullohdan oldin ham amirlikda toʻplar mavjud boʻlgan. Nasrulloh esa ularni alohida guruh qilib, Buxoroning Oʻgʻlon va Talipoch darvozalari oldida toʻpchi kazarmalarini barpo etadi. Oʻsha paytda bu hududlar „Sarbozxona“ nomi bilan mashhur boʻlgan. Sarbozxonada harbiylarning 800 uydan iborat muntazam yashash manzili joylashgan edi. Amir Nasrulloh tashkil etgan toʻpchilar tarkibida 14 nogʻarachi, 14 naychilardan iborat musiqachilar guruhi mavjud boʻlib. har bir yuzlikda ikkita turk naʼmunasidagi barabanchi, 4 ta surnaychi, 6 ta trubachi faoliyat koʻrsatgan. Bundan tashqari, rus harbiy asirlaridan tatar Ismoil va rus Trofim murabbiyligida piyoda sarbozlardan tashkil etilgan harbiy musiqachilar guruhi bolobomchilar ham boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://cyberleninka.ru/article/n/amir-nasrulloxon-amalga-oshirgan-harbiy-islohotlar/viewer |sarlavha=AMIR NASRULLOXON AMALGA OSHIRGAN HARBIY ISLOHOTLAR |sana=oktyabr 2021-yil |qaralgan sana=16.07.2023 |muallif=Mamatqobulov To‘lqin |til=o'zbekcha |nashriyot=}}</ref>. Ayniqsa, Amir Nasrullohning harbiy sohadagi islohotlarining natijasi keyinchalik [[Rossiya imperiyasi]]ning tajovuzi va hujumiga qarshi kurashda Buxoro amirligining uchta [[Oʻzbek xonliklari|oʻzbek davlati]] oʻrtasida nisbatan eng keskin va qattiq qarshilik koʻrsatishiga olib kelgan. Rossiya imperiyasi bosqiniga qarshi kurashda Buxoro amirligi magʻlubiyatga uchragan boʻlsa ham, mamlakat hududlarining muayyan qismi saqlab qolingan{{sfn|Rajabov}}. ==== Sharisabzni amirlik tasarrufiga qaytarilishi ==== Amir Nasrulloh Buxorodagi markaziy hokimiyatga boʻysunishni istamagan va unga qarshi separatistik kayfiyatda boʻlgan kenagaslar tasarrufidagi Shahrisabz va Kitob bekliklariga qarshi qatʼiyat bilan koʻp yillar davomida murosasiz kurash olib borgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Ularga qarshi koʻp bora yurishlar qilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. Shahrisabz viloyati Buxoro xonligi hukmdori [[Ubaydullaxon II]] zamonidan eʼtiboran mustaqillik daʼvosini qilib kelgan, [[Amir Shohmurod]] va [[Amir Haydar]] davrida esa bunga deyarli erishgan edi{{sfn|Ravshanov|2011|p=410}}. Amir Nasrullohning otasi Amir Haydar hukmronligining dastlabki yillarida [[Qoʻqon xonligi]] bilan boʻlgan urushda koʻrsatgan yordami uchun [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz viloyatining]] mahalliy hokimi [[Doniyor valloma Niyozali oʻgʻliga]] (Doniyol otaliqqa) viloyatni mulk sifatida taqdim etgan. Natijada, Shahrisabz vohasi 1856-yilga qadar yarim mustaqil boshqaruvni oʻz qoʻlida saqlab qolgan edi{{sfn|Rajabov. Amir Haydar yoxud «amiri sayyid»}}. Amir Nasrulloh Buxoro amirligi taxtiga chiqqan davrda Shahrisabz Doniyol otaliq boshchiligidagi anchagina kuchli, nafaqat oʻzini himoya qilishga qodir, balki amirlikdagi siyosiy hayotga sezilarli taʼsir koʻrsata oladigan oʻlkaga aylangan edi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasrulloh taxtga chiqqanining ikkinchi yilida Shahrisabz va Kitob viloyatlari ustiga katta qoʻshin bilan harbiy yurish qilgan Amir Nasrullohga qarshi Doniyor vallamiy uzoq yillar kurash olib boradi. Janglarda yetgan jarohat uning navqiron yoshida vafot etishiga sabab boʻladi{{sfn|Ravshanov|2011|p=410}}. 1836-yilda Doniyol otaliq vafotidan soʻng uning vasiyatiga koʻra Shahrisabzga katta oʻgʻli [[Xoʻjaqulbiy]], Kitobga esa kichik oʻgʻli [[Bobobek dodxoh]] hokim qilib taʼyinlanadilar. Koʻp oʻtmasdan aka-ukalar oʻrtasida Shahrisabzda oʻz taʼsirini kuchaytirish uchun kurash boshlanadi. 1846-yilda Shahrisabzga 10 yil hokimlik qilgach, Xoʻjaqulbiy vafot etadi. Uning vafotidan keyin Shahrisabzga oʻgʻli [[Ashirqulibiy]], Kitobga esa Doniyol otaliqning oʻgʻli [[Iskandarbiy]] hokim boʻlib qolishadi. Tez orada Iskandarbiy Shahrisabzni Ashirqulibiy qoʻlidan tortib oladi. Istandarbiy oʻz otasi singari Buxoro amirligiga boʻysunmaslik siyosatini olib boradi. Uning bu siyosatini separatistik kayfiyatga moyil ayrim hokimlar va saroy amaldorlari qoʻllab-quvvatlaydi. Sababi Buxoro amirligining kuchsizlanishi ularning ayni muddaosi edi. Buning ustiga, Shahrisabz va Kitobdagi markaziy hokimiyatga boʻysunmaslik mayllari amirlikning [[Hisor bekligi|Hisor]] va [[Balx xonligi|Balx]] viloyatlariga ham tarqalib ulgurgan edi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Xullas, Shahrisabz viloyati amirlik hududidagi muxolifat markaziga aylanib, viloyat hokimi Iskandar vallamiyning separatistik kayfiyati Buxoro davlatini birlashtirish va markazlashtirish uchun izchil siyosat yuritayotgan Amir Nasrullohning niyatlariga toʻgʻanoq boʻlgan. Amir Nasrullohning kenagaslarga qarshi olib borgan siyosati natijasida shu uruqqa mansub boʻlgan aholining bir qismi boshqa joylarga koʻchishga majbur boʻlgan{{sfn|Ravshanov|2011|p=3}}. Iskandar vallamiyning separatistik harakatlarini hatto qoʻshni [[Qoʻqon xonligi]] faol qoʻllab-quvvatlab turgan. Qoʻqon xonligi hukmdorlari Buxoro amirligi kuchsizlanib, u mustaqil bir nechta mulklarga boʻlinib ketishi tarafdori boʻlishgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Iskandar vallamiy hokimlik qilgan yillar ham Amir Nasrullohning Shahrisabz ustiga koʻplab yurishlari davom etishi bilan xarakterlanadi. Amir Nasrulloh 20 yil mobaynida Shahrisabz ustiga 32 marta harbiy yurish qilib, nihoyat, 1856-yili Shahrisabzni uzil-kesil egallagan. Baʼzi bir manbalarda, Amir Nasrulloh Shahrisabzni egallashda oʻzining piri Shayx Muhammad Husayn Alaviy Buxoriyning ruhi madadiga tayangan deyiladi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Shahrisabzga qilingan harbiy yurishlar ichida 1827, 1844, 1856-yullardagi yurishlar alohida ajralib turadi. Bu yurishlar natijasida Shahrisabz 1856-yili uzil-kesil Buxoroga qayta boʻysundirilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}. Buxoro amirligini Mangʻitlar oʻzbek sulolasi rasmiy ravishda boshqarishga kirishgandan soʻng roppa-rosa 100 yil oʻtgach, Shahrisabz vohasi amirlik hududining ajralmas qismi boʻlib qolgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}{{sfn|Rajabov}}. Shahrisabz markaziy hokimiyatga boʻysungach, u sulh ramzi sifatida va Shahrisabz kenagaslari oʻrtasida katta nufuzga ega vallamiylar bilan qarindoshlik aloqalarini oʻrnatib, ushbu qarindoshlik rishtalarini Shahrisabzni oʻz davlatining ajralmas qismi sifatida ushlab turish maqsadida mahalliy hokim Iskandar Vallomaning (valineʼmatning) Yoqubbiyga turmushga chiqqan singlisi [[Kenagas oyim]]ga uylangan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. Biroq Amir Nasrullohning bu tavakkalchiligi keyinchalik oʻziga qimmatga tushgan. Pirovardida u oʻzining yangi qarindoshlari fitnasi natijasida halok boʻlgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasrulloh endi qaynogʻasi boʻlmish Iskandar vallamiynni butun oilasi aʼzolari va yaqinlari bilan birga Buxoroga joʻnatgan. Iskandar vallamiynga Buxoro shahrida kattakon hovli va ikki bogʻ tortiq qilgan hamda uni [[Qorakoʻl tumani]]ga hokim qilib tayinlagan. Yoqubbiyni esa [[Chorjoʻy bekligi|Chorjoʻy viloyatiga]] badargʻa qildirgan{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. Amir Nasulloh Shahrisabz vohasini qoʻlga kiritgandan soʻng Shahrisabzga Abduholiqbek (keyinchalik Olloyorbek), Kitobga Olloyorbek (keyinchalik Hamidxoʻja va Fayzibiy), Yakkabogʻga Homidxoʻja kabi beklar hokim qilib tayinlanishadi{{sfn|Rajabov|2017|p=26—29}}. === Tashqi siyosati === Amir Nasrulloh tashqi siyosiy va diplomatik masalalarda muhim geopolitik ahamiyatga ega boʻlgan masalalarni hal qilishga muvaffaq boʻlgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=49}}. Amir Nasrulloh hukmronlik qilgan yillar [[Turkiston]] mintaqasida [[Rossiya imperiyasi|Rossiya]]—[[Buyuk Britaniya]] imperiyalarining manfaatlari oʻzaro toʻqnashgan davr hisoblanadi{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. Amir Nasrulloh tashqi siyosat masalasida oldingi davlat boshliqlaridan farqli ravishda, [[Markaziy Osiyo]]ning iqtisodiyotiga talabgor boʻlgan Rossiya va Buyuk Britaniya imperiyalari bilan ochiq siyosat olib borish dasturini amalga oshirgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. U hukm surgan yillarda Buxoroga [[ruslar]] va inglizlarning tashrifi tez-tez takrorlanadigan boʻlib qolgan{{sfn|Ravshanov|2006|p=521}}. Har ikki imperiyaning turli josuslari sayohatchilar, elchilar, harbiylar, olimlar niqobi ostida Buxoroda tez-tez boʻlib, amirlik hududi, aholisi, harbiy kuchlari, davlat boshqaruvi va mansabdor shaxslar haqida maʼlumotlarni toʻplashgan{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. Amir Nasrulloh oʻz hukmronligi mobaynida [[Qoʻqon xonligi|Qoʻqon]] va [[Xorazm xonligi|Xorazm]] xonliklari bilan koʻp bora urushlar olib borgan. Qoʻqon va [[Balx xonligi|Balx]] xonliklarini qisqa muddat Buxoro amirligiga boʻysundirishga ham erishgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. ==== Rossiya imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== 1858-yil adyutant [[Nikolay Ignatyev]] boshchiligidagi Rossiya imperiyasidan Buxoro va Xivaga elchilik guruhi tashrif buyuradi. Ushbu missiyaga bir qator koʻrsatmalar beriladi: Markaziy Osiyodagi vaziyatni toʻliq oʻrganish; Rossiyaning ushbu davlatlardagi mavqeini mustahkamlash; inglizlar aralashuviga chek qoʻyish. Shu bilan birga, elchilikka boj toʻlovlarini kamaytirish, Buxoroga savdo agenti kelishiga ruxsat olish va rus kemalarining Amudaryoda erkin suzishiga ruxsat berilishi kabi masalalarni hal etish topshiriladi. Bunda Rossiya davlati tomonidan Buxoro amirligi va Xorazm xonligini tashqi kuchlardan himoya etishga yordam koʻrsatilishi ham nazarda tutilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51—52}}. Nikolay Ignatyev ellchiligi Amir Nasrulloh tomonidan munosib kutib olinib, davlatlar oʻrtasida oʻzaro savdo-sotiq va xavfsizlik masalalarida kelishib olingan. Ushbu davrda Amir Nasrulloh tomonidan ingliz elchilarining qabul qilinmasligi Nikolay Ignatyev boshchiligidagi missiyaning muvaffaqiyatli muayyan darajada taʼsir etadi{{sfn|Shodiyev|2010|p=51—52}}. ==== Buyuk Britaniya imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== 1830-yillarning boshlarida Buxoro amirligiga [[Vest-Indiya]] kompaniyasining topshirigʻi bilan kelgan leytenant [[Alexander Burnes]] bilan olib borgan muzokaralar asosida Buyuk Britaniya imperiyasi bilan qisqa muddat boʻlsada, oʻzaro hamkorlik munosabatlari oʻrnatilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=22}}. Amir Nasrulloh ingliz siyosatdonlarining asl niyatini payqagach, ularga nisbatan munosabatini va xayrixoh siyosatini oʻzgartirgan. U Rossiya imperiyasiga qarshi kurashda Buyuk Britaniya tomoninig „xolis“ yordamini qatʼiy ravishda rad qilgan. Ingliz „elchilik missiyalari“ niqobi ostida josuslardan leytenant [[Alexander Burnes]](1838), mayor [[Joseph Wolf]](1843), polkovnik [[Charles Stoddart]] (1838) va kapitan [[Arthur Conolly]] (1842) Buxoroda boʻlib, Rossiyaga qarshi Buyuk Britaniya homiyligidagi Buxoro-Xiva-Qoʻqon ittifoqini tuzishga behuda urinishgan. Oʻzining surbet qiliqlari va dimogʻdorligi, mutakabbir va kalondimogʻligi, sharqona diplomatiya qoidalarini nazar-pisand qilmaganligi oqibatida amirning farmoni bilan polkovnik [[Charles Stoddart]] zindonga tashlanadi va 1842-yil 17-iyunda boshqa ingliz zobiti kapitan [[Arthur Conolly]] bilan birgalikda Buxoro shahrida qatl qilinadi. Buxoro ulamolari har ikki ingliz zobitiga ular islom dinini qabul qilishsa, gustohliklari kechirilishini va oʻzlari tirik qolishlari mumkinligini aytishganda, ingliz zobitlari rad javobini berishgan. Ingliz emissarlarining oʻldirilishi Amir Nasrullohning Yevropa davlatlari, xususan, Buyuk Britaniya bilan munosabatlari darz ketishiga sabab boʻlgan{{sfn|Rajabov|2011|p=31—33}}. Keyinchalik, Amir Nasrulloh davlatdan inglizlarning katta boyliklarni olib ketishiga toʻsqinlik qilish maqsadida Buxoro amirligi savdogarlariga naqd pulga inglizlar bilan savdo qilishni qaʼtiy taqiqlab qoʻygan{{sfn|Alimova|2017|p=58}}. ==== Usmonlilar imperiyasi bilan diplomatik aloqalari ==== ==== Xorazm bilan diplomatik aloqalari ==== [[Ogahiy]]ning „Gulshani davlat“ asarida Amir Nasrullohning aʼyonlaridan biri [[Mirza Ubayd miroxoʻrboshi]] [[Xiva xonligi|Xorazmga]] elchi boʻlib borgani haqida maʼlumotlar keltirilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=352}} Amir Nasrullohning tashqi siyosatda qattiqqoʻl va shafqatsizligini inobatga olib, Xorazm xoni 1845-yilda Buxoroga Rahmatulloh Qorakoʻzni elchi qilib yuborgan. Ushbu elchilikning asosiy maqsadi Amir Nasrullohning Xorazm bilan diplomatik munosabatdagi asl niyatini aniqlash boʻlgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. 1845-yilda Xorazmdan kelgan elchilar Amir Nasrulloh tomonidan samimiy niyatlarda kutib olinsada, lekin uning Xorazm bilan asl maqsadi, yaʼni tinchlik yoki urush olib borish niyatidaligini aniqlashning imkoni boʻlmagan{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. 1856-yilda Xorazm xoni tomonidan Amir Nasrulloh huzuriga 2-marta elchilik joʻnatiladi. Biroq bu safar madad va koʻmak bilan kelgan elchilik hech qanday natijasiz qolib, Amudaryo yaqinida elchilikning barcha vakillari qirib tashlanadi. Biroq, bu davrda Buxoro amirligi va Xorazm xonligi oʻrtasida muayyan darajada tashqi iqtisodiy aloqalar faol kechgan edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=51}}. ==== Qoʻqon xonligiga qarshi urushi ==== [[Fargʻona vodiysi]] ulamolarining talabi bilan Qoʻqonga yurish qilib, xonlik hududini egallagan (1842). Biroq u Qoʻqon xoni Muhammad Alixon qatl qilish bilan cheklanmasdan, uning onasi — mashhur shoira Nodirabegimni ham oʻldirtiradi. Nasrullaxon tomonidan Qoʻqonga Ibrohim parvonachi mangʻitning noib qilib qoldirilishi salbiy oqibatlarga olib kelgan. Noib mahalliy aholiga zulm oʻtkazib, soliklarni koʻpaytirgan. Natijada tez orada Qoʻqon qoʻldan ketagan. Nasrullaxon Marvni ham Buxoroga boʻysindirgan (1843){{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Rajabov}}. ==== Eron bilan diplomatik aloqalari ==== Buxoro amirligi tashqi siyosati tarixida Eron davlati oʻrtasidagi diplomatik aloqalar ham muhim oʻrin tutgan. Manbalarda Eron davlati bilan diplomatik aloqalarni mustahkamlashda Amir Nasrullohning faoliyati alohida koʻrsatib oʻtilgan{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Erondan Buxoroga 1844-yilda Muhammadshoh boshchiligida yuborilgan elchilik oldiga quyidagi masalalarni hal qilish yuklatilgan edi: Buxoroda saqlanayotgan eronlik asirlarni ozod qilish masalasini muhokama etish; Marv viloyati va turkmanlar bilan bogʻliq masalalarda muayyan kelishuvga erishish; Buxoroda tutqunlikda boʻlgan ingliz fuqarosi [[Joseph Wolff]]ni ozod qilish masalasini hal etish va boshqalar{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Eron elchisi Buxoroda saqlanayotgan asirlarni qadimiy anʼanaga va odatlarga koʻra ulamolarning fatvolari asosida davom etib kelayotgani, asirlar naqd pulga sotib olinganligi sababli Eronga qaytarilmasligini inobatga olib, bunday huquqiy muammolarni bartaraf etish uchun ikki davlat oʻrtasida oʻzaro aloqalarni yanada mustahkamlashga qaratilgan amirning takliflarini qabul qiladi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Eron elchisi ikkinchi masala, yaʼni Marv viloyatidagi siyosiy ahvol masalasida Buxoro amirligi hukmdori unga ushbu hududdagi siyosiy ahvolning naqadar murakkabligini tushuntirib, Marv hokimi aholi talabi asosida tayinlanganligini, turkman urugʻlari Buxoro amirligiga qarshi harakatlar uyushtirganligini taʼkidlab, Marv vohasini qayta obod qilish zarurligini, aks holda Marvni hech kim boshqara olmasligini bildiradi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Uchinchi masala boʻyicha munozara ancha keskin kechadi, sababi bu masala inglizlarning Buxoro amirligida, umuman, Markaziy Osiyodagi, josuslik faoliyati bilan bogʻliq edi. Markaziy Osiyoda josuslik faoliyatini amalga oshirish uchun Eron orqali polkovnik [[Charles Stoddart]] va [[Arthur Conolly]]lar yuborilganlar. Ushbu ikki elchi Amir Nasrulloh tomonidan qatl etilgan boʻlib, amir ularning yovuz niyatda kelganligidan boxabar edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Ikki elchini ozod etish maqsadida Eron vositachiligidan foydalangan inglizlar Eron orqali Joseph Wolffni yuboradi. Joseph Wolff ham ikki josusning sherigi sifatida qamoqqa olinadi. Eron elchisi Buxoro amiriga ingliz fuqarosi Joseph Wolffni izzat-ikrom bilan topshirishni soʻraydi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Amir Nasrulloh bunday tashqi siyosiy va diplomatik munosabatlarda Buxoro amirligining xalqaro aloqalardagi obroʻsini, davlatning ichki va tashqi xavfsizligi masalalarini, Eron davlati bilan boʻladigan keyingi aloqalarni mustahkamlash, oʻz navbatida Eron—Buyuk Britaniya siyosiy munosabatlarini ijobiylashtirish maqsadida Joseph Wolffni hamda Eron asirlarini ozod qilishga qaror qiladi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Amir Nasrulloh Eron elchisi bilan Subhonqulibekni sovgʻa-salomlar bilan Eron davlatiga elchi qilib yuboradi. Eron elchisi Subhonqulibekni, Joseph Wolffni va eronlik asirlarni olib, Buxoroni tark etadi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Buxoro amirligi bilan Eron davlati oʻrtasidagi munosabatlarda eng oʻtkir masalalardan biri — asirlar masalasi boʻlganligi sababli, bunday omil ikki davlatning oʻzaro tashqi siyosiy va diplomatik aloqalarning rivojiga toʻsiq boʻlib turardi. Ikki davlatning hech biriga itoat etmaydigan koʻchmanchi qabilalar va urugʻlar karvon yoʻllarida va chegara hududlarida turli talon-tarojlarni amalga oshirib, asirlarni Buxoro yoki boshqa shaharlar bozorlarida sotardilar{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Bunday koʻrinishdagi insonlar savdosidan taraflar, yaʼni sotuvchi va oluvchilar manfaatdor boʻlganligi sababli qul savdosini butunlay barham toptirish mushkul edi. Ushbu muammoning ijtimoiy-siyosiy mohiyatidan tashqari, gʻoyaviy asosi ham mavjud boʻlib, u sunniy va shia mazhablari oʻrtasidagi tafovutlar bilan belgilanar edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. Bunday fikrning bahsli munozaraga mansubligini inobatga olib, ikki davlat oʻrtasida yinch-totuvlik aloqalarini oʻrnatish maqsadida Amir Nasrulloh vaqti-vaqti bilan Usmonlilar imperiyasi sultoniga elchilar yuborib, masalaning sharʼiyligini aniqlashga harakat qilar va uning huquqiy yechimini topish maqsadida buyuk ulamo-yu mujtahidlarning asarlarini yuborishni iltimos qilar edi. Mazkur huquqiy muammoni bartaraf etishga imkon beruvchi huquq manbalarini olib kelish amir tomonidan ikki elchilikka topshirilgan edi{{sfn|Shodiyev|2010|p=49—51}}. == Madaniy sohadagi siyosati == Amir Nasrullohning suyukli odatiy ishlaridan biri obodonlashtirishga eʼtibor qaratishi boʻlgan. Uning zamonida turli qurilishlar amalga oshirilgan. Uning davrida [[Buxoro]]da [[Xalifa Xudoydod]] meʼmoriy majmuasining qurilishi yakunlangan. [[Bahouddin Naqshband ziyoratgohi]]dagi [[Poyi ostona masjidi]] taʼmirlangan. Umuman, u ushbu ziyoratgohga tunlari koʻp qatnab, u yerdagi masjid va xonaqohlarni taʼmirlash ishlariga alohida eʼtibor qaratgan. Shuningdek, [[Chashmai Ayyub]]da joylashgan Ayyub paygʻambarning ramziy qabriga yogʻochdan ajoyib daxma yasatgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Qoʻqondan naqshin darvozani oʻlja qilib olib kelib, [[Qarshi]] qalʼasining Qoʻqon darvozasiga oʻrnattirgan{{sfn|Ravshanov|2006|p=586}}. Bu paytda tarixchi [[Muhammad Mirolim Buxoriy]] „Fathnomai sultoniy“ („Sulton fathnomasi“) asarini yozgan. Keyinchalik mashhur alloma boʻlib yetishgan yosh [[Ahmad Donish]] Amir Nasrulloh nazariga tushib, saroyga xizmatga olingan. Fiqhga oid „Favoidi muhammat muntaxib ut-tabaqot ul-hanafiya“ asarining muallifi [[Abdulloh ibn Avaz Muhammad al-Balxiy al-Kotib]] [[Buxoro]]da yashab ijod etgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=165}}. [[Muhammad Saidxoja ibn Shoh Saidxoja an-Nasafiy]]{{sfn|Jumanazar|2007|p=187—188}} va [[Mulla Sayid Nasafiy]]{{sfn|Jumanazar|2007|p=190}} kabi mohir hattotlar yashab ijod qilishgan. Muhammad Saidxoja ibn Shoh Saidxoja an-Nasafiyning hattotlik mahorati Amir Nasrullohni oʻziga rom etgan. U hukmdorga yoqqan asarlarni koʻchirib bergan. Jumladan Amir Nasrulloh amri bilan u [[Abu Homid Muhammad Gʻazzoliy]]ning „Kimyoyi saodat“ asarini koʻchirgan{{sfn|Jumanazar|2007|p=187—188}}. Shoir [[Shukuriy Fargʻoniy]] Amir Nasrulloh taklifi bilan Buxoroda naqqoshlik qilgan. Oʻsha davrda Samarqandda qurilgan koʻpgina binolarda Shukuriy Fargʻoniy naqshlari mavjud. === Ilm-fan sohasidagi siyosati === Amir Nasrulloh ota-bobosi davrida amal qilingan anʼanaga muvofiq, ilm-fan sohasiga homiylik qilgan; atrofiga ilm va sanʼat ahlini toʻplashga harakat qilgan. Ulugʻ allomalar va aziz-avliyolardan saboq olish uning suyukli odatiy ishlaridan biri boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. [[Buxoro]]da [[Ahmadjon poʻstindoʻz madrasasi|Ahmadjon poʻstindoʻz]] {{sfn|Jumanazar|2017|p=202—205}}, [[Badriddin madrasasi|Badriddin]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=207—208}}, [[Yoshi Uzoqbek madrasasi|Yoshi Uzoqbek]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=251}}, [[Ibrohim oxund madrasasi|Ibrohim oxund]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=277—279}}, [[Mahdixoja madrasasi|Mahdixoja]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=330—332}}, [[Modarixon xoʻrd madrasasi|Modarixon xoʻrd]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=367—368}}, [[Mulla Solih madrasasi|Mulla Solih]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=372—373}}, [[Olimjonboy madrasasi|Olimjonboy]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=392}}, [[Mulla Solih madrasasi|Mulla Solih]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=372—373}}, [[Oʻtkur qoʻshbegi madrasasi|Oʻtkur qoʻshbegi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=480}} madrasalari hamda, boshqa manbalarga koʻra, [[Qozi Hasanxoʻja madrasasi|Qozi Hasanxoʻja]], [[Eshoni Pir madrasasi|Eshoni Pir]], [[Mirzo Ubayd madrasasi|Mirzo Ubayd]], [[Ismoilxoʻja madrasasi|Ismoilxoʻja]], [[Mirzo Abdulgʻaffor madrasasi|Mirzo Abdulgʻaffor]], [[Tojiddin madrasasi|Tojiddin]] madrasalari ham uning davrida qurilgan. Xususan, Amir Nasrulloh donatorligida poytaxt [[Buxoro]]ning Poyi ostona guzarida, otasi [[Amir Haydar]]ning qabri yaqinida [[Amir Nasrulloh madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=181—182}}, Mirjon Ali guzarida [[Mirjon Ali madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=347—348}}, Hoji Habibulloh guzarida [[Oliy choʻbin madrasasi]]{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}} bunyod etilgan. [[Buxoro madrasalari]]da haftada 4 kun (shanba, yakshanba, dushanba va seshanba kunlari) dars oʻtilgan. Amir Nasrulloh davrida esa haftada dars kunlarini koʻpaytirishga urinishlar boʻlgan. Keyinchalik bu toʻgʻrida [[Abu Abdurahmon]] shunday deb yozib qoldirgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=63—64}}: {{quote|Qozikaloni „At-takmillat aʼla at-tatimma“ sohibi Xojajon nomi bilan mashhur [[Muhammad Sharif ibn Atoullaxoja Buxoriy]]dir. U janobdan ilgari katta madrasalarda vaqf [masalalari] tafovutli boʻlib, „Shahri mulla Adaniy“ aqoididan mulla Jalolga qadar Avsatga koʻproq eʼtibor qilinardi. Uning asrida hammasi barobar boʻldi. Chorshanba tahsil kuni qilinib, payshanba va juma taʼtil etildi. Biroq hozir ham chorshanba ilgarigidek taʼtil hisoblanadi{{sfn|Jumanazar|2017|p=65}}.}} == Diniy sohadagi siyosati == Amir Nasrulloh salovatxonlikni juda yaxshi koʻrgan. [[Xoja Muhammad Boqibilloh Dehlaviy]]ning „Shifo al-amroz“ („Kasalliklar shifolari“) asarini qoʻldan qoʻymagan ekan. Asar chiroyli nasx xatida koʻchirilgan boʻlib, haftaning har bir kunida oʻqiladigan 535 ta salovatdan — duolar toʻplamidan iborat boʻlgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrulloh Qoʻqonni olganda (1842) oʻzi bilan birga Mavlaviy Jalla nomi bilan tanilgan [[Shayx Abdulatifxoja]]ni ham Buxoroga olib kelgan va uni mufti lavozimiga tayinlagan{{sfn|Jumanazar|2017|p=482}}. == Oilasi == Amir Nasrullohning oilaviy ahvoli tarixiy manbalarda juda kam yoritilgan. Birorta asarda bu haqida batafsil maʼlumot berilmagan. Faqat ayrim manbalarda uning farzandlari haqida maʼlumotlar keltirilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amir Nasrullohning [[Muzaffar]], [[Akram]] va [[Malikxon toʻra]] ismli oʻgʻillari boʻlgan. Muzaffar otasidan keyin amirlik taxtiga oʻtirgan. Akram Muzaffarning ukasi boʻlgan deya taxmin qilinadi. Malikxon toʻra jismonan baquvvat boʻlmagan. U [[Hindiston]]ga ketib, oʻsha yerlarda hayot kechirgan va koʻp farzandlar koʻrgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. == Oʻlimi == Amir Nasrulloh 1860-yilda xastalanib qolgan. Oʻlimidan oldin [[Qarshi bekligi|Qarshi]], [[Shahrisabz bekligi|Shahrisabz]], [[Kitob bekligi|Kitob]], [[Samarqand bekligi|Samarqand]] va [[Miyonqol]] viloyatlarida boʻlib, safar oyining 10-kuni poytaxt [[Buxoro]]ga qaytgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Kundan-kun ahvoli ogʻirlashib, 1860-yilning 21-sentyabrida{{sfn|Rajabov}} (5-oktyabrda{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}, 19-oktyabrda{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}) 60 yosh atrofida vafot etgan. Baʼzi manbalarda Amir Nasrulloh oʻlimiga quloq ogʻrigʻi sabab boʻlgan deb koʻrsatiladi. Buxoro jadidlarining mashhur namoyondalari Sadriddin Ayniy va Fitrat tomonidan XX asrning 20-30-yillarida yozilgan maʼlumotlarga qaraganda, amirning vafotiga Kenagasxonim sababchi boʻlgan. Shahrisabzni toʻliq qoʻlga kiritgan Nasrulloh uning sobiq hokimi Iskandar Vallamiyning singlisi Kenagasxonimni (Fitrat maʼlumotlarida Kengashoyim) nikohiga oladi. U akasining gʻarazli niyatini amalga oshirish uchun uxlab yotgan eri Nasrulloh qulogʻiga simob quyib yuboradi. Quloq ogʻriga uchragan Nasrulloh oʻlimi oldidan Kenagasxonimni Ark ichida joylashgan Childuxtaron qudugʻiga tashlashni buyuradi. Bu orada Buxoroda yashayotgan Iskandar Vallamiy va uning oila aʼzolari<ref>{{Kitob manbasi |title=Vatan tarixi 2-kitob |author=R.SHamsiddinov |page=81 |publisher=Toshkent Sharq 2016 |isbn=978-9943-26-493-9}}</ref>, shuningdek, kuyovi Yoqubbiy va uning farzandlari ham qatl qilinadi. Suiqasddan bir necha kun oʻtgach, 1860-yil 21-sentyabrda Nasrulloh qiynalib jon beradi<ref>{{Kitob manbasi |title=Nasrullohxon |author=Qahramon Rajabov |page=34 |publisher=Toshkent 2011 |isbn=978-9943-336-63-6}}</ref>. Marhumni [[Registon (Buxoro)|Registondagi]] [[Boloyi hovuz masjidi]]ga olib kelishgan va aʼlam ul-ulamo [[Sultonxoja aʼlam]] uning janoza namoziga imomlik qilgan. Bu tadbirga xalq behad koʻp yigʻilgan, natijada katta izdihom paydo boʻlgan va uni qabrgacha kuzatib borgan. U Buxoro shahridagi Joʻybor mavzesida, bobosi va otasining yoniga, hazrati Imlo (Eshoni imlo) qabristoniga dafn etilgan{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Amirdan yolgʻiz oʻgʻil Muzaffar qolgan. Nasrulloh oʻlimidan avval amirlik toj-u taxtini yolgʻiz oʻgʻli Muzaffariddinga emas, balki nevaralaridan biriga vasiyat qilib qoldiradi. Biroq Buxoro amirligi taxtiga 1860-yil 23-sentyabrda [[Muzaffar]] oʻtirgan{{sfn|Toʻrayev|2020|p=188}}{{sfn|Jumanazar|2017|p=390—392}}. == Shaxsga nisbatan munosabat == Amir Nasrulloh hukmronligi davri yetarlicha ilmiy tadqiq etilmagan. Hozirga qadar uning shaxsi haqida ilm ahli bir-biriga qarama-qarshi va zid fikrlar bildiradi. Bunga sabablardan biri sifatida, ilgʻor va erkin fikrli kishilarnining Amir Nasrulloh tomonidan quvgʻin qilinib, hatto ularni turli yoʻllar bilan oʻldirtirgani tarixiy manbalar va ilmiy tadqiqotlarda koʻp bor taʼkidlangani koʻrsatiladi{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Masalan, [[Muhammad Mir Olim Buxoriy]] va [[Abdumutallib Fahmiy]] kabi baʼzi mualliflar asarlarida u haqida yomon soʻz aytilmaydi{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. Biroq, Qoʻqon xonligining istilo qilinishi va u yerda amalga oshirilgan oʻlim jazolari, Junaydulloh Hoziq, Oxund Darvesh Muhammad Keshiy kabi allomalarning oʻldirilishi uning shaʼniga hozirga qadar taʼna toshlarini otilishiga sabab boʻlmoqda{{sfn|Jumanazar|2017|p=182—185}}. [[Buxoro xalq sovet respublikasi]] davridan boshlab yangi tuzum faollari boʻlgan [[Yosh buxoroliklar]] ([[Jadidchilik|jadidlar]]) oʻzlarining yaqinda mavh etilgan gʻanimlari — [[Mangʻitlar sulolasi|Mangʻitlar]] oʻzbek sulolasi amirlarini keskin tanqid qilishga kirishganlar. Bu ishning boshida taniqli mahalliy adiblar [[Sadriddin Ayniy]] va [[Abdurauf Fitrat]]lar turishgan. Yirik davlat arbobi [[Fayzulla Xoʻjayev]] esa ularning gʻoyaviy mafkurachisi hisoblangan. Bu holat 1925-yildan keyin, [[Oʻzbekiston SSR]] tuzilgach, ayniqsa, avj olib ketgan. Bu davrga kelib nafaqat Amir Nasrullohni, balkim barcha Mangʻitlar oʻzbek sulolasi amirlarini qoralash jarayoni yoppasiga ommaviy kampaniyaga aylantirilgan. Bu holat Qoʻqon tarixnavislik maktabiga mansub jadidchi [[Isʼhoqxon Ibrat]]ning „Fargʻona tarixi“ asarida ham oʻzining yaqqol ifodasini topgan. A. Fitrat va I. Ibrat tomonidan Amir Nasrulloh „Botur qassob“, „Qassobning botiri“ degan nomlar bilan atalgan. Amirga yopishtirilgan ushbu yorliq keyingi davrlarda oʻzining tarixiy xizmatini koʻrsatgan{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}. Quyida A. Fitrat asaridan iqtibos keltirilgan: {{quote|[[Amir Haydar]]dan keyin uning oʻgʻli [[Amir Husayn (Buxoro amirligi)|Amir Husayn]] taxtga oʻtirdi, biroq ikki oyu necha kundan keyin u vafot etdi. Uning oʻrnini [[Amir Umar]] egalladi. Biroq Amir Haydarning oʻgʻli Amir Narullo oʻzining birodariga qarshi lashkar tortib Buxoroni oʻrab oldi va hukumatni oʻz qoʻliga oldi. Nasrullo oldin Amir Umarni omon qoldirib, Buxorodan chiqarib yubordi, ammo ahdiga vafo qilmay orqasidan jallodini yubordi. Jallod Amir Umar boshini kesib keltirdi. Nasrullo oʻzining boshqa aka-ukalarini ham turli hiylalar bilan oʻldirdi va Buxoro hukumatiga hech qanday raqibsiz ega boʻldi{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}.}} Q. Rajabov A. Fitratning asarida ''"tarixiy haqiqatdan chekinilgan, mangʻit hukmdorlari faoliyatini baholashda sinfiy yondashuv ustun boʻlgan"'' deb baho bergan va A. Fitratning Amir Nasrullohga nisbatan aytilgan quyidagi gaplarni amir hayoti toʻgʻrisidagi tarixiy haqiqat deb qabul qilmaslik lozimligini taʼkidlagan. {{quote|Xalqning goʻzal chahrali qizlari va oʻspirin farzandlarini uning qoʻlidan qochirish, xalos boʻlish yoʻli yoʻq edi. Har bir qiz yoki biror oʻspirin ming yoʻl bilan beayov amir qoʻlidan qochib qutulishga intilsa, amir kishilari har xil yoʻl bilan ularni qatl etishar edi … . Amir Nasrullo har kimni arzimas bahona bilan oʻldirar va mulkini talon-aroj etar edi. Uning hokimiyati davrida Buxoro xalqi ziyofat, majlis oʻtkaza olmas edi. Hatto oxirgi nafasi chiqayotgan paytida ham uning qontalab hirsi toʻxtamadi va oʻzining [[Kengashoyim]] ismli xotinini ''„mening qulogʻimga simob quyding“'' deb jallodga topshirdi. Ushbu begunoh ayolning oxirgi qoni tomchilari yerga oqayotgan paytda amir Nasrulloning ham soʻnggi nafasi toza havoni bulgʻadi{{sfn|Rajabov|2011|p=35—42}}.}} Amir Nasrulloh faoliyati toʻgʻrisida sovetlar davrida ham, [[SSSR]] qulab [[Oʻzbekiston]] mustaqillikka erishganidan keyin ham tadqiqotchilar koʻp yozishgan. Biroq bu asarlarning aksariyatida Mangʻitlar oʻzbek sulolasining ushbu hukmdorlari hayoti va faoliyati bir tomonlama koʻrsatilib, Amir Nasrulloh qiyofasi faqat qora boʻyoqlarda tasvirlangan. Qahramon Rajabovning fikricha, Amir Nasrulloh haqida XIX asr boshida „turli daʼvolar va yuzaki mulohazalar“ bildirayotgan mualliflarning aksariyati tarixchi emas, balki jurnalistlar, adiblar, adabiyotshunos olimlar va boshqa kasb egalaridir{{sfn|Rajabov|2011|p=3}}. Ingliz olimi [[John Wheeler]] Amir Nasrullohning davlatni boshqarish faoliyatiga quyidagicha ijobiy baho beradi{{sfn|Shodiyev|2010|p=22—23}}: {{quote|[Amir Nasrulloh] shafqatsiz hamda mustabid hukmronligiga qaramasdan, u davlat qurilishi yoʻlida bir qator ijobiy ishlarni ham amalga oshirdi. Oʻziga sodiq harbiylar bilan birga professional qoʻshin tashkil qildi, bir qancha sugʻorish loyihalarini va maʼmuriy-huquqiy islohotlarni amalga oshirdi{{sfn|Shodiyev|2010|p=22—23}}.}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|2}} * {{kitob manbasi|author=Alimova R. R.|title=Oʻrta Osiyo xonliklarining qoʻshni davlatlar bilan diplomatik va savdo-iqtisodiy munosabatlari (XVI—XX asr boshlari rus tarixshunosligi va manbalari asosida|date=2017|publisher=Toshkent davlat sharqshunoslik instituti|location=Toshkent|pages=147|ref=Alimova}} * {{kitob manbasi|author=Jumanazar A. K.|title=Buxoro taʼlim tizimi tarixi|date=2017|publisher=Akademnashr|location=Toshkent|pages=592|isbn=978-9943-4728-2-2|ref=Jumanazar}} * {{kitob manbasi|author=Jumanazar A. K.|title=Nasaf|date=2007|publisher=Alisher Navoiy nomidagi Oʻzbekiston Milliy kutubxonasi nashriyoti|location=Toshkent|pages=204|isbn=978-9943-06-029-6|ref=Jumanazar}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Amir Haydar yoxud «amiri sayyid»|publisher=Buxoro mavjlari|location=Buxoro|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Amir Nasrulloh Bahodurxon yoxud «xoni shahid»|publisher=Buxoro mavjlari|location=Buxoro|ref=Rajabov}} * {{Kitob manbasi|author=Rajabov Q. K.|title=Nasrullohxon (risola)|date=2011|publisher=Abu matbuot-konsalt|location=Toshkent|isbn=978-9943-336-63-6|ref=Rajabov}} * {{kitob manbasi|author=Ravshanov P.|title=Qarshi tarixi|date=2006|publisher=Yangi asr avlodi|location=Toshkent|pages=648|isbn=5-633-01899-0|ref=Ravshanov}} * {{kitob manbasi|author=Ravshanov P.|title=Shahrisabz tarixi (Eng qadim davrlardan XX asrning I choragigacha|date=2011|publisher=Yangi asr avlodi|location=Toshkent|pages=548|isbn=978-9943-08-760-6|ref=Ravshanov}} * {{kitob manbasi|author=Toʻrayev H.|title=Buxoro tarixi: oʻquv qoʻllanma|date=2020|publisher=Durdona|location=Buxoro|pages=592|isbn=978-9943-6571-0-6|ref=Toʻrayev}} * {{kitob manbasi|author=Shodiyev J. M.|title=Buxoro amirligi davlatchiligining rivojlanishi|date=2010|publisher=TDYI nashriyoti|location=Toshkent|pages=114|ref=Shodiyev}} {{refend}} {{OʻzME}} {{Mangʻitlar}} [[Turkum:Buxoro amirligi hukmdorlari]] [[Turkum:Qarshi beklari]] [[Turkum:Osiyodagi 19-asr hukmdorlari]] l9xph5efpgpu8dtpq419krc1bk2fg1n 0 3399 6271404 6232790 2026-09-15T19:06:37Z ~2026-49848-61 307216 /* Oʻzbekiston — Saudiya Arabistoni munosabatlari */ 6271404 wikitext text/x-wiki {{manba}} '''Saudiya Arabistoni''', (Saudiya Arabistoni Qirolligi) Saudiya Arabistoni Podshohligi ([[Arabcha]]: ''l-Mamlaka al-Arabiya as-Saudiya'') — [[Osiyo]]ning janubi-gʻarbida joylashgan davlat. [[BMT]] aʼzosi boʻlgan bu mamlakat [[Arabiston yarim oroli]]ning taxminan 2/3 qismini va [[Qizil dengiz]] hamda [[Fors qoʻltigʻi]]dagi qator ''qirgʻoqboʻyi'' orollarni egallaydi. Maydoni — 2,25 million km². Aholisi — 34 218 169 kishi ([[2019]]). Bulardan 5,3 million kishi mamlakat fuqarosi hisoblanmaydi. Poytaxti — [[Ar-Riyod]] shahri. Maʼmuriy jihatdan 14 viloyatga boʻlinadi. [[Yaqin Sharq]] va dunyodagi oʻn ikkinchi yirik mamlakat. Gʻarbdan [[Qizil dengiz]] bilan chegaradosh; Shimolda [[Iordaniya]], [[Iroq]] va [[Quvayt]]; sharqda [[Fors ko‘rfazi]], [[Bahrayn]], [[Qatar]] va [[Birlashgan Arab Amirliklari]]; Janubi-sharqda [[Ummon]]; janubda [[Yaman]]. Shimoli-gʻarbdagi [[Aqaba ko‘rfazi]] Saudiya Arabistonini [[Misr]] va [[Isroil]]dan ajratib turadi. == Davlat tuzumi == Saudiya Arabistoni— mutlaq teokratik monarxiya. Davlat boshligʻi — podshoh, ayni vaqtda bosh vazir va ''qurolli kuchlar oliy bosh qoʻmondoni'' hamdir. U hukumat (Vazirlar Mahkamasi)ni tuzadi. 1992-yil 1 martda podshoh farmoni bilan 4 yillik muddatga Shoʻro (Maslahat) Kengashi tashkil etilgan. 1997-yilda ''Shoʻro Kengashi'' aʼzolarining soni 60 kishidan 90 kishiga yetkazildi. Podshoh Shoʻro Kengashini tarqatib yuborishi va qayta tuzishi mumkin. Podshoh vazirlarni tayinlash, hukumatni tarqatib yuborish va yangidan tuzish vakolatiga ega. Hukumat, asosan, podshoh oila aʼzolaridan tuziladi. Siyosiy partiya va kasaba uyushmalari faoliyati rasman man etilgan. == Tabiati == Saudiya Arabistoni janubi-gʻarbda Qizil dengiz, shimoli-sharqda [[Hind okeani]]ning [[Fors qoʻltigʻi]] bilan oʻralgan. Qirgʻoqlari koʻp joyda past, qumloq, baʼzan qingʻir-qiyshiq. Saudiya Arabistoni koʻp qismini (1 million km² ga yaqinini) choʻl tashkil qiladi. Platosimon tekisliklar keng tarqalgan (gʻarbga tomon 1000–1300 m ga, sharqqa tomon 200–300 m gacha pasayib boradi). Yer yuzasi quruq daryo vodiylari bilan sezilarsezilmas boʻlinib turadi. Mamlakatning kattagina qismini lavali maydonlar, toshloq choʻllar (homadalar) tashkil qiladi. Qumli choʻllarning eng yiriklari — Nefud, Dahna. RubʼulXolishshx shimoliy qismi barxanlar (200 m balandliklikkacha), tizmali doʻng qumliklardan iborat. Zinasimon qir koʻp. Gʻarbda Qizil dengizga parallel holda bal. 2500–3000 m boʻlgan [[Hijoz]] va Asir togʻlari choʻzilib ketgan. Fors qoʻltigʻining sohili boʻylab ayrim joylari botqokdik yoki shoʻrxok qatlam bilan qoplangan AlXasaʼ pasttekisligi joylashgan (kengligi 150&nbsp;km gacha). Gʻarbda Afrika — Arabiston platformasi fundamentining turtib chiqqan yeri — NubiyaArabiston qalqoni joylashgan boʻlib, u arxey — quyi [[proterozoy]] davrlariga mansub gneys va migmatitlar, shuningdek, yuqori proterozoyga oid geosinklinal choʻkindi komplekslaridan (qalinligi 10&nbsp;km dan ortiq) iborat. Yuqori va quyi proterozoy davriga oid intruziyalar keng rivojlangan: shimoli-sharqiy yoʻnalishda qalqon jinslari platforma qoplamasining qatlamlari ostiga choʻkkan, bu jinslar vend va paleozoydan boshlanib, mezozoy va paleogenni oʻz ichiga oladi. Fors qoʻltigʻining yon bagʻri boʻylab Mesopotamiya chekka egilmasining neogen davriga mansub qalin molasslari rivojlangan boʻlib, uning janubiy chekkasida yirik neft konlari joylashgan. RubʼulXoli sineklizasi ikkinchi neft mintaqasi hisoblanadi. Qalqonning tokembriy davri jinslari orasida temir, xrom, mis, qoʻrgʻoshin, pyx, oltin rudalari, nodir yer elementlari, berilliy va qalay konlari bor. Iqlimi shimolda subtropik, janubda tropik, quruq, keskin kontinental. Yozi juda issiq, qishi iliq. Ar-Riyodda iyulning oʻrtacha temperaturasi 33°, yanvarda 14°, eng yuqori temperatura 48°, mamlakatning janubda 54° va undan yuqori boʻlishi mumkin. Sohilda bu vaqtda namlik deyarli 100% ga yetadi. Shimolida baʼzan temperatura — 11° gacha pasayadi. Yogʻin miqdori deyarli hamma joyda 100&nbsp;mm dan kam (yogʻin markaziy hududlarda bahorda, shimoliy hududlarda qishda, janubda yozda nisbatan koʻproq boʻladi), togʻlarda yiliga 400&nbsp;mm ga yetadi. RubʼulXoli qumli choʻl va boshqa ayrim hududlarda oʻn yillab yogʻingarchilik boʻlmaydi. Asir viloyatidagi togʻlarda yogʻin yiliga 25,5&nbsp;mm ni tashkil etadi. Jan.ning issiq samum shamoli bahor va yozning boshlarida qum boʻronlariga sabab boʻladi. Muntazam oqib turadigan daryolar yoʻq. Suv uch xil yoʻl bilan: quduqlar, yomgʻir yoki suv toshqini vaqtida hovuzlarga yigʻish va maxsus moslamalar yordamida dengiz suvini chuchuklashtirish orkali olinadi. Saudiya Arabistonida dunyoda eng koʻp chuchuk suv (dunyoda olinayotgan chuchuk suvning 30%) ishlab chiqariladi. Yomgʻir va toshqin suvlaridan toʻliq foydalanish maqsadida 186 ta damba va umumiy hajmi 775 mln.3 boʻlgan hovuzlar qurilgan. Sizot suvlar ehtiyojning 1/3 qismini qondiradi. Tuprogʻi oddiy choʻl tuprogʻidan iborat, hududining katta qismida tuproq qatlami oʻrnini tuz qoplami egallaydi. Shimolida dagʻal subtropik boʻz tuproq, janubda shoʻr tuproq va oʻtloqshoʻrxok tuproqlar mavjud. == Oʻsimliklari == Oʻsimligi, asosan, choʻl va chala choʻl oʻsimliklaridan iborat. Ayrim joylarda oq saksovul, yantoq, toshloq choʻllarda lishayniklar, lavali maydonlarda shuvoq, astragal, vodiy oʻzanlarida yakkaterak, akatsiyalar, shoʻr yerlarda yulgʻun, suv boʻylarida va shoʻrroq joylarda galofitlar oʻsadi. Koʻchib yuruvchi qumli choʻllarda deyarli oʻsimlik oʻsmaydi. Namgarchilik koʻp boʻlgan yillari va bahor paytida koʻproq efemer oʻsimliklar oʻsadi. Janubidagi togʻlarda savanna koʻp. Oʻrmon va yaylovlar hukumat tomonidan muhofaza qilinadi. Oʻrmonlar Saudiya Arabistonining janubi-gʻarbiy qismida joylashgan va 2,29 mln. gektar maydonni egallaydi. Koʻchuvchi qumlardan saqlash uchun tabiiy himoya chizigʻini shakllantirish maqsadida daraxtlar ekiladi. Har yili koʻchat ekish xaftaligi oʻtkaziladi. Hayvonlardan boʻri, chiyaboʻri, sirtlon, tulki, qulon, kiyik, gʻizol, daman, quyon, arab yoʻlbarsi, tuyaqushlar uchraydi. Koʻpgina kemiruvchilar, sudraluvchilar va qushlar yashaydi. Saudiya Arabistoni chigirtkalar makoni hisoblanadi. Qizil dengizda turli xil baliq, toshbaqa va boshqa dengiz hayvonlari uchraydi. Dengiz va quruqlikda yovvoyi tabiatni muhofaza qilish va rivojlantirish maqsadida Tabiatni muhofaza qilish hamda rivojlantirish milliy qoʻmitasi tomonidan umumiy maydoni 90 ming km² boʻlgan 15 qoʻriqxona va Asir milliy bogʻi tashkil etilgan. == Aholisi == [[Fayl:Saudi_in_niqab.jpg|thumb|Saudiya Arabistoni]][[Fayl:Camel_Races_Near_Manifa_16_by_Tom_And_Linda_Anderson_3721119466.jpg|thumb|Badaviylar qarorgohi, Saudiya Arabistoni]] Aholisining 90% ini arablar tashkil qiladi. Hindlar, misrliklar va pokistonliklar, bir necha yuz ming eronlik, fillipinlik, bangladeshlik, yamanlik, indonez, sudanlik, suriyalik, iordaniyalik va boshqa ham yashaydi. Saudiya Arabistonida 200—800 ming oʻzbek istiqomat qiladi, deb hisoblanadi. Yirik qabila birlashmalari — unayza va shammar; qabilalar — harb, mutayr, huzayl, kaxtan, juhayna, muahib, shararat, manasir, banu asad, tanuh, quraysh, banu shaybon. Rasmiy til — arab tili; ingliz tili ham keng tarqalgan. Davlat dini — islom. Islom dinining muqaddas ziyoratgoh shaharlari — Makka va Madina Saudiya Arabistoni dadir. Har yili bu shaxdrlarda 2 mln. dan ortiq musulmon xaj va umra safarida boʻladi. Shahar aholisi 80,2%. Yirik shaharlari — [[Ar-Riyod]], [[Jidda]], [[Makka]], [[Madina]]. == Tarixi == Saudiya Arabistoni hududida qadimdan (mil. av. 2 ming yillik) koʻchmanchi arab qabilalari yashab kelgan. Mil. <nowiki>VII</nowiki> asrda Arabiston yarim orolning gʻarbiy qismi (Hijoz)da islom paydo boʻlib, poytaxti [[Madina]] shahri boʻlgan ilk musulmon teokratik davlati — Arab xalifaligi yuzaga keldi. <nowiki>VII—VIII</nowiki> asrlarda Saudiya Arabistoni hududining koʻp qismi Ummaviylar, <nowiki>VIII</nowiki> asrning 2-yarmi — <nowiki>IX</nowiki> asrlarda Abbosiylar xalifaligiga qaragan. 10—12-astlarda Arabiston yarim orolning bir qismida mustaqil amirlik, sultonliklar paydo boʻlgan. Xijoz Fotimiylar, soʻngra Ayyubiylar, <nowiki>XIII</nowiki> asrning oʻrtalari va <nowiki>XVI</nowiki> asrning boshlarida mamluklarga qaram boʻlgan. Hijozning iqtisodiy va diniy-siyosiy jihatdan mavqei yuqoriligi tufayli xalifalar bu yerda oʻz hukmronliklarini saqlab qolishga urinishgan. <nowiki>XVI</nowiki> asr boshlarida Hijozni Usmonli turklar oʻz tasarrufiga olgan. <nowiki>XVIII</nowiki> asr ga kelib Najdda vahhobiylik diniy-siyosiy oqimi paydo boʻldi. Najd oʻzining nisbatan mustaqilligi bilan ajralib turgan. Najd amirliklaridan biri Diriya hokimi Muhammad ibn Saud ([[Saudiylar]] sulolasi boshligʻi) 1745-yil Arabistonni vahhobiylik shiori ostida birlashtirishga harakat qildi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning boshlariga kelib Arabistonning talay qismi Saudiylar davlatiga birlashtirildi. Bu davlat — birinchi Saudiylar davlati (1745—1811) hisoblanadi. 1811 — 18 yillarda Arabiston yarim orolning koʻp qismi [[Misr]] podshosi Muhammad Ali qoʻshinlari tomonidan egallab olindi va Saudiylar davlati parchalab yuborildi. 1843-yil Faysal ibn Turki boshchiligida saudiylar mahalliy qabilalar koʻmagida Najdni ikkinchi marta egallashdi. ArRiyod shahri poytaxtga aylantirildi. Barpo etilgan davlat — saudiilarning ikkinchi davlati hisoblanadi (1843—65). 1840-yildan soʻng ham Hijoz turklar qoʻlida qolaverdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida ''vahhobiylar davlati'' Shammar hukmdori boʻlgan Rashidiylar tomonidan bosib olindi. 1902-yil amir Ibn Saud Kuvayt hukmdori Muborak yordamida Ar-Riyodni egallab, Rashidiylarga zarba berdi, keyinchalik Najdda Saudiylar hukmronligini tikladi. Abdulaziz ibn Abdurahmon (Ibn Saud) Ol Saudlarning uchinchi davlatiga asos soldi (1902-yildan). Mustamlakachilik maqsadlarini koʻzlagan Buyuk Britaniya 1915-yil dekabrda ''Angliya — Saudiya bitimining'' imzolanishiga erishdi. Bitimga muvofiq, Buyuk Britaniya Najd mustaqilligini tan olib, Ibn Saudga subsidiya, qurol-yarogʻ bilan yordam beradigan boʻldi. Biroq Najdni Turkiyaga qarshi urushtirishga muyassar boʻlmadi. Ayni vaqtda (1915) Misrdagi ingliz komissari MakMagon bilan Makka (Hijoz) sharifi Husayn oʻrtasidagi maxfiy yozishmalar natijasida bir bitimga kelishilib, unga muvofiq, Husayn arablarni Turkiyaga karshi otlantirishga vaʼda berdi. Buning evaziga Buyuk Britaniya Husayn boshchiligidagi boʻlajak arab davlatining mustaqilligini tan olmoqchi boʻldi. 1916-yil Husaynning oʻgʻli amir Faysal qoʻshinlari ingliz razvedkachisi T. E. Lourens rahbarligida Turkiyaga qarshi harbiy harakat boshladi. 1918-yil Husayn „arablar podshosi“ degan unvonni oldi. Lekin Antanta davlatlari uni faqat Hijoz podshosi deb tan olishdi. [[Birinchi jahon urushi]] tugagach, Ibn Saud Arabistonni birlashtirishni davom ettiraverdi. 1920-yil u Asirning bir qismi ustidan hukmronlik oʻrnatdi (Asirning hammasi 1930-yil boʻysundirildi). 1921-yil Shammarni boʻysundirdi. Yangi davlatning kuchayishini xohlamagan Buyuk Britaniya 1922-yil oʻzining gumashtalari (sharif Husaynning oʻgʻillari) — Iroq qiroli Faysal va Movarourduniya (Transiordaniya) amiri Abdullohni Ibn Saud davlatiga qarshi chiqishga undadi. Saudiylar magʻlubiyatga uchradilar va bu Ibn Saudni 1922-yil Uqayrada Iroq bilan Kuvayt oʻrtasidagi chegarani belgilash haqidagi shartnomani imzolashga majbur etdi. Natijada chegara, yaʼni betaraf mintaqa barpo etildi. 1924—25 yillarda Ibn Saud Hijozni Najdga qoʻshib oldi. Birinketin Toif, Makka, Jidda va Madina qoʻlga kiritildi. 1926-yil yanvarda u oʻzini Hijoz podshosi, Najd va boshqa qoʻshib olingan viloyatlarning sultoni deb eʼlon qildi. 1927-yil Buyuk Britaniya yangi Saudiylar davlatini tan olishga majbur boʻldi. 1932-yildan boshlab mamlakat Saudiya Arabistoni Podshohligi deb ataladigan boʻldi. 1934-yil Saudiya Arabistoni va Yaman oʻrtasida boʻlib oʻtgan va Yamanning magʻlubiyati bilan tugagan urush natijasida Saudiya Arabistoni Asir, Jizana va Najdning bir qismini oʻz tarkibiga kiritdi. Ikkinchi jahon urushi davri (1939—45)da Saudiya Arabistoni Germaniya (1941) va [[Italiya]] (1942) bilan diplomatik aloqani uzdi, ammo urushda qatnashmadi. Urush oxiriga kelib Saudiya Arabistonida AQSH taʼsiri kuchaya boshladi. 1943-yil AQSH Saudiya Arabistoni bilan diplomatik aloqa oʻrnatdi va Saudiya Arabistoni ga lendliz (biror shart bilan qarz berish) qonunini joriy etdi. AQShning ARAM KO neft kompaniyasi 1972-yilga qadar neft qazib olish ishlarini bajarib keldi. 1962-yil Saud amaldagi hokimiyatni amir Faysalga topshirishga, 1964-yil 2-noyabrda esa Faysal foydasiga taxtdan voz kechishga majbur boʻddi. Faysal hukumati xalq xoʻjaligi (yangi sanoat korxonalarini barpo etish va hokazo), xalq taʼlimi sohasida bir qancha islohotlar oʻtkazdi. 1960-yillarning 2-yarmidan Saudiya Arabistoni tashqi siyosati 2 xil yoʻnalishda boʻldi. Bir tomondan musulmon davlatlari tashkiloti — Islom paktini tuzib (1966), kommunizmga qarshi harakatni qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa, ikkinchi tomondan [[Isroil]] agressiyasiga duchor boʻlgan arab mamlakatlari (Misr, [[Suriya]] va Iordaniya)ga moliyaviy yordam bera boshladi. 1973-yilgi Yaqin Sharkdagi harbiy tanglik paytida Saudiya Arabistoni oʻz qoʻshinlari bilan arab mamlakatlari tomonida turib urushda qatnashdi va Misr hamda Suriyaga qaytarib olmaslik sharti bilan moliyaviy yordam berdi; Isroilni quvvatlayotgan mamlakatlar — AQSH, Gollandiyaga neft sotishni vaqtincha toʻxtatib qoʻydi. 1974-yil oktabr oyida Rabotda boʻlib oʻtgan arab mamlakatlari rahbarlarining konferensiyasida Saudiya Arabistoni Falastin Ozodlik tashkilotini tan oldi. 1975-yil 25 martda podshoh. Faysal oʻldirilgach, uning oʻrniga Xolid ibn Abdulaziz podshoh boʻldi. 1982-yil iyunda Podshoh Xolid bin Abdulaziz vafotidan keyin uning oʻrniga Faxd bin Abdulaziz taxtga oʻtirdi. Saudiya Arabistoni — 1945-yildan BMT aʼzosi. Oʻzbekiston Respublikasi bilan diplomatiya munosabatlarini 1992-yil fevralda oʻrnatgan. Milliy bayrami — 23-sentabr — Podshohlik eʼlon qilingan kun (1932). == Xoʻjaligi == Iqtisodiyotining asosi — neft va gaz sanoati. [[Ikkinchi jahon urushi]]ga qadar Saudiya Arabistoni xoʻjaligida chorvachilik ustun boʻlgan. Urushdan keyin ''neft qazib olish'' va ''eksport qilish'' hal qiluvchi ahamiyatga ega boʻldi. Neft va neft mahsulotlaridan keladigan daromad 5 yillik rejalar doirasida sanoatni rivojlantirishga katta mablagʻ ajratish imkonini berdi. [[Yalpi ichki mahsulot]]da sanoat ulushi 53%, qishloq xoʻjaligi ulushi 6%, xizmat koʻrsatish tarmogʻi ulushi 41% ni tashkil etadi. Saudiya Arabistoni yalpi xdjmining 35% xususiy sektorga toʻgʻri keladi. == Sanoati == Saudiya Arabistoni [[neft]] zaxiralari boʻyicha dunyoda 1-oʻrinda (35,8 mlrd. tonna), neft qazib chiqarish boʻyicha 2oʻrinda (AQShdan keyin) turadi. Neftning 95% „Saudi ARAM KO“ milliy kompaniyasi tomonidan qazib chiqariladi. Saudiya Arabistonida kuniga 7,5 mln. barrel (2002-yil 308 mln. tonna) neft qazib olinadi. Gaz zaxiralari boʻyicha dunyoda 4-oʻrinni egallasada, uni qazib olish boʻyicha Yaqin Sharqda 1-oʻrinda turadi. 1960-yillarning oxiridan neft kimyosi sanoati keng rivojlandi. Metallurgiya ([[Jidda]]), qogʻoz ([[Dammom]]), oziq-ovqat ([[Makka]]dagi yogʼ zavodi, konditer fabrikasi, ArRiyoddagi sabzavot konservalari va Jiddadagi meva sharbati ishlab chiqaradigan fabrika hamda Hufuf va Madinadagi xurmoni qayta ishlash fabrikasi), toʻqimachilik, qurilish materiallari sanoati ham rivojlangan. Jidda, Dammom va ArRiyodda sement zavodlari, Dahronda oynashisha zavodi bor. Bu korxonalarning koʻpchiligi toʻliq yoki qisman (70%cha) „Sabik“ davlat konserniga karashli va u tomonidan nazorat qilinadi. Yiliga oʻrtacha 66,8 mlrd. kVt•soat elektr energiyasi hosil qilinadi. Saudiya Arabistonida hunarmandchilik, shu jumladan, zargarlik korxonalari salmoqli oʻrin egallaydi. Qishloq xoʻjaligi bundan chorak asr muqaddam iqtisodiyotning eng qoloq tarmogʻi hisoblangan. 1990-yillardan u juda tez surʼatlar bilan rivojlandi va daromadli tarmoqlardan biriga aylandi. Ekin ekiladigan umumiy maydon 1990-yillarningoxirida 1,8 mln. gektarga yetdi. Asosiy qishloq xoʻjaligi ekini — gʻalla, sholi. Xurmo, kofe, uzum, mandarin, banan, sabzavot va mevali oʻsimliklar ham oʻstiriladi. Koʻchmanchi chorvachilik rivojlangan: tuya, qoʻy, echki, qoramol, shuningdek, tovuq boqiladi. Baliq ovlash bilan shugʻullaniladi. Yiliga oʻrtacha 698 ming t sut mahsulotlari ishlab chiqariladi. Mamlakat oʻz aholisini asosiy oziq-ovqat mahsulotlari bilan toʻliq taʼminlaydi. Dengizdan marvarid va marjon olinadi. Har yili Makka va Madinaga keluvchi 2 mln.dan ortiq ziyoratchiga xizmat koʻrsatiladi. Temir yoʻllar uz. 1400&nbsp;km ni tashkil etadi. Eng yirik temir yoʻl yoʻnalishlari Dammom— Dahron—Ar-Riyod (562&nbsp;km), Hufuf—ArRiyod (322&nbsp;km). Avtomobil yoʻllari uzunligi 159 ming km, undan 100 ming km asfaltlangan; neft quvuri uz. — 3,7 ming km. Saudiya Arabistoni Yaqin Sharqda eng kuchli dengiz flotiga ega. Mamlakatdagi asosiy dengiz portlari: Jidda, Yanbo, Jizon, RasTannura, Dammom, Jubayl, Daba va boshqa Mamlakatdagi 25 aeroportdan 3 tasi xalqaro aeroportdir. Havo aloqasi „SaudiArabiyen erlayns“ aviakompaniyasi orqali amalga oshiriladi. Xalqaro aeroportlari Dahron, Jidda va ArRiyodda. Saudiya Arabistoni chetga, asosan, neft va neft mahsulotlari, bugʻdoy, [[xurmo]] chiqaradi. Chetdan mashina jihozlari, avtomobil, isteʼmol mollari, transport vositalari, metall, toʻqimachilik buyumlari, qurol-yarogʻ oladi. Asosan, [[Yaponiya]], [[AQSH]], [[Buyuk Britaniya]], [[Koreya Respublikasi]], [[Singapur]], [[Fransiya]], [[Germaniya]] bilan savdo qiladi. Pul birligi — Saudiya Arabistoni riyoli. == Tibbiy xizmati == Soʻnggi 30 yil ichida mamlakatda kasalliklarni davolash va oldini olishga qaratilgan keng qoʻlamli investitsiya dasturlarini amalga oshirish tufayli ijobiy oʻzgarishlar roʻy berdi. Ilgari aholi orasida koʻp uchraydigan sil, bezgak, teri va traxoma kasalliklari deyarli barham topdi. Mamlakatga har yili keladigan ''ziyoratchilarga'' yuqori saviyada tibbiy xizmat koʻrsatiladi. Buning uchun Makkada 7 kasalxona, 40 tibbiy markaz, Minoda 4 kasalxona va 24 tibbiy markaz, Arofatda 3 kasalxona va 43 tibbiy markaz, Muzdalifada 6 tibbiy markaz, Madinada 8 kasalxona va 48 tibbiy markaz mavjud. Saudiya Arabistonida 42625 oʻrinli 290 kasalxona bor. Tibbiy markaz va dispanserlar soni 4000 dan oshadi. 2000-yil 30 544 vrach, 61 214 hamshira va 31977 texnik assistent ishladi. Vrachlarning 17% Saudiya Arabistoni fuqarolari, qolganlari misrlik, pokistonlik, malayziyalik va boshqa mutaxassislardir. Eng chekka viloyatlardagi bemorlarni markaziy ixtisoslashgan kasalxonalarga tezkorlik bilan keltirish maqsadida 22 samolyotdan iborat havo ambulatoriyasi mavjud. Saudiya Arabistoni Qizil Yarim Oy jamiyatining 154 markazi va 500 Kuchma ambulatoriyasi, 27000 xizmatchisi ham aholiga favqulodda yordam koʻrsatadi. Mamlakat va chet el fuqarolari uchun tibbiy xizmat bepul. == Maorifi va madaniy-maʼrifiy muassasalari == 1926-yil boshlangʻich majburiy taʼlim va dunyoviy maktablar ochish, 1960-yil qizlarni majburiy taʼlimga jalb etish qaqida qonunlar qabul qilingan. Taʼlim tizimi davlat qaramogʻida boʻlib, mamlakat fuqarolari va chet elliklar uchun ham bepul. Maktabga 6 yoshdan qabul qilinadi. Boshlangʻich maktab 6 yillik, oʻrta maktab 2 bosqichli boʻlib, toʻliqsiz oʻrta (3 yil) va toʻliq oʻrta (3 yil) maktabdan iborat. Boshlangʻich maktab negizida hunar-texnika maktablari (4 yillik), toʻliqsiz oʻrta maktab negizida hunar-texnika bilim yurtlari (2 yillik) ishlaydi. Maktablarda oʻgʻil bolalar va qizlar alohida-alohida oʻqitiladi. Saudiya Arabistonida oʻgʻil bolalar uchun 11191 va qiz bolalar uchun 11441 maktab boʻlib, ularda4,15 mln. bola oʻqiydi, 292 ming oʻqituvchi ishlaydi. Har bir oʻqituvchiga 15 oʻquvchi toʻgʻri keladi. Bu — dunyodagi eng yuqori koʻrsatkichlardan hisoblanadi. Bundan tashqari, mamlakatda xususiy taʼlim muassasalari ham mavjud. Mamlakatda bir qancha oliy oʻquv yurtlari bor. Eng yiriklari: Ar-Riyoddagi podshoh ''Saud universiteti'' (1957), Jiddadagi ''Abdul Aziz universiteti'' (1967), Madinadagi ''Islom tadqiqotlari universiteti'' (1961), Ar-Riyoddagi ''Imom Muhammad ibn Saud islom universiteti'' (1974), Sharqiy vshgoyatdagi podshoh ''Faysal universiteti'' (1974), Makkadagi ''Umm alKura universiteti'' (1981), Dahrondagi podshoh ''Faxd nomidagi neft va minerallar universiteti'' (1963), Ar-Riyoddagi ''Oliy texnologiya instituti'' va ''Texnika instituti''. Oliy taʼlim beradigan [[universitet]], [[institut]] va kollejlarda 297 830 talaba taʼlim oladi. Yirik kutubxonalari: Milliy kutubxona (1968), Saud kutubxonasi, ArRiyod universiteti kutubxonasi, Mahmudiya kutubxonasi, Orif Hikmat kutubxonasi, Madina universiteti kutubxonasi. Saudiya Arabistonida 153 madaniy markaz, madaniyat va sanʼat jamiyati, adabiyot klublari faoliyat koʻrsatadi. 12 ta muzey bor. Ularning eng yiriklari: ArRiyoddagi arxeologiya va xalq merosi milliy muzeyi, AlMasmak kalʼasi muzeyi, Dammomdagi Mintaqaviy muzey va boshqa Matbuoti, radioeshittirishi va telekoʻrsatuvi. Saudiya Arabistonida 100 dan ortiq kundalik gazeta va jurnal nashr etiladi. Yiriklari arab tilida: „AlBilad“ („Mamlakat“, kundalik gazeta, 1934-yildan), „AnNadva“ („Klub“, kundalik gazeta, 1958-yildan), „AlMadinaAlMunavvara“ (kundalik gazeta, 1937-yildan), „ArRiyod“ (kundalik gazeta, 1964-yildan), „AlJazira“ („Orol“, kundalik gaz.), „AshSharqalAusat“ („Yaqin Sharq“, gazeta, 1978-yildan); ingliz tilida: „Arab Nyus“ („Arab yangiliklari“, kundalik gazeta, 1975-yildan). Eng yirik va nufuzli nashriyot „AlYamama“ hisoblanadi. Radioeshittirish 1948-yildan boshlangan, 23 davlat radiostyasi mavjud. Eshittirishlar 4 kanal orkali arab va ingliz tillarida, chet ellarga fransuz, turk, urdu, bengal, fors, oʻzbek, suaxili va indonez tillarida uzatiladi. Saudiya Arabistonida milliy telekoʻrsatuv faoliyati 1965-yildan boshlangan. Makka (1967), Madina (1967), Dammom (1969)da yirik televizion markazlar mavjud. Teleeshittirishlar 2 kanal orqali olib boriladi. Sunʼiy yoʻldosh orqali telekoʻrsatuvlar asosiy axborot manbaidir. 70% teletomoshabinlar undan foydalanadi. [[Fayl:Masjid Abu Bakar Ash-Shiddiq.jpg|thumb|[[Abu Bakr Siddiq]] masjidi]] [[Fayl:Quba_Mosque_(2024).jpg|thumb|Madinaga tashrifim chogʻida [[Quba masjidi]], 2024-yil 27-dekabr]] [[Fayl:Kaaba_Masjid_Haraam_Makkah.jpg|thumb|[[Makka]] shahridagi Kaʼba]] == Adabiyoti == Hozirgi Saudiya Arabistoni hududidagi qad. va oʻrta asr adabiyoti arab madaniyati oʻzanida rivojlandi. Hijozda 5— <nowiki>VII</nowiki> asrlarda badaviylar sheʼriyati (ImruulQayS) rivojlandi, <nowiki>VII</nowiki> asrning 1-yarmida esa „Qurʼon“ xatga tushirildi. Badaviylar sheʼriyati namunalari va „Qurʼon“ mumtoz arab tilini namoyon etuvchi buyuk manba hisoblanadi. Arab xalifaligi tashkil topishi, <nowiki>VII</nowiki> asrning 20 yillarida adabiy hayot markazlarining oʻzgarib turishi (Damashq, Bagʻdod, Kohira va boshqalar) Saudiya Arabistonida adabiyot rivojini birmuncha sustlashtirdi. Vahhobiylar mafkurasi va konservativ jamiyat tuzilishi yangi adabiyot rivojini uzoq vaqtgacha toʻxtatib qoʻydi. Qoʻshni arab mamlakatlarining taʼsirida <nowiki>XX</nowiki> asrning 20 yillaridan bir qancha shoir, jurnalist, yozuvchilar yetishib chiqdi. Ularning asarlarida maʼrifatparvarlik, romantik va realistik yoʻnalishlar uygʻunlashgan edi. Muhammad Surur asSabbon va Muhammad Hasan Avvad romantik yoʻnalish asoschilari hisoblanadi. Husayn Sirxan, Muhammad Hasan Fiki, Muhammad alAmir arRumeyxa kabi shoirlar mazkur yoʻnalishda ijod qilgan shoirlardir. Mehnatkash xalq hayotini, jamiyatdagi ijtimoiy adolatsizliklarni fosh etish Ahmad Abd alGʻafur Attor ijodida muhim oʻrin tutadi. Ikkinchi jahon urushi (1939—45) dan keyingi davr nasrida Amin Salom Rumayha, Abdulla Munaa, Yusuf bin ashShayx Yaʼqub hikoyalari, Hasan Nosif, Abd asSalom Hoshim Hofiz qissalari realistik yoʻnalishga ega. Realist yozuvchilar asarlarida sentimentalizm ruhi kuchli. 1957-yil Abd asSalom Hoshim Hofizning xotin-qizlar huquqini himoya etishga bagʻishlangan „Hijozlik Samro“ nomli birinchi romani nashr etildi. 50 yillardagi publitsistika va adabiy tanqidda Muhammad Hasan Avvad, Abdulla bin Xalis, Saod alBovaridiy, Abdulla Abd alJabbor va boshqa ijodi muhim ahamiyatga egadir. Hikoya janri yaqinda paydo boʻlgan boʻlsa ham, Saudiya Arabistoni adabiyotida yetakchi oʻrinni egallaydi. Ahmad asSiboi, Hamid Damanquri hikoya janrining asoschilari hisoblanadi. Ahmad AsSiboining „Egizaklar“ asari bu janrda yaratilgan birinchi asardir. Novella janri ham yangi janrlardan hisoblanadi. Husayn Ali Husayn, Muhammad Ulvan, Ali Xasuna, Siboi Usmon, Muhammad alMansura ashShakxa mazkur janrda samarali ijod qilmoqdalar. 80 yillardagi publitsistika va adabiy tanqidda Ahmad Abd alGʻafur al Attar, Muhammad Abdo Yamanini alohida koʻrsatish mumkin. 1980-yildan podshoh farmoni bilan adabiyot boʻyicha davlat mukofoti taʼsis etilgan. == Meʼmorligi va tasviriy sanʼati == Odam yuzi tasvirlangan tosh haykalchalar, hayvonlar tasvirlangan tosh relyeflar Saudiya Arabistoni hududidagi qad. yodgorliklardan hisoblanadi (mil. av. <nowiki>VII—II</nowiki> asrlar). Makka va Madinada oʻrta asr arab meʼmorligi yodgorliklari ([[masjid]], Madrasa, minoralar) saqlangan. Hijoz shimolda mil. av. 2 va mil. <nowiki>I</nowiki> asrlarga oid nabatiyaliklar shahri vayronalari va qabrlar topilgan. Aholi turmush darajasining yuksalib borishi bilan anʼanaviy loy va xom gʻishtlar oʻrniga zamonaviy qurilish materiallaridan mahalliy iqlim sharoitlarini hisobga olgan holda villa va koʻshklar qurildi. Koʻchmanchilarning turar joylari esa echki terisi bilan yopilgan chaylalardan iborat. Yirik shaharlar (Makka, Ar-Riyod, Madina, Jidda)da jahon andozalariga mos darajada koʻp qavatli uylar, mehmonxona, stadion, aeroportlar mavjud. Zamonaviy qurilishlarda arab milliy meʼmorligi anʼanalari oʻz aksini topgan. Yirik inshootlarning devori koʻpi marmar bilan qoplangan. == Kinosi == Saudiya Arabistonida hayot tarzi islom dini arqonlari asosida qurilgani sababli kinoteatr va teatrlar yoʻq. Shunga muvofiq, kinematografiya sanʼati rivojlanmagan. Asosan, [[sport]] va ijtimoiy xarakterga ega filmlar yaratiladi. Ommaviy tarzda kinofilm va ''spektakllar'' namoyish etilmaydi. == Oʻzbekiston — Saudiya Arabistoni munosabatlari == {{main|Oʻzbekiston — Saudiya Arabistoni munosabatlari}} == Galereya == [[Fayl:Saudi_Arabia_King_Salman_Sits_With_Secretary_Kerry_Before_Bilateral_Meeting_at_King_Khalid_Military_City.jpg|thumb|AQSH Davlat kotibi Jon Kerri Saudiya Arabistoni Podshohi Salmon bilan 2016-yil 11-mart kuni Saudiya Arabistonining Hafr al-Batin shahri tashqarisidagi Qirol Xolid harbiy shahrida ikki tomonlama uchrashuvdan oldin uchrashmoqda. Davlat departamenti foto/Jamoat mulki]] [[Fayl:Masjid_Nabawi_The_Prophet's_Mosque,_Madina.jpg|thumb|Madina, Arabistondagi Masjid an-Nabaviy. Masjidning janubdan koʻrinishi, oʻngda Bob al-Boqiy minorasi va Yashil gumbaz (oldingi koʻrinish) va chapda Bob as-Salam minorasi (oldingi koʻrinish)]] [[Fayl:Masjid_al-Qiblatain.jpg|thumb| Masjid al-Qiblatayn (Ikki qibla masjidi) — Madinadagi masjid]] [[Fayl:Dar_al-Madinah_Museum.JPG|thumb| Dar al-Madina al-Munawwarah muzeyi uchun pendgalan architecture dan kebudayaan]] [[Fayl:Golden_crescent_on_the_dome_of_the_Madina_Mosque_-_geograph.org.uk_-_3711689.jpg|thumb|Madina masjidi gumbazidagi oltin yarim oy]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo davlatlari}} {{Katta yigirmattalik}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Yaqin Sharq]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni| ]] [[Turkum:BMT aʼzolari]] [[Turkum:Arab davlatlari]] [[Turkum:Islom monarxiyalari]] [[Turkum:Islom Hamkorlik Tashkilotiga aʼzo davlatlar]] [[Turkum:Osiyo davlatlari]] [[Turkum:OPEC aʼzo mamlakatlari]] qxalourqvoyzulh2quzd6zzibc0lx8p 0 3596 6271471 6193243 2026-09-16T04:38:43Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271471 wikitext text/x-wiki '''Kangyuy''', qang‘xa [[Qangʻ davlati]], Qanhxa, qadimiy xitoy manbalarida '''Kangju''' ([[Xitoy tili|xitoycha]]: 康居; (''kāngjū)'' yoki ''K'ang-chü''; Sharqiy xitoychada: ''kʰɑŋ-kɨɑ'' < *''khâŋ-ka'' (miloddan avval 140-yillar), rus adabiyotida ''Kangyuy'') — qadimda [[Sirdaryo]]ning oʻrta havzasida mavjud boʻlgan davlat (miloddan avval III — milodiy V asr oʻrtalari). Qang' davlati va u haqidagi ma'lumotlarning faqat xitoychadagi manbalari bizgacha yetib kelgan xolos. Yunon, Eron va Hind manbalarida ham [[Qang' davlati]] haqida ma'lumotlar o'sha davrlarda yozilgan bo'lishi mumkin, lekin bu manbalar bizning davrgacha yetib kelmagan. Ba'zi xitoy adabiyotlarda Qang' aholisi qang'lar yoki qang'lilar deb nomlanadi. Kangju - podsholikning xitoycha nomi. Kangju nomi hozir [[Soʻgʻd|So'g'diyona]] nomining o'zgarishi yoki mutatsiyaga uchragan shakli sifatida qabul qilinadi. Oʻsha zamondagi xitoy manbalariga koʻra, Yuechjilardan keyin Sug'd hududidagi ikkinchi qudratli davlat Kangju boʻlgan. Uning xalqi, xitoy tilida Kāng (kāng) nomi bilan tanilgan, hind-yevropa xalqlariga oid bo'lib, sharqiy [[Eroniy tillar|eroniy til]]da gaplashgan va yarim ko'chmanchi turmush tarziga ega edi. Venger tarixchi olimi Denis Sinor va amerikalik tarixchi Peter Benjamin Golden tadqiqotlariga ko'ra Qang'lilar [[Sugʻdiylar|sug'diy]]lar va Asi xalqlariga juda yaqin qardosh hisoblangan<ref>{{Kitob manbasi|title=Sinor 1990, p. 174: "... the Sogdians, known as K'ang-chii to the Chinese..."}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Golden, Peter B. (1992). An Introduction to the History of the Turkic People. Otto Harrassowitz, Wiesbaden. 53-varaq}}</ref>. == Kanguy nomining kelib chiqishi == Qadimiy [[Markaziy Osiyo]] boʻyicha ixtisoslashgan tarixchi Jon E. Xillning fikricha, “Kangju (K’ang-chü) nhànji” “Talas havzasi, Toshkent va Soʻgʻdiyona” hududida va unga yondosh hududlarda boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi|title=Hill (2015), Vol. 1, note 2.17, p. 183.}}</ref>. Edwin George Pulleyblank fikricha, Kanguyning yozgi poytaxti Beytian shahri boʻlgan va u hozirgi Toshkent yoki uning yonida boʻlgan<ref>{{Kitob manbasi|title=Pulleyblank, Edwin G. (1963). "The Consonantal System of Old Chinese" (PDF). Asia Major. 9 (1): 58–144 [p. 94]. ISSN 0004-4482.}}</ref>. Qadimiy xitoychadagi "káng ju" nomi xalqning etnik nomini yozish uchunmi yoki mahalliy xalqni ta'riflash uchunmi yoki ikkalasini ham maqsad qilganmi, aniq emas. "Juang" quyidagi ma'nolarni anglatishi mumkin: "o'rin", "markaziy faoliyat joyi yoki hokimiyat; “oʻrnashish”, “yashash joyi” yoki “(harbiy yoʻl bilan) ishgʻol qilish”... Demak, bu atama oddiygina “qang'larning turar joyi” yoki “qang'lar tomonidan bosib olingan hudud” degan maʼnoni anglatishi mumkin. ... "Kang" so'zi farovonlik, "tinch", "baxtli;" degan ma'noni anglatadi. “Oʻrnashish”, “barqarorlik”, Kangju “Tinch oʻlka” yoki “Tinch (xalqlar) maskani” deb tarjima qilinishi mumkin. ...Agar "Kangju" nomi dastlab xorijiy ismlarning tovushlarini transkripsiya qilishga urinish boʻlsa ham, u xitoy tilida soʻzlashuvchilarga tinch joy ma'nosini yetkazgan boʻlardi va “Kang” nomi tinch xalqning ohangiga ega boʻlar edi<ref>{{Kitob manbasi|title=Hill (2015), Vol. 1, note 2.17, p. 183.}}</ref>. [[Tan]]g sulolasi davridagi xitoy manbalarida Kangju nomi Qang davlati (soddalashtirilgan xitoycha: chàngāng; an'anaviy xitoycha: kàngāng) deb ataladi. [[Kanadaliklar|Kanadalik]] tadqiqotchi Edwin George Pulleybank "Kangju" soʻzini [[Toxar tillari|toxarcha]] “kāṅka-” soʻzi bilan bogʻladi, ehtimol “tosh” degan maʼnoni anglatadi va kanjular asli [[toxarlar]] boʻlib, ular gʻarb tarafga, Soʻgʻdga koʻchib oʻtgan va [[Choch]]da (hozirgi Toshkentda) oʻrnashib olganlar, degan fikrni ilgari surgan. Pulleyblank, shuningdek, Jie (yj) qabilasi Qiāngqú (jēngju) Xiongnu qabila konfederatsiyasiga qo'shilgan kanju xalqi bo'lishi mumkinligini taxmin qildi. Pulleyblank yana Kangjuni Kànjié zhín (*Kamkar?) va fors geografi [[Ibn Hurdodbeh|ibn Xurdodba]] tomonidan quyi [[Sirdaryo (daryo)|Yaksart]]ga berilgan Kankar nomi bilan bog‘ladi. Josef Marquart, Omeljan Pritsak va Piter B. Golden O‘rxun yozuvlarida tilga olingan Kangju va Kengeres, Kavkaz ortidagi Kangarayê, Kengu Tarban shahri va [[Konstantin VII]] tilga olgan Kangar nomi bilan tanilgan 3 ta [[Bijanaklar|pecheneg]] qabilalari o‘rtasidagi fonetik o‘xshashlikni qayd etgan. Shunga qaramay, bu aloqalarning hammasi taxmin bo'lib qolmoqda. ==Tashkil topishi== [[Karim Shoniyozov|Karim Shohniyozov]]ning fikricha, Qang' davlati sharqda Fargʻona (Davan, Dayyuan), shim.sharqda [[Uyshun|Usun]] (Wusun) davlatlari, shimoliy gʻarbda Sarisu, gʻarbda Sirdaryoning quyi oqimi bilan chegaradosh boʻlgan. [[Xitoy]] manbalariga koʻra, Qang' davlatining janubiy hududiga hozirgi Oʻzbekistonning [[Samarqand]], [[Buxoro]], [[Shahrisabz]], Kattaqoʻrgʻon va [[Urganch]] tumanlari kirgan boʻlib, uning chegarasi Amudaryoga borib taqaladi. Janubda — Dayruziye (Dayuechji) davlati joylashgan. [[Kushon podsholigi]] tashkil topishi va uning hududi kengayishi munosabati bilan Qang' davlatining janubiy chegarasi oʻzgargan. ==Siyosiy va iqtisodiy tarixi== Miloddan avval II asrda Xitoy elchisi Chjan Syanʼ fargʻonaliklar yordamida Qang' davlati orqali Dayruziye (Dayuechji) davlatiga borgan. Qang' davlatining qishki poytaxt shaharlari Bityan va Sushiye boʻlgan. Bityan Binkat shahri (boshqa manbalarga koʻra, Qanqa) oʻrnida, Sushiye esa hozirgi Parkent tumanidagi Soʻqoq (Sukeeke) nomli joyga toʻgʻri keladi. Qang' davlatining yozgi qarorgohlari Issiqkoʻl boʻylab, hozirgi Qoraqoʻl (Prjevalsk) yonida boʻlgan. Qang' davlatining qoʻshini 80—90 ming askarni tashkil etgan. Qang' davlati aholisining urf-odatlari Ruziye (Yuechjii) davlati aholisi urf-odatidan farq qilmagan. Oʻz navbatida, ruziyeliklar urf-odatlari hunlarnnkiga oʻxshash boʻlgan. Qang' davlati hukmdori va Hun xoqonligi tangriquti oʻrtasida qudachilik munosabatlari oʻrnatilgan. Shu tufayli xitoylar hunlar ustidan gʻolib chiqib, ularni oʻz joylaridan siqib chiqarganida, hun xoqoni oʻz avlodi bilan Qang' davlatiga koʻchib kelgan. Qang' davlatining koʻchmanchi aholisi chorvachilik, shaharlar va ularning atrofida yashagan oʻtroq aholi esa dehqonchilik, hunarmandchilik va tijorat bilan shugʻullangan. Ular Buyuk ipak yoʻlida xalqaro siyosiy, iqtisodiy va madaniy aloqalarda muhim oʻrin tutganlar. Qang' davlati hududida jiddiy migratsion jarayonlar sodir boʻlib turgan. Milodiy <nowiki>V</nowiki> asrning 2-yarmida Qang' davlati parchalanib, uning hududida Shosh (Shi), Samarqand (Kan), Maymurgʻ (Mi), Shahrisabz (Shi), Kattaqoʻrgʻon (Xe), Ustrushona (Sao) kabi kichik davlatlar tashkil topgan<ref>Abdulahad Xoʻjayev. [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> ==Madaniyati== Qang'lilar [[Hind-yevropa tillari|hind-yevropa xalq]]i sifatida qaraladi va odatda [[Sugʻdiylar|so'g'diylar]]<ref>{{Kitob manbasi|title=Benjamin, Craig (October 2003). "The Yuezhi Migration and Sogdia". Transoxiana Webfestschrift. Transoxiana. 1 (Ēran ud Anērān). Retrieved 29 May 2015.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Sinor, Denis (1 March 1990). The Cambridge History of Early Inner Asia, Volume 1. Cambridge University Press. ISBN 0521243041. Retrieved 1 January 2015. 153-varaq}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Wood, Frances (September 1, 2004). The Silk Road: Two Thousand Years in the Heart of Asia. University of California Press. ISBN 0520243404. Retrieved February 15, 2015. 94-varaq}}</ref> va ularga yaqin qarindosh boʻlgan Asiylar bilan bir xil eroniy xalq boʻlgan deb hisoblanadi. Kanadalik xitoyshunos olim Edwin G. Pulleyblank qang'lilar toxarlar<ref>{{Kitob manbasi|title=Wood, Frances (September 1, 2004). The Silk Road: Two Thousand Years in the Heart of Asia. University of California Press. ISBN 0520243404. Retrieved February 15, 2015.}}</ref> bo'lishi mumkinligini taxmin qildi<ref>{{Kitob manbasi|title=Loewe & Shaughnessy 1999, pp. 87–88 "On the basis of both linguistic and historical evidence , Pulleyblank has identified the Yuezhi, the Wusun, the Dayuan, Kangju, and the people of Yanqi, all names occurring in the Chinese historical sources for the Han dynasty, as Tocharian speakers."}}</ref>. Kangjuning hukmron elitasi odatlari yuechjilarnikiga juda oʻxshash koʻchmanchi qabilalardan iborat edi. Berk-qora va Tamdida ilk davrdagi Qang' qabrlari qazilgan, ularda o'liklar qo'rg'on tepaliklari ostidagi chuqur qabrlarga, ko'pincha yog'och bilan qoplangan. Bu qabrlarda ko'pincha qo'lda yasalgan qozonlar, temir qilichlar, o'q uchlari va zargarlik buyumlari mavjud. Dafnlar shuni ko'rsatadiki, kanju an'anaviy madaniyati [[saklar]]<nowiki/>ning o'ziga xos xususiyatlariga o'xshardi. Xristianlik davrining boshidanoq "katakomba qabrlari" (shaft va kamerali qabrlarda) keng tarqaldi. Buni milodiy <nowiki>I—IV</nowiki> asrlaridagi Kaunchi va Jun madaniyati qabristonlaridan koʻrish mumkin boʻlib, ular kanjuga tegishli deb qabul qilinadi. Qang'lar qo‘chqorni olijanob hayvon deb hisoblagan<ref>{{Kitob manbasi|title=Mukhamedjanov, A. R. (1 January 1994). "Economy and Social System in Central Asia in the Kushan Age". In Harmatta, János (ed.). History of Civilizations of Central Asia: The Development of Sedentary and Nomadic Civilizations, 700 B. C. to A. D. 250. UNESCO. pp. 265–291. ISBN 9231028464. Retrieved 29 May 2015.}}</ref>. Xitoy tarixchisi Si Ma-syan oʻz kundaliklarida „yuechjilarnikiga oʻxshash anʼana va urf odatlarga“ ega boʻlgan koʻchmanchi Kangyuy yoki Kandzyuy va Kangxa davlatlari haqida maʼlumot beradi. [[Antik davr]] tarixchilari asarlarida Kangxa davlati tilga olinmagan, ammo [[Avesto]] va Maxabxarata kitoblarida [[saklar]] va [[toxarlar]] bilan bir qatorda kankilar haqida ham atroflicha maʼlumot berilgan. Ancha keyingi Xitoy xronikalarida [[Amudaryo]] shimolida joylashgan Buxoro, Shahrisabz, Kattaqoʻrgʻon atroflari, [[Toshkent vohasi]] hamda Xorazmning shimoliy qismidan iborat barcha davlatlar Kangyuy davlatiga qaram boʻlganligi aytiladi. Xitoy manbaalarida keltirilishicha Kangyuy davlati rahbarlari „Chao-vu“ deb nomlanganlar. Umuman „djabgu“ boʻlishi ham ehtimoldan holi emas, chunki xitoy transkriptlarida bu aynan ana shunday talaffuz qilinadi. Miloddan avval II asr 2-yarmi — milodiy I asrlarda Kangyuy davlatining qudrati oʻz choʻqqisiga chiqdi. Davlatning janubiy oʻlkalarida yuechjeylar, shimolida esa xunlar taʼsiri kuchli boʻlgan Kangyuy davlatining qisqa muddatli tanglik davri Baktriyada yuechjeylar podsholigining kuchsizlanishi bilan nihoyasiga yetdi. Miloddan avval II-I asrlarda Kangyuy davlatida oʻz tangalarini zarb etish hamda pul almashinuvini yoʻlga qoʻyishga boʻlgan urinishlar kuzatildi. Mazkur jarayonda Yunon-Baqtriya hukmronligi vaqtida amal qilgan tangalardan nusxa sifatida foydalanilgan. Kangyuy moddiy madaniy tarraqqiyot darajasi Xorazm, xususan shaharning oʻng qirgʻogʻida joylashgan Janbas-qalʼa hududida amalga oshirilgan qazuv ishlari natijalarida namoyon boʻladi. 200x170 hajmdagi qalʼa balandligi 10-11 metrlik xom gʻishtdan qilingan [[devor]] bilan oʻralgan. Darvozadan qalʼa markazi sari keng koʻcha yotqazilgan. Koʻcha oxirida qurbonlik keltirish uchun aylana shaklidagi metal supaga ega boʻlgan muqaddas olov saqlash binosi qoldiqlari qazib ochilgan. Kangyuy davrida odamlar turli dinlarga mansub boʻlgan: zardoʻshtiylik, Anaxita oqimi, ot siymosida namoyon boʻlgan Mitra oqimi. Bu davrda Kangyuy madaniyati bilan bogʻliq harbiy texnika sohasida erishilgan eng muhim muvaffaqiyatlardan biri bu keyinchalik keng tarqalgan taktik uslublar boʻldi: masalan, janglarda aslahalar bilan himoyalangan otlar va sovut kiygan chavandozlar safining jipslashtirilgan holda tuzilishi. Chavandozlar kamon, nayza va qilich bilan qurollanganlar. Kangyuyning Kushon imperiyasi tarkibida boʻlganligi hali ham nomaʼlum. Xitoy manbaalariga asosan Kangyuy [[milod]] boshida ham oʻz mustaqilligini saqlab qolgan hamda yansay (aorslar-alanlar) va boshqa qabilalar ustidan hukmronlik qilgan. == Qo'lyozmalar == Yaqinda Qang' va uning [[Xitoy]] bilan aloqalari haqida ma'lumot beruvchi muhim yozuvlar topildi. Xitoyning Dunxuan shahridagi Xuanquan majmuasida xitoy iyeroglifiida yozilgan o'nlab yog'och taxtalar topildi. Ular G'arbiy Xan sulolasining so'nggi davriga (miloddan avvalgi 206-24) oid. Qozog‘istondagi Kultobe shahridan so‘g‘d yozuvlari to‘plami ham topilgan. Ular Bitaniyalik arxeolog Nicholas Sims-Williams tomonidan tahlil qilingan<ref>{{Kitob manbasi|title=New Evidence from Dunhuang, China and Central Asia for the Kangju Archived 2014-04-07 at the Wayback Machine nyu.edu}}</ref>. == Genetik tahlillar == 2018-yilning may oyida [[Birlashgan Qirollik|Britaniyaning]] Nature ilmiy jurnalida chop etilgan genetik tadqiqot yerga ko'milgan 200 va 300-yillarga oid boʻlgan 6 ta qang'li odamining skeleti qoldiqlarini oʻrganib chiqdi<ref>{{Kitob manbasi|title=Damgaard et al. 2018, Supplementary Table 2, Rows 81-82, 84, 120, 128, 131, Individuals DA121, DA 123, DA125, DA206, DA226, DA229.}}</ref>. DNK natijalariga ko'ra 2 ta odam R1a1a1b2a va R1a1a1b2a2b haploguruhlariga oid<ref>{{Kitob manbasi|title=Damgaard, P. B.; et al. (May 9, 2018). "137 ancient human genomes from across the Eurasian steppes". Nature. Nature Research. 557 (7705): 369–373. Bibcode:2018Natur.557..369D. doi:10.1038/s41586-018-0094-2. PMID 29743675. S2CID 13670282. Retrieved April 11, 2020. Supplementary Table 9.}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|title=Narasimhan 2019, Table S1.}}</ref>, bu haploguruhlar, asosan, [[tojiklar]], Afg'oniston, Pokiston va Hindiston xalqlarida uchraydi, [[Oʻzbeklar|o'zbeklar]] orasida esa 25 foizdan ziyod va shundan xulosa qilish mumkinki, qang'lar hind-yevropa xalqlaridan biri boʻlgan. Olingan 6 ta mtDNK namunasi esa onaning H6a1a, C4a1, U2e2a1, U2e2a1, A21.[31h] va H21.[31h] haploguruhlariga tegishli edi. Tadqiqot mualliflari qang'li va [[Uyshun|Usun]]larda Xiongnu va [[saklar]]ga qaraganda [[Sharqiy Osiyo]] xalqlarining qoni kamroq ekanligini aniqladilar. Qang'li va [[Uyshun|Usun]]lar ham Sibir ovchi-yigʻuvchilari va Baqtriya-Margʻiyona arxeologik majmuasiga aloqador xalqlar bilan qoʻshilib ketgan soʻnggi bronza davrining Gʻarbiy [[choʻl]] chorvadorlari avlodlaridan boʻlganligi taxmin qilingan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Shaniyazov K. SH. K voprosu o tyurkoyazychnykh komponentakh v slozhenii uzbekskoy narodnosti // Problemy etnogeneza i etnicheskoy istorii narodov Sredney Azii i Kazakhstana. Vypusk 3. Etnografiya. M.,1991. [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Soʻgʻdlar]] 0mtks51gb3ncsrl6pwzqa93u53kofbc 0 3722 6271532 6133047 2026-09-16T04:56:07Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271532 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Sogdiana-300BCE.png|thumb|Sugʻd]] '''Sugʻd''', Soʻgʻd, Sugʻud – [[Markaziy Osiyo]]dagi qadimiy tarixiy-madaniy [[viloyat]]. Ilk bor miloddan avval VII-VI asrlarda qadimiy „[[Avesto]]“da tilga olingan. Bu nom <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarigacha saqlangan. == Tarixi == „Sug'd Millatining ʻzining maʼnosi fanda har xil talqin qilib kelinadi. Masalan, Soʻch —Soʻz – „kuymoq, yonmoq, porlamoq“ deb izohlangan. Bundan Sugʻdni „Muqaddas ilohiy olov ([[Zardushtiylik]] tasavvuriga koʻra) bilan poklangan yer“ kabi maʼnoda talqin etishga harakat qilingan (V. Tomashek). Yana bir izohga koʻra, „Sugʻd“ soʻzi sernam, unumdor yer deb tushuniladi. Bunga hozirga qadar pastlik, suv yigʻiladigan yer „S, Sugʻut“ deb nomlanishini dalil qilib koʻrsatiladi. Avestoda Sugʻd mamlakat nomi sifatida bir marta uchraydi. „Ardvisura Yashti“ —(„Obon Yasht“) va Ardvi (Amudaryo) Ishkata, Paruta, Mouri, Suguda va Xvarazm tomon hayotbaxsh suvlarini eltadi, deya taʼkidlanadi. Avestoning Videvdat naskida esa Axuramazda yaratgan ezgu yurtlardan biri Gava deyiladi va u yerda sug'dlar yashaydi deb koʻrsatiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/religiya/AVESTA.html |qaralgan sana=2023-09-21 |arxivsana=2023-12-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231208003844/https://www.krugosvet.ru/enc/kultura_i_obrazovanie/religiya/AVESTA.html }}</ref>. == Joylashuvi == Soʻgʻdiyonaning markazi Maroqanda shahri boʻlgan. Maroqandaning qoldiqlari – bu hozirgi Afrosiyob shahar xarobalaridir. Ahamoniylar davrida bu shaharning maydoni 219 gektardan iborat bo'lib, u [[mudofaa devorlari]] bilan oʻralgan edi. Yunon tarixchilarining ma'lumotlariga qaraganda, Maroqandaning uzunligi 11&nbsp;km ga yaqin boʻlgan tashqi devori va qoʻrgʻoni boʻlgan. Soʻgʻdiyonaning markaziy shaharlari qatoriga Qarshi atrofidagi Yerqoʻrgʻon, Qashqadaryoning sharqiy qismidagi Uzunqir yodgorliklarini ham kiritish mumkin. Bu yodgorliklarda olib borilgan arxeologik tadqiqotlar qadimgi Soʻgʻdiyona aholisining xoʻjaligi va madaniyatini chuqurroq oʻrganish imkonini beradi. == Tarix manbaalarida uchrashi == „Avesto“ning „Yasht“ kitobida tilga olingan „Soʻgʻd makoni Gava“- Soʻgdiyonaning eng qadimgi viloyati bo'lishi mumkin. Baʼzi maʼlumotlarga koʻra, Gava (Gau) – „buqa“, „poda“ degan maʼnolarini bildirib, u Qashqadaryo vohasi bilan bog'lanadi. Bu soʻz viloyatning juda koʻp geografik nomlarida takrorlanib saqlangan. Qadimgi yunon tarixshunoslari Soʻg'diyonani Baqtriya yoki sak-massagetlariga nisbatan kamroq tilga olganlar. Makedoniyalik Iskandar yurishlaridan soʻng Soʻg'diyona haqida maʼlumotlar ancha to'liqroq bo'lib, kengayib boradi<ref>https://www.tripadvisor.ru/Restaurant_Review-g298068-d23898832-Reviews-Cafe_Avesto-Samarkand_Samarqand_Province.html</ref>. Soʻgʻdiyona – bu Zarafshon, Qashqadaryo vohalarida joylashib, janubi-sharqda Baqtriya va shimoli-g'arbda Xorazm bilan chegaradosh boʻlgan. Qadimgi zamonlarda ham Soʻgʻdiyona muhim savdo yo'llarining chorrahasida joylashgan. Soʻgʻdiyona haqida „Avesto“, Gerodot va Ahamoniylar davri yozuvlarida ma'lumotlar berilgan<ref>https://cyberleninka.ru/article/n/avesto-da-ta-lim-tarbiyaga-oid-fikrlar-1</ref>. Miloddan avval VI asrda Ahamoniylar sulolasi vakillarining qoyatosh xotirot bitiklarida Suguda shaklida qadimiy Eron saltanatiga tobe qilingan satrapliklardan biri, mamlakat nomi sifatida qayd etilgan. Yunon manbalarida – Sogdianoy. Bu shakl yunonlar tomonidan soʻz tarkibidagi – anaka – tegishlilik, mansublik maʼnosini bildiruvchi nisbat qoʻshimchasini soʻz oʻzagiga qoʻshib yuborishdan paydo boʻlgan. Xitoy manbalarida – Suli. Sugʻd yozuvi yodgorliklari mamlakat nomini Sugʻd yoki Sgʻud shaklida koʻrsatadi. [[Fayl:BezeklikSogdianMerchants.jpg|thumb]] Sugʻdik yoki Sgʻudik, Sugʻdiyonak – Sgʻudiyonak shakllari „Sugʻdga oid“, „Sugʻdiy“ kabi maʼnolarda qoʻllanadi. Oʻrta asrlarda arabiy, forsiy, turkiy manbalar mamlakat nomini „Sugʻd“ shaklida qoʻllaydi. [[Tasvir:Manicheans.jpg|thumb|[[Moniylik]]ni ibodat qilgan Sugʻdiylar, c. 8-9 asrlar]] == 645—654-yillarda == Sugʻd mamlakati (poytaxti – Samarqand, 645—654 yillarda Kesh) 3 ta tarixiy-geografik hududni birlashtirgan. Samarqand Si, Buxoro Si va Kesh-Naxshab Si. Har 3 qism oʻzaro tabiiy chegaraga ham ega edi: Zarafshon togʻ tizmalari Samarqand va Kesh-Naxshab oʻrtasini Karmanadan keyin Malik choʻli Buxoro va Samarqand Sini ajratib turgan. Buyuk ipak yoʻlining markaziy tarmoqlari Sugʻd orqali oʻtgan. Natijada Sugʻd xalqaro savdo munosabatlarida muhim oʻrin tuta boshlagan. Buyuk ipak yoʻli boʻylab Sugʻd savdogarlarining qishloqlari, shaharlarida esa ularning mahallalari paydo boʻlgan. [[Sugʻd tili|Sugʻdiy]] tili xalqaro til rolini oʻynagan. Bu hol Xitoy sayyohlari tomonidan Sugʻd chegaralari haqida notoʻgʻri tasavvurlar hosil qilgan (Syuan Szan). [[Fayl:Westerner on a camel.jpg|thumb|200px]] [[Fayl:Central Asian Buddhist Monks.jpeg|thumb]] Sugʻd miloddan avval VI-IV asrlarda avval ahamoniylarga, soʻngra miloddan avval 329-yilda Iskandar Makadoniy saltanatga, uning davomchisi Salavk davlatiga, Yunon-Baqtriyaga tobe boʻlgan. == Miloddan avvalgi II-I asrlarda == Miloddan avval II-I asrlardan boshlab Sugʻd oʻz mustaqilligini tiklashga kirishgan. Uning markaziy va mahalliy tangalari zarb qilina boshlagan. Sugʻd asta-sekin har 3 qismni oʻz atrofiga toʻplagan konfederativ davlat uyushmasiga aylanib borgan. Milodiy I-V asrlarda Sugʻd kushonlar, xioniylar, abdallar, kidarlar taʼsirida boʻla turib, oʻz nisbiy mustaqilligini saqlab keldi. Sugʻd konfederatsiyasi milodiy VI asr oʻrtalaridan VIII asr boshlarigacha siyosiy jihatdan kuchayib borgan. Arab istilosining boshlangʻich davridan (VIII asr 1-chorak), to Sugʻd podshohi Turgʻar davri oxirigacha (738—759 yillar) Sugʻd oʻzining konfederativ xususiyatini saqlashga harakat qilgan. Turgʻardan keyin Sugʻdda ixshidlik siyosiy hokimiyat tugab, mamlakat xalifalik tarkibiga singdirilgan. == IV-VIII asrlarda == IV-VIII asrlarda soʻgʻdlar [[Uzoq Sharq]], [[Markaziy Osiyo]] va [[Yaqin Sharq]] mintaqalari savdosida asosiy vositachi boʻlganlar va butun [[Buyuk ipak yoʻli]] boʻylab muntazam xalqaro karvon savdosini tashkil etganlar. Soʻgʻd bu davrlarda bekliklar va erkin shaharlar hamdoʻstligidan iborat boʻlgan va ular orasida [[Samarqand]], [[Maymurgʻ]], [[Kesh]], [[Naxshab]], [[Ishtixon]], [[Kushaniya]], [[Buxoro]], [[Amul]] va [[Andxoy]] ajralib turgan. [[Xitoy]]gacha boʻlgan butun yoʻl boʻylab, janubdagi [[Xotan]] va [[Sharqiy Turkiston]] orqali [[Lob Nor]] va [[Yettisuv]] shimoligacha soʻgʻd mulkiy hududlari tarkib topgan va ular XII asrgacha mavjud boʻlgan. Soʻgʻdlarning Turon va Xitoydagi eng yirik mulklari ularning alohida jamoalar boʻlib yashagan Kucha, Chanan, Lanchjou, Dunxuan, Loyan kabi shaharlarda mavjud boʻlgan. IV asrda Dunxuanning oʻzida soʻgʻd jamoasi taxminan 1000 kishidan iborat boʻlgan. Samarqandning sharqiy darvozalari „Xitoy“ nomi bilan ataladi. Xalqaro savdo aloqalari Samarqand, Paykend va boshqa yirik shaharlardagi boy soʻgʻd uylari tomonidan nazorat qilinar edi. Ular oʻz vositachilari orqali kreditlar berishgan, savdo kelishuvlarini boshqarishgan. Tan sulolasi tarixida qayd etilishicha, Kan hukmdorligida „yangi tugʻilgan oʻgʻil chaqaloq shirinsoʻz boʻlishi hamda pulni mahkam ushlashi uchun uning tiliga tosh asal, kaftlariga esa yelim surtilgan. 20 yoshga toʻlgan erkak xorijga ketgan va qaysi joyda manfaat koʻrsa, oʻsha yerga borgan“. Olis safarlar, Chin, [[Hindiston]], Eron, Kichik Osiyo xalq hunarmandchiligi va anʼanalari bilan tanishuv orqali Gʻarb va Sharq yutuqlarini oʻzida mujassam etgan noyob va ochiq soʻgʻd madaniyati shakllangan. Soʻgʻd hunarmandchiligi markazi va savdo yoʻllari – Samarqand, Panjikent, Paykent, Buxoro va Varaxshi xavfsizligini taʼminlash ehtiyoji kuchli davlatlar bilan ittifoq tuzishga qaratilgan siyosiy yoʻnalishni belgilab bergan. VI asrda Soʻgʻd [[Eftaliylar]] davlati, keyinchalik [[Turk xoqonligi]] tarkibiga kirgan, 630-yildan buyon esa Chinning Tan sulolasi hukmdorligini tan olgan. Xoqonlik yuksalishi davrida soʻgʻdlar turkiylarning Xitoydan oʻlpon sifatida olgan shoyi bilan savdo qilish imkoniyatiga ega boʻlishgan. VI asr 70-yillarida turkiy hukmdorlar farmoni bilan soʻgʻd savdogari Maniax savdo kafolatlari yuzasidan muzokaralarni avvaliga Eron Shahanshohi, soʻngra [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya]] imperatori bilan olib borgan. Oʻrta asrlarda soʻgʻd tili Buyuk ipak yoʻlidagi asosiy muloqot tiliga aylangan. Buddaviylar, nasroniylar, manixeylar oʻzlarining diniy matnlarini soʻgʻd tiliga tarjima qilishgan. Bunda ular oʻzlarining yozma anʼanalaridan foydalanishgan: buddistlardan hind alifbosi, manixeylardan arameys bosmasi, nasroniy-suriyaliklardan dastlabki umumiy maktubot, nestoriyan va yakovitlardan diniy eʼtiqod alifbolarini oʻzlashtirishgan. Ammo ular aramey alifbosiga asoslangan va keyinchalik uygʻurlar tomonidan foydalanilgan ilk soʻgʻd yozuvi oʻrnini egallay olmadi. Mazkur yozuv namunalari bilan Dunxuandagi mulkiy hududlardan yoʻllangan „koʻhna maktublar“ va Zarafshon vodiysidagi Mug togʻida topilgan hujjatlar yordamida tanishish mumkin. VIII asr boshida Soʻgʻd Qutayba ibn Muslimning musulmon qoʻshinidan magʻlubiyatga uchraydi va halifalikka itoat etgan holda islom dinining jugʻrofiy-siyosiy makonida qudratli savdo-hunarmandchilik markazi boʻlib qoladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Sogdiyskiye teksty s gory Mug. Chteniye, perevod, kommentariy. Vypusk II. Yuridicheskiye dokumenty i pis’ma. Chteniye, perevod i kommentarii V. A. Livshitsa. M., 1962 * Shishkina G. V., Suleymanov R. KH., Koshelenko G. A., Sogd // Arkheologiya SSSR. Drevneyshiye gosudarstva Kavkaza i Sredney Azii. Otv. red. G. A. Koshelenko. Moskva: Nauka, 1985 * Smirnova O. I., Ocherki iz istorii Sogda, M., 1971; * Ishoqov M., Sugʻdiyona tarix chorrahasida, T., 1990; * Ishoqov M., Unutilgan podsholikdan xatlar, T., 1992; * Eshov B., Sugʻdiyona tarixidan lavhalar, T., 2002. * Mirsodiq Ishoqov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Oʻzbekiston tarixi]] [[Turkum:Markaziy Osiyo davlatlari]] [[Turkum:Soʻgʻdlar]] dskomypsvfxdgaqkpsvvyab51dov0u0 4 13364 6271450 6246489 2026-09-16T02:11:28Z MediaWiki message delivery 15253 /* The Signpost: 16 September 2026 */ yangi mavzu 6271450 wikitext text/x-wiki <noinclude>{{Vikipediya:Forum/Yangiliklar/Tepasi}}</noinclude> __NEWSECTIONLINK__ == ''The Signpost'': 15 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/News and notes|Wikipedia's 25th anniversary is here!]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Special report|Wikipedia at 25: A Wake-Up Call]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Serendipity|The WMF wants to buy you books!]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/WikiProject report|Time for a health check: the Vital Signs 2026 campaign]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/In the media|Fake Acting President Trump and a Wikipedia infobox]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Community view|The inbox behind Wikipedia]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Recent research|Art museums on Wikidata; comparing three comparisons of Grokipedia and Wikipedia]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Traffic report|Tonight I'm gonna rock you]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-15/Comix|Oh come on man.]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 15:18, 2026-yil 15-yanvar (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29899914 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 21:02, 2026-yil 19-yanvar (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == ''The Signpost'': 29 January 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Traffic report|The most viewed articles of 2025]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News and notes|Good news... but also bad news for the Public Domain]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/News from Diff|Solving puzzles together]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/In the media|Every view on the 25th anniversary of everything]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-01-29/Comix|Perspectives]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:31, 2026-yil 29-yanvar (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=29988053 --> == ''The Signpost'': 17 February 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/In the media|Global powers see Wikipedia as fundamental target for manipulation]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/News and notes|Discussions open for the next WMF Annual Plan]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Serendipity|Maintenance crews continue to slog through Wikipedia's oldest Featured Articles]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Disinformation report|Epstein's obsessions]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Technology report|Wikidata Graph Split and how we address major challenges]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Traffic report|Deaths, killings, films, and the Olympics]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Opinion|Incoming Incurables]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Crossword|Pop quiz]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-02-17/Comix|herculean]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 08:03, 2026-yil 17-fevral (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30039447 --> == ''The Signpost'': 10 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * Interview: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Interview|Bernadette Meehan, new Wikimedia Foundation CEO]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/News and notes|Security testing unleashes computer worm on Meta-wiki]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Special report|What actually happened during the Wikimedia security incident?]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In the media|Indonesian government blocks Wikimedia logins; archive site scoured from Wikipedia after owner runs malware]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Recent research|To wiki, perchance to groki]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Obituary|Madhav Gadgil, Fredrick Brennan, Mark Miller, Chip Berlet]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Opinion|Interface administrators and trusting trust]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Technology report|English Wikipedia deprecates archive.today after DDoS against blog, altered content]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Op-ed|Why is "Trypsin-sensitive photosynthetic activities in chloroplast membranes" cited in "List of tallest buildings in Chicago"?]] * Essay: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Essay|The pursuit of a button click]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/In focus|Short descriptions: One year later]] * WikiProject report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/WikiProject report|Unreferenced articles backlog drive]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Community view|Speaking of planning ...]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Traffic report|Over the mountain, kissing silver inlaid clouds]] * Crossword: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Crossword|"It will never happen"]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-10/Comix|BRIEn't]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 04:14, 2026-yil 10-mart (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30121359 --> == ''The Signpost'': 31 March 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/News and notes|Entirety of Wikinews to be shut down]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/In the media|AI ban, newspapers disrupt archiving; and antisemitism complaints]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Community view|Videos from WikiConference North America 2025 in NYC]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Disinformation report|Cleaning up after Jeffrey Epstein, Peter Nygard, and Mohamed Al-Fayed]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/WikiConference report|WikiConference North America 2025 in NYC review]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Obituary|Dr. Subas Chandra Rout]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Traffic report|Call in the dogs of war, soldier of fortune]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Gallery|Canadian Rangers participate in Operation ''Enduring Encyclopedia'']] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-03-31/Comix|n00bsitting]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:08, 2026-yil 31-mart (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30329870 --> == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Message sent by User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == ''The Signpost'': 21 April 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/News and notes|Six Serbian Wikipedia editors banned following controversy about political bias]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/In the media|Could Wikipedia be involved in Massachusetts' proposed social media ban for minors?]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Gallery|March equinox]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Traffic report|Time to change my galaxy in case, we outta space!]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-04-21/Comix|Of skirts and articles]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 06:50, 2026-yil 21-aprel (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30434643 --> == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Foydalanuvchi:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MediaWiki message delivery|munozara]]) 00:58, 2026-yil 26-aprel (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == ''The Signpost'': 22 May 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/News and notes|Offline: Osama Khalid still in prison]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In the media|Indonesian editors, you shall return!]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Disinformation report|Who is a typical paid editor? Who are their typical clients?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Recent research|WikiLambda the Ultimate]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Traffic report|This is where I'll be, so heavenly, so come and dance with me Michael!]] * Forum: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Forum|WikiAnnotate: help us build a dataset of article quality evaluations]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/In focus|Demystifying the 2026-27 Annual Plan]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Opinion|Wikipedia isn't a battleground. So why does it feel like one?]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Serendipity|Wikinews: Into the Wikiverse]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Special report|Wikimedia Foundation closes Wikinews after 21 years]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Community view|Wikipedia's traffic drop: more on languages and freshness]] * Gallery: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Gallery|Earth Day and Mother's Day]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-05-22/Comix|Brother, can you spare a page?]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 05:19, 2026-yil 22-may (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30513885 --> == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 17:15, 2026-yil 27-may (UTC) <!-- Message sent by User:Keegan (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == ''The Signpost'': 21 June 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * From the editors: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/From the editors|Ways for beginners to support ''The Signpost'' community journalism]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/News and notes|Community Tech development team disbanded]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Disinformation report|PR for the people?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Recent research|Proposed tagging system for AI involvement; successful and unsuccessful AI tools for contributors]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In the media|Who won a 14th century battle and who won the 2026 Iran war?]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Community view|Putting the Wish into the Wishlist]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/In focus|A global standard for Neutral Point of View]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/On the bright side|Flowers, blue helmets, reefs, pride, and Juneteenth]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Op-ed|Breathe, Don’t Panic, there is a different story about Wikimedia + AI futures]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Opinion|Wikimedia Foundation staff develop union and Wikimedia user community reacts]] * Technology report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Technology report|Community Tech team is disbanded, controversy erupts]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Traffic report|'Cause this is thriller, thriller night]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/WikiConference report|Report of Volunteer Supporters Network Annual Meeting 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Comix|Take your turn]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-06-21/Humour|Group of banned T-shirt makers comes out of hiding to sell new Wikipedia-themed merchandise]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 03:21, 2026-yil 21-iyun (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30604303 --> == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|munozara]])</bdi> 17:12, 2026-yil 23-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Codename Noreste@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 13:30, 2026-yil 25-iyun (UTC) <!-- Message sent by User:Sannita (WMF)@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == ''The Signpost'': 13 July 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News and notes|An exclusive club]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/In the media|Battle for a soul - who won?]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Opinion|We need to innovate with Wikimedia decision-making]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Recent research|LLMs and NPOV, 20 years of user blocks, Esperanto and Volapük Wikipedias]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/News from Diff|How to host Wikicurious in your own community]] * Community view: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Community view|CUNY Newmark Wikimedian-in-Residence Quarterly Brief – April to June 2026]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Special report|Wikipedia escapes Category 1 designation under the UK Online Safety Act - for now]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/On the bright side|Fatherhood, weather, and diplomacy]] * Op-ed: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Op-ed|A Layup Easy Proposal for Wikimedia at 25: Spend 25% of Donations on the Community]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Traffic report|The grass was greener, the light was brighter]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-07-13/Comix|schnozzed]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 07:27, 2026-yil 13-iyul (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == Request for comment (the future of Abstract Wikipedia) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies if this has not yet been translated into your wiki's language. {{int:Please-translate}} You are invited to voice your opinions in a [[:m:Requests for comment/The future of Abstract Wikipedia|request for comment about the future of Abstract Wikipedia]]. {{Int:Feedback-thanks-title}} [[:m:User:Kowal2701|Kowal2701]] ([[:m:User talk:Kowal2701|talk]]) 12:25, 2026-yil 24-iyul (UTC) </bdi> <!-- Message sent by User:DreamRimmer@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == ''The Signpost'': 2 August 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In the media|Union drive, most prolific editor make headlines]] * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News and notes|Foundation rejects voluntary recognition of union, proposed board eligibility rules sharply restrict candidates]] * WikiConference: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/WikiConference|"Kurier, Signpost, wikipress: You can be a Wikimedia journalist" - Wikimania presentation by User:Noé Recap]] * In focus: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/In focus|Is Larry Sanger the co-founder of Wikipedia?]] * Arbitration report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Arbitration report|Think, and not just about content]] * News from Diff: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/News from Diff|Meet the Wikimedians of the Year 2026!]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/On the bright side|The beautiful game]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Traffic report|Odyssey and Oyarzabal]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-02/Comix|Well-spotted]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 10:18, 2026-yil 2-avgust (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30775662 --> == ''The Signpost'': 24 August 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/News and notes|Union process progresses, unanswered questions about Littler Mendelson remain]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/In the media|Wikipedia editors save Sam Altman's life]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Recent research|Women in blue? Wikipedia's gender gap reverses in some areas]] * Discussion report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Discussion report|Again and Again]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Traffic report|Look out, here comes the Spider-Man!]] * Humour: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Humour|Her tastes, her Wikimania, her upcoming tour... Baby Globe reveals everything]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/On the bright side|The great outdoors]] * Opinion: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Opinion|Are we embarrassed yet?]] * Special report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Special report|Paris Syndrome: Labor Strife, AI Anxiety, and a Leadership Test at Wikimania 2026]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-08-24/Comix|WP:FAOWN]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 01:25, 2026-yil 24-avgust (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:Bri@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=30889666 --> == ''The Signpost'': 16 September 2026 == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr" style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[File:WikipediaSignpostIcon.svg|40px|right]] ''News, reports and features from the English Wikipedia's newspaper''</div> <div style="column-count:2;"> * News and notes: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/News and notes|The Balance of Power]] * In the media: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/In the media|Shocking photos may be changed on Wikipedia]] * Disinformation report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Disinformation report|Have UN Secretary-General candidates manipulated Wikipedia?]] * Recent research: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Recent research|Google's AI overviews may have reduced search engine referrals to English Wikipedia by 5%]] * WikiConference report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/WikiConference report|The backwater symbiosis – reflections from Wiki Conference India 2026]] * Traffic report: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Traffic report|Heaven let your light shine down]] * Serendipity: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Serendipity|Wikipedia Family Mosh Pit]] * Obituary: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Obituary|Passing of Gobonobo, community leader advocating for women and minorities]] * On the bright side: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/On the bright side|Fantasy video games, hopeful science fiction, and the change of seasons]] * Comix: [[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost/2026-09-16/Comix|The Adventure of the Unknown Corpse]] </div> <div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">'''[[w:en:Wikipedia:Wikipedia Signpost|Read this Signpost in full]]''' · [[w:en:Wikipedia:Signpost/Single|Single-page]] · [[m:Global message delivery/Targets/Signpost|Unsubscribe]] · [[m:Global message delivery|Global message delivery]] 02:11, 2026-yil 16-sentyabr (UTC) <!-- Sent via script ([[w:en:User:JPxG/SPS]]) --></div> <!-- Message sent by User:JPxG@metawiki using the list at https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/Signpost&oldid=31028446 --> 8wtsvwwd8zhmijt2qv0cy6clrmbdidz 0 13485 6271470 6191636 2026-09-16T04:38:32Z ~2026-50044-57 307315 /* Murosa */ 6271470 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = Uzdunrobita (MTS-Oʻzbekiston) |tasvir = MTS-2010.gif |tasvir_tagyozuvi = |tasvir2 = |tasvir2_tagyozuvi = |qisqartma = |turi = [[Uyali aloqa operatori]] |sanoat = |shiori = |maqomi = tugatilgan |masqadi = |ishga_tushgan_sanasi = 1991 |tan_olingan_yili = |tugatilgan = 2012 |tugatilish_sababi = [[Bankrotlik]] |joylashuvi = |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = [[Behzod Ahmedov]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = 11 milliondan ziyod (2012) |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = |tili = }} '''Uzdunrobita''' yoki '''MTS-Oʻzbekiston''' ({{lang-uz|"Mobil TeleSistemalar"}}, {{lang-ru|"Мобильные ТелеСистемы"}}) — [[uyali aloqa operatori]], [[Oʻzbekiston]]da brend nomi ''Em-Te-Es'' (yoki [[Rus tili|ruscha]] ''МТС'') deb talaffuz etiladi. Oʻzbekistondagi faoliyati [[#Mojaro|2012-yil yozida ayon boʻlgan muammolar]] tufayli toʻxtatilgan. == Tarix == [[1991-yil]] avgustda [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] koʻmagida mobil aloqa xizmatlarini koʻrsatuvchi „Uzdunrobita“ kompaniyasi tashkil etildi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://company.mts.uz/uz/history/ |title=Tarix |publisher=МТS-Oʻzbekiston |lang=uz |accessdate=2010-08-20 |archivedate=2009-09-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090902231629/http://company.mts.uz/uz/history/ }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090902231629/http://company.mts.uz/uz/history/ |date=2009-09-02 }}</ref> Bu nafaqat Oʻzbekistonda, balki Markaziy Osiyoda tashkil etilgan birinchi mobil aloqa kompaniyasi edi. [[2004-yil]] avgustda „Uzdunrobita“ kompaniyasi „[[Mobil TeleSistemalar]]“ OAJ xalqaro kompaniyasi ([[Rossiya]]) tarkibiga kirdi. [[2006-yil]] iyunda oʻtkazilgan rebrendingdan soʻng kompaniya yangi „MTS“ brendi ostida oʻz xizmatlarini koʻrsata boshladi. „Uzdunrobita“ kompaniyasi Oʻzbekistondagi eng yirik mobil aloqa operatori hisoblanadi va [[GSM]] 900/1800 standartida xizmatlar koʻrsatadi. Tarmoq doirasi respublikaning aksariyat hududini, aholining 90 foizdan ortigʻini, koʻpchilik aholi punktlarini, muhim avto- va temir yoʻl magistrallarini oʻz ichiga olar edi. 2007-yil aprelda [[Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi]] „MTS“ OAJ kompaniyasining Oʻzbekistondagi shoʻba kompaniyasi boʻlmish „Uzdunrobita“ kompaniyasiga [[3G]] uchinchi avlod tarmogʻining UMTS standartida aloqa xizmatlarini koʻrsatish uchun litsenziya taqdim etdi. [[2008-yil]]ning ikkinchi yarim yilligida MTS kompaniyasi Toshkent va Samarqand shaharlarida yangi tarmoqni ishga tushirdi. Ushbu tarmoq [[Urganch]], [[Xiva]] va [[Buxoro]]da ham ishlagan. Yangi standartni qoʻllaydigan apparatlarning egalari „Videoqoʻngʻiroq“, „Mobil televideniye“ va „Yuqori tezlikdagi Internet“ xizmatlaridan foydalanishlari mumkin boʻlgan. == Mojaro == 2012-yil iyul oyida [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] Uzdunrobita korxonasi boshqaruvchilariga qarshi [[jinoiy ish]] ochdi. Prokuratura tergov natijasida katta miqdordagi pul mablagʻlarini noqonuniy naqdlashtirish, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni qonuniylashtirish, litsenziyasiz faoliyat bilan shugʻullanish, [[soliq]] toʻlashdan qochish kabi qonunbuzarlik holatlari qayd etilgani haqida bildirdi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=«УЗДУНРОБИТА» ТЕЛЕКОММУНИКАЦИЯЛАР КОМПАНИЯСИ МАНСАБДОР ШАХСЛАРИГА НИСБАТАН ҚЎЗҒАТИЛГАН ЖИНОЯТ ИШИ ЮЗАСИДАН ТЕРГОВ ҲАРАКАТЛАРИ ДАВОМ ЭТМОҚДА |url=http://prokuratura.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=360:-lr&catid=36:2012-04-16-08-07-28&lang=oz&Itemid= |qaralgan sana=2015-03-30 |arxivsana=2022-08-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220808031835/https://www.prokuratura.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=360:-lr&catid=36:2012-04-16-08-07-28&lang=oz&Itemid= }}</ref> Tegishli qonunbuzarliklar yuzasidan [[Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi]] [[2012-yil]] [[17-iyul]]da Uzdunrobita litsenziyasi 10 kunga toʻxtatilishi haqida buyruq chiqardi.<ref>{{Citation |year= |title=MChJ shaklidagi «OʻZDUNROBITA» XK litsenziyasining amal qilishini to'xtatish to'g'risida |url=http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1519/ |access-date=2015-03-30 |archivedate=2012-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031141355/http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1519/ }}</ref> Shu kuni MTS-Oʻzbekiston abonentlarga xizmat koʻrsatishni toʻxtatdi,<ref>{{Citation |year= |title=“MTS-Oʻzbekiston” 10 kun davomida qoʻngʻiroqlar, SMS va Internet xizmatlari ishlamasligini ma’lum qildi |url=http://kun.uz/2012/07/17/noconnection/ |access-date=2015-03-30 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402143817/http://kun.uz/2012/07/17/noconnection/ }}</ref> korxona sayti ochilmay qoldi.<ref>[http://kun.uz/2012/07/17/down/ “MTS-Oʻzbekiston” sayti ochilmay qoldi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402144155/http://kun.uz/2012/07/17/down/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> [[2012-yil]] [[30-iyul]] kuni Toshkent shahar xoʻjalik sudi litsenziya toʻxtatilishi muddatini shirkat qonunbuzarliklarni bartaraf etmagani tufayli uch oyga choʻzdirdi.<ref>{{Citation |year= |title=MChJ shaklidagi «O’ZDUNROBITA» XK litsenziyasining amal qilishining to'xtatilishi muddatini uzaytirish to'g'risida |url=http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1531/ |access-date=2015-03-30 |archivedate=2012-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031140625/http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1531/ }}</ref><ref>[http://www.gazeta.uz/2012/07/30/mts/ Приостановление лицензии МТС-Узбекистан продлили на три месяца], ''[[Gazeta.uz]]''</ref><ref>[http://kun.uz/2012/07/30/threemonth/ “MTS-Oʻzbekiston” litsenziyasining toʻxtatilishi uch oyga uzaytirildi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402132904/http://kun.uz/2012/07/30/threemonth/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> Bunga javoban MTS maʼmuriyati [[Oʻzbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]]ga vaziyatni tartibga solishni soʻrab murojaat qildi.<ref>[http://www.company.mts.ru/press-centre/press_release/2012-07-30-1745157/ МТС заявляет, что приостановка действия лицензии в Узбекистане является необоснованной и незаконной]{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://kun.uz/2012/07/31/topresident/ “MTS” Oʻzbekistondagi litsenziyasi toʻxtatilishini asossiz deya baholadi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402113039/http://kun.uz/2012/07/31/topresident/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> 2012-yil 13-avgustida Toshkent shahar xoʻjalik sudi MTS-Oʻzbekiston shirkatining barcha litsenziyalarini bekor qildi.<ref>[http://kun.uz/2012/08/13/canceled-2/ “MTS-Oʻzbekiston”ning barcha litsenziyalari bekor qilindi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402111245/http://kun.uz/2012/08/13/canceled-2/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> == Murosa == 2013-yil dekabrda “[[Mobil TeleSistemalar]]” [[Ochiq aksiyadorlik jamiyati|OAJ]] va Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasida murosa bitimi imzolandi. Unga koʻra, Kompaniya davlat ishtirokidagi qoʻshma korxona doirasida Oʻzbekiston Respublikasi hududida mobil aloqa xizmatini koʻrsatish boʻyicha oʻz faoliyatini tiklashni rejalashtirgan. Murosa bitimiga koʻra qoʻshma korxonaning 50,01 foiz hissasi MTSga, qolgan 49,99 foizi Oʻzbekiston Respublikasi Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qoʻmitasi qoshidagi Davlat unitar korxonasiga tegishli boʻlishi aytildi. Qoʻshma korxona oʻz faoliyatini MTS kompaniyasining Oʻzbekistondagi sobiq shoʻba korxonasi “Uzdunrobita” QK MChJga tegishli boʻlgan mulk, jihozlar, chastotalar va infratuzilma asosida olib boradi. Tomonlar yaqin vaqt ichida murosa bitimida koʻzda tutilgan barcha protseduralarni yakunlab, 2014-yil oxiriga qadar mobil aloqa tarmogʻini tijoriy foydalanishga topshirishni rejalashtirishgan. Murosa bitimiga asosan, "Oʻzbekiston hukumati MTS’ga [[2G|2G/]][[3G]]/[[LTE]] tarmoqlari uchun litsenziyalar, zaruriy chastota diapazonlari, raqamlar sigʻimini taqdim etadi, aloqa kanallari ijarasi bilan ta’minlaydi, Oʻzbekistondagi faoliyat uchun zarur boʻlgan barcha ruxsatnomalarni beradi". == Yana qarang == * [[Beeline Uzbekistan]] * [[UCell]] * [[Uztelecom]] * [[Perfectum Mobile]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Uyali aloqa operatorlari:Oʻzbekiston]] cqqp64xflkv5exwjm7dg06xr0m9amih 6271477 6271470 2026-09-16T04:40:02Z ~2026-50044-57 307315 /* Murosa */ 6271477 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = Uzdunrobita (MTS-Oʻzbekiston) |tasvir = MTS-2010.gif |tasvir_tagyozuvi = |tasvir2 = |tasvir2_tagyozuvi = |qisqartma = |turi = [[Uyali aloqa operatori]] |sanoat = |shiori = |maqomi = tugatilgan |masqadi = |ishga_tushgan_sanasi = 1991 |tan_olingan_yili = |tugatilgan = 2012 |tugatilish_sababi = [[Bankrotlik]] |joylashuvi = |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = [[Behzod Ahmedov]] |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = 11 milliondan ziyod (2012) |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = |tili = }} '''Uzdunrobita''' yoki '''MTS-Oʻzbekiston''' ({{lang-uz|"Mobil TeleSistemalar"}}, {{lang-ru|"Мобильные ТелеСистемы"}}) — [[uyali aloqa operatori]], [[Oʻzbekiston]]da brend nomi ''Em-Te-Es'' (yoki [[Rus tili|ruscha]] ''МТС'') deb talaffuz etiladi. Oʻzbekistondagi faoliyati [[#Mojaro|2012-yil yozida ayon boʻlgan muammolar]] tufayli toʻxtatilgan. == Tarix == [[1991-yil]] avgustda [[Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi]] koʻmagida mobil aloqa xizmatlarini koʻrsatuvchi „Uzdunrobita“ kompaniyasi tashkil etildi.<ref>{{Veb manbasi |url=http://company.mts.uz/uz/history/ |title=Tarix |publisher=МТS-Oʻzbekiston |lang=uz |accessdate=2010-08-20 |archivedate=2009-09-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20090902231629/http://company.mts.uz/uz/history/ }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090902231629/http://company.mts.uz/uz/history/ |date=2009-09-02 }}</ref> Bu nafaqat Oʻzbekistonda, balki Markaziy Osiyoda tashkil etilgan birinchi mobil aloqa kompaniyasi edi. [[2004-yil]] avgustda „Uzdunrobita“ kompaniyasi „[[Mobil TeleSistemalar]]“ OAJ xalqaro kompaniyasi ([[Rossiya]]) tarkibiga kirdi. [[2006-yil]] iyunda oʻtkazilgan rebrendingdan soʻng kompaniya yangi „MTS“ brendi ostida oʻz xizmatlarini koʻrsata boshladi. „Uzdunrobita“ kompaniyasi Oʻzbekistondagi eng yirik mobil aloqa operatori hisoblanadi va [[GSM]] 900/1800 standartida xizmatlar koʻrsatadi. Tarmoq doirasi respublikaning aksariyat hududini, aholining 90 foizdan ortigʻini, koʻpchilik aholi punktlarini, muhim avto- va temir yoʻl magistrallarini oʻz ichiga olar edi. 2007-yil aprelda [[Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi]] „MTS“ OAJ kompaniyasining Oʻzbekistondagi shoʻba kompaniyasi boʻlmish „Uzdunrobita“ kompaniyasiga [[3G]] uchinchi avlod tarmogʻining UMTS standartida aloqa xizmatlarini koʻrsatish uchun litsenziya taqdim etdi. [[2008-yil]]ning ikkinchi yarim yilligida MTS kompaniyasi Toshkent va Samarqand shaharlarida yangi tarmoqni ishga tushirdi. Ushbu tarmoq [[Urganch]], [[Xiva]] va [[Buxoro]]da ham ishlagan. Yangi standartni qoʻllaydigan apparatlarning egalari „Videoqoʻngʻiroq“, „Mobil televideniye“ va „Yuqori tezlikdagi Internet“ xizmatlaridan foydalanishlari mumkin boʻlgan. == Mojaro == 2012-yil iyul oyida [[Oʻzbekiston Respublikasi Bosh prokuraturasi]] Uzdunrobita korxonasi boshqaruvchilariga qarshi [[jinoiy ish]] ochdi. Prokuratura tergov natijasida katta miqdordagi pul mablagʻlarini noqonuniy naqdlashtirish, jinoiy faoliyatdan olingan daromadlarni qonuniylashtirish, litsenziyasiz faoliyat bilan shugʻullanish, [[soliq]] toʻlashdan qochish kabi qonunbuzarlik holatlari qayd etilgani haqida bildirdi.<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=«УЗДУНРОБИТА» ТЕЛЕКОММУНИКАЦИЯЛАР КОМПАНИЯСИ МАНСАБДОР ШАХСЛАРИГА НИСБАТАН ҚЎЗҒАТИЛГАН ЖИНОЯТ ИШИ ЮЗАСИДАН ТЕРГОВ ҲАРАКАТЛАРИ ДАВОМ ЭТМОҚДА |url=http://prokuratura.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=360:-lr&catid=36:2012-04-16-08-07-28&lang=oz&Itemid= |qaralgan sana=2015-03-30 |arxivsana=2022-08-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220808031835/https://www.prokuratura.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=360:-lr&catid=36:2012-04-16-08-07-28&lang=oz&Itemid= }}</ref> Tegishli qonunbuzarliklar yuzasidan [[Oʻzbekiston aloqa va axborotlashtirish agentligi]] [[2012-yil]] [[17-iyul]]da Uzdunrobita litsenziyasi 10 kunga toʻxtatilishi haqida buyruq chiqardi.<ref>{{Citation |year= |title=MChJ shaklidagi «OʻZDUNROBITA» XK litsenziyasining amal qilishini to'xtatish to'g'risida |url=http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1519/ |access-date=2015-03-30 |archivedate=2012-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031141355/http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1519/ }}</ref> Shu kuni MTS-Oʻzbekiston abonentlarga xizmat koʻrsatishni toʻxtatdi,<ref>{{Citation |year= |title=“MTS-Oʻzbekiston” 10 kun davomida qoʻngʻiroqlar, SMS va Internet xizmatlari ishlamasligini ma’lum qildi |url=http://kun.uz/2012/07/17/noconnection/ |access-date=2015-03-30 |archivedate=2015-04-02 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150402143817/http://kun.uz/2012/07/17/noconnection/ }}</ref> korxona sayti ochilmay qoldi.<ref>[http://kun.uz/2012/07/17/down/ “MTS-Oʻzbekiston” sayti ochilmay qoldi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402144155/http://kun.uz/2012/07/17/down/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> [[2012-yil]] [[30-iyul]] kuni Toshkent shahar xoʻjalik sudi litsenziya toʻxtatilishi muddatini shirkat qonunbuzarliklarni bartaraf etmagani tufayli uch oyga choʻzdirdi.<ref>{{Citation |year= |title=MChJ shaklidagi «O’ZDUNROBITA» XK litsenziyasining amal qilishining to'xtatilishi muddatini uzaytirish to'g'risida |url=http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1531/ |access-date=2015-03-30 |archivedate=2012-10-31 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20121031140625/http://www.aci.uz/uz/news/uzaaa/article/1531/ }}</ref><ref>[http://www.gazeta.uz/2012/07/30/mts/ Приостановление лицензии МТС-Узбекистан продлили на три месяца], ''[[Gazeta.uz]]''</ref><ref>[http://kun.uz/2012/07/30/threemonth/ “MTS-Oʻzbekiston” litsenziyasining toʻxtatilishi uch oyga uzaytirildi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402132904/http://kun.uz/2012/07/30/threemonth/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> Bunga javoban MTS maʼmuriyati [[Oʻzbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]]ga vaziyatni tartibga solishni soʻrab murojaat qildi.<ref>[http://www.company.mts.ru/press-centre/press_release/2012-07-30-1745157/ МТС заявляет, что приостановка действия лицензии в Узбекистане является необоснованной и незаконной]{{Deadlink|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>[http://kun.uz/2012/07/31/topresident/ “MTS” Oʻzbekistondagi litsenziyasi toʻxtatilishini asossiz deya baholadi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402113039/http://kun.uz/2012/07/31/topresident/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> 2012-yil 13-avgustida Toshkent shahar xoʻjalik sudi MTS-Oʻzbekiston shirkatining barcha litsenziyalarini bekor qildi.<ref>[http://kun.uz/2012/08/13/canceled-2/ “MTS-Oʻzbekiston”ning barcha litsenziyalari bekor qilindi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150402111245/http://kun.uz/2012/08/13/canceled-2/ |date=2015-04-02 }}, ''kun.uz''</ref> == Murosa == 2013-yil dekabrda “[[Mobil TeleSistemalar]]” [[Ochiq aksiyadorlik jamiyati|OAJ]] va Oʻzbekiston Respublikasi oʻrtasida murosa bitimi imzolandi. Unga koʻra, Kompaniya davlat ishtirokidagi qoʻshma korxona doirasida Oʻzbekiston Respublikasi hududida mobil aloqa xizmatini koʻrsatish boʻyicha oʻz faoliyatini tiklashni rejalashtirgan. Murosa bitimiga koʻra qoʻshma korxonaning 50,01 foiz hissasi MTSga, qolgan 49,99 foizi Oʻzbekiston Respublikasi Aloqa, axborotlashtirish va telekommunikatsiya texnologiyalari davlat qoʻmitasi qoshidagi Davlat unitar korxonasiga tegishli boʻlishi aytildi. Qoʻshma korxona oʻz faoliyatini MTS kompaniyasining Oʻzbekistondagi sobiq shoʻba korxonasi “Uzdunrobita” QK MChJga tegishli boʻlgan mulk, jihozlar, chastotalar va infratuzilma asosida olib boradi. Tomonlar yaqin vaqt ichida murosa bitimida koʻzda tutilgan barcha protseduralarni yakunlab, 2014-yil oxiriga qadar mobil aloqa tarmogʻini tijoriy foydalanishga topshirishni rejalashtirishgan. Murosa bitimiga asosan, "Oʻzbekiston hukumati MTS’ga [[2G|2G/]][[3G]]/[[4G|LTE]] tarmoqlari uchun litsenziyalar, zaruriy chastota diapazonlari, raqamlar sigʻimini taqdim etadi, aloqa kanallari ijarasi bilan ta’minlaydi, Oʻzbekistondagi faoliyat uchun zarur boʻlgan barcha ruxsatnomalarni beradi". == Yana qarang == * [[Beeline Uzbekistan]] * [[UCell]] * [[Uztelecom]] * [[Perfectum Mobile]] == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Uyali aloqa operatorlari:Oʻzbekiston]] 7m5fma8rd5jdpzbvmebbw2rj6q82g4o 0 14226 6272032 6220452 2026-09-16T10:25:36Z ~2026-50098-31 307380 /* */ 6272032 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Ibn Sino (maʼnolari)}} {{Infobox Faylasuf | sohasi = [[Sharqiy falsafa]] | davri = | m | color = #B0C4DE | tasvir = Avicena.jpg | tasvir_izohi = | ismi = (Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn Al-Hasan ibn Ali ibn Sīnā; Avitsenna) | tavalludi = {{tugʻilgan sanasi|980|6|18}}, [[Afshona]], [[Buxoro]], (hozirgi O'zbekiston hududi) Somoniylar davlati (hozirgi hududida)<ref>Petrov, V. D. „Ibn Sina-velikiy sredneaziatskiy ucheniy ensiklopedist.“ Abu Ali Ibn Sina. Kanon vrachebnoy nauki. Tashkent, 1981</ref> | vafoti = taxminan {{vafot sanasi va yoshi|1037|8|16|980|6|18}}, [[Hamadon]], [[Kakuiylar]] davlati hozirgi [[Eron]] | maktabi = | qiziqishi = [[tibbiyot]], [[alkimyo]], [[astronomiya]], [[falsafa]], [[islomshunoslik]], [[mantiq]], [[matematika]], [[fizika]], [[nazm]], [[teologiya]] | olgan_taʼsirlari = [[Arastu]], [[Galen]], [[Plotinus]], [[Aflotunchilik]], [[Muhammad]](s.a.v), [[Vosil ibn Ota]], [[Kindiy]], [[Abu Nasr Forobiy]], [[Roziy]], [[Abu Rayhon Beruniy]] | koʻrsatgan_taʼsirlari = [[Abu Rayhon Beruniy]], [[Umar Xayyom]], [[Gʻazzoliy]], [[Averroes]], [[Nosir al-Din Tusiy]], [[Ibn al-Nafis]], [[Averroizm]], [[Sxolastitsizm]], [[Albertus Magnus]], [[Duns Scotus]], [[Thomas Aquinas]], [[Jean Buridan|Buridan]], [[Giambattista Benedetti|Benedetti]], [[Galileo Galilei|Galileo]], [[William Harvey|Harvey]] | mashhur_fikrlari = Zamonaviy [[tibbiyot]] otasi, [[moment]] konsepti va [[aromaterapiya]], [[neyropsixiatriya]] kashshofi. }}'''Abu Ali ibn Sino''' (toʻliq ismi: ''Abu Ali al-Husayn ibn Abdulloh ibn Sino al-Balxiy, {{lang-fa|{{Nastaliq|ابو علی حسین بن عبدالله بن سینا}}}}''; taxminan 980-yil, [[Afshona]]<ref>[https://ru.wikisource.org/wiki/%D0%AD%D0%A1%D0%91%D0%95/%D0%90%D0%B2%D0%B8%D1%86%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D0%B0 Avitsenna] // ''Ensiklopedicheskiy slovar'' / pod red. I. Ye. Andreevskiy — SPb.: Brokgauz — Yefron, 1890. — T. I. — S. 82.</ref>, [[Movarounnahr]], [[Somoniylar davlati]] — [[1037|1037-yil]] [[18-iyun]], [[Hamadon]])'' —'' qomusiy olim, tabib va [[Falsafa|faylasuf]]. Tarixdagi eng ulugʻ musulmon va fors olimlardan biri sifatida tanilgan. Gʻarbda '''Avitsenna''' ({{lang2|en|Avicenna}}) nomi bilan mashhur. '''Abu Ali Sino Movarounnahrlik polimat, [[shifokor]], [[matematik]], [[astronom]], [[Fizika|fizik]], [[kimyogar]], geograf, [[Geologiya|geolog]], shoir, mantiqchi, [[Falsafa|faylasuf]], musiqachi va davlat arbobi edi. U dunyodagi eng mashhur va nufuzli faylasuf va olimlardan biri boʻlib, ayniqsa falsafa va tibbiyot sohalaridagi asarlari bilan ahamiyatlidir. Uning asosiy asarlari ikkita keng qamrovli ilmiy va falsafiy ensiklopediyalar, „[[Kitob ash-shifo|Kitob ash-Shifo]]“ va „Al-Alay ensiklopediyasi“, shuningdek, tibbiyot tarixidagi eng mashhur asarlardan biri boʻlgan „Al-Qonun fi at-Tibb“dir.''' Dimitriy Gutas, Avitsenna va Aristotel anʼanasi<ref>{{книга|заглавие=A brief history of medicine: from Hippocrates to gene therapy|издательство={{Нп3|Running Press}}|god=2005|stranitsi=58|ssilka=https://books.google.com/?id=0rGwOkqIqKkC&pg=PA58&dq=Avicennaʼs+ethnicity#v=onepage&q&f=false|isbn=978-0-7867-1525-1|yazik=en|avtor=Paul Strathern|url-status=dead}}</ref><ref>{{книга|заглавие=Medieval Philosophy|издательство={{Нп3|Rosen Publishing|The Rosen Publishing Group|en|Rosen Publishing}}|god=2010|stranitsi=89|ssilka=https://books.google.com/?id=p9eh18dRTwAC&pg=PA89&dq=Avicenna+ethnic#v=onepage&q=Avicenna%20ethnic&f=false|isbn=978-1-61530-244-4|avtor=Brian Duignan}}</ref><ref>{{книга|заглавие=Central Asian republics|издательство={{Нп3|Infobase Publishing}}|stranitsi=24|ssilka=https://books.google.com/?id=EPCcSZ2dzckC&pg=PA24&dq=Avicenna+ethnic#v=onepage&q=Avicenna%20ethnic&f=false|isbn=978-0-8160-5074-1|god=2004|avtor=Michael Kort}}</ref><ref>Ibn Sina („Avicenna“) [[Энциклопедия ислама|Encyclopedia of Islam]]. 2nd edition. Edited by P. Berman, [[Бьянки, Тьерри|Th. Bianquis]], [[Босуорт, Клиффорд Эдмунд|C. E. Bosworth]], E. van Donzel and W. P. Henrichs. [[E.J. Brill]] 2009. Accessed through Brill online: www.encislam.brill.nl (2009) Tsitata: ''„He was born in 370/980 in Afshana, his mother’s home, near Bukhara. His native language was Persian.“''</ref><ref>"Many high offcials in Samanids Bukhara were Turkic-orgin ghumals ." —C. E. Bosworth, The Ghaznavids in Afghanistan and Eastern Iran Source:Edinburgh University Press, 1963, page 44</ref><ref>''Henry Corbin'', {{veb manbasi|url=https://books.google.com/books?id=A8PzaQZwzZQC&pg=PA74&dq=is+generally+listed+as+chronologically+first+among+noteworthy+Iranian+philosophers&hl=en&ei=lIT3TeS6L6bt0gGJm92iCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=is%20generally%20listed%20as%20chronologically%20first%20among%20noteworthy%20Iranian%20philosophers&f=false|title=«The Voyage and the messenger: Iran and Philosophy»|archive-url=https://web.archive.org/web/20161212235434/https://books.google.com/books?id=A8PzaQZwzZQC&pg=PA74&dq=is+generally+listed+as+chronologically+first+among+noteworthy+Iranian+philosophers&hl=en&ei=lIT3TeS6L6bt0gGJm92iCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CCoQ6AEwAA#v=onepage&q=is%20generally%20listed%20as%20chronologically%20first%20among%20noteworthy%20Iranian%20philosophers&f=false|archive-date=2016-12-12}}. — North Atlantic Books, 1998. — '''P. 74''' Tsitata:''„Whereas the name of Avicenna (Ibn sinda, died 1037) is generally listed as chronologically first among noteworthy Iranian philosophers, recent evidence has revealed previous existence of Ismaili philosophical systems with a structure no less complete than of Avicenna“''.</ref>. Qomusiy olimi, tabib va [[Falsafa|faylasufi]]. Gʻarbda '''Avitsenna''' ({{lang2|en|Avicenna}}) nomi bilan mashhur. == Bolaligi: == Ibn Sinoning otasi Abdulloh [[Balx]] shahridan boʻlib, [[Somoniylar]] amiri [[Nuh ibn Mansur]] (967–997) davrida [[Buxoro]] tomoniga koʻchib, [[Hurmaysan]] qishlogʻiga moliya amaldori etib tayinlanadi. U [[Afshona]] qishlogʻida Sitora ismli qizga uylanib ikki oʻgʻil farzand koʻradi. Oʻgʻillarining kattasi Husayn (Ibn Sino), kenjasi Mahmud edi. Husayn 5 yoshga kirgach, Ibn Sinolar oilasi poytaxt — Buxoroga koʻchib keladi va uni oʻqishga beradilar. 10 yoshga yetmasdan Ibn Sino [[Qurʼon]] va adab darslarini toʻla oʻzlashtiradi. Ayni vaqtda u hisob va aljabr ([[algebra]]) bilan ham shugʻullanadi, [[arab tili]] va adabiyotini mukammal egallaydi. Ibn Sinoning ilm sohasidagi dastlabki ustozi [[Abu Abdulloh Notiliy]] edi. U el orasida hakim va [[faylasuf]] sifatida mashhur boʻlgani uchun otasi Ibn Sinoni unga shogirdlikka berdi. Notiliyning qoʻlida olim mantiq, handasa va falakiyot ([[astronomiya]])ni oʻrgandi va baʼzi falsafiy masalalarda ustozidan ham oʻzib ketdi. Ibn Sinoning aql-zakovatini koʻrgan ustozi otasiga uni ilmdan boshqa narsa bilan shugʻullantirmaslikni tayinlaydi. Shundan soʻng ota oʻgʻliga ilm oʻrganish va bilimlarini chuqurlashtirish uchun barcha sharoitlarni yaratib berdi. Abu Ali tinmay mutolaa qilib, turli ilm sohalarini oʻzlashtirishga kirishdi. U [[musiqa]], [[optika]], [[kimyo]], [[fiqh]] kabi fanlarni oʻqidi, xususan, tabobatni sevib oʻrgandi va bu ilmda tez kamol topa boshladi. == Tabobatga kirib kelishi: == Ibn Sinoning tib ilmida yuksak mahoratga erishishida Buxorolik boshqa bir tabib [[Abu Mansur al Hasan ibn Nuh al Qumriy]]ning xizmati katta boʻldi. Ibn Sino undan tabobat darsini olib, bu ilmning koʻp sirlarini oʻrgangan. Qumriy bu davrda ancha keksayib qolgan boʻlib,999-yilda vafot etdi. Ibn Sino 17 yoshdayoq,Buxoro xalqi orasida mohir tabib sifatida tanildi. Oʻsha kezlarda hukmdor [[Nuh ibn Mansur]] betob boʻlib, saroy tabiblari uni davolashdan ojiz edilar. Dovrugʻi butun shaharga yoyilgan yosh tabibni amirni davolash uchun saroyga taklif qiladilar. Uning muolajasidan bemor tezda sogʻayib, oyoqqa turadi. Evaziga Ibn Sino saroy [[kutubxona]]sidan foydalanish imkoniyatiga ega boʻladi. Somoniylarning kutubxonasi oʻsha davrda butun Oʻrta va Yaqin Sharqdagi eng katta va boy kutubxonalardan sanalardi. Ibn Sino bir necha yil davomida shu kutubxonada kecha-yu kunduz mutolaa bilan mashgʻul boʻlib, oʻz davrining eng oʻqimishli, bilim doirasi keng kishilaridan biriga aylandi va shu paytdan boshlab oʻrta asr falsafasini mustaqil oʻrganishga kirishdi. U yunon mualliflarining, xususan, [[Aristotel]]ning „Metafizika“ asarini berilib mutolaa qildi. Lekin bu kitobda bayon qilinganlarning aksariyati Ibn Sinoga tushunarsiz edi. Tasodifan yosh olimning qoʻliga [[Abu Nasr Forobiy]]ning „Metafizikaning maqsadlari haqida“gi kitobi tushib qoladi va uni oʻqib chiqibgina Ibn Sino metafizikani oʻzlashtirishga muvaffaq boʻladi. Shunday qilib, Ibn Sino zaruriy bilimlarning barchasini Buxoroda oldi. Olimning ilmiy ijodi 18 yoshidan boshlandi. U[[Nuh ibn Mansur]]ga atab nafsoniy quvvatlar haqida risola, „[[Urjuza]]“ tibbiy sheʼriy asari, oʻz qoʻshnisi va doʻsti [[Abulhusayn al-Aruziy]]ning iltimosiga binoan, koʻp fanlarni oʻz ichiga olgan „[[Alhikmat al-Aruzi]]y“(„Aruziy hikmati“) asarini taʼlif etdi. Undan tashqari, boshqa bir doʻsti faqih[[Abu Bakr Albarqiy]](yoki Baraqiy)ning iltimosiga koʻra,20 jildli „[[Alhosil val-mahsul]]“(„Yakun va natija“)qomusiy asari hamda 2 jildli „[[Kitob al-bir val-ism]]“(„Sahovat va jinoyat kitobi“)ni yozdi. == Hayot yoʻli: == [[Qoraxoniylar]] 999-yil Buxoroni zabt etib, Somoniylar davlatini agʻdarganidan keyin Ibn Sino hayotida tashvishli, notinch va ogʻir damlar boshlandi. 1002-yil uning otasi vafot etdi. Ikki sulola vakillarining taxt uchun kurashi 1005-yilgacha davom etib, oxiri Qoraxoniylarning butkul gʻalabasi bilan tugadi. Bunday vaziyatda Buxoroda ortiq qolib boʻlmas edi. Shu bois Ibn Sino oʻz yurtini tark etib [[Xorazm]]ga bosh olib ketdi. XI-asr boshlarida Xorazm qoraxoniylar hujumidan birmuncha tinch boʻlib, iqtisodiy va madaniy jihatdan ancha rivojlangan oʻlka edi. Xorazmshohlar [[Ali ibn Maʼmun]] (997–1009) va [[Maʼmun ibn Maʼmun]] (1009–1017) ilm fanga eʼtiborli hukmdorlar boʻlib, olimlarga ilmiy ijod uchun qulay sharoit yaratib bergan edilar. Shu bois bu davrda Xorazmning poytaxti Gurganj (Urganch)da zamonasining koʻpgina taniqli olimlari toʻplandi. Yirik matematik va astronom [[Abu Nasr ibn Iroq]], (1034-yilda vafot etgan), mashhur tabib va faylasuflar [[Abu Saql Masihiy]] (1010-yilda vafot etgan), [[Abu al-Xayr Hammor]] (942–1030) va buyuk olim [[Abu Rayhon Beruniy]] shular jumlasidan. Ana shu ilmiy davraga 1005-yil Ibn Sino ham kelib qoʻshildi. Xorazmda Ibn Sino, asosan, matematika va astronomiya bilan shugʻullandi. Bu sohalardagi bilimlarining chuqurlashib, ilmiy dunyoqarashining shakllanishida Ibn Iroq va Beruniy bilan boʻlgan ilmiy muloqotlar katta ahamiyat kasb etdi. Ibn Sinoning Aristotel taʼlimoti xususida Beruniy bilan va oʻzining shogirdi Baxmanyor bilan yozishmalari tarixda mashhurdir. Ibn Sino Abu Saxl Masihiyning tibbiy tajribasi va bilimlaridan ham katta saboq oldi. Xorazmshoh vaziri Abulhusayn as-Sahliy ilmlarni sevuvchi kishi boʻlganidan, Ibn Sino u bilan doʻstlashadi va unga atab alkimyoga oid „Risola aliksir“ („Eliksir haqida risola“) nomli asar yozdi. Biroq Xorazmdagi osoyishta hayot uzoqqa choʻzilmaydi. Sharqda qudrati ortib borayotgan Gʻazna hukmdori sulton Mahmud Gʻaznaviy bu oʻlkaga koʻz tikadi. U, avval, Maʼmunga saroydagi bir guruh olimlarini Gʻaznaga joʻnatib yuborishni soʻrab xat yozadi. Bu xatga javoban Beruniy va Abu al-Xayr Hammor Gʻaznaga ketadilar. Ibn Sino esa bu taklifni rad etib, Masihiy bilan birgalikda 1010–1011-yillarda yashirincha Xorazmni tark etadi. Shu vaqtdan olimning sargardonlik yillari boshlanib, umrining oxirigacha vatandan uzoqda hayot kechirishga majbur boʻladi. Masihiy bilan Ibn Sino Jurjonga — Masihiyning vataniga yoʻl oldilar. Lekin yoʻldagi qiyinchiliklar va suvsizlik tufayli Masihiy betob boʻlib, vafot etadi. Natijada, Ibn Sino azob-uqubatlar chekib, avval, Niso, soʻng Obivard, Tus, Shiqqon va Xurosonning boshqa shaharlarida qisqa muddat turganidan keyin, nihoyat, Kaspiy dengizining janubi sharqida joylashgan Jurjon amirligiga yetib keladi. Ibn Sino Jurjonda 1012–1014-yillarda yashaydi, lekin shu qisqa vaqt ichida uning hayotidagi muhim voqealardan biri — Abu Ubayd Jurjoniy bilan uchrashuv va bir umrga doʻstlashuv sodir boʻladi. U Ibn Sinoga nafaqat shogird, balki sodiq doʻst ham edi. U Ibn Sino bilan olimning soʻnggi damigacha, 25 yil davomida birga boʻladi. Ibn Sino tarjimai holining yozilib qolishi, koʻpgina asarlarining taʼlifi va tartibga tushishi hamda ularning keyingi avlodlarga kelishida Jurjoniyning xizmati katta. [[Fayl:Ibn Sina, Bukhara.jpg|250px|thumb|right| Buxoroda Ibn Sino xaykali, [[Oʻzbekiston]]]] [[Fayl:TajikistanP17-20Somoni-1999(2000)-donatedsb f.jpg|250px|thumb|right|Ibn Sino portretiga bilan 20 [[Tojikiston]] [[Somoniy]]]] Jurjondalik vaqtida Ibn Sino ham ilmiy ijod bilan shugʻullandi, ham tabib sifatida faoliyat koʻrsatdi. Bu yerda u shogirdining iltimosiga koʻra, mantiq, falsafa va boshqa fanlarga oid bir nechta risola yozdi va eng muhimi „Tib qonunlari“ning dastlabki qismlarini yaratdi. 1014-yil olim Jurjonni tark etib, Rayga koʻchdi. Ibn Sino Rayga kelgan vaqtida bu yerda buvayhiylardan boʻlmish Majduddavla Abu Tolib Rustam (997–1029) va uning onasi Sayyida Xotun hukmronlik qilar edilar. Bu yerda Ibn Sino savdoyi dardiga chalinib qolgan Majduddavlani davoladi va shu sababli saltanat tepasida turgan Sayyidaning hurmat-ehtiromiga sazovor boʻldi. Lekin olim Rayda ham uzoq turolmadi, chunki Sulton Mahmud Gʻaznaviyning Rayga ham hujum qilish xavfi bor edi. Shu bois Ibn Sino Rayni tark etib, nisbatan kuchliroq, boʻlgan Hamadonga, Majdud-davlaning akasi Shamsuddavla (997–1021) huzuriga ketadi. Hukmdorni sanchiq kasalidan davolaganidan keyin olimni saroyga taklif qiladilar. U avval saroy tabibi boʻlib ishlaydi, soʻng vazirlik mansabiga koʻtariladi. Davlat ishlari bilan band boʻlishiga qaramay ilmiy ishlarini ham davom ettiradi va qator asarlar yaratadi. „Tib qonunlari“ning birinchi kitobini tugatib, oʻzining mashhur falsafiy qomusi — „Kitob ash-shifo“ni ham shu yerda yozishga kirishadi. „Tib qonunlari“ning qolgan qismini ham Hamadonda yozib bitiradi. Ibn Sino Hamadonda 1023-yilgacha istiqomat qiladi va ayrim siyosiy sabablarga koʻra, shu yili Isfahonga joʻnab ketadi. Umrining qolgan 14 yilini shu yerda oʻtkazdi. Bu yerda ham u tinimsiz ilmiy ish bilan mashgʻul boʻlib, bir qancha asarlar yaratdi. Ular orasida tib, falsafa, aniq fanlar, tilshunoslik kabi fanlarga oid kitoblar bor. „Kitob ash-shifo“ning qismlari, fors tilidagi „Donishnoma“ va 20 jildli „Insof-adolat kitobi“ shular jumlasidan. Jurjoniyning yozishicha, Ibn Sino garchi, jismoniy juda baquvvat boʻlsada, biroq, shaharma-shahar darbadarlikda yurish, kecha-kunduz tinim bilmay ishlash va bir necha bor taʼqib qilinib, hatto hibsda yotishlar olimning salomatligiga jiddiy taʼsir etdi. U qulanj ([[Т|Kolit]]) kasalligiga chalindi. Alouddavlaning Hamadonga yurishi vaqtida Ibn Sino qattiq betobligiga qaramay, u bilan birga safarga chiqadi. Yoʻlda dardi qoʻzgʻab olimning tamomila madori quriydi va oqibatda u shu darddan 57 yoshida vafot etadi. Olim Hamadonda dafn etiladi. Uning qabri ustiga 1952-yilda maqbara ishlangan (meʼmori X. Sayxun). Maqbara Ibn Sinoga bagʻishlangan muzey xonalarini ham oʻz ichiga oladi. Zamondoshlari Ibn Sinoni „[[Shayx ar-Rais]]“ („donishmandlar sardori, allomalar raisi“); „[[Sharaf al-mulk]]“ („Oʻlka, mamlakatning obroʻsi, sharafi“), „[[Hujjat al-haqq]]“ („Rostlikka dalil“); „[[Hakim al-vazir]]“ („Donishmand, tadbirkor vazir“) deb ataganlar. Jahon fani tarixida Ibn Sino qomusiy olim sifatida tan olingan, chunki u oʻz davridagi mavjud fanlarning qariyb barchasi bilan shugʻullangan va ularga oid asarlar yozgan. Olim asarlarini oʻsha davrda Yaqin va Oʻrta Sharqning ilmiy tili boʻlgan arab tilida, baʼzilari (sheʼriy va ayrim falsafiy asarlari)ni fors tilida yozgan. Turli manbalarda uning 450 dan ortiq asar yozganligi qayd etilgan, lekin bizgacha ularning 242 (160) tasi yetib kelgan. Shulardan 80 tasi falsafaga, 43 tasi tabobatga oid boʻlib, qolganlari mantiq, psixologiya, tabiiyot, astronomiya, matematika, musiqa, kimyo, axloq, adabiyot va tilshunoslikka bagʻishlangan. Lekin bu asarlarning hammasi ham olimlar tomonidan bir xilda oʻrganilgan emas. Ibn Sinoning koʻproq falsafa va tibga oid kitoblari jahonning koʻpgina tillariga tarjima etilib, asrlar davomida qayta qayta nashr qilib kelinmoqda, lekin shu bilan bir vaqtda, boshqa koʻp asarlari hali qoʻlyozma holida oʻz tadqiqotchilarini kutmoqda. Ibn Sinoning ilmiy merosini shartli ravishda 4 qismga, yaʼni falsafiy, tabiiy, adabiy va tibbiy sohalarga boʻlish mumkin, olim shularning har birida chuqur iz qoldirgan. Lekin Ibn Sino asarlarining miqdoriy nisbatiga nazar solsak, olimning qiziqish va eʼtibori koʻproq falsafa va tibga qaratilganini koʻramiz. Garchi, uni „Avitsenna“ sifatida Gʻarbda mashhur qilgan uning tibbiy merosi, xususan, „Tib qonunlari“ boʻlsada, „Shayh ar-Rais“ nomi, avvalambor, uning buyuk faylasufligiga ishoradir. == Shoh Asarlari: == Olimning falsafaga oid eng yirik va muhim asari „Kitob ash-shifo“dir. U 4 qismdan iborat: 1) mantiq — 9 qismga boʻlingan: 1)almadhal — mantiqqa kirish; 2)al-maqulot — turlari; 3)al-iborat — interpretatsiya; 4)al-qiyos — sillogizm; 5)al-burhon — isbot, dalil; 6)al-jadal — tortishuv, dialektika; 7)as-safsata — sofistika; 8)al-xitoba — ritorika; 9)ash-sheʼr — poetika (sheʼr sanʼati); 2) tabiiyot (bu yerda minerallar, oʻsimliklar, hayvonot olami va insonlar haqida alohida-alohida boʻlimlarda gapiriladi; 3) riyoziyot — 4 fanga boʻlingan; hisob (arifmetika), handasa (geometriya), astronomiya va musiqa; 4) metafizika yoki ilohiyot. Bu asarning ayrim qismlari lotin, suryoniy, ibroniy, nemis, ingliz, fransuz, rus, fors va oʻzbek tillarida nashr etilgan. Ibn Sinoning yana bir falsafiy asari „[[Kitob annajot]]“ „[[Kitob ash-shifo]]“ ning qisqartirilgan shakli boʻlib, u ham qisman jahonning bir necha tillariga tarjima qilingan. Olimning falsafiy qarashlari yana „[[Al-ishorat vattanbihot]]“ („Ishoralar va tanbihlar“), „[[Hikmat almashriqiyn]]“ („Sharqchilar falsafasi“), „[[Kitob al-ishorat filmantiq va lhikmat]]“ („Mantiq va falsafaning ishoralari“), fors tilida yozilgan „[[Donishnoma]]“ („Bilim kitobi“) va boshqa turli hajmdagi falsafiy risolalarda hamda „[[Tayr qissasi]]“, „[[Salomon va Ibsol]]“, „[[Hayy ibn Yaqzon]]“, „Yusuf qaqida qissa“ kabi falsafiy mazmunli badiiy qissalarda oʻz aksini topgan. Ibn Sinoning dunyoqarashi Aristotel taʼlimoti va Forobiy asarlari taʼsirida shakllandi. Uning fikricha, falsafaning vazifasi mavjudotni, yaʼni barcha mavjud narsalarni, ularning kelib chiqishi, tartibi, oʻzaro munosabati, bir-biriga oʻtishini zaruriyat, imkoniyat, voqelik, sababiyat omillari asosida har tomonlama oʻrganishdan iborat. Olamda mavjud barcha narsalar ikkiga boʻlinadi: zaruriy vujud (vujudi vojib) va imkoniy vujud (vujudi mumkin). Zaruriy vujud eng irodali, qudratli, dono tangridir. Qolgan narsalar imkoniyat tarzida mavjud boʻlib, Tangridan kelib chiqadi. Zaruriy vujud bilan imkoniy vujud munosabati sabab va oqibat munosabatidir. Bu jarayonda olamdagi hamma narsalar emanatsiya tarzida, yaʼni quyoshdan chiqayotgan nur shaklida asta-sekin amalga oshadi. Shu tartibda imkoniyat shaklida mavjud boʻlgan aql, jon, jism, ular bilan bogʻliq osmon sferalari kelib chiqadi. Bular hammasi substansiya (javhar) boʻlib, yana borliqda aksidensiya — narsalarning belgilari, rangi, hajmi, xillari mavjud. Jism shakl va moddadan tashkil topadi. Xudo abadiy, uning oqibati boʻlmish materiya ham abadiydir. Uning oʻzi boshqa tayin jismlarning asosidir. Narsalarning moddiy asosi hech qachon yoʻqolmaydi. Materiyaning eng sodda boʻlinmas shakli 4 unsur: havo, olov, suv, tuproqdan iborat. Ularning turlicha oʻzaro birikuvi natijasida murakkab moddiy narsalar tashkil topadi. Murakkab narsalar shaklan oʻzgarishi mumkin, lekin ularning moddiy asosi boʻlgan 4 unsur yoʻqolmaydi, abadiy saqlanadi. Ibn Sino fikricha, avval togʻ-toshlar, soʻng oʻsimlik, hayvonot va taraqqiyotning yakuni sifatida boshqa jonzotlardan aqli, tafakkur qilish qobiliyati va tili bilan farq qiluvchi inson vujudga kelgan. Hodisalarni chuqur bilish, fan bilan shugʻullanish insongagina xosdir. Inson bilimlari narsalarni bilish yordamida vujudga keladi. Bilish hissiy bilish va tushunchalar yordamida fikrlashdan tashkil topadi. Sezgida narsa hodisalarning ayrim, tashqi belgilari, tayin tomonlari bilinsa, aql ularning mohiyatini, ichki tomonlarini mavhumlashtirish va umumlashtirish yordamida bila oladi. Inson aqli turli fanlarni oʻrganish yordamida boyiydi, rivoj topadi. Ibn Sino tushunchasida bilimlarni chuqur oʻrganish orqali xudoni bilish mumkin degan fikr yotadi. U mavjud bilimlarni egallagan insongina haqiqiy musulmon boʻla oladi, deb tushunadi. Ibn Sino mantiqni ilmiy bilishning, mavjudotni oʻrganishning ilmiy usuli deb biladi. „Mantiq, — deb yozadi Ibn Sino — insonga shunday bir krida beradiki, bu krida yordamida inson xulosa chiqarishda xatolardan saqlanadi“. U mantiqiy usullar, taʼriflash, hukm, xulosa chiqarish, isbotlash masalalarini chuqur oʻrgandi, mantiq fanini Forobiydan soʻng bilishning toʻgʻri metodi sifatida rivojlantirdi. == Tabiiy fanlardagi faoliyati: == Ibn Sino oʻz davridagi tabiiy fanlarning rivojiga ham ulkan hissa qoʻshgan olimdir. Uning tabiiy-ilmiy qarashlari „Kitob ash-shifo“ ning tabiiy fanlarga oid qismida bayon qilingan. Olimning baʼzi geologik jarayonlarga oid mulohazalari hozirgi ilmiy nazariyalarga juda yaqindir. Uningcha, vulqonlar aslida togʻ paydo boʻlishi va zilzilalar bilan bogʻliq. Togʻ paydo boʻli-shining oʻzi esa 2 yoʻl bilan boʻladi: 1) kuchli yer qimirlashi vaqtida yer qobigʻining koʻtarilishi; 2) suv orqali va havoning asta-sekin taʼsiri natijasida chuqur jarliklar paydo boʻlib, natijada ularning yonida balandlik hosil boʻlib qolishi. Zilzilaning paydo boʻlishiga ham bir necha sabablar bor. Ularning biri gazsimon yo olovsimon bugʻ boʻladi. Mana shu bugʻ harakatga kelib, yerni qimirlatadi. Suvlarning yer ostiga sizib kirishi, tekis yer chetining oʻpirilishi, baʼzida togʻ choʻqqilarining kuch bilan qulashi ham zilzilaga sabab boʻladi. Olim fikricha, yer yuzasining maʼlum qismi bir mahallar dengiz tubi boʻlgan, zamon oʻtishi bilan geologik jarayon oqibatida suv xavzalari oʻrni oʻzgargan. Bir vaqtlar dengiz boʻlib, hozir quruklikka aylangan yerlarda dengiz hayvonlarining tosh-qotgan qoldiqlari saqlanib qolgan. U bunday yerlarga Kufa, Misr va Xorazm yerlarini kiritadi. Ibn Sino mineralogiya (maʼdanshunoslik) sohasida ham salmoqli ishlar qilgan. U minerallarning asl tasnifini taklif etdi. Unga koʻra, barcha maʼdanlar 4 guruhga: toshlar, eriydigan jismlar (metallar), oltin-gugurtli yonuvchi birikmalar va tuzlarga boʻlinadi. Bu tasnif to <nowiki>XIX</nowiki> asr gacha deyarli oʻzgarishsiz saqlanib keldi. Ibn Sinoning geologiya va mineralogiyaga oid fikrlari uning „al-Afʼol va-linfiolot“ („Taʼsir va taʼsirlanish“) asarida ham uchraydi. Ibn Sino boshqa tabiiy fanlar qatori kimyo bilan ham shugʻullangan va unga oid asarlar ham yozgan. Bu asarlarini u turli davrda yozgan boʻlgani uchun ularda Ibn Sinoning kimyoga boʻlgan munosabatining evolyusion oʻzgarib borishi yaqqol aks etgan. Uning kimyo sohasida aytgan fikrlari oʻsha davrdagi alkimyo uchun nihoyatda ilgʻor edi. Ibn Sino 21 yoshida, yaʼni ilmiy faoliyatining boʻsagʻasida metallar transmutatsiyasiga, yaʼni oddiy metallarni oltin va kumushga kimyoviy yoʻl bilan aylantirish mumkinligiga ishongan va mutaqaddim kimyogarlarning kitoblari taʼsiri ostida „[[Ri-sola as-sanʼa ilalbaraqiy]]“ („Baraqiyga atab sanʼat (alkimyo) ga doir risola“) nomli kichik asar yozgan. Lekin 30 yoshlarga borib, ilmiy tajribasi ortgan yosh olim bu sohadagi urinishlarning zoye ketishiga amalda ishonch hosil qiladi va „Risola aliksir“ („Iliksir haqida risola“) asarida kimyoviy yoʻl bilan sof oltin va kumush olish mumkinligiga shubha bildiradi. 40 yoshlarda yozishga kirishgan „Kitob ash-shifo“ da esa kimyogarlarning transmutatsiya sohasidagi barcha harakatlari behuda ekanligini nazariy jihatdan isbotlashga urindi. Uning fikricha, oʻsha vaqtda maʼlum boʻlgan har bir metall oʻzicha alohida bir modda boʻlib, kimyogarlar oʻylagandek bir yagona metallning turi emas. U oltinning alohida bir elementligini bilmasada, uni narsalardan yasab boʻlmasligini ham anglagan edi. Olimning bu nazariy mulohazalari oʻrta asr kimyosining ilmiy kimyoga oʻsib oʻtishida muhim rol oʻynadi. Ibn Sino botanika masalalari bilan ham juda koʻp shugʻullandi, chunki tabobatda ishlatiladigan dorivor moddalarning aksariyati oʻsimliklardan olinadi. U „[[Kitob ash-shifo]]“ ning „anna-bot“ („Oʻsimliklar“) qismida oʻsimliklarning turlari, paydo boʻlishi, oziqlanishi, oʻsimlik aʼzolari va ularning vazifalari, koʻpayishi hamda oʻsish sharoitlari haqida yozadi, ilmiy terminologiya yaratish sohasida ham ish olib boradi. Ibn Sino yoshligidan astronomiyaga qiziqqan va bu qiziqish umrining oxirigacha saqlangan. U 8 ta mustaqil risola hamda „Kitob ash-shifo“ va „Donishnoma“ ning riyoziyot qismlarida astronomiyaga alohida boblarni bagʻishlagan. Ptolemeyning „Almagest“ ini qayta ishlab, shuning asosida amaliy astronomiya boʻyicha qoʻllanma yaratgan. Ibn Sino Jurjon shahrining geografik uzunligini oʻz davri uchun butunlay yangi boʻlgan usul — Oyning eng baland nuktasini kuzatish orqali aniqlab bergan. Beruniy „Geodeziya“ asarida bu usulning toʻgʻriligi haqida gapirib, uni faqat Ibn Sino nomi bilan bogʻlaydi. Bu usul Yevropada 500-yildan keyin (1514-yil) astronom Verner tomonidan yangidan kashf qilindi. Matematika sohasida Ibn Sino Yevklidni „[[Negizlar]]“ kitobini qayta ishlab, unga sharh va toʻldirishlar kiritdi, geometrik oʻlchamlarga arifmetik terminologiya qoʻlladi, „son“ tushunchasi doirasini „natural son“ dan ancha kengaytirdi. Sheʼriyat sohasida ham Ibn Sino sezilarli iz qoldirdi. U oʻzining ayrim tibbiy asarlari („[[Urjuza]]“) ni rajaz vaznli sheʼrda yozgan. Bundan tashqari, uning bir nechta falsafiy qissalari ham borki, ular keyinchalik fors adabiyotiga chuqur taʼsir koʻrsatdi. Olimning fors tilida yozgan bir necha gʻazal va qitʼalari, 40 dan ortiq ruboiylari mavjud. Uning sheʼriy merosi qisman rus va oʻzbek tillarida nashr etilgan. Ibn Sino musiqa bobida Forobiyni ilmiy yoʻnalishini davom ettirgan yirik nazariyotchidir. Musiqa haqidagi „[[Javomeʼ ilm ul-musiqiy]]“ („Musiqa ilmiga oid toʻplam“) asari „[[Kitob ash-shifo]]“ ning bir qismi boʻlib, har biri bir necha bobli 6 boʻlimdan iborat. „[[Annajot]]“, „[[Donishnoma]]“larda musiqa haqida kichik boʻlimlar mavjud, „'''[[Tib qonunlari]]'''“, „[[Risolai ishq]]“ va boshqa da mu-siqaning ayrim masalalari haqida fikr yuritgan. Oʻz davri musiqasining barcha muammolarini bayon etgan: nagma. boʻd (interval), lad tizimlari, iyqo, kuy yaratish, musiqa asboblari va hokazo. Yevropada keyinchalik „sof tizma (tovushqator)“ atalgan musiqaviy tuzilmani birinchi boʻlib asoslagan. Ibn Sino musiqiy goʻzallik haqida mukammal taʼlimotni ilgari surib, musiqani hamohanglikning eng kamolga yetgan turi deb biladi. Ritm masalalariga Sharqning boshqa musiqa nazariyotchilari singari aruz badiiy tizim bilan bogʻliq holda qaraydi. Tabib sifatida u musiqani muhim tibbiy vositalar jumlasiga kiritgan. Inson nutqiy ohanglari rivojlanishi natijasida musiqa paydo boʻlganligi haqidagi nazariyasi hozirgi zamonaviy musiqa nazariyalariga mos keladi. Oʻzining barkamol shaxsni tarbiyalash gʻoyasida musiqani asosiy vositalar sirasiga kiritgan. Ibn Sinoning tabobat da qilgan ishlari uning nomini bir necha joylarda shu fan sohasi bilan chambarchas bogʻladi. Olimning tabobat taraqqiyotidagi buyuk xizmati shundaki, u oʻzigacha oʻtgan turli xalq namoyandalari tomonidan ayerlar davomida tib ilmi sohasida toʻplangan maʼlumotlarni saralab, muayyan bir tartibga soldi va ularni oʻz tajribalari bilan boyitgan holda maʼlum nazariya va qonunqoida asosida umumlashtirdi. Bunga uning „Tib qonunlari“ va bu asarning jahon tib ilmi tarixida tutgan mavqei va krzongan shuhrati yorqin dalildir. Ibn Sinoning tabobat sohasida qilgan ishlari oʻsha davr tabobatini bir necha davrga ilgarilatdi va ayrim sohalarda hatto hozirgi zamon tibbiyotiga yakinlashtirdi ham. Olim yashagan davrda bu sohada antik olimlarning, xususan [[Gippokrat]], [[Galen]], [[Dioskorid]] va boshqalarning taʼlimoti ustuvor edi. Ibn Sino ham oʻz tibbiy faoliyatida ularning nazariy qarashlari va amaliy koʻrsatmalariga tayandi, lekin ularni Hindiston, Xitoy, Oʻrta Osiyo, Sharq olimlarining hamda uz tajribalari va bilimlari asosida rivojlantirdi va bo-yitdi. Ibn Sinoning daho tabib sifatida shuxrat qozonishining asosiy omillaridan biri — uning tib nazariyasini, xususan, anatomiya — inson gavdasi tuzilishini mukammal bilishligidir. Bosh suyagining tuzulishi, tishlarning tuzilishi toʻgʻrisida u Galenga ergashgan holda toʻgʻri fikrlagan. Uning koʻzning anatomiyasi, koʻrish jarayonining qanday sodir boʻlishi va unda koʻz qorachigʻining roli, koʻz muskullarining joylashishi xususida yozganlari zamonaviy oftalmologiyaga yaqindir. Asablar, qon tomirlar, mushaklarning tuzilishi va funksiyalari toʻgʻrisida yozganlari anatomiyaning amaliyot bilan bogʻliqligini koʻrsatadi. Bu esa amaliy anatomiyaning asoschisi deb tan olingan rus olimi N. I. Pirogov Ibn Sinoning izdoshi deyishga asos beradi. Ibn Sino oʻtkir diagnost edi. Uning baʼzi tashxis usullari hozir ham oʻz ahamiyatini yoʻqotmagan. Perkussiya (aʼzoga urish orqali diagnoz qoʻyish)ni, xususan, assit va meteorizmni farqlashda, istisqoni aniqlashda (qoringa sekin urish orqali) qoʻllagan. Bu usul 600 yildan keyin venalik tabib Leopold Auenbrugger (1722–1809) tomonidan qayta kashf qilinib, yana 50 yildan soʻng amaliyotga kirgan. Olim qon tuflash holatlari va nafas olish turlarini chuqur oʻrganib, ulardan tashxisda foydalangan. Ibn Sino turli kasalliklarning differensial diagnosti-kasida va gavdaning umumiy holatini aniqlashda tomir urishi, siydik va najasga qarab olinadigan belgilarga katta eʼtibor beradi. Masalan, diabet (qand) kasalligini u siydikning holati, shu jumladan, undagi shirinlik moddasiga qarab tashxis qiladi. Diabet kasalligida siydikda qand modsasi boʻlishini 1775-yilda ingliz olimi Dobson aniqlagan. Tabobat tarixida ilk bor Ibn Sino vabo bilan oʻlatni farqlagan, yuqumli kasalliklar bilan ogʻrigan bemorlarni boshqalardan ajratgan holda saqlash kerakligini taʼkidlagan, meningit, oshqozon yarasi, sariq kasalligi, plevrit mo-xov, zaxm, qizamiq, suvchechak, kuydirgi kabi kasalliklarning belgilari va kechish jarayonini toʻgʻri tasvirlab bergan. Quturish kasalligining koʻrinishlari, uning yuqumli harakteri, bemorning bu kasallikdagi holatlarini juda toʻgʻri aniqlagan. 1804-yilda yevropalik olim Sinke quturgan hayvonlarning soʻlagi yuqumliligini tasdiqlagan. Psixik va asab kasalliklarini tavsiflash va davolashga ham olim koʻp yangiliklarni kiritgan. Bu kasalliklarni davolashda u atrof muhitning, iqlimning, parhez va jismoniy mashqlarning taʼsiriga hamda bemor kayfiyatini yaxshilashga qaratilgan tadbirlarga katta ahamiyat beradi. Bemorlarni davolashda olim 3 narsaga — tartib (parhez), dorilar bilan davolash va turli tibbiy tadbirlarni qoʻllash (qon olish, banka qoʻyish, zuluk solish, huqna va hokazo)ga ahamiyat berish kerakligini aytadi. Kasallikni davolashda ovqatlanish, yaʼni parhezni muhim omillardan deb hisoblaydi va har bir kasallik uchun oʻz ovqatlanish tartibini beradi. Chunonchi, jigar kasalliklarida koʻproq mayiz, anjir, anor suvi isteʼmol qilishni buyuradi. Bu esa bunday kasalliklarni hozirgi glyukoza va insulin bilan davolash usullarining qadimgi koʻrinishidir. Ibn Sinoning jarroxlik sohasini rivojlantirishdagi xizmatlari ham ulkandir. U oʻz tibbiy asarlarida zamonaviy jarroxlikda qoʻllanib kelayotgan ayrim usullarni bayon qiladi. Yiringli shishlarni kuydirish yoki pichoq bilan yorish, bavosir shishlarini tikish, tampon, oʻtkir modda yoki tikish bilan qon toʻxtatish, tomoqni kesib, nay qoʻyish (traxeotomiya) shular jumlasidandir. Yelka suyagining chiqishini oddiy bosish bilan davolash usuli hozirgacha „Avitsenna usuli“ deb ataladi. Umurtqaning qiyshayishini Ibn Sino oʻzi ixtiro qilgan yogʻoch moslama yordamida tuzatgan. Bu usulni XV asr da fransuz tabibi Kalo qayta kashf etgan. Suyaklarni gipslash usuli ham Ibn Sino tomonidan keng qoʻllangan, lekin u ham keyinchalik unutilib, yevropalik tabiblar tomonidan 1852-yilda amaliyotga yangi ixtiro sifatida qaytarilgan. Hozirgi koʻz jarroxligida qoʻllanayotgan usullarning qariyb barchasi Ibn Sinoga maʼlum boʻlgan. Yomon sifatli saraton (rak) shishlari, qovuq toshlarini olish, istisqo, bavosirning operatsiyalari, bosh suyagining operatsiyasi va boshqa Ibn Sino qoʻllagan muolaja usullaridandir. Jarrohlikda anesteziya (ogʻriqni sezdirmaslik) masalasiga ham Ibn Sino katta eʼtibor bergan. Buning uchun u afyun, mingdevona, nasha va sh. k. narkotik taʼsirga ega boʻlgan dorilardan foydalangan. Kasallikni davolashda Ibn Sino shaxsiy gigiyena, uyqu va jismoniy mashqlarning ahamiyati kattaligini uqtirgan. Uning bir kasallikni boshqa bir kasallikni chaqirish yoʻli bilan davolash usuli diqqatga sazovordir. Masalan, u tutqanoqni davolashda toʻrt kunlik isitma bilan ogʻrishni foydali deb biladi. Avstriyalik psixiatr Yu. Vagner-Yaureg (1857–1940) shunday usulni qoʻllab, zaxm kasalligini bezgakni yuqtirish orqali davolagani uchun 1927-yilda Nobel mukofotiga sazovor boʻlgan. [[Tasvir:Avicenna Mausoleum interior.jpg|thumb|right|200px|Ibn Sino maqbarasining ichki koʻrinishi. [[Hamadon]], [[Eron]].]] Ibn Sino dorishunoslik sohasida chuqur tadqiqotlar olib borgan. U antik olimlarning farmatsiyasi asosida musulmon Sharqida paydo boʻlgan yangi farmatsiyaning shakllanishiga yakun yasadi. Tabobatda sano, kofur (kamfara), rovoch, tamrhindiy (hind hurmosi) kabi dorilarning ishlatilishi, asal oʻrnida koʻp dorilarning qand (shakar) asosida tayyorlanishi ham Ibn Sinoning xizmatidir. Uning dorivor oʻsimliklarni yigʻish, saqlash, qayta ishlash usullari hozirgi dorishunoslikdagi usullarga juda yaqindir. Tabiiy dorilar bilan bir katorda Ibn Sino birinchilardan boʻlib kimyoviy usulda tayyorlangan dorilarni ham ishlatgan. Kasallikning turiga qarab avval sodda, soʻng murakkab tarkibli dori bilan davolagan. Eng muhimi, u oziq-ovqatlarning shifo-baxsh taʼsiriga katta ahamiyat berib, davolashni shunday mahsulotlardan (meva, sabzavot, sut, goʻsht va hokazo) boshlagan. Dori tayinlashda bemorning mijozi (issiq, sovuq, hoʻl, quruq), yoshi, iqlim sharoitini hisobga olish zarurligini taʼkidlaydi. Ibn Sino farmatsiyasi juda puxta oʻylangan farmakologik tadqiqot usuliga asoslanganligi bois oʻrta asr Yevropa farmatsiyasidan ancha oʻzib ketdi va zamonaviy dorishunoslikka yaqinlashdi. Olim ishlatgan dorilarning bir qanchasi hozirgi farmakopeyalardan mustahkam oʻrin olgan. == Tibbiy asarlari: == Ibn Sinoning tibga oid yozgan asarlarining 30 dan ortigʻi bizgacha yetib kelgan, ularning orasida „Qonun“ kabi tibbiy ensiklopediya bilan bir qatorda tibning ayrim nazariy va amaliy masalalariga bagʻishlangan turli hajmdagi „[[Urjuza fi-ttibb]]“ („Tibbiy ur-juza“), „alAdviyat alqalbiya“ („Yurak dorilari“), „Dafʼ almadorr al-kulliya an-al-abdon al-insoniya“ („Inson badaniga yetishgan barcha zararlarni yoʻqotish“), „[[Kitob al-qulanj]]“ („Qulanj haqidagi kitob“), „[[Maqola fi-nnabz]]“ („Tomir urishi haqida makr-la“), „[[Risola fi-l-boh]]“ („Shahvoniy quvvat haqida risola“), „[[Risola fi tadbiri al-musofirin]]“ („Safardagilarning tadbiri haqida risola“), „Risola fi xifz as-sihha“ („Sogʻliqni saqlash haqida risola“), „[[Risola fi-s-sikanjubin]]“ („Sikanjubin haqida risola“), „[[Risola fi-lfasd]]“ („Qon olish haqida r.isola“), „R[[isola fi-lhindabo]]“ („Sachratqi haqida risola“) kabi risolalari ham bor. Ibn Sino oʻz davridagi ilmlar tasnifi masalasiga ham jiddiy eʼtibor bilan qaradi va bu sohada „[[Aqsom al-ulum alaqliya]]“ („Aqliy ilmlar tasnifi“) nomli asar yozdi. Unda olim aqliy ilmlarni hikmat — falsafa ilmlari deb olib, ularni nazariy va amaliy qismlarga boʻldi. Nazariy ilmlar haqiqatni bilishga, amaliy ilmlar yaxshi ishlarni bajarishga qaratilgan. Nazariy falsafa 3 ga boʻlinadi: 1) quyi darajadagi ilm, yaʼni tabiatshunoslik (tib, kimyo, astrologiya va boshqalar); 2) oʻrta darajadagi ilm — matematika (geometriya, arifmetika, astronomiya, musiqa); 3) oliy darajadagi ilm — metafizika (ilohiyot). Amaliy falsafa ham uch kiyem (axloq, iqtisod va siyosat) ga boʻlinib, birinchisida bitta shaxs, uning feʼl-atvori qanday boʻlishi haqida; ikkinchisida insonlarning oilada, xoʻjalik ishlarida bir-biri bilan munosabatlari qanday boʻlishi va uchinchisida shahar yoki oʻlka miqyosida kishilarning bir-biri bilan munosabati qanday boʻlishi, davlatni idora qilish haqida ran boradi. Bu turkumlar ham mayda tarmoqlarga boʻlinib ketadi. Asarda 29 ilm tarmogʻi tilga olinadi, Ibn Sino haqiqiy axloqiy fazilatlarga va ideal jamoaga shu mavjud dunyoda erishuv mumkin, jamiyatda insonlar oʻzaro yordam asosida yashashlari kerak deb taʼkidlaydi. Jamiyat kishilarning oʻzaro kelishuvi asosida qabul qilinadigan adolatli qonunlar yordamida boshqarilishi lozimligini aytadi. Jamiyat aʼzolarining hammasi bu qonunga itoat etishlari, qonunni buzish va adolatsizlik jazolanishi lozim. Agar hokim podshoning oʻzi adolatsizlikka yoʻl qoʻysa, xalqning unga qarshi qoʻzgʻoloni toʻgʻri va jamiyat tomonidan qoʻllab-quvvatlanmogʻi kerak, deb hisoblaydi. Oʻzining axloq toʻgʻrisidagi fikrlarida insonlarning kundalik ishlaridagi eng zarur axloqiy munosabatlarga, kamtarlik, izzathurmat, jasurlik, toʻgʻrilik, sofdillik kabi xulqiy qoidalarga alohida eʼtibor beradi. Ibn Sino oʻzining boy va serqirra ilmiy merosi bilan keyingi davr Sharq va Gʻarb madaniyatining rivojiga katta taʼsir koʻrsatdi. Sharqning Umar Xayyom, Abu Ubayd Juzjoniy, Nasriddin Tusiy, Fariduddin Attor, Ibn Rushd, Nizomiy Ganjaviy, Faxriddin Roziy, atTaftazoniy, Nosir Hisrav, Jaloliddin Rumiy, Alisher Navoiy, Abdurahmon Jomiy, Ulugʻbek, Bedil, Bahma-nyor ibn Marzbon kabi mutafakkir va olimlari oʻz asarlarida Ibn Sino taʼlimoti va ilmiy gʻoyalarini davom ettirdilar. Yevropada allomaning asarlari <nowiki>XII</nowiki> asr dan boshlab lotin tiliga tarjima qilinib, universitetlarda oʻqitila boshlandi. Yevropaning mashhur faylasuf va tabiatshunos olimlaridan Jordano Bruno, Gundisvalvo, Vilgelm Overnskiy, Aleksandr Gelskiy, Albert fon Bolshtedt, Foma Akvinskiy, Rojer Bekon, Dante va boshqalar I. S.ning ilgʻor fikrlaridan oʻz ijodlarida foydalandilar va uning nomini zoʻr hurmat bilan tilga oldilar. Ibn Sino ilmiy merosini oʻrganish ishlari yangi davrga kelib jadal tus oldi va natijada chet el hamda Oʻzbekistonda maxsus ilmiy yoʻnalish — sinoshunoslik vujudga keldi. „Tib qonunlari“ning lotincha tarjimasi toʻliq holda 40 marta nashr etildi. Uning ayrim qismlari nemis, ingliz va fransuz tillariga tarjima qilindi, olimning falsafiy va boshqa sohalarga oid asarlari ham jahonning bir necha tillarida nashr etildi, uning ijodiga oid qator yirik tadqiqotlar yaratildi. Jahonning turli kutubxonalarida Ibn Sino asarlarining qoʻlyozmalari saqlanadi, shu jumladan, [[Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi]] Abu Rayhon Beruniy nomidagi Sharqshunoslik institutida ham alloma qalamiga mansub 50 asarning 60 ta qoʻlyozmasi mavjud. Yevropa olimlari Ye. Bishmann, Yu. Rus-ka Karra de Vo, X. Korbin, Kruz Xernandez, L. Garde, A. M. Guashon, X. Ley, P. Morividj, J. Saliba hamda arab, turk va eron olimlari M. U. Najotiy, A. N. Nodir, J. Sh. Qanavotiy, Said Nafisiy, Yahyo Maxdaviy, Umar Farrux, E. Ihsonoʻgʻlu, F. Rahmon, M. Muso, H. Gʻaraba, M. Shohvardiy va boshqa Ibn Sino ijodini oʻrganishga maʼlum hissa qoʻshdilar. Rossiyalik olimlardan Ye. E. Bertels, A. Ya. Borisov, I. S. Braginskiy, S. I. Grigoryan, B. A. Petrov, B. A. Rozenfeld, V. N. Ternovskiy, A. V. Sagadeyev, M. M. Rojanskaya, Tojikiston olimlaridan S. Ayniy, M. Dinorshoyev, T. Mardonov, N. Rahmatullayev, A. Bahovuddinov, Yu. Nuraliyev bu yoʻnalishning rivojlanishiga xizmat qildilar. Oʻzbekistonda Ibn Sino asarlarini tarjima va tadqiq etishda sharqshunos olimlar S. Mirzayev, A. Murodov, A. Rasulov, U. I. Karimov, Yu. N. Zavadovskiy, A. A. Semyonov, M. A. Salye, P. G. Boʻlgakov, Sh. Shoislomov, E. Talabov, H. Hikmatullayevlar ulkan ishlarni amalga oshirdilar. T. N. Qori-Niyoziy, I. M. Moʻminov, M. M. Xayrullayev, M. N. Boltayev, A. Axmedov, G. P. Matviyevskaya, V. K. Jumayev, N. Majidov, O. F. Fayzullayev, M. B. Baratovning monografiya va maqolalarida Ibn Sino ijodining turli qirralari tadqiq etilgan. Rus antropologi M. M. Gerasimov, bir necha tarixiy shaxslar qatori, Ibn Sinoning ham kalla suyagi asosida haykalportretini yaratgan. Andijon tibbiyot instituti xodimlari (Yu. O. Otabekov, Sh. H.Hamidullin, Ye. S. Sokolova) Ibn Sinoning ilmiy asoslangan timsolini haykal-byustda tasvirladilar (1965). Oʻzbekistonlik rassom S. Marfin Ibn Sino badiiy portretini ishlagan (1968). Ibn Sino haqida „Oʻzbekfilm“ studiyasi ijodkorlari (rej. E. Eshmuhamedov; O. Agishev, E. Eshmuhamedov ssenariysi) „Dahoning yoshligi“ tarixiy-biografik badiiy filmini (1984) yaratdilar. Oʻsimliklarning birinchi ilmiy tasnifini yaratgan mashhur shved botanigi Karl Linney (1707–1778) doimo yashil boʻlib turuvchi bir tropik daraxtni Ibn Sino sharafiga Avitsennia deb atadi. Oʻzbekiston yerida topilgan (1956) yangi mineral Ibn Sino nomi bilan Avitsennit deb ataladi. Buxoro shahar va Afshona qishlogʻida Ibn Sinoga haykal oʻrnatildi, Belgiyaning Kortreyk shaxrida ham Ibn Sino ga qoʻyilgan (2000) haykal bor. Afshonada Ibn Sino muzeyi ochildi. Oʻzbekiston va Tojikistondagi tibbiy oliy va oʻrta bilim yurtlariga, nashriyotga (qarang [[Ibn Sino nomidagi nashriyot]]), sanatoriy, shifoxona, kutubxona, maktab, koʻcha, jamoa xujaliklari, turar joy mavzelariga Ibn Sino nomi berildi. Tojikistonda fan sohasida katta yutuklarni taqdirlash uchun Ibn Sino nomidagi respublika davlat mukofoti taʼsis etilgan. Oʻzbekistonda Ibn Sino xalqaro jamgʻarmasi tuzildi (1999-yil), „Ibn Sino“ va „Sino“ nomli xalqaro jurnallar nashr qilinadi. * Donishname, Kniga znaniya, Dushanbe, 1957; * Tib qonunlari, 1–5 kitoblar [2nashri|, T., 1979–1983; * Izbrannie filosofskiye proizvedeniya, M., 1980; * Osori mun-taxab, 1—2 t., Dushanbe, 1980; * Salomon va Ibsol, T., 1980; * Traktat po gigiyene, T., 1982; * Tibbiy risolalar, T., 1987; * Tib qonunlari [3 jildli saylanma; tuzuvchilar: U. Karimov, H. Hikmatullayev], T., 1992; * Kanon vrachebnoy nauki, v 10 tomax. T., 1996; * Urjuza yoki 1326 bayt tibbiy oʻgit, T., 1999. == Tarjima holi: == U [[980|980-yil 18-iyunda]] [[Buxoro]] yaqinidagi Afshona qishlogʻida, hozirgi Isfana qishlogʻida dunyoga kelgan. 5-10 yoshlarida maktabda taʼlim oldi. Maktabni bitirgach, ustozi Abu Abdullohdan [[mantiq]], [[tibbiyot]], [[falsafa]], [[riyoziyot]] va [[fiqh]] ilmlarini oʻrganadi. 16 yoshidan boshlab turli fanlar boʻyicha Sharq va Gʻarb olimlarining ilmiy asarlarini mustaqqil oʻrganadi. Ayniqsa u tabobat ilmining qadimgi allomalari [[Gippokrat]] va [[Galen]] hamda oʻrta asr Sharqining buyuk hakimi va mutaffakiri Abu Bakr ar-Roziy (864–925)ning asarlarini puxta oʻrganadi. Ibn Sino 17 yoshidayoq eʼtiborli hakim va olim boʻlib yetishadi. U Buxoro amiri Nuh ibi Mansurni davolab tuzatgach, somoniylarning saroy kutubxonasidan foydalanishga ruxsat oladi. Kutubxonada u bir yil davomida turli sohalardagi ilmiy asarlarni mutolaa qilib, bilmlarni chuqurlashtiradi. X asr oxiri va XI asr boshlarida [[Movarounnahr]] va [[Huroson]]da yuzaga kelgan ogʻir sharoitda Ibn Sino ona shahri Buxoroni tark etib, avval [[Urganch]]da, xorazmshoh Maʼmun saroyidagi olimlar qatoridan joy oladi. Soʻngra [[Mahmud G`aznaviy]]ning tazyiqi tufayli Xorazmdan ham chiqib ketadi. U umrining oxirigacha Obivat, Goʻrgon, Ray, Qazvin, Isfaxon, Xamadon shaharlarida hukmdorlar qoʻl ostida tabiblik va vazirlik qiladi. [[1037|1037-yil 16-avgustda]] Hamadon [[Eron]]da vafot etadi. Ibn Sino arab va fors tillarida fanning turli sohalari boʻyicha 300 dan ortiq asarlar yozdi. Bu asarlarning eng buyugi „[[Tib qonunlari]]“ asaridir. Ibn Sino asarlari 450 dan ortiqdir. Shulardan 40 dan ortigʻi tabobatga oid, 30 ga yaqini turli tabbiy fanlarga, 180 ta risolasi falsafa, mantiq, ruxshnoslik, geologiya, etika va ijtimoiy masalalarga, 4 tasi adabiyotga, 3 ta risolasi, 5 ta musiqiy ilmga bagʻishlangan. Lekin bizga bu asarlarning 242 ga yaqini yetib kelgan. Asarlar orasidagi 18 jildli „[[Kitob ash-shifo]]“ asarini falsafa bilimlar qomusi desa boʻladi. U „[[Urjuza]]“ risolasi muallifi.--> == Manbalar: == <references /> == Havolalar: == * [http://www.muslimphilosophy.com/sina/ Ibn Sinoga bagʻishlangan sahifa] * [http://orbita.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=116:ibn-sino&catid=41:yurtdoshlarimiz&Itemid=62 Ibn Sino. Tib ilmi sultoni] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160310194806/http://orbita.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=116:ibn-sino&catid=41:yurtdoshlarimiz&Itemid=62 |date=2016-03-10 }} {{OʻzME}} {{Vikiiqtibos}} {{Xuroson allomalari}} {{DEFAULTSORT:Sino, Abu}} [[Turkum:Buxoroda tugʻilganlar]] [[Turkum:Afshonda tugʻilganlar]] [[Turkum:Mantiqshunoslar]] [[Turkum:Buxoro viloyati kishilari]] [[Turkum:Metafiziklar]] [[Turkum:Ontologlar]] [[Turkum:Xurosonlik kishilar]] [[Turkum:Mantiq faylasuflari]] [[Turkum:Psixologiya faylasuflari]] [[Turkum:Din faylasuflari]] [[Turkum:Fan faylasuflari]] [[Turkum:Matematika faylasuflari]] [[Turkum:Ibn Sino| ]] {{bio-stub}} ngm0jsiz4mjhl7gsdxawh7ccy0c9o22 0 17395 6271424 6121387 2026-09-15T19:44:21Z ~2026-49848-61 307216 /* Manbalar */ 6271424 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi | Tashkilotning bugungi kundagi rahbari = Nurlan Yermekbayev | nomi = Shanxay Hamkorlik Tashkiloti, <br/>{{lang-zh|上海合作组织}}<br />{{lang-ru|Шанхайская организация сотрудничества}} | logo = The Prime Minister, Shri Narendra Modi at the Signing Ceremony of the Shanghai Cooperation Organisation (SCO) Summit, in Qingdao, China on June 10, 2018 (1).JPG | tasvir_tagyozuvi = Davlat rahbarlari hujjatlarni imzolash jarayoni | tasvir = Shanghai Cooperation Organization after 2022 Samarkand Summit.png | caption2 = {{legend|#15cd00|Aʼzolar|inline|circle|100%}} {{legend|#00FF00|Kuzatuvchilar|inline||100%}} {{legend|#FFFF00|Muloqat boʻyicha hamkorlar|inline||20%|||20%}} | tasvir3 = | tasvir3_tagyozuvi = toʻlaqonli aʼzolar<br /><span style="background:#00FF00; width:6px; height:8px; margin:2px;">&nbsp;&nbsp;</span>kuzatuvchilar<br /><span style="background:#FFFF00; width:6px; height:8px; margin:2px;">&nbsp;&nbsp;</span>Muloqot sheriklari | qisqartma = | turi = [[Xalqaro tashkilot]] | sanoat = | shiori = | maqomi = | maqsadi = | ishga_tushgan_sanasi = [[15-iyun]] [[2001-yil]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://rus.sectsco.org/about_sco/20151208/16789.html |qaralgan sana=2022-08-18 |arxivsana=2022-09-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220923095147/http://rus.sectsco.org/about_sco/20151208/16789.html }}</ref> | tan_olingan_yili = | tugatilgan = | tugatilish_sababi = | joylashuvi = [[Pekin]], [[XXR]] {{flagicon|CHN}} | hududiy_hizmati = | asoschilari = Qozogʻiston, <br />Xitoy,<br /> Qirgʻiziston,<br /> Rossiya,<br /> Tojikiston,<br /> Oʻzbekiston | prezident = | direktori = | bosh_kotib = {{flagicon|KAZ}}Nurlan Yermekbayev<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://rus.sectsco.org/for_media/20220331/827673.html |qaralgan sana=2022-08-18 |arxivsana=2022-08-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220818151249/http://rus.sectsco.org/for_media/20220331/827673.html }}</ref> | xoʻjayinlar = | yetakchi_sarlavha = Ijrochi kotib | yetakchi_nomi = {{flagicon|CHN}} [[Zhang Ming]] | yetakchi_sarlavha2 = Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi Ijroiya qoʻmitasi direktori | yetakchi_nomi2 = {{flagicon|UZB}} [[Ruslan Mirzayev]]<ref>https://daryo.uz/2021/09/17/shavkat-mirziyoyev-shht-majlisida-kibermakondagi-tahdidlarga-qarshi-axborot-xavfsizligi-sohasidagi-ekspertlar-forumini-tasis-etishni-ilgari-surdi/</ref> | yetakchi_sarlavha3 = | yetakchi_nomi3 = | bosh_mahkamasi = | daromad = | aylanma_daromad = | operatsion_foyda = | toza_foyda = | boyligi = | byudjet = | IITKI = | ishchilar_soni = | koʻngilli_xizmatkorlar = | mijozlar_soni = | aʼzolari = 10 aʼzo davlatlar<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://rus.sectsco.org/about_sco/20151208/16789.html |qaralgan sana=2022-08-18 |arxivsana=2022-09-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220923095147/http://rus.sectsco.org/about_sco/20151208/16789.html }}</ref> {{ubl |{{CHN}} |{{IND}} |{{IRI}}<ref name="kun" /><ref>https://daryo.uz/2022/08/20/putin-va-si-szinpin-g20-sammitini-kutmasdan-samarqandda-shht-sammitida-uchrashishi-mumkin/</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://kun.uz/45045689 |sarlavha=Эрон асосий таркибда |familiya= |ism= |muallif= |muallif-havola= |sana=18.09.2021 |yil= |muharrir= |vebsayt=[[Kun.uz]] |nashriyot= |joylashuv= |sahifalar= |til= |format= |kirish sanasi= |url-status= |arxiv-url= |arxiv-sana= |iqtibos= |ref=}}</ref> |{{KAZ}} |{{KGZ}} |{{PAK}} |{{RUS}} |{{TJK}} |{{UZB}} |{{BLR}} }} '''2 ta kuzatuvchi davlat''' {{ubl |{{nowrap|{{AFG}} (''de yure'')}} |{{MNG}} }} '''6 muloqat boʻyicha hamkorlar''' {{ubl |{{AZE}} |{{ARM}} |{{Flagicon|CAM}}Kombodja |{{NEP}} |{{TUR}} |{{Flagicon|SRI}} Shri-Lanka }} | oʻziga_tegishli_tashkilotlar = | vebsayti = www.sectsco.org | tili = [[Rus tili|Rus]], [[Xitoy tili|Xitoy]] | xaritada = }} '''Shanxay hamkorlik tashkiloti''' (ShHT) — mintaqaviy xavfsizlik va iqtisodiy hamkorlik tashkiloti. Xitoyning Shanxay shahrida 6 mamlakat — [[Qozogʻiston]], Xitoy, Qirgʻiziston, Rossiya, Tojikiston, [[Oʻzbekiston]] davlat rahbarlari uchrashuvida tuzilgan (15-iyun 2001-yil). SHHTning vujudga kelish tarixi „Shanxay beshligi“ deb atalgan uyushma faoliyati bilan bogʻliqdir. Dastlab [[Qozogʻiston]], [[Xitoy]], [[Qirgʻiziston]], [[Rossiya]], [[Tojikiston]] davlatlari rahbarlari („Shanxay beshligi“) uchrashuvi boʻlib oʻtgan. Unda chegaradosh mamlakatlar oʻrtasidagi ishonchni mustahkamlash (1996) va qoʻshma chegarada qurolli kuchlar va qurolyarogʻlarni qisqartirish (1997) toʻgʻrisida 2 ta bitim imzolangan edi. 1998-yildan „beshlik“ mamlakatlarining oʻzaro hamkorligi sobiq Sovet Ittifoqi — Xitoy chegarasi boʻylab harbiy-siyosiy vaziyatni barqarorlashtirish masalalaridan mintaqaviy xavfsizlik va koʻp tomonlama iqtisodiy hamkorlikni taʼminlash choralariga oʻtishga qaratildi. SHHTning Dushanbe (2000) sammitida Oʻzbekiston Respublikasi birinchi marta kuzatuvchi sifatida qatnashdi. Ana shu sammitda „beshlik“ negizida koʻp tarmoqli tashkilot tuzish toʻgʻrisida taklif ilgari surildi. SHHT taʼsischilaridan biri sifatida ishtirok etish haqidagi qarorni Oʻzbekiston oʻz milliy manfaatlaridan kelib chiqib, [[Markaziy Osiyo]] mintaqasidagi harbiy-siyosiy vaziyatni hisobga olgan holda qabul qildi. Shanxay sammitida (2001-yil iyun) yangi tashkilotning maqsad va prinsiplarini eʼlon qilgan Deklaratsiya, shuningdek, [[Terrorizm]], ayirmachilik va [[ekstremizm]]<nowiki/>ga qarshi kurash toʻgʻrisidagi konvensiya qabul qilindi. Tashkilotning Sankt-Peterburgda boʻlgan 2-sammitida (2002-yil iyun) ustav hujjati — SHHT [[Xartiya]]<nowiki/>siga imzo chekildi. SHHT ning oliy organi Davlat boshliqlari kengashidir. Tashkilot strukturasi Hukumat boshliqlari (bosh vazirlar) kengashi, Tashqi ishlar vazirlari kengashi, Tarmoq vazirliklari va idoralari rahbarlari kengashi, Milliy muvofiqlashtiruvchilar kengashi va doimiy ishlovchi Kotibiyat (Pekin shahrida joylashgan) hamda Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi (MATT; Toshkent shahrida joylashgan)dan iborat. Mintaqaviy aksilterror tuzilmasi 1-yanvar 2004-yildan faoliyat koʻrsata boshladi. Mazkur tuzilma zimmasiga axborot almashish, chegara va bojxona qoʻmitalarining, maxsus xizmatlarning hamkorligini muvofiqlashtirish, shu orqali terrorchilikning oldini olish vazifasi yuklangan. Shu maqsadda tuzilma tarkibida kengash va ijroqoʻm faoliyati yoʻlga qoʻyilgan. Kengashga 6 davlat maxsus xizmatlari rahbarlarining vakillari kiritilgan. Ijroqoʻmda esa oʻzaro tasdiqlangan lavozim oʻrinlariga muvofiq SHHTga aʼzo davlatlardan vakillar ishlaydi. SHHTga aʼzo davlatlar rahbarlari kengashining 2004-yil 17-iyunda [[Toshkent]]da boʻlgan majlisida Tashkilotning shakllanish davri yakunlanganligi qayd etildi. Majlis yakunlari boʻyicha Toshkent deklaratsiyasi, SHHTning vakolatlari va immunitetlari toʻgʻrisidagi konvensiya, Narkotik vositalar va psixotrop moddalarning noqonuniy aylanishiga qarshi kurashda hamkorlik toʻgʻrisidagi bitim, tashkilot va uning organlari faoliyatiga doir hujjatlar imzolandi. Oʻzbekiston Respublikasining Tashkilotga aʼzo davlatlar Xavfsizlik kengashlari kotiblarining tegishli milliy mahkamalarning yangi tahdid va xurujlarga qarshi turishdagi hamkorligini mustahkamlash maqsadiga qaratilgan doimiy uchrashuvlarini oʻtkazib turish haqidagi tashabbusi qoʻllab-quvvatlandi. SHHT aʼzo mamlakatlarni xavfsizlik orqali hamkorlik sari boshlaydigan tashkilotdir. Iqtisodiy hamkorlik borasida oldinda transport [[infratuzilma]]<nowiki/>sini rivojlantirish, tabiiy, mineral xom ashyo zaxiralarini oʻzlashtirish, suv energetika zaxiralaridan unumli foydalanish, ekologiyaga oid va boshqa masalalar bor. == Tarkib == Shanxay hamkorlik tashkilotiga aʼzo davlatlar: * [[Qozogʻiston]], * [[Qirgʻiziston]], * [[Rossiya]], * [[Tojikiston]], * [[Oʻzbekiston]], * [[Xitoy]], * [[Hindiston]], * [[Pokiston]], * [[Eron]]<ref name="kun">{{veb manbasi |url=https://kun.uz/uz/news/2023/07/04/eron-rasman-shanxay-hamkorlik-tashkilotiga-azo-boldi |sarlavha= Eron rasman Shanxay Hamkorlik Tashkilotiga a’zo bo‘ldi|familiya= |ism= |muallif= |muallif-havola= |sana=04.07.2023 |yil= |muharrir= |vebsayt=Kun.uz |nashriyot= |joylashuv= |sahifalar= |til= uz|format= |qaralgan sana= 05.7.23|url-status= |arxiv-url= |arxiv-sana= |iqtibos= |ref=}}</ref>. * [[Belarus]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://daryo.uz/2024/07/04/belarus-shanxay-hamkorlik-tashkilotiga-azo-boldi |sarlavha=Belarus Shanxay hamkorlik tashkilotiga a’zo bo‘ldi |sana=4.07.2024 |qaralgan sana=6.07.2024}}</ref> == ShHT ijroiy kotiblari == {| class="wikitable" |- bgcolor="#ececec" ! !! Sana !! Davlat !! Ism |- | 1 || [[2012]] ||{{RUS}}||Dmitriy Mezentsev |- | 2 || 2021—2022-yillar || {{UZB}} || [[Vladimir Norov]] |-3 ||2022-yildan Chan Min | | | | |- | | | | |}[[Fayl:ShHT_tuzilmasi.jpg|500px|thumb]]Tashkilot faoliyati [[1996-yil|1996-yilda]] Rossiya va Xitoy davlatlari oʻrtasidagi ikki tomonlama hamkorlikdan boshlangan. Shu yili SHHT aʼzoligiga Tojikiston, Qirgʻiziston, Qozogʻiston va [[2001|2001-yilda]] Oʻzbekiston kelib qoʻshilgan. SHHTning boshqa sobiq SSSR hududi joylashgan hududiy tashkilotlardan farqi ushbu tashkilotga [[MDH]] davlatlaridan tashqari unga [[Xitoy]], [[Hindiston]] va [[Pokiston]] ham qoʻshilgan. [[Eron]] islom respublikasi endi toʻlaqonli aʼzo. === Kuzatuvchi davlatlar === Shanxay hamkorlik tashkilotining kuzatuvchi davlatlariga [[Mongoliya|Moʻgʻuliston]], [[Afgʻoniston]], kiradi. == Tarixi == === ShHT aʼzo-davlatlari boshliqlarining uchrashuvlari === {| class="wikitable" |- bgcolor="#ececec" ! !! Sana !! Oʻtkazilgan joyi !! Davlat !! Yigʻilishlar |- | 1 || [[26-aprel|26]]-[[27-aprel]] [[1996]] || [[Shanxay]] || {{CHN}} || |- | 2 || [[24-aprel|24]]-[[25-aprel]] [[1997]] || [[Moskva]] || {{RUS}} || |- | 3 || [[3-iyul|3]]-[[4-iyul]] [[1998]] || [[Almati]] || {{KAZ}} || |- | 4 || [[25-avgust|25]]-[[26-avgust]] [[1999]] || [[Bishkek]] || {{KGZ}} || |- | 5 || [[4-iyun|4]]-[[5-iyun]] [[2000]] || [[Dushanbe]] || {{TJK}} || |- | 6 || [[14-iyun|14]]-[[15-iyun]] [[2001]] || [[Shanxay]] || {{CHN}} || |- | 7 || [[7-iyun]] [[2002]] || [[Sankt-Peterburg]] || {{RUS}} || |- | 8 || [[28-may|28-29-may]] [[2003]] || [[Moskva]] || {{RUS}} || |- | 9 || [[17-iyun]] [[2004]] || [[Toshkent]] || {{UZB}} || [[Toshkentdagi ShHT sammiti (2004)|Toshkent sammiti]] |- | 10 || [[5-iyul]] [[2005]] || [[Nur-Sulton]] || {{KAZ}} || |- | 11 || [[14-iyun|14-15-iyun]] [[2006]] || [[Shanxay]] || {{CHN}} || |- | 12 || [[16-avgust]] [[2007]] || [[Bishkek]] || {{KGZ}} || |- | 13 || [[28-avgust]] [[2008]]|| [[Dushanbe]] || {{TJK}} || |- | 14 || [[15-iyun|15]]-[[16-iyun]] [[2009]] || [[Yekaterinburg]] || {{RUS}} || |- | 15 || [[10-iyun|10]]-[[11-iyun]] [[2010]]|| [[Toshkent]] || {{UZB}} || [[Toshkentdagi ShHT sammiti (2010)|Toshkent sammiti]] |- | 16 || [[14-iyun|14]]-[[15-iyun]] [[2011]]|| [[Ostona]] || {{KAZ}} || |- | 17 || [[6-iyun|6]]-[[7-iyun]] [[2012]]|| [[Pekin]] || {{CHN}} || [[Pekindagi ShHT sammiti (2012)|Pekin sammiti]] |- | 18 || [[13-sentyabr|13]]-[[14-sentyabr]] [[2013]] || [[Bishkek]] || {{KGZ}} || |- | 19 || [[11-sentyabr|11]]-[[12-sentyabr]] [[2014]] || [[Dushanbe]] || {{TJK}} || [[Dushanbedagi ShHT sammiti (2014)|Dushanbe sammiti]] |- | 20 || [[9-iyul|9]]-[[10-iyul]] [[2015]] || [[Ufa]] || {{RUS}} || |- | 21 || [[23-iyun|23]]-[[24-iyun]] [[2016]] || [[Toshkent]] || {{UZB}} || [[Toshkentdagi ShHT sammiti (2016)|Toshkent sammiti]] |- | 22 || [[8-iyun|8]]-[[9-iyun]] [[2017]] || [[Ostona]] || {{KAZ}} || [[Ostonadagi ShHT sammiti (2017)|Ostona sammiti]] |- | 23 || [[9-iyun|9]]-[[10-iyun]] [[2018]] || [[Sindao]] || {{CHN}} || |- | 24 || [[13-iyun|13]]-[[14-iyun]] [[2019]] || [[Bishkek]] || {{KGZ}} || |- | 25 || [[10-noyabr]] [[2020]] || [[Sochi]] || {{RUS}} || |- | 26 || [[16-sentyabr|16]]-[[17-sentyabr]] [[2021]] ||[[Dushanbe]] || {{TJK}} || |- | 27 || [[15-sentyabr|15]]–[[16-sentyabr]] [[2022]] ||[[Samarqand]] || {{UZB}} || [[Samarqanddagi ShHT sammiti (2022)|Samarqand sammiti]] |- | 28 || [[4 iyul]] [[2023]] || [[Nyu-Dehli]] || {{IND}} || |- | 29 || [[3-iyul|3]]-[[4 iyul]] [[2024]] || [[Ostona]] || {{KAZ}} || |- | 30 || [[2025]] || || {{CHN}} || |} == Tashkiliy tuzilmasi == {{Clear}} == Yana qarang == * [[MDH]] * [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.sectsco.org/home.asp?LanguageID=3 Rasmiy sayti (rus tilida)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071226154851/http://www.sectsco.org/home.asp?LanguageID=3 |date=26-dekabr 2007-yil }} * [http://terrorizmunet.com/index.php?section=277 TERRORIZM, SEPARATIZM VA EKSTREMIZM GA QARSHI SHANHAY KONVENSIYASI] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071206031650/http://terrorizmunet.com/index.php?section=277 |date=6-dekabr 2007-yil }} * [http://www.scosummit2007.org/ Bishkek sammiti rasmiy sayti (rus tilida)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20071222105050/http://www.scosummit2007.org/ |date=22-dekabr 2007-yil }} * Enrico Fels, „Assessing Eurasiaʼs Powerhouse. An Inquiry into the Nature of the Shanghai Cooperation Organisation“, Bochum, 2009. (Ingliz) Kun.uz [https://kun.uz/news/2021/09/17/eron-shhtga-qabul-qilindi] {{OʻzME}} {{Shanxay Hamkorlik Tashkiloti}} [[Turkum:Xalqaro tashkilotlar]] [[Turkum:Qozogʻiston — Rossiya munosabatlari]] [[Turkum:Oʻzbekiston — Qozogʻiston munosabatlari]] [[Turkum:Shanxay hamkorlik tashkiloti| ]] bjizvt5n9ylljlr6ewutcwobqxpebad 0 17783 6271429 6089793 2026-09-15T20:20:51Z ~2026-49848-61 307216 /* Yuqori bosh qoʻmondonlik */ 6271429 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = North Atlantic Treaty Organisation<br />Organisation du traité de l'Atlantique nord<br />Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti |tasvir = Flag of NATO.svg |tasvir_tagyozuvi = |tasvir2 = North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg |tasvir2_tagyozuvi = NATO xaritasi |qisqartma = NATO |turi = harbiy blok |sanoat = |shiori = |maqomi = |masqadi = |ishga_tushgan_sanasi = [[4-aprel]] [[1949]]-yil |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Brussel]], [[Belgiya]] |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = |bosh_kotib = {{Norvegiya bayrogʻi}} [[Jens Stoltenberg]] |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = |aʼzolari = {{bayroq|Albaniya}}<br />{{bayroq|Belgiya}}<br />{{bayroq|Bolgariya}}<br />{{bayroq|Kanada}}<br />{{bayroq|Xorvatiya}}<br />{{bayroq|Chexiya}}<br />{{bayroq|Daniya}}<br />{{bayroq|Estoniya}}<br />{{bayroq|Finlandiya}}<br />{{bayroq|Fransiya}}<br />{{bayroq|Germaniya}}<br />{{bayroq|Gretsiya}}<br />{{bayroq|Vengriya}}<br />{{bayroq|Islandiya}}<br />{{bayroq|Italiya}}<br />{{bayroq|Latviya}}<br />{{bayroq|Litva}}<br />{{bayroq|Lyuksemburg}}<br />{{bayroq|Chernogoriya}}<br />{{bayroq|Niderlandiya}}<br />{{bayroq|Shimoliy Makedoniya}}<br />{{bayroq|Norvegiya}}<br />{{bayroq|Polsha}}<br />{{bayroq|Portugaliya}}<br />{{bayroq|Ruminiya}}<br />{{bayroq|Slovakiya}}<br />{{bayroq|Sloveniya}}<br />{{bayroq|Ispaniya}}<br />{{bayroq|Turkiya}}<br />{{bayroq|Birlashgan Qirollik}}<br />{{bayroq|AQSh}}<br /> |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = [http://www.nato.int/ www.nato.int] |tili = [[Ingliz tili]], [[fransuz tili]] }} [[file:NATO members (blue).svg|thumb|NATO xaritasi]] '''NATO''', '''Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti''' ({{lang-en|North Atlantic Treaty Organization}}, NATO; {{lang-fr|Organisation du traité de l 'Atlantique nord}}, OTAN) — [[Yevropa]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] hamda [[Kanada]] kabi koʻpchilik mamlakatlar birlashgan jahondagi eng yirik harbiy va siyosiy jamlanmasi, va „Yevropani tashqi taʼsirlardan himoya qilish“ uchun ushbu tashkilotga 4-aprel kuni 1949-yil [[AQSh]]da asos solingan. Tashkilot yaratilgan paytda 12 ta mamlakat aʼzo boʻlgan, hozirgi kunda esa aʼzolar soni 32 taga yetgan. == Tashkilot maqsadi == [[Shimoliy Atlantika oqimi|Shimoliy Atlantika]] shartnomasi tashkilotiga qoʻshilgan mamlakatlar 1949-yilda tinch aholi xavfsizligini mustahkamlash maqsadida Shimoliy Atlantika mintaqasidagi davlatlar bilan birlashishga qaror qilishgan. Ittifoqqa aʼzo mamlakatlar yaxlit mudofaa tizimini yaratish va dunyo xavfsizligini saqlashni oʻz oldilariga maqsad qilishgan. 2010-yilda NATO „''Zamonaviy mudofaaning ilgʻor ishtiroki“'' nomli strategik hujjat uchta muhim vazifalarni taqdim etdi, bular: jamoaviy mudofaa, inqirozni oldini olish va hamkorlik asosida xavfsizlikni kuchaytirish. [[Fayl:Truman signing North Atlantic Treaty.jpg|thumb|[[1949-yil]]da tashkilotga asos solinishi]] == Tuzilishi == NATO hozirgi kunda tarkibida 32 mamlakatni birlashtirgan tashkilotdir. Ushbu tashkilot qamrovida yuzlab qoʻmitalar, guruhlar, xizmat boshqaruvlari yoki harbiylar va fuqarolarishtirokidagi rejalashtirish boʻlinmalari mavjud. Shuning bilan birga, tashkilot tarkibida mutaxassislarni tayyorlash va tayyorgarlikdan oʻtkazish oʻquv markazlari faoliyat koʻrsatadi. NATO zarur qarorlar yoki choralar koʻrish shartnomalarini qabul qilish uchun mamlakat aʼzolarini ikki toifaga ajratadi — ''vositachilar''<ref name="Deputy Secretaries General of NATO" /> hamda ''zahiralar guruhlari.'' Uchrashuvlar oʻtkazish va boshqa vazifalar yechimlarini tashkilotga aʼzo mamlakatlarni umumiy manfaatlari va qarashlarini inobatga olgan holda koʻrib chiqadi. Doimiy barcha operatsiyalar oʻtkazilish uchun mablagʻlar, tashkilot ostidagi harbiylarga, zarar koʻrgan fuqarolarga NATO [[budjet]]idan pul ajratiladi. Moliyaviy holat jarayonda qatnashayotgan mamlakatlar bilan birga hal qilinib, NATO budjeti shu asosda shakllantiriladi.<ref name="Deputy Secretaries General of NATO" /> == Yadroviy barqarorlik guruhi == NATO davlatlarining ''mudofaa vazirlari'' va ''mudofaa rejalashtirish qoʻmitasi'' aʼzolari ishida qatnashadiganlar baʼzi muhim hollarda yoki favqulodda vaziyatlarda '''yadroviy rejalashtirish guruh'''i tarkibida uchrashadilar. Bu guruh aʼzolari yigʻilganda [[Yadroviy qurolsizlanish|yadroviy siyosat xavfsizlik]], himoya, axborot tizimlari, [[boshqaruv]], yadroviy qurollar keng muhokama qilinadi hamda amaliy choralar belgilanadi. == Oliy darajali guruh == Bu guruh NATOning yadroviy siyosat va rejalashtirish masalalari boʻyicha ''oliy konsultativ organ'' sifatida ish yuritadi. Shuningdek, NATOning eng muhim masalalarni koʻrib chiqishda bu guruh asosiy rol oʻynaydi. == Tezkor tahliliy guruh == NATOga aʼzo davlatlar rahbarlari ilk bor 1999-yilning aprel oyida [[Vashington]]dagi uchrashuvida [[Bolqon]], [[Somali]], [[Gaiti]] va ushbu harakatlar ichki norozilik va tanqidlarga sabab boʻlayotgani taʼkidlangan. Ushbu holatdan soʻng 1990-yilda jahonning har bir burchagida tanilgan NATO tashkiloti tahlilchilari NATOning bu harakatlarini Shimoliy Atlantika kuchlarining behuda sarflanishi deb baholashdi. Shuning uchun hozirgi vaqtlarda ushbu tahliliy guruh NATO va Yevropa davlatlari siyosatini ochiq va tahliliy tarzda oʻrganmoqda. Tahliliy guruh aʼzolari bosh kotib oʻrinbosarlarining nazorati ostida bir necha haftada bir marta yigʻilib, soʻnggi xalqaro voqealarni tahlil qiladilar va ularga qarshi maxsus choralar qabul qilinadi. == Yuqori bosh qoʻmondonlik == '''NATO tarkibidagi yuqori bosh qoʻmondonlik organi''' tashkilot doirasida amalga oshiriladigan barcha harbiy amaliyotlar va hududlardagi barqarorlikni saqlash uchun bevosita javobgardir. Bu organ javobgarlikni oʻz boʻyniga olgani bois NATOdagi siyosiy va harbiy savollarga javob berish hamda tegishli tavsiyalarni joriy etish huquqiga ega. '''Yuqori bosh qoʻmondonlik''' organi bir vaqtning oʻzida aʼzo mamlakatlar bosh kotiblari taʼsiridan erkin holda ish yuritadi va milliy darajadagi masalalarga yechim topishga mas’uldir. == NATO maslahatdoshlari Organi == Shimoliy Atlantikaning shartnomasi binoan NATO tashkilotga aʼzo davlatlarning doimiy vakillardan iborat boʻlgan '''Maslahat organi''' faoliyat yuritadi. Ushbu organ vakillari maʼlum vaqt oraligʻida yigʻilish eʼlon qilib, oldiga qoʻyilgan muammolarning yechimini muhokama qilish uchun toʻplanishadi. Bu Maslahat organiga aʼzo boʻlgan mamlakatlarning Tashqi ishlar vazirlari (kamida yiliga ikki marta), mudofaa vaziri (zaruriy hollarda) va boshliqlari hamda NATO rasmiylari ham qatnashishadi. NATO Maslahat organi uchrashuvlarida tashkilotning olib borayotgan ishlari strategiyasi va asosiy ustuvor yoʻnalishlar belgilab olinadi. Ushbu organ NATO olib borayotgan faoliyatini aʼzo mamlakatlar qarashlari va [[deklaratsiya]]<nowiki/>lari asosida muvofiqlashtiradi, yuzaga kelgan muammolarni hal qiladi va asosiy siyosiy-harbiy qarorlarni ishlab chiqish vakolatiga egadir. NATOga aʼzo mamlakatlar teng huquqli hisoblanadi. Maslahat qoʻmitasi yigʻilishlari odatda keng dumaloq stol atrofida oʻtkaziladi va unda barcha masalalar umumiy kelishuv asosida bir ovoz bilan hal qilinadi. NATOning doimiy bosh kotibi bu organga raislik qiladi va elchining katta yordamchisi sifatida ish yuritadi. NATO maslahat organi raisi har yili oʻtkaziladigan alifbo tartibi yoʻli bilan tashqi ishlar vaziri darajasida saylanadi. Organ tashkilotning faoliyatini muvaffaqiyatli olib borish va barcha strukturalarini yaratish uchun masʼul etib tayinlangan. Ushbu Maslahat organi yechimlari yigʻinlarida ishtirok etgan raislar oʻrinbosarlari, ularning maslahatchilari va konsultantlari, javobgarlik qoʻmitalari ishtirokida hamda [[iyerarxiya]] tartibidagi aniqliklar orqali koʻrib chiqiladi. NATO maslahat organining konsultativ boʻlimi, bunda ishtirok etgan barcha mamlakatlar vakillari va bosh kotib qoʻl ostidagi yordamchilar siyosiy savollar boʻyicha Siyosiy qoʻmitaga yondashib, muammolar oʻzaro baham koʻriladi.[[Tasvir:History of NATO enlargement.svg|thumb|NATOning faoliyat doirasi kengayishi]] == Shaxsiy ishtirokchilik rejasi ishtirokchilari == {|class="wikitable" !Mamlakat !Dunyo tinchligiga birdamlik !Shaxsiy ishtirokchilik rejasi |- | {{Ozarbayjon bayrogʻi}} [[Ozarbayjon]] || May 1994 || May 2005 |- | {{Armaniston bayrogʻi}} [[Armaniston]] || oktabr 1994 || Dekabr 2005 |- | {{Qozogʻiston bayrogʻi}} [[Qozogʻiston]] || May 1994 || Yanvar 2006 |- | {{Moldova bayrogʻi}} [[Moldova]] || May 1994 || May 2006 |} == „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ == NATO tashkilotga aʼzo boʻlgan Yevropa mamlakatlardan tashqari yana bir nechta davlatlar bilan bitim tuzdi va bu bitimni '''Tinchlik yoʻlida hamkorlik''' nomi bilan atadi. „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ ishtirokchilari: [[Avstriya]], [[Ozarbayjon]], [[Armaniston]], [[Belarus]], [[Bosniya va Gertsogovina]], [[Gruziya]], [[Irlandiya]], [[Qozog'iston]], [[Qirg'iziston]], [[Makedoniya]], [[Malta]], [[Moldova]], [[Rossiya]], [[Serbiya]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]], [[Oʻzbekiston]], [[Ukraina]], [[Finlandiya]], [[Chernogoriya]], [[Shvetsariya]], [[Shvetsiya]]. {|class="wikitable" !Mamlakat !Bitimda ishtirok boshlashi |- | {{FIN}} || May 1994 |- | {{SWE}} || May 1994 |- | {{TKM}} || May 1994 |- | {{KGZ}} || Iyun 1994 |- | {{RUS}} || Iyun 1994 |- | {{UZB}} || Iyul 1994 |- | {{BLR}} || Yanvar 1995 |- | {{AUT}} || Fevral 1995 |- | {{SUI}} || Dekabr 1996 |- | {{IRL}} || Dekabr 1999 |- | {{TJK}} || Fevral 2002 |- | {{SRB}} || Dekabr 2006 |- | {{MLT}} || Aprel 1995 (1996-oktabrigacha); aprel 2008 |} {| class="wikitable" |+ '''NATO bosh kotiblari'''<ref name="secgen">http://www.nato.int/cv/secgen.htm NATO Whoʻs who? — Secretaries General of NATO</ref> |- | 1 | Xastings Lionel Ismaј | {{GBR}} | 4-aprel 1952 — 16-may 1957 |- | 2 | Pol Xenri Spak | {{BEL}} | 16-may 1957 — 21-aprel 1961 |- | 3 | Dirk Shtiker | {{NLD}} | 21-aprel 1961 — 1-avgust 1964 |- | 4 | Manlio Brosio | {{ITA}} | 1-avgust 1964 — 1-oktabr 1971 |- | 5 | Јosef Luns | {{NLD}} | 1-oktabr 1971 — 25-iyun 1984 |- | 6 | Peter Karington | {{GBR}} | 25-iyun 1984 — 1-iyul 1988 |- | 7 | Manfred Vorner | {{GER}} | 1-iyul 1988 — 13-avgust 1994 |- | 8 | Serxio Balansino | {{ITA}} | 13-avgust 1994 — 17-oktabr 1994 |- | 9 | Vili Klaes | {{BEL}} | 17-oktabr 1994 — 20-oktabr 1995 |- | 10 | Serxio Balansino | {{ITA}} | 20-oktabr 1995 — 5-dekabr 1995 |- | 11 | Xavier Solana | {{ESP}} | 5-dekabr 1995 — 6-oktabr 1999 |- | 12 | Jorj Robertson | {{GBR}} | 6-oktabr 1999 — 17-dekabr 2003 |- | 13 | Alesandro Minuto Riso | {{ITA}} | 17-dekabr 2003 — 1-yanvar 2004 |- | 14 | Јap de Xop Shefer | {{NLD}} | 1-yanvar, 2004 — 31-iyul 2009 |- | 15 | Anders Fog Rasmusen | {{DEN}} | 1-avgust 2009 — 1-oktabr 2014 |- |16 | Yens Stoltenberg |{{NOR}} | 1-oktabr 2014 — hozirgi vaqtgacha. |} {| class="wikitable" |+ '''Bosh kotib oʻrinbosarlari'''<ref name="Deputy Secretaries General of NATO">http://www.nato.int/cv/depsecgen.htm NATO Whoʻs who? — Deputy Secretaries General of NATO</ref> |- ! # ! Nomi ! Vatani ! Faoliyat davri |- | 1 | Jonkxer van Vredenburg | {{NLD}} | 1952-1956 |- | 2 | Baron Adolf Bentink | {{NLD}} | 1956-1958 |- | 3 | Alberiko Kasardi | {{ITA}} | 1958-1962 |- | 4 | Kuido Kolona di Paliano | {{ITA}} | 1962-1964 |- | 5 | Jeyms Roberts | {{CAN}} | 1964-1968 |- | 6 | Osman Olkaј | {{ТУР}} | 1969-1971 |- | 7 | Paolo Pansa Tsedronio | {{ITA}} | 1971-1978 |- | 8 | Rinaldo Petrignani | {{ITA}} | 1978-1981 |- | 9 | Yerik de Rin | {{ITA}} | 1981-1985 |- | 10 | Marselo Guidi | {{ITA}} | 1985-1989 |- | 11 | Amedo de Franchis | {{ITA}} | 1989-1994 |- | 12 | Serhio Balansino | {{ITA}} | 1994-2001 |- | 13 | Alesandro Minuto Riso | {{ITA}} | 2001-2007 |- | 14 | Klaudio Bisogniero | {{ITA}} | 2007-2012 |- | 15 | Alexander Vershbow | {{USA}} | 2012-hozirgi vaqtgacha |} == Nato Harbiy Qoʻmitasi == NATOning eng oliy harbiy yurishlarni oʻtkazadigan maxsus Nato harbiy qoʻmitasi mavjud boʻlib, qoʻmita quyidagilardan iboratdir: •tashkilotga aʼzo mamlakatlarning oliy unvondagi harbiylari, •qoʻmondonlar, •Islandiya [[fuqaro]]lar raisi (harbiy kuchga ega emasligi sababli). Qoʻmita harbiy muammolarini oliy kengash bilan muhokama qilish uchun yiliga ikki marotaba yigʻiladi. Harbiy qoʻmita vujudga kelishida NATO oʻzining harbiy tartibini uchga boʻldi va, ular quyidagilardan iborat: * Yevropadagi ittifoqning yuqori qoʻmondonligi. (u asosan ittifoqga aʼzo davlatlar qoʻmondonlarining hamfikrligi ostida ish yuritadi). * Atlantika okeani qoʻmondonligi (u Atlantika ittifoqining yuqori qoʻmondonligi tomonidan boshqariladi). * Kanal qoʻmondonligi (bu yerda La-Mansh boʻgʻozi nazarda tutilyapti). Ushbu qoʻmondonlikka barcha harbiy flot armiyasi va suv osti kuchlari xizmat qiladi. NATO harbiy qoʻmitasining ''vazifasi'' itttifoq mamlakatlari orasida, qolaversa dunyo davlatlari orasida oddiy aholi tinchligini birdamlik sifatida saqlash rejalarini takomillashtirish va bu ishlarni amaliy ravishda jonlashtirishdan iboratdir. Yevropa yuqori bosh qoʻmondonlini Nato oliy qoʻmondonligi (asosan amerikalik qoʻmondonlar) ''nazorat qiladi''. Bu qoʻmondonlikga uch Yevropa harbiy teatr qoʻmondonligi nomini olgan koloniyalar boʻysinadi: * Shimoliy Yevropa qoʻmondonligi * Markaziy Yevropa qoʻmondonligi * Janubiy Yevropa qoʻmondonligi Ushbu choralar orasida harbiy qoʻmita muammolarini NATO maslahatdoshlar qoʻmitasi tomonidan koʻrib chiqiladi. {| align=center |+ '''Sammit ''' | [[Tasvir:NATO-2002-Summit.jpg|1200px|thumb|left|NATO davlatlarining [[sammit]]i (2002)]] |} == NATO aʼzolari == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="120"|Sana !! width="120"|Davlat !! width="350"|Qaydlar |- !colspan=3 |Tashkilotga asos solgan davlatlar |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{BEL}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{GBR}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{DEN}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{ITA}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{ISL}} || [[Islandiya]] — oʻz armiyasiga ega boʻlmagan NATOning yagona aʼzosi, bu mamlakatning tashkilotga kirishining shartlaridan biridir. Shunga qaramay, davlatning qirgʻoq qoʻriqchilari bor. Shuningdek, NATOning tinchlikparvar missiyalarida ishtirok etish uchun Norvegiyaning bazalarida island koʻngillilarini tayyorlash qarori qabul qilingan. |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{CAN}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{LUX}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{NLD}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{NOR}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{PRT}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{USA}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{FRA}} || [[1966]]-yil iyulidan [[Fransiya]] NATO harbiy tashkilotidan chiqib ketadi, ammo Shimoliy Atlantika shartnomasining qatnashchisi boʻlib qolaveradi. |- !colspan=3 |Birinchi kengayish |- | [[18-fevral]] [[1952]] || {{GRC}} || [[1974-yil]]dan [[1980-yil]]gacha [[Yunoniston]] blokning boshqa aʼzosi — [[Turkiya]] bilan tang munosabatlari sababli NATO harbiy tashkilotida qatnashmaydi. |- | [[18-fevral]] [[1952]] || {{TUR}} || |- !colspan=3 |Ikkinchi kengayish |- | [[9-may]] [[1955]] || {{GER}} || Faqat [[Gʻarbiy Germaniya]] qoʻshiladi, [[Saar]] GFR bilan [[1957-yil]]da birlashadi, [[GDR]] — [[3-oktabr]] [[1990-yil]]da. |- !colspan=3 |Uchinchi kengayish |- | [[30-may]] [[1982]] || {{ESP}} ||[[2001-yil]]i, Ispaniyani sotsialistlar boshqara boshlagandan soʻng [[Ispaniya]] NATOning harbiy organlaridan chiqadi, ammo NATOning aʼzosi boʻlib qolaveradi. |- !colspan=3 |Toʻrtinchi kengayish |- | [[12 mart]] [[1999]] || {{HUN}} || |- | [[12 mart]] [[1999]] || {{POL}} || |- | [[12 mart]] [[1999]] || {{CZE}} || |- !colspan=3 |Beshinchi kengayish |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{BUL}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{LVA}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{LTU}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{ROM}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{SVK}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{SLO}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{EST}} || |- !colspan=3 |oltinchi kengayish |- | [[1 аprel]] [[2009]] || {{ALB}} || |- | [[1-aprel]] [[2009]] || {{CRO}} || |- |} == Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi == Tashkilotda 1967-yilning dekabridan Oliy harbiy va siyosiy organ rukni ostida '''Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi''' tashkillashtirildi. Ushbu organ oʻzining qamrovliligi jihatdan ''Maslahat organi'' bilan teng huquqlidir. Bu qoʻmita alyansning oliy harbiy hukumati sanaladi hamda strukturasi doimiy aʼzo davlatlar raislaridan tarkib topgan boʻlib, kamida ikki yilda bir marta harbiy aloqalar bilan xavfsizlikni taʼminlash borasidagi savollarni muhokamalash uchun mudofaa vazirlari orasida oʻzaro yigʻinlar uyushtirilib, barcha masalalar hal qilinib turiladi. Qoʻmita NATOga aʼzo mamlakatlarni umumiy xavfsizligini taʼminlash va yuksaltirish nuqtai nazarini NATOning siyosiy hukumatiga tavsiya qilib keladi. Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi har yillik shahar va mamlakatlar miqyosida tinch aholini xavfsizlik bilan taʼminlashga tayyorgarlik samaradorligini oshirishiga koʻmaklashadi. Inqiroz yuz berganda yoki jang vaqtida qoʻmita urush holatini baholash maslahatini taklif etib, harbiy kuchlardan foydalanilishi va yangi qoidalar ishlab chiqishni nazorat qiladi. Ushbu qoʻmita qarorlari bilan NATOning yuqorida sanab oʻtilgan masalalari tez hal boʻlibgina qolmay, shu bilan birga qoʻmita ishtirokidagi tayyorgarliklar, yechimlarning qabul qilinishi katta ahamiyatga molikdir. == Bosh shtab == Bosh shtab NATOning harbiy qoʻmitasi raislari va yuqori bosh qoʻmondonlik organi bilan birga oliy harbiy namoyandachilar hamda qurolli kuchlar ittifoqi sifatida NATO bosh qarorgohida oliy pogʻonalardan oʻrin olishgan. U Birlashgan ittifoq doirasida Yevropa mintaqasidagi ikki qoʻmondonlikni oʻz maqsadlariga yoʻnaltiradi. * Shimoliy Yevropaning birlashgan kuchlari: # {{BEL}} # {{GBR}} # {{GER}} # {{DEN}} # {{LUX}} # {{NED}} # {{NOR}} # {{POL}} # {{CZE}} Asosiy qarorgoh [[Niderlandlar]]ning Brunsam shahrida joylashgan; * Janubiy Yevropaning ittifoq kuchlari: # {{HUN}} # {{GRE}} # {{ITA}} # {{ESP}} # {{TUR}} Asosiy qarorgoh — [[Italiya]]ning [[Neapol]] shahrida joylashgan. Atlantikaning oliy qoʻmondonligi besh asosiy boʻlinmalardan iborat: * Sharqiy Atlantika, * Gʻarbiy Atlantika, * Janubiy Atlantika, * Zarba beruvchi flot, * Suvosti kemalarining birlashgan qoʻmondonligi. == Xalqaro harbiy shtat == Harbiy qoʻmitaga izchillik borasida '''xalqaro harbiy shtat''' yordam beradi va u maxsus harbiylardan tashkil topgan boʻlib, davlat ishlarini toʻgʻri yoʻnaltirish qoidasi bilan NATO asosiy qarorgohida faoliyat yuritadi. Ushbu qoʻmita NATOning yechimlarini tahlil qilib tayyorlaydi hamda harbiy hamkorlikni tashkilot aʼzolari oʻrtasida uchinchi ishtirokchi sifatida bitim tuzadi (bu yerda NATOning namoyandalari va unga aʼzo mamlakatlardan tashqari alohida keltirilyapdi). 2002-yilda shtat ishtirokidagi faoliyatda 16 mingga yaqin odam qatnashgan. Xalqaro harbiy shtat hay’ati NATO aʼzolari tomonidan tavsiya qilingan davogarlarni Harbiy qoʻmita yordamida saylangan toʻrt yulduzli qoʻmondon tomonidan boshqariladi. Ushbu qoʻmondon oʻziga boʻysinadigan beshta [[Vitse-prezident|vitse-direktorlarga]] ega. Ularning har biri tegishli shtab ostida boʻlingan javobgarliklarga maʼsuldir (yaʼni rejalar va siyosat borasida, tahliliy amaliyotlar, bitimlar, mintaqalar xavfsizligi, qurolli va harbiy zahiralar). Shtab maslahatchilar guruhi, konsultantlar va nazoratchilarga ega. == Iqtisodiy qoʻmita == Mamlakatlar orasida hamma taraflama hamkorlik maqsadlarini hayotiylashtirish va NATO masalalariga oid shartnoma yaratish Iqtisodiy qoʻmita tomonidan oʻz boʻyniga olingan va ushbu qoʻmita aʼzolari mamlakatlar orasida qiziqtirgan savollar yaʼni iqtisodiy rivojlanish hamda xavfsizlikni taʼminlash maqsadi va mudofaaga qobiliyatli mamlakatlar orasida oʻtkaziladigan forumlarni koʻrib chiqadi. Bu qoʻmita tabiy jihatdan iqtisodiy hamkorlik masalalarini muhokama qilishda keng dunyoqarash va sharoit vaziyatlarini mudofaa qobiliyatiga tayyorlash nigohi bilan nazar soladi (budjetdagi harbiy chiqim mablagʻlari, mudofa komplekslari sanoati rivojlanishi, mudofa rejalarini amalga oshirish uchun muhim zahiralar bilan taminlash va hokazo). Bu masalalar doirasiga kiradigan savollar boʻyicha har yili NATO tashkilotchilari orasida oʻrtaga tashlanib iqtisodiy muammolar va xom-ashyolar borasida muhokamalar qilinib tadbiq qilinadi. Bunday yigʻinlarni tayyorlash va oʻtkazishga Iqtisodiy qoʻmita rahbarlik qiladi. == Qoʻmondonlik kotibi == [[Tasvir:FlagaNATO-PL(cropped).png|thumb|200px|NATO bayrogʻi]] [[Tasvir:Map of NATO chronological.gif|thumb|300px|NATOga mamlakatlarning aʼzo boʻlishi (Miniatura shaklida)]] Deyarli kun ora NATOning barcha qoʻmitalari faoliyatidagi xalqaro kotibiyat yigʻinini hokimiyatda tayinlangan aʼzo '''Qoʻmondon kotibi''' boshchiligida tashkillashtiriladi. '''Qoʻmondonlik kotibi''' bir vaqtning oʻzida NATO maslahatdoshlar organi raisi, mudofalar rejalashtirish qoʻmitasi, yadroviy rejalar guruhi hamda NATOning boshqa barcha qoʻmitalarning rasmiy raisi vazifasiga tayinlangan. Ushbu shaxs muhokamalarni harakatlantirish va tashkillashtirish, shu bilan birga amalda tadbiq qilish choralarini uning echimi va dunyoqarashiga asoslanib koʻrib chiqiladi. Qoʻmondonlik kotibining oʻzi NATO doirasidagi aʼzo mamlakatlar muammolarini muhokama qilishi, bahslar bilan oʻrtoqlashishi, oʻzining shaxsiy xizmatidan foydalanishi va qabul qilingan qarorlarni taqdim qilish borasida tegishli huquqlarni qabul qiladi. U NATOning tashqi koʻlamligi borasida asosiy raisi va alohida hokimiyat yoki jamiyat bilan aloqa qiladigan targʻibotchisi sanaladi. Baʼzi bir holatlarda '''bosh kotib''' oʻz oʻrnida boʻlmaganida, uning vazifalarini vaqtincha barcha qoʻmitalarning oʻrta darajadagi raisi, yaʼni '''bosh kotib oʻrinbosari''' egallab turadi. Qoʻmondonlik kotibining boshqaruv vakolatiga xalqaro hamkorlar, Qoʻmondonlik kotibining xizmati uchun ajratilgan besh operatsiya boʻlimi, boshqarma xizmati va moliyaviy nazorat xizmatlari kiradi va qaʼtiy qoidalarga rioya qilib erkin foydalanish huquqiga ega. Bu boʻlimlarning har biriga Qoʻmondonlik kotibining yordamchilaridan biri rahbarlik qiladi. Yordamchi esa asosiy qoʻmita javobgarligi boʻlimining raisi hisoblanadi. Qoʻmondonlik kotibi NATO tashkilotining yuritayotgan ishlariga vazirlar darajasida ado etuvchi kotib sifatida javobgarlikni oʻz boʻyniga oladi. NATOning ish yuritadigan rasmiy tillari [[ingliz tili]] va [[fransuz tili]]dir. NATO mahkamasi qarorgohi [[Belgiya]] poytaxti [[Brussel]] shahridan oʻrin olgan. == Stoltenberg siyosati == NATOning yangi rahbari Yevro-Atlantika ittifoqi turli tomonlardan yangi tahdidlar bilan yuzlashayotgani haqida ogohlantirgan.[[Afina]]da [[Yunoniston Bosh vaziri]] [[Antonis Samaras]] bilan koʻrishgan Yens Stoltenberg [[Rossiya]]ning [[Ukraina]]dagi xatti-harakatlarini hamda [[Iroq]] va [[Suriya]]dagi janglardan vataniga qaytayotgan xorijlik jangarilarni [[Yevropa]] uchun yangi tahdid manbalari deya sanagan. {{quote|''Rossiya Ukrainada xalqaro huquq normalarini buzdi. Bu holat mavjud ishonchga jiddiy putur yetkazib, Yevro-Atlantika ittifoqi xavfsizligiga tahdid solmoqda. Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikada esa “Islomiy davlat” va boshqa ekstremist guruhlar zoʻravonlik va beqarorlikka sabab boʻlmoqda. Uyiga qaytayotgan xorijlik jangarilar ham tinchligimizni xavf ostiga qoʻyyapti. Koʻplab tomonlardan turli shakllardagi tahdidlar bilan yuzlashyapmiz,'' - degan NATO Bosh kotibi.<ref name="amerikaovozi.com">http://www.amerikaovozi.com/content/nato-new-challenges/2502924.html</ref> }} [[Antonis Samaras]]ga koʻra, Rossiya bilan toʻliq harbiy hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz, ammo Moskva bilan muloqotni davom ettirish kerak, deya oʻz fikrini qayd etgan. {{quote|''NATO-Rossiya kengashi doirasida toʻliq hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz. Lekin Rossiya bilan aloqa qilish yoʻllari ochiq qolishi va siyosiy muloqot davom etishi kerak. Yevropa xavfsizligini taʻminlashda Rossiyaning ishtiroki muhim. Bunga muammo yechimining bir qismi sifatida qarash kerak,'' - Antonis Samaras.}} Rossiya harbiy samolyotlarining Yevropa osmonida faollashishi ortidan NATO harbiy hozirligini oshirayotgani haqida xabar bergan.<ref name="amerikaovozi.com"/> Stoltenbergning aytishicha, ittifoq Boltiq, Shimoliy va Qora dengizlar uzra Rossiya amalga oshirayotgan havo reyslarini yaqindan kuzatib bormoqda. NATO Bosh kotibi [[Yens Stoltenberg]]ning aytishicha, [[Rossiya]] [[Ukraina]] ichida va chegarasida harbiy kuch toʻplab, ilgʻor uskuna va havo mudofaasi tizimlarini oʻrnatmoqda degan fikrlarni yuritgan. Stoltenberg [[Moskva]]dan qoʻshinlarini ortga qaytarishni soʻrab, Ukraina sharqidagi ixtilofni tugatishga hissa qoʻshishga chaqirgan. Gʻarb nazarida Kreml isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan degan farazlar boʻlgan. [[Moskva]] bu daʼvolarga javoban har doim ayblovlarni inkor etgan. Ukraina Mudofaa vazirligi [[2014-yil]]ning [[16-noyabr]]idan to [[18-noyabr]]iga qadar Ukraina gʻarbida sodir boʻlgan toʻqnashuvlarda besh askarini yoʻqotganini, sakkiz nafari yaralanganini maʼlum qilgan.[[Olmoniya Tashqi Ishlar vaziri]] [[Frank-Valter Shtaynmeyer]] [[Ukraina|Ukraina hukumati]] va isyonchilarni [[2014-yil]]ning sentabr oyida [[Minsk]]da imzolangan tinchlik shartlarini bajarishga chaqirgan.[[Birlashgan Qirollik Tashqi Ishlar vaziri]] [[Filip Xemmond]]ning fikricha, tinchlik bitimini imzolagan [[Rossiya]]ga uning majburiyatlarini eslatib turish kerakligini taʼkidlagan.[[Ukraina Bosh vaziri]] [[Arseniy Yatsenyuk]] nazarida [[Ukraina]] va [[Rossiya]] rasmiylari neytral hududda masala boʻyicha muzokara qilishi lozimligini taʼkidlagan boʻlsa, Kreml bunga javoban [[Kiyev]]ni sharqdagi isyonchilar bilan muloqotga chorlagan.[[Ukraina Prezidenti]] [[Petro Poroshenko]]ning [[Olmoniya]] matbuotiga aytishicha, kerak boʻlsa, [[Ukraina]] [[Rossiya]] bilan keng qamrovli urushga tayyorligini yashirib oʻtirmagan.<ref>http://www.amerikaovozi.com/content/ukraine-russia/2524638.html</ref> == Sovet Ittifoqi, Rossiya == [[1949-yil]]i Bitimning tuzilishida [[Sovet Ittifoqi]] [[deputat]]lari orasida mamlakatning xususiy xavfsizligiga rahna solmoqchi degan fikrlar yuritilgan. [[1949-yil]]i va [[1954-yil]]larda [[Berlin]] shahrida [[AQSh]], [[Buyuk Britaniya]], [[Fransiya]] kabi mamlakatlarining tashqi ishlar vazirlari va [[SSSR]] mahkamasi raislari oʻrtasida boʻlib oʻtgan yigʻilishda NATOni mudofaa borasida haddan ziyod chuqurlashib ketgan tashkilot sifatida Sovet Ittifoqi tomonidan tanqid qilingan. Keyinchalik oʻzining tashqi aloqalarini mustahkamlash uchun alyans bitimiga aʼzo boʻlib shu bilan birga NATOga aʼzo barcha mamlaktlarni [[SSSR]] bilan hamkorlik qilishiga chaqiradi va oradan bir necha yillar oʻtib hech bir asossiz ushbu hamkorlik bekor qilingan. NATOning xatti harakatlariga javoban Sovet Ittifoqi [[Yevropa]] taʼsirini oʻzining ravnaqi yoʻlida bartaraf etish uchun [[1955-yil]] davlat ichidan harbiy blokni Sovet Ittifoqi yuritayotgan siyosatni tahlil etish borasida Varshava shartnomasini tuzadi. [[Varshava shartnomasi]] tashkiloti va Sovet Ittifoqi parchalanib ketishidan<ref>{{Citation |year= |title=Tsentr Politicheskix Texnologiy |url=http://www.cpt.ru/att919.php |access-date=2013-04-25 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927021306/http://www.cpt.ru/att919.php }}</ref>,<ref>{{Citation |year= |title=Kommentarii ekspertov TsPT |url=http://www.cpt.ru/att884.php |access-date=2013-04-25 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927021448/http://www.cpt.ru/att884.php }}</ref> soʻng NATO jamlanmasi xavflarni bartaraf etish mahkamasi borasida rasmiy bitim tuzdi va bu bitim oʻzining doirasiga Uzoq Sharq mamlakatlarini qamrab olish choralari qoʻyilgan edi. Va NATO oldindan Sovetlar xavfini bartaraf etish maqsadi ekanligini oshkora va yaqqol amerikalik publitsist Noam Xomsk, aytganidek bayon etib kelgan. Noam Xomsk iboralari: {{quote|''NATO oldidagi vazifalar xalqaro energetika sistemalarini nazorat qilish, dengiz yoʻllari, yer osti quvurlaridan oʻtgan barcha narsalarni Hukmdor nazorati sifatida yechish.''<ref>[http://www.evreyskaya.de/archive/artikel_238.html Aleksandr Soljenitsin o meste Rossii v sovremennom mire ]</ref> deya NATO borasidagi fikrlarini omma oldida takidlagan.}} 2006-yilning aprel oyida A. I. Soljenitsin, „Moskovskie novosti“ gazetasi muhbirlari savoliga javob berayotib shuni eʼlon qilgan: {{quote|''NATO metodik va ustuvorlik jihatidan harbiy doirasini juda ham keskin tarzda rivojlantiryapti. Bunga sabab Rossiyani janub tomondan qamrab olishdir. Bu yerda ochiq ravishda rangli inqilobni xom ashyo bilan qoʻllab quvvatlashi Shimoliy Atlantikani Oʻrta Osiyoga qiziqishlari baland ekanligini namoyon qiladi. Bunda faqat birgina eʼtirof qoladi, shu ham boʻlsa erkinlikni yoʻqotib Rossiya atrofini butunlay oʻrab olishidir''<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sberejenie naroda — visshaya izo vsex nashix gosudarstvennix zadach |url=http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 |qaralgan sana=2013-04-25 |arxivsana=2013-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106055844/http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 }}</ref>}} [[7-iyun]] [[2007-yil]]da [[Rossiya]] prezidenti [[Vladimir Putin]] "Shimoliy Atlantikaning ishtirokchi mamlakatlari va „Dunyo tinchligiga birdamlik“ programmasida ishtirok qiladigan boshqa mamlakatlar orasidagi rozilik shartnomasi , [[19-iyun]], [[1995-yil]]gi qabul qilingan qaror holati hamda unga qoʻshilgan masalalar" borasidagi № 99 federal qonuniga imzo chekdi. [[2008-yil]]ning yanvarida NATO ishlarini koʻrib chiqishi boʻyicha [[Rossiya]]ning doimiy hukumat boshligʻi vazifasini ijro etish uchun [[Dmitriy Rogozin]] tayinlandi va u oʻz oʻrnida Rossiya Federatsiyasi va Shimoliy Atlantika shartnomasi munosabatlarini jamiyatda qiziqtirgan savollarga mavjudiyatlik balandligi sifatini oshirdi. [[London]]da joylashgan tadqiqotlar markazi [[Rossiya]]ni Uchinchi Jahon urushiga turtki boʻladigan harakatlarda ayblagan. Havo makonini buzish, dengizda boshqa davlat hududiga kirish, Gʻarbga qarshi hujumlar uyushtirish niyatini namoyish qilish — bu Kremlning soʻnggi oylardagi qadamlari deya [[2014-yil]]ning noyabr oyida yangi hisobotida aynan shu haqida yozgan.[[2014-yil]]ning fevral oyidan, to [[2014-yil]]ning oktabr oyiga qadar Rossiya harbiy samolyotlari NATOga aʼzo davlatlar havo chegaralarini qariyb 40 marta buzib oʻtgan. Bu „Yevropa yetakchilik tarmogʻi“ nomli tahliliy guruh maʼlumoti. Yana bir boshqa hisobotga koʻra, Rossiya qiruvchi samolyotining [[Daniya]]ga tegishli yoʻlovchi samolyot bilan toʻqnashishiga oz qolgan. Bundan tashqari, [[Shvetsiya]] suvlariga [[Rossiya]] suvosti kemasi kirgani taxmin qilingan. Aynan shunday taxminlar hamda [[Estoniya]] razvedkasi agentining oʻgʻirlanishi va Rossiyaning mashqlar paytida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]ga qarata raketa uzishini faraz qilishi guruhni izlanish oʻtkazishga majbur qilgan. {{quote|''Masala aslida nihoyatda jiddiy'' - deydi londonlik tahlilchi Jonatan Ayl - ''xavfsizlik kafolatlarini buzishga qaratilgan urinishlarga guvoh boʻlyapmiz. Vaholanki, Gʻarb sobiq kommunistik davlatlarga bu kafolatlarni bergan.''<ref name="ReferenceA">http://www.amerikaovozi.com/content/russia-flights/2521309.html</ref>}} Kafolatlar yozma ravishda berilgan, [[Polsha]]da esa chegara zastavalari bunyod etilgan. Bugunda ular kengaytirilmoqda, NATOga aʼzo davlatlar esa koʻproq mashqlar oʻtkazyapti, xuddi Ukrainadagidek. {{quote|''Moskvaga urush boshlash niyatida emasligimizni namoyish qilishimiz zarur. Bizga mojaro kerak emas. Lekin Rossiyadan qoʻrqmaymiz. Shuni ular tushunsin - degan Ayl.<ref name="ReferenceA"/>}} Ekspertlar fikricha, Rossiyaning hozirgi siyosati bir tarafdan Gʻarbning harbiy qudratini oʻrganishga, boshqa tarafdan mamlakat ichida Putin obroʻsini oshirishga qaratilgan degan iddaolar ilgari surilgan. Ammo harbiy tahdid jiddiy emas, deya fikr bildirgan Xalqaro strategik tadqiqotlar institutidan Duglas Barri. {{quote|''NATO yuzlashayotgani Sovet davridagidek katta havo kuchlari emas. Rossiya havo kuchlari undan ancha kichik, salohiyati ham 1980-yillardagi Sovet havo qoʻshinlarinikiga yetmaydi'' - degan u.}} Shunga qaramay, sarmoyalar hajmining oshgani [[Rossiya]]ga harbiy parvozlarni koʻpaytirishga yordam bergan. [[2015-yil]]larda Kreml qurolli kuchlarini zamonaviylashtirishni rejalagan. {{quote|''Bu Rossiya rahbariyatining ishtahasi naqadar yuqoriligidan darak beradi,'' - deya fikrini qayd etgan Barri.}} Mutaxassislar fikricha, Rossiyaning asosiy maqsadi NATOning yanada kengayishiga chek qoʻyish va hatto sobiq kommunistik davlatlarni oʻz taʼsir doirasiga qaytarish deb hisoblashgan.<ref name="ReferenceA"/> NATO rahbarining taʼkidlashicha, Sovuq urush davri qaytgani yoʻq, ammo Rossiyaning harbiy harakatlari oʻrtadagi ishonchga putur yetkazishi mumkinligini matbuot anjumanida bildirib oʻtgan. Alyans tarqatgan maʼlumotga koʻra, oʻtgan ikki kun ichida 20 dan ortiq Rossiya harbiy samolyoti toʻrt guruhga boʻlinib ittifoqning havo chegaralarini kesib oʻtgan.[[2014-yil]]ning oʻzida bunday holatlar soni 100 dan oshgan. Bu esa oʻtgan yilgi koʻrsatkichdan uch barobar koʻp demakligini mutaxasislar taʼkidlashgan.[[2014-yil]]ning mart oyida Rossiya [[Qrim]]ni oʻz hududiga qoʻshib olgandan keyin Rossiya va NATO aloqalari keskin sovuqlashgan. NATO, shuningdek, Moskvani sharqiy Ukrainadagi isyonchilarni qoʻllab-quvvatlayotganlikda ayblagan. NATO soʻzlovchisining aytishicha, Rossiya samolyotlarini toʻxtatish uchun [[Norvegiya]], [[Birlashgan Qirollik]], [[Portugaliya]], [[Germaniya]] va [[Turkiya]]ga qarashli qiruvchi samolyotlar havoga koʻtarilgan. Bu nomaʼlum samolyotlar NATO hududiga kirganda doim rioya qilinadigan odatdagi tartib, deya bu holatni izohlagan NATO rasmiysi. NATOning sharqiy aʼzolari, xususan, [[Polsha]] va Boltiqboʻyi davlatlari, ayniqsa, Rossiyaning harbiy faolligidan norozi boʻlishgan. Ularning xavotirlariga javoban, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] yetakchiligidagi ittifoq mintaqada havo sarhadlarini qoʻriqlovchi samolyot va harbiy mutaxassislar sonini oshirgan. == Oʻzbekistonning NATO bilan hamkorligi == [[Oʻzbekiston]] va NATO oʻrtasidagi hamkorlik [[1994]]-yil 13-iyulda tasdiqlangan NATOning „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ dasturining Doiraviy bitimiga muvofiq hamda [[1996]]-yildan boshlab har yil ishlab chiqariladigan hamkorlikning muhim sohalarini qamrab oladigan (harbiy taʼlim, mudofaa siyosati, terrorizmga qarshi kurash, ilmiy izlanishlar, favqulodda holatlarda fuqarolar muhofazasini taʼminlashni rejalashtirish) sherikchilik boʻyicha individual dasturlar doirasida amalga oshiriladi.<ref>{{Citation |year= |title=Yevro-Atlantika hamkorlik kengashi (EAHK) va"Tinchlik yoʻlida hamkorlik" (TYH) dasturi doirasida Oʻzbekiston va Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO) hamkorligi toʻgʻrisida |url=http://mfa.uz/uzb/xalqaro_munosabatlar/xalqaro_tashkilotlar/ozb_nato/ |access-date=2013-04-23 |archivedate=2012-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626160554/http://mfa.uz/uzb/xalqaro_munosabatlar/xalqaro_tashkilotlar/ozb_nato/ }}</ref> [[Oʻzbekiston]] va NATOning YeAHK doirasidagi maxsus yigʻilishlarida, jumladan YeAHKning tashqi ishlar va mudofaa vazirlari, elchilar, siyosiy qoʻmitalar, oliy harbiy-siyosiy qoʻmitalar, „Tinchlik yoʻlidagi fan“ boʻyicha Qoʻmitasi va fuqarolar muhofazasi boʻyicha Qoʻmitasi yigʻilishlarida ishtirok etib kelmoqda. Xalqaro ilmiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirishda NATOga aʼzo mamlakatlar bilan hamkorik, yaʼni NATOning Fan qoʻmitasi alohida ahamiyat kasb etadi. Soʻnggi yillardagi [[Oʻzbekiston]]ning NATOga aʼzo davlatlar bilan hamkorligi tajribasi uning juda samarali ekanligini koʻrsatmoqda. Hozirgi paytda [[Oʻzbekiston]]da NATO bilan [[informatsion texnologiyalar]], [[tibbiyot]] va boshqa qator loyihalar amalga oshirilmoqda. [[2007]]-yil may va [[2008]]-yil oktabr oylarida NATOning Fan qoʻmitasi raisi K.Uspelerning [[Oʻzbekiston]]ga tashrifi hamkorlikning yanada yangi bosqichlarga koʻtarilishiga turtki boʻlgan. [[2008]]-yil 3-aprelda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi Prezidenti [[Islom Karimov|I. A. Karimov]] NATO Bosh kotibi Ya. Sxefferning taklifiga binoan NATO/EAHKning [[Buharest]] shahridagi sammitida ishtirok etdi va [[Afgʻoniston]]da barqarorlikni taʼminlash maqsadida „6+3“ Guruhini tashkil etish tashabbusini ilgari surdi. [[Oʻzbekiston]] va NATO oʻrtasidagi ikki tomonlama aloqalarni rivojlanish masalalarini muhokama qilish maqsadida [[Markaziy Osiyo]] va Kavkaz mamlakatlari boʻyicha NATO Bosh kotibining maxsus vakili R.Simmons respublikaga bir necha bor tashrif buyurgan. == Yana qarang == * [[Varshava shartnomasi tashkiloti]] * [[BMT]] * [[YXHT]] * [[NATO harbiy-dengiz unvonlarining kodlari]] * [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]] == Manbalar == * [http://www.cpt.ru/att919.php Tsentr Politicheskix Texnologiy<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130927021306/http://www.cpt.ru/att919.php |date=2013-09-27 }} * [http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 Sberejenie naroda — visshaya izo vsex nashix gosudarstvennix zadach] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131106055844/http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 |date=2013-11-06 }} {{manbalar}} {{refbegin|30em}} ; Rasmiy sayti * [http://www.nato.int/ NATO official website] * [http://www.nato.int/docu/basics.htm Basic NATO Documents] ; Jamoaviy yangiliklar * {{Kitob manbasi |last1= Bethlehem |first1= Daniel L. |last2= Weller |first2= Marc |title=The 'Yugoslav' Crisis in International Law |year= 1997|series= Cambridge International Documents Series |volume= 5 |publisher= [[Cambridge University Press]] |isbn= 978-0-521-46304-1 |url= http://books.google.com/books?id=7SczBzxA6-IC&pg=PR55 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Clausson |first= M. I. |title= NATO: Status, Relations, and Decision-Making |publisher= Nova Publishers |year= 2006 |isbn= 1-60021-098-8 |url= http://books.google.com/books?id=ei38uQH5M5kC&pg=PA94 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Garthoff |first= Raymond L. |title= Détente and confrontation: American-Soviet relations from Nixon to Reagan |publisher= [[Brookings Institution Press]] |year= 1994 |isbn= 0-8157-3041-1 |url= http://books.google.com/books?id=mGG-x_tuNUcC&pg=PA660 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last1= Isby |first1= David C. |last2= Kamps Jr. |first= Charles |title= Armies of NATO's Central Front |publisher= [[Jane's Information Group]] |year=1985 |isbn=0-7106-0341-X |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |author= [[National Defense University]] |title= Allied command structures in the new NATO |publisher= DIANE Publishing |year= 1997 |isbn= 1-57906-033-1 |url= http://books.google.com/books?id=q3jLV75wFM4C&pg=PA50 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Njølstad |first= Olav |title= The last decade of the Cold War: from conflict escalation to conflict transformation |volume= 5 |publisher= [[Psychology Press]] |year= 2004 |isbn= 0-7146-8539-9 |url= http://books.google.com/books?id=w0w31Yq5BYsC |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Osgood |first= Robert E. |title= NATO: The Entangling Alliance |publisher= [[University of Chicago Press]] |year= 1962 |url= http://books.google.com/books?id=0V-OAAAAMAAJ |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Park |first= William |title= Defending the West: a history of NATO |publisher= [[Westview Press]] |year= 1986 |isbn= 0-8133-0408-3 |url= http://books.google.com/books?id=1bkwAAAAMAAJ |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Reynolds |first= David |title= The Origins of the Cold War in Europe: International Perspectives |publisher= [[Yale University Press]] |year= 1994 |url= http://books.google.com/books?id=yvZNbkjCzwoC |isbn= 0-300-10562-2 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= van der Eyden |first= Ton |title= Public management of society: rediscovering French institutional engineering in the European context |volume= 1 |publisher= IOS Press |year= 2003 |isbn= 1-58603-291-7 |url= http://books.google.com/books?id=QJyHlwgWnGQC&pg=PA104 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last1= Wenger |first1= Andreas |last2= Nuenlist |first2= Christian |last3= Locher |first3= Anna |title= Transforming NATO in the Cold War: Challenges beyond deterrence in the 1960s |publisher= [[Taylor & Francis]] |year= 2007 |url= http://books.google.com/books?id=w3qeMymxoBYC&pg=PA67 |isbn= 0-415-39737-5 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Zenko |first= Micah |title= Between Threats and War: U.S. Discrete Military Operations in the Post-Cold War World |publisher= [[Stanford University Press]] |year= 2010 |url= http://books.google.com/books?id=rJHU9VZRhjwC&pg=PA133 |isbn= 0-8047-7191-X |ref=harv}} {{refend}} == Havolalar == * [http://www.nato.int/ Rasmiy sayt] * [http://www.nato.int/docu/other/ru/treaty.htm Shimoliy Atlantika shartnomasining rus tilidagi tarjimasi (1949)] {{ref-ru}} * [http://www.nato.int/nato_static/assets/pdf/pdf_publications/20111116_Discover_NATO_UZB.pdf NATO bilan tanishing] {{ref-uz}} * [http://www.ozodlik.org/content/article/25304191.html 21 yashar Doniyor Oʻzbekcha Vikipediyaga NATO toʻgʻrisida maqola qoʻshdi], ''[[Ozodlik radiosi]]'', 20-mart, 2014 {{Imlo}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:NATO| ]] [[Turkum:Tashkilotlar]] 3fsv8vqf0d37tufbd789j0e16jtx8y4 6271430 6271429 2026-09-15T20:23:22Z ~2026-49848-61 307216 /* Qoʻmondonlik kotibi */ 6271430 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = North Atlantic Treaty Organisation<br />Organisation du traité de l'Atlantique nord<br />Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti |tasvir = Flag of NATO.svg |tasvir_tagyozuvi = |tasvir2 = North Atlantic Treaty Organization (orthographic projection).svg |tasvir2_tagyozuvi = NATO xaritasi |qisqartma = NATO |turi = harbiy blok |sanoat = |shiori = |maqomi = |masqadi = |ishga_tushgan_sanasi = [[4-aprel]] [[1949]]-yil |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = [[Brussel]], [[Belgiya]] |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = |bosh_kotib = {{Norvegiya bayrogʻi}} [[Jens Stoltenberg]] |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = |aʼzolari = {{bayroq|Albaniya}}<br />{{bayroq|Belgiya}}<br />{{bayroq|Bolgariya}}<br />{{bayroq|Kanada}}<br />{{bayroq|Xorvatiya}}<br />{{bayroq|Chexiya}}<br />{{bayroq|Daniya}}<br />{{bayroq|Estoniya}}<br />{{bayroq|Finlandiya}}<br />{{bayroq|Fransiya}}<br />{{bayroq|Germaniya}}<br />{{bayroq|Gretsiya}}<br />{{bayroq|Vengriya}}<br />{{bayroq|Islandiya}}<br />{{bayroq|Italiya}}<br />{{bayroq|Latviya}}<br />{{bayroq|Litva}}<br />{{bayroq|Lyuksemburg}}<br />{{bayroq|Chernogoriya}}<br />{{bayroq|Niderlandiya}}<br />{{bayroq|Shimoliy Makedoniya}}<br />{{bayroq|Norvegiya}}<br />{{bayroq|Polsha}}<br />{{bayroq|Portugaliya}}<br />{{bayroq|Ruminiya}}<br />{{bayroq|Slovakiya}}<br />{{bayroq|Sloveniya}}<br />{{bayroq|Ispaniya}}<br />{{bayroq|Turkiya}}<br />{{bayroq|Birlashgan Qirollik}}<br />{{bayroq|AQSh}}<br /> |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = [http://www.nato.int/ www.nato.int] |tili = [[Ingliz tili]], [[fransuz tili]] }} [[file:NATO members (blue).svg|thumb|NATO xaritasi]] '''NATO''', '''Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti''' ({{lang-en|North Atlantic Treaty Organization}}, NATO; {{lang-fr|Organisation du traité de l 'Atlantique nord}}, OTAN) — [[Yevropa]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] hamda [[Kanada]] kabi koʻpchilik mamlakatlar birlashgan jahondagi eng yirik harbiy va siyosiy jamlanmasi, va „Yevropani tashqi taʼsirlardan himoya qilish“ uchun ushbu tashkilotga 4-aprel kuni 1949-yil [[AQSh]]da asos solingan. Tashkilot yaratilgan paytda 12 ta mamlakat aʼzo boʻlgan, hozirgi kunda esa aʼzolar soni 32 taga yetgan. == Tashkilot maqsadi == [[Shimoliy Atlantika oqimi|Shimoliy Atlantika]] shartnomasi tashkilotiga qoʻshilgan mamlakatlar 1949-yilda tinch aholi xavfsizligini mustahkamlash maqsadida Shimoliy Atlantika mintaqasidagi davlatlar bilan birlashishga qaror qilishgan. Ittifoqqa aʼzo mamlakatlar yaxlit mudofaa tizimini yaratish va dunyo xavfsizligini saqlashni oʻz oldilariga maqsad qilishgan. 2010-yilda NATO „''Zamonaviy mudofaaning ilgʻor ishtiroki“'' nomli strategik hujjat uchta muhim vazifalarni taqdim etdi, bular: jamoaviy mudofaa, inqirozni oldini olish va hamkorlik asosida xavfsizlikni kuchaytirish. [[Fayl:Truman signing North Atlantic Treaty.jpg|thumb|[[1949-yil]]da tashkilotga asos solinishi]] == Tuzilishi == NATO hozirgi kunda tarkibida 32 mamlakatni birlashtirgan tashkilotdir. Ushbu tashkilot qamrovida yuzlab qoʻmitalar, guruhlar, xizmat boshqaruvlari yoki harbiylar va fuqarolarishtirokidagi rejalashtirish boʻlinmalari mavjud. Shuning bilan birga, tashkilot tarkibida mutaxassislarni tayyorlash va tayyorgarlikdan oʻtkazish oʻquv markazlari faoliyat koʻrsatadi. NATO zarur qarorlar yoki choralar koʻrish shartnomalarini qabul qilish uchun mamlakat aʼzolarini ikki toifaga ajratadi — ''vositachilar''<ref name="Deputy Secretaries General of NATO" /> hamda ''zahiralar guruhlari.'' Uchrashuvlar oʻtkazish va boshqa vazifalar yechimlarini tashkilotga aʼzo mamlakatlarni umumiy manfaatlari va qarashlarini inobatga olgan holda koʻrib chiqadi. Doimiy barcha operatsiyalar oʻtkazilish uchun mablagʻlar, tashkilot ostidagi harbiylarga, zarar koʻrgan fuqarolarga NATO [[budjet]]idan pul ajratiladi. Moliyaviy holat jarayonda qatnashayotgan mamlakatlar bilan birga hal qilinib, NATO budjeti shu asosda shakllantiriladi.<ref name="Deputy Secretaries General of NATO" /> == Yadroviy barqarorlik guruhi == NATO davlatlarining ''mudofaa vazirlari'' va ''mudofaa rejalashtirish qoʻmitasi'' aʼzolari ishida qatnashadiganlar baʼzi muhim hollarda yoki favqulodda vaziyatlarda '''yadroviy rejalashtirish guruh'''i tarkibida uchrashadilar. Bu guruh aʼzolari yigʻilganda [[Yadroviy qurolsizlanish|yadroviy siyosat xavfsizlik]], himoya, axborot tizimlari, [[boshqaruv]], yadroviy qurollar keng muhokama qilinadi hamda amaliy choralar belgilanadi. == Oliy darajali guruh == Bu guruh NATOning yadroviy siyosat va rejalashtirish masalalari boʻyicha ''oliy konsultativ organ'' sifatida ish yuritadi. Shuningdek, NATOning eng muhim masalalarni koʻrib chiqishda bu guruh asosiy rol oʻynaydi. == Tezkor tahliliy guruh == NATOga aʼzo davlatlar rahbarlari ilk bor 1999-yilning aprel oyida [[Vashington]]dagi uchrashuvida [[Bolqon]], [[Somali]], [[Gaiti]] va ushbu harakatlar ichki norozilik va tanqidlarga sabab boʻlayotgani taʼkidlangan. Ushbu holatdan soʻng 1990-yilda jahonning har bir burchagida tanilgan NATO tashkiloti tahlilchilari NATOning bu harakatlarini Shimoliy Atlantika kuchlarining behuda sarflanishi deb baholashdi. Shuning uchun hozirgi vaqtlarda ushbu tahliliy guruh NATO va Yevropa davlatlari siyosatini ochiq va tahliliy tarzda oʻrganmoqda. Tahliliy guruh aʼzolari bosh kotib oʻrinbosarlarining nazorati ostida bir necha haftada bir marta yigʻilib, soʻnggi xalqaro voqealarni tahlil qiladilar va ularga qarshi maxsus choralar qabul qilinadi. == Yuqori bosh qoʻmondonlik == '''NATO tarkibidagi yuqori bosh qoʻmondonlik organi''' tashkilot doirasida amalga oshiriladigan barcha harbiy amaliyotlar va hududlardagi barqarorlikni saqlash uchun bevosita javobgardir. Bu organ javobgarlikni oʻz boʻyniga olgani bois NATOdagi siyosiy va harbiy savollarga javob berish hamda tegishli tavsiyalarni joriy etish huquqiga ega. '''Yuqori bosh qoʻmondonlik''' organi bir vaqtning oʻzida aʼzo mamlakatlar bosh kotiblari taʼsiridan erkin holda ish yuritadi va milliy darajadagi masalalarga yechim topishga mas’uldir. == NATO maslahatdoshlari Organi == Shimoliy Atlantikaning shartnomasi binoan NATO tashkilotga aʼzo davlatlarning doimiy vakillardan iborat boʻlgan '''Maslahat organi''' faoliyat yuritadi. Ushbu organ vakillari maʼlum vaqt oraligʻida yigʻilish eʼlon qilib, oldiga qoʻyilgan muammolarning yechimini muhokama qilish uchun toʻplanishadi. Bu Maslahat organiga aʼzo boʻlgan mamlakatlarning Tashqi ishlar vazirlari (kamida yiliga ikki marta), mudofaa vaziri (zaruriy hollarda) va boshliqlari hamda NATO rasmiylari ham qatnashishadi. NATO Maslahat organi uchrashuvlarida tashkilotning olib borayotgan ishlari strategiyasi va asosiy ustuvor yoʻnalishlar belgilab olinadi. Ushbu organ NATO olib borayotgan faoliyatini aʼzo mamlakatlar qarashlari va [[deklaratsiya]]<nowiki/>lari asosida muvofiqlashtiradi, yuzaga kelgan muammolarni hal qiladi va asosiy siyosiy-harbiy qarorlarni ishlab chiqish vakolatiga egadir. NATOga aʼzo mamlakatlar teng huquqli hisoblanadi. Maslahat qoʻmitasi yigʻilishlari odatda keng dumaloq stol atrofida oʻtkaziladi va unda barcha masalalar umumiy kelishuv asosida bir ovoz bilan hal qilinadi. NATOning doimiy bosh kotibi bu organga raislik qiladi va elchining katta yordamchisi sifatida ish yuritadi. NATO maslahat organi raisi har yili oʻtkaziladigan alifbo tartibi yoʻli bilan tashqi ishlar vaziri darajasida saylanadi. Organ tashkilotning faoliyatini muvaffaqiyatli olib borish va barcha strukturalarini yaratish uchun masʼul etib tayinlangan. Ushbu Maslahat organi yechimlari yigʻinlarida ishtirok etgan raislar oʻrinbosarlari, ularning maslahatchilari va konsultantlari, javobgarlik qoʻmitalari ishtirokida hamda [[iyerarxiya]] tartibidagi aniqliklar orqali koʻrib chiqiladi. NATO maslahat organining konsultativ boʻlimi, bunda ishtirok etgan barcha mamlakatlar vakillari va bosh kotib qoʻl ostidagi yordamchilar siyosiy savollar boʻyicha Siyosiy qoʻmitaga yondashib, muammolar oʻzaro baham koʻriladi.[[Tasvir:History of NATO enlargement.svg|thumb|NATOning faoliyat doirasi kengayishi]] == Shaxsiy ishtirokchilik rejasi ishtirokchilari == {|class="wikitable" !Mamlakat !Dunyo tinchligiga birdamlik !Shaxsiy ishtirokchilik rejasi |- | {{Ozarbayjon bayrogʻi}} [[Ozarbayjon]] || May 1994 || May 2005 |- | {{Armaniston bayrogʻi}} [[Armaniston]] || oktabr 1994 || Dekabr 2005 |- | {{Qozogʻiston bayrogʻi}} [[Qozogʻiston]] || May 1994 || Yanvar 2006 |- | {{Moldova bayrogʻi}} [[Moldova]] || May 1994 || May 2006 |} == „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ == NATO tashkilotga aʼzo boʻlgan Yevropa mamlakatlardan tashqari yana bir nechta davlatlar bilan bitim tuzdi va bu bitimni '''Tinchlik yoʻlida hamkorlik''' nomi bilan atadi. „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ ishtirokchilari: [[Avstriya]], [[Ozarbayjon]], [[Armaniston]], [[Belarus]], [[Bosniya va Gertsogovina]], [[Gruziya]], [[Irlandiya]], [[Qozog'iston]], [[Qirg'iziston]], [[Makedoniya]], [[Malta]], [[Moldova]], [[Rossiya]], [[Serbiya]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]], [[Oʻzbekiston]], [[Ukraina]], [[Finlandiya]], [[Chernogoriya]], [[Shvetsariya]], [[Shvetsiya]]. {|class="wikitable" !Mamlakat !Bitimda ishtirok boshlashi |- | {{FIN}} || May 1994 |- | {{SWE}} || May 1994 |- | {{TKM}} || May 1994 |- | {{KGZ}} || Iyun 1994 |- | {{RUS}} || Iyun 1994 |- | {{UZB}} || Iyul 1994 |- | {{BLR}} || Yanvar 1995 |- | {{AUT}} || Fevral 1995 |- | {{SUI}} || Dekabr 1996 |- | {{IRL}} || Dekabr 1999 |- | {{TJK}} || Fevral 2002 |- | {{SRB}} || Dekabr 2006 |- | {{MLT}} || Aprel 1995 (1996-oktabrigacha); aprel 2008 |} {| class="wikitable" |+ '''NATO bosh kotiblari'''<ref name="secgen">http://www.nato.int/cv/secgen.htm NATO Whoʻs who? — Secretaries General of NATO</ref> |- | 1 | Xastings Lionel Ismaј | {{GBR}} | 4-aprel 1952 — 16-may 1957 |- | 2 | Pol Xenri Spak | {{BEL}} | 16-may 1957 — 21-aprel 1961 |- | 3 | Dirk Shtiker | {{NLD}} | 21-aprel 1961 — 1-avgust 1964 |- | 4 | Manlio Brosio | {{ITA}} | 1-avgust 1964 — 1-oktabr 1971 |- | 5 | Јosef Luns | {{NLD}} | 1-oktabr 1971 — 25-iyun 1984 |- | 6 | Peter Karington | {{GBR}} | 25-iyun 1984 — 1-iyul 1988 |- | 7 | Manfred Vorner | {{GER}} | 1-iyul 1988 — 13-avgust 1994 |- | 8 | Serxio Balansino | {{ITA}} | 13-avgust 1994 — 17-oktabr 1994 |- | 9 | Vili Klaes | {{BEL}} | 17-oktabr 1994 — 20-oktabr 1995 |- | 10 | Serxio Balansino | {{ITA}} | 20-oktabr 1995 — 5-dekabr 1995 |- | 11 | Xavier Solana | {{ESP}} | 5-dekabr 1995 — 6-oktabr 1999 |- | 12 | Jorj Robertson | {{GBR}} | 6-oktabr 1999 — 17-dekabr 2003 |- | 13 | Alesandro Minuto Riso | {{ITA}} | 17-dekabr 2003 — 1-yanvar 2004 |- | 14 | Јap de Xop Shefer | {{NLD}} | 1-yanvar, 2004 — 31-iyul 2009 |- | 15 | Anders Fog Rasmusen | {{DEN}} | 1-avgust 2009 — 1-oktabr 2014 |- |16 | Yens Stoltenberg |{{NOR}} | 1-oktabr 2014 — hozirgi vaqtgacha. |} {| class="wikitable" |+ '''Bosh kotib oʻrinbosarlari'''<ref name="Deputy Secretaries General of NATO">http://www.nato.int/cv/depsecgen.htm NATO Whoʻs who? — Deputy Secretaries General of NATO</ref> |- ! # ! Nomi ! Vatani ! Faoliyat davri |- | 1 | Jonkxer van Vredenburg | {{NLD}} | 1952-1956 |- | 2 | Baron Adolf Bentink | {{NLD}} | 1956-1958 |- | 3 | Alberiko Kasardi | {{ITA}} | 1958-1962 |- | 4 | Kuido Kolona di Paliano | {{ITA}} | 1962-1964 |- | 5 | Jeyms Roberts | {{CAN}} | 1964-1968 |- | 6 | Osman Olkaј | {{ТУР}} | 1969-1971 |- | 7 | Paolo Pansa Tsedronio | {{ITA}} | 1971-1978 |- | 8 | Rinaldo Petrignani | {{ITA}} | 1978-1981 |- | 9 | Yerik de Rin | {{ITA}} | 1981-1985 |- | 10 | Marselo Guidi | {{ITA}} | 1985-1989 |- | 11 | Amedo de Franchis | {{ITA}} | 1989-1994 |- | 12 | Serhio Balansino | {{ITA}} | 1994-2001 |- | 13 | Alesandro Minuto Riso | {{ITA}} | 2001-2007 |- | 14 | Klaudio Bisogniero | {{ITA}} | 2007-2012 |- | 15 | Alexander Vershbow | {{USA}} | 2012-hozirgi vaqtgacha |} == Nato Harbiy Qoʻmitasi == NATOning eng oliy harbiy yurishlarni oʻtkazadigan maxsus Nato harbiy qoʻmitasi mavjud boʻlib, qoʻmita quyidagilardan iboratdir: •tashkilotga aʼzo mamlakatlarning oliy unvondagi harbiylari, •qoʻmondonlar, •Islandiya [[fuqaro]]lar raisi (harbiy kuchga ega emasligi sababli). Qoʻmita harbiy muammolarini oliy kengash bilan muhokama qilish uchun yiliga ikki marotaba yigʻiladi. Harbiy qoʻmita vujudga kelishida NATO oʻzining harbiy tartibini uchga boʻldi va, ular quyidagilardan iborat: * Yevropadagi ittifoqning yuqori qoʻmondonligi. (u asosan ittifoqga aʼzo davlatlar qoʻmondonlarining hamfikrligi ostida ish yuritadi). * Atlantika okeani qoʻmondonligi (u Atlantika ittifoqining yuqori qoʻmondonligi tomonidan boshqariladi). * Kanal qoʻmondonligi (bu yerda La-Mansh boʻgʻozi nazarda tutilyapti). Ushbu qoʻmondonlikka barcha harbiy flot armiyasi va suv osti kuchlari xizmat qiladi. NATO harbiy qoʻmitasining ''vazifasi'' itttifoq mamlakatlari orasida, qolaversa dunyo davlatlari orasida oddiy aholi tinchligini birdamlik sifatida saqlash rejalarini takomillashtirish va bu ishlarni amaliy ravishda jonlashtirishdan iboratdir. Yevropa yuqori bosh qoʻmondonlini Nato oliy qoʻmondonligi (asosan amerikalik qoʻmondonlar) ''nazorat qiladi''. Bu qoʻmondonlikga uch Yevropa harbiy teatr qoʻmondonligi nomini olgan koloniyalar boʻysinadi: * Shimoliy Yevropa qoʻmondonligi * Markaziy Yevropa qoʻmondonligi * Janubiy Yevropa qoʻmondonligi Ushbu choralar orasida harbiy qoʻmita muammolarini NATO maslahatdoshlar qoʻmitasi tomonidan koʻrib chiqiladi. {| align=center |+ '''Sammit ''' | [[Tasvir:NATO-2002-Summit.jpg|1200px|thumb|left|NATO davlatlarining [[sammit]]i (2002)]] |} == NATO aʼzolari == {| class="wikitable" |- bgcolor="#CCCCCC" ! width="120"|Sana !! width="120"|Davlat !! width="350"|Qaydlar |- !colspan=3 |Tashkilotga asos solgan davlatlar |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{BEL}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{GBR}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{DEN}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{ITA}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{ISL}} || [[Islandiya]] — oʻz armiyasiga ega boʻlmagan NATOning yagona aʼzosi, bu mamlakatning tashkilotga kirishining shartlaridan biridir. Shunga qaramay, davlatning qirgʻoq qoʻriqchilari bor. Shuningdek, NATOning tinchlikparvar missiyalarida ishtirok etish uchun Norvegiyaning bazalarida island koʻngillilarini tayyorlash qarori qabul qilingan. |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{CAN}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{LUX}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{NLD}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{NOR}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{PRT}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{USA}} || |- | [[4-aprel]] [[1949]] || {{FRA}} || [[1966]]-yil iyulidan [[Fransiya]] NATO harbiy tashkilotidan chiqib ketadi, ammo Shimoliy Atlantika shartnomasining qatnashchisi boʻlib qolaveradi. |- !colspan=3 |Birinchi kengayish |- | [[18-fevral]] [[1952]] || {{GRC}} || [[1974-yil]]dan [[1980-yil]]gacha [[Yunoniston]] blokning boshqa aʼzosi — [[Turkiya]] bilan tang munosabatlari sababli NATO harbiy tashkilotida qatnashmaydi. |- | [[18-fevral]] [[1952]] || {{TUR}} || |- !colspan=3 |Ikkinchi kengayish |- | [[9-may]] [[1955]] || {{GER}} || Faqat [[Gʻarbiy Germaniya]] qoʻshiladi, [[Saar]] GFR bilan [[1957-yil]]da birlashadi, [[GDR]] — [[3-oktabr]] [[1990-yil]]da. |- !colspan=3 |Uchinchi kengayish |- | [[30-may]] [[1982]] || {{ESP}} ||[[2001-yil]]i, Ispaniyani sotsialistlar boshqara boshlagandan soʻng [[Ispaniya]] NATOning harbiy organlaridan chiqadi, ammo NATOning aʼzosi boʻlib qolaveradi. |- !colspan=3 |Toʻrtinchi kengayish |- | [[12 mart]] [[1999]] || {{HUN}} || |- | [[12 mart]] [[1999]] || {{POL}} || |- | [[12 mart]] [[1999]] || {{CZE}} || |- !colspan=3 |Beshinchi kengayish |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{BUL}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{LVA}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{LTU}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{ROM}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{SVK}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{SLO}} || |- | [[29 mart]] [[2004]] || {{EST}} || |- !colspan=3 |oltinchi kengayish |- | [[1 аprel]] [[2009]] || {{ALB}} || |- | [[1-aprel]] [[2009]] || {{CRO}} || |- |} == Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi == Tashkilotda 1967-yilning dekabridan Oliy harbiy va siyosiy organ rukni ostida '''Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi''' tashkillashtirildi. Ushbu organ oʻzining qamrovliligi jihatdan ''Maslahat organi'' bilan teng huquqlidir. Bu qoʻmita alyansning oliy harbiy hukumati sanaladi hamda strukturasi doimiy aʼzo davlatlar raislaridan tarkib topgan boʻlib, kamida ikki yilda bir marta harbiy aloqalar bilan xavfsizlikni taʼminlash borasidagi savollarni muhokamalash uchun mudofaa vazirlari orasida oʻzaro yigʻinlar uyushtirilib, barcha masalalar hal qilinib turiladi. Qoʻmita NATOga aʼzo mamlakatlarni umumiy xavfsizligini taʼminlash va yuksaltirish nuqtai nazarini NATOning siyosiy hukumatiga tavsiya qilib keladi. Mudofaalar rejalashtirish qoʻmitasi har yillik shahar va mamlakatlar miqyosida tinch aholini xavfsizlik bilan taʼminlashga tayyorgarlik samaradorligini oshirishiga koʻmaklashadi. Inqiroz yuz berganda yoki jang vaqtida qoʻmita urush holatini baholash maslahatini taklif etib, harbiy kuchlardan foydalanilishi va yangi qoidalar ishlab chiqishni nazorat qiladi. Ushbu qoʻmita qarorlari bilan NATOning yuqorida sanab oʻtilgan masalalari tez hal boʻlibgina qolmay, shu bilan birga qoʻmita ishtirokidagi tayyorgarliklar, yechimlarning qabul qilinishi katta ahamiyatga molikdir. == Bosh shtab == Bosh shtab NATOning harbiy qoʻmitasi raislari va yuqori bosh qoʻmondonlik organi bilan birga oliy harbiy namoyandachilar hamda qurolli kuchlar ittifoqi sifatida NATO bosh qarorgohida oliy pogʻonalardan oʻrin olishgan. U Birlashgan ittifoq doirasida Yevropa mintaqasidagi ikki qoʻmondonlikni oʻz maqsadlariga yoʻnaltiradi. * Shimoliy Yevropaning birlashgan kuchlari: # {{BEL}} # {{GBR}} # {{GER}} # {{DEN}} # {{LUX}} # {{NED}} # {{NOR}} # {{POL}} # {{CZE}} Asosiy qarorgoh [[Niderlandlar]]ning Brunsam shahrida joylashgan; * Janubiy Yevropaning ittifoq kuchlari: # {{HUN}} # {{GRE}} # {{ITA}} # {{ESP}} # {{TUR}} Asosiy qarorgoh — [[Italiya]]ning [[Neapol]] shahrida joylashgan. Atlantikaning oliy qoʻmondonligi besh asosiy boʻlinmalardan iborat: * Sharqiy Atlantika, * Gʻarbiy Atlantika, * Janubiy Atlantika, * Zarba beruvchi flot, * Suvosti kemalarining birlashgan qoʻmondonligi. == Xalqaro harbiy shtat == Harbiy qoʻmitaga izchillik borasida '''xalqaro harbiy shtat''' yordam beradi va u maxsus harbiylardan tashkil topgan boʻlib, davlat ishlarini toʻgʻri yoʻnaltirish qoidasi bilan NATO asosiy qarorgohida faoliyat yuritadi. Ushbu qoʻmita NATOning yechimlarini tahlil qilib tayyorlaydi hamda harbiy hamkorlikni tashkilot aʼzolari oʻrtasida uchinchi ishtirokchi sifatida bitim tuzadi (bu yerda NATOning namoyandalari va unga aʼzo mamlakatlardan tashqari alohida keltirilyapdi). 2002-yilda shtat ishtirokidagi faoliyatda 16 mingga yaqin odam qatnashgan. Xalqaro harbiy shtat hay’ati NATO aʼzolari tomonidan tavsiya qilingan davogarlarni Harbiy qoʻmita yordamida saylangan toʻrt yulduzli qoʻmondon tomonidan boshqariladi. Ushbu qoʻmondon oʻziga boʻysinadigan beshta [[Vitse-prezident|vitse-direktorlarga]] ega. Ularning har biri tegishli shtab ostida boʻlingan javobgarliklarga maʼsuldir (yaʼni rejalar va siyosat borasida, tahliliy amaliyotlar, bitimlar, mintaqalar xavfsizligi, qurolli va harbiy zahiralar). Shtab maslahatchilar guruhi, konsultantlar va nazoratchilarga ega. == Iqtisodiy qoʻmita == Mamlakatlar orasida hamma taraflama hamkorlik maqsadlarini hayotiylashtirish va NATO masalalariga oid shartnoma yaratish Iqtisodiy qoʻmita tomonidan oʻz boʻyniga olingan va ushbu qoʻmita aʼzolari mamlakatlar orasida qiziqtirgan savollar yaʼni iqtisodiy rivojlanish hamda xavfsizlikni taʼminlash maqsadi va mudofaaga qobiliyatli mamlakatlar orasida oʻtkaziladigan forumlarni koʻrib chiqadi. Bu qoʻmita tabiy jihatdan iqtisodiy hamkorlik masalalarini muhokama qilishda keng dunyoqarash va sharoit vaziyatlarini mudofaa qobiliyatiga tayyorlash nigohi bilan nazar soladi (budjetdagi harbiy chiqim mablagʻlari, mudofa komplekslari sanoati rivojlanishi, mudofa rejalarini amalga oshirish uchun muhim zahiralar bilan taminlash va hokazo). Bu masalalar doirasiga kiradigan savollar boʻyicha har yili NATO tashkilotchilari orasida oʻrtaga tashlanib iqtisodiy muammolar va xom-ashyolar borasida muhokamalar qilinib tadbiq qilinadi. Bunday yigʻinlarni tayyorlash va oʻtkazishga Iqtisodiy qoʻmita rahbarlik qiladi. == Qoʻmondonlik kotibi == [[Tasvir:FlagaNATO-PL(cropped).png|thumb|200px|NATO bayrogʻi]] [[Tasvir:Map of NATO chronological.gif|thumb|300px|NATOga mamlakatlarning aʼzo boʻlishi (Miniatura shaklida)]] Deyarli kun ora NATOning barcha qoʻmitalari faoliyatidagi xalqaro kotibiyat yigʻinini hokimiyatda tayinlangan aʼzo '''Qoʻmondon kotibi''' boshchiligida tashkillashtiriladi. '''Qoʻmondonlik kotibi''' bir vaqtning oʻzida NATO maslahatdoshlar organi raisi, mudofalar rejalashtirish qoʻmitasi, yadroviy rejalar guruhi hamda NATOning boshqa barcha qoʻmitalarning rasmiy raisi vazifasiga tayinlangan. Ushbu shaxs muhokamalarni harakatlantirish va tashkillashtirish, shu bilan birga amalda tadbiq qilish choralarini uning echimi va dunyoqarashiga asoslanib koʻrib chiqiladi. Qoʻmondonlik kotibining oʻzi NATO doirasidagi aʼzo mamlakatlar muammolarini muhokama qilishi, bahslar bilan oʻrtoqlashishi, oʻzining shaxsiy xizmatidan foydalanishi va qabul qilingan qarorlarni taqdim qilish borasida tegishli huquqlarni qabul qiladi. U NATOning tashqi koʻlamligi borasida asosiy raisi va alohida hokimiyat yoki jamiyat bilan aloqa qiladigan targʻibotchisi sanaladi. Baʼzi bir holatlarda '''bosh kotib''' oʻz oʻrnida boʻlmaganida, uning vazifalarini vaqtincha barcha qoʻmitalarning oʻrta darajadagi raisi, yaʼni '''bosh kotib oʻrinbosari''' egallab turadi. Qoʻmondonlik kotibining boshqaruv vakolatiga xalqaro hamkorlar, Qoʻmondonlik kotibining xizmati uchun ajratilgan besh operatsiya boʻlimi, boshqarma xizmati va moliyaviy nazorat xizmatlari kiradi va qaʼtiy qoidalarga rioya qilib erkin foydalanish huquqiga ega. Bu boʻlimlarning har biriga Qoʻmondonlik kotibining yordamchilaridan biri rahbarlik qiladi. Yordamchi esa asosiy qoʻmita javobgarligi boʻlimining raisi hisoblanadi. Qoʻmondonlik kotibi NATO tashkilotining yuritayotgan ishlariga vazirlar darajasida ado etuvchi kotib sifatida javobgarlikni oʻz boʻyniga oladi. NATOning ish yuritadigan rasmiy tillari [[ingliz tili]] va [[fransuz tili]]dir. NATO mahkamasi qarorgohi [[Belgiya]] poytaxti [[Brussel]] shahridan oʻrin olgan. == Stoltenberg siyosati == NATOning yangi rahbari Yevro-Atlantika ittifoqi turli tomonlardan yangi tahdidlar bilan yuzlashayotgani haqida ogohlantirgan.[[Afina]]da [[Yunoniston Bosh vaziri]] [[Antonis Samaras]] bilan koʻrishgan Yens Stoltenberg [[Rossiya]]ning [[Ukraina]]dagi xatti-harakatlarini hamda [[Iroq]] va [[Suriya]]dagi janglardan vataniga qaytayotgan xorijlik jangarilarni [[Yevropa]] uchun yangi tahdid manbalari deya sanagan. {{quote|''Rossiya Ukrainada xalqaro huquq normalarini buzdi. Bu holat mavjud ishonchga jiddiy putur yetkazib, Yevro-Atlantika ittifoqi xavfsizligiga tahdid solmoqda. Yaqin Sharq va Shimoliy Afrikada esa “Islomiy davlat” va boshqa ekstremist guruhlar zoʻravonlik va beqarorlikka sabab boʻlmoqda. Uyiga qaytayotgan xorijlik jangarilar ham tinchligimizni xavf ostiga qoʻyyapti. Koʻplab tomonlardan turli shakllardagi tahdidlar bilan yuzlashyapmiz,'' - degan NATO Bosh kotibi.<ref name="amerikaovozi.com">http://www.amerikaovozi.com/content/nato-new-challenges/2502924.html</ref> }} [[Antonis Samaras]]ga koʻra, Rossiya bilan toʻliq harbiy hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz, ammo Moskva bilan muloqotni davom ettirish kerak, deya oʻz fikrini qayd etgan. {{quote|''NATO-Rossiya kengashi doirasida toʻliq hamkorlikni qayta tiklash hozir imkonsiz. Lekin Rossiya bilan aloqa qilish yoʻllari ochiq qolishi va siyosiy muloqot davom etishi kerak. Yevropa xavfsizligini taʻminlashda Rossiyaning ishtiroki muhim. Bunga muammo yechimining bir qismi sifatida qarash kerak,'' - Antonis Samaras.}} Rossiya harbiy samolyotlarining Yevropa osmonida faollashishi ortidan NATO harbiy hozirligini oshirayotgani haqida xabar bergan.<ref name="amerikaovozi.com"/> Stoltenbergning aytishicha, ittifoq Boltiq, Shimoliy va Qora dengizlar uzra Rossiya amalga oshirayotgan havo reyslarini yaqindan kuzatib bormoqda. NATO Bosh kotibi [[Yens Stoltenberg]]ning aytishicha, [[Rossiya]] [[Ukraina]] ichida va chegarasida harbiy kuch toʻplab, ilgʻor uskuna va havo mudofaasi tizimlarini oʻrnatmoqda degan fikrlarni yuritgan. Stoltenberg [[Moskva]]dan qoʻshinlarini ortga qaytarishni soʻrab, Ukraina sharqidagi ixtilofni tugatishga hissa qoʻshishga chaqirgan. Gʻarb nazarida Kreml isyonchilarni qoʻllab-quvvatlagan degan farazlar boʻlgan. [[Moskva]] bu daʼvolarga javoban har doim ayblovlarni inkor etgan. Ukraina Mudofaa vazirligi [[2014-yil]]ning [[16-noyabr]]idan to [[18-noyabr]]iga qadar Ukraina gʻarbida sodir boʻlgan toʻqnashuvlarda besh askarini yoʻqotganini, sakkiz nafari yaralanganini maʼlum qilgan.[[Olmoniya Tashqi Ishlar vaziri]] [[Frank-Valter Shtaynmeyer]] [[Ukraina|Ukraina hukumati]] va isyonchilarni [[2014-yil]]ning sentabr oyida [[Minsk]]da imzolangan tinchlik shartlarini bajarishga chaqirgan.[[Birlashgan Qirollik Tashqi Ishlar vaziri]] [[Filip Xemmond]]ning fikricha, tinchlik bitimini imzolagan [[Rossiya]]ga uning majburiyatlarini eslatib turish kerakligini taʼkidlagan.[[Ukraina Bosh vaziri]] [[Arseniy Yatsenyuk]] nazarida [[Ukraina]] va [[Rossiya]] rasmiylari neytral hududda masala boʻyicha muzokara qilishi lozimligini taʼkidlagan boʻlsa, Kreml bunga javoban [[Kiyev]]ni sharqdagi isyonchilar bilan muloqotga chorlagan.[[Ukraina Prezidenti]] [[Petro Poroshenko]]ning [[Olmoniya]] matbuotiga aytishicha, kerak boʻlsa, [[Ukraina]] [[Rossiya]] bilan keng qamrovli urushga tayyorligini yashirib oʻtirmagan.<ref>http://www.amerikaovozi.com/content/ukraine-russia/2524638.html</ref> == Sovet Ittifoqi, Rossiya == [[1949-yil]]i Bitimning tuzilishida [[Sovet Ittifoqi]] [[deputat]]lari orasida mamlakatning xususiy xavfsizligiga rahna solmoqchi degan fikrlar yuritilgan. [[1949-yil]]i va [[1954-yil]]larda [[Berlin]] shahrida [[AQSh]], [[Buyuk Britaniya]], [[Fransiya]] kabi mamlakatlarining tashqi ishlar vazirlari va [[SSSR]] mahkamasi raislari oʻrtasida boʻlib oʻtgan yigʻilishda NATOni mudofaa borasida haddan ziyod chuqurlashib ketgan tashkilot sifatida Sovet Ittifoqi tomonidan tanqid qilingan. Keyinchalik oʻzining tashqi aloqalarini mustahkamlash uchun alyans bitimiga aʼzo boʻlib shu bilan birga NATOga aʼzo barcha mamlaktlarni [[SSSR]] bilan hamkorlik qilishiga chaqiradi va oradan bir necha yillar oʻtib hech bir asossiz ushbu hamkorlik bekor qilingan. NATOning xatti harakatlariga javoban Sovet Ittifoqi [[Yevropa]] taʼsirini oʻzining ravnaqi yoʻlida bartaraf etish uchun [[1955-yil]] davlat ichidan harbiy blokni Sovet Ittifoqi yuritayotgan siyosatni tahlil etish borasida Varshava shartnomasini tuzadi. [[Varshava shartnomasi]] tashkiloti va Sovet Ittifoqi parchalanib ketishidan<ref>{{Citation |year= |title=Tsentr Politicheskix Texnologiy |url=http://www.cpt.ru/att919.php |access-date=2013-04-25 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927021306/http://www.cpt.ru/att919.php }}</ref>,<ref>{{Citation |year= |title=Kommentarii ekspertov TsPT |url=http://www.cpt.ru/att884.php |access-date=2013-04-25 |archivedate=2013-09-27 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20130927021448/http://www.cpt.ru/att884.php }}</ref> soʻng NATO jamlanmasi xavflarni bartaraf etish mahkamasi borasida rasmiy bitim tuzdi va bu bitim oʻzining doirasiga Uzoq Sharq mamlakatlarini qamrab olish choralari qoʻyilgan edi. Va NATO oldindan Sovetlar xavfini bartaraf etish maqsadi ekanligini oshkora va yaqqol amerikalik publitsist Noam Xomsk, aytganidek bayon etib kelgan. Noam Xomsk iboralari: {{quote|''NATO oldidagi vazifalar xalqaro energetika sistemalarini nazorat qilish, dengiz yoʻllari, yer osti quvurlaridan oʻtgan barcha narsalarni Hukmdor nazorati sifatida yechish.''<ref>[http://www.evreyskaya.de/archive/artikel_238.html Aleksandr Soljenitsin o meste Rossii v sovremennom mire ]</ref> deya NATO borasidagi fikrlarini omma oldida takidlagan.}} 2006-yilning aprel oyida A. I. Soljenitsin, „Moskovskie novosti“ gazetasi muhbirlari savoliga javob berayotib shuni eʼlon qilgan: {{quote|''NATO metodik va ustuvorlik jihatidan harbiy doirasini juda ham keskin tarzda rivojlantiryapti. Bunga sabab Rossiyani janub tomondan qamrab olishdir. Bu yerda ochiq ravishda rangli inqilobni xom ashyo bilan qoʻllab quvvatlashi Shimoliy Atlantikani Oʻrta Osiyoga qiziqishlari baland ekanligini namoyon qiladi. Bunda faqat birgina eʼtirof qoladi, shu ham boʻlsa erkinlikni yoʻqotib Rossiya atrofini butunlay oʻrab olishidir''<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Sberejenie naroda — visshaya izo vsex nashix gosudarstvennix zadach |url=http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 |qaralgan sana=2013-04-25 |arxivsana=2013-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131106055844/http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 }}</ref>}} [[7-iyun]] [[2007-yil]]da [[Rossiya]] prezidenti [[Vladimir Putin]] "Shimoliy Atlantikaning ishtirokchi mamlakatlari va „Dunyo tinchligiga birdamlik“ programmasida ishtirok qiladigan boshqa mamlakatlar orasidagi rozilik shartnomasi , [[19-iyun]], [[1995-yil]]gi qabul qilingan qaror holati hamda unga qoʻshilgan masalalar" borasidagi № 99 federal qonuniga imzo chekdi. [[2008-yil]]ning yanvarida NATO ishlarini koʻrib chiqishi boʻyicha [[Rossiya]]ning doimiy hukumat boshligʻi vazifasini ijro etish uchun [[Dmitriy Rogozin]] tayinlandi va u oʻz oʻrnida Rossiya Federatsiyasi va Shimoliy Atlantika shartnomasi munosabatlarini jamiyatda qiziqtirgan savollarga mavjudiyatlik balandligi sifatini oshirdi. [[London]]da joylashgan tadqiqotlar markazi [[Rossiya]]ni Uchinchi Jahon urushiga turtki boʻladigan harakatlarda ayblagan. Havo makonini buzish, dengizda boshqa davlat hududiga kirish, Gʻarbga qarshi hujumlar uyushtirish niyatini namoyish qilish — bu Kremlning soʻnggi oylardagi qadamlari deya [[2014-yil]]ning noyabr oyida yangi hisobotida aynan shu haqida yozgan.[[2014-yil]]ning fevral oyidan, to [[2014-yil]]ning oktabr oyiga qadar Rossiya harbiy samolyotlari NATOga aʼzo davlatlar havo chegaralarini qariyb 40 marta buzib oʻtgan. Bu „Yevropa yetakchilik tarmogʻi“ nomli tahliliy guruh maʼlumoti. Yana bir boshqa hisobotga koʻra, Rossiya qiruvchi samolyotining [[Daniya]]ga tegishli yoʻlovchi samolyot bilan toʻqnashishiga oz qolgan. Bundan tashqari, [[Shvetsiya]] suvlariga [[Rossiya]] suvosti kemasi kirgani taxmin qilingan. Aynan shunday taxminlar hamda [[Estoniya]] razvedkasi agentining oʻgʻirlanishi va Rossiyaning mashqlar paytida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]ga qarata raketa uzishini faraz qilishi guruhni izlanish oʻtkazishga majbur qilgan. {{quote|''Masala aslida nihoyatda jiddiy'' - deydi londonlik tahlilchi Jonatan Ayl - ''xavfsizlik kafolatlarini buzishga qaratilgan urinishlarga guvoh boʻlyapmiz. Vaholanki, Gʻarb sobiq kommunistik davlatlarga bu kafolatlarni bergan.''<ref name="ReferenceA">http://www.amerikaovozi.com/content/russia-flights/2521309.html</ref>}} Kafolatlar yozma ravishda berilgan, [[Polsha]]da esa chegara zastavalari bunyod etilgan. Bugunda ular kengaytirilmoqda, NATOga aʼzo davlatlar esa koʻproq mashqlar oʻtkazyapti, xuddi Ukrainadagidek. {{quote|''Moskvaga urush boshlash niyatida emasligimizni namoyish qilishimiz zarur. Bizga mojaro kerak emas. Lekin Rossiyadan qoʻrqmaymiz. Shuni ular tushunsin - degan Ayl.<ref name="ReferenceA"/>}} Ekspertlar fikricha, Rossiyaning hozirgi siyosati bir tarafdan Gʻarbning harbiy qudratini oʻrganishga, boshqa tarafdan mamlakat ichida Putin obroʻsini oshirishga qaratilgan degan iddaolar ilgari surilgan. Ammo harbiy tahdid jiddiy emas, deya fikr bildirgan Xalqaro strategik tadqiqotlar institutidan Duglas Barri. {{quote|''NATO yuzlashayotgani Sovet davridagidek katta havo kuchlari emas. Rossiya havo kuchlari undan ancha kichik, salohiyati ham 1980-yillardagi Sovet havo qoʻshinlarinikiga yetmaydi'' - degan u.}} Shunga qaramay, sarmoyalar hajmining oshgani [[Rossiya]]ga harbiy parvozlarni koʻpaytirishga yordam bergan. [[2015-yil]]larda Kreml qurolli kuchlarini zamonaviylashtirishni rejalagan. {{quote|''Bu Rossiya rahbariyatining ishtahasi naqadar yuqoriligidan darak beradi,'' - deya fikrini qayd etgan Barri.}} Mutaxassislar fikricha, Rossiyaning asosiy maqsadi NATOning yanada kengayishiga chek qoʻyish va hatto sobiq kommunistik davlatlarni oʻz taʼsir doirasiga qaytarish deb hisoblashgan.<ref name="ReferenceA"/> NATO rahbarining taʼkidlashicha, Sovuq urush davri qaytgani yoʻq, ammo Rossiyaning harbiy harakatlari oʻrtadagi ishonchga putur yetkazishi mumkinligini matbuot anjumanida bildirib oʻtgan. Alyans tarqatgan maʼlumotga koʻra, oʻtgan ikki kun ichida 20 dan ortiq Rossiya harbiy samolyoti toʻrt guruhga boʻlinib ittifoqning havo chegaralarini kesib oʻtgan.[[2014-yil]]ning oʻzida bunday holatlar soni 100 dan oshgan. Bu esa oʻtgan yilgi koʻrsatkichdan uch barobar koʻp demakligini mutaxasislar taʼkidlashgan.[[2014-yil]]ning mart oyida Rossiya [[Qrim]]ni oʻz hududiga qoʻshib olgandan keyin Rossiya va NATO aloqalari keskin sovuqlashgan. NATO, shuningdek, Moskvani sharqiy Ukrainadagi isyonchilarni qoʻllab-quvvatlayotganlikda ayblagan. NATO soʻzlovchisining aytishicha, Rossiya samolyotlarini toʻxtatish uchun [[Norvegiya]], [[Birlashgan Qirollik]], [[Portugaliya]], [[Germaniya]] va [[Turkiya]]ga qarashli qiruvchi samolyotlar havoga koʻtarilgan. Bu nomaʼlum samolyotlar NATO hududiga kirganda doim rioya qilinadigan odatdagi tartib, deya bu holatni izohlagan NATO rasmiysi. NATOning sharqiy aʼzolari, xususan, [[Polsha]] va Boltiqboʻyi davlatlari, ayniqsa, Rossiyaning harbiy faolligidan norozi boʻlishgan. Ularning xavotirlariga javoban, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] yetakchiligidagi ittifoq mintaqada havo sarhadlarini qoʻriqlovchi samolyot va harbiy mutaxassislar sonini oshirgan. == Oʻzbekistonning NATO bilan hamkorligi == [[Oʻzbekiston]] va NATO oʻrtasidagi hamkorlik [[1994]]-yil 13-iyulda tasdiqlangan NATOning „Tinchlik yoʻlida hamkorlik“ dasturining Doiraviy bitimiga muvofiq hamda [[1996]]-yildan boshlab har yil ishlab chiqariladigan hamkorlikning muhim sohalarini qamrab oladigan (harbiy taʼlim, mudofaa siyosati, terrorizmga qarshi kurash, ilmiy izlanishlar, favqulodda holatlarda fuqarolar muhofazasini taʼminlashni rejalashtirish) sherikchilik boʻyicha individual dasturlar doirasida amalga oshiriladi.<ref>{{Citation |year= |title=Yevro-Atlantika hamkorlik kengashi (EAHK) va"Tinchlik yoʻlida hamkorlik" (TYH) dasturi doirasida Oʻzbekiston va Shimoliy Atlantika shartnomasi tashkiloti (NATO) hamkorligi toʻgʻrisida |url=http://mfa.uz/uzb/xalqaro_munosabatlar/xalqaro_tashkilotlar/ozb_nato/ |access-date=2013-04-23 |archivedate=2012-06-26 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20120626160554/http://mfa.uz/uzb/xalqaro_munosabatlar/xalqaro_tashkilotlar/ozb_nato/ }}</ref> [[Oʻzbekiston]] va NATOning YeAHK doirasidagi maxsus yigʻilishlarida, jumladan YeAHKning tashqi ishlar va mudofaa vazirlari, elchilar, siyosiy qoʻmitalar, oliy harbiy-siyosiy qoʻmitalar, „Tinchlik yoʻlidagi fan“ boʻyicha Qoʻmitasi va fuqarolar muhofazasi boʻyicha Qoʻmitasi yigʻilishlarida ishtirok etib kelmoqda. Xalqaro ilmiy-texnikaviy hamkorlikni rivojlantirishda NATOga aʼzo mamlakatlar bilan hamkorik, yaʼni NATOning Fan qoʻmitasi alohida ahamiyat kasb etadi. Soʻnggi yillardagi [[Oʻzbekiston]]ning NATOga aʼzo davlatlar bilan hamkorligi tajribasi uning juda samarali ekanligini koʻrsatmoqda. Hozirgi paytda [[Oʻzbekiston]]da NATO bilan [[informatsion texnologiyalar]], [[tibbiyot]] va boshqa qator loyihalar amalga oshirilmoqda. [[2007]]-yil may va [[2008]]-yil oktabr oylarida NATOning Fan qoʻmitasi raisi K.Uspelerning [[Oʻzbekiston]]ga tashrifi hamkorlikning yanada yangi bosqichlarga koʻtarilishiga turtki boʻlgan. [[2008]]-yil 3-aprelda [[Oʻzbekiston]] Respublikasi Prezidenti [[Islom Karimov|I. A. Karimov]] NATO Bosh kotibi Ya. Sxefferning taklifiga binoan NATO/EAHKning [[Buharest]] shahridagi sammitida ishtirok etdi va [[Afgʻoniston]]da barqarorlikni taʼminlash maqsadida „6+3“ Guruhini tashkil etish tashabbusini ilgari surdi. [[Oʻzbekiston]] va NATO oʻrtasidagi ikki tomonlama aloqalarni rivojlanish masalalarini muhokama qilish maqsadida [[Markaziy Osiyo]] va Kavkaz mamlakatlari boʻyicha NATO Bosh kotibining maxsus vakili R.Simmons respublikaga bir necha bor tashrif buyurgan. == Yana qarang == * [[Varshava shartnomasi tashkiloti]] * [[BMT]] * [[YXHT]] * [[NATO harbiy-dengiz unvonlarining kodlari]] * [[Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti]] == Manbalar == * [http://www.cpt.ru/att919.php Tsentr Politicheskix Texnologiy<!-- Заголовок добавлен ботом -->] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130927021306/http://www.cpt.ru/att919.php |date=2013-09-27 }} * [http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 Sberejenie naroda — visshaya izo vsex nashix gosudarstvennix zadach] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131106055844/http://www.yavlinsky.ru/theme_of_day/index.phtml?id=2860 |date=2013-11-06 }} {{manbalar}} {{refbegin|30em}} ; Rasmiy sayti * [http://www.nato.int/ NATO official website] * [http://www.nato.int/docu/basics.htm Basic NATO Documents] ; Jamoaviy yangiliklar * {{Kitob manbasi |last1= Bethlehem |first1= Daniel L. |last2= Weller |first2= Marc |title=The 'Yugoslav' Crisis in International Law |year= 1997|series= Cambridge International Documents Series |volume= 5 |publisher= [[Cambridge University Press]] |isbn= 978-0-521-46304-1 |url= http://books.google.com/books?id=7SczBzxA6-IC&pg=PR55 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Clausson |first= M. I. |title= NATO: Status, Relations, and Decision-Making |publisher= Nova Publishers |year= 2006 |isbn= 1-60021-098-8 |url= http://books.google.com/books?id=ei38uQH5M5kC&pg=PA94 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Garthoff |first= Raymond L. |title= Détente and confrontation: American-Soviet relations from Nixon to Reagan |publisher= [[Brookings Institution Press]] |year= 1994 |isbn= 0-8157-3041-1 |url= http://books.google.com/books?id=mGG-x_tuNUcC&pg=PA660 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last1= Isby |first1= David C. |last2= Kamps Jr. |first= Charles |title= Armies of NATO's Central Front |publisher= [[Jane's Information Group]] |year=1985 |isbn=0-7106-0341-X |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |author= [[National Defense University]] |title= Allied command structures in the new NATO |publisher= DIANE Publishing |year= 1997 |isbn= 1-57906-033-1 |url= http://books.google.com/books?id=q3jLV75wFM4C&pg=PA50 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Njølstad |first= Olav |title= The last decade of the Cold War: from conflict escalation to conflict transformation |volume= 5 |publisher= [[Psychology Press]] |year= 2004 |isbn= 0-7146-8539-9 |url= http://books.google.com/books?id=w0w31Yq5BYsC |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Osgood |first= Robert E. |title= NATO: The Entangling Alliance |publisher= [[University of Chicago Press]] |year= 1962 |url= http://books.google.com/books?id=0V-OAAAAMAAJ |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Park |first= William |title= Defending the West: a history of NATO |publisher= [[Westview Press]] |year= 1986 |isbn= 0-8133-0408-3 |url= http://books.google.com/books?id=1bkwAAAAMAAJ |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Reynolds |first= David |title= The Origins of the Cold War in Europe: International Perspectives |publisher= [[Yale University Press]] |year= 1994 |url= http://books.google.com/books?id=yvZNbkjCzwoC |isbn= 0-300-10562-2 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= van der Eyden |first= Ton |title= Public management of society: rediscovering French institutional engineering in the European context |volume= 1 |publisher= IOS Press |year= 2003 |isbn= 1-58603-291-7 |url= http://books.google.com/books?id=QJyHlwgWnGQC&pg=PA104 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last1= Wenger |first1= Andreas |last2= Nuenlist |first2= Christian |last3= Locher |first3= Anna |title= Transforming NATO in the Cold War: Challenges beyond deterrence in the 1960s |publisher= [[Taylor & Francis]] |year= 2007 |url= http://books.google.com/books?id=w3qeMymxoBYC&pg=PA67 |isbn= 0-415-39737-5 |ref=harv}} * {{Kitob manbasi |last= Zenko |first= Micah |title= Between Threats and War: U.S. Discrete Military Operations in the Post-Cold War World |publisher= [[Stanford University Press]] |year= 2010 |url= http://books.google.com/books?id=rJHU9VZRhjwC&pg=PA133 |isbn= 0-8047-7191-X |ref=harv}} {{refend}} == Havolalar == * [http://www.nato.int/ Rasmiy sayt] * [http://www.nato.int/docu/other/ru/treaty.htm Shimoliy Atlantika shartnomasining rus tilidagi tarjimasi (1949)] {{ref-ru}} * [http://www.nato.int/nato_static/assets/pdf/pdf_publications/20111116_Discover_NATO_UZB.pdf NATO bilan tanishing] {{ref-uz}} * [http://www.ozodlik.org/content/article/25304191.html 21 yashar Doniyor Oʻzbekcha Vikipediyaga NATO toʻgʻrisida maqola qoʻshdi], ''[[Ozodlik radiosi]]'', 20-mart, 2014 {{Imlo}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:NATO| ]] [[Turkum:Tashkilotlar]] i8kfdfd3tttyk264c71sgjsm1imbthm 0 18146 6271403 5435528 2026-09-15T18:58:58Z ~2026-49848-61 307216 /* Musulmon boʻlmaganlarni Makkaga kirmasligi */ 6271403 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti |mavqe = shahar |nomi = Makka |asl nomi = {{lang-ar|مكة}} |tasvir ={{Photomontage | photo1a = Great Mosque of Mecca1.jpg | photo1b = | photo2a = Courtyard of the Great Mosque of Mecca, Saudi Arabia (1).jpg | photo3a = جبل الرحمة.jpg | photo3b = Mina saudi arabia.jpg | size = 280 | spacing = 2 | color = transparent | border = 0 }} |qaram = |mamlakat = Saudiya Arabistoni |gerb = |bayroq = |gerb tarifi = |bayroq tarifi = |gerb eni = |bayroq eni = | lat_dir = N | lat_deg = 21 | lat_min = 25 | lat_sec = 21 | lon_dir = E | lon_deg = 39 | lon_min = 49 | lon_sec = 34 |CoordAddon = |CoordScale = |mamlakat xaritasi oʻlchami = |mintaqa xaritasi oʻlchami = |tuman xaritasi oʻlchami = |mintaqa turi = |mintaqa = |jadvalda mintaqa = |tuman turi = |tuman = |tuman 2 = |tuman 3 = |tuman 4 = |tuman 5 = |jadvalda tuman = |jadvalda tuman 2 = |jadvalda tuman 3 = |jadvalda tuman 4 = |jadvalda tuman 5 = |jamoat turi = |jamoat = |jadvalda jamoat = |ichki bolinishi = |rahbar turi = Gubernator |rahbar = [[:ru:Халид аль-Фейсал Аль Сауд|Xolid al-Faysal Al Saud]] |asos solingan = er.av. 2000 |ilk eslatilishi = |avvalgi nomlari = |qachondan beri = |maydon = 400 |balandlik turi = Dengiz sathidan |AP markazi balandligi = 277 |iqlim = |rasmiy til = |aholi = 2 042 00 |sanalgan yil = 2020 |zichlik = 5100 |aglomeratsiya = |milliy tarkib = |konfessiyaviy tarkib = musulmonlar |etnoxoronim = makkalik, makkiy |vaqt mintaqasi = +3 |DST = |telefon kodi = +966-12 |pochta indeksi = |pochta indekslari = |avtomobil kodi = |identifikator turi = |raqamli identifikator = |Commons turkumi = |sayt = http://www.holymakkah.gov.sa/ |sayt tili = ar }} '''Makka''' ([[Arab tili|arabcha]]: مكّة المكرمة‎ ''Makkah Al-Mukarramah'') — [[musulmonlar]] uchun muqaddas hisoblanadigan shahar. [[Saudiya Arabistoni]]<nowiki/>ning gʻarbida, [[Qizil dengiz|Qizil dengizdan]] 70&nbsp;km uzoqlikda joylashgan. [[Hijoz|Hijoz viloyatining]] maʼmuriy markazi. Aholisi 2023-yilgi ma'lumotga ko'ra taxminan 2,150,000 kishidan iborat<ref>https://www.macrotrends.net/cities/22426/mecca/population</ref>. Aholi soni boʻyicha [[Ar-Riyod]] va [[Jidda|Jiddadan]] keyin uchinchi oʻrinda turadi. Bu shaharni arablar Umm ul-Qurro, Umm ul-Madoin, yaʼni shaharlar onasi deb yuritadilar. [[Qurʼon|Qurʼonda]] „Bakka“ nomi bilan kelgan. Makkada musulmonlar [[haj]] qiladigan — musulmonchilikning beshinchi ahkomi bajariladigan [[Kaʼba]] joylashgan. Musulmon rivoyatlariga koʻra, Makkada [[Odamato]] va [[Momohavo]] hamda [[Shis]], [[Ibrohim]], [[Ismoil alayhis-salom|Ismoil]] va [[Hojar]] yashaganlar. == Etimologiya == == Jugʻrofiya == == Demografiya == == Iqlim == == Tarixi == === Qadimiy tarix === Makka qadimiy shahar, asos solingan yili nomaʼlum. Dastlab [[Zamzam|Zamzam bulogʻi]] atrofida aholi turar joylari paydo boʻlgan. Miloddan avvalgi 2—1ming yilliklarda Makka arab qabilalari uchun muqaddas joy hisoblangan. Makka ilk bor yunon tarixchisi [[Ptolemey Klavdiy|Ptolemey]] asarlarida Makoraba nomi bilan tilga olingan va bu yerda milodiy II asrda ibodatxona mavjudliga aytib oʻtilgan. [[Islom]] paydo boʻlishidan avval Makka majusiy arab qabilalarining diniy hamda Sharq bilan [[Oʻrta dengiz]] boʻyi davlatlari oʻrtasidagi savdoda muhim oʻrin tutgan. Islom vujudga kelishidan koʻp asrlar ilgari Makkadagi Kaʻba ibodatxonasi arab qabilalarining ziyorat markazi boʻlib, unda qabila xudolarining [[sanam]]lari saqlangan. === Muhammad (s.a.v.) tomonlaridan fatx qilinishi === Milodiy V asr oʻrtalarida Makka [[quraysh]] qabilasi qoʻliga oʻtadi. Shu davrda quraysh qabilasining boshligʻi Zayd bin Kilob (Qusay laqabi bilan mashhur) Kaʼba atrofidagi yerlarni oʻz qabiladoshlariga boʻlib berdi. Qusay va uning avlodlari oʻtkazgan islohotlar natijasida Makka tez surʼatlar bilan oʻsdi, bozorlar koʻpayib, ziyoratchilar uchun yangi quduklar qazildi. VI asr oxiri — VII asr boshida shahar Arabiston yarimorolining faqat savdo va diniy emas, balki siyosiy markaziga ham aylandi. Shunday vaziyatda Makkada yakkaxudolik ([[tavhid]])ga asoslangan islom dinining targʻiboti boshlandi. Makkada 571-yilda [[Muhammad|Muhammad paygʻambar]] tugʻilgan, VII asrdan musulmonlarning muqaddas shahri va ziyoratgohiga aylangan. 610-yilda Muhammad Makka yaqinidagi Hiro togʻida oʻziga birinchi bor [[vahiy]], yaʼni Qurʼon oyati-karimalari nozil boʻlganini eʼlon qildi. 622-yilda musulmon jamoasi Makka bilan raqobatlashib kelgan [[Madina (shahar)|Yasrib (Madina)]] shahriga koʻchib oʻtdi (qarang [[Hijra]]). 630-yilda shahar musulmonlar qoʻl ostiga oʻtdi va Makkaga haj qilish islomning 5 arkonidan biriga aylandi. {{Islom}}[[Tasvir:mecca-1850.jpg|thumb|right|Makka 1850-yil]]Rivoyatga koʻra, qadimgi Jurhum, Xuzoʻa qabilalari, IV asr oxiridan esa, Quraysh qabilasi koʻchib kelib yashay boshlagan. VI-VII asr oʻrtalarida Kaʻbadan 800—900 metr shimoli-sharqqa va taxminan 500 m janubi-gʻarbga choʻzilgan vodiy boʻylab aholi istiqomat qilardi. Markazda, Kaʼbadan janubroqda [[bozor]] boʻlgan. Turar-joylar devorlar bilan oʻralgan katta hovlilardan iborat boʻlib, hovli ichida qavmi qarindosh oilalarning imoratlari joylashgan. Oʻsha vaqtda Makkada 6-7 ming aholi yashagan. Makkada sugʻorish uchun [[suv]] yoʻqligi, muqaddas hududda [[dehqon]]chilik va ov bilan shugʻullanish man qilingani ustiga atrofdaga qabilalar uchun muqaddas hisoblangani tufayli qurayshlarning savdo bilan mashgʻul boʻlishiga toʻgʻri kelgan. === Oʻrta asrlar === [[Umaviylar]] davrida (661—750) shahar qiyofasi keskin oʻzgardi: koʻp qavatli qasr, saroylar paydo boʻldi. [[Bagʻdod xalifaligi]] (750—1258) inqirozga uchragandan soʻng Makka [[Fotimiylar]], [[Ayyubiylar]] va [[mamluklar]] qoʻl ostiga, keyinchalik [[Usmonlilar imperiyasi|Usmonli turk saltanati]] tobeligiga (1517) oʻtdi. 1916-yildan Makka — Hijoz qirolligi poytaxti. 1924-yil [[Abdulaziz ibn Abdurahmon as-Saud|Ibn Saʼud]] qoʻshinlari Makkani ishgʻol etadi va Makka shahrida u Hijoz va Najd davlati qiroli deb e'lon qilinadi. 1932-yilda bu davlat Saudiya Arabistoni nomini oldi. == Ziyorat == Makkadagi Al-Masjid al-haram (Baytulloh) — Kaʼba musulmonlar uchun muqaddas ziyoratgoh. Baytullohga har yili millionlab musulmonlar [[umra]] va haj ziyoratlari uchun tashrif buyurishadi.[[Tasvir:Makkah-1910.jpg|thumb|Makka 1910-yil]]Makka aholisi, asosan, hajga kelganlarga xizmat koʻrsatish, ibodat qiluvchilar uchun diniy buyumlar (maxsus kiyimlar, yaʼni [[Ehrom|ihrom]], [[Tasbih|tasbeh]], atirlar, Zamzam suvi uchun idishlar) tayyorlash bilan shugʻullanadi. Gilam toʻqish korxonalari, ustaxonalar mavjud. Umm al-Quro universiteti bor (1981). == Transport == Makka savdo va avtomobil yoʻllari tuguni. Avtomobil yoʻllari shaharni Ar-Riyod, Madina va Jidda shaharlari bilan bogʻlaydi. == 1979-yilgi mojoro == == Musulmon boʻlmaganlarni Makkaga kirmasligi == == Adabiyotlar == * Hasanov A.A., Makka va Madina tarixi, T., 1992; Inogʻomov SR., Saudiya Arabistoni podshohligi, T., 1998; Abbud Gassan Axmad, Sovremennoye korolevstvo Saudovskaya Araviya, T., 2002. Ahmadjon Hasanov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{Saudiya Arabistoni hududiy birliklari}}{{Makka viloyati}} [[Turkum:Saudiya Arabistoni shaharlari]] [[Turkum:Islom]] [[Turkum:Muqaddas shaharlar]] [[Turkum:Qizil dengiz]] {{islam-stub}} cml9ou9mxg5cx2aegecmrhnajtenyp6 0 20857 6271545 6135639 2026-09-16T04:59:29Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271545 wikitext text/x-wiki {{Universitet |nomi = Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston milliy universiteti |qisqartma = OʻzMU |tasvir = |tasvir_tagyozuvi=Universitet logotipi |xalqaronom = National university of Uzbekistan |asos_yil = [[1918-yil]] |turi = Universitet |rektor = In'om Madjidov |talabalar = 33 930 <ref>{{Veb manbasi |url=https://nuu.uz/university/ |sarlavha=O'zMU universiteti haqida |qaralgan sana=2024-07-03}}</ref> |fakultet = 16 |bakalavriat = 4 yil |magistratura = 2 yil |aspirantura = 3 yil |doktorantura = 3 yil |manzil = Toshkent-100174, Talabalar shaharchasi, Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti, Oʻzbekiston |vebsayt=http://www.nuu.uz/|Veb sayt = [http://www.nuu.uz/ www.nuu.uz]}} '''Mirzo Ulugʻbek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti (OʻzMU)''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistondagi]] eng yirik oliy oʻquv yurti va ilmiy tekshirish markazlaridan biri; [[Oʻrta Osiyo]] va [[Qozogʻiston]]dagi birinchi [[universitet]]. 1918-yil Turkiston xalq universiteti sifatida Toshkent shahrida tashkil etilgan. Turkiston xalq universiteti 1920-yildan Turkiston davlat universiteti, 1923-yildan Oʻrta Osiyo davlat universiteti (SAGU), 1960-yildan Toshkent davlat universiteti deb nomlangan. [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti]]ning 2000-yil 28-yanvardagi farmoniga<ref>{{Veb manbasi |url=http://press.natlib.uz/ru/editions/16597 |sarlavha=„Xalq so‘zi" gazetasi 2000-yil 1-fevral soni O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Islom Karimov "Toshkent Davlat universitetiga "O‘zbekiston Milliy universiteti" maqomini berish to‘g‘risida" Farmon |Qaralgan sana=19.10.2024 |sana=http://press.natlib.uz/ |qaralgan sana=2024-10-19 |arxivsana=2025-07-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250711080950/https://press.natlib.uz/ru/editions/16597 }}</ref> muvofiq, universitetga milliy universitet maqomi berildi va u hozirgi nomi bilan ataldi. 1995-yil [[Mirzo Ulugʻbek]] nomi berilgan<ref>{{veb manbasi |title=Mirzo Ulug’bek Haqida |url=https://www.savol-javob.com/mirzo-ulugbek-haqida/ |website=www.savol-javob.com |publisher=Savol-Javob.com sayti |accessdate=17-yanvar 2023-yil}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Поезд Науки в Ташкент 1 февр 1920 года.jpg|thumb|250px|Oʻrta Osiyo davlat universitetida ishlash uchun otlangan olimlar jamoasi. Fevral 1920-yil]] === Tashkil qilinishi === XX asrning boshlarida Toshkent va Turkiston oʻlkasining jadal rivojlanishi hamda Toshkent va Samarqanddagi [[gimnaziya]]<nowiki/>lar, Toshkent [[Toshkent real bilim yurti|Real bilim yurti]] yoki Toshkent shahridagi oʻqituvchilar seminariyasi va boshqa oʻrta taʼlim muassasalarini bitirgan oʻqimishli odamlar sonining koʻpayishi munosabati bilan bu yerda oliy oʻquv yurti — vaqtning eng yuqori talablariga javob beradigan universitetni ochish masalasi keskin koʻtarildi. Tayyorgarlik ishlari ham jamoatchilik, ham viloyat maʼmuriyati tomonidan amalga oshirildi. Toshkentdagi universitetni ochish uchun smeta va boshqa zarur hujjatlar 1914-yilga tayyorlangan. Biroq, [[Birinchi Jahon urushi|birinchi jahon urushi]] bu rejalarga toʻsqinlik qildi. Shunga qaramay, mintaqada oliy oʻquv yurtini ochish zaruriyati saqlanib qoldi. Shuning uchun 1917-yil 15-22-noyabr kunlari [[Toshkent|Toshkentda]] boʻlib oʻtgan Turkiston Sovetlarining III mintaqaviy qurultoyi bu yerda oliy oʻquv yurtini ochishga qaror qildi. 1918-yil 17-fevral kuni Toshkent oliy taʼlim ishtiyoqmandlari jamiyatining taʼsis yigʻilishi boʻlib oʻtdi. Uning tarkibiga rus geografik va texnik jamiyatlari Turkiston boʻlimlari, Toshkent tabiatshunoslar va shifokorlar jamiyati, Toshkent pedagogika va yuridik jamiyatlari, Turkiston qishloq xoʻjaligi jamiyati, [[Islomiy taqvim|musulmon]] oʻqituvchilari jamiyati, politexnika kurslari hamda oʻlkashunoslik oʻqituvchilari uyushmasi vakillari kiradi. Oliy taʼlim ishtiyoqmandlari jamiyatining aʼzolari matematik V. I. Romanovskiy, shifokorlar A. P. Shilov va M. I. Slonim, agronom R. R. Shreder, meʼmor G. M. Varichevskiy va boshqalar kabi taniqli olimlar edi. M. I. Sosnovskiy rais etib saylandi. === Xalq universiteti === [[File:Ninth release of doctors SAGA.jpg|thumb|Oʻrta Osiya Davlat Universiteti bitiruvchilari.]] 1918-yil 9-mart kuni Turkiston oʻlkasining XKK milliy universitetini xalq taʼlimi komissarligiga boʻysunish bilan tashkil etishga qaror qildi. Universitetga harbiy maktab binosi va buyuk knyaz N. K. Romanov saroyi berildi. Tashkiliy xarajatlar uchun 2 million rubl ajratildi. Ushbu qaror 1918-yil 16 martdagi Turkiston Davlat qoʻmitasi buyrugʻi bilan eʼlon qilindi. 1918-yil 11-mart kuni Turkiston universiteti kengashi tuzildi, 1918-yil 5-aprel kuni kengash majlisida uning rahbarlari saylandi. Universitet direktori ilgari Petrograd gimnaziyalaridan birining oʻqituvchisi va oliy xotin-qizlar kurslarining xususiy dotsenti sifatida ishlagan taniqli xalq taʼlimi xodimi A. V. Popov edi. Direktor oʻrinbosari eng yirik agronom Rixard Rixardovich Shreder etib saylandi. Shundan soʻng, universitetga oʻqish istagini bildirganlarni qabul qilish boshlandi. 1918-yil 21-aprel kuni Turkiston xalq universitetining tantanali ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Dastlab bu yerda oʻqigan talabalar soni 1200 kishi edi. Taʼkidlash joizki, Turkiston xalq universiteti tashkil topganining dastlabki davrida oliy taʼlim muassasasi emas edi. U turli xil taʼlim va maʼrifiy muassasalarni birlashtirgan oʻziga xos oʻquv kombinati edi. U universitet tipidagi fakultetlarni oʻz ichiga olgan: tabiiy-matematik, qishloq xoʻjaligi, texnik, ijtimoiy-iqtisodiy va adabiy-falsafiy (1918-yil kuzidan boshlab tarixiy-filologik, pedagogika, jumladan, pedologiya va psixologiya) va turli kurslar: elektromontyorlar, oʻrmon texniklari, yer-suv qoʻmitalari oʻqituvchilari, avtomobil ishlari, temir yoʻl, chizmalar, kooperativ, pedagogik, xorijiy tillar, maktabgacha taʼlim, kesish va tikish, poyabzal ishlar va boshqalar. Universitetdagi kurslarni tinglashga barcha xohlovchilarga, ularning taʼlim darajasidan qatʼi nazar, ruxsat berildi. Yaʼni, ayrim hollarda, tabiatan universitet kurslari oʻrta kasb-hunar taʼlim muassasalariga yaqinlashdi. 1961-1969-yillarda Oʻzbekiston milliy universiteti Markaziy Osiyo muassasalari oʻrtasida zamonaviy taʼlim tizimida birinchi oʻrinni egalladi va Sovet Ittifoqining eng nufuzli oliy oʻquv yurtlaridan biriga aylandi. Koʻplab Markaziy Osiyo milliy universitetlari Oʻzbekiston milliy universiteti bazasida tashkil etilgan, jumladan, Abay nomidagi Qozogʻiston Milliy pedagogika universiteti (1925), Tojikiston oliy pedagogika instituti (1932) va Tojikiston qishloq xoʻjaligi instituti (1931), shunindek, ayrim maʼlumotlarga koʻra Qirgʻiz milliy universiteti tashkil etilishiga ham asos boʻlgan. === Keyingi yillar === Turkiston universitetida tibbiyot, fizika-matematika, ijtimoiy-iqtisodiy (ijtimoiy fanlar), tarix-filologiya, texnika, qishloq xoʻjaligi va harbiy fakultetlar boʻlib, ularda 2969 talaba oʻqigan. Ishchi va dehqonlarni, ayniqsa, mahalliy millat vakillarini universitetga kirishga tayyorlash maqsadida uning huzuridagi ishchilar fakulteti muhim rol oʻynadi. Universitet yildan yilga kengayib bordi. 1924-yil „Ijtimoiy fanlar“ fakulteti asosida „Mahalliy xoʻjalik va huquq“ fakulteti tuzildi. Baʼzi fakultetlar birlashtirildi, ayrim fakultetlarda bir qancha boʻlim va kafedralar ochildi. Universitet mamlakatda Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston uchun kadrlar tayyorlashning asosiy markaziga aylandi. Oʻzbek ziyolilarining tarkib topishida muhim rol oʻynadi. 20-yillarning 2-yarmidan universitetda ilmiy tekshirish ishlariga alohida ahamiyat berildi. 1929-yil aspirantura ochildi. Universitet olimlari tomonidan xalq xoʻjaligi uchun muhim ahamiyatga ega boʻlgan kashfiyotlar qilindi. Xususan, 1928-yil universitet olimi P. B. Grabovskiy I. F. Belyanskiy bilan birgalikda elektron nur yordamida harakatdagi tasvirni bir joydan boshqa joyga uzatadigan va qabul qiladigan „radiotelefot“ apparatini yaratdilar. 1928-yildan universitet fakultetlari asosida mustaqil tarmoqli institutlar, jumladan, Oʻrta Osiyo [[paxtachilik]] instituti, Oʻrta Osiyo paxtachilik va irrigatsiya politexnika instituti (hozirgi Toshkent irrigatsiya va melioratsiya instituti), Oʻrta Osiyo tibbiyot instituti, Tojikiston qishloq xoʻjaligi instituti, Tojikiston agronomiya va pedagogika instituti, Turkmaniston zooveterinariya instituti, Oʻrta Osiyo irrigatsiya muhandislari va texniklari instituti, Oʻrta Osiyo geologiya qidiruv instituti, Oʻrta Osiyo industrial instituti (hozirgi Toshkent texnika universiteti), Oʻrta Osiyo ipakchilik instituti, Oʻrta Osiyo moliya iqtisod instituti (hozirgi Toshkent iqtisodiyot universiteti) va boshqa institut hamda ilmiy tekshirish muassasalari tarkib topdi. 1931-yil universitetda biologiya, texnika, fizika-matematika va ishchi fakultetlari ishladi. 1935-yil tarix, tuproqshunoslik, geologiya hamda geografiya fakultetlari tashkil topdi. 1938-yil sirtqi boʻlim ochildi. Ikkinchi jahon urushi (1939—1945)dan oldingi davrda universitet oʻqituvchilar tarkibi universitetni tugatgan milliy kadrlar (T. N. Qori Niyoziy, T. Z. Zohidov, T. A. Sorimsoqov, O. S. Sodiqov va boshqalar) hisobiga kengaydi. 1941-yil noyabrda Oʻzbekiston Davlat Universiteti (hozirgi [[Samarqand]] universiteti) SAGUga qoʻshildi (1945-yil yana ajralib chiqdi). Filologiya (1942), sharq (1944), geografiya (1945), geologiya-tuproqshunoslik (1945) fakultetlari tashkil etildi. 1943-yil aprelda aspirantura kengaytirilib, doktorantura ochildi. Universitet olimlari 1943-yil Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining tashkil topishi va rivojlanishida asosiy rol oʻynadilar. Keyingi yillarda universitet faoliyati yanada kengaydi, oʻquv jarayonlari takomillashdi va ilmiy tadqiqotlarlar yuksaldi. 1991-yil sharq va yuridik fakultetlari negizida Toshkent sharqshunoslik instituti va Toshkent yuridik instituti tashkil topdi. Universitetda 14 ta fakultet (fizika, mexanika-matematika, kimyo, biologiya-tuproqshunoslik, geografiya, geologiya, oʻzbek filologiyasi, xorijiy filologiya, jurnalistika, tarix, falsafa, ijtimoiy-siyosiy fanlar, iqtisodiyot, huquqshunoslik), fakultet maqomidagi tillar markazi, tayyorlov boʻlimi, 102 ta kafedra, Amaliy fizika ilmiy tekshirish instituti, Oliy pedagogika instituti, Amaliy ekologiya va tabiatdan unumli foydalanish ilmiy tekshirish boʻlimi, botanika bogʻi, 16 ta ilmiy laboratoriya va milliy qadriyatlar markazi faoliyat koʻrsatadi. Shuningdek, oʻquv, oʻquv-uslubiy, aspirantura, marketing, ichki nazorat va monitoring, reja-moliya, hisob, xodimlar boʻlimlari, magistratura markazi, bosh muhandis xizmati va boshqalar mavjud. Universitetda 3 milliondan ortiq asarga ega 14 ta kutubxona (ulardan 13 tasi fakultetlar qoshida) faoliyat koʻrsatadi. Kutubxonada toshbosma va nodir qoʻlyozmalar fondi bor. Universitet 34 ta taʼlim yoʻnalishi boʻyicha bakalavrlar, 108 ta mutaxassislik boʻyicha magistrlar tayyorlaydi. 68 ta mutaxassislik boʻyicha aspirantura, 20 ta mutaxassislik boʻyicha doktorantura mavjud. 2005-yil 164 ta aspirant, 16 ta doktorant, 127 ta tadqiqotchi ilmiy tekshirish olib bordi, 14 ta ixtisoslashgan kengash (9 ta doktorlik va 5 ta nomzodlik) 30 ta mutaxassislik boʻyicha faoliyat koʻrsatadi. 2004-2005-oʻquv yili universitetda 10 250 ta talaba taʼlim oldi, 1059 ta professor-oʻqituvchi, jumladan, 136 ta [[fan doktori]] va [[professor]], 387 ta [[fan nomzodi]] va dotsent ishladi. Universitet professor oʻqituvchilari orasida Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasining akademiklari (A. A. Abduvahobov, J. A. Azimov, T. A. Azlarov, Sh. A. Alimov, Sh. A. Ayupov, T. N. Dolimov, T. J. Joʻrayev, T. S. Yoʻldoshboyev, A. T. Mamadalimov, J. A. Musayev, M. M. Musaxonov, A. R. Muhammadjonov, T. M. Moʻminov, N. A. Parpiyev, S. Sh. Rashidova, M. Salohiddinov, Sh. I.Solihov, N. Y. Sotimov, B. O. Toshmuhamedov, S. Sh. Shermuhamedov va boshqalar) bor. Universitetda muhim fan tarmoqlari boʻyicha ilmiy maktab va yoʻnalishlar yaratildi. Xususan, universitet olimlarining matematika va mexanika (V. I. Romanovskiy, T. A. Sarimsoqov, S. H. Sirojiddinov, Sh. Q. Farmonov, T. A. Azlarov, M. S. Salohiddinov, A. S. Sadullaev, Sh. A. Ayupov, Sh. O. Alimov, M. T. Oʻrozboyev, A. Begmatov), fizika (S. V. Starodubsev, O. Xolmuhamedov, Sh. Otajonov, S. U. Umarov, R. X. Mallin), kimyo (O. S. Sodiqov, R. Tillayev, K. S. Ahmedov, Oʻ. N. Musayev, S. Sh. Rashidova, Sh. T. Tolipov), biologiya (Y. P. Korovin, T. Z. Zohidov, A. T. Toʻlaganov, A. Vahobov), tuproqshunoslik va agrokimyo (S. N. Rijov, X. A. Abdullayev), biokimyo va biofizika (Y. X. Toʻraqulov), baland togʻlarni oʻzlashtirish (I. A. Raykova), genetika (J. A. Musayev), geologiya (A. S. Uklonskiy, O. I. Islomov, T. N. Dolimov), geografiya (L. N. Korjenevskiy, A. Soliyev, Z. M. Akramov, H. H. Hasanov), falsafa (A. T. Ayupov, K. S. Sodiqov, E. Yusupov, S. Shermuhamedov, J. M. Boboyev, I. Rahimov), tarix (V. V. Bartold, A. A. Semyonov), huquqshunoslik (H. S. Sulaymonova, O. E. Eshonov, Sh. Z. Oʻrazayev), sharqshunoslik (Sh. Shomuhamedov), filologiya (Gʻ. K. Karimov, O. Sharafiddinov, S. D. Dolimov, A. Gʻ.Gʻulomov, L. P. Qayumov, B. Qosimov, U. Normatov, A. Abduazizov, Sh. Rahmatullayev), psixologiya (E. Gʻoziyev), sotsiologiya (N. Aliqoriyev) sohasidagi tadqiqotlari mashhur. Universitet tashkil topgandan beri 110 mingdan ortiq mutaxassis tayyorlandi (2005). Universitetda taniqli shoir va yozuvchilardan Oybek, M. Avezov, A. Qahhor, A. Muxtor, P. Qodirov, O. Yoqubov, Oʻ. Hoshimov, Oʻzbekiston Qahramonlari O. Sharafiddinov, A. Oripov, E. Vohidov va boshqalar oʻqigan. Universitetda „Oʻzbekiston milliy universiteti xabarlari“ jurnali (1997) va „Milliy universitet“ gazetasi (1918) chiqadi. Universitet oʻz bosmaxonasiga ega boʻlib, unda har yili professor va oʻqituvchilarning 100 dan ortiq ilmiy asar va oʻquv-uslubiy adabiyotlari nashr etiladi. Universitetda 2025-yil 26-iyun holatiga koʻra 34 mingdan ortiq talaba, magistr, aspirant va doktorantlar tahsil olmoqda. == Rektorlari == * 1918-1918 — [[Munavvarqori Abdurashidxon oʻgʻli]] * 1918-1918 — Aleksey Vasilyevich Popov * 1918-1919 — [[Gleb Nikanorovich Cherdansev]] * 1919-1920 — [[Nikolay Dimo]] * 1920-1921 — Andrey Fedorovich Solkin * 1921-1926 — [[Abram Lvovich Brodskiy]] * 1926-1927 — A. A. Znamenskiy * 1927-1930 — Boris Grigoryevich Gorodetskiy<ref>[https://centrasia.org/person2.php?st=1229968275 GORODYeTsKIY Boris Grigorevich]</ref> * 1930-1931 — M. A. Segal * 1931-1931 — M. G. Antropov * 1931-1932 — N. M. Murodov * 1932-1933 — [[Toshmuhammad Qori-Niyoziy]] * 1933-1936 — Vasiliy Yakovlevich Yarotskiy * 1936-1942 — S. D. Muraveyskiy * 1942-1943 — [[Sulton Umarov]] * 1943-1944 — [[Toshmuhammad Aliyevich Sarimsoqov]] * 1944-1945 — Y. E. Veliyev * 1945-1950 — [[Sulton Umarov]] * 1950-1952 — [[Tesha Zohidov]] * 1952-1958 — [[Toshmuhammad Aliyevich Sarimsoqov]] * 1958-1966 — [[Sodiqov Obid Sodiqovich]] * 1966-1971 — [[Saʻdi Sirojiddinov]] * 1971-1983 — [[Toshmuhammad Aliyevich Sarimsoqov]] * 1983-1987 — [[Saʻdi Sirojiddinov]] * 1987-1990 — [[Alimov Shavkat Orifjonovich]] * 1990-1992 — [[Yusupov Erkin]] * 1992-1996 — [[Toʻxtamurod Joʻrayev]] * 1996-2004 — [[Toʻrabek Dolimov]] * 2004-2006 — R. R. Ashurov * 2006-2017 — Gʻofurjon Isroilovich Muxamedov<ref>{{Citation |year= |title=Milliy universitet rahbarlari |url=https://nuu.uz/uzc/info/history/old-restors |access-date=2019-11-03 |archivedate=2019-11-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20191103131826/https://nuu.uz/uzc/info/history/old-restors }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://dic.academic.ru/dic.nsf/ruwiki/676772 |title=Ректоры и деканы факультетов Ташкентского университета}}</ref> * 2017-2021 — Avazjon Rahimovich Marahimov * 2021-h.v. — Inom Urishevich Madjidov == Akademiklar == {| class="wikitable" |'''T/r''' |'''F. I. Sh''' |'''Fakulteti''' |- |1 |[[Joʻraqul Sattorov|Sattorov Joʻraqul Sattorovich]] |Biologiya |- |2 |[[Jaloliddin Azimov|Azimov Jaloliddin Azimovich]] |Biologiya |- |3 |[[Shavkat Ayupov|Ayupov Shavkat]] |Matematika |- |4 |[[Shavkat Alimov|Alimov Shavkat Arifjanovich]] |Matematika |- |5 |[[Shokir Farmonov|Farmonov Shokir Qosimovich]] |Matematika |- |6 |[[Komil Muqimov|Muqimov Komil]] |Fizika |- |7 |[[Azimboy Saʼdullayev]] |Matematika |} == Fakultetlar == * [https://nuu.uz/matematika/ Matematika] * [https://nuu.uz/amit/ Amaliy matematika va intellektual texnologiyalar] * [https://nuu.uz/fizika/ Fizika] * [https://nuu.uz/biologiya/ Biologiya] * [https://nuu.uz/ekologiya/ Ekologiya] * [https://nuu.uz/kimyo/ Kimyo] * [https://nuu.uz/xorijiy-filologiya/ Xorijiy filologiya] * [https://nuu.uz/iqtisod/ Iqtisodiyot] * [https://nuu.uz/ijtimoiy-fanlar/ Ijtimoiy fanlar] * [https://nuu.uz/jornalism/ Jurnalistika] * [https://nuu.uz/tarix/ Tarix] * [https://nuu.uz/geografiya/ Geografiya va geoaxborot tizimlari] * [https://nuu.uz/geologiya/ Geologiya va muhandislik geologiyasi] * [https://nuu.uz/gidrometereologiyaf/ Gidrometeorologiya] * [https://nuu.uz/tekvondo/ Taekvondo va sport faoliyati] * [https://nuu.uz/ozbek-filologiyasi-fakulteti/ Oʻzbek filologiyasi] * [https://nuu.uz/holon/ Oʻzbek-Isroil qoʻshma fakulteti] == Bakalavr yoʻnalishlari == === Kunduzgi === {|class="wikitable sortable" ! # ! Shifr ! Taʼlim yoʻnalishi nomi |- |1||5111400||Xorijiy til va adabiyoti: ingliz tili |- |2||5111600||Milliy gʻoya, maʼnaviyat asoslari va huquq taʼlimi |- |3||5120101||Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili |- |4||5120112||Filologiya va tillarni oʻqitish: ingliz tili |- |5||5120113||Filologiya va tillarni oʻqitish: nemis tili |- |6||5120114||Filologiya va tillarni oʻqitish: fransuz tili |- |7||5120201||Tarjima nazariyasi va amaliyoti: ingliz tili |- |8||5120202||Tarjima nazariyasi va amaliyoti: nemis tili |- |9||5120203||Tarjima nazariyasi va amaliyoti: fransuz tili |- |10||5120300||Tarix (mamlakatlar va mintaqalar boʻyicha) |- |11||5120400||Arxeologiya |- |12||5120500||Falsafa |- |13||5121300||Tarix va ekskursiya-oʻlkashunoslik ishi |- |14||5121400||Antropologiya va etnologiya |- |15||5130100||Matematika |- |16||5130200||Amaliy matematika va informatika |- |17||5140100||Biologiya (turlari boʻyicha) |- |18||5140200||Fizika |- |19||5140300||Mexanika |- |20||5140400||Astronomiya |- |21||5140500||Kimyo |- |22||5140600||Geografiya |- |23||5140700||Gidrometeorologiya |- |24||5140800||Geologiya |- |25||5140900||Geofizika |- |26||5141100||Gidrologiya (tarmoqlar boʻyicha) |- |27||5141200||Geokimyo |- |28||5141300||Neft va gaz kimyosi |- |29||5141400||Polimer va kompozitsion materiallar kimyosi |- |30||5141500||Biotibbiyot fizikasi |- |31||5141600||Foydali qazilma konlarini baholash va geomodellashtirish |- |32||5141800||Tabiiy va fiziologik faol birikmalar kimyosi |- |33||5210100||Sotsiologiya |- |34||5210203||Psixologiya: amaliy psixologiya |- |35||5210204||Psixologiya: oila psixologiyasi |- |36||5210205||Psixologiya: yoshlar psixologiyasi |- |37||5220300||Arxivshunoslik |- |38||5230100||Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |39||5231700||Kadrlar menejmenti |- |40||5232200||Ekonometrika |- |41||5232300||Mintaqaviy iqtisodiyot |- |42||5311500||Geodeziya, kartografiya va kadastr (funksiyalari boʻyicha) |- |43||5330100||Axborot tizimlarining matematik va dasturiy taʼminoti |- |44||5330200||Informatika va axborot texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |45||5330300||Axborot xavfsizligi (sohalar boʻyicha) |- |46||5410100||Agrokimyo va agrotuproqshunoslik |- |47||5520101||Ijtimoiy ish (pensiya taʼminoti) |- |48||5520102||Ijtimoiy ish (oila va bolalar bilan ishlash) |- |49||5610700||Sport tadbirlarini tashkil etish va boshqarish |- |50||5630100||Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |51||60420100||Yurisprudensiya |} === Sirtqi === {|class="wikitable sortable" ! # ! Shifr ! Taʼlim yoʻnalishi nomi |- |1||5111600||Milliy gʻoya, maʼnaviyat asoslari va huquq taʼlimi |- |2||5120101||Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili |- |3||5120300||Tarix (mamlakatlar va mintaqalar boʻyicha) |- |4||5120500||Falsafa |- |5||5140100||Biologiya (turlari boʻyicha) |- |6||5140600||Geografiya |- |7||5140800||Geologiya |- |8||5210100||Sotsiologiya |- |9||5210203||Psixologiya: amaliy psixologiya |- |10||5220300||Arxivshunoslik |- |11||5230100||Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |12||5231700||Kadrlar menejmenti |- |13||5311500||Geodeziya, kartografiya va kadastr (funksiyalari boʻyicha) |- |14||5330200||Informatika va axborot texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |15||5410100||Agrokimyo va agrotuproqshunoslik |- |16||5520102||Ijtimoiy ish (oila va bolalar bilan ishlash) |- |17||5610700||Sport tadbirlarini tashkil etish va boshqarish |- |18||5630100||Ekologiya va atrof-muhit muhofazasi (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |} === Kechki === {|class="wikitable sortable" ! # ! Shifr ! Taʼlim yoʻnalishi nomi |- |1||5120101||Filologiya va tillarni oʻqitish: oʻzbek tili |- |2||5120112||Filologiya va tillarni oʻqitish: ingliz tili |- |3||5120400||Arxeologiya |- |4||5130100||Matematika |- |5||5130200||Amaliy matematika va informatika |- |6||5140200||Fizika |- |7||5140500||Kimyo |- |8||5330200||Informatika va axborot texnologiyalari (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |} == Magistratura yoʻnalishlari == {|class="wikitable sortable" ! # ! Shifr ! Taʼlim yoʻnalishi nomi |- |1||5A111601||Ijtimoiy-gumanitar fanlarni oʻqitish metodikasi (maʼnaviyat asoslari) |- |2||5A120101||Adabiyotshunoslik: rus adabiyoti |- |3||5A120101||Adabiyotshunoslik: oʻzbek adabiyoti |- |4||5A120102||Lingvistika: rus tili |- |5||5A120102||Lingvistika: ingliz tili |- |6||5A120102||Lingvistika: fransuz tili |- |7||5A120102||Lingvistika: nemis tili |- |8||5A120102||Lingvistika: oʻzbek tili |- |9||5A120106||Kompyuter lingvistikasi |- |10||5A120201||Qiyosiy tilshunoslik, lingvistik tarjimashunoslik (tillar boʻyicha) |- |11||5A120302||Tarix (yoʻnalishlar va faoliyat turi boʻyicha) |- |12||5A120303||Davlat va fuqarolik jamiyati institutlari boshqaruvi |- |13||5A120304||Tarixshunoslik, manbashunoslik va tarixiy tadqiqot usullari (mamlakatlar boʻyicha) |- |14||5A120401||Arxeologiya |- |15||5A120501||Falsafa (sohalar boʻyicha) |- |16||5A121401||Etnografiya, etnologiya va antropologiya |- |17||5A130101||Matematika (yoʻnalishlar boʻyicha) |- |18||5A130102||Matematik iqtisodiyot |- |19||5A130103||Aktuar va moliyaviy matematika |- |20||5A130201||Amaliy matematika (sohalar boʻyicha) |- |21||5A140101||Biologiya (fan yoʻnalishi boʻyicha) |- |22||5A140102||Mikrobiologiya va virusologiya |- |23||5A140103||Biofizika va biokimyo |- |24||5A140104||Biotexnologiya |- |25||5A140201||Fizika (yoʻnalishlar boʻyicha) |- |26||5A140202||Yadro fizikasi va yadro texnologiyalari (qoʻllash sohalari boʻyicha) |- |27||5A140204||Qayta tiklanuvchi energiya manbalari va barqaror atrof-muhit fizikasi |- |28||5A140205||Yarimoʻtkazgichlar fizikasi |- |29||5A140301||Mexanika va matematik modellashtirish |- |30||5A140401||Astronomiya (tadqiqot yoʻnalishi boʻyicha) |- |31||5A140501||Kimyo (fan yoʻnalishi boʻyicha) |- |32||5A140502||Radiokimyo |- |33||5A140503||Neft va gaz kimyosi va texnologiyasi |- |34||5A140602||Geografiya (oʻrganish obyekti boʻyicha) |- |35||5A140603||Amaliy geografiya (sohalar boʻyicha) |- |36||5A140701||Meteorologiya, iqlimshunoslik, agrometeorologiya (faoliyat turlari boʻyicha) |- |37||5A140702||Gidrometeorologiya (faoliyat turi boʻyicha) |- |38||5A140703||Iqlim oʻzgarishi va iqlimiy xatarlarni baholash |- |39||5A140801||Geologiya (faoliyat turlari boʻyicha) |- |40||5A140802||Geologik sʼyomka va foydali qazilmalar konlarini qidirish |- |41||5A140805||Geofizika, foydali qazilmalarni qidirishning geofizik usullari |- |42||5A140808||Geokimyo, foydali qazilmalarni qidirishning geokimyoviy usullari |- |43||5A140810||Mineralogiya va kristallografiya |- |44||5A140806||Seysmologiya va seysmometriya |- |45||5A141001||Tuproqshunoslik (tadqiqot turi boʻyicha) |- |46||5A141002||Eksperimental agrokimyo |- |47||5A141101||Gidrologiya (oʻrganish obyektlari boʻyicha) |- |48||5A141102||Gidrogeologiya (oʻrganish obyekti boʻyicha) |- |49||5A210101||Sotsiologiya (yoʻnalishlar boʻyicha) |- |50||5A210101||Sotsiologiya (ommaviy kommunikatsiyalar sotsiologiyasi) |- |51||5A210102||Ijtimoiy tizim va jarayonlarning axborot va psixologik xavfsizligi |- |52||5A210201||Psixologiya (faoliyat turlari boʻyicha) |- |53||5A210201||Psixologiya (oilaviy munosabatlar psixologiyasi) |- |54||5A210201||Psixologiya (ijtimoiy psixologiya) |- |55||5A220301||Hujjatchilik, hujjatshunoslik va arxivshunoslik |- |56||5A230102||Iqtisodiyot (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |57||5A230103||Makroiqtisodiyot |- |58||5A231601||Inson resurslarini boshqarish |- |59||5A232201||Ekonometrika |- |60||5A311502||Geodeziya va kartografiya (funksiyalari boʻyicha) |- |61||5A311701||Foydali qazilma konlari geologiyasi, qidiruv va razvedkasi (kon turlari boʻyicha) |- |62||5A313401||Geodeziya va geoinformatika |- |63||5A320101||Materialshunoslik va materiallar texnologiyasi (tarmoqlar boʻyicha) |- |64||5A330101||Kompyuter ilmlari va dasturlash texnologiyalari (yoʻnalishlar boʻyicha) |- |65||5A330201||Kompyuter tizimlari va ularning dasturiy taʼminoti (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |- |66||5A330204||Axborot tizimlari (tarmoqlar boʻyicha) |- |67||5A330301||Kriptografiya va kriptoanaliz (yoʻnalishlar boʻyicha) |- |68||5A330302||Axborot xavfsizligi (yoʻnalishlar boʻyicha) |- |69||5A520101||Ijtimoiy ish (faoliyatning turli sohalari boʻyicha) |- |70||5A520101||Ijtimoiy ish (yoshlar bilan ishlashni tashkil etish) |- |71||5A630102||Ekologiya (tarmoqlar va sohalar boʻyicha) |} == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> [[Turkum:Oʻzbekistondagi universitetlar]] [[Turkum:Mirzo Ulugʻbek sharafiga nomlangan joylar]] [[Turkum:Toshkentdagi oliy taʼlim muassasalari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti| ]] {{University-stub}} ohio2ky6afi2wneq5nq4aectup3ry5g 0 20895 6271417 5918423 2026-09-15T19:31:41Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271417 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Barcelona | image = FC Barcelona (crest).svg | upright = 0.9 | fullname = Futbol Club Barcelona<!-- in Catalan, futbol does not have an accent over "u" --> | nickname = ''Barça'' or ''Blaugrana'' (team)<br />''Culers'' or ''Barcelonistes'' ([[Supporters of FC Barcelona|supporters]])<br />''Blaugranes'' or ''Azulgranas''<!-- in Catalan, it is always blaugrana (singular) or blaugranes (plural), while in Spanish the Catalan word "blaugrana" is often used as well as the Spanish word "azulgrana" --> (supporters) | founded = {{Start date and age|df=yes|1899|11|29}}<br />as ''Foot-Ball Club Barcelona'' | ground = [[Camp Nou]] | capacity = 54,367<ref>{{cite web |title=Barcelona find new home at Estadi Olimpic Lluis Companys |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/barcelona-find-new-home-at-estadi-olimpic-lluis-companys |publisher=FIFA |access-date=23 September 2023 |date=17 August 2023 |archive-url=https://archive.today/20230924001102/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/barcelona-find-new-home-at-estadi-olimpic-lluis-companys |archive-date=24 September 2023 |url-status=live}}</ref> | chrtitle = President | chairman = [[Joan Laporta]] | mgrtitle = Head coach | manager = [[Hansi Flick]] | league = {{Spanish football updater|Barcelona}} | season = [[2023–24 La Liga|2023–24]] | position = [[La Liga]], 2nd of 20 | current = FC Barcelona 2025/26-yilgi mavsumda | website = https://www.fcbarcelona.com/en/ | pattern_la1 = _barcelona2526h | pattern_b1 = _barcelona2526h | pattern_ra1 = _barcelona2526h | pattern_sh1 = _barcelona2526h | pattern_so1 = | leftarm1 = 14266e | body1 = 14266e | rightarm1 = 14266e | shorts1 = 14266e | socks1 = 14266e | pattern_la2 = _barcelona2526a | pattern_b2 = _barcelona2526a | pattern_ra2 = _barcelona2526a | pattern_sh2 = _barcelona2526a | pattern_so2 = _monterrey1213t1 | leftarm2 = f6eeb0 | body2 = f6eeb0 | rightarm2 = f6eeb0 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _barcelona2526t | pattern_b3 = _barcelona2526t | pattern_ra3 = _barcelona2526t | pattern_sh3 = _barcelona2526t | pattern_so3 = _barcelona2526tl | leftarm3 = ef8377 | body3 = ef8377 | rightarm3 = ef8377 | shorts3 = ef8377 | socks3 = ef8377 | stadium = [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] }} '''Futbol Club Barcelona''' (<small>kataloncha talaffuzi:</small> [fudˈbɔl ˈklub bəɾsəˈlonə]), odatda '''FC Barcelona''' deb ataladi va xalq orasida qisqacha '''Barça''' ([ˈbaɾsə]) nomi bilan tanilgan, [[Ispaniya|Ispaniyaning]] [[Kataloniya]] hududidagi [[Barselona]] shahrida joylashgan professional futbol klubi bo‘lib, Ispaniya futbolining eng oliy ligasi [[La Liga|La Ligada]] ishtirok etadi. Klub 1899-yilda Joan Gamper boshchiligida, bir guruh shveytsariyalik, kataloniyalik, nemis va ingliz futbolchilari tomonidan tashkil etilgan va u Katalon madaniyati hamda katalonchilik ramziga aylangan, shuning uchun shior sifatida „Més que un club“ („Klubdanda ortiq“) ishlatiladi<ref>{{cite web |url=https://arxiu.fcbarcelona.cat/web/catala/club/club_avui/mes_que_un_club/mesqueunclub_historia.html |title=Més que un club: UNA DIVISA HISTÒRICA |work=FC Barcelona |language=ca |access-date=25 February 2024 |archive-date=10 January 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140110093041/http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/catala/club/club_avui/mes_que_un_club/mesqueunclub_historia.html |url-status=live}}</ref>. Ko‘plab boshqa futbol klublaridan farqli o‘laroq, Barcelona muxlislar tomonidan egalik qilinadi va boshqariladi. Klub jahon bo‘yicha eng qimmat uchinchi futbol klubi bo‘lib, uning qiymati 5,6 milliard dollarni tashkil etadi va daromad bo‘yicha dunyodagi to‘rtinchi futbol klubdir, yillik aylanmasi esa 800,1 million yevroni tashkil etadi<ref>{{cite magazine |last1=Ozanian |first1=Mike |last2=Teitelbaum |first2=Justin |date=23 May 2024 |title=The World's Most Valuable Soccer Teams 2024 |url=https://www.forbes.com/sites/mikeozanian/2024/05/23/the-worlds-most-valuable-soccer-teams-2024/ |url-status=live |magazine=[[Forbes]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230531165703/https://www.forbes.com/lists/soccer-valuations/?sh=5bcddd51198b |archive-date=31 May 2023 |access-date=31 October 2024}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html |title=Deloitte Football Money League 2024 |date=February 2024 |publisher=[[Deloitte]] |access-date=9 February 2024 |archive-date=20 January 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170120033918/https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html |url-status=live}}</ref>. Barcelonaning rasmiy madhiyasi — Jaume Picas va Josep Maria Espinàs tomonidan yozilgan „Cant del Barça“dir<ref>{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/club/identity/card/the-anthems |title=The history of the Barça anthems |publisher=FC Barcelona |access-date=24 September 2017 |archive-date=3 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171003231932/https://www.fcbarcelona.com/club/identity/card/the-anthems |url-status=live}}</ref>. Barcelona an’anaviy ravishda ko‘k va anorrang chiziqli liboslarda o‘ynaydi, shuning uchun unga Blaugrana laqabi berilgan. Barcelona dunyodagi eng ko‘p mukofotga sazovor bo‘lgan klublardan biridir. Ichki futbolda Barcelona jami 80 ta sovrin qo‘lga kiritgan: 28 ta [[La Liga]], 32 ta [[Copa del Rey]], 2 ta [[Copa de la Liga]], 15 ta [[Ispaniya Superkubogi (futbol)|Ispaniya Superkubogi]] va 3 ta Copa Eva Duarte; roʻyxat so‘ngidan to‘rtta musobaqa sovrinlari soni boʻyicha rekord egasi hisoblanadi. Xalqaro klublar futbolida Barça jami 22 ta Yevropa va jahon sovrinlariga ega: 5 ta [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar ligasi]], 4 ta [[UEFA kubok egalari kubogi|Kubok egalari kubogi]] (rekord), 3 ta Yarmarka kubogi (rekord), 5 ta [[UEFA Superkubogi]], ikkita [[Lotin kubogi]] ([[Real Madrid CF|Real Madrid]] va [[AC Milan|Milan]] bilan birga rekord) va 3 ta [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|klublar oʻrtasidagi Jahon chempionligi]]<ref name="Football Europe: FC Barcelona">{{cite web |url=http://en.archive.uefa.com/footballeurope/club=50080/domestic.html |title=Football Europe: FC Barcelona |publisher=[[UEFA]] |access-date=4 May 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100603054639/http://en.archive.uefa.com/footballeurope/club%3D50080/domestic.html |archive-date=3 June 2010}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=1903416/index.html |archive-date=29 April 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150429022457/https://www.fifa.com/classicfootball/clubs/club=1903416/index.html |title=Classic Football: Clubs: FC Barcelona |website=[[FIFA|FIFA.com]] |publisher=Fédération Internationale de Football Association |access-date=29 April 2015}}</ref><ref>{{cite news |last=Rimet |first=Pierre |date=4 January 1951 |title=Cartas de Paris - Das pirâmides do Egito ao colosso do Maracanã, com o Sr. Jules Rimet |language=pt |trans-title=Letters from Paris - From the pyramids of Egypt to the colossus of Maracanã, with Mr. Jules Rimet |page=5 |work=[[Jornal dos Sports]] |issue=6554 |location=Rio de Janeiro, Brazil |editor-last=Rodrigues Filho |editor-first=Mário |editor-link=Mário Filho |url=http://memoria.bn.br/DocReader/112518_01/38281 |url-status=live |access-date=2 June 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200606201515/http://memoria.bn.br/docreader/DocReader.aspx?bib=112518_01&pagfis=38281 |archive-date=6 June 2020 |quote=A Taça Latina é uma competição criada pela F. I. F. A. a pedido dos quatro países que a disputam atualmente. Mas o Regulamento é feito por uma Comissão composta por membros das Federações concorrentes e de fato a F. I. F. A. não participa ativamente na organização}}</ref>. Barcelona 1997, 2009, 2011, 2012 va 2015-yillarda [[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi]] (IFFHS) tomonidan tuzilgan jahon klublari reytingida birinchi o‘rinni egallagan hamda 2025-yil oktabr holatiga ko‘ra UEFA klublar reytingida to‘qqizinchi o‘rinda turadi<ref>{{cite web |url=http://www.iffhs.de/former-results/ |title=Former Results |publisher=International Federation of Football History & Statistics |access-date=16 December 2014 |archive-date=15 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180615214702/https://iffhs.de/former-results/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=http://iffhs.de/club-world-ranking-2015/ |title=Club World Ranking 2015 |publisher=International Federation of Football History & Statistics |access-date=7 January 2015 |archive-date=11 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190811225147/https://iffhs.de/club-world-ranking-2015/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=UEFA Club Coefficients |url=https://www.uefa.com/nationalassociations/uefarankings/club/ |access-date=7 May 2023 |publisher=[[UEFA]] |archive-date=20 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170320224158/http://www.uefa.com/memberassociations/uefarankings/club/index.html |url-status=live}}</ref>. Klubning [[Real Madrid CF|Real Madrid]] bilan uzoq yillik raqobati mavjud bo‘lib, ikki jamoa o‘rtasidagi uchrashuvlar ''[[El Clásico]]'' nomi bilan tanilgan. Barcelona dunyodagi eng keng qo‘llab-quvvatlanadigan jamoalardan biri bo‘lib, sport klublari orasida eng katta ijtimoiy tarmoq kuzatuvchilariga ega jamoalardan biridir<ref name="Social media">[http://www.marca.com/en/2014/11/13/en/football/barcelona/1415913827.html "Barça, the most loved club in the world"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141114222009/http://www.marca.com/en/2014/11/13/en/football/barcelona/1415913827.html|date=14 November 2014}}. ''Marca''. Madrid. Retrieved 15 December 2014.</ref><ref>{{cite news |title=Barcelona wins Social Star Award for 'Most Popular Sports Team' |work=The Straits Times |url=http://www.straitstimes.com/the-big-story/social-media-awards/story/social-star-awards-2013-list-winners-20130523 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131103223605/http://www.straitstimes.com/the-big-story/social-media-awards/story/social-star-awards-2013-list-winners-20130523 |archive-date=3 November 2013}}</ref>. Barcelona futbolchilari jami 12 ta [[Oltin toʻp|Ballon d’Or]] mukofotini (rekord) qo‘lga kiritgan. Shuningdek, klub futbolchilari 6 ta FIFA tomonidan Yilning eng yaxshi futbolchisi mukofotini (rekord) qo‘lga kiritgan bo‘lib, bu mukofotlarni [[Romário]], [[Ronaldo]], [[Rivaldo]], [[Ronaldinho]] va [[Lionel Messi]] kabi futbolchilar qo‘lga kiritgan. 2010-yilda klubning yoshlar akademiyasi bitiruvchilari — Lionel Messi, [[Andrés Iniesta]] va [[Xavi]], Ballon d’Or reytingida dunyoning eng yaxshi uch nafar futbolchisi sifatida tanlangan. Bu bir futbol akademiyasidan chiqqan futbolchilar orasida ilgari kuzatilmagan holat edi<ref>{{Cite news |date=6 December 2020 |title=10 years since a unique Ballon d'Or podium |language=en |publisher=FC Barcelona |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/1924303/10-years-since-a-unique-ballon-dor-podium |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230426033847/https://www.fcbarcelona.com/en/news/1924303/10-years-since-a-unique-ballon-dor-podium |archive-date=26 April 2023}}</ref><ref>{{Cite news |last=Batalla |first=Jordi |date=10 January 2021 |title=10 años del histórico podio de La Masia en el Balón de Oro |language=es-ES |work=[[Mundo Deportivo]] |url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20210110/491510592572/10-anos-del-historico-podio-de-la-masia-en-el-balon-de-oro.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20211019094618/https://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20210110/491510592572/10-anos-del-historico-podio-de-la-masia-en-el-balon-de-oro.html |archive-date=19 October 2021}}</ref>. Shuningdek, klub futbolchilari rekord darajadagi — sakkizta Yevropa oltin butsisini mukofotini qo‘lga kiritgan<ref>{{cite web |title=All the Barça stars that have won the Golden Boot |url=https://www.mundodeportivo.com/us/en/soccer/20221109/24777/all-the-barca-stars-that-have-won-the-golden-boot.html |publisher=[[Mundo Deportivo]] |date=9 November 2022 |access-date=3 August 2023 |language=en |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803172143/https://www.mundodeportivo.com/us/en/soccer/20221109/24777/all-the-barca-stars-that-have-won-the-golden-boot.html |archive-date=3 August 2023 |url-status=live |last=Sans |first=Gabriel}}</ref>. Barcelona, 1929-yilda tashkil etilgan [[La Liga|Primera División]] (Ispaniya oliy divizioni)ning asoschilaridan biri boʻlib, [[Athletic Bilbao]] va [[Real Madrid CF|Real Madrid]] bilan bir qatorda, oʻshandan beri hech qachon eng yuqori diviziondan tushirilmagan<ref>{{cite web |title=Which European football clubs have never been relegated? |url=https://theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated |work=[[The Guardian]] |date=2 June 2015 |access-date=3 August 2023 |language=en |first=Alberto |last=Nardelli |archive-url=https://web.archive.org/web/20161114010834/https://theguardian.com/news/datablog/2015/jun/02/which-european-football-clubs-have-never-been-relegated |archive-date=14 November 2016 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=19 European clubs never to have been relegated from top flight |url=https://en.as.com/en/2017/05/19/soccer/1495189627_052136.html |publisher=AS |date=12 May 2018 |access-date=3 August 2023 |language=en |first=Jaime |last=Candil |archive-url=https://web.archive.org/web/20220917095759/https://en.as.com/en/2017/05/19/soccer/1495189627_052136.html |archive-date=17 September 2022 |url-status=live}}</ref>. 2009-yilda Barcelona La Liga, Copa del Rey va UEFA Chempionlar ligasini qo‘lga kiritib, Yevropa treblini (bir mavsumda uchta yirik musobaqada g‘oliblik) qo‘lga kiritgan birinchi ispan klubi bo‘ldi. Shuningdek, oʻsha yili Ispaniya Superkubogi, UEFA Superkubogi va klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatida ham g‘alaba qozonib, bir yilda olti sovrin yutgan Yevropadagi birinchi futbol klubi boʻldi<ref name="fcbarcelona7">{{cite web |url=http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/records/rec_colectius.html |title=FC Barcelona Records |date=12 January 2012 |publisher=FC Barcelona |access-date=12 January 2012 |archive-date=10 January 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120110205843/http://arxiu.fcbarcelona.cat/web/english/club/historia/records/rec_colectius.html |url-status=live}}</ref>. 2011-yilda klub yana Yevropa chempioni aylandi va beshta sovrinni qo‘lga kiritdi<ref>{{cite web |url=https://cadenaser.com/ser/2011/12/24/deportes/1324686491_850215.html |title=2011: El año en el que el Barcelona de Guardiola se hizo aún más grande |date=24 December 2011 |work=[[Cadena SER]] |access-date=25 May 2023 |language=es-ES |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526000732/https://cadenaser.com/ser/2011/12/24/deportes/1324686491_850215.html |archive-date=26 May 2023}}</ref>. [[Pep Guardiola]] boshchiligida to‘rt yil ichida jami o‘n to‘rtta sovrin yutgan bu Barcelona jamoasi ayrim mutaxassislar tomonidan futbol tarixidagi eng kuchli jamoalardan biri sifatida baholanadi<ref>{{cite news |date=23 December 2011 |title=Is this Barcelona team the best of all time? |publisher=[[CNN]] |url=http://worldsport.blogs.cnn.com/2011/12/23/is-this-barcelona-team-the-best-of-all-time/ |url-status=dead |access-date=14 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171030184012/http://worldsport.blogs.cnn.com/2011/12/23/is-this-barcelona-team-the-best-of-all-time/ |archive-date=30 October 2017}}</ref><ref name="Ferguson">{{cite news |date=25 October 2015 |title=The great European Cup teams: Barcelona 2009–2011 |newspaper=[[The Guardian]] |location=London |url=https://www.theguardian.com/football/blog/2013/may/24/great-european-cup-teams-barcelona |url-status=live |access-date=11 December 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085801/https://www.theguardian.com/football/blog/2013/may/24/great-european-cup-teams-barcelona |archive-date=15 September 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Who's the Greatest of Them All? Barcelona! |url=http://mag.newsweek.com/2011/06/03/is-barcelona-the-greatest-soccer-team-ever.html |work=Newsweek |date=25 October 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304211416/http://mag.newsweek.com/2011/06/03/is-barcelona-the-greatest-soccer-team-ever.html |archive-date=4 March 2016}}</ref>. 2015-yilda Luis Enrique boshchiligida beshinchi UEFA Chempionlar ligasi g‘alabasini qo‘lga kiritgan Barcelona, Yevropa futboli tarixida ikki marta kontinental treblga erishgan birinchi klubga aylandi<ref>{{cite web |url=https://www.lavanguardia.com/deportes/futbol/20150606/54432668213/barca-record-primero-dos-tripletes-europa.html |title=Un Barça de récord, el primero en lograr dos tripletes en Europa |date=6 June 2015 |work=[[La Vanguardia]] |access-date=25 May 2023 |language=es-ES |url-status=live |archive-url=https://archive.today/20230526002152/https://www.lavanguardia.cofecko Barca gecko kaloniya}}</ref>. == Tarixi == === Joan Gamper raisligida (1908-1926) === 1908-yilda klub asoschilaridan biri va uning sobiq forvardi [[Joan (Hans) Gamper]] birinchi marta klub prezidenti boʻldi. Bu klub qulash arafasida boʻlganida sodir boʻldi: 1906-yilgi Kataloniya chempionatida gʻalaba qozonganidan soʻng, klub uch yil davomida hech qanday sovrinni qoʻlga kiritmadi va uning moliyaviy ahvoli ham keskin yomonlashdi. Keyinchalik Gamper besh marta klub prezidenti etib saylandi. Gamperning asosiy yutuqlaridan biri bu „Barsa“ ga oʻz stadionini sotib olishga yordam berish edi. 1909-yil 14-martda jamoa 8000 tomoshabin sigʻadigan Carrer Indústria stadioniga koʻchib oʻtdi. Gamper shuningdek, klub aʼzolari sonini koʻpaytirish kampaniyasini boshladi va 1922-yilga kelib ularning soni 10 000 dan oshdi. 1922-yilda jamoa yana uy arenasini oʻzgartirib, [[Kamp-De-Les-Korts]] (yoki shunchaki Les-Korts) stadioniga koʻchib oʻtdi; ushbu stadionning dastlabki sigʻimi 22 000 oʻrinni tashkil etdi, keyinchalik 60 000 oʻrinli taʼsirchan raqamga kengaytirildi. 1912-yilda Gamper ushbu jamoaga 13 yillik karerasini (1912-1916, 1918-1927) beradigan Filippin-Ispaniya forvardi Paulino Alkantarani klubga taklif qildi, shu vaqt ichida 357 ta gol urib, klub tarixidagi eng yaxshi toʻpurarga aylandi va „Barselona“uchun oʻynagan dunyoga mashhur futbol ustalarining uzoq qatorini ochdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.championat.com/football/article-86706.html |sarlavha=championat |qaralgan sana=28.05.2024}}</ref>. 1917-yilda „Barsa“ ning murabbiyi 1912-1916-yillarda jamoaning sobiq oʻyinchisi, 1924-yilgacha jamoani boshqargan ingliz Jek Grinvell boʻldi. Ushbu choralar klubdagi vaziyatni yaxshilashga yordam berdi. Natijada, Gamper prezidentligi davrida " Barselona „oʻn bir Kataloniya chempionati, olti Ispaniya Kubogi va toʻrtta Pireney Kubogini qoʻlga kiritdi, bu klubning birinchi“ oltin davri " edi. Alkantaradan tashqari, prezident Gamper va murabbiy Grinvell boshchiligidagi „Barsa“ ning oʻsha paytdagi tarkibiga Emilio Sagi Linyan. (aka Sagi-Barba), Xosep Samityer, Feliks Sesumaga, Frants Platko va darvozabon Rikardo Samora. Samora bir necha yil „Barsa“ da oʻynaganidan soʻng [[Espanyol (amanu)|"Espanyol"]]<nowiki/>ga oʻtdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://players.fcbarcelona.com/en/match/g0878-barcelona-santos |sarlavha=fcbarcelona |qaralgan sana=28.05.2024 |arxivsana=2024-05-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240503161040/https://players.fcbarcelona.com/en/match/g0878-barcelona-santos }}</ref>. === Rivera, Respublika, klub hayotidagi fuqarolar urushi (1923-1939) === 1920-yillarda klub uchun shonli boʻlgan „Barselona“ sport boʻlmagan siyosiy mojarolardan azob chekishni boshladi, bu klub tarixining oʻn yildan ortiq vaqtini belgilaydi. 1925-yil 14-iyun kuni [["Katalon Orfeoni"]] xorini sharaflash uchun oʻyin paytida olomon Primo De Rivera diktaturasi ostida bekor qilingan Ispaniya Qirolligining rasmiy madhiyasi boʻlgan Qirollik marshini kuylashdi. Qasos sifatida „Barselona“ stadioni hukumat tomonidan olti oyga yopildi (keyin muddat uchtaga qisqartirildi), Gamper esa klub prezidenti lavozimidan voz kechishga majbur boʻldi. Klub asoschisi 1930-yil 30-iyulda shaxsiy va pul muammolaridan kelib chiqqan depressiya davrida oʻz joniga qasd qildi. Garchi jamoada Xosep Eskola kabi koʻplab yaxshi futbolchilar boʻlsa-da, klub muvaffaqiyatsizlik davriga kirdi, chunki mamlakatdagi siyosiy mojarolar sportni jamiyat oldida ikkinchi oʻringa olib chiqdi. „Barsa“ bir vaqtning oʻzida uchta frontda inqirozga duch keldi: moliyaviy, ijtimoiy (klub aʼzolari soni doimiy ravishda kamayib borardi) va sport (garchi jamoa Kataloniya birinchiligini doimiy ravishda qoʻlga kiritgan boʻlsa ham).(1930, 1931, 1932, 1934, 1936, 1938), ammo oʻrta er dengizi ligasidagi gʻalabadan tashqari, butun Ispaniya darajasidagi muvaffaqiyat ulardan qochib qutuldi. 1937-yilda, ammo bu urush davri edi, ammo uning barcha xususiyatlari bilan). 1936-yil 6-avgustda [[Fransisko Franko]] armiyasi askarlari gvadarrama yaqinidagi klub prezidenti Xosep Sunolni hibsga olib, oʻldirishdi. 1937-yilning yozida bosh murabbiy Patrik OʻKonnell boshchiligidagi jamoa [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]] va [[Meksika]] boʻylab sayohatga chiqdi, u yerda ular ikkinchi Ispaniya Respublikasining elchisi hisoblangan. Bu vaqtda Ispaniyaning oʻzida fuqarolar urushi qizgʻin davom etdi. Ushbu sayohat klubning moliyaviy ahvolini yaxshiladi, ammo undan keyin jamoaning yarmidan koʻpi Meksika va Fransiyadan boshpana izlab, urush oʻqlari bilan oʻralgan Ispaniyaga qaytmadi. 1938-yil 16-martda Franko kuchlari aviatsiyasi „Barsa“ ijtimoiy klubiga bomba tashlab, katta zarar yetkazdi. Bir necha oy oʻtgach, Barselona shahri frankistlar tomonidan ishgʻol qilindi va klub „intizomsiz“ katalon millatchilarining ramzi sifatida bir qator jiddiy muammolarga duch keldi. Oʻsha vaqtga kelib klub aʼzolari soni 3486 kishiga kamaydi. === Jamoa sport kiyimlarining brendlari === * 1899-1992 yoʻq (nomaʼlum) * 1992-1998 {{flagicon|USA}} Meyba * 1998-2006 {{flagicon|Italy}} Kappa * 2006-xxxx {{flagicon|USA}} [[Nike]] === Barcelonaning bosh homiylari === 2006-yilgacha Barcelona oʻz sport kiyimlarida bosh homiy logotipini taqdim etmas edi, biroq 2006-yildan jamoa futbolkalarida [[Birlashgan millatlar tashkilotining bolalar jamgʻarmasi|UNICEF]] Tashkiloti logotipi taqdim etildi. Shundan keyin homiylar qatoriga Qatar Foundation, Qatar Airways va Rakuten kompaniyalari logotipi ham taqdim etildi. * '''Barcelonaning sport kiyimlarida logotipi aks ettirilgan homiylar''' * 2006-2011 {{flagicon|UNICEF}} UNICEF * 2011-2013 {{flagicon|Qatar}} Qatar Foundation * 2013-2017{{flagicon|Qatar}} Qatar Airways * 2017-xxx 🇯🇵 Japan Rakuten * '''Barcelonaning boshqa rasmiy homiylari''' * {{flagicon|Qatar}} '''Qatar Foundation''' – Qatar Fondi * {{flagicon|Germany}} '''Audi. AG''' – Olmon avtomobilsozlik kompaniyasi * {{flagicon|Turkey}} '''Turkish Airlines''' – Turkiya Havo Yoʻllari Milliy Aviakompaniyasi * {{flagicon|USA}} '''Herbalife''' – AQSH Kompaniyas * {{flagicon|USA}} '''Nike''' – AQSHning Sport kiyimlari va anjomlari ishlab chiqaruvchi kompaniyasi. * {{flagicon|Spain}} '''Estrella Damm''' – Ispaniya pivo tayyorlash kompaniyasi * {{flagicon|Spain}} '''La Caixa''' – Ispaniya Moliya guruhi * {{flagicon|Spain}}/{{flagicon|Catalonia}} – '''TV3/Televisio de Catalunya''' – Ispaniya va Kataloniya televizion kompaniyasi == Jamoa tarkibi (2024-25 mavsum) == ==== Darvozabonlar ==== * {{flagicon|Germany}} Mark-André TER ŞTEGEN * {{flagicon|Spain }} Inaki Pena * {{flagicon|Poland}} Wojciech Szczęsny ==== Himoyachilar ==== •Gerard Martin * {{flagicon|Spain}}Alexandro Balde * {{flagicon|Urugvay}} Ronald Arauxo * * {{flagicon|France}} Jyul Kounde * {{flagicon|Spain}} Pau Cubarsi * {{flagicon|Spain}} Inigo Martinez * {{flagicon|Norway}}Andres Kristensen * {{flagicon|Spain}} Hektor Ford ==== Yarimhimoyachilar ==== * {{flagicon|Spain}} Mark Kasado *Erik Garsia * * {{flagicon|Spain}} Dani Olmo * {{flagicon|Spain}} Pedri * * {{flagicon|Netherlands}} Frenkie De Jong * {{flagicon|Spain}} Gavi ==== Hujumchilar: ==== * {{flagicon|Poland}} Robert Lewandowski * {{Flagicon|Spain}} Fermin Lopez * {{flagicon|Spain}} Pau Victor * {{flagicon|Spain}} Ansu Fati * {{flagicon|Spain}} Lamine Yamal * {{flagicon|Spain}} Feran Torres * {{flagicon|Brazil}} Raphina * 🇪🇦 Pablo Torre == Ijaraga berilgan oʻyinchilar 2024/2025 == * {{flagicon|Cameroon}} Aleks Song (Vest Hem, 2015-yil 30-iyungacha) *🇧🇷Brazilliya Vitor Roque (Real Betis, 2025 1-iyungacha) == Barcelona Rahbariyati va Murabbiylar shtabi == * '''Klub Prezidenti''' * {{flagicon|Spain}} Joan Laporta * '''Klub Sport Direktori''' * {{flagicon|Spain}} Andoni Subisaretta * '''Klub Bosh Murabbiyi''' * {{flagicon|Spain}} Hansi Flick * '''Bosh Murabbiy Yordamchisi''' * {{flagicon|Spain}} Xuan Karlos Unzue * '''Jismoniy tayyorgarliklar boʻyicha murabbiy''' * {{flagicon|Spain}} Rafel Pol * '''Darvozabonlar murabbiyi''' * {{flagicon|Spain}} Xose Ramon de la Fuente * '''Barcelona Futbol Maktabi Boshqaruvchisi''' * {{flagicon|Spain}} Xose Ramon Aleshanko == Barcelonaning barcha yutuqlari == ==== Mamlakat miqyosida ==== * {{flagicon|Spain}} '''La Liga''' 23 karra Chempion, (1929, 1944/45, 1947/48, 1948/49, 1951/52, 1952/53, 1958/59, 1959/60, 1973/74, 1984/85, 1990/91, 1991/92, 1992/93, 1993/94, 1997/98, 1998/99, 2004/05, 2005/06, 2008/09, 2009/10, 2010/11, 2012/13, 2014/15-yillar). * '''La Liga''' 24 karra Vitse-Chempion, (1929/30, 1945/56, 1953/54, 1954/55, 1955/56, 1961/62, 1963/64, 1966/67, 1967/68, 1970/71, 1972/73, 1975/76, 1976/77, 1977/78, 1981/82, 1985/86, 1986/87, 1988/89, 1996/97, 1999/00, 2002/03, 2006/07, 2011/12, 2013/14-yillar). * {{flagicon|Spain}} '''Ispaniya Qirol Kubogi''' 27 karra sohibi(rekord), (1910, 1912, 1913, 1920, 1922, 1925, 1926, 1928, 1942. 1951, 1952, 1952/53, 1957, 1958/59, 1962/63, 1967/68, 1970/71, 1977/78, 1980/81, 1982/83, 1987/88, 1988/90, 1996/97, 1997/98, 2008/09, 2011/12, 2014-15-yillar). * '''Ispaniya Qirol Kubogi''' Finalchi (11 marta), (1902, 1919, 1932, 1936, 1954, 1973/74, 1983/84, 1985/86, 1995/96, 2010/11, 2013/14-yillar). * {{flagicon|Spain}} '''Ispaniya Superkubogi''' 11 karra sohibi (rekord), (1983, 1991, 1992, 1994, 1996, 2005, 2006, 2009, 2010, 2011, 2013-yllar). * '''Ispaniya Superkubogi''' Finalchi (8 marta), (1985, 1988, 1990, 1993, 1997, 1998, 1999, 2012-yillar). * {{flagicon|Spain}} '''Eva Duarte Kubogi''' 3 karra sohibi (rekord), (1948, 1952, 1953-yillar) * '''Eva Duarte Kubogi''' Finalchi (2 marta), (1949, 1951-yillar). * {{flagicon|Spain}} '''Ispaniya Liga Kubogi''' 2 karra sohibi (1982/83, 1985/86-yillar). * {{flagicon|Spain}} '''Kopa de Oro Arxentina''' sohibi (1945-yil). * {{flagicon|Spain}} '''Kopa Makayya''' sohibi (1901/02), Finalchi (1900/01)-yillar. * {{flagicon|Spain}}/{{flagicon|Catalonia}} '''Joan Gamper Kubogi''' 37 karra sohibi. * {{flagicon|Catalonia}} '''Barcelona Kubogi''' sohibi (1902/03-yil). * {{flagicon|Catalonia}} '''Kataloniya Kubogi''' 8 karra sohibi (rekord), (1990/91, 1992/93, 1999/00, 2003/04, 2004/05, 2005/06, 2012/13, 2013/14-yillar). Finalchi (9 marta), (1995/96, 1996/97, 1997/98, 2000/01, 2001/02, 2005/06, 2007/08, 2009/1/, 2010/11-yillar). * {{flagicon|Catalonia}} '''Kataloniya Chempionati''' 21 karra Chempion, (1904/05, 1908/09, 1909/10, 1910/11, 1912/13, 1915/16, 1918/19, 1919/20, 1920/21, 1921/22, 1922/23, 1924/25, 1925/26, 1926/27, 1927/28, 1928/29, 1929/30, 1930/31, 1931/32, 1934/35, 1935/36, 1937/38-yillar). '''Kataloniya Chempionati''' 7 karra Vitse-Chempion, (1906/07, 1907/08, 1911/12, 1914/15, 1922/23, 1932/33, 1936/37-yillar). ==== Yevropa miqyosida ==== * [[Fayl:Flag of Europe.svg|22px]] '''UEFA Chempionlar Ligasi (Chempionlar Kubogi)''' 5 karra sohibi (1992, 2006, 2009, 2011, 2015-yillar). 3 marta Vitse-Chempion (1961, 1986, 1994-yillar). * [[Fayl:Flag of Europe.svg|22px]] '''UEFA Kubok Egalari Kubogi''' 4 karra sohibi (rekord) (1979, 1982, 1989, 1997-yillar). 2-karra Vitse-Chempion (1969, 1991-yillar). * [[Fayl:Flag of Europe.svg|22px]] '''UEFA Superkubogi''' 4 karra sohibi (1992, 1997, 2009, 2011-yillar). 4 karra Vitse Chempion (1979, 1982, 1989, 2006-yillar). * [[Fayl:Flag of Europe.svg|22px]] '''Yarmarkalar Kubogi''' 3 karra sohibi (1957/58, 1959/60, 1965/66-yillar). Vitse-Chempion 1961/62-yili * [[Fayl:Flag of Europe.svg|22px]] 1971-yili '''Yarmarkalar Kubogi Superfinali''' gʻolibi. ==== Jahon miqyosida ==== * {{flagicon|World}} '''Klublar Oʻrtasida Jahon Chempionati''' 3 karra sohibi (2009, 2011, 2015-yillar). Vitse-Chempion 2006-yili. * {{flagicon|World}} 1992-yili '''Qitʼalararo Kubok''' Vitse-Chempioni. * {{flagicon|World}} 1957-yili '''Kichik Jahon Kubogi''' sohibi. * {{flagicon|Spain}}/{{flagicon|Portugal}}/{{flagicon|Italy}}/{{flagicon|France}} 1949, 1952-yillari '''Lotin Kubogi''' sohibi. * {{flagicon|Germany}} 2007-yili '''Frans Bekkenbauer Kubogi''' sohibi. * {{flagicon|France}} 2012-yili '''Parij Kubogi''' sohibi. [[Lionel Messi]] JCH da Barcelona klubida 2 martta gʻolib boʻlgan(2006-2009) Maʼlumot(2022-y.) == Barcelonaning mashhur futbolchilari == Ushbu futbolchilar Barcelona safida toʻp surib, quyidagi sovrinlarni qoʻlga kiritishgan. Eng koʻp sovrinlarni Barcelona safida [[Lionel Messi]] qoʻlga kiritgan. === Oltin Toʻp sohiblari === * {{flagicon|Argentina}} [[Lionel Messi]] – 2009, 2010, 2011, 2012, 2014, 2019, 2021, 2023-yillarda. * {{flagicon|Netherlands}} Yoxan Kroyf – 1973, 1974-yillarda. * {{flagicon|Bulgaria}} Xristo Stoichkov – 1994-yili. * {{flagicon|Brazil}} [[Rivaldo]] – 1999-yili. * {{flagicon|Brazil}} Ronaldinyo – 2005-yili. * {{flagicon|Spain}} Luis Miramontes – 1960-yili. ==== Oltin Butsa sohiblari ==== * {{flagicon|Argentina}} [[Lionel Messi]] – 2010, 2011, 2012, 2015-yillarda. * {{flagicon|Urugvay}}Luis Suarez -2015-yili. * {{flagicon|Brazil}} Ronaldo – 1997-yili. ==== FIFA talqini boʻyicha yil futbolchilari ==== * {{flagicon|Argentina}} [[Lionel Messi]] – 2009-yili. * {{flagicon|Brazil}} Romario – 1994-yili. * {{flagicon|Brazil}} Ronaldo – 1996, 1997-yillarda. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|FC Barcelona}} * {{Rasmiy sayt|http://www.fcbarcelona.com}} {{ref-en}}{{ref-ca}}{{ref-es}}{{ref-ar}}{{ref-id}}{{ref-fr}}{{ref-pt}}{{ref-ja}}{{ref-zh}} * [https://www.laliga.es/en/laliga-santander/barcelona FC Barcelona] [[La Liga]]da {{ref-es}} * [http://www.uefa.com/teamsandplayers/teams/club=50080/profile/index.html FC Barcelona] [[UEFA]]da {{ref-es}} * {{IMDbda kishi|id=8532013|name=FC Barcelona}} {{FC Barcelona tarkibi}} {{UEFA Kubok Egalari Kubogi chempionlari}} {{FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatlari gʻoliblari}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1899-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Ispaniya futbol klublari]] [[Turkum:XX-asrning eng yaxshi klublari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib chiqqan klublar]] [[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib chiqqan klublar]] [[Turkum:La Liga klublari|B]] [[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida ishtirok etgan klublar]] [[Turkum:G-14 klublari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]] igj23uuub983f1fp38m9dhythsurnmi 0 23920 6271546 6225408 2026-09-16T04:59:58Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271546 wikitext text/x-wiki {{Sharqiy Timor_info}} '''Sharqiy Timor''' (''Timor-Leste'') – Sharqiy Timor [[Demokratiya|Demokratik Respublikasi]], [[Janubiy-Sharqiy Osiyo Tashkiloti|Janubiy-Sharqiy Osiyodagi]] davlatlardan. Timor orolining sharqiy yarmini oʻz ichiga oladi, uning gʻarbiy yarmi Indoneziya tomonidan boshqariladi, orolning shimoli-gʻarbiy yarmidagi Oecusse eksklavi va kichik Atauro va [[Jako]] orollari joylashgan. [[Avstraliya]] mamlakatning janubiy qoʻshnisi boʻlib, Timor dengizi bilan ajralib turgan. Mamlakatning maydoni - 15,007 kvadrat kilometr (5,794) kvadrat milya)ni tashkil etadi. [[Dili]] uning poytaxti va eng katta shahridan boʻlgan. Sharqiy Timor [[XVI asr|XVI]]-asrda [[Portugaliya]] taʼsiriga tushib, [[1975]]-yilgacha [[Portugaliya imperiyasi|Portugaliyaning]] mustamlakasi boʻlib qolgan. Ichki mojaro bir tomonlama mustaqillik eʼlon qilinishidan va Indoneziya istilosi anneksiyasidan oldin boʻlgan. Qarshilik butun ''Indoneziya hukmronligi davrida'' davom etib, [[1999]]-yilda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] homiyligidagi oʻz taqdirini oʻzi belgilash akti Indoneziyaning hudud usti nazoratdan voz kechishiga olib kelgan. [[2002-yil]] 20-mayda Timor-Sharqiy davlat sifatida [[XXI asr|XXI]]-asrning birinchi yangi suveren davlatiga aylangan. [[2002]]-yili [[Indoneziya]] bilan munosabatlar oʻrnatilgach, [[Indoneziya]] ham Sharqiy Timorning [[ASEAN Basketbol Ligasi|ASEANga]] qoʻshilganda qoʻllab-quvvatlangan. Milliy hukumat yarim prezidentlik tizimida ishlay boshlaganda xalq tomonidan saylangan prezident hokimiyatni [[Parlament|Milliy parlament]] tomonidan tayinlanadigan bosh vazir bilan taqsimlagan. Koʻpgina mahalliy rahbarlar norasmiy taʼsirga ega boʻlsa-da, hokimiyat milliy hukumat ostida markazlashtirilgan. Mamlakat xalqaro hamkorlik siyosatini yuritadi, [[Portugal]] tillari mamlakatlari hamjamiyatining aʼzosi, [[Tinch okeani]] orollari forumining kuzatuvchisi va [[ASEAN]] aʼzoligiga daʼvogar hisoblangan. Mamlakat nisbatan qashshoqligicha qolmoqda, iqtisodiyoti tabiiy resurslarga, ayniqsa neftga va xorijiy yordamga tayanib qolgan. Aholining umumiy soni - 1,1 milliondan oshdi va tugʻilish darajasi yoshlarga nisbatan yuqoriladi. Taʼlim soʻnggi yarim asrda savodxonlikni oshirishga olib keldi, ayniqsa [[portugal]] va ''tetumning'' ikki rasmiy tillarida. Yuqori etnik va til xilma-xilligi mamlakatda soʻzlashadigan 30 ta mahalliy tilidan namoyon boʻlgan. == Tabiati == Sharqiy Timor Timor orolining shimoli-sharqida joylashgan. Relyefi, asosan, togʻli, eng baland joyi [[2960]] m; balchiqli vulkanlar bor. Iqlimi subekvatorial, mussonli. Sohilda temperatura yil davomida 25°-27°. Yillik yogʻin [[500]]&nbsp;mm atrofida (may – noyabr quruq mavsum). [[Fayl:Maubisse, East Timor (312826455).jpg|thumb|250 px |Sharqiy Timor|Maubisse, Sharqiy Timor]] == Nomlari == „Timor“ malay tilida „sharq“ degan maʼnoni anglatuvchi temur soʻzidan olingan boʻlib, „Sharqiy Sharq“ degan maʼnoni anglatuvchi tavtologik joy nomiga olib kelagan va Indoneziya tilida bu Timor Timur nomini keltirib chiqaragan (bu nom faqat Indoneziyaning sobiq de-fakto provinsiyasiga ishora qiladi va bu mamlakatga nisbatan Timor Leste soʻzi bilan ishlatilgan),Portugal tilida mamlakat Sharqiy Timor Leste „sharq“ degan maʼnoni anglatgan. Tetumda bu Timór Lorosaʼe Lorosaʼe soʻzma-soʻz „quyosh chiqadigan joy“ deb tarjima qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |author1=Amy Ochoa Carson |title=East Timor's Land Tenure Problems: A Consideration of Land Reform Programs in South Africa and Zimbabwe |journal=Indiana International & Comparative Law Review |date=2007 |volume=17 |issue=2 |page=395 |doi=10.18060/17554 |url=https://mckinneylaw.iu.edu/iiclr/pdf/vol17p395.pdf |access-date=2023-07-03 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327234251/https://mckinneylaw.iu.edu/iiclr/pdf/vol17p395.pdf |url-status=live | issn=1061-4982}}</ref><ref name="tetun.org">{{Veb manbasi|url=https://tetun.org/|title=tetun.org|website=tetun.org|access-date=2023-07-03|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507181507/https://tetun.org/|url-status=live}}</ref>. Sharqiy Timorning konstitutsiyasi [[ingliz tili]] boʻyicha rasmiy nomlari „Timor-Leste Demokratik Respublikasi“<ref name="ConstitENG">{{Veb manbasi|title=Constitution of the Democratic Republic of Timor-Leste|url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf|website=Government of Timor-Leste|access-date=2 September 2016|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221151231/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="UNGEGN2011">{{Veb manbasi|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf|title=UNGEGN list of country names|date=2–6 May 2011|access-date=14 August 2016|publisher=[[United Nations Group of Experts on Geographical Names]]|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811023432/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf|url-status=live}}</ref>, Portugal tilida „República Democrática de Timor-Leste“<ref name="ConstitPORT">{{Veb manbasi|title=Constituição da República Democrática de Timor|url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_PT.pdf|website=Government of Timor-Leste|access-date=2 September 2016|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114050305/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_PT.pdf|url-status=live}}</ref> va tetum tilida „Repúblika Demokrátika Timor-Leste“<ref name="ConstitTETUM">{{Veb manbasi|title= Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timór-Leste|url= http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_TT.pdf|website= Government of Timor-Leste|access-date=2023-07-03|archive-date= 17 May 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517092735/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_TT.pdf|url-status= live}}</ref>. Ismning rasmiy qisqa shakli „Timor-Leste“ boʻlib<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TL |title=TL |publisher=ISO |access-date=24 October 2022 |archive-date=2023-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617031837/https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TL |url-status=live }}</ref>, ISO kodlari<ref>{{Veb manbasi|url=https://2009-2017.state.gov/p/eap/ci/tt|title= US Department of State: Timor-Leste|publisher= State.gov| date=2023-07-03|access-date=2023-07-03}}</ref> TLS va TL nomlari bilan ishlatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cia.gov/index.html|title= CIA World Factbook|publisher=US Govt.|date=2023-07-03}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Declaration of East Timor (1975).jpg|thumb|300 px |left|alt=Sharqiy Timor| Sharqiy Timordeklaratsiyasi (1975-yil)]] Sharqiy Timor [[Portugaliya]]ning sobiq mustamlakasi. 1974-yil Portugaliya Sharqiy Timor aholisining oʻz huquqini oʻzi belgilash va mustaqillik huquqini tan oldi. 1975-yil noyabrda Sharqiy Timor mustaqilligi uchun inqilobiy front Sharqiy Timor mustaqilligini eʼlon qildi, ammo [[Indoneziya]] tarafdori boʻlgan guruxlar Sharqiy Timorni Indoneziyaga qoʻshilganligini bildirdi. Indoneziya oʻz qoʻshinlarini Sharqiy Timorga olib kirdi va unga provinniya maqomini berdi. 1999-yilda oʻtkazilgan referendumda Sharqiy Timor aholisining aksariyati mustaqil davlat qurish tarafdori ekanligini bildirdi. 25 yil davom etgan kurashdan soʻng Sharqiy Timor 2002-yil 20 mayda mustaqillikka erishdi va Shanana Gujmau uning birinchi prezidenti etib saylandi. 2002-yildan BMT aʼzosi. Xoʻjaligi. Iqtisodiyotining asosi – qishloq xoʻjaligi Eksport uchun kofe, kauchukli daraxt, [[kokos palmasi]] oʻstiriladi. Ichki ehtiyoj uchun sholi, makkajoʻxori, shakarqamish, taro, yams, supurgi ekiladi. Echki, yilqi, buyvol boqiladi. Dengizdan baliq ovlanadi. 1980-yillarning boshigacha sandal daraxti yogʻochini chetga olib chiqib ketish katta daromad keltirgan, keyinchalik uni kesish cheklandi. Qishloq xoʻjaligi xom ashyolarini qayta ishlovchi korxonalar bor. Pul birligi – timor eskudosi, rupiya. === Tarixdan oldingi va klassik davrlar === Sharqiy Timorning sharqiy chekkasida joylashgan Yerimalaydagi madaniy yodgorliklar 42 000-yil oldinga tegishli<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Marwick |first1=Ben |last2=Clarkson |first2=Chris |last3=O'Connor |first3=Sue |last4=Collins |first4=Sophie |date=2016 |title=Early Modern Human Lithic Technology from Jerimalai, East Timor |url=http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4268 |journal=Journal of Human Evolution |type=Submitted manuscript |volume=101 |pages=45–64 |doi=10.1016/j.jhevol.2016.09.004 |pmid=27886810 |access-date=2023-07-03 |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827010511/http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4268/ |url-status=live }}</ref>. Maʼlum boʻlgan birinchi aholi bu mintaqa boʻylab avstralo-melaneziya migratsiyasi paytida kelgan boʻlib, ehtimol hozirgi papua tillariga prekursorlarni olib kelgan<ref>{{Jurnal manbasi|last1=Gomes |first1=Sibylle M. |last2=Bodner |first2=Martin |last3=Souto |first3=Luis |last4=Zimmermann |first4=Bettina |last5=Huber |first5=Gabriela |last6=Strobl |first6=Christina |last7=Röck |first7=Alexander W. |last8=Achilli |first8=Alessandro |last9=Olivieri |first9=Anna |last10=Torroni |first10=Antonio |last11=Côrte-Real |first11=Francisco |last12=Parson |first12=Walther |date=14 February 2015 |title=Human settlement history between Sunda and Sahul: a focus on East Timor (Timor-Leste) and the Pleistocenic mtDNA diversity |url=https://doi.org/10.1186/s12864-014-1201-x |journal=BMC Genomics |volume=16 |issue=1 |pages=2, 14 |doi=10.1186/s12864-014-1201-x |issn=1471-2164 |pmc=4342813 |pmid=25757516 |access-date=2023-07-03 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152312/https://bmcgenomics.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12864-014-1201-x |url-status=live }}</ref>. Avstroosiyo tilida soʻzlashuvchilarning keyinchalik koʻchishi gumon qilingan, ammo bunday tillar mavjud boʻlib qolmagan<ref>{{Jurnal manbasi|last1=Oliveira |first1=Sandra |last2=Nägele |first2=Kathrin |last3=Carlhoff |first3=Selina |last4=Pugach |first4=Irina |last5=Koesbardiati |first5=Toetik |last6=Hübner |first6=Alexander |last7=Meyer |first7=Matthias |last8=Oktaviana |first8=Adhi Agus |last9=Takenaka |first9=Masami |last10=Katagiri |first10=Chiaki |last11=Murti |first11=Delta Bayu |last12=Putri |first12=Rizky Sugianto |last13=Mahirta |last14=Petchey |first14=Fiona |last15=Higham |first15=Thomas |date=9 June 2022 |title=Ancient genomes from the last three millennia support multiple human dispersals into Wallacea |journal=Nature Ecology & Evolution |language=en |volume=6 |issue=7 |pages=1024–1034 |doi=10.1038/s41559-022-01775-2 |pmid=35681000 |pmc=9262713 |issn=2397-334X}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |author=Truman Simanjuntak |url=http://press.anu.edu.au/publications/series/terra-australis/new-perspectives-southeast-asian-and-pacific-prehistory-terra |title=New Perspectives in Southeast Asian and Pacific Prehistory |date=2017-03-24 |publisher=ANU Press |isbn=978-1-76046-094-5 |editor-last=Piper |editor-first=Philip |edition=1st |doi=10.22459/ta45.03.2017 |editor-last2=Matsumura |editor-first2=Hirofumi |editor-last3=Bulbeck |editor-first3=David |chapter=The Western Route Migration: A Second Probable Neolithic Diffusion to Indonesia |chapter-url=https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/n2320/pdf/ch11.pdf |access-date=2023-07-03|archive-date=2 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180602120340/https://press.anu.edu.au/publications/series/terra-australis/new-perspectives-southeast-asian-and-pacific-prehistory-terra |url-status=live }}</ref>. Avstroneziya xalqlarining kelishi yangi tillarni olib keldi va oroldagi mavjud madaniyatlar bilan birlashdi<ref>{{jurnal manbasi |last=O’Connor |first=Sue |date=15 October 2015 |title=Rethinking the Neolithic in Island Southeast Asia, with Particular Reference to the Archaeology of Timor‑Leste and Sulawesi |url=https://journals.openedition.org/archipel/362 |journal=Archipel |issue=90 |pages=15–47 |doi=10.4000/archipel.362 |s2cid=204467392 |issn=0044-8613 |access-date=24 October 2022 |archive-date=2023-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024140750/https://journals.openedition.org/archipel/362 |url-status=live }}</ref>. Timorlarning kelib chiqishi haqidagi afsonalar janubga qoʻnmasdan oldin orolning sharqiy chekkasida suzib yurgan koʻchmanchilar haqida hikoya qilgan<ref>{{jurnal manbasi|last1=O’Connor |first1=Sue |title=Rethinking the Neolithic in Island Southeast Asia, with Particular Reference to the Archaeology of Timor‑Leste and Sulawesi |journal=Archipel |date=2015 |volume=90 |doi=10.4000/archipel.362 |s2cid=204467392 |url=https://journals.openedition.org/archipel/362 |doi-access=free |access-date=2023-07-04|archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024140750/https://journals.openedition.org/archipel/362 |url-status=live}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last1=Donohue |first1=Mark |last2=Denham |first2=Tim |title=Farming and Language in Island Southeast Asia Reframing Austronesian History |journal=Current Anthropology |date=April 2010 |volume=51 |issue=2 |pages=223–256 |doi=10.1086/650991 |s2cid=4815693 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/650991 |access-date=2023-07-04|archive-date=4 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804043702/http://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/650991 |url-status=live }}</ref>. Bu odamlar baʼzan Malay yarim orolidan yoki Sumatraning Minangkabau togʻliklaridan ekanliklari qayd etilgan. Avstroneziyaning Timorga koʻchishi orolda qishloq xoʻjaligining rivojlanishi bilan bogʻliq boʻlgan. Ushbu davrda Timorning siyosiy tizimi haqida maʼlumotlar cheklangan boʻlsada, orolda odat huquqi bilan boshqariladigan oʻzaro bogʻliq boʻlgan qator siyosatlar ishlab chiqilgan. Muayyan muqaddas uy atrofida joylashgan kichik jamoalar kengroq sukolarning (yoki knyazliklarning) bir qismi boʻlib, ular oʻzlari liurai boshchiligidagi yirik shohliklarning bir qismi boʻlgan. Ushbu shohliklar ichidagi hokimiyat ikki shaxs tomonidan amalga oshirildi, liuraning dunyoviy kuchi, odatda, saltanatning asosiy muqaddas uyi bilan bogʻliq boʻlgan. Rai Nainning ruhiy kuchi bilan muvozanatlangan. Bu siyosatlar koʻp boʻlib, oʻzgaruvchan ittifoqlar va munosabatlarni koʻrdi, ammo ularning koʻplari yetarlicha barqaror ediki, ular <nowiki>XVI</nowiki> asrdagi dastlabki Yevropa hujjatlaridan Portugaliya hukmronligi oxirigacha qoldi. Ehtimol, oʻn uchinchi asrdan boshlab, orol sandal daraxtini eksport qilgan,<ref name="Schwarz1994">{{kitob manbasi|last=Schwarz|first=A.|year=1994|title=A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s|page=[https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw/page/198 198–199]|publisher=Westview Press|isbn=978-1-86373-635-0|url=https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw/page/198}}</ref> 267  bu ham hunarmandchilikda, ham parfyumeriya manbai sifatida baholangan.[25] Timor XIV-asrga kelib sandal daraxti, asal va mum eksport qiladigan Janubi-Sharqiy Osiyo, Xitoy va Hindiston savdo tarmoqlariga kiritilgan. Orol Majapaxit imperiyasi tomonidan oʻlpon manbai sifatida qayd etilgan<ref name="Paulino2011">{{kitob manbasi |last1=Paulino |first1=Vincente |editor1-last=Jarnagin |editor1-first=Laura |title=Culture and Identity in the Luso-Asian World |date=2011 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789814345507 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4A_RzBG4DjIC&pg=PA88 |chapter=Remembering the Portuguese Presence in Timor and its Contribution to the Making of Timor's National and Cultural Identity |access-date=9 October 2023-07-04 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009025549/https://books.google.com/books?id=4A_RzBG4DjIC&pg=PA88 |url-status=live }}</ref>. XVI-asr boshlarida yevropalik tadqiqotchilarni orolga jalb qilgan sandal daraxti boʻlgan. Yevropaning ilk borligi savdo bilan cheklangan va birinchi portugal aholi punkti yaqin atrofdagi Solor orolida boʻlgan<ref name="Paulino2011"/>. === Portugaliya davri (1769—1975) === [[Fayl:Planta de Cailacao (1727), Arquivo Histórico Ultramarino.jpg|thumb|left|alt=Qoʻlda chizilgan qora va oq rasmda Portugal kuchlari va ularning ittifoqchilari oʻrtasida isyon koʻtargan qirollik armiyasiga qarshi jang aks ettirilgan|1726-yildagi Kailako jangi, yangi bosh soligʻi joriy qilinganidan keyin qoʻzgʻolonning bir qismi tasvirlangan.]] Portugaliyaning Timorda mavjudligi juda cheklangan va savdo-sotiq yaqin orollardagi portugal aholi punktlari tomonidan olib borilgan<ref name="Lundhal2019"/>. Faqat <nowiki>XVII</nowiki> asrda ular orolda koʻproq toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirok etishgan, bu gollandlar tomonidan boshqa orollardan haydab chiqarilishi natijasida boʻlgan<ref name="Paulino2011"/>.1613-yilda Solor yoʻqolganidan keyin portugallar Floresga koʻchib oʻtishgan.1646-yilda poytaxt Timorning gʻarbiy qismidagi Kupangga koʻchib oʻtdi, 1652-yilda Kupang ham Gollandiyaga yutqazilishidan oldin, portugallar Lifauga hozirgi Sharqiy Timorning Oecusse eksklaviga koʻchib oʻtgan<ref name="Paulino2011"/>.Orolning sharqidagi samarali Yevropa istilosi faqat 1769-yilda, Dili shahri tashkil etilgandan soʻng boshlangan, ammo amalda nazorat juda cheklangan boʻlib qolgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/carneiroSousa.rtf|title=The Portuguese Colonization and the Problem of East Timorese Nationalism|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061123193421/http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/carneiroSousa.rtf|archive-date=2023-07-04}}</ref>. Orolning Gollandiya va Portugal qismlari oʻrtasidagi aniq chegara 1914-yilda Doimiy Arbitraj sudi tomonidan oʻrnatilgan va tegishli ravishda Indoneziya, Sharqiy Timorning voris davlatlari oʻrtasidagi xalqaro chegara boʻlib qolgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Deeley |first=Neil |title=The International Boundaries of East Timor |year=2001 |pages=8}}</ref>.Portugaliyaliklar uchun Sharqiy Timor oʻn toʻqqizinchi asr oxirigacha infratuzilma va taʼlimga minimal investitsiyalar bilan qarovsiz savdo nuqtasi boʻldi<ref name="Lundhal2019"/>. Portugaliya oʻz mustamlakasi ichki hududlarida haqiqiy nazorat oʻrnatganida ham, investitsiyalar minimal boʻlib qolgan. Sandal daraxti asosiy eksport mahsulotidan biri va XIX-asr oʻrtalarida kofe eksporti muhim boʻlgan<ref name="Villiers1994">{{jurnal manbasi|last1=Villiers |first1=John |title=The Vanishing Sandalwood of Portuguese Timor |journal=Itinerario |date=July 1994 |volume=18 |issue=2 |doi=10.1017/S0165115300022518 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/vanishing-sandalwood-of-portuguese-timor/29971F19F8EDC85DF7D8F866EA3DEA13 |pages=89–93 |s2cid=162012899 |access-date=23 October 2022 |archive-date=2023-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023111224/https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/vanishing-sandalwood-of-portuguese-timor/29971F19F8EDC85DF7D8F866EA3DEA13 |url-status=live }}</ref>. XX-asrning boshlarida sustlashgan ichki iqtisodiyot Portugallarni oʻz mustamlakalaridan koʻproq boylik olishga undadi, bu esa Sharqiy Timor qarshiliklariga uchradi<ref name="Schwarz1994"/>. Koloniya [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida iqtisodiy yuk sifatida koʻrilgan va Portugaliya tomonidan kam qoʻllab-quvvatlangan yoki boshqaruvga ega boʻlmagan<ref name="Lundhal2019"/>. === Indoneziya istilosi (1975-1999) === [[Fayl:East Timor Demo.jpg|thumb|"Indoneziya Sharqiy Timordan HOZIR" degan yozuvni ushlab turgan namoyishchilar|1999-yil sentyabr oyida Avstraliyada Sharqiy Timorning Indoneziya tomonidan bosib olinishi Indoneziyadan mustaqillik uchun namoyishlar.]] Fretilin bosqinga dastlab armiya sifatida qarshilik koʻrsatgan, 1978-yil noyabrigacha hududni ushlab turdi va partizanga qarshilik qildi<ref name="Niner2000">{{Jurnal manbasi|last1=Niner |first1=Sarah |title=A long journey of resistance: The origins and struggle of the CNRT |journal=Bulletin of Concerned Asian Scholars |date=2000 |volume=32 |issue=1–2 |pages=11–18 |doi=10.1080/14672715.2000.10415775 |s2cid=147535429 |issn=0007-4810|doi-access=free }}</ref>.Indoneziyaning Timorni bosib olishi zoʻravonlik va shafqatsizlik bilan ajralib turgan. Sharqiy Timorda Qabul qilish, Haqiqat va Yarashuv Komissiyasi uchun tayyorlangan batafsil statistik hisobotda 1974—1999-yillar oraligʻida kamida 102,800 mojaro bilan bogʻliq oʻlimlar, jumladan, taxminan 18,600 oʻlim va ochlik kasallikdan 84,200 ortiqcha oʻlim qayd etilgan. Ushbu davrdagi mojarolar bilan bogʻliq oʻlimlarning umumiy sonini maʼlumotlar yoʻqligi sababli aniqlash qiyin. Portugal, Indoneziya va [[katolik cherkovi]] maʼlumotlariga asoslangan hisob-kitoblarga koʻra, bu 200 000 ga yaqin boʻlishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|author=Benetech Human Rights Data Analysis Group|title=The Profile of Human Rights Violations in Timor-Leste, 1974–1999|work=A Report to the Commission on Reception, Truth and Reconciliation of Timor-Leste|publisher=Human Rights Data Analysis Group (HRDAG)|date=9 February 2006|url=https://hrdag.org/content/timorleste/Benetech-Report-to-CAVR.pdf|pages=2–4|archive-date=2023-07-05|access-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221223050311/https://hrdag.org/content/timorleste/Benetech-Report-to-CAVR.pdf|url-status=live}}</ref>.Qatagʻon va cheklovlar sogʻliqni saqlash, taʼlim infratuzilmasi va xizmatlarining yaxshilanishiga qarshi turdi, yaʼni turmush darajasida umuman yaxshilanish kuzatilmadi; iqtisodiy oʻsish asosan Indoneziyaning boshqa joylaridan kelgan muhojirlarga foyda keltirgan<ref name="Lundhal2019"/>.Taʼlimning ulkan kengayishi indoneziya tilidan foydalanishni va rivojlanish uchun boʻlgani kabi ichki xavfsizlikni ham oshirishga qaratilgan<ref>{{Veb manbasi|last1=Lutz |first1=Nancy Melissa |title=Colonization, Decolonization and Integration: Language Policies in East Timor, Indonesia |url=http://www.ci.uc.pt/timor/language.htm |publisher=Australian National University |date=20 November 1991 |access-date= 2023-07-05 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531134124/http://www.ci.uc.pt/timor/language.htm |url-status=live }}</ref>. 1991-yilda Indoneziya harbiylari tomonidan 200 dan ortiq namoyishchilarning qatliom qilinishi mustaqillik uchun burilish nuqtasi boʻlgan, Indoneziyaga xalqaro bosimni kuchaytirgan. Indoneziya prezidenti Suxarto<ref name="Niner2000"/> isteʼfoga chiqqanidan soʻng, Avstraliya Bosh vaziri Jon Xovardning maktubi bilan yangi prezident BJ Habibi mustaqillik boʻyicha [[referendum]] oʻtkazishga qaror qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|date=2008-11-15 |title=Howard pushed me on E Timor referendum: Habibie |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2008-11-16/howard-pushed-me-on-e-timor-referendum-habibie/207044 |access-date=2023-07-05 |archive-date=2023-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220608022946/https://www.abc.net.au/news/2008-11-16/howard-pushed-me-on-e-timor-referendum-habibie/207044 |url-status=live }}</ref>.Indoneziya va Portugaliya oʻrtasidagi BMT homiyligidagi kelishuv 1999-yil avgust oyida BMT nazorati ostidagi xalq referendumini oʻtkazishga ruxsat berildi. Mustaqillik uchun aniq ovoz berish Indoneziya armiyasi elementlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Sharqiy Timorning integratsiyani qoʻllab-quvvatlovchi militsiyalari tomonidan zoʻravonliklarning jazolash kampaniyasi bilan kutib olingan. Bunga javoban Indoneziya hukumati koʻp millatli tinchlikparvar kuchlarga – INTERFET tartibni tiklash va Sharqiy Timorlik qochqinlar, ichki koʻchirilganlarga yordam berishga ruxsat bergan. 1999-yil 25-oktyabrda Sharqiy Timor maʼmuriyati Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sharqiy Timordagi oʻtish davri maʼmuriyati (UNTAET) orqali BMT tomonidan qabul qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://thediplomat.com/2013/08/one-mans-legacy-in-east-timor/|title=One Man's Legacy in East Timor|website=thediplomat.com|access-date=30 May 2020|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025609/https://thediplomat.com/2013/08/one-mans-legacy-in-east-timor/|url-status=live}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/peace/etimor/etimor.htm|title=United Nations Transitional Administration In East Timor – UNTAET|publisher=United Nations|access-date=17 July 2011|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213015403/http://www.un.org/peace/etimor/etimor.htm|url-status=live}}</ref>. INTERFETni joylashtirish 2000-yil fevral oyida harbiy qoʻmondonlikning BMTga oʻtkazilishi bilan yakunlangan<ref>{{Veb manbasi|author=Etan/Us|url=http://www.etan.org/et2000a/february/13-19/14untake.htm|title=UN takes over East Timor command|publisher=Etan.org|date=15 February 2000|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610133207/http://www.etan.org/et2000a/february/13-19/14untake.htm|url-status=live}}</ref>. === Zamonaviy davr === [[Fayl:Präsidentschaftswalhkampf JRH 2007.JPG|thumb|upright|José Ramos-Horta anʼanaviy rasmiy kiyimda jurnalistlar bilan suhbatlashmoqda (1996-yil Nobel tinchlik mukofoti sovrindori, Sharqiy Timorning ikkinchi prezidenti)]] 2001-yil 30-avgustda Sharqiy Timor BMT tomonidan tashkil etilgan birinchi saylovda Taʼsis Assambleyasi aʼzolarini saylash uchun ovoz bergan<ref name="ConstitENG" /><ref name="UNOct01">{{Veb manbasi|title=Council Endorses Proposal to Declare East Timor's Independence 20 May 2002 |date=31 October 2001 |url=https://www.un.org/press/en/2001/sc7192.doc.htm |access-date=2 September 2016 |author=Security Council |website=United Nations |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914205142/https://www.un.org/press/en/2001/sc7192.doc.htm |url-status=live }}</ref>. 2002-yil 22-martda Konstitutsiyaning Taʼsis majlisi tasdiqlangan<ref name="ConstitENG" />.2002-yilning may oyiga kelib 205 mingdan ortiq qochqin qaytib kelgan<ref>{{Veb manbasi|title=East Timor: More than 1,000 refugees return since beginning of month|url=http://reliefweb.int/report/timor-leste/east-timor-more-1000-refugees-return-beginning-month|publisher=ReliefWeb|access-date=13 February 2013|date=10 May 2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022132121/http://reliefweb.int/report/timor-leste/east-timor-more-1000-refugees-return-beginning-month|url-status=live}}</ref>. 2002-yil 20-mayda Sharqiy Timor Demokratik Respublikasi Konstitutsiyasi kuchga kirdi va Sharqiy Timor BMT tomonidan mustaqil deb tan olindi<ref>{{Veb manbasi|title=Constitution of the Democratic Republic of East Timor|url=http://www.refworld.org/docid/3dd8dd484.html|website=refworld|date=20 May 2002|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423170236/https://www.refworld.org/docid/3dd8dd484.html|url-status=live}}</ref>.Taʼsis Assambleyasi Milliy parlament deb oʻzgartirilgach Xanana Gusmão mamlakatning birinchi prezidenti etib saylangan<ref name="Aucoin2010">{{kitob manbasi|last1=Aucoin |first1=Louis |last2=Brandt |first2=Michele |title=Framing the State in Times of Transition: Case Studies in Constitution Making |date=1 April 2010 |publisher=United States Institute of Peace |isbn=978-1601270559 |chapter=East Timor’s Constitutional Passage to Independence |chapterurl=https://www.usip.org/sites/default/files/Framing%20the%20State/Chapter9_Framing.pdf |page=254, 270 |access-date= 2023-07-05|archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024131456/https://www.usip.org/sites/default/files/Framing%20the%20State/Chapter9_Framing.pdf |url-status=live }}</ref>. 2002-yil 27-sentyabrda mamlakat BMTga aʼzo davlat boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|title=Unanimous Assembly decision makes Timor-Leste 191st United Nations member state|url=https://www.un.org/press/en/2002/ga10069.doc.htm|publisher=United Nations|date=27 September 2002|access-date=2023-07-05|archive-date=1 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151101142500/https://www.un.org/press/en/2002/ga10069.doc.htm|url-status=live}}</ref>. 2006-yilda tartibsizliklar inqirozi va fraksiyaviy janglar 155 000 kishini uylarini tark etishga majbur qilgan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tartibni tiklash uchun xavfsizlik kuchlarini yuborgan<ref name="abc 2012-12-30">{{Veb manbasi|title=UN wraps up East Timor mission|url=http://www.abc.net.au/news/2012-12-31/an-un-wraps-up-east-timor-mission/4448044|work=ABC News (Australia)|date=30 December 2012|access-date=2023-07-05|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115030534/http://www.abc.net.au/news/2012-12-31/an-un-wraps-up-east-timor-mission/4448044|url-status=live}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6759703,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113222417/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6759703%2C00.html|archive-date=2020-07-05|title=East Timor May Be Becoming Failed State|date=13 January 2008|location=London|url-status=dead }}</ref>.Bir yildan keyin Gusmão yana bir muddatga nomzod boʻlishdan bosh tortdi. Yil oʻrtalarida prezidentlik saylovlariga tayyorgarlik jarayonida kichik noxush hodisalar roʻy berdi va José Ramos-Horta prezident etib saylandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212690/Election_report_East_Timor_9_April_2007.pdf |title=Delegation to Observe the Presidential Elections in the Democratic Republic of Timor-Leste |author=Ana Gomes |publisher=European Parliament |date=11 April 2007 |access-date=2023-07-05|archive-date=16 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216001405/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212690/Election_report_East_Timor_9_April_2007.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|author1=Jose Cornelio Guterres |title=Timor-Leste: A Year of Democratic Elections |journal=Southeast Asian Affairs |date=2008 |pages=359–372 |jstor=27913367 |url=https://www.jstor.org/stable/27913367 |access-date= 2024-09-24 |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024131455/https://www.jstor.org/stable/27913367 |url-status=live }}</ref>.2007-yil iyun oyida Gusmão parlament saylovlarida ishtirok etdi va Timorni qayta qurish milliy kongressi (CNRT) partiyasi rahbarida bosh vazir boʻldi. 2008-yil fevral oyida Ramos-Xorta suiqasd paytida ogʻir jarohat oldi; Bosh vazir Gusmão ham alohida otishmalarga duch keldi, ammo jabrlanmay qutulib qoldi. Tartibni saqlashga yordam berish uchun zudlik bilan avstraliyalik qoʻshimcha kuchlar yuborilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7238142.stm |title=Shot East Timor leader 'critical' |date=11 February 2008 |work=[[BBC News]] |access-date=2023-07-05 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914203716/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7238142.stm |url-status=live }}</ref>. 2011-yil mart oyida BMT politsiya kuchlari ustidan operativ nazoratni Sharqiy Timor hukumatiga topshirdi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tinchlikparvarlik missiyasini 2012-yil 31-dekabrda yakunlangan<ref name="abc 2012-12-30"/>. 2017-yilning may oyida chap markazchi Fretilin partiyasidan Fransisko Guterrish prezident boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14952883|title=East Timor profile – Timeline|work=BBC News|date=26 February 2018|access-date=2023-07-05|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531005105/https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14952883|url-status=live}}</ref>.Fretilin rahbari Mari Alkatiri 2017-yil iyulida boʻlib oʻtgan parlament saylovlaridan soʻng koalitsiya hukumatini tuzdi. Bu hukumat tez orada qulab tushdi va bu 2018-yilning may oyida ikkinchi umumiy saylovga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://asia.nikkei.com/Politics/East-Timor-votes-in-second-general-election-in-10-months|title=East Timor votes in second general election in 10 months|last=Roughneen|first=Simon|date=12 May 2018|work=[[The Nikkei|Nikkei]] Asia|access-date=2023-07-05|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212255/https://asia.nikkei.com/Politics/East-Timor-votes-in-second-general-election-in-10-months|url-status=live}}</ref>. 2018-yil iyun oyida sobiq prezident va mustaqillik kurashchisi Taur Matan Ruak yangi bosh vazir boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.reuters.com/article/us-timor-politics-idUSKBN1JI1JO|title=New East Timor PM pledges to bring unity after political deadlock|first=Nelson de la|last=Cruz|newspaper=Reuters|date=22 June 2018|via=www.reuters.com|access-date= 2023-07-05|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213114/https://www.reuters.com/article/us-timor-politics-idUSKBN1JI1JO|url-status=live}}</ref>. José Ramos-Horta 2022-yilning 20-mayida Fransisko Guterrishga qarshi 2022-yil aprelida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarining ikkinchi bosqichida gʻalaba qozonib, yana prezident boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last1=France-Presse |first1=Agence |title=Timor-Leste presidential election: José Ramos-Horta wins in landslide |url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/21/timor-leste-presidential-election-jose-ramos-horta-wins-in-landslide |work=the Guardian |date=20 April 2022 |language=en |access-date=2023-07-05 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421074707/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/21/timor-leste-presidential-election-jose-ramos-horta-wins-in-landslide |url-status=live }}</ref>. == Siyosat va hukumat == [[Fayl:Xanana 2011.jpg|thumb|left|250 px|alt=Xanana Gusmão gʻarb uslubidagi kostyumda,|Indoneziya istilosi tugaganidan keyin, Sharqiy Timorning birinchi prezidenti]] Sharqiy Timorning siyosiy tizimi yarim prezidentlik tizimi boʻlib, Portugaliya tizimiga asoslangan<ref name="SpL">{{Jurnal manbasi|last1=Neto|first1=Octávio Amorim|last2=Lobo|first2=Marina Costa|year=2010|title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026|journal=APSA 2010 Annual Meeting Paper|ssrn=1644026|access-date=6 May 2022|archive-date=2023-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006075857/http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026|url-status=live}}</ref><ref name="Shoesmith2020">{{Jurnal manbasi |last1=Shoesmith |first1=Dennis |title=Party Systems and Factionalism in Timor-Leste |journal=Journal of Current Southeast Asian Affairs |date=24 January 2020 |volume=39 |issue=1 |pages=167–186 |doi=10.1177/1868103419889759 |s2cid=214341149 |doi-access=free }}</ref>. Konstitutsiyada prezident va bosh vazir oʻrtasida ijro hokimiyati boʻlinishi va ijroiya, qonun chiqaruvchi, sud hokimiyatlari oʻrtasidagi hokimiyatlarning boʻlinishi bergilab qoʻyilgan<ref name="BTI2022"/>. Qonun chiqaruvchi hokimiyatda ham, [[ijro etuvchi hokimiyat]]<nowiki/>da ham jismoniy shaxslar ishtirok etishi mumkin emas. Qonun chiqaruvchi hokimiyat ijro etuvchi hokimiyatni tekshirishni taʼminlash uchun moʻljallangan va amalda ijro etuvchi hokimiyat barcha siyosiy partiyalar qoshida [[qonun chiqaruvchi hokimiyat]] ustidan nazoratni saqlab qoldi, bu siyosiy partiyalar va koalitsiyalarda alohida liderlarning hukmronligini aks ettirgan<ref name="Shoesmith2020"/>. Vazirlar kengashi orqali ijro etuvchi hokimiyat baʼzi rasmiy qonun chiqaruvchi vakolatlarga ham ega<ref name="Shoesmith2020"/>. Ijroiya organlarining aralashuvi holatlari mavjud boʻlsa-da, sud tizimi mustaqil ishlaydi. Baʼzi sudlar xavfsizroq hududlardagilar uchun kirishni yaxshilash uchun joylar oʻrtasida almashgan. Siyosiy ritorikaga qaramay, konstitutsiya va demokratik institutlar siyosatchilar tomonidan kuzatilgan va hukumat oʻzgarishi tinch oʻtgan. Saylovlar mustaqil organ tomonidan oʻtkaziladi, saylovchilarning faolligi yuqori, taxminan 70% dan 85% gacha<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.electionguide.org/countries/id/63/ |title=Democratic Republic of Timor-Leste |publisher=International Foundation for Electoral Systems |access-date=2023-07-05|archive-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227042808/https://www.electionguide.org/countries/id/63/ |url-status=live }}</ref>. [[Siyosiy tizim]] keng jamoatchilik tomonidan qabul qilingan. Sharqiy Timor davlati boshligʻi respublika prezidenti boʻlib, besh yillik muddatga xalq ovozi bilan saylanadi va koʻpi bilan ikki yil muddatga saylanishi mumkin<ref name="FreedomHouse2021">{{Veb manbasi |url=https://freedomhouse.org/country/timor-leste/freedom-world/2021 |title=Timor-Leste |publisher=Freedom House |date=2021 |access-date=2023-07-05|archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422195309/https://freedomhouse.org/country/timor-leste/freedom-world/2021 |url-status=live }}</ref>. Rasmiy ravishda, toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan prezident shunga oʻxshash tizimlardagilarga nisbatan nisbatan cheklangan vakolatlarga ega, bosh vazir va vazirlar kengashini tayinlash va lavozimidan ozod qilish vakolatiga ega emas. Biroq, ular toʻgʻridan-toʻgʻri saylanganligi sababli, oʻtgan prezidentlar katta norasmiy kuch va taʼsirga ega boʻlgan.[2]: 175  Prezident hukumat qonunchiligiga veto qoʻyish, referendum oʻtkazish va parlamentni shakllantirish imkoni boʻlmagan taqdirda uni tarqatib yuborish huquqiga ega. hukumat yoki byudjetni qabul qiladi. Agar prezident qonun loyihasiga veto qoʻysa, parlament uchdan ikki koʻpchilik ovoz bilan vetoni bekor qilishi mumkin. Bosh vazir parlament tomonidan saylanadi, prezident koʻpchilik partiya yoki koalitsiya rahbarini bosh vazir etib tayinlagan. Sharqiy Timor va uning taklifiga binoan vazirlar mahkamasi, hukumat boshligʻi sifatida bosh vazir vazirlar mahkamasiga raislik qilagan<ref name="EUEOM2012">{{veb manbasi|url=https://www.eods.eu/library/EUEOM%20FR%20TIMOR%20LESTE%2028.09.2012_en.pdf |title=Timor-Leste Final Report Parliamentary Election 2012 |publisher=European Union Election Observation Mission |page=9 |date=2012 |access-date=2023-07-05 |archive-date=19 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619004840/https://www.eods.eu/library/EUEOM%20FR%20TIMOR%20LESTE%2028.09.2012_en.pdf |url-status=live }}</ref>. [[Fayl:National Parliament building, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|hight|300px|alt=Uni oʻrab turgan palma daraxtlari tepasida koʻtarilgan oq bino|Milliy parlament (Sharqiy Timor)|Milliy parlament Portugal tilidagi mamlakatlar hamjamiyati bayroqlari bilan qoplangan.]] Bir palatali Milliy parlamentdagi vakillar umumiy ovoz berish yoʻli bilan besh yillik muddatga saylangan. Oʻrindiqlar soni kamida 52 maksimal 65 gacha oʻzgarishi mumkin. Partiyalar parlamentga kirish uchun 3% ovozga ega boʻlishlari kerak, bunda D’Hondt usuli boʻyicha saralashdan oʻtgan partiyalar uchun oʻrinlar ajratilgan. Saylovlar raqobatbardosh koʻppartiyaviylik tizimi doirasida oʻtkazilgan. Mustaqillikka erishgach, hokimiyat Indoneziya istilosidan sal oldin tuzilgan va qarshilik koʻrsatgan Fretilin siyosiy partiyasi qoʻlida edi. Oʻz tarixini hisobga olgan holda, Fretilin oʻzini hukumatning tabiiy partiyasi sifatida koʻrdi va koʻp partiyaviy tizimni qoʻllab-quvvatlab, hukmron partiya tizimining rivojlanishini kutgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti va xalqaro hamjamiyatning mustaqillikdan oldin ham, keyin ham qoʻllab-quvvatlashi yangi shakllangan siyosiy tizimga 2006-yilgi inqiroz kabi zarbalardan omon qolish imkonini bergan. Parlament saylovlarida nomzodlar partiya roʻyxati tizimida yagona milliy okrug boʻyicha ishtirok etgan. Siyosiy partiyalar tomonidan koʻrsatilgan nomzodlarning har uchdan biri ayollar boʻlishi kerak. Bu tizim siyosiy partiyalarning xilma-xilligini targʻib qiladi, lekin saylovchilarga har bir partiya tomonidan tanlangan alohida nomzodlar ustidan kam taʼsir koʻrsatgan. Ayollar parlamentdagi oʻrinlarning uchdan biridan koʻprogʻini egallaydi, partiyalar qonunga koʻra ayol nomzodlarni qoʻyishi shart, lekin ular boshqa darajalarda, partiya rahbariyati ichida unchalik mashhur emas. Siyosiy boʻlinishlar sinfiy va geografik chiziq boʻylab mavjud. Mamlakatning sharqiy va gʻarbiy hududlari oʻrtasida Indoneziya hukmronligi ostida paydo boʻlgan tafovutlar tufayli keng tarqalgan boʻlinish mavjud. Ayniqsa, Fretilin Sharqiy hududlar bilan qattiq bogʻlangan. Siyosiy partiyalar mafkuradan koʻra koʻproq taniqli shaxslar bilan chambarchas bogʻlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.cartercenter.org/documents/1691.pdf |title=The East Timor Political and Election Observation Project Final Project Report |publisher=The Carter Center |date=April 2004 |page=11 |access-date=17 December 2023-07-06 |archive-date=17 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217180257/https://www.cartercenter.org/documents/1691.pdf |url-status=live }}</ref>. Timorni qayta qurish milliy kongressi Xanana Gusmão 2007-yilgi parlament saylovlarida Bosh vazirlikka nomzodini qoʻyish uchun tashkil etilganidan soʻng Fretilinga qarshi asosiy muxolifatga aylangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Ingram |first1=Sue |title=Parties, personalities and political power: legacies of liberal peace-building in Timor-Leste |journal=Conflict, Security and Development |date=2018 |volume=18 |issue=5 |page=374 |doi=10.1080/14678802.2018.1511163 |s2cid=149690926 |url=https://researchprofiles.anu.edu.au/en/publications/parties-personalities-and-political-power-legacies-of-liberal-pea |access-date=2023-07-06 |archive-date=17 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217180259/https://researchprofiles.anu.edu.au/en/publications/parties-personalities-and-political-power-legacies-of-liberal-pea |url-status=live }}</ref>. Har ikkala asosiy partiya nisbatan barqaror boʻlgan boʻlsa-da, ular Indoneziyaga qarshi qarshilik paytida mashhur boʻlgan shaxslardan iborat „eski gvardiya“ tomonidan boshqarilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://asiapacific.anu.edu.au/news-events/all-stories/timors-old-guard-marching |title=Timor's old guard marching on |last=Hynd |first=Evan |publisher=Australian National University |date=5 July 2012 |access-date= 2023-07-06 |archive-date=28 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528114332/https://asiapacific.anu.edu.au/news-events/all-stories/timors-old-guard-marching |url-status=dead }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/timor-leste-new-president-needs-tune |title=Timor-Leste: The new president needs to tune in |author=Joao da Cruz Cardoso |work=The Interpreter |date=27 April 2022 |access-date=2023-07-06 |archive-date=1 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220501161321/https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/timor-leste-new-president-needs-tune |url-status=live }}</ref>. Siyosat va maʼmuriyat markazi poytaxt Dilida joylashgan boʻlib, aksariyat davlat xizmatlari uchun milliy hukumat masʼuldir. Oecusse, mamlakatning qolgan qismidan Indoneziya hududi bilan ajratilgan, maʼlum bir avtonomiyaga ega boʻlgan maxsus maʼmuriy viloyat. Sharqiy Timor milliy politsiyasi va Sharqiy Timor mudofaa kuchlari 2008-yildan beri zoʻravonlik ustidan monopoliyaga ega va bu tashkilotlardan tashqarida juda kam qurol mavjud<ref name="BTI2022">{{Veb manbasi|url=https://bti-project.org/en/reports/country-report/TLS |title=Timor-Leste Country Report 2022 |publisher=Bertelsmann Stiftung |year=2022 |access-date= 2023-07-05|archive-date=21 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521144437/https://bti-project.org/en/reports/country-report/TLS |url-status=live }}</ref>. Hokimiyatni suiisteʼmol qilish ayblovlari bor boʻlsa-da, ayrim sud nazorati mavjud. Faol fuqarolik jamiyati ommaviy axborot vositalari kabi hukumatdan mustaqil ravishda faoliyat yuritgan. Fuqarolik jamiyati tashkilotlari, jumladan, talabalar guruhlari poytaxtda toʻplangan. Iqtisodiyot tuzilishi tufayli kuchli kasaba uyushmalari mavjud emas. Katolik cherkovi mamlakatda kuchli taʼsirga ega. == Tashqi aloqalar == [[Fayl:Oil demo Timor 2013.JPG|thumb|280px|alt=Namoyishchilar chelak bilan sakrab ketayotgan kengurular surati ostida „Mening moyimni oʻgʻirlamang“ degan yozuvni ushlab turishibdi|2013-yil dekabrida Avstraliyaga qarshi namoyish]] Sharqiy Timor uchun xalqaro hamkorlik har doim muhim boʻlgan, neft daromadlari ularning oʻrnini bosa boshlagunga qadar donor mablagʻlari byudjetning 80% ni tashkil qilgan<ref name="BTI2022"/>. Xalqaro kuchlar ham xavfsizlikni taʼminlagan, 1999-yildan buyon mamlakatga BMTning beshta missiyasi yuborilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Tansubhapol |first=Thanida |date=30 January 2011 |title=East Timor Bid to Join ASEAN Wins 'Strong Support' |work=Bangkok Post |url=https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20110130/283832914957229 |via=PressReader |access-date=2023-07-06|archive-date=12 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212181835/https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20110130/283832914957229 |url-status=live }}</ref>. Oxirgisi, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Integratsiyalashgan Missiyasi Sharqiy Timorda, 2006-yil Sharqiy Timor inqirozidan keyin boshlanib, 2012-yilda yakunlangan<ref name="Sahin2014"/>. Sharqiy Timor 2011-yild ASEANga aʼzo boʻlish uchun rasman ariza topshirgan va kuzatuvchi maqomi berilgan. 2022-yil noyabrida „printsipial“ qabul qilingan<ref>{{veb manbasi |last1=ASEAN |title=ASEAN Leaders' Statement on the Application of Timor-Leste for ASEAN Membership |url=https://asean.org/asean-leaders-statement-on-the-application-of-timor-leste-for-asean-membership/ |website=ASEAN |access-date=2023-07-06 |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114083753/https://asean.org/asean-leaders-statement-on-the-application-of-timor-leste-for-asean-membership/ |url-status=live }}</ref> . Millatchi siyosiy rahbariyat Melaneziya shtatlari bilan yaqinroq aloqalarni qoʻllab-quvvatlayotganiga qaramay, mamlakat mustaqillikka erishgunga qadar ASEANga aʼzo boʻlishni maqsad qilib qoʻygan va uning rahbarlari Tinch okeani organlariga qoʻshilish ASEAN aʼzoligiga toʻsqinlik qilishini taʼkidlagan. ASEAN aʼzoligiga iqtisodiy va xavfsizlik nuqtai nazaridan, jumladan, Indoneziya bilan munosabatlarni yaxshilash uchun intilgan. Shunga qaramay, ayrim ASEAN davlatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanmagani sababli jarayon sekin kechgan. Sharqiy Timor Tinch okeani orollari forumi va Melanesian Spearhead guruhining kuzatuvchisi hisoblangan<ref name="Sahin2014">{{jurnal manbasi|last1=Sahin |first1=Selver B. |title=Timor-Leste's Foreign Policy: Securing State Identity in the Post-Independence Period |journal=Journal of Current Southeast Asian Affairs |date=1 August 2014 |volume=33 |issue=2 |pages=3–25 |doi=10.1177/186810341403300201 |s2cid=54546263 |doi-access=free }}</ref>. Kengroq maʼnoda, mamlakat zaif davlatlar tashkiloti boʻlgan „Seven Plus“ (g7+) guruhida yetakchi hisoblangan<ref>{{jurnal manbasi |last1=Taylor-Leech |first1=Kerry |title=The language situation in Timor-Leste |journal=Current Issues in Language Planning |date=2009 |volume=10 |issue=1 |pages=1–68 |doi=10.1080/14664200802339840 |s2cid=146270920 }}</ref>. Shuningdek, Sharqiy Timor Portugal tilidagi mamlakatlar hamjamiyatiga aʼzo. Davom etayotgan ikki tomonlama donorlar qatoriga Avstraliya, Portugaliya, [[Germaniya]] va [[Yaponiya]] kiradi, Sharqiy Timor donor mablagʻlaridan samarali shaffof foydalanish boʻyicha obroʻga ega. Avstraliya va Indoneziya bilan yaxshi munosabatlar, tarixiy va yaqinda yuzaga kelgan keskinliklarga qaramay, hukumatning siyosat maqsadi hisoblangan<ref name="ta">{{veb manbasi|url=http://www.theage.com.au/news/investigations/new-timor-treaty-a-failure/2007/04/20/1176697092049.html|title=New Timor treaty 'a failure'|author=Richard Baker|access-date=2023-07-06|date=21 April 2007|work=[[Theage.com.au]]|publisher=The Age Company Ltd|archive-date=4 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104121536/http://www.theage.com.au/news/investigations/new-timor-treaty-a-failure/2007/04/20/1176697092049.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi |last1=Strating |first1=Rebecca |title=Timor-Leste's foreign policy approach to the Timor Sea disputes: pipeline or pipe dream? |journal=Australian Journal of International Affairs |date=2017 |volume=71 |issue=3 |pages=259–283 |doi=10.1080/10357718.2016.1258689 |s2cid=157488844 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10357718.2016.1258689 |access-date=2023-07-06 |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10357718.2016.1258689 |url-status=live }}</ref>. Bu mamlakatlar muhim iqtisodiy hamkorlar boʻlib, mamlakatga koʻpgina transport aloqalarini taʼminlagan. Xitoy ham Dilidagi infratuzilmaga hissa qoʻshish orqali oʻz ishtirokini oshirgan. Avstraliya bilan munosabatlar mustaqillikka erishgunga qadar ular oʻrtasida okeandagi tabiiy resurslar boʻyicha tortishuvlar hukmronlik qilgan va bu oʻzaro kelishilgan chegarani oʻrnatishga toʻsqinlik qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-australia-43296488 |title=Australia and East Timor sign historic maritime border deal |work=BBC News |date=7 March 2018 |access-date=2020-07-06|archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.bbc.com/news/world-australia-43296488 |url-status=live }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |url=https://www.reuters.com/article/us-australia-timor-treaty-idUSKCN1UO0Y8 |title=Australia ratifies maritime boundaries with East Timor |work=Reuters |date=29 July 2019 |access-date=2023-07-06 |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.reuters.com/article/us-australia-timor-treaty-idUSKCN1UO0Y8 |url-status=live }}</ref>. Avstraliyaning qattiq kuchining hukmronligi Sharqiy Timorni xalq diplomatiyasi va [[xalqaro huquq]] forumlaridan oʻz ishini ilgari surish uchun foydalanishga olib kelgan. Mojaro 2018-yilda Doimiy Hakamlik sudidagi muzokaralardan soʻng hal qilindi, oʻshanda ular oʻrtasida dengiz chegarasi hamda tabiiy resurslardan olinadigan daromadlar toʻgʻrisidagi kelishuv oʻrnatilgan. Sharqiy Timor Mudofaa Kuchlari (F-FDTL) 2001-yilda Falintil oʻrniga tashkil etilgan va 2006-yil voqealaridan soʻng qayta tuzilgan. Nafaqat tashqi tahdidlardan himoyalanish, balki zoʻravonlik jinoyatlariga qarshi kurashish uchun ham mas’uldir. Sharqiy Timor milliy politsiyasi, kuchlar kichikligicha qolmoqda va oddiy armiyada 2200 askar, dengiz tarkibidagi 80 askar bitta samolyot va yettita patrul kateri boshqarilgan. Dengiz komponentini kengaytirish rejalashtirilgan. Avstraliya, Portugaliya va Qoʻshma Shtatlar bilan harbiy hamkorlik mavjud boʻlgan<ref>{{Jurnal manbasi|title=Chapter Six: Asia |journal=The Military Balance |date=24 February 2001 |volume=121 |issue=1 |pages=307–308 |doi=10.1080/04597222.2021.1868795 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/04597222.2021.1868795 |publisher=International Institute for Strategic Studies |s2cid=232050863 |issn=0459-7222 |access-date=2023-07-06 |archive-date=20 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220042755/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/04597222.2021.1868795 |url-status=live }}</ref>. == Maʼmuriy boʻlinmalar == [[Fayl:Municipalities of Timor-Leste.png|thumb|left|300px|alt=Sharqiy Timorning yorliqli xaritasi oʻn toʻrtta munitsipalitetga boʻlingan|Sharqiy Timorning oʻn toʻrtta munitsipaliteti]] Sharqiy Timor oʻn toʻrtta munitsipalitetga boʻlingan, ular oʻz navbatida 64 ta maʼmuriy postga, 442 ta sukoga (qishloqlarga) va 2225 ta aldeyaga (qishloqlarga) boʻlingan<ref name="2009divisions">{{Veb manbasi |url=http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf |work=Jornal da Républica, Série I, N.° 33, 16 de Setembro de 2009, 3588–3620 |title=Diploma Ministerial No:199/GM/MAEOT/IX/09 de 15 de Setembro de 2009 Que fixa o número de Sucos e Aldeias em Território Nacional Exposição de motivos |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301124211/http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf|archive-date=1 March 2012 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Population and Housing Census 2015, Preliminary Results |url=http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |publisher=Direcção-Geral de Estatística |access-date=2023-07-06 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225112143/http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="AtauroTatoli2022">{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.tatoli.tl/en/2021/12/28/government-to-officially-declare-atauro-island-as-new-municipality-in-january-2022/ |title=Government to officially declare Atauro Island as new municipality in january 2022 |author=Filomeno Martins |work=Tatoli |date=28 December 2021 |access-date= 2023-07-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702144611/http://www.tatoli.tl/en/2021/12/28/government-to-officially-declare-atauro-island-as-new-municipality-in-january-2022/ |archive-date=2 July 2022}}</ref>. Munitsipalitetlar: Aileu, Ainaro, Atauro, Baucau, Bobonaro, Cova Lima, Dili, Ermera, Lautém, Liquiçá, Manatuto, Manufahi, Oecusse, va Viqueque<ref name="2009divisions"/><ref name="AtauroTatoli2022"/>. Mavjud munitsipalitetlar va maʼmuriy postlar tizimi Portugaliya hukmronligi davrida tashkil etilgan<ref name="Simião2020">{{jurnal manbasi|last1=Simião |first1=Daniel S. |last2=Silva |first2=Kelly |title=Playing with ambiguity: The making and unmaking of local power in postcolonial Timor-Leste |journal=The Australian Journal of Anthropology |date=21 November 2020 |volume=31 |issue=3 |pages=333–346 |doi=10.1111/taja.12377 |s2cid=229471436|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/taja.12377 |access-date=2023-07-06|archive-date=2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514055310/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/taja.12377 |url-status=live }}</ref>. Konstitutsiyada markazsizlashtirish haqida eslatib oʻtilgan boʻlsa-da, maʼmuriy vakolatlar odatda Dilidan tashqarida faoliyat yurituvchi milliy hukumatda qolgan<ref name="Shoesmith2010"/>. Mustaqillikka erishgandan soʻng markazsizlashtirishni qanday amalga oshirish kerakligi haqida munozaralar boʻldi va taklif qilingan turli xil modellar sukos va markaziy hukumat oʻrtasida turli darajadagi boshqaruvni yaratadi. Aksariyat takliflarda suko-darajali boshqaruv boʻyicha aniq qoidalar yoʻq edi va ular fuqarolik boshqaruvining bir qismi boʻlishdan koʻra, jamoalarni aniqlaydigan, asosan anʼanaviy makon sifatida mavjud boʻlib qolishlari kutilgan. Oxir-oqibat, mavjud tumanlar 2009 yilda saqlanib qoldi va munitsipalitet deb oʻzgartirildi va juda kam vakolatlarga ega boʻldi<ref name="Feijó2015"/>. 2016-yilda har bir munitsipalitetga markaziy hukumat tomonidan tayinlangan davlat xizmatchisi rahbarlik qilish uchun oʻzgarishlar kiritildi<ref name="Simião2020"/>. Bu davlat xizmatchisiga mahalliy saylangan rahbarlar maslahat bergan. Kuchli oʻziga xoslikka ega va toʻliq Indoneziya hududi bilan oʻralgan izolyatsiya qilingan, Oecusse munitsipaliteti 2002 yilgi konstitutsiyaning 5 va 71-moddalarida belgilangan. 2014-yil 18-iyundagi 3/2014-sonli qonun 2015-yil yanvar oyida kuchga kirgan ushbu konstitutsiyaviy qoidani amalga oshirdi va Oecusseni maxsus maʼmuriy hududga aylantirdi<ref>{{Veb manbasi |title=Lei N.º 3/2014 de 18 de Junho Cria a Região Administrativa Especial de Oe-Cusse Ambeno e estabelece a Zona Especial de Economia Social de Mercado |work=Jornal da República, Série I, N.° 21, 18 de Junho de 2014, 7334–7341 |url=http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2014/serie_1/SERIE1_NO_21.pdf |access-date=2023-07-06 |archive-date=5 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805225603/http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2014/serie_1/SERIE1_NO_21.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author1=Laura S. Meitzner Yoder |title=The formation and remarkable persistence of the Oecusse-Ambeno enclave, Timor |journal=Journal of Southeast Asian Studies |date=29 April 2016 |volume=47 |issue=2 |pages=302–303 |doi=10.1017/S0022463416000084 |s2cid=156975625 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/formation-and-remarkable-persistence-of-the-oecusseambeno-enclave-timor/E57D40FE03C22D0521A141364CB280C8 |access-date=2023-07-06 |archive-date=14 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514071430/https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/formation-and-remarkable-persistence-of-the-oecusseambeno-enclave-timor/E57D40FE03C22D0521A141364CB280C8 |url-status=live }}</ref>. Viloyat 2015-yil iyun oyida oʻzining davlat xizmatini ishga tushirgan. Sharqiy Timor maʼmuriy tizimining eng quyi darajalaridagi maʼmuriyat, aldeyalar va sukolar, odatda, anʼanaviy urf-odatlarni aks ettirgan, jamoaning oʻziga xosligini va mahalliy uy xoʻjaliklari oʻrtasidagi munosabatlarni aks ettiradi<ref name="Shoesmith2010">{{Veb manbasi |url=https://core.ac.uk/download/pdf/47198668.pdf |title=Decentralisation and the Central State in Timor-Leste |last=Shoesmith |first=Dennis |publisher=18th Biennial Conference of the Asian Studies Association of Australia in Adelaide |date=July 2010 |access-date=2023-07-06 |archive-date=12 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512105020/https://core.ac.uk/download/pdf/47198668.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="Butterworth2010">{{Veb manbasi|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30533 |title=Articulations of Local Governance in Timor-Leste : Lessons for Local Development under Decentralization |last1=Butterworth |first1=David |last2=Dale |first2=Pamela |publisher=World Bank |date=October 2010 |access-date=12 May 2023-07-06 |archive-date=8 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808034006/https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30533 |url-status=live }}</ref>. == Geografiyasi == [[Fayl:TL A0 HShade 101113-001.png|thumb|300px|alt=Sharqiy Timorning togʻli ichki qismini koʻrsatadigan relyef xaritasi|Sharqiy Timor xaritasi]] Janubiy—Sharqiy Osiyo va Janubiy Tinch okeani oʻrtasida joylashgan<ref name="Berlie2017ch1">{{kitob manbasi |last1=Berlie |first1=Jean A. |title=East Timor's Independence, Indonesia and ASEAN |date=1 October 2017 |publisher=Springer |isbn=9783319626307 |url=https://books.google.com/books?id=6EQ4DwAAQBAJ |ref=Berlie2007ch1 |chapter=A Socio-Historical Essay: Traditions, Indonesia, Independence, and Elections |access-date=2023-07-06|archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152317/https://books.google.com/books?id=6EQ4DwAAQBAJ |url-status=live }}</ref>, Timor oroli Malay arxipelagida joylashgan Kichik Sunda orollarining eng kattasi hisoblangan<ref name="WBG2009">{{veb manbasi|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28126 |title=Timor-Leste : Country Environmental Analysis |publisher=World Bank Group |date=July 2009 |access-date=2023-07-06 |author=<!-- none specified --> |hdl=10986/28126 |archive-date= 2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729160348/http://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28126 |url-status=live }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi |last=Cashmore |first=Ellis |title=Dictionary of Race and Ethnic Relations |url=https://archive.org/details/dictionaryofrace0000cash |publisher=Routledge |date=1988 |location=New York |asin=B000NPHGX6}} * {{Kitob manbasi |title=Encyclopedia of Genocide |year=1999 |publisher=ABC-Clio |isbn=0-87436-928-2 |editor-last=Charny |editor-first=Israel W. |volume=1 |location=Santa Barbara, California}} * {{Kitob manbasi|last=Dunn|first=James|date=1996|title=East Timor: A People Betrayed|location=Sydney|publisher=Australian Broadcasting Corporation|author-link=James Dunn (diplomat)}} * {{Kitob manbasi|last1=Durand|first1=Frédéric|title=East Timor: A Country at the Crossroads of Asia and the Pacific, a Geo-Historical Atlas|url=https://archive.org/details/easttimorcountry0000dura|date=2006|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai|isbn=9749575989}} * {{Kitob manbasi|last1=Durand|first1=Frédéric|title=History of Timor Leste|date=2016|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai|isbn=978-616-215-124-8}} * {{Kitob manbasi|last1=Groshong|first1=Daniel J|title=Timor-Leste: Land of Discovery|date=2006|publisher=Tayo Photo Group|location=Hong Kong|isbn=988987640X}} * {{Kitob manbasi|last1=Gunn|first1=Geoffrey C.|year=1999|title= Timor Loro Sae: 500 Years|location=Macau|publisher=Livros do Oriente|isbn=972-9418-69-1}} * {{Kitob manbasi |last=Hägerdal |first=Hans |title=Lords of the Land, Lords of the Sea: Conflict and Adaptation in Early Colonial Timor, 1600-1800 |date=2012 |publisher=KITLV Press |isbn=978-90-6718-378-9 |location=Leiden |doi=10.26530/oapen_408241 |hdl=20.500.12657/34566 |via=Oapen |doi-access=free |hdl-access=free}} * {{Kitob manbasi|last1=Kingsbury|first1=Damien|author1-link=Damien Kingsbury|last2=Leach|first2=Michael|title=East Timor: Beyond Independence|series=Monash Papers on Southeast Asia, no 65|date=2007|publisher=Monash University Press|location=Clayton, Vic|isbn=9781876924492}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Hill|editor1-first=H|editor2-last=Saldanha|editor2-first=J|title=East Timor: Development Challenges for the World's Newest Nation|url=https://archive.org/details/easttimordevelop0000unse_t1l7|date=2002|publisher=Palgrave Macmillan UK|location=London|isbn=978-0-333-98716-2}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Leach|editor1-first=Michael|editor2-last=Kingsbury|editor2-first=Damien|editor2-link=Damien Kingsbury|title=The Politics of Timor-Leste: Democratic Consolidation After Intervention|series=Studies on Southeast Asia, no 59|date=2013|publisher=Cornell University, Southeast Asia Program Publications|location=Ithaca, NY|isbn=9780877277897}} * {{Kitob manbasi |last=Levinson |first=David |title=Ethnic Relations: A Cross-Cultural Encyclopedia |date=1998 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara, California}} * {{Kitob manbasi|last1=Molnar|first1=Andrea Katalin|title=Timor Leste: Politics, History, and Culture|series=Routledge Contemporary Southeast Asia series, 27|date=2010|publisher=Routledge|location=London; New York|isbn=9780415778862}} * {{Kitob manbasi |title=Encyclopedia of Modern Ethnic Conflicts |date=2003 |publisher=Greenwood Press |isbn=0-313-01574-0 |editor-last=Rudolph |editor-first=Joseph R. |location=Westport, Connecticut |pages=101–106}} * {{Kitob manbasi |editor-last=Shelton |editor-first=Dinah L. |url=https://papers.ssrn.com/abstract=2226008 |title=Encyclopedia of Genocide and Crimes Against Humanity |date=2005 |publisher=Thomson Gale |location=Detroit |ssrn=2226008 |access-date=12 February 2022 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152321/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2226008 |url-status=live }} * {{Kitob manbasi |last=Taylor |first=John G. |title=East Timor: The Price of Freedom |url=https://archive.org/details/easttimorpriceof00tayl |date=1999 |publisher=Pluto Press |isbn=978-1-85649-840-1 |location=Annandale}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Viegas|editor1-first=Susana de Matos|editor2-last=Feijó|editor2-first=Rui Graça|title=Transformations in Independent Timor-Leste: Dynamics of Social and Cultural Cohabitations|date=2017|publisher=Routledge|location=London|isbn=9781315534992}} * {{Kitob manbasi |last=Berlie |first=Jean A. |title=East Timor: A Bibliography |date=2001 |publisher=Indes savantes |isbn=2-84654-012-8 |location=Paris |author-link=Jean Berlie}}, a bibliographic reference, launched by PM Xanana Gusmão * [https://web.archive.org/web/20040321134359/http://kyotoreview.cseas.kyoto-u.ac.jp/issue/issue2/article_232.doc ''East Timor, politics and elections'' (in Chinese)/ 东帝汶政治与选举 (2001–2006): 国家建设及前景展望], Jean Berlie, Institute of Southeast Asian Studies of Jinan University editor, Jinan, China, published in 2007. * {{Kitob manbasi|last1=Lundahl |first1=Mats |title=The Creation of the East Timorese Economy |last2=Sjöholm |first2=Fredrik |date=2019 |publisher=Springer |volume=1–2 |location=Cham}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo davlatlari}} {{Sharqiy Timor mavzular}} [[Turkum:Sharqiy Timor| ]] [[Turkum:BMT aʼzolari]] [[Turkum:Avvalgi Portugaliya koloniyalari]] [[Turkum:Eng kam rivojlangan mamlakatlar]] [[Turkum:Respublikalar]] ot7othy8wkka47gnsk2zgszmwthoumx 6271547 6271546 2026-09-16T05:00:16Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271547 wikitext text/x-wiki {{Sharqiy Timor_info}} '''Sharqiy Timor''' (''Timor-Leste'') – Sharqiy Timor [[Demokratiya|Demokratik Respublikasi]], [[Janubiy-Sharqiy Osiyo Tashkiloti|Janubiy-Sharqiy Osiyodagi]] davlatlardan. Timor orolining sharqiy yarmini oʻz ichiga oladi, uning gʻarbiy yarmi Indoneziya tomonidan boshqariladi, orolning shimoli-gʻarbiy yarmidagi Oecusse eksklavi va kichik Atauro va [[Jako]] orollari joylashgan. [[Avstraliya]] mamlakatning janubiy qoʻshnisi boʻlib, Timor dengizi bilan ajralib turgan. Mamlakatning maydoni - 15,007 kvadrat kilometr (5,794) kvadrat milya)ni tashkil etadi. [[Dili]] uning poytaxti va eng katta shahridan boʻlgan. Sharqiy Timor [[XVI asr|XVI]]-asrda [[Portugaliya]] taʼsiriga tushib, [[1975]]-yilgacha [[Portugaliya imperiyasi|Portugaliyaning]] mustamlakasi boʻlib qolgan. Ichki mojaro bir tomonlama mustaqillik eʼlon qilinishidan va Indoneziya istilosi anneksiyasidan oldin boʻlgan. Qarshilik butun ''Indoneziya hukmronligi davrida'' davom etib, [[1999]]-yilda [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti]] homiyligidagi oʻz taqdirini oʻzi belgilash akti Indoneziyaning hudud usti nazoratdan voz kechishiga olib kelgan. [[2002-yil]] 20-mayda Timor-Sharqiy davlat sifatida [[XXI asr|XXI]]-asrning birinchi yangi suveren davlatiga aylangan. [[2002]]-yili [[Indoneziya]] bilan munosabatlar oʻrnatilgach, [[Indoneziya]] ham Sharqiy Timorning [[ASEAN Basketbol Ligasi|ASEANga]] qoʻshilganda qoʻllab-quvvatlangan. Milliy hukumat yarim prezidentlik tizimida ishlay boshlaganda xalq tomonidan saylangan prezident hokimiyatni [[Parlament|Milliy parlament]] tomonidan tayinlanadigan bosh vazir bilan taqsimlagan. Koʻpgina mahalliy rahbarlar norasmiy taʼsirga ega boʻlsa-da, hokimiyat milliy hukumat ostida markazlashtirilgan. Mamlakat xalqaro hamkorlik siyosatini yuritadi, [[Portugal]] tillari mamlakatlari hamjamiyatining aʼzosi, [[Tinch okeani]] orollari forumining kuzatuvchisi va [[ASEAN]] aʼzoligiga daʼvogar hisoblangan. Mamlakat nisbatan qashshoqligicha qolmoqda, iqtisodiyoti tabiiy resurslarga, ayniqsa neftga va xorijiy yordamga tayanib qolgan. Aholining umumiy soni - 1,1 milliondan oshdi va tugʻilish darajasi yoshlarga nisbatan yuqoriladi. Taʼlim soʻnggi yarim asrda savodxonlikni oshirishga olib keldi, ayniqsa [[portugal]] va ''tetumning'' ikki rasmiy tillarida. Yuqori etnik va til xilma-xilligi mamlakatda soʻzlashadigan 30 ta mahalliy tilidan namoyon boʻlgan. == Tabiati == Sharqiy Timor Timor orolining shimoli-sharqida joylashgan. Relyefi, asosan, togʻli, eng baland joyi [[2960]] m; balchiqli vulkanlar bor. Iqlimi subekvatorial, mussonli. Sohilda temperatura yil davomida 25°-27°. Yillik yogʻin [[500]]&nbsp;mm atrofida (may – noyabr quruq mavsum). [[Fayl:Maubisse, East Timor (312826455).jpg|thumb|250 px |Sharqiy Timor|Maubisse, Sharqiy Timor]] == Nomlari == „Timor“ malay tilida „sharq“ degan maʼnoni anglatuvchi temur soʻzidan olingan boʻlib, „Sharqiy Sharq“ degan maʼnoni anglatuvchi tavtologik joy nomiga olib kelagan va Indoneziya tilida bu Timor Timur nomini keltirib chiqaragan (bu nom faqat Indoneziyaning sobiq de-fakto provinsiyasiga ishora qiladi va bu mamlakatga nisbatan Timor Leste soʻzi bilan ishlatilgan),Portugal tilida mamlakat Sharqiy Timor Leste „sharq“ degan maʼnoni anglatgan. Tetumda bu Timór Lorosaʼe Lorosaʼe soʻzma-soʻz „quyosh chiqadigan joy“ deb tarjima qilingan<ref>{{Jurnal manbasi |author1=Amy Ochoa Carson |title=East Timor's Land Tenure Problems: A Consideration of Land Reform Programs in South Africa and Zimbabwe |journal=Indiana International & Comparative Law Review |date=2007 |volume=17 |issue=2 |page=395 |doi=10.18060/17554 |url=https://mckinneylaw.iu.edu/iiclr/pdf/vol17p395.pdf |access-date=2023-07-03 |archive-date=27 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220327234251/https://mckinneylaw.iu.edu/iiclr/pdf/vol17p395.pdf |url-status=live | issn=1061-4982}}</ref><ref name="tetun.org">{{Veb manbasi|url=https://tetun.org/|title=tetun.org|website=tetun.org|access-date=2023-07-03|archive-date=7 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210507181507/https://tetun.org/|url-status=live}}</ref>. Sharqiy Timorning konstitutsiyasi [[ingliz tili]] boʻyicha rasmiy nomlari „Timor-Leste Demokratik Respublikasi“<ref name="ConstitENG">{{Veb manbasi|title=Constitution of the Democratic Republic of Timor-Leste|url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf|website=Government of Timor-Leste|access-date=2 September 2016|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191221151231/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constitution_RDTL_ENG.pdf|url-status=live}}</ref><ref name="UNGEGN2011">{{Veb manbasi|url=http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf|title=UNGEGN list of country names|date=2–6 May 2011|access-date=14 August 2016|publisher=[[United Nations Group of Experts on Geographical Names]]|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811023432/http://unstats.un.org/unsd/geoinfo/UNGEGN/docs/26th-gegn-docs/WP/WP54_UNGEGN%20WG%20Country%20Names%20Document%202011.pdf|url-status=live}}</ref>, Portugal tilida „República Democrática de Timor-Leste“<ref name="ConstitPORT">{{Veb manbasi|title=Constituição da República Democrática de Timor|url=http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_PT.pdf|website=Government of Timor-Leste|access-date=2 September 2016|archive-date=2023-07-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20191114050305/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_PT.pdf|url-status=live}}</ref> va tetum tilida „Repúblika Demokrátika Timor-Leste“<ref name="ConstitTETUM">{{Veb manbasi|title= Konstituisaun Repúblika Demokrátika Timór-Leste|url= http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_TT.pdf|website= Government of Timor-Leste|access-date=2023-07-03|archive-date= 17 May 2017|archive-url= https://web.archive.org/web/20170517092735/http://timor-leste.gov.tl/wp-content/uploads/2010/03/Constituicao_RDTL_TT.pdf|url-status= live}}</ref>. Ismning rasmiy qisqa shakli „Timor-Leste“ boʻlib<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TL |title=TL |publisher=ISO |access-date=24 October 2022 |archive-date=2023-07-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160617031837/https://www.iso.org/obp/ui/#iso:code:3166:TL |url-status=live }}</ref>, ISO kodlari<ref>{{Veb manbasi|url=https://2009-2017.state.gov/p/eap/ci/tt|title= US Department of State: Timor-Leste|publisher= State.gov| date=2023-07-03|access-date=2023-07-03}}</ref> TLS va TL nomlari bilan ishlatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cia.gov/index.html|title= CIA World Factbook|publisher=US Govt.|date=2023-07-03}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:Declaration of East Timor (1975).jpg|thumb|300 px |left|alt=Sharqiy Timor| Sharqiy Timordeklaratsiyasi (1975-yil)]] Sharqiy Timor [[Portugaliya]]ning sobiq mustamlakasi. 1974-yil Portugaliya Sharqiy Timor aholisining oʻz huquqini oʻzi belgilash va mustaqillik huquqini tan oldi. 1975-yil noyabrda Sharqiy Timor mustaqilligi uchun inqilobiy front Sharqiy Timor mustaqilligini eʼlon qildi, ammo [[Indoneziya]] tarafdori boʻlgan guruxlar Sharqiy Timorni Indoneziyaga qoʻshilganligini bildirdi. Indoneziya oʻz qoʻshinlarini Sharqiy Timorga olib kirdi va unga provinniya maqomini berdi. 1999-yilda oʻtkazilgan referendumda Sharqiy Timor aholisining aksariyati mustaqil davlat qurish tarafdori ekanligini bildirdi. 25 yil davom etgan kurashdan soʻng Sharqiy Timor 2002-yil 20 mayda mustaqillikka erishdi va Shanana Gujmau uning birinchi prezidenti etib saylandi. 2002-yildan BMT aʼzosi. Xoʻjaligi. Iqtisodiyotining asosi – qishloq xoʻjaligi Eksport uchun kofe, kauchukli daraxt, [[kokos palmasi]] oʻstiriladi. Ichki ehtiyoj uchun sholi, makkajoʻxori, shakarqamish, taro, yams, supurgi ekiladi. Echki, yilqi, buyvol boqiladi. Dengizdan baliq ovlanadi. 1980-yillarning boshigacha sandal daraxti yogʻochini chetga olib chiqib ketish katta daromad keltirgan, keyinchalik uni kesish cheklandi. Qishloq xoʻjaligi xom ashyolarini qayta ishlovchi korxonalar bor. Pul birligi – timor eskudosi, rupiya. === Tarixdan oldingi va klassik davrlar === Sharqiy Timorning sharqiy chekkasida joylashgan Yerimalaydagi madaniy yodgorliklar 42 000-yil oldinga tegishli<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Marwick |first1=Ben |last2=Clarkson |first2=Chris |last3=O'Connor |first3=Sue |last4=Collins |first4=Sophie |date=2016 |title=Early Modern Human Lithic Technology from Jerimalai, East Timor |url=http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4268 |journal=Journal of Human Evolution |type=Submitted manuscript |volume=101 |pages=45–64 |doi=10.1016/j.jhevol.2016.09.004 |pmid=27886810 |access-date=2023-07-03 |archive-date=27 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180827010511/http://ro.uow.edu.au/smhpapers/4268/ |url-status=live }}</ref>. Maʼlum boʻlgan birinchi aholi bu mintaqa boʻylab avstralo-melaneziya migratsiyasi paytida kelgan boʻlib, ehtimol hozirgi papua tillariga prekursorlarni olib kelgan<ref>{{Jurnal manbasi|last1=Gomes |first1=Sibylle M. |last2=Bodner |first2=Martin |last3=Souto |first3=Luis |last4=Zimmermann |first4=Bettina |last5=Huber |first5=Gabriela |last6=Strobl |first6=Christina |last7=Röck |first7=Alexander W. |last8=Achilli |first8=Alessandro |last9=Olivieri |first9=Anna |last10=Torroni |first10=Antonio |last11=Côrte-Real |first11=Francisco |last12=Parson |first12=Walther |date=14 February 2015 |title=Human settlement history between Sunda and Sahul: a focus on East Timor (Timor-Leste) and the Pleistocenic mtDNA diversity |url=https://doi.org/10.1186/s12864-014-1201-x |journal=BMC Genomics |volume=16 |issue=1 |pages=2, 14 |doi=10.1186/s12864-014-1201-x |issn=1471-2164 |pmc=4342813 |pmid=25757516 |access-date=2023-07-03 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152312/https://bmcgenomics.biomedcentral.com/articles/10.1186/s12864-014-1201-x |url-status=live }}</ref>. Avstroosiyo tilida soʻzlashuvchilarning keyinchalik koʻchishi gumon qilingan, ammo bunday tillar mavjud boʻlib qolmagan<ref>{{Jurnal manbasi|last1=Oliveira |first1=Sandra |last2=Nägele |first2=Kathrin |last3=Carlhoff |first3=Selina |last4=Pugach |first4=Irina |last5=Koesbardiati |first5=Toetik |last6=Hübner |first6=Alexander |last7=Meyer |first7=Matthias |last8=Oktaviana |first8=Adhi Agus |last9=Takenaka |first9=Masami |last10=Katagiri |first10=Chiaki |last11=Murti |first11=Delta Bayu |last12=Putri |first12=Rizky Sugianto |last13=Mahirta |last14=Petchey |first14=Fiona |last15=Higham |first15=Thomas |date=9 June 2022 |title=Ancient genomes from the last three millennia support multiple human dispersals into Wallacea |journal=Nature Ecology & Evolution |language=en |volume=6 |issue=7 |pages=1024–1034 |doi=10.1038/s41559-022-01775-2 |pmid=35681000 |pmc=9262713 |issn=2397-334X}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |author=Truman Simanjuntak |url=http://press.anu.edu.au/publications/series/terra-australis/new-perspectives-southeast-asian-and-pacific-prehistory-terra |title=New Perspectives in Southeast Asian and Pacific Prehistory |date=2017-03-24 |publisher=ANU Press |isbn=978-1-76046-094-5 |editor-last=Piper |editor-first=Philip |edition=1st |doi=10.22459/ta45.03.2017 |editor-last2=Matsumura |editor-first2=Hirofumi |editor-last3=Bulbeck |editor-first3=David |chapter=The Western Route Migration: A Second Probable Neolithic Diffusion to Indonesia |chapter-url=https://press-files.anu.edu.au/downloads/press/n2320/pdf/ch11.pdf |access-date=2023-07-03|archive-date=2 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180602120340/https://press.anu.edu.au/publications/series/terra-australis/new-perspectives-southeast-asian-and-pacific-prehistory-terra |url-status=live }}</ref>. Avstroneziya xalqlarining kelishi yangi tillarni olib keldi va oroldagi mavjud madaniyatlar bilan birlashdi<ref>{{jurnal manbasi |last=O’Connor |first=Sue |date=15 October 2015 |title=Rethinking the Neolithic in Island Southeast Asia, with Particular Reference to the Archaeology of Timor‑Leste and Sulawesi |url=https://journals.openedition.org/archipel/362 |journal=Archipel |issue=90 |pages=15–47 |doi=10.4000/archipel.362 |s2cid=204467392 |issn=0044-8613 |access-date=24 October 2022 |archive-date=2023-07-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20221024140750/https://journals.openedition.org/archipel/362 |url-status=live }}</ref>. Timorlarning kelib chiqishi haqidagi afsonalar janubga qoʻnmasdan oldin orolning sharqiy chekkasida suzib yurgan koʻchmanchilar haqida hikoya qilgan<ref>{{jurnal manbasi|last1=O’Connor |first1=Sue |title=Rethinking the Neolithic in Island Southeast Asia, with Particular Reference to the Archaeology of Timor‑Leste and Sulawesi |journal=Archipel |date=2015 |volume=90 |doi=10.4000/archipel.362 |s2cid=204467392 |url=https://journals.openedition.org/archipel/362 |doi-access=free |access-date=2023-07-04|archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024140750/https://journals.openedition.org/archipel/362 |url-status=live}}</ref><ref>{{jurnal manbasi|last1=Donohue |first1=Mark |last2=Denham |first2=Tim |title=Farming and Language in Island Southeast Asia Reframing Austronesian History |journal=Current Anthropology |date=April 2010 |volume=51 |issue=2 |pages=223–256 |doi=10.1086/650991 |s2cid=4815693 |url=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/650991 |access-date=2023-07-04|archive-date=4 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220804043702/http://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/650991 |url-status=live }}</ref>. Bu odamlar baʼzan Malay yarim orolidan yoki Sumatraning Minangkabau togʻliklaridan ekanliklari qayd etilgan. Avstroneziyaning Timorga koʻchishi orolda qishloq xoʻjaligining rivojlanishi bilan bogʻliq boʻlgan. Ushbu davrda Timorning siyosiy tizimi haqida maʼlumotlar cheklangan boʻlsada, orolda odat huquqi bilan boshqariladigan oʻzaro bogʻliq boʻlgan qator siyosatlar ishlab chiqilgan. Muayyan muqaddas uy atrofida joylashgan kichik jamoalar kengroq sukolarning (yoki knyazliklarning) bir qismi boʻlib, ular oʻzlari liurai boshchiligidagi yirik shohliklarning bir qismi boʻlgan. Ushbu shohliklar ichidagi hokimiyat ikki shaxs tomonidan amalga oshirildi, liuraning dunyoviy kuchi, odatda, saltanatning asosiy muqaddas uyi bilan bogʻliq boʻlgan. Rai Nainning ruhiy kuchi bilan muvozanatlangan. Bu siyosatlar koʻp boʻlib, oʻzgaruvchan ittifoqlar va munosabatlarni koʻrdi, ammo ularning koʻplari yetarlicha barqaror ediki, ular <nowiki>XVI</nowiki> asrdagi dastlabki Yevropa hujjatlaridan Portugaliya hukmronligi oxirigacha qoldi. Ehtimol, oʻn uchinchi asrdan boshlab, orol sandal daraxtini eksport qilgan,<ref name="Schwarz1994">{{kitob manbasi|last=Schwarz|first=A.|year=1994|title=A Nation in Waiting: Indonesia in the 1990s|page=[https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw/page/198 198–199]|publisher=Westview Press|isbn=978-1-86373-635-0|url=https://archive.org/details/nationinwaitingi00schw/page/198}}</ref> 267  bu ham hunarmandchilikda, ham parfyumeriya manbai sifatida baholangan.[25] Timor XIV-asrga kelib sandal daraxti, asal va mum eksport qiladigan Janubi-Sharqiy Osiyo, Xitoy va Hindiston savdo tarmoqlariga kiritilgan. Orol Majapaxit imperiyasi tomonidan oʻlpon manbai sifatida qayd etilgan<ref name="Paulino2011">{{kitob manbasi |last1=Paulino |first1=Vincente |editor1-last=Jarnagin |editor1-first=Laura |title=Culture and Identity in the Luso-Asian World |date=2011 |publisher=Institute of Southeast Asian Studies |isbn=9789814345507 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=4A_RzBG4DjIC&pg=PA88 |chapter=Remembering the Portuguese Presence in Timor and its Contribution to the Making of Timor's National and Cultural Identity |access-date=9 October 2023-07-04 |archive-date=9 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221009025549/https://books.google.com/books?id=4A_RzBG4DjIC&pg=PA88 |url-status=live }}</ref>. XVI-asr boshlarida yevropalik tadqiqotchilarni orolga jalb qilgan sandal daraxti boʻlgan. Yevropaning ilk borligi savdo bilan cheklangan va birinchi portugal aholi punkti yaqin atrofdagi Solor orolida boʻlgan<ref name="Paulino2011"/>. === Portugaliya davri (1769—1975) === [[Fayl:Planta de Cailacao (1727), Arquivo Histórico Ultramarino.jpg|thumb|left|alt=Qoʻlda chizilgan qora va oq rasmda Portugal kuchlari va ularning ittifoqchilari oʻrtasida isyon koʻtargan qirollik armiyasiga qarshi jang aks ettirilgan|1726-yildagi Kailako jangi, yangi bosh soligʻi joriy qilinganidan keyin qoʻzgʻolonning bir qismi tasvirlangan.]] Portugaliyaning Timorda mavjudligi juda cheklangan va savdo-sotiq yaqin orollardagi portugal aholi punktlari tomonidan olib borilgan<ref name="Lundhal2019"/>. Faqat <nowiki>XVII</nowiki> asrda ular orolda koʻproq toʻgʻridan-toʻgʻri ishtirok etishgan, bu gollandlar tomonidan boshqa orollardan haydab chiqarilishi natijasida boʻlgan<ref name="Paulino2011"/>.1613-yilda Solor yoʻqolganidan keyin portugallar Floresga koʻchib oʻtishgan.1646-yilda poytaxt Timorning gʻarbiy qismidagi Kupangga koʻchib oʻtdi, 1652-yilda Kupang ham Gollandiyaga yutqazilishidan oldin, portugallar Lifauga hozirgi Sharqiy Timorning Oecusse eksklaviga koʻchib oʻtgan<ref name="Paulino2011"/>.Orolning sharqidagi samarali Yevropa istilosi faqat 1769-yilda, Dili shahri tashkil etilgandan soʻng boshlangan, ammo amalda nazorat juda cheklangan boʻlib qolgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/carneiroSousa.rtf|title=The Portuguese Colonization and the Problem of East Timorese Nationalism|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20061123193421/http://www.lusotopie.sciencespobordeaux.fr/carneiroSousa.rtf|archive-date=2023-07-04}}</ref>. Orolning Gollandiya va Portugal qismlari oʻrtasidagi aniq chegara 1914-yilda Doimiy Arbitraj sudi tomonidan oʻrnatilgan va tegishli ravishda Indoneziya, Sharqiy Timorning voris davlatlari oʻrtasidagi xalqaro chegara boʻlib qolgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Deeley |first=Neil |title=The International Boundaries of East Timor |year=2001 |pages=8}}</ref>.Portugaliyaliklar uchun Sharqiy Timor oʻn toʻqqizinchi asr oxirigacha infratuzilma va taʼlimga minimal investitsiyalar bilan qarovsiz savdo nuqtasi boʻldi<ref name="Lundhal2019"/>. Portugaliya oʻz mustamlakasi ichki hududlarida haqiqiy nazorat oʻrnatganida ham, investitsiyalar minimal boʻlib qolgan. Sandal daraxti asosiy eksport mahsulotidan biri va XIX-asr oʻrtalarida kofe eksporti muhim boʻlgan<ref name="Villiers1994">{{jurnal manbasi|last1=Villiers |first1=John |title=The Vanishing Sandalwood of Portuguese Timor |journal=Itinerario |date=July 1994 |volume=18 |issue=2 |doi=10.1017/S0165115300022518 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/vanishing-sandalwood-of-portuguese-timor/29971F19F8EDC85DF7D8F866EA3DEA13 |pages=89–93 |s2cid=162012899 |access-date=23 October 2022 |archive-date=2023-07-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221023111224/https://www.cambridge.org/core/journals/itinerario/article/abs/vanishing-sandalwood-of-portuguese-timor/29971F19F8EDC85DF7D8F866EA3DEA13 |url-status=live }}</ref>. XX-asrning boshlarida sustlashgan ichki iqtisodiyot Portugallarni oʻz mustamlakalaridan koʻproq boylik olishga undadi, bu esa Sharqiy Timor qarshiliklariga uchradi<ref name="Schwarz1994"/>. Koloniya [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] davrida iqtisodiy yuk sifatida koʻrilgan va Portugaliya tomonidan kam qoʻllab-quvvatlangan yoki boshqaruvga ega boʻlmagan<ref name="Lundhal2019"/>. === Indoneziya istilosi (1975-1999) === [[Fayl:East Timor Demo.jpg|thumb|"Indoneziya Sharqiy Timordan HOZIR" degan yozuvni ushlab turgan namoyishchilar|1999-yil sentyabr oyida Avstraliyada Sharqiy Timorning Indoneziya tomonidan bosib olinishi Indoneziyadan mustaqillik uchun namoyishlar.]] Fretilin bosqinga dastlab armiya sifatida qarshilik koʻrsatgan, 1978-yil noyabrigacha hududni ushlab turdi va partizanga qarshilik qildi<ref name="Niner2000">{{Jurnal manbasi|last1=Niner |first1=Sarah |title=A long journey of resistance: The origins and struggle of the CNRT |journal=Bulletin of Concerned Asian Scholars |date=2000 |volume=32 |issue=1–2 |pages=11–18 |doi=10.1080/14672715.2000.10415775 |s2cid=147535429 |issn=0007-4810|doi-access=free }}</ref>.Indoneziyaning Timorni bosib olishi zoʻravonlik va shafqatsizlik bilan ajralib turgan. Sharqiy Timorda Qabul qilish, Haqiqat va Yarashuv Komissiyasi uchun tayyorlangan batafsil statistik hisobotda 1974—1999-yillar oraligʻida kamida 102,800 mojaro bilan bogʻliq oʻlimlar, jumladan, taxminan 18,600 oʻlim va ochlik kasallikdan 84,200 ortiqcha oʻlim qayd etilgan. Ushbu davrdagi mojarolar bilan bogʻliq oʻlimlarning umumiy sonini maʼlumotlar yoʻqligi sababli aniqlash qiyin. Portugal, Indoneziya va [[katolik cherkovi]] maʼlumotlariga asoslangan hisob-kitoblarga koʻra, bu 200 000 ga yaqin boʻlishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|author=Benetech Human Rights Data Analysis Group|title=The Profile of Human Rights Violations in Timor-Leste, 1974–1999|work=A Report to the Commission on Reception, Truth and Reconciliation of Timor-Leste|publisher=Human Rights Data Analysis Group (HRDAG)|date=9 February 2006|url=https://hrdag.org/content/timorleste/Benetech-Report-to-CAVR.pdf|pages=2–4|archive-date=2023-07-05|access-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20221223050311/https://hrdag.org/content/timorleste/Benetech-Report-to-CAVR.pdf|url-status=live}}</ref>.Qatagʻon va cheklovlar sogʻliqni saqlash, taʼlim infratuzilmasi va xizmatlarining yaxshilanishiga qarshi turdi, yaʼni turmush darajasida umuman yaxshilanish kuzatilmadi; iqtisodiy oʻsish asosan Indoneziyaning boshqa joylaridan kelgan muhojirlarga foyda keltirgan<ref name="Lundhal2019"/>.Taʼlimning ulkan kengayishi indoneziya tilidan foydalanishni va rivojlanish uchun boʻlgani kabi ichki xavfsizlikni ham oshirishga qaratilgan<ref>{{Veb manbasi|last1=Lutz |first1=Nancy Melissa |title=Colonization, Decolonization and Integration: Language Policies in East Timor, Indonesia |url=http://www.ci.uc.pt/timor/language.htm |publisher=Australian National University |date=20 November 1991 |access-date= 2023-07-05 |archive-date=31 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220531134124/http://www.ci.uc.pt/timor/language.htm |url-status=live }}</ref>. 1991-yilda Indoneziya harbiylari tomonidan 200 dan ortiq namoyishchilarning qatliom qilinishi mustaqillik uchun burilish nuqtasi boʻlgan, Indoneziyaga xalqaro bosimni kuchaytirgan. Indoneziya prezidenti Suxarto<ref name="Niner2000"/> isteʼfoga chiqqanidan soʻng, Avstraliya Bosh vaziri Jon Xovardning maktubi bilan yangi prezident BJ Habibi mustaqillik boʻyicha [[referendum]] oʻtkazishga qaror qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|date=2008-11-15 |title=Howard pushed me on E Timor referendum: Habibie |language=en-AU |work=ABC News |url=https://www.abc.net.au/news/2008-11-16/howard-pushed-me-on-e-timor-referendum-habibie/207044 |access-date=2023-07-05 |archive-date=2023-07-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220608022946/https://www.abc.net.au/news/2008-11-16/howard-pushed-me-on-e-timor-referendum-habibie/207044 |url-status=live }}</ref>.Indoneziya va Portugaliya oʻrtasidagi BMT homiyligidagi kelishuv 1999-yil avgust oyida BMT nazorati ostidagi xalq referendumini oʻtkazishga ruxsat berildi. Mustaqillik uchun aniq ovoz berish Indoneziya armiyasi elementlari tomonidan qoʻllab-quvvatlangan Sharqiy Timorning integratsiyani qoʻllab-quvvatlovchi militsiyalari tomonidan zoʻravonliklarning jazolash kampaniyasi bilan kutib olingan. Bunga javoban Indoneziya hukumati koʻp millatli tinchlikparvar kuchlarga – INTERFET tartibni tiklash va Sharqiy Timorlik qochqinlar, ichki koʻchirilganlarga yordam berishga ruxsat bergan. 1999-yil 25-oktyabrda Sharqiy Timor maʼmuriyati Birlashgan Millatlar Tashkilotining Sharqiy Timordagi oʻtish davri maʼmuriyati (UNTAET) orqali BMT tomonidan qabul qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=https://thediplomat.com/2013/08/one-mans-legacy-in-east-timor/|title=One Man's Legacy in East Timor|website=thediplomat.com|access-date=30 May 2020|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20200620025609/https://thediplomat.com/2013/08/one-mans-legacy-in-east-timor/|url-status=live}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.un.org/peace/etimor/etimor.htm|title=United Nations Transitional Administration In East Timor – UNTAET|publisher=United Nations|access-date=17 July 2011|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20080213015403/http://www.un.org/peace/etimor/etimor.htm|url-status=live}}</ref>. INTERFETni joylashtirish 2000-yil fevral oyida harbiy qoʻmondonlikning BMTga oʻtkazilishi bilan yakunlangan<ref>{{Veb manbasi|author=Etan/Us|url=http://www.etan.org/et2000a/february/13-19/14untake.htm|title=UN takes over East Timor command|publisher=Etan.org|date=15 February 2000|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20110610133207/http://www.etan.org/et2000a/february/13-19/14untake.htm|url-status=live}}</ref>. === Zamonaviy davr === [[Fayl:Präsidentschaftswalhkampf JRH 2007.JPG|thumb|upright|José Ramos-Horta anʼanaviy rasmiy kiyimda jurnalistlar bilan suhbatlashmoqda (1996-yil Nobel tinchlik mukofoti sovrindori, Sharqiy Timorning ikkinchi prezidenti)]] 2001-yil 30-avgustda Sharqiy Timor BMT tomonidan tashkil etilgan birinchi saylovda Taʼsis Assambleyasi aʼzolarini saylash uchun ovoz bergan<ref name="ConstitENG" /><ref name="UNOct01">{{Veb manbasi|title=Council Endorses Proposal to Declare East Timor's Independence 20 May 2002 |date=31 October 2001 |url=https://www.un.org/press/en/2001/sc7192.doc.htm |access-date=2 September 2016 |author=Security Council |website=United Nations |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914205142/https://www.un.org/press/en/2001/sc7192.doc.htm |url-status=live }}</ref>. 2002-yil 22-martda Konstitutsiyaning Taʼsis majlisi tasdiqlangan<ref name="ConstitENG" />.2002-yilning may oyiga kelib 205 mingdan ortiq qochqin qaytib kelgan<ref>{{Veb manbasi|title=East Timor: More than 1,000 refugees return since beginning of month|url=http://reliefweb.int/report/timor-leste/east-timor-more-1000-refugees-return-beginning-month|publisher=ReliefWeb|access-date=13 February 2013|date=10 May 2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20141022132121/http://reliefweb.int/report/timor-leste/east-timor-more-1000-refugees-return-beginning-month|url-status=live}}</ref>. 2002-yil 20-mayda Sharqiy Timor Demokratik Respublikasi Konstitutsiyasi kuchga kirdi va Sharqiy Timor BMT tomonidan mustaqil deb tan olindi<ref>{{Veb manbasi|title=Constitution of the Democratic Republic of East Timor|url=http://www.refworld.org/docid/3dd8dd484.html|website=refworld|date=20 May 2002|access-date=2023-07-05|archive-date=2023-07-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20220423170236/https://www.refworld.org/docid/3dd8dd484.html|url-status=live}}</ref>.Taʼsis Assambleyasi Milliy parlament deb oʻzgartirilgach Xanana Gusmão mamlakatning birinchi prezidenti etib saylangan<ref name="Aucoin2010">{{kitob manbasi|last1=Aucoin |first1=Louis |last2=Brandt |first2=Michele |title=Framing the State in Times of Transition: Case Studies in Constitution Making |date=1 April 2010 |publisher=United States Institute of Peace |isbn=978-1601270559 |chapter=East Timor’s Constitutional Passage to Independence |chapterurl=https://www.usip.org/sites/default/files/Framing%20the%20State/Chapter9_Framing.pdf |page=254, 270 |access-date= 2023-07-05|archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024131456/https://www.usip.org/sites/default/files/Framing%20the%20State/Chapter9_Framing.pdf |url-status=live }}</ref>. 2002-yil 27-sentyabrda mamlakat BMTga aʼzo davlat boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|title=Unanimous Assembly decision makes Timor-Leste 191st United Nations member state|url=https://www.un.org/press/en/2002/ga10069.doc.htm|publisher=United Nations|date=27 September 2002|access-date=2023-07-05|archive-date=1 November 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151101142500/https://www.un.org/press/en/2002/ga10069.doc.htm|url-status=live}}</ref>. 2006-yilda tartibsizliklar inqirozi va fraksiyaviy janglar 155 000 kishini uylarini tark etishga majbur qilgan, Birlashgan Millatlar Tashkiloti tartibni tiklash uchun xavfsizlik kuchlarini yuborgan<ref name="abc 2012-12-30">{{Veb manbasi|title=UN wraps up East Timor mission|url=http://www.abc.net.au/news/2012-12-31/an-un-wraps-up-east-timor-mission/4448044|work=ABC News (Australia)|date=30 December 2012|access-date=2023-07-05|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115030534/http://www.abc.net.au/news/2012-12-31/an-un-wraps-up-east-timor-mission/4448044|url-status=live}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.theguardian.com/worldlatest/story/0,,-6759703,00.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20080113222417/http://www.guardian.co.uk/worldlatest/story/0%2C%2C-6759703%2C00.html|archive-date=2020-07-05|title=East Timor May Be Becoming Failed State|date=13 January 2008|location=London|url-status=dead }}</ref>.Bir yildan keyin Gusmão yana bir muddatga nomzod boʻlishdan bosh tortdi. Yil oʻrtalarida prezidentlik saylovlariga tayyorgarlik jarayonida kichik noxush hodisalar roʻy berdi va José Ramos-Horta prezident etib saylandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212690/Election_report_East_Timor_9_April_2007.pdf |title=Delegation to Observe the Presidential Elections in the Democratic Republic of Timor-Leste |author=Ana Gomes |publisher=European Parliament |date=11 April 2007 |access-date=2023-07-05|archive-date=16 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221216001405/https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/212690/Election_report_East_Timor_9_April_2007.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{Jurnal manbasi|author1=Jose Cornelio Guterres |title=Timor-Leste: A Year of Democratic Elections |journal=Southeast Asian Affairs |date=2008 |pages=359–372 |jstor=27913367 |url=https://www.jstor.org/stable/27913367 |access-date= 2024-09-24 |archive-date=24 October 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221024131455/https://www.jstor.org/stable/27913367 |url-status=live }}</ref>.2007-yil iyun oyida Gusmão parlament saylovlarida ishtirok etdi va Timorni qayta qurish milliy kongressi (CNRT) partiyasi rahbarida bosh vazir boʻldi. 2008-yil fevral oyida Ramos-Xorta suiqasd paytida ogʻir jarohat oldi; Bosh vazir Gusmão ham alohida otishmalarga duch keldi, ammo jabrlanmay qutulib qoldi. Tartibni saqlashga yordam berish uchun zudlik bilan avstraliyalik qoʻshimcha kuchlar yuborilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7238142.stm |title=Shot East Timor leader 'critical' |date=11 February 2008 |work=[[BBC News]] |access-date=2023-07-05 |archive-date=14 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180914203716/http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/7238142.stm |url-status=live }}</ref>. 2011-yil mart oyida BMT politsiya kuchlari ustidan operativ nazoratni Sharqiy Timor hukumatiga topshirdi. Birlashgan Millatlar Tashkiloti tinchlikparvarlik missiyasini 2012-yil 31-dekabrda yakunlangan<ref name="abc 2012-12-30"/>. 2017-yilning may oyida chap markazchi Fretilin partiyasidan Fransisko Guterrish prezident boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14952883|title=East Timor profile – Timeline|work=BBC News|date=26 February 2018|access-date=2023-07-05|archive-date=31 May 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210531005105/https://www.bbc.com/news/world-asia-pacific-14952883|url-status=live}}</ref>.Fretilin rahbari Mari Alkatiri 2017-yil iyulida boʻlib oʻtgan parlament saylovlaridan soʻng koalitsiya hukumatini tuzdi. Bu hukumat tez orada qulab tushdi va bu 2018-yilning may oyida ikkinchi umumiy saylovga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://asia.nikkei.com/Politics/East-Timor-votes-in-second-general-election-in-10-months|title=East Timor votes in second general election in 10 months|last=Roughneen|first=Simon|date=12 May 2018|work=[[The Nikkei|Nikkei]] Asia|access-date=2023-07-05|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602212255/https://asia.nikkei.com/Politics/East-Timor-votes-in-second-general-election-in-10-months|url-status=live}}</ref>. 2018-yil iyun oyida sobiq prezident va mustaqillik kurashchisi Taur Matan Ruak yangi bosh vazir boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.reuters.com/article/us-timor-politics-idUSKBN1JI1JO|title=New East Timor PM pledges to bring unity after political deadlock|first=Nelson de la|last=Cruz|newspaper=Reuters|date=22 June 2018|via=www.reuters.com|access-date= 2023-07-05|archive-date=2 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210602213114/https://www.reuters.com/article/us-timor-politics-idUSKBN1JI1JO|url-status=live}}</ref>. José Ramos-Horta 2022-yilning 20-mayida Fransisko Guterrishga qarshi 2022-yil aprelida boʻlib oʻtgan prezidentlik saylovlarining ikkinchi bosqichida gʻalaba qozonib, yana prezident boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last1=France-Presse |first1=Agence |title=Timor-Leste presidential election: José Ramos-Horta wins in landslide |url=https://www.theguardian.com/world/2022/apr/21/timor-leste-presidential-election-jose-ramos-horta-wins-in-landslide |work=the Guardian |date=20 April 2022 |language=en |access-date=2023-07-05 |archive-date=21 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220421074707/https://www.theguardian.com/world/2022/apr/21/timor-leste-presidential-election-jose-ramos-horta-wins-in-landslide |url-status=live }}</ref>. == Siyosat va hukumat == [[Fayl:Xanana 2011.jpg|thumb|left|250 px|alt=Xanana Gusmão gʻarb uslubidagi kostyumda,|Indoneziya istilosi tugaganidan keyin, Sharqiy Timorning birinchi prezidenti]] Sharqiy Timorning siyosiy tizimi yarim prezidentlik tizimi boʻlib, Portugaliya tizimiga asoslangan<ref name="SpL">{{Jurnal manbasi|last1=Neto|first1=Octávio Amorim|last2=Lobo|first2=Marina Costa|year=2010|title=Between Constitutional Diffusion and Local Politics: Semi-Presidentialism in Portuguese-Speaking Countries|url=https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026|journal=APSA 2010 Annual Meeting Paper|ssrn=1644026|access-date=6 May 2022|archive-date=2023-07-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20141006075857/http://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=1644026|url-status=live}}</ref><ref name="Shoesmith2020">{{Jurnal manbasi |last1=Shoesmith |first1=Dennis |title=Party Systems and Factionalism in Timor-Leste |journal=Journal of Current Southeast Asian Affairs |date=24 January 2020 |volume=39 |issue=1 |pages=167–186 |doi=10.1177/1868103419889759 |s2cid=214341149 |doi-access=free }}</ref>. Konstitutsiyada prezident va bosh vazir oʻrtasida ijro hokimiyati boʻlinishi va ijroiya, qonun chiqaruvchi, sud hokimiyatlari oʻrtasidagi hokimiyatlarning boʻlinishi bergilab qoʻyilgan<ref name="BTI2022"/>. Qonun chiqaruvchi hokimiyatda ham, [[ijro etuvchi hokimiyat]]<nowiki/>da ham jismoniy shaxslar ishtirok etishi mumkin emas. Qonun chiqaruvchi hokimiyat ijro etuvchi hokimiyatni tekshirishni taʼminlash uchun moʻljallangan va amalda ijro etuvchi hokimiyat barcha siyosiy partiyalar qoshida [[qonun chiqaruvchi hokimiyat]] ustidan nazoratni saqlab qoldi, bu siyosiy partiyalar va koalitsiyalarda alohida liderlarning hukmronligini aks ettirgan<ref name="Shoesmith2020"/>. Vazirlar kengashi orqali ijro etuvchi hokimiyat baʼzi rasmiy qonun chiqaruvchi vakolatlarga ham ega<ref name="Shoesmith2020"/>. Ijroiya organlarining aralashuvi holatlari mavjud boʻlsa-da, sud tizimi mustaqil ishlaydi. Baʼzi sudlar xavfsizroq hududlardagilar uchun kirishni yaxshilash uchun joylar oʻrtasida almashgan. Siyosiy ritorikaga qaramay, konstitutsiya va demokratik institutlar siyosatchilar tomonidan kuzatilgan va hukumat oʻzgarishi tinch oʻtgan. Saylovlar mustaqil organ tomonidan oʻtkaziladi, saylovchilarning faolligi yuqori, taxminan 70% dan 85% gacha<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.electionguide.org/countries/id/63/ |title=Democratic Republic of Timor-Leste |publisher=International Foundation for Electoral Systems |access-date=2023-07-05|archive-date=27 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221227042808/https://www.electionguide.org/countries/id/63/ |url-status=live }}</ref>. [[Siyosiy tizim]] keng jamoatchilik tomonidan qabul qilingan. Sharqiy Timor davlati boshligʻi respublika prezidenti boʻlib, besh yillik muddatga xalq ovozi bilan saylanadi va koʻpi bilan ikki yil muddatga saylanishi mumkin<ref name="FreedomHouse2021">{{Veb manbasi |url=https://freedomhouse.org/country/timor-leste/freedom-world/2021 |title=Timor-Leste |publisher=Freedom House |date=2021 |access-date=2023-07-05|archive-date=22 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220422195309/https://freedomhouse.org/country/timor-leste/freedom-world/2021 |url-status=live }}</ref>. Rasmiy ravishda, toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan prezident shunga oʻxshash tizimlardagilarga nisbatan nisbatan cheklangan vakolatlarga ega, bosh vazir va vazirlar kengashini tayinlash va lavozimidan ozod qilish vakolatiga ega emas. Biroq, ular toʻgʻridan-toʻgʻri saylanganligi sababli, oʻtgan prezidentlar katta norasmiy kuch va taʼsirga ega boʻlgan.[2]: 175  Prezident hukumat qonunchiligiga veto qoʻyish, referendum oʻtkazish va parlamentni shakllantirish imkoni boʻlmagan taqdirda uni tarqatib yuborish huquqiga ega. hukumat yoki byudjetni qabul qiladi. Agar prezident qonun loyihasiga veto qoʻysa, parlament uchdan ikki koʻpchilik ovoz bilan vetoni bekor qilishi mumkin. Bosh vazir parlament tomonidan saylanadi, prezident koʻpchilik partiya yoki koalitsiya rahbarini bosh vazir etib tayinlagan. Sharqiy Timor va uning taklifiga binoan vazirlar mahkamasi, hukumat boshligʻi sifatida bosh vazir vazirlar mahkamasiga raislik qilagan<ref name="EUEOM2012">{{veb manbasi|url=https://www.eods.eu/library/EUEOM%20FR%20TIMOR%20LESTE%2028.09.2012_en.pdf |title=Timor-Leste Final Report Parliamentary Election 2012 |publisher=European Union Election Observation Mission |page=9 |date=2012 |access-date=2023-07-05 |archive-date=19 June 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220619004840/https://www.eods.eu/library/EUEOM%20FR%20TIMOR%20LESTE%2028.09.2012_en.pdf |url-status=live }}</ref>. [[Fayl:National Parliament building, Dili, 2018 (01).jpg|thumb|hight|300px|alt=Uni oʻrab turgan palma daraxtlari tepasida koʻtarilgan oq bino|Milliy parlament (Sharqiy Timor)|Milliy parlament Portugal tilidagi mamlakatlar hamjamiyati bayroqlari bilan qoplangan.]] Bir palatali Milliy parlamentdagi vakillar umumiy ovoz berish yoʻli bilan besh yillik muddatga saylangan. Oʻrindiqlar soni kamida 52 maksimal 65 gacha oʻzgarishi mumkin. Partiyalar parlamentga kirish uchun 3% ovozga ega boʻlishlari kerak, bunda D’Hondt usuli boʻyicha saralashdan oʻtgan partiyalar uchun oʻrinlar ajratilgan. Saylovlar raqobatbardosh koʻppartiyaviylik tizimi doirasida oʻtkazilgan. Mustaqillikka erishgach, hokimiyat Indoneziya istilosidan sal oldin tuzilgan va qarshilik koʻrsatgan Fretilin siyosiy partiyasi qoʻlida edi. Oʻz tarixini hisobga olgan holda, Fretilin oʻzini hukumatning tabiiy partiyasi sifatida koʻrdi va koʻp partiyaviy tizimni qoʻllab-quvvatlab, hukmron partiya tizimining rivojlanishini kutgan. Birlashgan Millatlar Tashkiloti va xalqaro hamjamiyatning mustaqillikdan oldin ham, keyin ham qoʻllab-quvvatlashi yangi shakllangan siyosiy tizimga 2006-yilgi inqiroz kabi zarbalardan omon qolish imkonini bergan. Parlament saylovlarida nomzodlar partiya roʻyxati tizimida yagona milliy okrug boʻyicha ishtirok etgan. Siyosiy partiyalar tomonidan koʻrsatilgan nomzodlarning har uchdan biri ayollar boʻlishi kerak. Bu tizim siyosiy partiyalarning xilma-xilligini targʻib qiladi, lekin saylovchilarga har bir partiya tomonidan tanlangan alohida nomzodlar ustidan kam taʼsir koʻrsatgan. Ayollar parlamentdagi oʻrinlarning uchdan biridan koʻprogʻini egallaydi, partiyalar qonunga koʻra ayol nomzodlarni qoʻyishi shart, lekin ular boshqa darajalarda, partiya rahbariyati ichida unchalik mashhur emas. Siyosiy boʻlinishlar sinfiy va geografik chiziq boʻylab mavjud. Mamlakatning sharqiy va gʻarbiy hududlari oʻrtasida Indoneziya hukmronligi ostida paydo boʻlgan tafovutlar tufayli keng tarqalgan boʻlinish mavjud. Ayniqsa, Fretilin Sharqiy hududlar bilan qattiq bogʻlangan. Siyosiy partiyalar mafkuradan koʻra koʻproq taniqli shaxslar bilan chambarchas bogʻlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.cartercenter.org/documents/1691.pdf |title=The East Timor Political and Election Observation Project Final Project Report |publisher=The Carter Center |date=April 2004 |page=11 |access-date=17 December 2023-07-06 |archive-date=17 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217180257/https://www.cartercenter.org/documents/1691.pdf |url-status=live }}</ref>. Timorni qayta qurish milliy kongressi Xanana Gusmão 2007-yilgi parlament saylovlarida Bosh vazirlikka nomzodini qoʻyish uchun tashkil etilganidan soʻng Fretilinga qarshi asosiy muxolifatga aylangan<ref>{{Jurnal manbasi |last1=Ingram |first1=Sue |title=Parties, personalities and political power: legacies of liberal peace-building in Timor-Leste |journal=Conflict, Security and Development |date=2018 |volume=18 |issue=5 |page=374 |doi=10.1080/14678802.2018.1511163 |s2cid=149690926 |url=https://researchprofiles.anu.edu.au/en/publications/parties-personalities-and-political-power-legacies-of-liberal-pea |access-date=2023-07-06 |archive-date=17 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221217180259/https://researchprofiles.anu.edu.au/en/publications/parties-personalities-and-political-power-legacies-of-liberal-pea |url-status=live }}</ref>. Har ikkala asosiy partiya nisbatan barqaror boʻlgan boʻlsa-da, ular Indoneziyaga qarshi qarshilik paytida mashhur boʻlgan shaxslardan iborat „eski gvardiya“ tomonidan boshqarilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://asiapacific.anu.edu.au/news-events/all-stories/timors-old-guard-marching |title=Timor's old guard marching on |last=Hynd |first=Evan |publisher=Australian National University |date=5 July 2012 |access-date= 2023-07-06 |archive-date=28 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528114332/https://asiapacific.anu.edu.au/news-events/all-stories/timors-old-guard-marching |url-status=dead }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |url=https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/timor-leste-new-president-needs-tune |title=Timor-Leste: The new president needs to tune in |author=Joao da Cruz Cardoso |work=The Interpreter |date=27 April 2022 |access-date=2023-07-06 |archive-date=1 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220501161321/https://www.lowyinstitute.org/the-interpreter/timor-leste-new-president-needs-tune |url-status=live }}</ref>. Siyosat va maʼmuriyat markazi poytaxt Dilida joylashgan boʻlib, aksariyat davlat xizmatlari uchun milliy hukumat masʼuldir. Oecusse, mamlakatning qolgan qismidan Indoneziya hududi bilan ajratilgan, maʼlum bir avtonomiyaga ega boʻlgan maxsus maʼmuriy viloyat. Sharqiy Timor milliy politsiyasi va Sharqiy Timor mudofaa kuchlari 2008-yildan beri zoʻravonlik ustidan monopoliyaga ega va bu tashkilotlardan tashqarida juda kam qurol mavjud<ref name="BTI2022">{{Veb manbasi|url=https://bti-project.org/en/reports/country-report/TLS |title=Timor-Leste Country Report 2022 |publisher=Bertelsmann Stiftung |year=2022 |access-date= 2023-07-05|archive-date=21 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220521144437/https://bti-project.org/en/reports/country-report/TLS |url-status=live }}</ref>. Hokimiyatni suiisteʼmol qilish ayblovlari bor boʻlsa-da, ayrim sud nazorati mavjud. Faol fuqarolik jamiyati ommaviy axborot vositalari kabi hukumatdan mustaqil ravishda faoliyat yuritgan. Fuqarolik jamiyati tashkilotlari, jumladan, talabalar guruhlari poytaxtda toʻplangan. Iqtisodiyot tuzilishi tufayli kuchli kasaba uyushmalari mavjud emas. Katolik cherkovi mamlakatda kuchli taʼsirga ega. == Tashqi aloqalar == [[Fayl:Oil demo Timor 2013.JPG|thumb|280px|alt=Namoyishchilar chelak bilan sakrab ketayotgan kengurular surati ostida „Mening moyimni oʻgʻirlamang“ degan yozuvni ushlab turishibdi|2013-yil dekabrida Avstraliyaga qarshi namoyish]] Sharqiy Timor uchun xalqaro hamkorlik har doim muhim boʻlgan, neft daromadlari ularning oʻrnini bosa boshlagunga qadar donor mablagʻlari byudjetning 80% ni tashkil qilgan<ref name="BTI2022"/>. Xalqaro kuchlar ham xavfsizlikni taʼminlagan, 1999-yildan buyon mamlakatga BMTning beshta missiyasi yuborilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Tansubhapol |first=Thanida |date=30 January 2011 |title=East Timor Bid to Join ASEAN Wins 'Strong Support' |work=Bangkok Post |url=https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20110130/283832914957229 |via=PressReader |access-date=2023-07-06|archive-date=12 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220212181835/https://www.pressreader.com/thailand/bangkok-post/20110130/283832914957229 |url-status=live }}</ref>. Oxirgisi, Birlashgan Millatlar Tashkilotining Integratsiyalashgan Missiyasi Sharqiy Timorda, 2006-yil Sharqiy Timor inqirozidan keyin boshlanib, 2012-yilda yakunlangan<ref name="Sahin2014"/>. Sharqiy Timor 2011-yild ASEANga aʼzo boʻlish uchun rasman ariza topshirgan va kuzatuvchi maqomi berilgan. 2022-yil noyabrida „printsipial“ qabul qilingan<ref>{{veb manbasi |last1=ASEAN |title=ASEAN Leaders' Statement on the Application of Timor-Leste for ASEAN Membership |url=https://asean.org/asean-leaders-statement-on-the-application-of-timor-leste-for-asean-membership/ |website=ASEAN |access-date=2023-07-06 |archive-date=14 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221114083753/https://asean.org/asean-leaders-statement-on-the-application-of-timor-leste-for-asean-membership/ |url-status=live }}</ref> . Millatchi siyosiy rahbariyat Melaneziya shtatlari bilan yaqinroq aloqalarni qoʻllab-quvvatlayotganiga qaramay, mamlakat mustaqillikka erishgunga qadar ASEANga aʼzo boʻlishni maqsad qilib qoʻygan va uning rahbarlari Tinch okeani organlariga qoʻshilish ASEAN aʼzoligiga toʻsqinlik qilishini taʼkidlagan. ASEAN aʼzoligiga iqtisodiy va xavfsizlik nuqtai nazaridan, jumladan, Indoneziya bilan munosabatlarni yaxshilash uchun intilgan. Shunga qaramay, ayrim ASEAN davlatlari tomonidan qoʻllab-quvvatlanmagani sababli jarayon sekin kechgan. Sharqiy Timor Tinch okeani orollari forumi va Melanesian Spearhead guruhining kuzatuvchisi hisoblangan<ref name="Sahin2014">{{jurnal manbasi|last1=Sahin |first1=Selver B. |title=Timor-Leste's Foreign Policy: Securing State Identity in the Post-Independence Period |journal=Journal of Current Southeast Asian Affairs |date=1 August 2014 |volume=33 |issue=2 |pages=3–25 |doi=10.1177/186810341403300201 |s2cid=54546263 |doi-access=free }}</ref>. Kengroq maʼnoda, mamlakat zaif davlatlar tashkiloti boʻlgan „Seven Plus“ (g7+) guruhida yetakchi hisoblangan<ref>{{jurnal manbasi |last1=Taylor-Leech |first1=Kerry |title=The language situation in Timor-Leste |journal=Current Issues in Language Planning |date=2009 |volume=10 |issue=1 |pages=1–68 |doi=10.1080/14664200802339840 |s2cid=146270920 }}</ref>. Shuningdek, Sharqiy Timor Portugal tilidagi mamlakatlar hamjamiyatiga aʼzo. Davom etayotgan ikki tomonlama donorlar qatoriga Avstraliya, Portugaliya, [[Germaniya]] va [[Yaponiya]] kiradi, Sharqiy Timor donor mablagʻlaridan samarali shaffof foydalanish boʻyicha obroʻga ega. Avstraliya va Indoneziya bilan yaxshi munosabatlar, tarixiy va yaqinda yuzaga kelgan keskinliklarga qaramay, hukumatning siyosat maqsadi hisoblangan<ref name="ta">{{veb manbasi|url=http://www.theage.com.au/news/investigations/new-timor-treaty-a-failure/2007/04/20/1176697092049.html|title=New Timor treaty 'a failure'|author=Richard Baker|access-date=2023-07-06|date=21 April 2007|work=[[Theage.com.au]]|publisher=The Age Company Ltd|archive-date=4 November 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20121104121536/http://www.theage.com.au/news/investigations/new-timor-treaty-a-failure/2007/04/20/1176697092049.html|url-status=live}}</ref><ref>{{Jurnal manbasi |last1=Strating |first1=Rebecca |title=Timor-Leste's foreign policy approach to the Timor Sea disputes: pipeline or pipe dream? |journal=Australian Journal of International Affairs |date=2017 |volume=71 |issue=3 |pages=259–283 |doi=10.1080/10357718.2016.1258689 |s2cid=157488844 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10357718.2016.1258689 |access-date=2023-07-06 |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10357718.2016.1258689 |url-status=live }}</ref>. Bu mamlakatlar muhim iqtisodiy hamkorlar boʻlib, mamlakatga koʻpgina transport aloqalarini taʼminlagan. Xitoy ham Dilidagi infratuzilmaga hissa qoʻshish orqali oʻz ishtirokini oshirgan. Avstraliya bilan munosabatlar mustaqillikka erishgunga qadar ular oʻrtasida okeandagi tabiiy resurslar boʻyicha tortishuvlar hukmronlik qilgan va bu oʻzaro kelishilgan chegarani oʻrnatishga toʻsqinlik qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-australia-43296488 |title=Australia and East Timor sign historic maritime border deal |work=BBC News |date=7 March 2018 |access-date=2020-07-06|archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.bbc.com/news/world-australia-43296488 |url-status=live }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |url=https://www.reuters.com/article/us-australia-timor-treaty-idUSKCN1UO0Y8 |title=Australia ratifies maritime boundaries with East Timor |work=Reuters |date=29 July 2019 |access-date=2023-07-06 |archive-date=15 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220515073607/https://www.reuters.com/article/us-australia-timor-treaty-idUSKCN1UO0Y8 |url-status=live }}</ref>. Avstraliyaning qattiq kuchining hukmronligi Sharqiy Timorni xalq diplomatiyasi va [[xalqaro huquq]] forumlaridan oʻz ishini ilgari surish uchun foydalanishga olib kelgan. Mojaro 2018-yilda Doimiy Hakamlik sudidagi muzokaralardan soʻng hal qilindi, oʻshanda ular oʻrtasida dengiz chegarasi hamda tabiiy resurslardan olinadigan daromadlar toʻgʻrisidagi kelishuv oʻrnatilgan. Sharqiy Timor Mudofaa Kuchlari (F-FDTL) 2001-yilda Falintil oʻrniga tashkil etilgan va 2006-yil voqealaridan soʻng qayta tuzilgan. Nafaqat tashqi tahdidlardan himoyalanish, balki zoʻravonlik jinoyatlariga qarshi kurashish uchun ham mas’uldir. Sharqiy Timor milliy politsiyasi, kuchlar kichikligicha qolmoqda va oddiy armiyada 2200 askar, dengiz tarkibidagi 80 askar bitta samolyot va yettita patrul kateri boshqarilgan. Dengiz komponentini kengaytirish rejalashtirilgan. Avstraliya, Portugaliya va Qoʻshma Shtatlar bilan harbiy hamkorlik mavjud boʻlgan<ref>{{Jurnal manbasi|title=Chapter Six: Asia |journal=The Military Balance |date=24 February 2001 |volume=121 |issue=1 |pages=307–308 |doi=10.1080/04597222.2021.1868795 |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/04597222.2021.1868795 |publisher=International Institute for Strategic Studies |s2cid=232050863 |issn=0459-7222 |access-date=2023-07-06 |archive-date=20 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211220042755/https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/04597222.2021.1868795 |url-status=live }}</ref>. == Maʼmuriy boʻlinmalar == [[Fayl:Municipalities of Timor-Leste.png|thumb|left|300px|alt=Sharqiy Timorning yorliqli xaritasi oʻn toʻrtta munitsipalitetga boʻlingan|Sharqiy Timorning oʻn toʻrtta munitsipaliteti]] Sharqiy Timor oʻn toʻrtta munitsipalitetga boʻlingan, ular oʻz navbatida 64 ta maʼmuriy postga, 442 ta sukoga (qishloqlarga) va 2225 ta aldeyaga (qishloqlarga) boʻlingan<ref name="2009divisions">{{Veb manbasi |url=http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf |work=Jornal da Républica, Série I, N.° 33, 16 de Setembro de 2009, 3588–3620 |title=Diploma Ministerial No:199/GM/MAEOT/IX/09 de 15 de Setembro de 2009 Que fixa o número de Sucos e Aldeias em Território Nacional Exposição de motivos |archive-url=https://web.archive.org/web/20120301124211/http://www.jornal.gov.tl/public/docs/2009/serie_1/serie1_no33.pdf|archive-date=1 March 2012 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |title=Population and Housing Census 2015, Preliminary Results |url=http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |publisher=Direcção-Geral de Estatística |access-date=2023-07-06 |archive-date=25 February 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210225112143/http://www.statistics.gov.tl/wp-content/uploads/2015/10/1-Preliminary-Results-4-Printing-Company-19102015.pdf |url-status=live }}</ref><ref name="AtauroTatoli2022">{{Yangiliklar manbasi |url=http://www.tatoli.tl/en/2021/12/28/government-to-officially-declare-atauro-island-as-new-municipality-in-january-2022/ |title=Government to officially declare Atauro Island as new municipality in january 2022 |author=Filomeno Martins |work=Tatoli |date=28 December 2021 |access-date= 2023-07-06 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20220702144611/http://www.tatoli.tl/en/2021/12/28/government-to-officially-declare-atauro-island-as-new-municipality-in-january-2022/ |archive-date=2 July 2022}}</ref>. Munitsipalitetlar: Aileu, Ainaro, Atauro, Baucau, Bobonaro, Cova Lima, Dili, Ermera, Lautém, Liquiçá, Manatuto, Manufahi, Oecusse, va Viqueque<ref name="2009divisions"/><ref name="AtauroTatoli2022"/>. Mavjud munitsipalitetlar va maʼmuriy postlar tizimi Portugaliya hukmronligi davrida tashkil etilgan<ref name="Simião2020">{{jurnal manbasi|last1=Simião |first1=Daniel S. |last2=Silva |first2=Kelly |title=Playing with ambiguity: The making and unmaking of local power in postcolonial Timor-Leste |journal=The Australian Journal of Anthropology |date=21 November 2020 |volume=31 |issue=3 |pages=333–346 |doi=10.1111/taja.12377 |s2cid=229471436|url=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/taja.12377 |access-date=2023-07-06|archive-date=2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514055310/https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/taja.12377 |url-status=live }}</ref>. Konstitutsiyada markazsizlashtirish haqida eslatib oʻtilgan boʻlsa-da, maʼmuriy vakolatlar odatda Dilidan tashqarida faoliyat yurituvchi milliy hukumatda qolgan<ref name="Shoesmith2010"/>. Mustaqillikka erishgandan soʻng markazsizlashtirishni qanday amalga oshirish kerakligi haqida munozaralar boʻldi va taklif qilingan turli xil modellar sukos va markaziy hukumat oʻrtasida turli darajadagi boshqaruvni yaratadi. Aksariyat takliflarda suko-darajali boshqaruv boʻyicha aniq qoidalar yoʻq edi va ular fuqarolik boshqaruvining bir qismi boʻlishdan koʻra, jamoalarni aniqlaydigan, asosan anʼanaviy makon sifatida mavjud boʻlib qolishlari kutilgan. Oxir-oqibat, mavjud tumanlar 2009 yilda saqlanib qoldi va munitsipalitet deb oʻzgartirildi va juda kam vakolatlarga ega boʻldi<ref name="Feijó2015"/>. 2016-yilda har bir munitsipalitetga markaziy hukumat tomonidan tayinlangan davlat xizmatchisi rahbarlik qilish uchun oʻzgarishlar kiritildi<ref name="Simião2020"/>. Bu davlat xizmatchisiga mahalliy saylangan rahbarlar maslahat bergan. Kuchli oʻziga xoslikka ega va toʻliq Indoneziya hududi bilan oʻralgan izolyatsiya qilingan, Oecusse munitsipaliteti 2002 yilgi konstitutsiyaning 5 va 71-moddalarida belgilangan. 2014-yil 18-iyundagi 3/2014-sonli qonun 2015-yil yanvar oyida kuchga kirgan ushbu konstitutsiyaviy qoidani amalga oshirdi va Oecusseni maxsus maʼmuriy hududga aylantirdi<ref>{{Veb manbasi |title=Lei N.º 3/2014 de 18 de Junho Cria a Região Administrativa Especial de Oe-Cusse Ambeno e estabelece a Zona Especial de Economia Social de Mercado |work=Jornal da República, Série I, N.° 21, 18 de Junho de 2014, 7334–7341 |url=http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2014/serie_1/SERIE1_NO_21.pdf |access-date=2023-07-06 |archive-date=5 August 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200805225603/http://www.mj.gov.tl/jornal/public/docs/2014/serie_1/SERIE1_NO_21.pdf |url-status=live }}</ref><ref>{{jurnal manbasi|author1=Laura S. Meitzner Yoder |title=The formation and remarkable persistence of the Oecusse-Ambeno enclave, Timor |journal=Journal of Southeast Asian Studies |date=29 April 2016 |volume=47 |issue=2 |pages=302–303 |doi=10.1017/S0022463416000084 |s2cid=156975625 |url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/formation-and-remarkable-persistence-of-the-oecusseambeno-enclave-timor/E57D40FE03C22D0521A141364CB280C8 |access-date=2023-07-06 |archive-date=14 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220514071430/https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-southeast-asian-studies/article/abs/formation-and-remarkable-persistence-of-the-oecusseambeno-enclave-timor/E57D40FE03C22D0521A141364CB280C8 |url-status=live }}</ref>. Viloyat 2015-yil iyun oyida oʻzining davlat xizmatini ishga tushirgan. Sharqiy Timor maʼmuriy tizimining eng quyi darajalaridagi maʼmuriyat, aldeyalar va sukolar, odatda, anʼanaviy urf-odatlarni aks ettirgan, jamoaning oʻziga xosligini va mahalliy uy xoʻjaliklari oʻrtasidagi munosabatlarni aks ettiradi<ref name="Shoesmith2010">{{Veb manbasi |url=https://core.ac.uk/download/pdf/47198668.pdf |title=Decentralisation and the Central State in Timor-Leste |last=Shoesmith |first=Dennis |publisher=18th Biennial Conference of the Asian Studies Association of Australia in Adelaide |date=July 2010 |access-date=2023-07-06 |archive-date=12 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220512105020/https://core.ac.uk/download/pdf/47198668.pdf |url-status=dead }}</ref><ref name="Butterworth2010">{{Veb manbasi|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30533 |title=Articulations of Local Governance in Timor-Leste : Lessons for Local Development under Decentralization |last1=Butterworth |first1=David |last2=Dale |first2=Pamela |publisher=World Bank |date=October 2010 |access-date=12 May 2023-07-06 |archive-date=8 August 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220808034006/https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/30533 |url-status=live }}</ref>. == Geografiyasi == [[Fayl:TL A0 HShade 101113-001.png|thumb|300px|alt=Sharqiy Timorning togʻli ichki qismini koʻrsatadigan relyef xaritasi|Sharqiy Timor xaritasi]] Janubiy—Sharqiy Osiyo va Janubiy Tinch okeani oʻrtasida joylashgan<ref name="Berlie2017ch1">{{kitob manbasi |last1=Berlie |first1=Jean A. |title=East Timor's Independence, Indonesia and ASEAN |date=1 October 2017 |publisher=Springer |isbn=9783319626307 |url=https://books.google.com/books?id=6EQ4DwAAQBAJ |ref=Berlie2007ch1 |chapter=A Socio-Historical Essay: Traditions, Indonesia, Independence, and Elections |access-date=2023-07-06|archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152317/https://books.google.com/books?id=6EQ4DwAAQBAJ |url-status=live }}</ref>, Timor oroli Malay arxipelagida joylashgan Kichik Sunda orollarining eng kattasi hisoblangan<ref name="WBG2009">{{veb manbasi|url=https://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28126 |title=Timor-Leste : Country Environmental Analysis |publisher=World Bank Group |date=July 2009 |access-date=2023-07-06 |author=<!-- none specified --> |hdl=10986/28126 |archive-date= 2023-07-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220729160348/http://openknowledge.worldbank.org/handle/10986/28126 |url-status=live }}</ref>. == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi |last=Cashmore |first=Ellis |title=Dictionary of Race and Ethnic Relations |url=https://archive.org/details/dictionaryofrace0000cash |publisher=Routledge |date=1988 |location=New York |asin=B000NPHGX6}} * {{Kitob manbasi |title=Encyclopedia of Genocide |year=1999 |publisher=ABC-Clio |isbn=0-87436-928-2 |editor-last=Charny |editor-first=Israel W. |volume=1 |location=Santa Barbara, California}} * {{Kitob manbasi|last=Dunn|first=James|date=1996|title=East Timor: A People Betrayed|location=Sydney|publisher=Australian Broadcasting Corporation|author-link=James Dunn (diplomat)}} * {{Kitob manbasi|last1=Durand|first1=Frédéric|title=East Timor: A Country at the Crossroads of Asia and the Pacific, a Geo-Historical Atlas|url=https://archive.org/details/easttimorcountry0000dura|date=2006|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai|isbn=9749575989}} * {{Kitob manbasi|last1=Durand|first1=Frédéric|title=History of Timor Leste|date=2016|publisher=Silkworm Books|location=Chiang Mai|isbn=978-616-215-124-8}} * {{Kitob manbasi|last1=Groshong|first1=Daniel J|title=Timor-Leste: Land of Discovery|date=2006|publisher=Tayo Photo Group|location=Hong Kong|isbn=988987640X}} * {{Kitob manbasi|last1=Gunn|first1=Geoffrey C.|year=1999|title= Timor Loro Sae: 500 Years|location=Macau|publisher=Livros do Oriente|isbn=972-9418-69-1}} * {{Kitob manbasi |last=Hägerdal |first=Hans |title=Lords of the Land, Lords of the Sea: Conflict and Adaptation in Early Colonial Timor, 1600-1800 |date=2012 |publisher=KITLV Press |isbn=978-90-6718-378-9 |location=Leiden |doi=10.26530/oapen_408241 |hdl=20.500.12657/34566 |via=Oapen |doi-access=free |hdl-access=free}} * {{Kitob manbasi|last1=Kingsbury|first1=Damien|author1-link=Damien Kingsbury|last2=Leach|first2=Michael|title=East Timor: Beyond Independence|series=Monash Papers on Southeast Asia, no 65|date=2007|publisher=Monash University Press|location=Clayton, Vic|isbn=9781876924492}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Hill|editor1-first=H|editor2-last=Saldanha|editor2-first=J|title=East Timor: Development Challenges for the World's Newest Nation|url=https://archive.org/details/easttimordevelop0000unse_t1l7|date=2002|publisher=Palgrave Macmillan UK|location=London|isbn=978-0-333-98716-2}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Leach|editor1-first=Michael|editor2-last=Kingsbury|editor2-first=Damien|editor2-link=Damien Kingsbury|title=The Politics of Timor-Leste: Democratic Consolidation After Intervention|series=Studies on Southeast Asia, no 59|date=2013|publisher=Cornell University, Southeast Asia Program Publications|location=Ithaca, NY|isbn=9780877277897}} * {{Kitob manbasi |last=Levinson |first=David |title=Ethnic Relations: A Cross-Cultural Encyclopedia |date=1998 |publisher=ABC-Clio |location=Santa Barbara, California}} * {{Kitob manbasi|last1=Molnar|first1=Andrea Katalin|title=Timor Leste: Politics, History, and Culture|series=Routledge Contemporary Southeast Asia series, 27|date=2010|publisher=Routledge|location=London; New York|isbn=9780415778862}} * {{Kitob manbasi |title=Encyclopedia of Modern Ethnic Conflicts |date=2003 |publisher=Greenwood Press |isbn=0-313-01574-0 |editor-last=Rudolph |editor-first=Joseph R. |location=Westport, Connecticut |pages=101–106}} * {{Kitob manbasi |editor-last=Shelton |editor-first=Dinah L. |url=https://papers.ssrn.com/abstract=2226008 |title=Encyclopedia of Genocide and Crimes Against Humanity |date=2005 |publisher=Thomson Gale |location=Detroit |ssrn=2226008 |access-date=12 February 2022 |archive-date=26 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230326152321/https://papers.ssrn.com/sol3/papers.cfm?abstract_id=2226008 |url-status=live }} * {{Kitob manbasi |last=Taylor |first=John G. |title=East Timor: The Price of Freedom |url=https://archive.org/details/easttimorpriceof00tayl |date=1999 |publisher=Pluto Press |isbn=978-1-85649-840-1 |location=Annandale}} * {{Kitob manbasi|editor1-last=Viegas|editor1-first=Susana de Matos|editor2-last=Feijó|editor2-first=Rui Graça|title=Transformations in Independent Timor-Leste: Dynamics of Social and Cultural Cohabitations|date=2017|publisher=Routledge|location=London|isbn=9781315534992}} * {{Kitob manbasi |last=Berlie |first=Jean A. |title=East Timor: A Bibliography |date=2001 |publisher=Indes savantes |isbn=2-84654-012-8 |location=Paris |author-link=Jean Berlie}}, a bibliographic reference, launched by PM Xanana Gusmão * [https://web.archive.org/web/20040321134359/http://kyotoreview.cseas.kyoto-u.ac.jp/issue/issue2/article_232.doc ''East Timor, politics and elections'' (in Chinese)/ 东帝汶政治与选举 (2001–2006): 国家建设及前景展望], Jean Berlie, Institute of Southeast Asian Studies of Jinan University editor, Jinan, China, published in 2007. * {{Kitob manbasi|last1=Lundahl |first1=Mats |title=The Creation of the East Timorese Economy |last2=Sjöholm |first2=Fredrik |date=2019 |publisher=Springer |volume=1–2 |location=Cham}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Osiyo davlatlari}} {{Sharqiy Timor mavzular}} [[Turkum:Sharqiy Timor| ]] [[Turkum:BMT aʼzolari]] [[Turkum:Avvalgi Portugaliya koloniyalari]] [[Turkum:Eng kam rivojlangan mamlakatlar]] [[Turkum:Respublikalar]] afgjnh62l63z5e525lertd57a6t587j 0 24779 6272034 5974816 2026-09-16T10:28:05Z Javoxir Yorqulov 130047 6272034 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Chelsea | image = [[Fayl:Chelsea FC.png|200px|center]] | upright = 0.88 | fullname = Chelsea Football Club | nickname = The Blues | founded = {{start date and age|df=yes|1905|3|10}}<ref name="teamhistory">{{cite web |title=Team History – Introduction |url=http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0,,10268,00.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110527214035/http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0%2C%2C10268%2C00.html |archive-date=27 May 2011 |access-date=11 May 2011 |publisher=Chelsea FC}}</ref> | ground = [[Stamford Bridge]] | capacity = 40,343<ref name="cap2023">{{cite web |url=https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2022/07/19/40085fed-1e9e-4c33-9f14-0bcf57857da2/PL_Handbook_2022-23_DIGITAL_18.07.pdf |title=Premier League Handbook 2022/23 |page=14 |date=19 July 2022 |access-date=11 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805212133/https://resources.premierleague.com/premierleague/document/2022/07/19/40085fed-1e9e-4c33-9f14-0bcf57857da2/PL_Handbook_2022-23_DIGITAL_18.07.pdf |archive-date=5 August 2022 |url-status=live}}</ref> | coordinates = {{coord|51|28|54|N|0|11|28|W|type:landmark_region:GB_scale:2000|display=it}} | owner = [[BlueCo]]<ref>{{cite web |title=Group Tax Strategy |url=https://www.chelseafc.com/en/group-tax-strategy |website=Chelsea F.C. |access-date=4 April 2023 |archive-date=5 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230405010643/https://www.chelseafc.com/en/group-tax-strategy |url-status=live}}</ref> | chrtitle = | chairman = [[Todd Boehly]] | manager = [[Enzo Maresca]] | mgrtitle = Head coach | league = | season = | position = | current = 2024/2025-yilgi Chelsea F. C. Jamoasi mavsumi | website = https://www.chelseafc.com/ | pattern_la1 = _chelsea2425h | pattern_b1 = _chelsea2425h | pattern_ra1 = _chelsea2425h | pattern_sh1 = _chelsea2425h | pattern_so1 = _chelsea2425h | leftarm1 = 0040D0 | body1 = 0040D0 | rightarm1 = 0040D0 | shorts1 = 0040D0 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _chelsea2425a | pattern_b2 = _chelsea2425a | pattern_ra2 = _chelsea2425a | pattern_sh2 = _chelsea2425a | pattern_so2 = | leftarm2 = FEEEEE | body2 = FEEEEE | rightarm2 = FEEEEE | shorts2 = FEEEEE | socks2 = FEEEEE | pattern_la3 = _chelsea2425t | pattern_b3 = _chelsea2425t | pattern_ra3 = _chelsea2425t | pattern_sh3 = _chelsea2425t | pattern_so3 = | leftarm3 = 181818 | body3 = 181818 | rightarm3 = 181818 | shorts3 = 181818 | socks3 = 181818 }} '''Chelsea futbol klubi''' ({{talaffuz|Chelsi}}; {{lang2|en|Chelsea Football Club}}) – 1905-yilda tuzilgan [[angliya|ingliz]] [[futbol]] klubidir. Chelsea Football Club – Gʻarbiy Londonning Fulham shahrida joylashgan ingliz professional futbol klubi. 1905-yilda asos solingan, ular uy oʻyinlarini „[[Stamford Bridge]]“ stadionida oʻtkazishadi<ref name="capacity">{{Veb manbasi |sana=January 18, 2018 |sarlavha=General Club Information |url=https://www.chelseafc.com/en/about-chelsea/about-the-club/general-club-information |qaralgan sana=May 31, 2021 |ish=ChelseaFC.com |arxivsana=13 February 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220213000549/https://www.chelseafc.com/en/about-chelsea/about-the-club/general-club-information}}</ref>. Klub [[Angliya futboli|Angliya futbolining]] oliy divizioni Premier Leagueda ishtirok etadi. Chelsea klubi 1955-yilda oʻzlarining birinchi yirik sovrini Angliya Liga chempionligini qoʻlga kiritishadi. Klub birinchi marta 1970-yilda Angliya kubogini, 1971-yilda birinchi marta Angliya kubogini, 1971-yilda birinchi marta [[UEFA kubogi egalari kubogi|UEFA kubogi egalari kubogini]] qoʻlga kiritishdi. 2022-yilda boʻlib oʻtgan klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida Chelsea klubi gʻolib boʻladi va ushbu musobaqada gʻolib boʻlgan uchinchi ingliz klubiga aylanadi. Chelsea 1999-yilgacha boʻlgan uchta asosiy Yevropa klublari oʻrtasidagi musobaqalarda gʻalaba qozongan beshta klubdan biri va Yevropaning uchta asosiy musobaqalarida ikki marta gʻalaba qozongan yagona klub hisoblanadi. Shuningdek,Chelsea klubi Chempionlar ligasi va klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqqan yagona London klubidir<ref>{{Veb manbasi |sana=31 May 2021 |sarlavha=Five interesting facts about Chelsea's Champions League triumph |url=https://www.chelseafc.com/en/news/2021/05/31/five-interesting-facts-about-chelsea-s-champions-league-triumph |qaralgan sana=11 June 2021 |nashriyot=Chelsea FC |arxivsana=31 May 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210531153953/https://www.chelseafc.com/en/news/2021/05/31/five-interesting-facts-about-chelsea-s-champions-league-triumph}}</ref>. Mamlakat ichida klub oltita liga chempionligi, sakkizta Angliya kubogi, beshta Angliya Liga kubogi va toʻrtta FA Community Shieldni qoʻlga kiritdi. Xalqaro maydonda [[UEFA Chempionlar Ligasi]], [[UEFA Yevropa Ligasi]], UEFA Kubok egalari kubogi va [[UEFA Superkubogi|UEFA Superkubogida]] ikki marta, FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida esa bir marta gʻalaba qozongan. Qoʻlga kiritilgan sovrinlar soni boʻyicha Chelsea Angliya futbolidagi eng sovrindor toʻrtinchi klub hisoblanadi. Klub hamshaharlari „[[Arsenal (futbol klubi)|Arsenal]]“ va „[[Tottenham Hotspur FC|Tottenham Hotspur]]“ hamda West Yorkshirening „Leeds United“ klublari bilan tarixiy raqobatga ega. Chelsea klubi qiymati boʻyicha [[Forbes jurnalining eng boy futbol klublari roʻyxati|dunyodagi sakkizinchi eng qimmat futbol klubidir]]. 2022-yil holatiga koʻra qiymati 3,10 milliard dollarni tashkil etadi va dunyodagi [[Deloitte Futbol Pul Ligasi|eng koʻp daromad oladigan sakkizinchi]] futbol klubidir<ref>{{Veb manbasi |ism=Mike |muallif=Ozanian |sarlavha=The World's Most Valuable Soccer Teams 2023 |url=https://www.forbes.com/lists/soccer-valuations/ |qaralgan sana=2023-07-14 |ish=Forbes |til=en}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Deloitte Football Money League 2023 |url=https://www2.deloitte.com/uk/en/pages/sports-business-group/articles/deloitte-football-money-league.html |qaralgan sana=2023-07-14 |ish=Deloitte United Kingdom |til=en-gb}}</ref>. == Tarixi == === Tashkil etilishi va dastlabki yillari === ''Asosiy maqola: [[Chelsea tarixi (1905–1952)]]''[[Fayl:Chelsea Team 1905.jpg|px250|thumb|1905-yil sentyabr Chelsea jamoasi birinchi tarkibi]] 1904-yilda [[Gus Mears]] Fulhamdagi [[Stamford Bridge]] atletika stadionini futbol maydonchasiga aylantirish maqsadida sotib oldi. U stadionni Fulham klubiga ijaraga berish taklifi rad etadi va uning oʻrniga oʻz klubini tashkil etishni afzal koʻradi. Shaharda allaqachon Fulham nomli jamoa boʻlganligi sababli, yangi klub nomi [["Chelsi"ning Metropolitan Borosi|Chelsea]] shahriga qoʻshni tuman Kensington FC, Stamford Bridge FC va London FC kabi nomlar koʻrib chiqildi<ref>{{Kitob manbasi |last=Glanvill |first=Rick |title=Chelsea FC: The Official Biography |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan |year=2006 |page=[https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/54 55]}}</ref>. „Chelsea“ FC 1905-yil 10-martda The Rising Sun pubda (hozirgi The Butcher’s Hook)<ref>{{Veb manbasi |sana=30 September 2004 |sarlavha=The Birth of a Club |url=http://www.chelseafc.com/the-club/club-history/1900.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151218090652/http://www.chelseafc.com/the-club/club-history/1900.html |arxivsana=18 December 2015 |qaralgan sana=16 December 2015 |nashriyot=Chelsea FC}}</ref><ref>{{Cite web |date=30 September 2004 |title=The Birth of a Club |url=http://www.chelseafc.com/the-club/club-history/1900.html |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20151218090652/http://www.chelseafc.com/the-club/club-history/1900.html |archive-date=18 December 2015 |access-date=16 December 2015 |publisher=Chelsea FC}}</ref> tashkil etilgan va koʻp oʻtmay Angliya futbol ligasidan roʻyxatdan oʻtgan. „Chelsea“ oʻzining ikkinchi mavsumida Angliya birinchi divizionga koʻtarildi. Klub 1915-yilda Angliya Kubogi finaliga qadar etib borishdi va „Old Trafford“da boʻlib oʻtgan finalda [[Sheffild Yunayted FK|"Sheffild United"]] ga magʻlub boʻlishadi. 1920-yilda Angliya birinchi divizionida uchinchi oʻrinni egallashdi. Bu klubning shu paytgacha erishgan eng natijasi edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Team History – 1905–29 |url=http://www.chelseafc.com/news-article/article/1800262 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110718071312/http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0%2C%2C10268~1800262%2C00.html |arxivsana=18 July 2011 |qaralgan sana=23 April 2014 |ish=chelseafc.com |nashriyot=Chelsea FC}}</ref>. „Chelsea“ yulduz oʻyinchilarni klubga olib kelish boʻyicha katta tajribaga ega edi<ref name="glanville">{{Yangiliklar manbasi |last=Glanville |first=Brian |author-link=Brian Glanville |date=10 January 2004 |title=Little sign of change for Chelsea and their impossible dreams |work=The Times |location=UK |url=http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article992039.ece |url-status=live |access-date=15 March 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110926102458/http://www.timesonline.co.uk/tol/sport/football/article992039.ece |archive-date=26 September 2011}}{{registration required}}</ref> va bu orqali klub muhlislarni stadionga jalb etardi. Klub 1907-1908<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1910.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111004050234/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1910.htm |arxivsana=4 October 2011 |qaralgan sana=18 August 2011 |nashriyot=European Football Statistics}}</ref>, 1909-1910<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1912.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111004050355/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1912.htm |arxivsana=4 October 2011 |qaralgan sana=18 August 2011 |nashriyot=European Football Statistics}}</ref>, 1911-1912<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1913.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111004050458/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1913.htm |arxivsana=4 October 2011 |qaralgan sana=18 August 2011 |nashriyot=European Football Statistics}}</ref>, 1912-1913<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=EFS Attendances |url=http://www.european-football-statistics.co.uk/attn.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190501093244/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn.htm |arxivsana=2019-05-01 |qaralgan sana=2021-04-22 |ish=www.european-football-statistics.co.uk}}</ref>, 1913-1914<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1914.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111004050508/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1914.htm |arxivsana=4 October 2011 |qaralgan sana=18 August 2011 |nashriyot=European Football Statistics}}</ref> va 1919-1920-yilgi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1920.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120818182655/http://www.european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1920.htm |arxivsana=18 August 2012 |qaralgan sana=18 August 2011 |nashriyot=European Football Statistics}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Between the Wars – Big Names and Big Crowds |url=http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0,,10268~910883,00.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120720222638/http://www.chelseafc.com/page/TeamHistory/0%2C%2C10268~910883%2C00.html |arxivsana=20 July 2012 |qaralgan sana=7 May 2012 |ish=chelseafc.com |nashriyot=Chelsea FC}}</ref> mavsumlarda stadionga tashrif buyurgan muhlislar koʻrsatkichi boʻyicha eng yuqori natija qayd etishdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Historical attendances |url=http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1908.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111004050048/http://european-football-statistics.co.uk/attn/england/aveeng1908.htm |arxivsana=4 October 2011 |qaralgan sana=18 August 2011 |nashriyot=European Football Statistics}}</ref>. Chelsea klubi 1920 va 1932-yillarda Angliya Kubogining yarim finaliga chiqishdi. 1930-yillar davomida Birinchi divizionda qolishdi, ammo urushlararo yillarda klub muvaffaqiyatga erisha olmadi. 1960-yillarda „Chelsea“ tarkibida murabbiy Tommi Doherti rahbarligida yosh isteʼdodli futbolchilar paydo boʻldi. Oʻn yil davomida ular turli unvonlarga daʼvo qilishdi, ammo finalda magʻlubiyatga uchradilar. Ular 1964/65-yilgi mavsumda futbol ligasi Kubogi va boshqa mukofotlarni qoʻlga kiritishdan bir qadam narida edilar, ammo muvaffaqiyatsiz boʻlishdi. Ketma-ket uch mavsumda ular uchta muhim yarim final uchrashuvlarida magʻlubiyatga uchradilar va kubok bahslaridan chiqib ketishdi. 1970-yilda" Chelsea „finalda“Lids Yunayted" ni magʻlub etib, [[Angliya kubogi|Angliya Kubogi]]<nowiki/>ni qoʻlga kiritdi. Keyingi yili jamoa oʻzining birinchi Yevropa kubogini, [[UEFA]] kuboklari egalari Kubogini qoʻlga kiritdi, bu safar [[Afina (shahar)|Afinada]] [[Real Madrid CF|"Real Madrid"]] ni magʻlub etdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://en.wikipedia.org/wiki/Chelsea_F.C. |sarlavha=Chelsea F.C. |qaralgan sana=26.05.2024}}</ref>. 1970-yillarning oxiri va 1980 – yillarning boshlarida „Chelsi“uchun juda notinch davr boʻlgan. [[Stamford Bridge]] ni rekonstruksiya qilishning ulkan rejalari klubning moliyaviy barqarorligini xavf ostiga qoʻydi, rahbariyat stadionni 60 000 tomoshabin sigʻishi uchun qayta qurishga qaror qildi. Yangi Sharqiy tribuna – „East Stand“ bilan koʻplab muammolar yuzaga keldi va uning qurilishi bir yildan soʻng tugadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.chelsea-fc.ru/club/historystadium/istoriya_stadiona/ |sarlavha=chelsea |qaralgan sana=28.05.2024 |arxivsana=2023-10-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231021080715/http://www.chelsea-fc.ru/club/historystadium/istoriya_stadiona// }}</ref>. Ishlarning qiymati dastlab taxmin qilinganidan yuqori boʻlib, byudjet 1,3 million funtga oshdi. Qarzlar klubning yangi xavfli raqibiga aylandi. Yulduzli oʻyinchilar sotildi yoki ijaraga berildi va jamoa ikkinchi divizionga koʻtarildi. Keyingi muammolar oʻn yil davomida muammo boʻlib kelgan muxlislar orasida taniqli bezorilik elementlari bilan bogʻliq edi. 1982-yilda klubning mavqei juda muhim boʻlib qoldi, chunki futbolchilar maoshsiz qolishdi va bank klubning cheklarini naqd qilishdan bosh tortdi. Klubga ilgari shimolda kichik klublar bilan ishlagan biznesmen Ken Bates taklif qilindi. Bates klubni bir funt sterlingga sotib oldi. Klub bankrot boʻlganida, egalari qarzlarni toʻlash uchun „Stamford Bridge“ ni qurilish kompaniyasiga sotishga qaror qilishdi. Bu qaror jamoaning stadionini yoʻqotishiga olib keldi va Fulxem va Kvins Park Reynjers bilan birga mashq qilishga majbur boʻldi va stadion oʻrnida doʻkonlar yoki turar-joy binolari paydo boʻlishi kerak edi. === Modernizatsiya va birinchi liga chempionati === Chelsea klubiga 1952-yilda „[[Arsenal F.C.|Arsenal]]“ va Angliya terma jamoasining sobiq markaziy hujumchisi [[Ted Drake]] bosh murabbiy etib tayinlangan va u klubni modernizatsiya qilishni boshlagan. [[Ted Drake]] klubning [[Chelsi pensioneri|nafaqaxoʻr]] oʻyinchilarini birin ketin jamoadan olib tashladi, tarkibni yoshlar bilan toʻldirdi va mashgʻulotlar rejimini yaxshiladi, quyi divizionlar va havaskorlar ligalarida aqlli oʻyinlari bilan oʻzini koʻrsatgan [[Futbolchi|futbolchilar]] bilan jamoani qayta tikladi va 1954-1955-yilgi mavsumda „Chelsea“ bilan birinchi yirik sovrin – Liga chempionligiga qoʻlga kiritdi. Keyingi mavsumda UEFA [[UEFA Chempionlar Ligasi|Yevropa chempionlar kubogi]] musobaqasida qatnashish imkoniyatiga ega boʻlishdi, ammo [[Futbol Ligasi|Futbol Ligasining]] eʼtirozlaridan soʻng, Chelsea musobaqa boshlanishidan oldin musobaqani tark etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Glanville |first=Brian |author-link=Brian Glanville |date=27 April 2005 |title=The great Chelsea surrender |work=The Times |location=UK |url=http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/europe/article2327902.ece |url-status=live |access-date=29 December 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131212125949/http://www.thetimes.co.uk/tto/sport/football/europe/article2327902.ece |archive-date=12 December 2013}}</ref><ref>{{Kitob manbasi |url=https://archive.org/details/chelseafcofficia0000glan/page/254/mode/2up |page=254 |title=Chelsea FC: The Official Biography |first=Rick |last=Glanvill |year=2005 |publisher=Headline |location=London |isbn=0755314654}}</ref>. „Chelsea“ yaxshi imkoniyatni qoʻldan boy berdi va 1950-yillarning qolgan qismini turnirning oʻrta jadvalda oʻtkazdi. Drake 1961-yilda ishdan boʻshatildi va uning oʻrniga futbolchi-murabbiy [[Thomas Docherty|Tommy Docherty]] keldi. == Klublar oʻrtasidagi JCh == 2022-yil 12-fevral kuni BAAning Abu Dabi shahrida boʻlib oʻtgan Futbol boʻyicha Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatining final bahsida „Chelsi“ Braziliyaning „Palmeyras“ futbol klubi bilan bahs olib bordi. Uchrashuvning birinchi taymida darvozalarga toʻp urilmadi va jamoalar tanaffusga 0:0 hisobida yoʻl oldi. Ikkinchi taymning 55-daqiqasida Romelu Lukaku chap qanotdan oshirilgan toʻpni boshi bilan darvozaga joylab, hisobni ochdi. Oradan 10 daqiqa oʻtib, London klubi darvozasi tomon 11 metrlik jarima zarbasi belgilandi. Penaltini Rafael Veyga aniq amalga oshirdi – 1:1. Ushbu hisob uchrashuvning asosiy vaqti yakunlanguniga qadar saqlanib qoldi. Shundan soʻng jamoalar qoʻshimcha boʻlimlarga murojaat qildi. 117-daqiqada „Chelsi“ penalti tepish imkoniyatiga ega boʻldi va uni Kay Haverts muvaffaqiyatli amalga oshirdi. Shu tariqa Yevropa Chempionlar Ligasi gʻolibi „Chelsi“ Janubiy Amerikasida tengsiz boʻlgan „Palmeyras“ni yengib, klublar oʻrtasidagi Jahon chempionati gʻolibiga aylandi.<ref>https://daryo.uz/2022/02/13/chelsi-117-daqiqadagi-gol-evaziga-braziliya-klubini-yengib-klublar-ortasidagi-jch-golibiga-aylandi/</ref> ==Egalik va moliyaviy tizimlari== ===Homiylari=== ====libos homiylari==== {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !Muddat !Forma ishlab chiqaruvchisi !Libos homiysi (old tomoni) !Libos homiysi (yeng qismida) |- | 1975–1981 | [[Umbro]] | rowspan="2" | — | rowspan="13" | — |- | 1981–1983 | rowspan="3" | [[Le Coq Sportif]] |- | 1983–1984 | [[Gulf Air]] |- | 1984–1986 | — |- | 1986–1987 | — | [[Peter Foster|Bai Lin Tea]] / [[Simod]] |- | 1987–1993 | rowspan="6" | Umbro | [[Commodore International|Commodore]] |- | 1993–1994 | [[Amiga]] |- | 1994–1997 | [[Coors Brewing Company|Coors]] |- | 1997–2001 | [[Autoglass]] |- | 2001–2005 | [[Emirates|Emirates]] |- | 2005–2006 | rowspan="2" | [[Samsung]] |- | 2006–2015 | rowspan="2" | [[Adidas]] |- | 2015–2017 | rowspan="3" | [[Yokohama Tyres]] |- | 2017–2018 | rowspan="6" | [[Nike]] | [[Alliance Tire Company]] |- | 2018–2020 | rowspan="2" | [[Hyundai Motor Group|Hyundai]] |- | 2020–2022 | rowspan="2" | [[Three UK|Three]] |- | 2022–2023 | WhaleFin |- | 2023–2024 | [[Infinite Athlete]] | BingX |- | 2024– | [[DAMAC]] | Fever |} == Futbolchilar == === Birinchi jamoa tarkibi === {{Updated|2025-yil 5-iyul}}<ref>{{cite web |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/men |title=Men: Senior |publisher=Chelsea F.C. |access-date=18 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230116191202/https://www.chelseafc.com/en/teams/men |archive-date=16 January 2023 |url-status=live }}</ref> <!----------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI OʻQING ---------------------------------- - Yangi futbolchilarni klub veb-sayti orqali rasman eʻlon qilishdan oldin, jumladan, tibbiy koʻrikdan oʻtish va shartnoma imzolashdan oldin qoʻshmang. Kelishilgan transfer narxi futbolchining imzo chekishini anglatmaydi. - Oʻyinchilarni klubdan ketishi rasman eʼlon qilinmaguncha olib tashlamang. - Chelsi FKda rasmiy veb-saytida maʼlum boʻlmaguncha, tarkib raqamlarini qoʻshmang yoki oʻzgartirmang. - Faqat asosiy jamoaning bir qismi boʻlishi mumkin boʻlgan oʻyinchilarni qoʻshing – Bu Vikipediya, futbol gazetasi emas. Tasdiqlanmagan va ishonchsiz, tasdiqlanmagan manbasiz hamma narsa olib tashlanadi ----------------------------------------------------------------------------> {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=ESP|pos=GK|name=[[Robert Sánchez]]}} {{Fs player|no=3|nat=ESP|pos=DF|name=[[Marc Cucurella]]}} {{Fs player|no=4|nat=ENG|pos=DF|name=[[Tosin Adarabioyo]]}} {{Fs player|no=5|nat=FRA|pos=DF|name=[[Benoît Badiashile]]}} {{Fs player|no=6|nat=ENG|pos=DF|name=[[Levi Colwill]]}} {{Fs player|no=7|nat=POR|pos=FW|name=[[Pedro Neto]]}} {{Fs player|no=8|nat=ARG|pos=MF|name=[[Enzo Fernández]]|other=[[Sardor (futbol)#Vitse-sardor|vitse-sardor]]}} {{Fs player|no=9|nat=ENG|pos=FW|name=[[Liam Delap]]}} {{Fs player|no=10|nat=ENG|pos=MF|name=[[Cole Palmer]]}} {{Fs player|no=11|nat=ENG|pos=FW|name=[[Jamie Gittens]]}} {{Fs player|no=12|nat=DEN|pos=GK|name=[[Filip Jörgensen]]}} {{Fs player|no=14|nat=POR|pos=MF|name=[[Dário Essugo]]}} {{Fs player|no=15|nat=SEN|pos=FW|name=[[Nicolas Jackson]]}} {{Fs player|no=17|nat=BRA|pos=MF|name=[[Andrey Santos]]}} {{Fs player|no=19|nat=FRA|pos=DF|name=[[Mamadou Sarr]]}} {{Fs player|no=20|nat=BRA|pos=FW|name=[[João Pedro (2001-yilda tugʻilgan futbolchi)|João Pedro]]}} {{fs mid}} {{Fs player|no=21|nat=BEL|pos=MF|name=[[Jorrel Hato]]}} {{Fs player|no=22|nat=ENG|pos=MF|name=[[Kiernan Dewsbury-Hall]]}} {{Fs player|no=23|nat=ENG|pos=DF|name=[[Trevoh Chalobah]]}} {{Fs player|no=24|nat=ENG|pos=DF|name=[[Reece James]]|other=[[Sardor (futbol)|sardor]]}} {{Fs player|no=25|nat=ECU|pos=MF|name=[[Moisés Caicedo]]}} {{Fs player|no=27|nat=FRA|pos=DF|name=[[Malo Gusto]]}} {{Fs player|no=29|nat=FRA|pos=DF|name=[[Wesley Fofana]]}} {{Fs player|no=30|nat=ARG|pos=DF|name=[[Aaron Anselmino]]}} {{Fs player|no=32|nat=ENG|pos=FW|name=[[Tyrique George]]}} {{Fs player|no=34|nat=ENG|pos=DF|name=[[Josh Acheampong]]}} {{fs player|no=37|nat=ENG|pos=MF|name=[[Omari Kellyman]]}} {{fs player|no=38|nat=ESP|pos=FW|name=[[Marc Guiu]]}} {{Fs player|no=39|nat=BEL|pos=GK|name=[[Mike Penders]]}} {{Fs player|no=41|nat=BRA|pos=FW|name=[[Estêvão Willian|Estêvão]]}} {{Fs player|no=44|nat=USA|pos=GK|name=[[Gabriel Slonina]]}} {{Fs player|no=45|nat=BEL|pos=MF|name=[[Roméo Lavia]]}} {{Fs player|no=|nat=ECU|pos=MF|name=[[Kendry Páez]]}} {{Fs end}} ===Ijaraga berilgan futbolchilar=== {{updated|2025-yil 3-fevral}}<ref>{{cite web |url=https://www.chelseafc.com/en/teams/men?tab=onLoan |title=Men: On Loan |publisher=Chelsea F.C. |access-date=2 August 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220807205754/https://www.chelseafc.com/en/teams/men?tab=onLoan |archive-date=7 August 2022 |url-status=live}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=GK|name=[[Max Merrick]]|other=[[Hampton & Richmond Borough F.C.|Hampton & Richmond Borough]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=SRB|pos=GK|name=[[Đorđe Petrović]]|other=[[RC Strasbourg Alsace|Strasbourg]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=GK|name=[[Teddy Sharman-Lowe]]|other=[[Doncaster Rovers F.C.|Doncaster Rovers]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=DF|name=[[Ben Chilwell]]|other=[[Crystal Palace F.C.|Crystal Palace]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=DF|name=[[Axel Disasi]]|other=[[Aston Villa F.C.|Aston Villa]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=DF|name=[[Alfie Gilchrist]]|other=[[Sheffield United F.C.|Sheffield United]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=DF|name=[[Bashir Humphreys]]|other=[[Burnley F.C.|Burnley]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=POR|pos=DF|name=[[Renato Veiga]]|other=[[Juventus F.C.|Juventus]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=USA|pos=DF|name=[[Caleb Wiley]]|other=[[Watford F.C.|Watford]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=DF|name=[[Dylan Williams]]|other=[[Burton Albion F.C.|Burton Albion]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=MF|name=[[Leo Castledine]]|other=[[Shrewsbury Town F.C.|Shrewsbury Town]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=MF|name=[[Carney Chukwuemeka]]|other=[[Borussia Dortmund]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=MF|name=[[Alex Matos]]|other= [[Oxford United F.C.|Oxford United]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=FRA|pos=MF|name=[[Lesley Ugochukwu]]|other= [[Southampton F.C.|Southampton]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ALB|pos=FW|name=[[Armando Broja]]|other=[[Everton F.C.|Everton]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=CIV|pos=FW|name=[[David Datro Fofana]]|other=[[Göztepe S.K.|Göztepe]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=FW|name=[[Jimmy-Jay Morgan]]|other=[[Gillingham F.C.|Gillingham]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs player|no=|nat=ENG|pos=FW|name=[[Raheem Sterling]]|other=[[Arsenal F.C.|Arsenal]] 30-iyun 2025-yilgacha}} {{Fs end}} === Yoshlar jamoasi va akademiyasi === {{main|Chelsea F.C. yoshlar jamoasi va akademiyasi}} * Oʻyinchilar „Chelsea“da kamida bir marta asosiy tarkibda oʻynagan boʻlishi kerak. {{updated|2025-yil 10-yanvar}} {{Fs start}} {{Fs player|no=33|nat=ENG|pos=MF|name=[[Kiano Dyer]]}} {{Fs player|no=36|nat=BRA|pos=FW|name=[[Deivid Washington]]}} {{Fs player|no=42|nat=FIN|pos=MF|name=[[Jimi Tauriainen]]}} {{Fs player|no=43|nat=ENG|pos=MF|name=[[Harvey Vale]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=51|nat=ENG|pos=MF|name=[[Samuel Rak-Sakyi]]}} {{Fs player|no=55|nat=ENG|pos=FW|name=[[Ato Ampah]]}} {{Fs player|no=59|nat=ENG|pos=DF|name=[[Harrison Murray-Campbell]]}} {{Fs player|no=76|nat=ENG|pos=FW|name=[[Shim Mheuka]]}} {{Fs end}} === Yil futbolchisi === {{main|Chelsea F.C. jamoasining yilning eng yaxshi futbolchisi}} === Sobiq futbolchilar === {{main|Chelsea F.C. futbolchilari ro‘yxati|Chelsea F.C. jamoasining futbolchilar roʻyxati (25–99 oʻyin)|Chelsea F.C. jamoasining futbolchilar roʻyxati (1–24 oʻyin)|Turkum:Chelsea F.C. futbolchilari}} == Manbalar == [https://www.chelseafc.com/en/about-chelsea/about-the-club/club-personnel Chelsea F. C.] {{Manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum}} * {{rasmiy sayt|http://www.chelseafc.com/}} * [http://www.premierleague.com/clubs/4/Chelsea/overview Chelsea F. C.] Premier Leagueʼda {{Chelsea F.C. tarkibi}} {{FIFA Klublar oʻrtasidagi Jahon chempionatlari gʻoliblari}} {{UEFA Kubok Egalari Kubogi chempionlari}} {{Angliya Premyer-ligasi}} [[Turkum:Chelsea F.C.]] [[Turkum:Angliya futbol klublari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi klublari]] [[Turkum:1905-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib chiqqan klublar]] [[Turkum:UEFA Yevropa Ligasida gʻolib chiqqan klublar]] [[Turkum:UEFA Superkubogini qoʻlga kiritgan klublar]] [[Turkum:FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionatida gʻolib chiqqan klublar]] [[Turkum:Angliya kubogi gʻoliblari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]] 1lld57kyus6rawy87jsw50btogluzjy 0 31424 6271348 6271285 2026-09-15T16:55:42Z Ahror Akramovich 75193 [[Special:Contributions/~2026-49723-43|~2026-49723-43]] ([[User talk:~2026-49723-43|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6271285|6271285]]-sonli tahrir qaytarildi. dastlab yaratilganda taqiqlangan deb yaratilgan ekan. Oʻzgartirishni manba bilan asoslang 6271348 wikitext text/x-wiki [[Idda]], i d d a t a l-m a r ʻ a (arab. -maʻlum vaqt, ayollar uchun belgilangan muxlat) - [[shariat]] boʻyicha eri oʻlgan yoki eridan ajralishgan [[xotin]]lar boshqa erga chiqishi uchun oʻtishi shart boʻlgan muddat. Bunday [[ayol]]larga idda oʻtmaguncha erga chiqish taqiqlangan: beva uchun idda 4 oy-u 10 kun, eridan ajralishgan [[hayz]] koʻrmaydigan [[ayol]] uchun 3 oy, hayz koʻradigan ayolning iddasi uch [[hayz]] belgilangan. Muddatning belgilanishi Qurʼonga asoslangan holda shariatga kiritilgan boʻlib, [[ayol]]ning ajralgan yoki oʻlgan eridan [[homila]]si bor yoki yoʻqdigani aniqlash bilan bogʻliq boʻlgan. Eridan [[taloq]] ila ajragan [[ayol]], iddani eri ila yashagan uyda oʻtkazishi lozim. Chunki bu, yana qayta yarashish uchun berilgan imkoniyatdir. [[Homilador]] ayolning eri vafot etsa yoki [[taloq]] qilgan boʻlsa, iddasi tugʻguncha boʻlib, tugʻsa iddadan chiqadi. <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn boshi --> '''Idda''', iddat al-marʼa (arab. — maʼlum vaqt, ayollar uchun belgilangan muxlat) — shariat boʻyicha eri oʻlgan yoki eridan ajrashgan xotinlar boshqa erga chiqishi uchun oʻtishi shart boʻlgan muhlat. Bunday ayollarga I. oʻtmaguncha erga chiqish taqiklangan: beva uchun I. 4 oy-u 10 kun, eridan ajralishgan ayol uchun 3 oy belgilangan. Muxlatning belgilanishi Qurʼonga asoslangan holda shariatga kiritilgan boʻlib, ayolning ajralgan yoki oʻlgan eridan homilasi bor yoki yoʻkligini aniqlash bilan boglik boʻlgan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> <!-- Bot tomonidan qoʻshilgan matn oxiri --> [[Turkum:Islom]] == Manbalar == {{manbalar}} 538j3smwwf0ac86tukxomrujzki231h 0 34687 6271295 6172008 2026-09-15T13:02:26Z Mukhammadrasul Isakov 215746 /* */ 6271295 wikitext text/x-wiki {{Musiqachi bilgiqutisi | ismi = Sherali Joʻrayev | tasvir = Sherali Joʻrayev.jpg | izoh = | tavallud_paytidagi_ismi = Shermat (Shermuhammad) Joʻrayev | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1947|4|12}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Lenin rayoni|Asaka tumanida}}, [[Andijon viloyati|Andijon]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2023|09|04|1947|4|12}}<ref name="KunUz">{{veb manbasi |title=O‘zbekiston xalq hofizi Sherali Jo‘rayev vafot etdi |url=https://kun.uz/uz/news/2023/09/04/ozbekiston-xalq-hofizi-sherali-jorayev-vafot-etdi |website=[[Kun.uz]] |accessdate=4-sentyabr 2023-yil |date=4-sentyabr 2023-yil}}</ref><ref name="Daryo" /><ref name="OzodlikR" /> | vafot_joyi = {{Vafot etgan joyi|Toshkent}}, Oʻzbekiston | fuqaroligi = {{flagicon|Oʻzbek SSR}} [[Oʻzbek SSR]]<br />{{UZB}} | faoliyat_yillari = 1972–2023 | leybl = | turmush_oʻrtogʻi = Zulhumor Qodirova, Gulnora Joʻrayeva | ota-onasi = | bolalari = Botir Sheraliyevich Qodirov. Shohjahon Sherali o'g'li Joʻrayev, Zohirshoh Sherali o'g'li Joʻrayev va yana bir nechta qizlari bor (ammo ular haqida maʼlumot yoʻq) | taʼlimi = | kasblari = [[Qoʻshiqchi]], [[musiqachi]], [[bastakor]], [[aktyor]] | mukofotlari = {{El-yurt hurmati ordeni}} {{Fidokorona xizmatlari uchun ordeni}} {{Oʻzbekiston SSR xalq artisti}} | janr = Oʻzbek milliy musiqasi | hamkorligi = | imzosi = | millati = [[Oʻzbek]] }} '''Sherali Joʻrayev''' (tavallud paytidagi ismi sharifi — Shermat (Shermuhammad) Joʻrayev<ref>{{veb manbasi |title=Скончался народный артист Узбекистана Шерали Джураев |url=https://rus.ozodlik.org/a/32578240.html |website=rus.ozodlik.org |accessdate=4-dekabr 2023-yil}}</ref>, [[1947-yil]] [[12-aprel]], [[Asaka tumani]], [[Andijon viloyati|Andijon]], [[Oʻzbekiston SSR]], [[SSSR]] – [[2023-yil]] [[4-sentyabr]], [[Toshkent]], Oʻzbekiston) – taniqli [[oʻzbeklar|oʻzbek]] [[xonanda]]si, [[bastakor]]i, [[shoir]]i va [[aktyor]]i. 1987-yil [[O‘zbekiston SSR xalq artisti]] unvoni, 2018-yilda esa [[Tojikiston]] xalq artisti unvoni berilgan<ref>{{veb manbasi|url= http://www.bbc.co.uk/uzbek/news/story/2007/04/070412_sherali_juraev_60.shtml|title=Sherali Joʻrayev: „Biz toʻxtab qolmadik. Biz hali bormiz“|date=13-04-2007 |work=Bi-Bi-Si|accessdate=12-06-2012}}</ref><ref>{{veb manbasi| last=Toshpoʻlatova|first=Feruza|url=http://www.fergananews.com/article.php?id=5494 |title=Oʻzbekiston xalq artisti Sherali Joʻrayev yosh qoʻshiqchi bilan qarindoshligi haqidagi mish-mishlardan gʻazabda|date=28-11-2007|work=Ferghana News|publisher=|accessdate=12-06-2012|language=ruscha}}</ref>. 1991-yil unga Alisher Navoiy nomidagi [[Oʻzbekiston Respublikasi davlat mukofoti|Oʻzbekiston Respublikasi Davlat mukofoti]] berilgan. 2022-yilning 12-aprelida Prezident farmoniga binoan oʻzining 75 yillik yubileyida Joʻrayev [[„El-yurt hurmati“ ordeni]] bilan ham taqdirlangan<ref>{{veb manbasi |title=Prezident Sherali Jo‘rayevni mukofotladi |url=https://qalampir.uz/uz/news/preziden-sherali-zhurayevni-tak-dirladi-59428 |website=[[Qalampir.uz]] |accessdate=4-sentyabr 2023-yil |date=12-aprel 2022-yil}}</ref>. [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi]] aʼzosi. Joʻrayevning qoʻshiqlarni oʻzbeklar orasida yaxshi tanilgan. == Hayoti == Sherali Joʻrayev 1947-yil 12-aprelda [[Andijon viloyati]]ning Lenin rayonida (hozirgi asaka [[Asaka]] shahrida) tugʻilgan. Uning qaysi kunda tugʻilgani nomaʼlum. Qoʻshiqchi 12-aprelni ramziy ravishda oʻz tugʻilgan kuni qilib tanlagan. U Kaabaning ichiga kirgan sanoqli insonlardan bo’lib shu kuni kirgani uchun o’z tug’ilgan kuni deb nishonlagan. 1990-yillar O’zbekiston Birinchi Prezidenti I.Karimov bilan Makka shahriga Delegatsiya bilan tashrifida sodir bo’lgan. Joʻrayev 1972-yil [[Toshkent sanʼat instituti|Toshkent teatr va rassomlik sanʼati instituti]]ni tugatgan. 1976-yil [[Mannon Uygʻur]] nomidagi Toshkent davlat sanʼat institutini yakunlagan. 2023-yilning 4-sentyabrida uzoq davom etgan xastalik tufayli vafot etgan<ref name="KunUz" /><ref name="Daryo">{{veb manbasi |title=O‘zbekiston xalq artisti Sherali Jo‘rayev vafot etdi |url=https://daryo.uz/2023/09/04/ozbekiston-xalq-artisti-sherali-jorayev-vafot-etgani-aytilmoqda |website=[[Daryo.uz]] |accessdate=4-sentyabr 2023-yil |date=4-sentyabr 2023-yil}}</ref><ref name="OzodlikR">{{veb manbasi |title=Xalq hofizi Sherali Jo‘rayev vafot etdi |url=https://www.ozodlik.org/a/xalq-hofizi-sherali-jo-rayev-vafot-etdi/32578306.html |website=[[Ozodlik radiosi]] |accessdate=4-sentyabr 2023-yil |date=4-sentyabr 2023-yil}}</ref>. == Ijodi == Joʻrayev oʻzbek davlat estradasi (1972–1973), „Shodlik“ ashula va raqs ansambli (1972–1979), Andijon viloyati filarmoniyasi (1979–1986), [[Oʻzbek davlat filarmoniyasi]] (1986–1996), „Oʻzbeknavo“ birlashmasi (1999-yildan)da yakkaxon xonanda boʻlgan. Joʻrayev tabiatan shirali ovozga ega boʻlgan. Ijro uslubi [[monolog]]ik, [[drama]]tik iztiroblarga asoslangan. Uning ijrosidagi qoʻshiqlar xalqchilligi, mushohadali, [[falsafa|falsafiy]] mazmunga boyligi, benazir jozibasi va teran insoniy dardliligi bilan ajralib turadi. Joʻrayev repertuari koʻp qirrali va rang-barang boʻlib, qoʻshiqlari asosini Sharq mumtoz ([[Alisher Navoiy]], [[Zahiriddin Muhammad Bobur]], [[Saʼdiy Sheroziy]], [[Hofiz (shoir)|Hofiz]], [[Mashrab]], [[Ogahiy]], [[Jaloliddin Rumiy]], [[Jomiy]] va boshqalar) va zamonaviy ([[Erkin Vohidov]], [[Abdulla Oripov]] va boshqalar) shoirlarning sheʼrlari tashkil etadi<ref>[https://president.uz/uz/lists/view/5123 Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni]</ref>. 2008-yil Joʻrayev uyida Rumiyxonlik kechalarini uyushtirgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ozodlik.org/content/article/1364745.html|title=Sherali konsert berdi |date=30-12-2008 |work=Ozodlik radiosi|accessdate=30-01-2012}}</ref>. Joʻrayev oʻzining uzoq yillik ijodi davomida yuzlab qoʻshiq yozib, ijro etgan. Uning eng mashhur ashulalari orasida „Bahor ayyomi“ (Bobur sheʼri), „[[Birinchi muhabbatim]]“ (Abdulla Oripov sheʼri), „Inson qasidasi“ (Erkin Vohidov sheʼri), „[[Karvon (qoʻshiq)|Karvon]]“, „Meni kutgil“ ([[Konstantin Simonov]] sheʼri), „Oshiqlar sardori“ ([[Rasul Hamzatov]] sheʼri), „[[Oʻzbegim (qoʻshiq)|Oʻzbegim]]“ (Erkin Vohidov sheʼri), „Oʻxshamas“ (Alisher Navoiy gʻazali) qoʻshiqlari bor. Joʻrayevning „Oʻzbegim“ qoʻshigʻi World Music Network britan leybli 2005-yil chiqargan „<nowiki/>[[Oʻrta Osiyo]] musiqasi boʻyicha umumiy qoʻllanma“ ({{lang-en|Rough Guide to the Music of Central Asia}}) albomiga kiritilgan. 2004-yil 23-aprelda Britaniya qirolichasi [[Elizabeth II]]ning 78 yoshga toʻlish munosabati bilan Britaniya elchisi {{tah|Craig Murray|en}} mingdan oshiq mehmonni elchixonaga chaqirgan. [[Toshkent]]dagi tadbirga Sherali Joʻrayev, [[Sevara Nazarxon]] va Vladimir Neimer dirijorlik qilgan orkestr chaqirilgan. Oʻsha paytda yana Britaniyaning Oʻzbekistondagi elchixonasi {{tah|Battlefield Band|en}} shotland guruhining Oʻzbekiston boʻylab turini uyushtirgan. Bu guruh bilan Joʻrayev ham birga qoʻshiq kuylagan. Joʻrayev aksar qoʻshiqlari kuyini oʻzi bastalagan (jumladan, „Birinchi muhabbatim“, „Oʻzbegim“, „Karvon“, „Achchiq haqiqat“, „Yaralgan“, „Oshiqlar sardori“, „Inson qasidasi“, „Oshiq boʻling“ va boshqalar). Baʼzi qoʻshiqlarining matnini ham oʻzi yozgan. Bular orasida „Bobo Dehqon“, „Zamon“, „Qarashlarga“, „Ona Turkiston“, „Sohibqiron“, „Doʻst boʻlsang, yonimda tur“, „Qayon ketmoqdasiz?“ ashulalari bor. 1992-yilda Oʻzteleradiokompaniyasi Joʻrayev ijodiga bagʻishlangan „Bir ulugʻ el bor jahonda“ film-esse yaratgan. Qoʻshiqchi [[Yevropa]], [[Osiyo]] mamlakatlarida gastrolda boʻlgan. Joʻrayev 1990-yildan 1995-yilgacha [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy Kengashi]] aʼzosi boʻlgan. U „[[Sherali va Oybarchin]]“ filmiga ssenariy yozgan va filmda bosh rolni oʻynagan. 1998-yil „Bola yerning sultoni“ ({{lang-ru|Ребенок — султан Земли}}) deb nomlanuvchi kitob yozgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.biblus.ru/Default.aspx?book=5b35b29v9|title=„Bola yerning sultoni”|work=Biblus|accessdate=12-06-2012|language=ruscha|arxivsana=2012-10-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121015110153/http://biblus.ru/Default.aspx?book=5b35b29v9}}</ref>. Joʻrayev eng taniqli oʻzbek qoʻshiqchilaridan biri boʻlishiga qaramay, Oʻzbekiston hukumati 2002–2016-yillarda uning ijodini barcha oʻzbek telekanallarida namoyish qilishni man etib, qoʻshiqchining katta sahnaga chiqishiga yoʻl qoʻymay kelgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.tol.org/client/article/20832-the-art-of-propaganda.html |title=Propaganda sanʼati|date=7-10-2009 |work=EurasiaNet|accessdate=12-06-2012|language=ruscha}}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://www.fergananews.com/article.php?id=5089 |title=Oʻzbekiston: Milliy qoʻshiqchi Sherali Joʻrayev oltmish yoshga toʻldi. Uning konsertlari — rasmiylar tomonidan man etiladi|author=|date=26-04-2007|work=Ferghana News |publisher=|accessdate=12-06-2012|language=ruscha}}</ref><ref name="OzodlikR" />. Oʻzbekiston prezidenti [[Islom Karimov]]ga Joʻrayevning tanqidiy qoʻshiqlari maʼqul kelmagan degan fikr keng tarqalgan. Qoʻshiqchining oʻzi esa bu haqida ochiqcha gapirishni istamagan<ref>{{veb manbasi|url= http://www.bbc.co.uk/uzbek/news/story/2009/08/090824_shjuraev_dushanbe.shtml|title=Sherali Joʻrayev oʻgʻillarining oʻz yoʻlini istaydi|date=25-08-2009 |work=[[BBC]]|accessdate=12-06-2012}}</ref>. Ijodi man qilingan davrda Joʻrayev boshqa mamlakatlarda va toʻy-marosimlarda qoʻshiq kuylab turgan. 2016-yil Karimov vafotidan soʻng unga qoʻyilgan norasmiy taqiq olib tashlangani haqidagi xabarlar ortidan 2017-yildan boshlab Joʻrayev televideniye va sahnalarda koʻrinish bera boshlagan<ref name="OzodlikR" />. 2021-yilda xastalikka uchrash sababli yana sanʼatdan vaqtinchalik ketgan. [[Fayl:Sherali_Joʻrayev_member_of_the_Union_of_Writers_of_Uzbekistan.jpg|thumb|right|Sherali Joʻrayevga [[Oʻzbekiston Yozuvchilari Uyushmasi]]ga aʼzolik guvohnomasining topshirilishi.]] Sherali Joʻrayev nafaqat qoʻshiqlar uchun kuy bastalagan, balki sheʼrlar ham yozgan. 2023-yilda uning „Bir qoʻshiq kuylayki…“ nomli sheʼriy toʻplami nashr etilgan. Kitobga uning qalamiga mansub sheʼr va gʻazallar, shuningdek, „Ishq“ dostoni kiritilgan. Shu yilning 4-may kuni [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi]]da ushbu kitobning taqdimoti boʻlib oʻtgan<ref>{{veb manbasi |title="Бир қўшиқ куйлайки..." |url=https://uza.uz/uz/posts/bir-qoshiq-kuylayki_479878 |website=uza.uz |accessdate=4-dekabr 2023-yil}}</ref>. Oʻsha kuni Joʻrayevga [[Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasi|uyushma]] raisi [[Sirojiddin Sayyid]] tomonidan Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasiga aʼzolik guvohnomasi topshirilgan<ref>{{veb manbasi |title=Sherali Jo‘rayev O‘zbekiston Yozuvchilar uyushmasiga a'zo bo‘ldi |url=https://daryo.uz/2023/05/04/sherali-jorayev-ozbekiston-yozuvchilar-uyushmasiga-azo-boldi |website=daryo.uz |accessdate=4-dekabr 2023-yil}}</ref>. ==Vafoti== 2023-yil 4-sentyabr kuni kechasi Sherali Joʻrayev vafot etgani haqidagi xabarlar dastlab ijtimoiy tarmoqlarda tarqaldi. Xabarning rost ekanligi bir necha rasmiy saytlar tomonidan oʻsha kuniyoq tasdiqlangan<ref>{{Cite web |title=Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраев вафот этди |url=https://www.gazeta.uz/uz/2023/09/04/sherali-juraev/ |website=Газета.uz |date=2023-09-04 |access-date=2023-09-05 |language=uz-Cyrl}}</ref>. 2023-yil 5-sentyabr kuni marhum Sherali Joʻrayevning janozasi Koʻkcha masjidida peshin namozidan soʻng oʻqilishi maʼlum qilingan<ref>{{Cite web |title=OYINA.UZ |url=https://t.me/oyinauz/12651 |website=Telegram |access-date=2023-09-05}}</ref>. Marhumning vafoti munosabati bilan Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti [[Shavkat Mirziyoyev]] oʻz hamdardligini bildirgan<ref>{{Cite web |title=Ўзбекистон халқ артисти Шерали Жўраев вафоти муносабати билан ҳамдардлик |url=https://president.uz/uz/lists/view/6640 |website=president.uz |access-date=2023-09-05 |language=uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=Shavkat Mirziyoyev Sherali Jo‘rayev vafoti munosabati bilan hamdardlik bildirdi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/09/05/sherali-jorayev/ |website=Газета.uz |date=2023-09-05 |access-date=2023-09-05 |language=uz-Latn}}</ref>. == Diskografiyasi == ;Albomlari * „Uzbekskiye narodniye pesni“ (1971) * „Yor-yor“ (1980) * „Oq qayin“ (1982) * „Karvon“ (1986) * „Kuy sehri“ (1987) * {| class="wikitable" |+ !Yil !Nomi !Shoir !Bastakor |- | |''Keldi bahor (Chin yor qani?)'' |[[Nizomiy Ganjaviy]]<ref name=":0">{{Kitob manbasi |title=Umrboqiy qoʻshiqlar |year=2013-yil |author=Ergash Ochilov |publisher=„Sharq“ nashriyoti |location=Toshkent |pages=456 |isbn=978-9943-00-878-6 |others=1-jild}}</ref> | |- | |''Ayo, soqiy'' |[[Hofiz Sheroziy]]<ref name=":0" /> | |- | |''Istangiz'' |[[Alisher Navoiy]]<ref name=":0" /> | |- | |''Oshiq oʻldum'' |[[Alisher Navoiy]]<ref name=":0" /> | |} * == Filmografiyasi == ;Aktyor sifatida {| class="wikitable sortable" |- ! Yil ! Film ! Rol |- |rowspan=1|1989 | ''[[Sherali va Oybarchin]]'' | Sherali |} ;Ssenariy muallifi sifatida {| class="wikitable sortable" |- ! Yil ! Film |- |rowspan=1|1989 | ''[[Sherali va Oybarchin]]'' |} == Yana qarang == * == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * [[Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]]. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/Oʻzbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20Sh%20harfi.pdf Sh-harfi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191011073853/http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%25CA%25BBzbekiston%2520Milliy%2520Ensiklopediyasi%2520-%2520Sh%2520harfi.pdf |date=2019-10-11 }}. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. == Havolalar == {{Ovozli Vikipediya|sana=2023-04-17|Sherali Jo'rayev.ogg}} * {{Discogsda artist|Sherali Juraev}} * [http://www.sayyod.ucoz.org/forum/8-103-1 Sherali Joʻrayevning Sayyod.com nashriga bergan intervyusi] * [http://ziyouz.com/files/sherali.html Sherali Joʻrayev qoʻshiqlarining matnlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20090203010851/http://ziyouz.com/files/sherali.html |date=2009-02-03 }} * http://www.battlefieldband.co.uk/uzbek_diary.htm {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120517212053/http://www.battlefieldband.co.uk/uzbek_diary.htm |date=2012-05-17 }} {{Tashqi havolalar}} {{vikiiqtibos|Sherali Joʻrayev}} {{DEFAULTSORT:Joʻrayev, Sherali}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik shoirlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak aktyorlar]] [[Turkum:Sovet erkak aktyorlari]] [[Turkum:Toshkent sanʼat instituti bitiruvchilari]] [[Turkum:Tojikiston xalq artistlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]] mg541wlnj8ulh7dfw9nq33yatffnni7 0 93269 6271554 5658646 2026-09-16T05:04:11Z Gliwi 32143 ([[c:GR|GR]]) [[File:DEU Ebeleben COA.png]] → [[File:DEU Ebeleben COA.svg]] PNG → SVG 6271554 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Ebeleben | mavqe = [[Shahar]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Turingiya | jadvalda mintaqa = Turingiya | tuman turi = tuman | tuman = Kyffhäuserkreis (tuman) | jadvalda tuman = Kyffhäuserkreis (tuman) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = DEU Ebeleben COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 51 | lat_min = 17 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 10 | lon_min = 44 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = 4 посёлка | rahbar turi = | rahbar = Uwe Vogt | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 40,74 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 245 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 2907 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 036020 | pochta indeksi = 99713 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = KYF | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 16 0 65 014 | Commons turkumi = Ebeleben | sayt = http://www.ebeleben.de/ | sayt tili = de }} '''Ebeleben''' — [[Germaniya]]ning [[Turingiya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan shahar. Ushbu shahar [[Kyffhäuserkreis (tuman)|Kyffhäuserkreis]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 40,74&nbsp;km². 2907 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Ebelebenning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Ebeleben}} * [http://www.stadt-ebeleben.de/ Rasmiy sayti] {{Germaniya:Kyffhäuserkreis tumani shaharlari}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Ebeleben}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} onn1tan1p8eifg0oryy3mzynm7n2kar 4 271308 6271574 6243333 2026-09-16T05:23:22Z Akbar Kuzibaev 303809 /* */ 6271574 wikitext text/x-wiki Aripova Salimaxon Fazilovna == Fan == * '''Fan''': [[/Ilmiy tashkilotlar|Ilmiy tashkilotlar]]{{*}}[[/Maorif|Maorif]] ==== Tabiiy va aniq fanlar ==== * '''[[/Anatomiya|Anatomiya]]''' * '''[[/Astronomiya|Astronomiya]]''' * '''[[/Biologiya|Biologiya]]''': [[/Zamburugʻlar|Zamburugʻlar]]{{*}}[[/Hayvonlar|Hayvonlar]]{{*}}[[/Oʻsimliklar|Oʻsimliklar]]{{*}}[[/Malakologiya|Malakologiya]] * '''[[/Geologiya|Geologiya]]''' * '''[[/Gidrologiya|Gidrologiya]]''' * '''[[/Matematika|Matematika]]''' * '''[[/Fizika|Fizika]]''': [[/Mexanika|Mexanika]] * '''[[/Fiziologiya|Fiziologiya]]''' * '''[[/Kimyo|Kimyo]]''' ==== Ijtimoiy fanlar ==== * '''[[/Tarix|Tarix]]''': [[/Tarixchilar|Tarixchilar]]{{*}}[[/Tarixiy mintaqalar|Tarixiy mintaqalar]]{{*}}[[/Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] * '''[[/Tilshunoslik|Tilshunoslik]]''' * '''[[/Psixologiya|Psixologiya]]''' * '''[[/Falsafa|Falsafa]]''': [[/Faylasuflar|Faylasuflar]] ==== Amaliy fanlar ==== * '''[[/Harbiy ish|Harbiy ish]]''' * '''[[/Tibbiyot|Tibbiyot]]''': [[/Farmakologiya|Farmakologiya]]{{*}}[[/Bolalarni parvarishlash|Bolalarni parvarishlash]] * '''[[/Huquq|Huquq]]''' * '''[[/Qishloq xoʻjaligi|Qishloq xoʻjaligi]]''' * '''[[/Statistika|Statistika]]''' * '''[[/Iqtisodiyot va menejment|Iqtisodiyot va menejment]]''': [[/Iqtisodchilar|Iqtisodchilar]]{{*}}[[/Moliya|Moliya]] == Texnika == * '''[[/Texnika|Texnika]]''' * '''[[/Transport|Transport]]''': [[/Aviatsiya|Aviatsiya]]{{*}}[[/Temiryoʻl transporti|Temiryoʻl transporti]] <small>([[/Oʻzbekiston poyezdlari|Oʻzbekiston poyezdlari]])</small>{{*}}[[/Metropolitenlar|Metropolitenlar]] <small>([[/Oʻzbekiston metropolitenlari|Oʻzbekiston metropolitenlari]])</small> * '''[[/Informkatika|Informkatika va axborot texnologiyalari]]''' * '''[[/Portlovchi moddalar|Portlovchi moddalar]]''' * '''[[/Energetika|Energetika]]''' * '''[[Loyiha:Kosmonavtika/Yaratishga|Kosmonavtika]]''' == Jamiyat va madaniyat == * '''[[/Jamiyat va madaniyat|Jamiyat va madaniyat]]''' * '''[[/Tashkilotlar|Tashkilotlar]]''': [[/Ilmiy tashkilotlar|Ilmiy tashkilotlar]]{{*}}[[/Kutubxonalar|Kutubxonalar]]{{*}}[[/Muzeylar|Muzeylar]] * '''[[/Siyosat|Siyosat]]''' * '''[[/Kasblar|Kasblar]]''' * '''[[/Sport|Sport]]''': [[/Sportchilar|Sportchilar]]{{*}}[[/Futbolchilar|Futbolchilar]]{{*}}[[/Basketbol|Basketbol]]{{*}}[[/Kapoeyra|Kapoeyra]] * '''[[/Moda|Moda]]''' * '''[[/Pazandalik va oziq-ovqat mahsulotlari|Pazandalik va oziq-ovqat mahsulotlari]]''' * '''[[/Din|Din]]''': [[/Islom dini|Islom sini]]{{*}}[[/Xristian dini|Xristian dini]]{{*}}[[/Budda dini|Budda dini]]{{*}}[[/Daosizm|Daosizm]]{{*}}[[/Pravoslaviya|Pravoslaviya]]{{*}}[[/Hindiston dini|Hindiston dini]]{{*}}[[/Iuda dini|Iuda dini]]{{*}}[[/Okkultizm|Okkultizm]] * '''[[/Mifologiya|Mifologiya]]''' * '''Til''': [[/Tillar|Tillar]]{{*}} [[/Jumlalar|Jumlalar]] == San’at va o‘yin-kulgu == * '''[[/Sanʼat|Sanʼat]]''' * '''[[/Arxitektura|Arxitektura]]''' * '''[[/Balet va raqs|Balet va raqs]]''': [[/Baletlar|Baletlar]]{{*}}[[/Balet artistlari|Balet artistlari]]{{*}}[[/Balet-filmlar|Balet-filmlar]] * '''Tasviriy sanʻat''': [[/Rassomlar, haykaltaroshlar|Rassomlar, haykaltaroshlar]] <small>([[/Oʻzbek rassomlari|Oʻzbek rassomlari]])</small>{{*}}[[/Fotografiya|Fotografiya]] * '''[[/Adabiyot|Adabiyot]]''': [[/Yozuvchilar|Yozuvchilar]] <small>([[/Oʻzbek yozuvchilari|Oʻzbek yozuvchilari]])</small>{{*}}[[/Shoirlar|Shoirlar]] <small>([[/Oʻzbek shoirlari|Oʻzbek shoirlari]])</small>{{*}}[[/Davriy nashrlar|Davriy nashrlar]]{{*}}[[/Adabiy asarlar|Adabiy asarlar]] * '''[[/Teatr|Teatr]]''' * '''[[/Musiqa|Musiqa]]''': [[/Musiqa kollektivlari]]{{*}}[[/Musiqachilar|Musiqachilar]]{{*}}[[/Alternativ rok guruhlari|Alternativ rok guruhlari]]{{*}}[[/Alternativ rok musiqachilari|Alternativ rok musiqachilari]]{{*}}[[/Garaj roki guruhlari|Garaj roki guruhlari]]{{*}}[[/Glem-rok guruhlari|Glem-rok guruhlari]]{{*}}[[/Glem-rok musiqachilari|Glem-rok musiqachilari]]{{*}}[[/Gotik-rok guruhlari|Gotik-rok guruhlari]]{{*}}[[/Granj-guruhlar|Granj-guruhlar]]{{*}}[[/Pan-rok guruhlar|Pan-rok guruhlar]]{{*}}[[/Progressiv rok guruhlari|Progressiv rok guruhlari]]{{*}}[[/Progressiv rok musiqachilari|Progressiv rok musiqachilari]]{{*}}[[/Folk-rok guruhlari|Folk-rok guruhlari]]{{*}}[[/Honey Sri-Isan|Honey Sri-Isan]] * '''[[/Kinematograf|Kinematograf]]''': [[/Filmlar|Filmlar]] * '''[[/Telekanallar va teledasturlar|Telekanallar va teledasturlar]]''' * '''[[/Zamonaviy sanʻat|Zamonaviy sanʻat]] * '''Sanʻat muassasalari''': [[/Kutubxonalar|Kutubxonalar]]{{*}}[[/Muzeylar|Muzeylar]] * '''Oʻyin-kulgu va xobbi''': [[/Filateliya|Filateliya]]{{*}}[[/Faleristika|Faleristika]]{{*}}[[/Komputer oʻyinlari|Komputer oʻyinlari]] * '''[[/Oʻylab topilgan dunyolar va personajlar|Oʻylab topilgan dunyolar va personajlar]]''' == Joʻgʻrofiya == * '''[[/Joʻgʻrofiya|Joʻgʻrofiya]]''': [[/Joʻgʻrofiy obyektlar|Joʻgʻrofiy obyektlar]]{{*}}[[Loyiha:Maʼmuriy-hududiy boʻlinish/Yaratishga|Maʼmuriy-hududiy boʻlinish]] * '''[[/Osiyo|Osiyo]]''': [[Loyiha:Isroil/Zarur|Isroil]]{{*}}[[/Hindiston|Hindiston]]{{*}}[[/Xitoy|Xitoy]]{{*}}[[Portal:Yaponiya/Zarur maqolalar|Yaponiya]] * '''[[/Amerika|Amerika]]''': [[/Braziliya|Braziliya]]{{*}}[[/Kuba|Kuba]] * '''[[/Antarktida|Antarktida]]''' * '''[[/Afrika|Afrika]]''' * '''[[/Yevropa|Yevropa]]''': [[/Buyuk Britaniya|Buyuk Britaniya]]{{*}}[[/Germaniya|Germaniya]]{{*}}[[Loyiha:Latviya/Yaratishga|Latviya]]{{*}}[[/Moldaviya|Moldaviya]]{{*}}[[/Rossiya|Rossiya]] <small>([[/Buyuk Ustyug|Buyuk Ustyug]]{{*}}[[/Vologda|Vologda]]{{*}}[[/Dogʻiston|Dogʻiston]]{{*}}[[/Yekaterinburg|Yekaterinburg]]{{*}}[[Loyiha:Ivanova/Yaratishga|Ivanova]]{{*}}[[/Ingushetiya|Ingushetiya]]{{*}}[[/Kostroma|Kostroma]]{{*}}[[/Lipetsk|Lipetsk]]{{*}}[[/Moskva|Moskva]]{{*}}[[/Pastki Novgorod|Pastki Novgorod]]{{*}}[[/Ryazanshina|Ryazanshina]]{{*}}[[/Smolenshina|Smolenshina]]{{*}}[[/Uzoq Sharq|Uzoq Sharq]]{{*}}[[/Sibir|Sibir]]{{*}}[[/Ural|Ural]])</small>{{*}}[[/Fransiya|Fransiya]] * '''[[/Avstraliya|Avstraliya]]''' * '''[[/Italiya|Italiya]]''' [['''Birlashgan Qirollik yangi maqola''']] == Tarjimai hollar == * '''[[/Shaxsiyatlar|Tarjimai hollar]]''' * '''[[/Olimlar|Olimlar]]''': [[/Tarixchilar|Tarixchilar]]{{*}}[[/Pedagoglar|Pedagoglar]]{{*}}[[/Psixologlar|Psixologlar]]{{*}}[[/Iqtisodchilar|Iqtisodchilar]]{{*}}[[/Faylasuflar|Faylasuflar]]{{*}}[[/Tibet izlanuvchilari|Tibet izlanuvchilari]] * '''Sanʼat arboblari''': [[/Aktyorlar|Aktyorlar]]{{*}}[[/Balet artistlari|Balet artistlari]]{{*}}[[/Arxitektura#Arxitektorlar|Arxitektorlar]]{{*}}[[/Kinematograf|Kinematograflar]]{{*}}[[/Musiqachilar|Musiqachilar]] <small>([[/Kompozitorlar|Kompozitorlar]]{{*}}[[/Alternativ rok musiqachilari|Alternativ rok musiqachilari]]{{*}}[[/Glem-rok musiqachilari|Glem-rok musiqachilari]]{{*}}[[/Progressiv rok musiqachilari|Progressiv rok musiqachilari]]{{*}}[[/Zamonaviy shanson ijrochilari|Zamonaviy shanson ijrochilari]])</small>{{*}}[[/Yozuvchilar|Yozuvchilar]] <small>([[/Oʻzbek yozuvchilari|Oʻzbek yozuvchilari]]{{*}}[[/Shoirlar|Shoirlar]]{{*}}[[/Yozuvchi-fantastlar|Yozuvchi-fantastlar]]{{*}}[[/SSSR, Oʻzbekiston va MDH yozuvchi-fantastlari|SSSR, Oʻzbekiston va MDH yozuvchi-fantastlari]])</small>{{*}}[[/Rassomlar, haykaltaroshlar|Rassomlar, haykaltaroshlar]] <small>([[/Oʻzbek rassomlari|Oʻzbek rassomlari]])</small>{{*}}[[/Fotograflar|Fotograflar]] * '''[[/Sportchilar|Sportchilar]]''': [[/Futbolchilar|Futbolchilar]] * '''[[/Siyosatchilar va jamoat arboblari|Siyosatchilar va jamoat arboblari]]''': [[/Qadimgi Sharq monarxlari|Qadimgi Sharq monarxlari]] * '''[[/Tadbirkorlar|Tadbirkorlar]]''' * '''[[/Harbiylar|Harbiylar]]''': [[/Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] * '''Kasblar''': [[/Shifokorlar|Shifokorlar]]{{*}}[[/Dizaynerlar|Dizaynerlar]]{{*}}[[/Temiryoʻl transporti|Temiryoʻl transporti]]{{*}}[[/Jurnalistlar|Jurnalistlar]]{{*}}[[/Konstruktorlar|Konstruktorlar]]{{*}}[[/Kosmonavtlar|Kosmonavtlar]]{{*}}[[/Metallurglar|Metallurglar]]{{*}}[[/Modellar|Modellar]]{{*}}[[/Militsiyachilar|Militsiyachilar]]{{*}}[[/Huquqshunoslar|Huquqshunoslar]] * '''Boshqalar''': [[/Lentapediya|Lentapediya]]{{*}}[[/Dunyo xalqlari taqvodorlari]] {{*}} [[ Ural Norov avtobiografiya]] == Turli tuman == * '''[[/Turli tuman|Turli tuman]]''' == Portallar == * [[Portal:Koʻrinish/Yaratish va yaxshilash uchun portallar|Yaratish va yaxshilash uchun portallar]] == Maqolalar yaratish boʻyicha loyihalar == <categorytree mode=all style="float:right; margin-left:1ex; clear:right;">Vikipediya:Yetishmaydigan maqolalar </categorytree> * [[/Oʻzbekcha intervikilari yo‘q boshqa boʻlimlar yaxshi va tanlangan maqolalari|Oʻzbekcha intervikilari yo‘q boshqa boʻlimlar yaxshi va tanlangan maqolalari]] * [[Vikipediya:Fotografiya va illustratsiyalarga soʻrovlar|Fotografiya va illustratsiyalarga soʻrovlar]] * [[/Oxirgi 45 kunga 30 ta maqola|Oxirgi 45 kunga 30 ta maqola]] * [[/Oyda 10 maqola|Oyda 10 maqola]] * [[/Oyda 15 maqola|Oyda 15 maqola]] [[Turkum:Vikipediya:So‘rovlar]] [[be-x-old:Вікіпэдыя:Запыты]] [[hsb:Předłoha:Přaty]] rvz1rakxqt4ozwfhdxkyfvj8ggyze0q 0 316750 6271362 5618204 2026-09-15T17:42:49Z Kontributor 2K 104477 gerb 6271362 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Massiac | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Auvergne | jadvalda mintaqa = Auvergne | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Cantal | jadvalda tuman = Cantal | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Saint-Flour{{!}}Saint-Flour | jadvalda jamoat = Arrondissement Saint-Flour{{!}}Saint-Flour | qaram = kommuna | gerb = Blason famille fr d'Espinchal.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 45 | lat_min = 15 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 3 | lon_min = 13 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 34,8 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 1838 | sanalgan yil = 2004 | zichlik = 52,8 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 15500 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 15119 | Commons turkumi = Massiac | sayt = | sayt tili = }} '''Massiac''' — [[Fransiya]]ning [[Auvergne]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Cantal]] departamenti [[Arrondissement Saint-Flour|Saint-Flour]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 1838 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 52,8 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=15119}} == Geografiyasi == Maydoni — 34,8&nbsp;km². {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=15119}} == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} {{Cher departamenti kommunalari}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Cantal shaharlari]] {{France-geo-stub}} ojspp1pr1rbh6or9z0ra5ecxk9bnm3f 0 419303 6271609 6134715 2026-09-16T05:38:17Z ~2026-49925-56 307321 6271609 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Cake quarters.svg|thumb|right|Toʻrtdan bir qismi (choragi) olingan tort. Qolgan toʻrtdan uch qismi rasmda koʻrsatilgan. Nuqtali chiziqlar tortni teng boʻlaklarga boʻlish uchun qanday kesish mumkinligini koʻrsatadi. Tortning har bir choragi ¼ kasri bilan belgilanadi.]] '''Kasr''' ({{lang-ar|كسر}} — boʻlak, parcha) — [[matematika]]da birning bitta yoki bir nechta qismidan (boʻlagidan) iborat son. Kasr ikkita butun sonning nisbati bilan ifodalanadi: <math>\tfrac{n}{m}</math> yoki n/m. Bu yerda ''m'' kasrning '''''maxraji''''', ''n'' boʻlsa '''''surati''''' deyiladi. Maxraj chiziqning ostiga (yoki ketiga), surat boʻlsa chiziqning ustiga (yoki oldiga) yoziladi. Maxraj bir sonni necha boʻlakka boʻlinganini koʻrsatadi, surat boʻlsa shu kasrda shunday ulushlardan nechta borligini koʻrsatadi. Masalan, <math>\tfrac{3}{4}</math> kasrida surat 3 dir va u kasr teng uch boʻlakni ifodalashini koʻrsatadi. Maxraj boʻlsa 4 dir va u toʻrtta boʻlak bir boʻlib butunni hosil qilishini anglatadi. Matematikada <math>\tfrac{a}{b}</math> koʻrinishida yozsa boʻladigan barcha sonlar [[ratsional sonlar]] toʻplamiga kiradi. Bu yerda a butun son va b natural son. Kasr sonlar yaqqol surat yoki maxrajli boʻlmasligi ham mumkin, masalan oʻnli kasr, [[foiz]], manfiy darajalar (mos ravishda 0,01, 1% va 10^&minus;2; bularning har biri 1/100 ga teng). Butun sonni ham maxraji 1 ga teng kasr koʻrinishida yozish mumkin: masalan 7 va 7/1 bir-biriga teng. Kasrlar [[nisbat]] va [[boʻlish|boʻlinmalarni]] ifodalashda ham ishlatiladi.<ref>H. Wu, ''The Mis-Education of Mathematics Teachers'', Notices of the American Mathematical Society, Volume 58, Issue 03 (March 2011), [http://www.ams.org/notices/201103/rtx110300372p.pdf#page374 page 374] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170820101254/http://www.ams.org/notices/201103/rtx110300372p.pdf#page374 |date=2017-08-20 }}</ref> Masalan, 3/4 kasr 3:4 nisbat va 3 ÷ 4 boʻlinmani ifodalaydi. == Kasr turlari == === Oddiy kasrlar === ''Oddiy'' (yoki ''sodda'') kasr [[ratsional son]]ing <math>\pm \frac{m}{n}</math> yoki <math>\pm m/n</math> koʻrinishida yozilganidir. Bunda [[Boʻlinuvchi]] kasrning ''surati'' deyiladi. [[Boʻluvchi]] boʻlsa kasrning ''maxraji'' deb ataladi. ==== Oddiy kasrlarni yozish ==== [[Fayl:Kasr yozilishi.png|right]] Ilmiy bosma etishda kasrlarni yozishning toʻrt usuli bor:<ref name="galen">{{Citation | title = Putting Fractions in Their Place | first = Leslie Blackwell | last = Galen | journal = American Mathematical Monthly | year = 2004 | month = March | volume = 111 | number = 3 | url = http://www.integretechpub.com/research/papers/monthly238-242.pdf | access-date = 2013-02-05 | archivedate = 2011-07-13 | archiveurl = https://web.archive.org/web/20110713044149/http://www.integretechpub.com/research/papers/monthly238-242.pdf }}</ref> * '''maxsus kasrlar:''' egri chiziqli va bir belgi qilib berilgan kasrlar. Matndagi boshqa belgilar bilan teng balandlikka va kenglikka ega. Odatda sodda kasrlar uchun qoʻllanadi, masalan: ½, ⅓, ⅔, ¼ va ¾. Sonlar kichikligi uchun koʻp [[font]]larda bunday yozilgan kasrlarni oʻqish muammo boʻlishi mumkin. : Zamonaviy matematik analizda ishlatilmaydi. Boshqa joylarda ishlatiladi; * '''satr kasrlari:''' maxsus kasrlarga oʻxshash, ammo gorizontal chiziq bilan yoziladi. Masalan, boshqa belgilar bilan bir xil balandlikdagi <math>\tfrac{1}{2}</math> kasri; * '''shilling kasrlari:''' 1/2; bunday nomlanishiga sabab bu yozish Britaniya puli ([[£sd]]) bilan ishlatilgan. Masalan, 2 shilling va 6 pennini yarim krona deb 2/6 kabi yozishgan. „Ikki shilling va 6 penni“ kasr boʻlmagan boʻlsa ham, oldinga qaragan egri chiziq hozir kasrlar bilan ishlatiladi. Masalan, satrlarni bir tekis qilib yozish uchun. Yana kasrlar ichidagi kasrlarni yoki darajalar ichidagi kasrlarni yozish uchun ishlatiladi (qarang: [[murakkab kasr]]); * '''qavatli kasrlar:''' <math>\tfrac{1}{2}</math>; Bu belgilashda matnning ikki yoki undan koʻp satri ishlatiladi. Bunday yozish matnda satrlar orasida joy ajratadi. Katta boʻlgani uchun oʻqish oson. Ammo, sodda kasrlarni yozishda yoki murakkab kasrlar ichidagi kasrlarni yozishda ishlatilsa muammoli boʻlishi mumkin. ==== Toʻgʻri va notoʻgʻri kasrlar ==== ''[[Toʻgʻri kasr]]'' deb suratining [[absolut kattalik|moduli]] maxrajining modulidan kichkina kasrga aytiladi. Agar kasr toʻgʻri boʻlmasa u ''[[notoʻgʻri kasr]]'' deb ataladi. Notoʻgʻri kasrlar birga teng yoki katta boʻladi. Masalan, <math>\frac{3}{5}</math>, <math>\frac{7}{8}</math> va <math>\frac{1}{2}</math> kasrlari toʻgʻri kasrlardir. <math>\frac{8}{3}</math>, <math>\frac{9}{5}</math>, <math>\frac{2}{1}</math> va <math>\frac{1}{1}</math> kasrlari boʻlsa notoʻgʻri kasrlardir. Har qanday butun sonni notoʻgʻri kasr qilib yozish uchun, 1 sonini maxraj qilib olish kerak. ==== Aralash kasrlar ==== Butun son va toʻgʻri kasr bilan yozilgan kasr ''aralash kasr'' deb nomlanadi. Murakkab kasrni undagi butun son bilan kasrning yigʻindisi deb tushuniladi. Har qanday ratsional sonni aralash kasr qilib yozish mumkin. Faqat surat va maxrajga ega kasr ''sodda kasr'' deb nomlanadi. Masalan, <math>2 \frac{3}{7} </math> kasri murakkab kasrdir. Bunda <math>2 \frac{3}{7} = 2 + \frac{3}{7} = \frac{14}{7} + \frac{3}{7} = \frac{17}{7}</math>. ==== Kasrning balandligi ==== ''Oddiy kasrning balandligi'' — shu kasrning surati va maxraji modullari yigʻindisidir. ''Ratsional sonning balandligi'' — shu songa mos keluvchi qisqarmaydigan oddiy kasrning surat va maxraji modullari yigʻindisidir. Masalan, <math>-\frac{15}{6}</math> kasrning balandligi <math>15+6=21</math> ga teng. Mos keluvchi ratsional sonning balandligi boʻlsa <math>5+2=7</math> ga teng. Chunki <math>-\frac{15}{6}</math> kasri <math>3</math> bilan qisqaradi (berilgan kasr <math>3</math> ga qisqarganidan keyin <math>-\frac{5}{2}</math> hosil boʻladi va <math>5+2=7</math>). ==== Qismli kasrlar ==== ''Koʻp qavatli'' yoki ''qismli kasr'' deb bir necha gorizontal chiziqlarga ega ifoda aytiladi. Baʼzan bunday kasrlarda egri chiziq ishlatiladi. Masalan: : <math>\frac{1}{2}/\frac{1}{3}</math> yoki <math>\frac{1/2}{1/3}</math> yoki <math>\frac{12\frac{3}{4}}{26}</math> === Oʻnli kasrlar === Oʻnli kasr deb kasrni xonali qilib yozilganiga aytiladi. Oʻnli kasrlar quyidagi koʻrinishga ega boʻladi: : <math>\pm a_1 a_2 \dots a_n{,}b_1 b_2 \dots</math> Misol: <math>3{,}1415926</math>. Kasrning xonani belgilovchi vergulgacha boʻlgan qismi kasrning butun qismi hisoblanadi. Verguldan keyingi qismi — kasr qismi boʻladi. Verguldan keyin kasr tarkibiga kirgan oʻndan bir, yuzdan bir va boshqa ulushlar yoziladi. Har qanday oddiy kasrni oʻnli kasr koʻrinishida yozish mumkin. Bunday qilganda hosil boʻlgan oʻnli kasrlarda verguldan keyin cheklangan miqdorda son boʻlishi yoki maʼlum bir sonlar guruhi qaytarilib kelishi mumkin, yaʼni [[davriy kasr]] hosil boʻlishi mumkin. Davriy boʻlmagan oʻnli kasrlar ham mavjud. Davriy oʻnli kasrlarni oddiy kasrga aylantirish usullari bor. Davriy boʻlmagan cheksiz oʻnli kasr hech qanday oddiy kasrga teng emas. Bunday sonlar [[irratsional sonlar]] deyiladi. == Kasrning maʼnosi va uning asosiy xossalari == [[Fayl:Fracciones.gif|thumb|right|200px|Bir butunni toʻrt ulushga boʻlish]] Kasr sonning faqat yozilishidir. Bitta songa bir necha kasr toʻgʻri kelishi mumkin, ham oddiy kasrlar, ham oʻnli kasrlar. Agar kasrning surat va maxrajini bir xil songa [[koʻpaytirish|koʻpaytirsak]], : <math>\frac P R = \frac{C\cdot P}{C\cdot R}</math> kasrning qiymati oʻzidek qoladi, kasrlar har xil boʻlsa ham. Masalan, : <math>\frac 3 4 = \frac{9}{12} = \frac{12}{16}</math> Buning aksi ham toʻgʻridir. Yaʼni, agar kasrning surati va maxraji umumiy boʻluvchiga ega boʻlsa, unda ikkala qismni oʻsha songa boʻlish mumkin. Bu amal ''kasrni qisqartirish'' deb ataladi. Misol: : <math>~\frac {12}{16} = \frac{12 : 4}{16 : 4} = \frac{3}{4}</math> — bu yerda kasrning surati va maxraji umumiy boʻluvchi 4 bilan qisqartirilgan. ''Qisqarmaydigan kasr'' deb surati va maxraji sodda sonlardan iborat va <math>~\pm 1</math> dan boshqa umumiy boʻluvchiga ega boʻlmagan kasrga aytiladi. Oʻnli kasrni odatda faqat bitta koʻrinishda yozish mumkin. Ammo, istisnolar mavjud. [[0,999…|Misol]]: : <math>0,999...=1</math> — ikki xil kasr bir songa toʻgʻri keladi. Barcha kasrlar toʻplamining muhim xossalaridan biri uning ''zichligi'', yaʼni ixtiyoriy ikkita turli kasrlar orasiga uchinchi kasr joylashtirish mumkin ([[butun sonlar]] toʻplami bunday xossaga ega emas). == Kasrlar ustida amallar == Bu boʻlimda oddiy kasrlar ustida qilinadigan amallar berilgan. Oʻnli kasrlar ustidagi amallar uchun [[oʻnli kasr]] maqolasiga qarang. === Umumiy maxraj topish === Kasrlarni solishtirish, qoʻshish va ayirish uchun ularni bir xil maxrajli qilib qaytadan tuzish kerak. Ikki kasr berilgan boʻlsin: <math>\frac{a}{b}</math> va <math>\frac{c}{d}</math>. Amallar ketma-ketligi: * Maxrajlarning [[eng kichik umumiy karrali]]sini (EKUK) topamiz: <math>M=[b,d]</math>. * Birinchi kasrning suratini va maxrajini <math>M/b</math> ga koʻpaytiramiz. * Ikkinchi kasrning suratini va maxrajini <math>M/d</math> ga koʻpaytiramiz. Bundan keyin ikkala kasrning maxraji mos keladi (''M'' ga teng boʻladi). Eng kichik umumiy karralisi sifatida sodda hollarda ''M'' oʻrniga istalgan boshqa umumiy koʻpaytuvchini olish mumkin, masalan, maxrajlarning koʻpaytmasini. === Solishtirish === Ikki sodda kasrni solishtirish uchun, ularni umumiy maxrajga olib kelish kerak va hosil boʻlgan kasrlarning suratlarini solishtirish kerak. Surati katta boʻlgan kasr katta boʻladi. Masalan, <math>\frac{3}{4}</math> va <math>\frac{4}{5}</math> kasrlarini solishtirish kerak boʻlsin. EKUB (4, 5) = 20. Kasrlarning maxrajini 20 qilamiz. : <math>\frac{3}{4} = \frac{15}{20}; \quad \frac{4}{5} = \frac{16}{20}</math> Bundan kelib chiqib, <math>\frac{3}{4} < \frac{4}{5}</math>, chunki <math> 15 < 16 </math>. === Qoʻshish va ayirish === Ikki sodda kasrni qoʻshish uchun ularni umumiy maxrajga olib kelish kerak. Keyin suratlarni qoʻshish kerak. Maxraj oʻziday qoladi. Masalan: : <math>\frac{1}{2}</math> + <math>\frac{1}{3}</math> = <math>\frac{3}{6}</math> + <math>\frac{2}{6}</math> = <math>\frac{5}{6}</math> Maxrajlar (bu yerda 2 va 3) uchun eng kichik umumiy boʻluvchi 6 ga tengdir. <math>\frac{1}{2}</math> kasrining maxrajini 6 ga olib kelamiz. Buning uchun surat va maxrajni 3 ga koʻpaytirish kerak. Bu amaldan keyin <math>\frac{3}{6}</math> hosil boʻladi. <math>\frac{1}{3}</math> kasrini ham shu maxrajga olib kelamiz. Buning uchun surat va maxrajni 2 ga koʻpaytiramiz. Natijada <math>\frac{2}{6}</math> hosil boʻladi. <br /> Kasrlar orasidagi ayirmani topish uchun ularni umumiy maxrajga olib kelish kerak. Soʻngra suratlarni bir-biridan ayirib, maxrajni oʻziday qoldirish kerak. Masalan: : <math>\frac{1}{2}</math> — <math>\frac{1}{4}</math> = <math>\frac{2}{4}</math> — <math>\frac{1}{4}</math> = <math>\frac{1}{4}</math> Maxrajlar (bu yerda 2 va 4) uchun eng kichik umumiy boʻluvchi 4 ga tengdir. <math>~\frac{1}{2}</math> kasrini 4 maxrajiga olib kelamiz. Buning uchun surat va maxrajni 2 ga koʻpaytiramiz. Natija <math>~\frac{2}{4}</math> ga tengdir. === Koʻpaytirish va boʻlish === Ikki oddiy kasrni koʻpaytirish uchun berilgan kasrlarning surat va maxrajlarini oʻzaro koʻpaytirish kerak: : <math>\frac{a}{b} \cdot \frac{c}{d} = \frac{ac}{bd}.</math> Kasrni natural songa koʻpaytirish uchun suratni berilgan son bilan koʻpaytirish kerak. Maxrajni oʻziday qoldirish kerak: : <math>\frac{2}{3} \cdot 3 = \frac{6}{3}= 2</math> Koʻpaytirishdan hosil boʻlgan kasrning surati va maxraji qisqarsa, ularni qisqartirish kerak. Masalan: : <math>\frac{5}{8} \cdot \frac{2}{5} = \frac{10}{40} = \frac{1}{4}.</math> Koʻpaytirishni qulaylashtirish uchun kasrlarni soddalashtirish mumkin. Bunda surat va maxrajdagi sonlar nisbati saqlanib, eng kichik qiymatlarga keltiriladi. Masalan: : <math>\frac{2}{3} \times \frac{3}{4} = \frac{\cancel{2} ^{~1}}{\cancel{3} ^{~1}} \times \frac{\cancel{3} ^{~1}}{\cancel{4} ^{~2}} = \frac{1}{1} \times \frac{1}{2} = \frac{1}{2}</math> Ikki oddiy kasrni boʻlish uchun birinchi kasrni ikkinchi kasrning teskarisiga koʻpaytirish kerak: : <math>\frac{a}{b} : \frac{c}{d} = \frac{a}{b} \cdot \frac{d}{c} = \frac{ad}{bc},\quad c \ne 0.</math> Masalan: : <math>\frac{1}{2} : \frac{1}{3} = \frac{1}{2} \cdot \frac{3}{1} = \frac{3}{2}.</math> === Yozish usulini oʻzgartirish === Oddiy kasrni oʻnli kasr koʻrinishida yozish uchun suratni maxrajga boʻlish kerak. Natija chekli oʻnli belgiga ega boʻlishi yoki cheksiz [[davriy kasr]] boʻlishi mumkin. Misollar: : <math>\frac{1}{2} = \frac{5}{10} = 0{,}5</math> : <math>\frac{1}{7} = 0{,}142857142857142857\dots = 0{,}(142857)</math> — cheksiz takrorlanuvchi davrni qavsga olib yozish qabul qilingan. Oʻnli kasrni oddiy kasr koʻrinishida yozish uchun berilgan oʻnli kasrning kasr qismini 10 sonining mos keluvchi darajasiga boʻlib [[natural son]] koʻrinishida yozish kerak. Soʻngra kasr qism bilan butun qismni birlashtirib yozish zarur. Bunda aralash kasr hosil boʻladi. Misol: : <math>71{,}1475 = 71 + \frac{1475}{10000} = 71 \frac{1475}{10000} = 71 \frac{59}{400}.</math> == Tarixi == Eng qadimgi kasrlar [[butun son]]larning teskari yozilgani boʻlgan. Bu qadimiy belgilar ikkining bir qismini, uchning bir qismini, toʻrtning bir qismini va hokazoni ifodalagan.<ref name=eves>{{kitob manbasi|last=Eves|first=Howard|title=An introduction to the history of mathematics|url=https://archive.org/details/introductiontohi0000eves|year=1990|publisher=Saunders College Pub.|location=Philadelphia|isbn=0-03-029558-0|edition=6th ed.}}</ref> [[Misr tarixi|Misrliklar]] [[misr kasrlari]]dan eramizdan avval taxminan 1000-yillarda foydalanishgan. Taxminan 4000-yil avval misrliklar sonlarni kasr bilan boʻlish uchun bir oz boshqacha uslublardan foydalanishgan. Ular surati bir boʻlgan kasrlar ustida amallar bajarish uchun eng kichik umumiy boʻluvchidan foydalanishgan. Ularning uslublari zamonaviy uslublar bilan bir xil natijalar bergan.<ref>{{veb manbasi|url=http://egyptianmath.blogspot.com|title=Egyaptian Math History|author=Milo Gardner|date=12-11-2008|accessdate=10-02-2013}}</ref> [[Qadimiy Yunoniston|Yunonlar]] surati bir boʻlgan kasrlardan foydalanishgan. Eramizdan avvalgi taxminan 530-yilda yunon faylasufi [[Pifagor]]ning shogirdlari ikkining [[kvadrat ildiz]]ini kasr koʻrinishida yozib boʻlmasligini aniqlashgan. Eramizdan avvalgi taxminan 150-yilda [[Hindiston tarixi|hindiston]]lik [[Jainizm|jainchi]] matematiklar „Sthananga sutra“ ({{talaffuz|Sananga sutra}}) asarini yozishgan. Bu asarda sonlar teoriyasi, arifmetik amallar va kasrlar ustida amallar haqida yozilgan. Bir sonni ikkinchisi ostida yozish va kasrlarni hisoblash usullari bizning eraning 499-yili atrofida [[Aryabhatta]] yozgan asarda uchraydi. [[Sanskrit]] adabiyotlarda kasrlar yoki [[ratsional son]]lar doim butun son va uning ketidan kasr son koʻrinishida yozilgan. Kasr son butun son yozilgan qatorning ostiga yozilgan. Kasrning oʻzi ikki qatorda yozilgan. Birinchi qatorda yozilgan surat ''amsa'' deb atalgan, ikkinchi qatorga yozilgan maxraj ''cheda'' deb atalgan. Agar kasr biron-bir boshqa belgisiz yozilgan boʻlsa, demak bu kasrni yuqoridagi butun songa qoʻshish kerak boʻlgan deb tushuniladi. Agar kasrning oʻng tarafiga kichkina aylana yoki „+“ belgisi qoʻyilgan boʻlsa, bu kasrni butun sondan ayirish kerak boʻlgan deb tushuniladi. Masalan, hind matematigi [[Bhaskara I]] quyidagicha yozgan: : ६ १ २ : १ १ १_० : ४ ५ ९ Yaʼni, : 6 1 2 : 1 1 1_० : 4 5 9 yozuvi 6+1/4, 1+1/5 va 2-1/9 ni ifodalagan. [[Oʻrta asrlar]]da yashagan [[marokash]]lik [[Islom|musulmon]] matematik [[Abu Bakr al-Hassar]] birinchi marta surat va maxrajni ajratuvchi gorizontal chiziq haqida yozgan. Oʻz asarida al-Hassar: „…masalan, agar sizga beshdan uch va beshdan birning uchdan birini yoz deyishsa, bunday deb yozing: <math>\frac{3 \quad 1}{5 \quad 3}</math>.“<ref>{{citation|last=Cajori|first=Florian|title=A History of Mathematical Notations (Vol.1)|publisher=The Open Court Publishing Company|year=1928|place=La Salle, Illinois|page=269 |url=http://ia700506.us.archive.org/9/items/historyofmathema031756mbp/historyofmathema031756mbp.pdf}}</ref> Kasrni shu uslubda yozish ozginadan keyin <nowiki>XIII</nowiki> asrda [[Leonardo Fibonacci]]ning ishlarida ham uchraydi.<ref>{{harv|Cajori|1928|loc=pg.89}}</ref> [[Oʻnli kasr]]larning kelib chiqishi haqida [[Dirk Jan Struik]] bunday deb yozadi:<ref>{{kitob manbasi|title=A Source Book in Mathematics 1200-1800|url=https://archive.org/details/sourcebookinmath0000dirk|year=1986|publisher=Princeton University Press|location=New Jersey|isbn=0-691-02397-2}}</ref> <blockquote> "Oʻnli kasrlarni hisobda ishlatishni keng foydalanishga kirgizgan asar deb 1585-yil Leydenda chop etilgan ''De Thiende'' flamand pamfletini aytish mumkin. Oʻsha paytda Niderlandiyada yashagan matematik Simon Stevin (1548-1620) asarni fransuz tiliga oʻgirgan. Xitoy matematiklari oʻnli kasrlardan Stevindan bir necha asr avval foydalanishgani rost. Fors astronomi Al-Kashi „Arifmetika kaliti“ asarida oltmishli sanoq sistemasidan va oʻnli kasrlardan foydalangani ham rost. (<nowiki>XV</nowiki> asr boshlari, [[Samarqand]])<ref>{{kitob manbasi|title=Die Rechenkunst bei Ğamšīd b. Mas'ūd al-Kāšī|year=1951|publisher=Steiner|location=Wiesbaden}}</ref>" </blockquote> Fors matematigi [[Jamshid al-Kashi]] oʻnli kasrlarni <nowiki>XV</nowiki> asrda oʻylab topganman deb aytsa ham, J. Lennart Berggrenga koʻra u adashgan. Chunki oʻnli kasrlar undan 5 asr oldin, yaʼni <nowiki>X</nowiki> asrda yashagan [[bagʻdod]]lik matematik [[Abu'l-Hasan al-Uqlidisi]] ishlarida uchraydi.<ref>{{kitob manbasi| first=J. Lennart | last=Berggren | title=The Mathematics of Egypt, Mesopotamia, China, India, and Islam: A Sourcebook | url=https://archive.org/details/mathematicsofegy0000unse | chapter=Mathematics in Medieval Islam | publisher=Princeton University Press | year=2007 | isbn=978-0-691-11485-9 | page=[https://archive.org/details/mathematicsofegy0000unse/page/518 518] }}</ref> Matematika tarixchilari orasida al-Uqlidisi birinchilardan boʻlgani haqida har xil qarashlar boʻlsa ham, uning oʻnli kasr tushunchasiga katta hissa qoʻshganiga shubha yoʻq.<ref>{{veb manbasi|url=http://www-history.mcs.st-andrews.ac.uk/Biographies/Al-Uqlidisi.html|title=Abu'l Hasan Ahmad ibn Ibrahim Al-Uqlidisi|accessdate=10-02-2013}}</ref> == Manbalar == {{manbalar|colwidth=30em}} == Havolalar == * [http://fikr.uz/posts/sciencedu/3939.html Sonlar haqida tushuncha] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120619041010/http://fikr.uz/posts/sciencedu/3939.html |date=2012-06-19 }}, ''fikr.uz'' * [http://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Fraction Kasr] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141021043927/http://www.encyclopediaofmath.org/index.php/Fraction |date=2014-10-21 }}, ''Onlayn matematika ensiklopediyasi'' ([[Ingliz tili|inglizcha]]) * [http://en.citizendium.org/wiki/Fraction_%28mathematics%29 Kasr], ''Citizendium'' (inglizcha) {{bu yaxshi maqola}} {{OʻzME}} [[Turkum:Algebra]] [[Turkum:Sonlar]] qmnti5hzekp4oil1tu4xl0v4q7p6yuf 0 440388 6271320 5640995 2026-09-15T15:39:00Z Kontributor 2K 104477 +gerb 6271320 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Saint-Caradec | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Bretan | jadvalda mintaqa = Bretan | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Côtes-d'Armor | jadvalda tuman = Côtes-d'Armor | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Saint-Brieuc{{!}}Saint-Brieuc | jadvalda jamoat = Arrondissement Saint-Brieuc{{!}}Saint-Brieuc | qaram = kommuna | gerb = Blason famille bzh Le Sénéchal de Carcado.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 48 | lat_min = 12 | lat_sec = 0 | lon_dir = W | lon_deg = 2 | lon_min = 51 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 21,8 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 1182 | sanalgan yil = 2004 | zichlik = 54,2 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 22600 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 22279 | Commons turkumi = Saint-Caradec | sayt = | sayt tili = }} '''Saint-Caradec''' — [[Fransiya]]ning [[Bretan]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Côtes-d'Armor]] departamenti [[Arrondissement Saint-Brieuc|Saint-Brieuc]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 1182 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 54,2 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=22279}} == Geografiyasi == Maydoni — 21,8&nbsp;km². {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=22279}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Côtes-d'Armor shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Côte-d'Or departamenti kommunalari}} q5mmhdex33dc99isvdgbu8vpvyw6a7p 0 443653 6271312 6140661 2026-09-15T15:27:42Z Sherzod11W 273619 6271312 wikitext text/x-wiki '''Burka sulton''', Buruj oʻgʻlon, Burunj oʻgʻlon, Burish oʻgʻlon (?—[[1480]]) — Joʻjyuson [[avlod]]idan boʻlgan [[ulus]] [[sulton]]i. Burka sulton ulusi [[Sirdaryo (daryo)|Sirdaryo]]ning quyi [[oqim]]idagi yerlardan iborat boʻlgan. [[Abulxayrxon]] [[Dashti Qipchoq]]ning [[sharq]]iy qismini boʻysundirish uchun olib borgan kurashi davri ([[1431]]—[[1446|46]])da Burka sulton unga itoat etishdan bosh tortgan. Abulxayrxon [[XV asr|<nowiki>XV</nowiki> asr]]ning oʻrtalarida [[Joʻjixon]] avlodidan boʻlgan sultonlarning koʻpchiligini magʻlub etgach, Burka sulton ham unga boʻysunishga majbur boʻlgan, soʻng Burka sulton [[Katta Oʻrda]] [[xon]]i [[Ahmad]]xon (?—[[1481]]) yordamida Abulxayrxonning [[vafot]]i (1469)dan keyin [[taxt]]ga oʻtirgan Haydarxonga qarshi [[urush]] ochib, uni tormor keltirgan. [[Abulgʻoziy Bahodirxon|Abulgʻoziy Baxodirxon]]shpg yozishicha, Burka sulton <nowiki>XV</nowiki> asrning 80-yilgacha oʻz ulusini mustaqil idora etib, Abulxayrxonning [[nabira]]si [[Shayboniyxon]] tomonidan tunda toʻsatdan qilingan hujum vaqtida halok boʻlgan. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:1480-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] bworaghy1xjiuqrcsbvprf7g6l625n3 6271313 6271312 2026-09-15T15:28:01Z Sherzod11W 273619 6271313 wikitext text/x-wiki '''Burka sulton''', Buruj oʻgʻlon, Burunj oʻgʻlon, Burish oʻgʻlon (?—[[1480]]) — Joʻjyuson [[avlod]]idan boʻlgan [[ulus]] [[sulton]]i. Burka sulton ulusi [[Sirdaryo (daryo)|Sirdaryo]]ning quyi [[oqim]]idagi yerlardan iborat boʻlgan. [[Abulxayrxon]] [[Dashti Qipchoq]]ning [[sharq]]iy qismini boʻysundirish uchun olib borgan kurashi davri ([[1431]]—[[1446|46]])da Burka sulton unga itoat etishdan bosh tortgan. Abulxayrxon [[XV asr|<nowiki>XV</nowiki> asr]]ning oʻrtalarida [[Joʻjixon]] avlodidan boʻlgan sultonlarning koʻpchiligini magʻlub etgach, Burka sulton ham unga boʻysunishga majbur boʻlgan, soʻng Burka sulton [[Katta Oʻrda]] [[xon]]i [[Ahmad]]xon (?—[[1481]]) yordamida Abulxayrxonning [[vafot]]i (1469)dan keyin [[taxt]]ga oʻtirgan Haydarxonga qarshi [[urush]] ochib, uni tormor keltirgan. [[Abulgʻoziy Bahodirxon|Abulgʻoziy Baxodirxon]]shpg yozishicha, Burka sulton <nowiki>XV</nowiki> asrning 80-yilgacha oʻz ulusini mustaqil idora etib, Abulxayrxonning [[nabira]]si [[Shayboniyxon]] tomonidan tunda toʻsatdan qilingan hujum vaqtida halok boʻlgan. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. == Manbalar== {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:1480-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] 9d9hsg43r70b9dpb5oeaa74oas100k3 6271314 6271313 2026-09-15T15:28:13Z Sherzod11W 273619 6271314 wikitext text/x-wiki '''Burka sulton''', Buruj oʻgʻlon, Burunj oʻgʻlon, Burish oʻgʻlon (?—[[1480]]) — Joʻjyuson [[avlod]]idan boʻlgan [[ulus]] [[sulton]]i. Burka sulton ulusi [[Sirdaryo (daryo)|Sirdaryo]]ning quyi [[oqim]]idagi yerlardan iborat boʻlgan. [[Abulxayrxon]] [[Dashti Qipchoq]]ning [[sharq]]iy qismini boʻysundirish uchun olib borgan kurashi davri ([[1431]]—[[1446|46]])da Burka sulton unga itoat etishdan bosh tortgan. Abulxayrxon [[XV asr|<nowiki>XV</nowiki> asr]]ning oʻrtalarida [[Joʻjixon]] avlodidan boʻlgan sultonlarning koʻpchiligini magʻlub etgach, Burka sulton ham unga boʻysunishga majbur boʻlgan, soʻng Burka sulton [[Katta Oʻrda]] [[xon]]i [[Ahmad]]xon (?—[[1481]]) yordamida Abulxayrxonning [[vafot]]i (1469)dan keyin [[taxt]]ga oʻtirgan Haydarxonga qarshi [[urush]] ochib, uni tormor keltirgan. [[Abulgʻoziy Bahodirxon|Abulgʻoziy Baxodirxon]]shpg yozishicha, Burka sulton <nowiki>XV</nowiki> asrning 80-yilgacha oʻz ulusini mustaqil idora etib, Abulxayrxonning [[nabira]]si [[Shayboniyxon]] tomonidan tunda toʻsatdan qilingan hujum vaqtida halok boʻlgan. == Adabiyotlar == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. == Manbalar== {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Tarixiy shaxslar]] [[Turkum:1480-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Qozoq sultonlari]] ngngia92h0xuw0bykyhbuaxlgcsqtjx 0 446533 6271510 6052721 2026-09-16T04:49:22Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271510 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' (yunoncha an — inkor qoʻshimchasi va haima — qon), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} fso06zlc2pf3c54ccesvebiy82z6hjr 6271511 6271510 2026-09-16T04:49:32Z Sherzod11W 273619 6271511 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]] an — inkor qoʻshimchasi va haima — qon), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} cwfgxy8r8fd4okwczog8o1p6b6ae7gb 6271512 6271511 2026-09-16T04:49:39Z Sherzod11W 273619 6271512 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — inkor qoʻshimchasi va haima — qon), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} om94kcv04q8dw0e09ushbu886kpxtj1 6271513 6271512 2026-09-16T04:49:47Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271513 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — inkor qoʻshimchasi va haima — qon), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} esjw7lw3yleowxldw6k3rd501axc55y 6271514 6271513 2026-09-16T04:50:09Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271514 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — ''inkor qoʻshimchasi'' va haima — ''qon''), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} nrxoj7ml1a3v63tgj9fxtc0ry24w5dr 6271515 6271514 2026-09-16T04:50:16Z Sherzod11W 273619 6271515 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — ''inkor qoʻshimchasi'' va haima — ''qon''), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} pptbuxfknkrq1gk2jbz5fezbu2xm41a 6271516 6271515 2026-09-16T04:50:24Z Sherzod11W 273619 6271516 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — ''inkor qoʻshimchasi'' va haima — ''qon''), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} 5l4z5lq6hiclrq2kxqjkftn814tg976 6271517 6271516 2026-09-16T04:50:46Z Sherzod11W 273619 6271517 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — ''inkor qoʻshimchasi'' va haima — ''qon''), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov. * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} r973yvvtmk1s8mx37pjapopf844etxf 6271518 6271517 2026-09-16T04:50:59Z Sherzod11W 273619 6271518 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Anemiya (maʼnolari)}} '''Anemiya''' ([[Yunon tili|yunoncha]]: an — ''inkor qoʻshimchasi'' va haima — ''qon''), kamqonlik — qonda [[eritrotsitlar]] soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi, sifatining oʻzgarishi bilan kechadigan kasallik. Anemiyaga qon yaratilish jarayonining buzilishi, asosiy qon yaratuvchi toʻqima — [[suyak]] koʻmigining oʻz funksiyasini yetarli bajara olmay qolishi sabab boʻlishi mumkin<ref name="EMed">{{cite web |title=Anemia: Practice Essentials, Pathophysiology, Etiology |url=https://emedicine.medscape.com/article/198475-overview |access-date=4 May 2025 |date=2 June 2025|last=Kreidieh|first=Firas|website=Medscape}}</ref><ref name="NHLBI-2022a">{{cite web |title=Anemia {{!}} NHLBI, NIH |url=https://www.nhlbi.nih.gov/health/anemia |website=www.nhlbi.nih.gov |access-date=8 February 2022}}</ref>. == Kelib chiqishi == Temir va [[Vitamin B12 (Cyanokobalamin)|vitamin B12]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya birmuncha keng tarqalgan. Oz-ozdan uzoq vaqt qon ketib turganda, [[bavosir]] yoki [[Me'da va o'n ikki barmoq ichak yarasi|meʼda va oʻn ikki barmoq ichak yarasi]] kasalligida ham koʻpincha anemiya kuzatiladi. Hayz qoni uzoq va koʻp ketadigan ayollarda ham temir yetishmasligidan kelib chiqadigan anemiya tez-tez uchrab turadi. Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaga koʻp [[homiladorlik]], uzoq vaqt bola emizish sabab boʻladi, chunki homiladorlik va emiziklik davrida ona organizmidagi temir zaxirasining bir qismi bolaga oʻtadi. Kichik yoshdagi bolalarda kuzatiladigan kamqonlik ularni notoʻgʻri ovqatlantirish, shuningdek ovqat sifatining pastligi oqibatida roʻy beradi. == Belgilari == Eritrotsitlar soni biroz kamaygani yoki normal boʻlgani holda, qonda gemoglobin miqdorining kamayishi temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning asosiy belgilaridandir. Belgilar asta sekin va tez yuzaga chiqishi ham mumkin. Bemorning rangi siniqqan boʻlib, aksariyat tez charchash, bosh ogʻrishi, [[bosh aylanishi]], koʻz oldi jivirlashishidan shikoyat qiladi, soch toʻkiladi, tirnoq moʻrtlashib sinishga moyil boʻlib qoladi. Baʼzan yutinish qiyinlashadi, bemorning odatda isteʼmol qilinmaydigan narsalar (boʻr, ohak, [[tuproq]] kabilar)ni yegisi keladi, achchiq, shoʻr taomlarni xush koʻradi. Vitamin B12 yoki [[folat kislota]] yetishmasligi oqibatida kelib chiqadigan anemiya ancha kam uchraydi. Anemiyaning bu xilida oʻziga xos alomatlar: til achishishi, kasallik oʻtkazib yuborilganda nerv sistemasining zararlanish (funikulyar miyeloz) belgilari kuzatiladi. Eng havfli oqibatlar koʻp qon yoqotilishi gemorragik shok holatiga olib keladi<ref name="Killeen-2026">{{Citation |last1=Killeen |first1=Robert B. |title=Acute Anemia |date=2026 |work=StatPearls |url=http://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK537232/ |access-date=2026-03-21 |place=Treasure Island (FL) |publisher=StatPearls Publishing |pmid=30725917 |last2=Kaur |first2=Anahat |last3=Afzal |first3=Muriam}}</ref>. == Klassifikatsiyasi == ==== I.Etiologiyasi boʻyicha ==== • postgemorragik;• postransfuzion; • infeksion; • alimentar;,• dismetabolik; • immunopatologik; • paraneoplastik va boshqalar. ==== II. Eritropoez turiga koʻra: ==== • Normoblastik (eritroblastik); • Megaloblastik. ==== III. Rang koʻrsatkichiga koʻra: ==== • gipoxrom; • normoxrom; • giperxrom. ==== IV. Ogʻirligiga koʻra: ==== • yengil; • oʻrta; • ogʻir. ==== V. Eritrotsit diametriga koʻra: ==== • mikrotsitar;• normotsitar;• makrotsitar. ==== VI. Suyak koʻmigi reaksiyasiga koʻra: ==== • aregenerator; • giporegenerator; • regenerator;• giperregenerator. ==== VII. Klinik kechishiga koʻra: ==== • oʻtkir; • surunkali. == Patogenezi == Patogeneziga koʻra anemiya turlari: '''1. Postgemorragik anemiyalar:''' qon yoʻqotishdan kelib chiquvchi anemiyalar. '''2. Gemolitik anemiyalar:''' eritrodierezning eritropoezdan ustun kelishi oqibatida kelib chiquvchi anemiyalar • Endoeritrotsitar eritropatiya; gemoglobinopatiya; enzimopatiya • Ekzoeritrotsitar noimmun; autoimmun; izoimmun. '''3. Dizeritropoetik anemiyalar:''' eritropoez yetishmovchiligi natijasida kelib chiquvchi anemiyalar• Aplastik• Defitsitar temir defitsit anemiya B12/folat defitsit anemiya oqsil defitsit anemiya. == Postgemmoragik anemiya == Postgemorragik anemiya oʻtkir va surunkali boʻlishi mumkin. Oʻtkir postgemorragik anemiya turli sabablarga koʻra (travma — shikastlanish, operatsiyalar, tomirlarning kesilishi, homiladorlikdagi patologik holatlarda, [[gemofiliya]]) koʻp qon yoʻqotish oqibatida roʻy beradi. Qon yoʻqotilgandan soʻng 24-48 soat davomida [[Gemogramma|gemogrammada]] deyarli koʻzga tashlanuvchi oʻzgarishlar kuzatilmaydi. Bunda qonning faqat umumiy hajmi kamayib, uning oichov birligida eritrotsitlar soni, gemoglobin miqdori, rang koʻrsatkichi va gematokrit koʻrsatkichi meʼyorda boʻlishi mumkin. Qon surtmasida normotsitoz, [[normoxromiya]] kuzatiladi. Keyinchalik (1-2 kun oʻtgach) yoʻqotilgan qon hajmi oʻmi toʻqimalardan oʻtuvchi suyuqlik hisobiga toidirilib, qon suyuladi, uning oʻlchov birligida eritrotsitiar va gemoglobin miqdori kamayadi, lekin qonning rang koʻrsatkichi oʻzgarmaydi. 3-4 kundan soʻng qonda retikulotsitlar soni orta borib, ulaming koʻpayish choʻqqisi haftaning oxirgi kunlariga toʻgʻri keladi va bunda yadroli eritrotsitlar ham paydo boʻlishi mumkin. Endi yosh eritrotsitlar hisobiga qonning rang koʻrsatkichi biroz kamayadi. Suyak koʻmigi qil tomirlarga nihoyatda boy toʻqima boʻlib, ular sfmkterlar bilan taʼminlangandir. Eritropoez maʼlum muddatda davom etib, eritrotsitlar voyaga yetguncha qiltomirlar sfinkteri berk boʻladi. Eritrotsitlar yetilgan vaqtda sfinkterlar boʻshashib, hujayralar umumiy qon oqimiga oʻtadi. Regeneratsiya kuchayganda koʻmikda doimo yosh hujayralar boʻlgani tufayli qil tomir sfmkterining boʻshashishi hujayralarning ham yetilmagan davriga toʻgʻri kelib, hujayralar qonga oʻtadi. Demak, oʻtkir postgemorragik anemiya giperregenerator anemiya hisoblanadi. Bunda eritropoez bilan birga leykopoez ham kuchayadi ([[Neytrofillar|neytrofiliya]]). Trombopoez ham kuchayishi mumkin. == Davolash va oldini olish == Temir yetishmasligiga aloqador anemiyaning oldini olish va davolashda qon yoʻqotish ehtimoli boʻlgan manbalarni oʻz vaqtida aniqlash va ularni bartaraf etish, homilador boʻlish va tugʻishni maʼlum darajada rejalashtirishga erishish, sog'lom ovqatlanishga rioya qilish lozim. Koʻpchilik turdagi anemiyalar qoʻshimcha kasalliklar bilan kelganda meʼda-ichak yoʻlining surunkali kasalliklari, ayniqsa [[ich ketishi]] bilan oʻtadigan kasalliklarni ham oʻz vaqtida aniqlab davolash juda muhim. Gijja tarqalgan joylarda ulardan zararlanishning oldini olish choralarini koʻrish zarur, kasallik paydo boʻlganda esa oʻz vaqtida davo qilish lozim. Eritrotsitlarning koʻplab yemirilishi bilan bogʻliq [[gemolitik anemiya]] xillari koʻp. Ular irsiy yoki orttirilgan boʻlishi mumkin, odatda teri hamda shilliq qavatning sargʻayishi, eritrotsitlar soni va [[gemoglobin]] miqdorining kamayishi bilan kechadi. Barcha xil anemiyada shifokorga murojaat etish va oʻz vaqtida toʻgʻri davolanish zarur. == Adabiyotlar == * Petrov V. N., Baxramov S. M., Farmankulov X. K., Jelezodefitsitnie anemii, T., 1995.Saidjalol Bahromov. * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil. {{OʻzME}} * [https://med24.uz/uz/bolezn/anemiya-nizkiy-gemoglobin MED24]. Anemiya (kamqonlik) — kasallik belgilari, diagnostika va davolash. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Kasalliklar]] [[Turkum:Simptom:Bosh ogʻrigʻi]] {{med-stub}} dkjubkxbqnm46zuzw4fejt89w0msx80 0 455860 6271836 5039165 2026-09-16T07:24:54Z Ciepiersia 227153 [[Geoxronologik shkala]]ga yoʻnaltirildi 6271836 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Geoxronologik shkala]] l1c7e3oksndpzdand4qfvxzcia68lpg 0 455861 6272060 1332897 2026-09-16T11:56:46Z EmausBot 4498 Bot: Fixing double redirect from [[Geologik yil hisobi]] to [[Geoxronologik shkala]] 6272060 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Geoxronologik shkala]] <!-- Bot tomonidan yaratildi --> a22319xmnt0ujny1z4t60upz36wkv7e 0 503869 6271654 6140114 2026-09-16T06:01:27Z Tim124865 97914 6271654 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |color=#ebebd2 |name=Kanareyka | fossil_range = |diversity_link= |subdivision_ranks=Tur | status = LC | status_system = IUCN3.1 |status_ref = <ref name="iucn status 19 November 2021">{{cite iucn |author=BirdLife International |date=2018 |title=''Serinus canaria'' |volume=2018 |page=e.T22720056A132137153 |doi=10.2305/IUCN.UK.2018-2.RLTS.T22720056A132137153.en |access-date=19 November 2021}}</ref> | image= Serinus canaria -Parque Rural del Nublo, Gran Canaria, Spain -male-8a.jpg | image_caption = [[Atlantika kanareykasi]] (''Serinus canaria'') nari. [[Gran Kanaria]], Ispaniya |regnum=[[Hayvonlar]] |subregnum=[[Eumetazoa]] |phylum=[[Xordalilar]] |subphylum=[[Umurtqalilar]] |classis=[[Qushlar]] |subclassis=[[Yelpigʻich dumli qushlar]] |infraclassis=[[Yangi tanglayli qushlar]] |ordo=[[Chumchuqsimonlar]] |familia=[[Qiziltoʻshlar]] |subordo= |genus=[[Kanareyka]] |species= |range_map= |range_map_caption= |binomial_authority=[[Koch]], [[1816]] |binomial=Serinus }} '''Kanareyka'''({{Lang-la|Serinus }}) — gʻarbiy Osiyo, Yevropa va Afrikada uchraydigan [[chumchuqsimonlar]] turkumining [[qiziltoʻshlar]] oilasiga mansub kichik qushlar urugʻi. Patlarida odatda sariq rangda. Oʻzbekistonda bir turi [[Qizilbosh kanareyka]] (''Serinus pusillus'') tarqalgan. == Taksonomiya va sistematika == Kanareyka urugʻi 1816-yilda nemis tabiatshunosi [[Carl Ludwig Koch]] tomonidan dastlab bitta tur — [[Oddiy kanareyka|oddiy kanareykani]] (''Serinus hortulanus)'' joylashtirish uchun ajratilgan. Bu nom [[Carl Linnaeus|Karl Linney]] ''Fringilus serinus'' deb tasniflagan turning sinonimi boʻlgan. Hozirda bu tur ''Serinus'' ''serinus'' deb nomlanadi. Keyinchalik bu urugʻ tarkibiga koʻplab turlar kiritilgan. 2012-yilda italiyalik zoolog [[Zuccon]] boshchiligi ostida chumchuqsimonlar oilasining sistematikasini aniqlashtirish bo‘yicha keng qamrovli molekulyar tadqiqotlar natijasida, urugʻni ikkita monofiletik guruhga ajratish taklif qilindi va bu taklif [[Xalqaro ornitologlar ittifoqi]] tomonidan qabul qilindi. Kanareykalar urugʻi [[oddiy kanareyka]] va yana yetti turni qamrab oldi, Afrika va Arabistonda tarqalgan turlar esa, qayta tiklangan ''[[Crithagra]]'' urugʻiga kiritildi. == Turlari == Qizilbosh urug‘i 8 turni o‘z ichiga oladi. Kanareykani ispanlar <nowiki>XV</nowiki> asrning oxirlarida Kanar orollaridan Yevropaga olib kelishgan (nomi shundan olingan). Tabiatda Kanar, Madeyra va Azor o.larida tapqalgan. Tanasining uz. 12—14 sm. Narining patlari sargʻish-yashil, modasi yashil. Oʻrmon, bogʻ va butazorlarda yashaydi. Daraxtlarda uya yasab, 3—5 tagacha tuxum qoʻyadi. Bir yilda 2 marta joʻja ochadi. Oʻsimliklar urugʻi va mevalari bilan oziqlanadi. Yaxshi sayragani uchun xonadonlarda ham boqiladi. Kanareykaning har xil sayroqi va dekorativ (kokildor, jingalak patli, bukri) zotlari chiqarilgan. Yovvoyi Kanareyka har u xil ovozlarga taqlid qila oladi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Qushlar]] {{bird-stub}} sako99gp0b1jvkv6xs2q1e7wva10d84 0 510885 6271743 5498831 2026-09-16T06:38:11Z ~2026-50032-18 307340 /* */ gato topdim shekilli 6271743 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} '''Kommunal gigiyena''', aholi yashaydigan joylar gigiyenasi — gigiyenasining bir boʻlimi. Aholi yashaydigan joylarda uy-joy sharoiti va atrof muhit omillarining aholi sogʻligiga taʼsirini oʻrganadi. Aholining sogʻlom va qulay turmush sharoitini taʼminlash uchun gigiyena meʼyori va sanitariya qoidalarini ishlab chiqadi. Abu Ali ibn Sino oʻzining "Tib krnunlari" kitobida quriladigan turar joylar kungay, bahavo va quruq tuprokli boʻlishini aytib oʻtgan. Ismoil Jurjoniy "Xorazmshoh xazinasi" kitobida nam, zax joylarga uy-joy qurganda poydevori balandroq boʻlishi, shuningdek, atmosfera havosi va ichiladigan suv tozaligini saqlash kerak deb aytgan. Aholi yashaydigan joylarning atmosfera havosi gigiyenasi va havoni sanitariya jihatdan muhofaza qilish, suv va suv taʼminoti gigiyenasi, tuproq gigiyenasi va aholi yashaydigan joylarni tozalash, suv havzalarini sanitariya jihatdan muhofaza qilish, turar joy hamda binolar, shuningdek, davolash va profilaktika muassasalari gigiyenasi Kommunal gigiyenaning asosiy boʻlimlaridir. Kommunal gigiyena turli tekshirish usullaridan, mas, tashqi muhitni oʻrganishda fizik, kimyoviy va biologik metodlardan, tashqi muhitning organizm va kishilar sogʻligiga taʼsirini oʻrganishda fiziologik, sanitariyatoksikologik, klinik-statistik metodlar va boshqalardan foydalanadi. Sanoatda va qishloq xoʻjaligida ishlatiladigan koʻpgina kimyoviy moddalarni tajribada tekshirib, yoʻl qoʻyish mumkin boʻlgan zararsiz miqdor koʻrsatkichlarini tavsiya etadi. Kommunal gigiyena masalalari bilan Oʻzbekiston Sanitariya, gigiyena va kasb kasalliklari hamda Epidemiologiya, mikrobiologiya va infeksion kasalliklar institutlari, shuningdek, tibbiyot institutlarining Kommunal gigiyena kafedralari shugʻullanadi. Kommunal gigiyenaning rivojida oʻzbek olimlaridan A.Z.Zohidov, Q.S.Zoirov, S.N.Bobojonov. T.I.Iskandarov, N.S.Tojiboyeva, R.U. Ubaydullayev, A.X.Komiljonovlarning xizmatlari katta. Kommunal gigiyenaga oid maʼlumotlar "Oʻzbekiston tibbiyot jurnali"da yoritib boriladi.<ref>"{{PAGENAME}}" ''[[OʻzME]]''. [http://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O'zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf K-harfi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220419235559/https://n.ziyouz.com/books/uzbekiston_milliy_ensiklopediyasi/O%27zbekiston%20Milliy%20Ensiklopediyasi%20-%20K%20harfi.pdf |date=2022-04-19 }} Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Tibbiyot]] [[Turkum:Kommunal gigiyena]] [[Turkum:Tibbiy profilaktika]] b9q7lvjsr8f2y4ltu2lxgkbtujyuopz 0 515027 6271315 6139221 2026-09-15T15:28:49Z Sherzod11W 273619 6271315 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} '''Koʻk koshona''' - [[Oq oʻrda|Oq Oʻrda]] xonlari dafn etilgan nekropol (daxma). Sigʻnoqdan 8&nbsp;km jan.-sharkda joylashgan. Koʻk koshona pishiq gʻishtdan, baland, koʻk kigizdan naqshlar bilan bezatilib, oʻziga xos meʼmoriy uslubda qurilgan. Koʻk koshona atrofida bir qancha yirik janglar sodir boʻlgan. Xususan, <nowiki>XV</nowiki> asrning 60-yillarida qalmiklar xoni Temurtosh (Oʻztemurtoyshi) oʻzining 170 ming otliqlari bilan Abulxayrxonga qarshi chiqqan. Koʻk koshonada qattiq jang boʻlgan. Abulxayrxonning sarkardalari Baxtiyor sulton va Ahmad sultonlar bu jangda halok boʻlishgan. Abulxayrxon Sigʻnoqqa chekingan. Qalmiklar Shohruxiyagacha boʻlgan yerdarni talab qaytib ketishgan. Keyinchalik Muhammad Shayboniyxon ham Koʻk koshona atrofida qozoq xonlariga qarshi bir qancha janglar olib borgan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} 7ukjbsz57bvdmk274321opg1fbpww8q 6271316 6271315 2026-09-15T15:29:17Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271316 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} '''Koʻk koshona''' - [[Oq oʻrda|Oq Oʻrda]] xonlari dafn etilgan nekropol (daxma). Sigʻnoqdan 8&nbsp;km janubi-sharqqa joylashgan. Koʻk koshona pishiq gʻishtdan, baland, koʻk kigizdan naqshlar bilan bezatilib, oʻziga xos meʼmoriy uslubda qurilgan. Koʻk koshona atrofida bir qancha yirik janglar sodir boʻlgan. Xususan, <nowiki>XV</nowiki> asrning 60-yillarida qalmiklar xoni Temurtosh (Oʻztemurtoyshi) oʻzining 170 ming otliqlari bilan Abulxayrxonga qarshi chiqqan. Koʻk koshonada qattiq jang boʻlgan. Abulxayrxonning sarkardalari Baxtiyor sulton va Ahmad sultonlar bu jangda halok boʻlishgan. Abulxayrxon Sigʻnoqqa chekingan. Qalmiklar Shohruxiyagacha boʻlgan yerdarni talab qaytib ketishgan. Keyinchalik Muhammad Shayboniyxon ham Koʻk koshona atrofida qozoq xonlariga qarshi bir qancha janglar olib borgan.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} ks5vg9rbvui3czyptjdhm1houm6pmrb 6271317 6271316 2026-09-15T15:29:39Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271317 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} '''Koʻk koshona''' - [[Oq oʻrda|Oq Oʻrda]] xonlari dafn etilgan nekropol (daxma). Sigʻnoqdan 8&nbsp;km janubi-sharqqa joylashgan. Koʻk koshona pishiq gʻishtdan, baland, koʻk kigizdan naqshlar bilan bezatilib, oʻziga xos meʼmoriy uslubda qurilgan. Koʻk koshona atrofida bir qancha yirik janglar sodir boʻlgan. Xususan, <nowiki>XV</nowiki> asrning 60-yillarida qalmiklar xoni Temurtosh (Oʻztemurtoyshi) oʻzining 170 ming otliqlari bilan Abulxayrxonga qarshi chiqqan. Koʻk koshonada qattiq jang boʻlgan. Abulxayrxonning sarkardalari Baxtiyor sulton va Ahmad sultonlar bu jangda halok boʻlishgan. Abulxayrxon Sigʻnoqqa chekingan. Qalmiklar Shohruxiyagacha boʻlgan yerdarni talab qaytib ketishgan. Keyinchalik Muhammad Shayboniyxon ham Koʻk koshona atrofida qozoq xonlariga qarshi bir qancha janglar olib borgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} c3ukpriarixf5ie17xq04absgk6lv3c 0 515286 6271645 6270315 2026-09-16T05:58:19Z Tim124865 97914 6271645 wikitext text/x-wiki {{Taxobox |color=#ebebd2 |name=Qizilbosh | fossil_range = {{Fossil range|15|0|earliest=}} |diversity_link= |subdivision_ranks=Tur |status= | status_ref = |image=Carpodacus_roseus.jpg |image_caption= [[Pushti qizilbosh]] (''Carpodacus roseus'') |regnum=[[Hayvonlar]] |subregnum=[[Eumetazoa]] |phylum=[[Xordalilar]] |subphylum=[[Umurtqalilar]] |classis=[[Qushlar]] |subclassis=[[Yelpigʻich dumli qushlar]] |infraclassis=[[Yangi tanglayli qushlar]] |ordo=[[Chumchuqsimonlar]] |familia=[[Qiziltoʻshlar]] |subordo= |genus=[[Qizilbosh]] |species= |range_map= |range_map_caption= |binomial_authority=[[Kaup]], [[1829]] |binomial=Carpodacus }}'''Qizilbosh''' ({{Lang-la|Carpodacus}}) — [[chumchuqsimonlar]] turkumi [[qiziltoʻshlar]] oilasiga mansub qushlar urugʻi. Butun [[Yevrosiyo]]da tarqalgan, lekin eng kop tur xilma-xilligi [[Himolay]]-[[Sino-Tibet togʻlari|Sino-Tibet]] togʻlarida uchraydi. Oʻzbekistonda 7 turi uchraydi. == Taksonomiya va sistematika == Qizilbosh (''Carpodacus'') urugʻi 1829-yilda nemis tabiatshunosi [[Johann Jakob Kaup]] tomonidan fanga kiritilgan. 1842-yilda [[George Gray]] bu urugʻning tip turi sifatida [[pushti qizilboshini]] (''Fringilla rosea'') belgilagan<ref>{{Jurnal manbasi |last=Gray |first=George Robert |date=1841-01-01 |title=A list of the genera of birds, with their synonyma, and an indication of the typical species of each genus. |url=https://www.wikidata.org/wiki/Q125854193 |doi=10.5962/BHL.TITLE.14202}}</ref>. Urugʻ nomi qadimgi yunon tilidagi karpos — «meva» va dakos — «tishlovchi» soʻzlaridan olingan. 2012-yilda italiyalik zoolog [[Zuccon]] boshchiligi ostida chumchuqsimonlar oilasining sistematikasini aniqlashtirish bo‘yicha keng qamrovli molekulyar tadqiqot o‘tkazdilar. O‘z tadqiqotlari va boshqa olimlarning avvalgi ishlari natijalariga asoslanib, ular ushbu urugʻning tasnifiga bir qator o‘zgartirishlar kiritishni taklif qildilar<ref>{{Jurnal manbasi |last=Zuccon |first=Dario |last2=Prŷs-Jones |first2=Robert |last3=Rasmussen |first3=Pamela C. |last4=Ericson |first4=Per G.P. |date=2012-02 |title=The phylogenetic relationships and generic limits of finches (Fringillidae) |url=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S1055790311004180 |magazine=Molecular Phylogenetics and Evolution |volume=62 |issue=2 |pages=581–596 |doi=10.1016/j.ympev.2011.10.002 |issn=1055-7903}}</ref>. Tadqiqot natijasida Shimoliy Amerikada uchraydigan uch tur — Kassinning qizilboshi (''Haemorhous cassinii''), binafsha qizilbosh(''Haemorhous purpureus'') va uy qizilboshi (''Haemorhous mexicanus'') — yevrosiyo qizilboshlar bilan yaqin qarindosh emasligi va alohida guruhni tashkil qilishi aniqlandi. Shu sababli bu uch turni alohida ''Haemorhous'' urug‘iga ajratish taklif qilindi. Bu taklif [[Xalqaro ornitologlar ittifoqi]] va Amerika ornitologlar uyushmasi tomonidan qabul qilindi. Zuccon va uning hamkasblari oddiy qizilbosh (''Carpodacus erythrinus'') ham qizilboshlar urugʻiga kirmasligini aniqladilar. U [[alvon qizilbosh]] (''Haematospiza sipahi'') bilan yaqin qarindosh bo‘lib chiqdi. Shu sababli oddiy qizilboshni ''Erythrina'' nomli, [[Monotip takson|monotip]] urug‘ga ajratish taklif qilindi. Britaniya ornitologlar uyushmasi bu taklifni qabul qildi. Biroq Xalqaro ornitologlar ittifoqi ''Carpodacus'' urug‘ini kengroq ma’noda qo‘llashni ma’qul ko‘rdi. Natijada [[Alvon qizilbosh|alvon qizilboshni]] o‘z ichiga olgan ''Haematospiza'' va qirilib ketgan [[Bonin boltatumshug‘i|Bonin boltatumshug‘ini]] o‘z ichiga olgan ''Chaunoproctus'' urug‘i ham ''Carpodacus'' urug‘i bilan birlashtirildi. Ilgari monotip ''Uragus'' urug‘iga kiritilgan [[Sibir qizilbosh|sibir qizilboshi]] ham ''Carpodacus'' urug‘iga o‘tkazildi. == Turlari == Qizilbosh urug‘i 28 turni o‘z ichiga oladi. Bir turi qirilib ketgan. {| class="wikitable" |- ! '''Tashqi koʻrinishi''' !! '''Nomi''' !! '''Lotincha nomi''' !! '''Tarqalish hududi''' |- |[[File:Carpodacus_erythrinus_284921386.jpg|200px]] || [[Oddiy qizilbosh]] || ''Carpodacus erythrinus'' || Osiyo va Yevropa. |- |[[File:Scarlet Finch.JPG|200px]] || [[Alvon qizilbosh]] || ''Carpodacus sipahi''|| Himolay togʻlaridagi Hindistonning Uttarakhand shtatidan sharqqa, Nepal orqali Shimoli-sharqiy Hindistonning unga tutash togʻlari va Janubi-Sharqiy Osiyogacha, janubda Tailandgacha. |- | [[File:Chaunoproctus ferreorostris 1832.jpg|frameless|200px]]|| †[[Bonin boltatumshugʻi]] || ''Carpodacus ferreorostris''|| Ogasavara orollari. |- |[[File:Streaked Rosefinch.jpg|200px]] || [[Qizgʻish qizilbosh]] || ''Carpodacus rubicilloides''|| Butan, Xitoy, Hindiston va Nepal. |- |[[File:Great Rosefinch (Carpodacus rubicilla) (28311028287).jpg|200px]]|| [[Katta qizilbosh]] || ''Carpodacus rubicilla''|| Afgʻoniston, Ozarbayjon, Gruziya, Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Moʻgʻuliston, Pokiston, Rossiya, Tojikiston va Oʻzbekiston, sharqda esa Xitoygacha. |- |[[File:Blyth's Rosefinch.jpg|200px]]|| [[Himolay qizilboshi]] || ''Carpodacus grandis''|| Afgʻonistonning shimolidan gʻarbiy Himolay togʻlarigacha. |- |[[File:Red-mantled Rosefinch - Almaty - Kazakistan S4E4053 (23051167291).jpg|200px]] || [[Archa qizilboshi]] || ''Carpodacus rhodochlamys''|| Afgʻoniston, Xitoy, Hindiston, Qozogʻiston, Oʻzbekiston, Moʻgʻuliston, Pokiston, Rossiya va Tojikistonda. |- |[[File:Himalayan Beautiful Rosefinch (cropped).jpg|200px]]|| [[Himolay goʻzal qizilboshi]] || ''Carpodacus pulcherrimus''|| Xitoyning markaziy qismi va shimoliy Himolay togʻlarida. |- | [[File:Carpodacus davidianus - Wang.QG - 514074298 (cropped).jpeg|frameless|200px]]|| [[Xitoy goʻzal qizilboshi]] || ''Carpodacus davidianus''|| Xitoy. |- | [[File:Pink-rumped_Rosefinch_(Carpodacus_waltoni)_in_China_(cropped).jpg|frameless|200px]]|| [[Pushti dumli qizilbosh]] || ''Carpodacus waltoni''|| Xitoyning markaziy qismi va Tibetning sharqida. |- |[[File:Pink-browed Rosefinch Nanda Devi National Park Uttarakhand India 17.11.2013.jpg|200px]] || [[Pushti qoshli qizilbosh]] || ''Carpodacus rodochroa''|| Butan, Tibet, Hindiston, Nepal va Pokistonda. |- |[[File:Dark-rumped Rosefinch East Sikkim India 12.05.2014.jpg|200px]] || [[Edvards qizilboshi]] || ''Carpodacus edwardsii''|| Butan, Xitoy, Hindiston, Myanma va Nepalda. |- | [[File:Spot-winged Rosefinch.jpg|frameless|200px]]|| [[Dogʻqanot qizilbosh]] || ''Carpodacus rodopeplus''|| Hindiston va Nepalda. |- | [[File:Carpodacus verreauxii - Wang.QG - 514055353 (cropped).jpeg|frameless|200px]]|| [[Sharp qizilboshi]] || ''Carpodacus verreauxii''|| Xitoyning markaziy qismi va Myanmaning eng shimoliy hududlarida. |- |[[File:Vinaceous Rosefinch.jpg|200px]] || [[Sharobrang qizilbosh]] || ''Carpodacus vinaceus''|| Nepal, Xitoy va Myanmaning eng shimoliy hududlarida. |- |[[File:Taiwan Rosefinch Carpodacus formosanus, male, Taiwan.jpg|200px]] || [[Tayvan qizilboshi]] || ''Carpodacus formosanus''|| Tayvanda. |- |[[File:Sinai Rosefinch (Carpodacus synoicus) in Israel (cropped).jpg|200px]]|| [[Sinay qizilboshi]] || ''Carpodacus synoicus''|| Misr, Isroil, Iordaniya va Saudiya Arabistonida. |- | [[File:Pale Rosefinch (Carpodacus stoliczkae) male in China (cropped).jpg|frameless|200px]]|| [[Oqish qizilbosh]] || ''Carpodacus stoliczkae''|| Afgʻoniston va Xitoyda. |- |[[File:Tibetan Rosefinch (Carpodacus roborowskii) male in China.jpg|200px]]|| [[Tibet qizilboshi]] || ''Carpodacus roborowskii''|| Shinjon-Uygʻur avtonom rayonida. |- | [[File:Carpodacus sillemi - Kelly Hu - 609159117.jpeg|frameless|200px]]|| [[Sillem qizilboshi]] || ''Carpodacus sillemi''|| Xitoy, Yaponiya, Qozogʻiston, Shimoliy Koreya, Janubiy Koreya va Rossiyada. |- |[[File:Uragus sibiricus.jpg|200px]] || [[Sibir qizilboshi]] || ''Carpodacus sibiricus''|| Yaponiya, Qozogʻiston, Shimoliy Koreya, Janubiy Koreya, Moʻgʻuliston va Rossiyada. |- | [[File:Carpodacus sibiricus lepidus male in China.jpg|frameless|200px]]|| [[Xitoy qizilboshi]] || ''Carpodacus lepidus''|| Xitoyda. |- |[[File:Carpodacus roseus.jpg|200px]] || [[Pushti qizilboshi]] || ''Carpodacus roseus''|| Xitoy, Yaponiya, Qozogʻiston, Shimoliy Koreya, Janubiy Koreya, Moʻgʻuliston va Rossiyada. |- | [[File:Carpodacus trifasciatus - eeveefang - 628474064.jpeg|frameless|200px]]|| [[Uch yoʻlli qizilbosh]] || ''Carpodacus trifasciatus''|| Xitoyning markaziy qismi va Hindistonning eng shimoli-sharqida. |- |[[File:White-browed Rosefinch (♂) Pangolakha Wildlife Sanctuary Sikkim India 17.04.2015.jpg|200px]] || [[Himolay oq qoshli qizilbosh]] || ''Carpodacus thura''|| Afgʻoniston, Butan, Hindiston, Nepal va Pokistonda. |- |[[File:Chinese White-browed Rosefinch.jpg|200px]] || [[Xitoy oq qoshli qizilboshi]] || ''Carpodacus dubius''|| Xitoyning markaziy qismi va Tibetning sharqida. |- |[[File:Red-fronted Rosefinch - Shreeram - Zanskar.jpg|200px]]|| [[Qirmizi qizilbosh]] || ''Carpodacus puniceus''|| Afgʻoniston, Butan, Xitoy, Hindiston, Qozogʻiston, Nepal, Pokiston, Rossiya, Tojikiston va Turkmanistonda. |- |[[File:Crimson-browed Finch - Bhutan S4E8757 (22647757219).jpg|200px]] || [[Qirmizi qoshli qizilbosh]] || ''Carpodacus subhimachalus''|| Butan, Xitoy, Hindiston, Myanma va Nepalda. |- |} {{Taxonbar |from= Q843168}} {{bird-stub}} [[Turkum:Qushlar]] cx26ek1ruodcpwgolhxnzfldqtqfqo1 0 518750 6271432 6092093 2026-09-15T20:32:06Z ~2026-49848-61 307216 /* Oilasi */ 6271432 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi = Mixail Sergeyevich Gorbachyov |tasvir =Mikhail Gorbachev in the White House Library (cropped).jpg |uzunlik = 240px | lavozim=SSSR Prezidenti | bayroq = State Emblem of the Soviet Union.svg | bayroq2 = Flag of the Soviet Union.svg |boshlanish davri = [[1990-yil]] |tugash davri =[[1991-yil]] | oʻtmishdoshi = ''lavozim taʼsis etilgan'' | vorisi = ''lavozim tugatilgan'' | vitse-prezident = [[:ru:Янаев, Геннадий Иванович|Gennadiy Yanayev]] <small>(1991-yil 4-sentabrgacha)</small> | premyer_2 = <nowiki /> * [[:ru:Рыжков, Николай Иванович|Nikolay Rijkov]] * [[Valentin Pavlov]] * [[:ru:Догужиев, Виталий Хуссейнович|Vitaliy Dogujiyev]] * [[:ru:Силаев, Иван Степанович|Ivan Silayev]] |lavozimi_2 = [[SSSR]] [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|KP]] MQ Bosh kotibi | bayroq_2 = State Emblem of the Soviet Union.svg | bayroq2_2 = Flag of the Soviet Union.svg |boshlanish davri_2 = [[1985-yil]] |tugash davri_2 = [[1990-yil]] |oʻtmishdoshi_2 = Konstantin Chernenko | lavozim_3 =[[:ru:Верховный Совет СССР|SSSR Oliy Kengashi]] raisi | bayroq_3 = State Emblem of the Soviet Union.svg | bayroq2_3 = Flag of the Soviet Union.svg | boshlanish davri_3 = 25-may 1989-yil | tugash davri_3 = 15-mart 1990-yil | oʻtmishdoshi_3 = ''lavozim taʼsis etilgan'' | vorisi_3 = [[:ru:Лукьянов, Анатолий Иванович|Anatoliy Lyukyanov]] | lavozim_4 = SSSR Oliy kengash prezidiumi raisi |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1931|3|2}} |vafot sanasi= {{vafot sanasi va yoshi|2022|8|30|1931|3|2}}<ref name="vafot">{{Veb manbasi|url=https://news.mail.ru/society/40017194/?frommail=1|sarlavha=Gorbachyov vafot etdi}}</ref> |tavallud joyi = Privolna qishlogʻi, Krasnogvardeysk tumani, [[Stavropol oʻlkasi]]<ref name="vafot"/> | vafot joyi =Moskva, Rossiya | vafot sababi =Surunkali oʻpka kasalligi | dafn etilgan joyi =(Novodevichiy qabristoni) | millati = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi =Raisa Gorbachyova | bolalari = | otasi =Sergey Andryevich Gorbachyov (8-oktabr 1909-yil — 22-fevral 1976-yil) | onasi =Mariya Panteleyevna Gorbachyova (Gopkalo) (2-aprel 1911-yil — 14-aprel 1995-yil)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=jUDwT4pH9bw|title=Привет, Андрей! Юбилейный вечер "Ласкового мая". Ток-шоу Андрея Малахова от 06.10.18|lang=ru|accessdate=2019-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191125140607/https://www.youtube.com/watch?v=jUDwT4pH9bw|archivedate=2019-11-25|deadlink=no}}</ref> | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = | mashhur ishlari = | imzosi =Mikhail Gorbachev Signature.svg | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = |alma_mater = [[Moskva davlat universiteti|M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti]] yuridik fakulteti |partiyasi = [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|Kommunistik partiya]] [[1952]]-[[1991]] |fuqaroligi = {{flagicon|URS}}→{{flagicon|RUS}} |kasbi = [[Huquqshunos|yurist]], agronom-iqtisodchi |mukofotlari = [[Nobel mukofoti]] }} '''Mixail Sergeyevich Gorbachov''' ({{lang-ru|Михаи́л Серге́евич Горбачёв}}) — [[Sovet Ittifoqi]] tarixida birinchi va yagona [[prezident]]i hamda dunyo tarixida eng katta sotsialistik mamlakatni parchalashi orqali tanilgan. SSSR davlat arbobi. == Hayot faoliyati == === Yoshlik yillari === [[Fayl:Миша Горбачёв с дедом Пантелеем и бабушкой Василисой.jpg|thumb|right|200px|Misha Gorbachyov dodasi — „Qizil Oktabr“ („Krasniy oktyabr“) kolxozi raisi Panteleyem Yefimovich Gopkalo (1894—1953) va buvisi Vasilisa Lyukyanovna Gopkalo (Litovchenko) bilan<ref>{{Veb manbasi|url=https://ru.rodovid.org/wk/Запись:419974|title=Василиса Лукьяновна Литовченко (Гопкало) — Родовод|publisher=ru.rodovid.org|accessdate=2019-12-07|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191207080428/https://ru.rodovid.org/wk/%25D0%2597%25D0%25B0%25D0%25BF%25D0%25B8%25D1%2581%25D1%258C:419974|archivedate=2019-12-07|deadlink=no}}</ref>, (onasi tomonidan qarindoshlari).]] Gorbachov [[1931-yil]]i [[2-mart]]da [[Stavropol oʻlkasi]], Krasnogvardeysk tumanining Privolna qishlogʻidagi dehqon oilasida dunyoga kelgan. Otasi 40-yildan ortiq qishloq mehanizatori [[Ulugʻ Vatan urushi]] davrida sapyor boʻlib keyinchalik jangda ogʻir yaralanib vafot etgan. Onasi oʻzining koʻp yillik umrini kolhozchi sifatida oʻtkazgan. Millati jihatidan [[rus]]. === Taʼlim === 1950-yilda maktabni kumush medalga tamomlab<ref name="vafot"/>, [[Moskva davlat universiteti|M. V. Lomonosov nomidagi Moskva davlat universiteti]]ning huquqshunoslik fakultetiga oʻqishga kiradi. [[1955-yil]]i oʻqishni bitiradi. [[1967-yil]] Stavropol qishloq-xoʻjalik institutining (hozirgi Stravpol davlat agrar universiteti) sirtqi boʻlimini aʼlo baholar bilan yakunlaydi<ref>https://ria.ru/20220830/gorbachev-1813287586.html</ref>. [[1952-yil]]da [[SSSR]] [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|Kommunistik partiyasi]] aʼzosiligiga qabul qilinadi. === Mehnat faoliyati === U oʻzining mehnat faoliyatini 15-yoshida mashina-traktor stansiyasida mexanizatorlik vazifasi bilan boshlaydi. Universitet tamomlaganidan soʻng Stavropol oʻlkasida ([[SIKPYoT]]) [[Sovet Ittifoqining Kommunistik partiyasi yoshlar tashkilot]]ining propagandachilik va agitatsiya butun oʻlka boʻyicha boʻlim boshligʻi oʻrinbosari vazifasida keyinchalik (SIKPYoT) Sovet Ittifoqining Kommunistik partiyasi yoshlar tashkilotining [[Stavropol]] shahridagi birinchi kotibi. Va [[1962-yil]]da Kommunistik partiyasining Stavropol oʻlkasi boshqarmasi tomonidan [[Stavropol]] oʻlkasi maydoni-ishlab chiqarish kolxoz tartibini rivojlantirish boshqarmasining partorgi sifatida saylanadi va ana shu yilning [[dekabr]] oyida [[Kommunistik partiya]]sining Stavropol oʻlkasidagi qishloq-hoʻjalik boʻlimini boshligʻi etib tayinlangan.[[1968-yil]]i [[Kommunistik partiya]]sining birinchi kotibi [[Stavropol]] shahri boʻyicha,[[1968-yil]] [[avgust]] oyida ikkinchi [[kotib]]i sifatida, [[aprel]] oylari [[1970-yil]]da Kommunistik partiyasini birinchi kotibi [[Stavropol]] oʻlkasi boʻyicha ish yuritadi. [[1978-yil]]ning [[noyabr]] oyida ilk bor Mixail Gorbachov Kommunistik partiyasi kotibi qilib saylanadi. Soʻngra [[1985-yil]]ning [[mart]]idan oʻzining asosiy hayoti deb bilgan Kommunistik partiyasi bosh kotibi [[SSSR]] [[davlat]] rasmiy boshligʻi etib tayinlanadi. === SSSRni parchalanishi === [[1990-yil]]ni [[15-mart]]idan [[SSSR]] Oliy maslahat prezidiumining [[deputat]]lari tomonidan [[SSSR]]ning birinchi [[prezident]]i etib saylanadi. Bu bilan Mixail Gorbachov oʻzining qayta qurilish [[gʻoya]]si, birdaniga kapitalistik va demokratik jamiyatni qurish hamda shaxsiy mulk oʻzlashtirish gʻoyalari bilan 70-yil birdamlik faqat xalq uchun vatan uchun tushunchalari bilan yashab kelgan [[sotsializm]] [[ideologiya]]si vorislari orasida bir necha tushunmovchiliklar, [[davlat]] toʻntarishlari [[SSSR]] [[iqtisodiyot]]ini inqirozga olib keladi.[[1990-yil]]ning oxirlarida [[mamlakat]] ichida butunlay boshqaruv izdan chiqib ketib, yurt iqtisodiy inqirozga yuz tutgani bois koʻpchilik aholi oʻzining ish oʻrinlarini yoʻqotishadi bu xol esa xalqni gʻazablantiribgina qolmay har bir [[millat]] etakchilarini oʻz millatiga asoslangan [[davlat]] qurish imkonini yaratib beradi.[[1990-yil]] [[dekabr]] oyida [[Moskva]] koʻchalarida davlat bostiraolmaydigan xalq qoʻzgʻoloni koʻtariladi. Bu xolatdan oʻzidan choʻchigan Mixail Gorbachov [[Qrim]] oromgohlaridan biridagi dam olish maskaniga berkinib oladi. [[Moskva]]da esa tezkor [[davlat]]ning ichki ishlar [[vazir]]lari va [[davlat]]ning yuqori mansabdagi amaldorlar tomonidan qarovsiz qolgan [[hukumat]]ga tezkorlik bilan [[Davlat]] havfsizlik qoʻmitasi tashkil topadi. Va [[1991-yil]]da SSSRning barcha tarkibidagi [[15]]- [[mamlakat]] ajralib oʻzining mustaqilligini eʼlon qilishadi. [[Rossiya]] hukumatiga shu davrda [[Boris Nikolaevich Yelsin]] [[prezident]]i etib tayinlanadi. Gorbachov esa ozmuncha vaqt uy qamogʻida va keyinchalik chegaralangan holda faoliyat yuritish tartibi bilan [[Rossiya Federatsiyasi]] [[Duma]]si tomonidan qaror chiqarilgan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Oilasi == == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Tashqi havolalar}} {{Turgʻunlik davri}} {{Tinchlik boʻyicha Nobel mukofoti laureatlari}} {{SSSR rahbarlari}} {{DEFAULTSORT:Gorbachyov, Mixail}} [[Turkum:Ateistlar]] [[Turkum:2022-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]] {{bio-stub}} {{president-stub}} dc25mni4mfcny0ar8dbv9uza5uekmph 0 518965 6271318 5515425 2026-09-15T15:30:12Z Sherzod11W 273619 6271318 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} '''Livon urushi''' (1558-83) - [[Rossiya]]<nowiki/>ning Boltiq dengiziga chiqish uchun [[Livon ordeni]], Shvetsiya, Polsha va [[Buyuk Litva knyazligi]] (1569-yildan — [[Rech Pospolita]])ga qarshi urushi. Livon urushi 3 bosqichda boʻlgan: 1-bosqich (1561-yilgacha) — Livon ordenining tor-mor etilishi bilan tugagan; 2-bosqich (1578-yilgacha) — rus qoʻshinlari vaqt-vaqti bilan muvaffaqiyatli janglar olib borganlar va 1577-yil yozida Boltiq boʻyidagi bir qancha qalʼalarni egallaganlar; 3-bosqich (1579-yildan) — rus qoʻshinlari Stefan Batoriyning armiyasi va shved qoʻshinlariga qarshi mudofaa janglari (Pskov mudofaasi, 1581—82 va boshqalar) olib borganlar. Rossiya uchun noqulay boʻlgan Yam-Zapolskiy (1582) va Plyus-sa bitimlari (1583)ni imzolash bilan tugagan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} ettcl5imea18s27xu2kwsukaeeplb8v 6271319 6271318 2026-09-15T15:30:34Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271319 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} '''Livon urushi''' (1558-83) - [[Rossiya]]ning Boltiq dengiziga chiqish uchun [[Livon ordeni]], Shvetsiya, Polsha va [[Buyuk Litva knyazligi]] (1569-yildan — [[Rech Pospolita]])ga qarshi urushi. Livon urushi 3 bosqichda boʻlgan: 1-bosqich (1561-yilgacha) — Livon ordenining tor-mor etilishi bilan tugagan; 2-bosqich (1578-yilgacha) — rus qoʻshinlari vaqt-vaqti bilan muvaffaqiyatli janglar olib borganlar va 1577-yil yozida Boltiq boʻyidagi bir qancha qalʼalarni egallaganlar; 3-bosqich (1579-yildan) — rus qoʻshinlari Stefan Batoriyning armiyasi va shved qoʻshinlariga qarshi mudofaa janglari (Pskov mudofaasi, 1581—82 va boshqalar) olib borganlar. Rossiya uchun noqulay boʻlgan Yam-Zapolskiy (1582) va Plyus-sa bitimlari (1583)ni imzolash bilan tugagan<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} 0fvwnae4g35kjdollqsbm2gqczty4bu 0 523684 6271299 4763829 2026-09-15T14:09:57Z Shokirovcxc 307130 /* */ 6271299 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} '''Madaniy qatlam''' – [[Arxeologiya|arxeologiyada]] inson faoliyatining izlari qadimiy inshootlar, qurilish va xoʻjalik chiqindilari, kul va boshqa saqlangan yer qatlami hisoblanadi. Qalinligi 10 sm dan 10 m gacha boʻlishi mumkin. Madaniy qatlam oʻtmishimizning gʻor va ungurlarda, [[daryo]] va [[koʻl]] boʻylarida qad koʻtargan makon va manzilgohlarda hosil boʻlgan madaniy qoldiqlarning jamiyat taraqqiyoti bilan bogʻliq holda davrma davr, ustma-ust joylashishini ifodalaydi. Odatda, arxeologik yodgorliklar bir yoki bir necha madaniy qatlamli boʻlib, ularning joylashishi, gorizontlarga boʻlinishi, ularda uchraydigan arxeologik topilmalarning xususiyati va davriyligiga qarab, ularning nisbiy va mutlaq yoshi aniqlanadi. Odamlar maʼlum joyda muayyan davrdagina yashasa bir madaniy qatlamli yodgorlik hosil boʻladi. Bir joyda davom etgan uzluksiz hayot esa koʻp madaniy qatlamli yodgorliklarni vujudga keltiradi masalan [[Afrosiyob]], [[Qanqa]], [[Buxoro]], [[Yerqoʻrgʻon]]. Madaniy qatlam kishilar faoliyatining qoldiqlarini oʻrganish va shu qarorgohning tarixini tiklash maqsadida qaziladi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Adabiyotlar == * Ad.:Garden J. K., Teoreticheskaya arxeologiya, M., 1983; Dikshit S. K., Vvedeniye v arxeologiyu, M., 1960. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} lm1qiilq9wcloe7w5nii13ddknqdgdk 0 528153 6272051 5830203 2026-09-16T11:50:38Z ~2026-50035-86 307405 /* */ 6272051 wikitext text/x-wiki {{Olim bilgiqutisi |name = Dmitriy Ivanovich Mendeleyev |tasvir = DIMendeleevCab.jpg |image_width = 240px |caption = <small>D.&nbsp;I.&nbsp;Mendeleyev oʻzining kabinetida ([[Oʻlchov va tarozilar bosh palatasi]], [[Sankt-Peterburg]]), [[1897]]-[[yil]].</small> |birth_date = [[27-yanvar]] ([[18-fevral]]) [[1834]]-yil |birth_place = [[Tobolsk]], <br /> [[Tobolsk guberniyasi]], <br /> [[Rossiya imperiyasi]] |death_date = [[20-yanvar]] ([[2-fevral]]) [[1907]]-[[yil]] (72 [[yosh]]) |death_place = [[Sankt-Peterburg]], [[Rossiya imperiyasi]] |residence = (istiqomat joylari) |fuqaroligi = [[Rossiya imperiyasi]] |nationality = [[Rossiya imperiyasi]] |ethnicity = [[rus]] |field = [[Ximiya]], [[fizika]], [[ekanomika]], [[geologiya]], [[metrologiya]] |work_institutions = (institutlar) |alma_mater = [[Sankt-Peterburg davlat universiteti]] |doctoral_advisor = [[A.A.Voskresenskiy]] |doctoral_students = [[D.P.Konovalov]],[[V.A.Gemilian]], [[A.A.Boykov]], [[A.L.Potilitsin]], [[S.M.Prokudin-Gorski]] |mashhur_ishlari = [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi]] |influences = |influenced = |mukofotlari = |religion = }} '''Mendeleyev Dmitriy Ivanovich''' ([[1834]].27.1 (8.2), [[Tobolsk]] — [[1907]].20.1 (2.2), Peterburg (hozirgi [[Sankt-Peterburg]])) — [[rus]] [[Kimyogarlar|kimyogar]] [[olim]]i va [[Pedagogika|pedagogi]]. Peterburgdagi Bosh pedagogika instituti fizika matematika fakultetining [[tabiiy fanlar|tabiiy fanlar]] boʻlimini tugatgan (1855). 1856-yilda Peterburg universitetida [[magistr]]lik [[dissertatsiya]]sini yoqlaydi. 1859—1861 yillarda Gelderberg shahriga ilmiy xizmat safariga yuboriladi. Mendeleyev bu yerda Gelderberg universitetining R. V. Bunzen boshchiligidagi [[laboratoriya]]sida ishlaydi. [[1861]] yilda „[[Organik kimyo]]“ [[darslik|darsligi]] [[chop]] etiladi. 1865-yilda [[doktor]]lik [[dissertatsiya]]sini yoqlaydi va Peterburg universitetining [[professor]]i, [[1876]] yildan Peterburg [[Fanlar akademiyasi|FA]] [[muxbir]] [[aʼzo]]si qilib saylanadi. 1893-yilda Mendeleyevning [[tashabbus]]i bilan Oʻlchov va [[tarozi]] [[namuna]]lari [[depo]]si [[Oʻlchov va tarozilar bosh palatasi]]ga aylantiriladi. Mendeleyev. [[umr]]ining oxirigacha shu ishda boshqaruvchi ([[direktor]]) boʻlib ishlaydi. M.ning [[ilmiy faoliyat]]i keng va koʻp [[qirra]]li boʻlib, eng asosiylari [[kimyo]], [[kimyotexnologiya]], [[fizika]], [[metrologiya]], [[meteorologiya]], [[iqtisod]] va boshqalarga oid. [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Kimyoviy elementlar davriy qonuni]]ning [[kashf]] qilinishi — Mendeleyevning buyuk xizmatidir (qarang [[Mendeleyev davriy sistemasi]]). M. [[eritmalar]]ning kimyoviy („[[gidrat]]“) [[nazariya]]sini ishlab chiqdi, kritik trani^{([[kritik temperatura]]?)} [[kashf]] qildi (1860). Bir [[mol]] [[ideal gaz]] uchun [[bosim]], [[hajm]] va [[temperatura]] orasidagi bogʻliqlikni ifodalovchi holat [[tenglama]]sini ([[Mendeleyev - Klapeyron tenglamasi|Klapeyron — Mendeleyev tenglamasi]]^{(qaysi biri toʻgʻriroq?)}) hisoblab topdi (1874). [[Koʻmir]]ni [[yer]] ostida [[gaz]]ga aylantirish [[gʻoya]]sini ilgari surdi (1888). [[Tutunsiz porox]]ning [[yangi]] [[tarkib]]ini topdi (1890) va uni ishlab chiqarishni yoʻlga qoʻydi. [[Moskva kimyotexnologiya instituti]] va [[Tobolsk pedagogika instituti]] Mendeleyev nomiga qoʻyilgan. [[Shimoliy Muz okeani]]dagi [[suv]] osti tizmasi, Kunashir [[orol]]idagi (Kuril orollari) soʻnmagan [[vulkan]], [[Oy]]dagi [[krater]], [[mendeleyevit minerali]] M. sharafiga atalgan. [[1955]] yilda [[Amerika]] [[olim]]lari (G. Siborg va boshqalar) [[sintez]] qilgan [[Mendeleviy|101-element]]ni Mendeleyev [[sharaf]]iga [[mendeleviy]] ([[Mendeleviy|Md]]) deb atadilar. == Adabiyotlar == * Makarenya A. A., Filimonova I. N., Karpilo N. G., D. I.Mendeleev v vospominaniyax sovremennikov, 2 nashr, M., 1973. == Havolalar == {{Vikiiqtibos}} {{OʻzME}} {{scientist-stub}} {{DEFAULTSORT:Mendeleyev, Dmitriy}} [[Turkum:Kimyogarlar]] [[Turkum:1834-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1907-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:8-fevralda tugʻilganlar]] [[Turkum:2-fevralda vafot etganlar]] [[Turkum:Tobolsk guberniyasida tugʻilganlar]] hg7orh9rzjzowfnm2n5p2fdcoxbsw7d 0 536751 6271297 6075504 2026-09-15T13:32:13Z Shokirovcxc 307130 /* */ 6271297 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Homo neanderthalensis, The Natural History Museum Vienna, 20210730 1225 1277.jpg|thumb|Neandertal odamining rekonstruktsiyasi]] [[Fayl:Range of NeanderthalsAColoured.png|thumb|Neandertal skeletlari topilgan xarita]] '''Neandertallar''' — qadimgi qazilma odamlar, [[oʻrta paleolit|'''oʻrta paleolit''']] davri odami hisoblanadi. Paleoantroplarning bir guruhi. Neandertal skelet qoldiqlari (bosh miya qutisi, qovurgʻalarning boʻlaklari, yelka hamda son suyaklari va boshqalar). 1856-yilda Neandertal vodiysida ([[Germaniya]]ning Dyusseldorf shahri yaqinidagi neandertal gʻoridan topilgan), shuningdek, [[Osiyo]], [[Oʻrta Osiyo]] (qarang: [[Teshiktosh odami]]) ning [[Boysuntogʻ|Boysun]] togʻlaridan va [[Afrika]]da topilgan. Neandertal boʻyi uncha baland boʻlmagan (150-160 sm ga yaqin), miyasi yirik (1700 sm³), lekin hozirgi odamlarnikiga nisbatan sodda tuzilgan, peshonasi anchayin turtib chiqqan, son suyagi boldir suyagiga nisbatan kalta boʻlgan. Neandertal bundan 200—35 ming yil avval — vyurm muzligi davrida Gʻarbiy Yevropada, odatda, gʻorlarda va ungurlarda yashab, yirik va mayda hayvonlarni ovlashgan va terib termachilik qilgan, qurollar yasashgan ([[Mustye madaniyati]]). Olov yoqishni ([[Olov|tabiiy olov]]), uni saqlash va undan foydalanishni bilishgan, toʻda boʻlib yashashgan. Neandertallar bir qismi [[Oʻzbekiston|O'zbekistonning]] [[Surxondaryo viloyati|Surxandaryo]] [[Viloyat|viloyatidan]] topilgan. <ref>{{Citation |last=Enzensberger |first=Horst |title=Vom Universitäts-Professor zum Wikipedia-Administrator. Wie ich zu Wikipedia kam … |url=https://doi.org/10.1515/9783110376357-013 |work=Wikipedia und Geschichtswissenschaft |access-date=2026-09-15 |place=Berlin, München, Boston |publisher=DE GRUYTER}}</ref> == Adabiyot == * Alekseyev V. P., Stanovleniye cheloveka, M., 1984.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} m7kf5dc47re7q749uenocbbfwrnzga0 6271349 6271297 2026-09-15T16:57:23Z Ahror Akramovich 75193 [[Special:Contributions/Shokirovcxc|Shokirovcxc]] ([[User talk:Shokirovcxc|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6271297|6271297]]-sonli tahrir qaytarildi 6271349 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Homo neanderthalensis, The Natural History Museum Vienna, 20210730 1225 1277.jpg|thumb|Neandertal odamining rekonstruktsiyasi]] [[Fayl:Range of NeanderthalsAColoured.png|thumb|Neandertal skeletlari topilgan xarita]] '''Neandertallar''' — qadimgi qazilma odamlar, [[oʻrta paleolit]] davri odami hisoblanadi. Paleoantroplarning bir guruhi. Neandertal skelet qoldiqlari (bosh miya qutisi, qovurgʻalarning boʻlaklari, yelka hamda son suyaklari va boshqalar). 1856-yilda Neandertal vodiysida ([[Germaniya]]ning Dyusseldorf shahri yaqinidagi neandertal gʻoridan topilgan), shuningdek, [[Osiyo]], [[Oʻrta Osiyo]] (qarang: [[Teshiktosh odami]]) ning [[Boysuntogʻ|Boysun]] togʻlaridan va [[Afrika]]da topilgan. Neandertal boʻyi uncha baland boʻlmagan (150-160 sm ga yaqin), miyasi yirik (1700 sm³), lekin hozirgi odamlarnikiga nisbatan sodda tuzilgan, peshonasi anchayin turtib chiqqan, son suyagi boldir suyagiga nisbatan kalta boʻlgan. Neandertal bundan 200—35 ming yil avval — vyurm muzligi davrida Gʻarbiy Yevropada, odatda, gʻorlarda va ungurlarda yashab, yirik va mayda hayvonlarni ovlashgan va terib termachilik qilgan, qurollar yasashgan ([[Mustye madaniyati]]). Olov yoqishni ([[Olov|tabiiy olov]]), uni saqlash va undan foydalanishni bilishgan, toʻda boʻlib yashashgan. == Adabiyot == * Alekseyev V. P., Stanovleniye cheloveka, M., 1984.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} {{Turkumsiz|date=avgust 2024}} a990uop6ufoa0x9qvmykrbhcvmsl1xv 0 546410 6271343 6159709 2026-09-15T16:40:02Z Oqim 307159 OQIM (platforma) maqolasiga ishora qoʻshildi 6271343 wikitext text/x-wiki {{Hatnote|OQIM kompaniyasi haqida qarang: [[OQIM (platforma)]].}} '''Oqim''' — 1) suv va havo massasining muayyan yoʻnalishda harakatlanishi, koʻchishi. Yer yuzasining nishabi, bosim, bir tomonga qarab esuvchi shamollar, suv temperaturasi hamda shoʻrligidagi tafovut va boshqa omillar O.ga sabab boʻlishi mumkin. Dengiz, daryo, boʻgʻoz, yer osti suvi va boshqa O.lar boʻladi (qarang [[Dengiz oqimlari]]); 2) Nurlanish oqimi yoki nurlanish quvvati — berilgan sirtdan vaqt birligi ichida oʻtayotgan toʻliq energiya miqdori; magnit oqimi, magnit induksiya oqimi — biror sirtdan oʻtayotgan magnit induksiya vektori oqimi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} rqkpuzn074qs05vipzu4dzw6nv28jxm 0 558163 6271472 6186572 2026-09-16T04:39:05Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271472 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Reabilitatsiya (maʼnolari)}} '''Reabilitatsiya''' — huquqni muhofaza qiluvchi davlat organlari tomonidan [[jinoyat]] sodir etishda asossiz gumon qilingan yoxud ayblangan shaxs shaʼni va qadr qimmatining tiklanishi. [[Reabilitatsiya]] inson huquqlarini kafolatlashning oʻziga xos turi. Reabilitatsiya [[huquqiy davlat]], adolatli fuqaroviy jamiyat qurishning muhim shartlaridan hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasida shaxsning huquq va qonuniy manfaatlari [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi]], shuningdek, xalqaro hujjatlar bilan muhofaza qilinadi va kafolatlanadi. 1930—1940-yillardagi qatagʻon qurbonlarining xotirasini abadiylashtirishda hamda ularning shaʼni va qadr-qimmatini tiklashga qaratilgan normativ hujjatlarda Reabilitatsiya qoʻllash nazarda tutilgan. Shuningdek, shoʻrolar davrida mamlakatning olis joylariga majburiy ravishda koʻchirilgan xalqlar va ayrim fuqarolar ham reabilitatsiya qilindi. Reabilitatsiya qilingan shaxsga nisbatan gʻayriqonuniy protsessual majburlov choralari qoʻllangan, chunonchi ushlab turilgan, qamoqda saqlangan, egallab turgan lavozimidan chetlashtirilgan, tibbiy muassasaga joylashtirilgan boʻlsa, unga yetkazilgan moddiy va maʼnaviy ziyon qoplanishi, uning barcha huquqlari tiklanishi shart. Reabilitatsiya toʻla yoki qisman reabilitatsiya koʻrinishida boʻladi. Javobgarlikdan batamom ozod qilingan aybsiz shaxs toʻla reabilitatsiya qilingan hisoblanadi. Agar shaxs qamoqda saqlab turilganiga qaraganda kamroq muddatga ozodlikdan mahrum etilgan yoki qamoq bilan bogʻliq boʻlmagan jazoga hukm qilingan, ayblov qisman chiqarib tashlangan, yuqori sud [[ozodlikdan mahrum qilish]] muddatini oʻtalgan qismidan ham kamaytirilgan yoxud yengilroq jazo turi bilan almashtirgan, jinoiy jazo tayinlamay hukm chiqargan boʻlsa, u qisman R. qilingan boʻladi. Toʻla yoki qisman reabilitatsiya etilgan shaxsga ziyon tegishlicha toʻla hajmda yoxud qisman qoplanishi lozim. Reabilitatsiya qilinganni lavozimiga tiklash, ishlashdan mahrum boʻlgan vaqtini mehnat va ixtisoslik stajiga qoʻshish, oʻquv yurtida oʻqish va uyjoydan foydalanish huquqlarini tiklash tartibi bor. Shaxs ushlab turilgani, qamalgani, lavozimidan chetlashtirilgani, tibbiy muassasaga joylashtirilgani haqidagi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalari orqali tarqatilgan boʻlsa, u reabilitatsiya qilingani haqida oʻsha ommaviy axborot vositalarida xabar berilishi shart. Reabilitatsiya etilgan shaxs vafot etgan taqdirda unga yetkazilgan moddiy ziyon uning merosxoʻrlari va oila aʼzolari foydasiga undiriladi. Ziyonning miqdorini sud belgilaydi. Mulkiy ziyon toʻlanishini manfaatdor shaxslar tergovchi, prokuror yoki suddan 2 yil mobaynida, boshqa huquqlarni tiklashni 1 yil mobaynida talab qilishlari mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 301 — 313moddalar). Gʻafur Abdumajidov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} lf1gy7ii9gdfky8nb9p9yp1w2kzxkc5 6271473 6271472 2026-09-16T04:39:23Z Sherzod11W 273619 6271473 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Reabilitatsiya (maʼnolari)}} '''Reabilitatsiya''' — [[huquq]]<nowiki/>ni muhofaza qiluvchi davlat organlari tomonidan [[jinoyat]] sodir etishda asossiz gumon qilingan yoxud ayblangan shaxs shaʼni va qadr qimmatining tiklanishi. [[Reabilitatsiya]] inson huquqlarini kafolatlashning oʻziga xos turi. Reabilitatsiya [[huquqiy davlat]], adolatli fuqaroviy jamiyat qurishning muhim shartlaridan hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasida shaxsning huquq va qonuniy manfaatlari [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi]], shuningdek, xalqaro hujjatlar bilan muhofaza qilinadi va kafolatlanadi. 1930—1940-yillardagi qatagʻon qurbonlarining xotirasini abadiylashtirishda hamda ularning shaʼni va qadr-qimmatini tiklashga qaratilgan normativ hujjatlarda Reabilitatsiya qoʻllash nazarda tutilgan. Shuningdek, shoʻrolar davrida mamlakatning olis joylariga majburiy ravishda koʻchirilgan xalqlar va ayrim fuqarolar ham reabilitatsiya qilindi. Reabilitatsiya qilingan shaxsga nisbatan gʻayriqonuniy protsessual majburlov choralari qoʻllangan, chunonchi ushlab turilgan, qamoqda saqlangan, egallab turgan lavozimidan chetlashtirilgan, tibbiy muassasaga joylashtirilgan boʻlsa, unga yetkazilgan moddiy va maʼnaviy ziyon qoplanishi, uning barcha huquqlari tiklanishi shart. Reabilitatsiya toʻla yoki qisman reabilitatsiya koʻrinishida boʻladi. Javobgarlikdan batamom ozod qilingan aybsiz shaxs toʻla reabilitatsiya qilingan hisoblanadi. Agar shaxs qamoqda saqlab turilganiga qaraganda kamroq muddatga ozodlikdan mahrum etilgan yoki qamoq bilan bogʻliq boʻlmagan jazoga hukm qilingan, ayblov qisman chiqarib tashlangan, yuqori sud [[ozodlikdan mahrum qilish]] muddatini oʻtalgan qismidan ham kamaytirilgan yoxud yengilroq jazo turi bilan almashtirgan, jinoiy jazo tayinlamay hukm chiqargan boʻlsa, u qisman R. qilingan boʻladi. Toʻla yoki qisman reabilitatsiya etilgan shaxsga ziyon tegishlicha toʻla hajmda yoxud qisman qoplanishi lozim. Reabilitatsiya qilinganni lavozimiga tiklash, ishlashdan mahrum boʻlgan vaqtini mehnat va ixtisoslik stajiga qoʻshish, oʻquv yurtida oʻqish va uyjoydan foydalanish huquqlarini tiklash tartibi bor. Shaxs ushlab turilgani, qamalgani, lavozimidan chetlashtirilgani, tibbiy muassasaga joylashtirilgani haqidagi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalari orqali tarqatilgan boʻlsa, u reabilitatsiya qilingani haqida oʻsha ommaviy axborot vositalarida xabar berilishi shart. Reabilitatsiya etilgan shaxs vafot etgan taqdirda unga yetkazilgan moddiy ziyon uning merosxoʻrlari va oila aʼzolari foydasiga undiriladi. Ziyonning miqdorini sud belgilaydi. Mulkiy ziyon toʻlanishini manfaatdor shaxslar tergovchi, prokuror yoki suddan 2 yil mobaynida, boshqa huquqlarni tiklashni 1 yil mobaynida talab qilishlari mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 301 — 313moddalar). Gʻafur Abdumajidov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} liemuh8jv6jt0w5gq7k3qn625u8xjg1 6271474 6271473 2026-09-16T04:39:31Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271474 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Reabilitatsiya (maʼnolari)}} '''Reabilitatsiya''' — [[huquq]]ni muhofaza qiluvchi davlat organlari tomonidan [[jinoyat]] sodir etishda asossiz gumon qilingan yoxud ayblangan shaxs shaʼni va qadr qimmatining tiklanishi. [[Reabilitatsiya]] inson huquqlarini kafolatlashning oʻziga xos turi. Reabilitatsiya [[huquqiy davlat]], adolatli fuqaroviy jamiyat qurishning muhim shartlaridan hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasida shaxsning huquq va qonuniy manfaatlari [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi]], shuningdek, xalqaro hujjatlar bilan muhofaza qilinadi va kafolatlanadi. 1930—1940-yillardagi qatagʻon qurbonlarining xotirasini abadiylashtirishda hamda ularning shaʼni va qadr-qimmatini tiklashga qaratilgan normativ hujjatlarda Reabilitatsiya qoʻllash nazarda tutilgan. Shuningdek, shoʻrolar davrida mamlakatning olis joylariga majburiy ravishda koʻchirilgan xalqlar va ayrim fuqarolar ham reabilitatsiya qilindi. Reabilitatsiya qilingan shaxsga nisbatan gʻayriqonuniy protsessual majburlov choralari qoʻllangan, chunonchi ushlab turilgan, qamoqda saqlangan, egallab turgan lavozimidan chetlashtirilgan, tibbiy muassasaga joylashtirilgan boʻlsa, unga yetkazilgan moddiy va maʼnaviy ziyon qoplanishi, uning barcha huquqlari tiklanishi shart. Reabilitatsiya toʻla yoki qisman reabilitatsiya koʻrinishida boʻladi. Javobgarlikdan batamom ozod qilingan aybsiz shaxs toʻla reabilitatsiya qilingan hisoblanadi. Agar shaxs qamoqda saqlab turilganiga qaraganda kamroq muddatga ozodlikdan mahrum etilgan yoki qamoq bilan bogʻliq boʻlmagan jazoga hukm qilingan, ayblov qisman chiqarib tashlangan, yuqori sud [[ozodlikdan mahrum qilish]] muddatini oʻtalgan qismidan ham kamaytirilgan yoxud yengilroq jazo turi bilan almashtirgan, jinoiy jazo tayinlamay hukm chiqargan boʻlsa, u qisman R. qilingan boʻladi. Toʻla yoki qisman reabilitatsiya etilgan shaxsga ziyon tegishlicha toʻla hajmda yoxud qisman qoplanishi lozim. Reabilitatsiya qilinganni lavozimiga tiklash, ishlashdan mahrum boʻlgan vaqtini mehnat va ixtisoslik stajiga qoʻshish, oʻquv yurtida oʻqish va uyjoydan foydalanish huquqlarini tiklash tartibi bor. Shaxs ushlab turilgani, qamalgani, lavozimidan chetlashtirilgani, tibbiy muassasaga joylashtirilgani haqidagi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalari orqali tarqatilgan boʻlsa, u reabilitatsiya qilingani haqida oʻsha ommaviy axborot vositalarida xabar berilishi shart. Reabilitatsiya etilgan shaxs vafot etgan taqdirda unga yetkazilgan moddiy ziyon uning merosxoʻrlari va oila aʼzolari foydasiga undiriladi. Ziyonning miqdorini sud belgilaydi. Mulkiy ziyon toʻlanishini manfaatdor shaxslar tergovchi, prokuror yoki suddan 2 yil mobaynida, boshqa huquqlarni tiklashni 1 yil mobaynida talab qilishlari mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 301 — 313moddalar). Gʻafur Abdumajidov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} 9xryjjeguvmleggtlofmipf8wpmv8op 6271475 6271474 2026-09-16T04:39:36Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271475 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Reabilitatsiya (maʼnolari)}} '''Reabilitatsiya''' — [[huquq]]ni muhofaza qiluvchi davlat organlari tomonidan [[jinoyat]] sodir etishda asossiz gumon qilingan yoxud ayblangan shaxs shaʼni va qadr qimmatining tiklanishi. [[Reabilitatsiya]] inson huquqlarini kafolatlashning oʻziga xos turi. Reabilitatsiya [[huquqiy davlat]], adolatli fuqaroviy jamiyat qurishning muhim shartlaridan hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasida shaxsning huquq va qonuniy manfaatlari [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi]], shuningdek, xalqaro hujjatlar bilan muhofaza qilinadi va kafolatlanadi. 1930—1940-yillardagi qatagʻon qurbonlarining xotirasini abadiylashtirishda hamda ularning shaʼni va qadr-qimmatini tiklashga qaratilgan normativ hujjatlarda Reabilitatsiya qoʻllash nazarda tutilgan. Shuningdek, shoʻrolar davrida mamlakatning olis joylariga majburiy ravishda koʻchirilgan xalqlar va ayrim fuqarolar ham reabilitatsiya qilindi. Reabilitatsiya qilingan shaxsga nisbatan gʻayriqonuniy protsessual majburlov choralari qoʻllangan, chunonchi ushlab turilgan, qamoqda saqlangan, egallab turgan lavozimidan chetlashtirilgan, tibbiy muassasaga joylashtirilgan boʻlsa, unga yetkazilgan moddiy va maʼnaviy ziyon qoplanishi, uning barcha huquqlari tiklanishi shart. Reabilitatsiya toʻla yoki qisman reabilitatsiya koʻrinishida boʻladi. Javobgarlikdan batamom ozod qilingan aybsiz shaxs toʻla reabilitatsiya qilingan hisoblanadi. Agar shaxs qamoqda saqlab turilganiga qaraganda kamroq muddatga ozodlikdan mahrum etilgan yoki qamoq bilan bogʻliq boʻlmagan jazoga hukm qilingan, ayblov qisman chiqarib tashlangan, yuqori sud [[ozodlikdan mahrum qilish]] muddatini oʻtalgan qismidan ham kamaytirilgan yoxud yengilroq jazo turi bilan almashtirgan, jinoiy jazo tayinlamay hukm chiqargan boʻlsa, u qisman R. qilingan boʻladi. Toʻla yoki qisman reabilitatsiya etilgan shaxsga ziyon tegishlicha toʻla hajmda yoxud qisman qoplanishi lozim. Reabilitatsiya qilinganni lavozimiga tiklash, ishlashdan mahrum boʻlgan vaqtini mehnat va ixtisoslik stajiga qoʻshish, oʻquv yurtida oʻqish va uyjoydan foydalanish huquqlarini tiklash tartibi bor. Shaxs ushlab turilgani, qamalgani, lavozimidan chetlashtirilgani, tibbiy muassasaga joylashtirilgani haqidagi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalari orqali tarqatilgan boʻlsa, u reabilitatsiya qilingani haqida oʻsha ommaviy axborot vositalarida xabar berilishi shart. Reabilitatsiya etilgan shaxs vafot etgan taqdirda unga yetkazilgan moddiy ziyon uning merosxoʻrlari va oila aʼzolari foydasiga undiriladi. Ziyonning miqdorini sud belgilaydi. Mulkiy ziyon toʻlanishini manfaatdor shaxslar tergovchi, prokuror yoki suddan 2 yil mobaynida, boshqa huquqlarni tiklashni 1 yil mobaynida talab qilishlari mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 301 — 313moddalar). Gʻafur Abdumajidov.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} bcq55a1h5ziu6uj5zz8acsjne8hp73a 6271476 6271475 2026-09-16T04:39:49Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271476 wikitext text/x-wiki {{Maʼnolari|Reabilitatsiya (maʼnolari)}} '''Reabilitatsiya''' — [[huquq]]ni muhofaza qiluvchi davlat organlari tomonidan [[jinoyat]] sodir etishda asossiz gumon qilingan yoxud ayblangan shaxs shaʼni va qadr qimmatining tiklanishi. [[Reabilitatsiya]] inson huquqlarini kafolatlashning oʻziga xos turi. Reabilitatsiya [[huquqiy davlat]], adolatli fuqaroviy jamiyat qurishning muhim shartlaridan hisoblanadi. Oʻzbekiston Respublikasida shaxsning huquq va qonuniy manfaatlari [[Oʻzbekiston Respublikasining Konstitutsiyasi]], shuningdek, xalqaro hujjatlar bilan muhofaza qilinadi va kafolatlanadi. 1930—1940-yillardagi qatagʻon qurbonlarining xotirasini abadiylashtirishda hamda ularning shaʼni va qadr-qimmatini tiklashga qaratilgan normativ hujjatlarda Reabilitatsiya qoʻllash nazarda tutilgan. Shuningdek, shoʻrolar davrida mamlakatning olis joylariga majburiy ravishda koʻchirilgan xalqlar va ayrim fuqarolar ham reabilitatsiya qilindi. Reabilitatsiya qilingan shaxsga nisbatan gʻayriqonuniy protsessual majburlov choralari qoʻllangan, chunonchi ushlab turilgan, qamoqda saqlangan, egallab turgan lavozimidan chetlashtirilgan, tibbiy muassasaga joylashtirilgan boʻlsa, unga yetkazilgan moddiy va maʼnaviy ziyon qoplanishi, uning barcha huquqlari tiklanishi shart. Reabilitatsiya toʻla yoki qisman reabilitatsiya koʻrinishida boʻladi. Javobgarlikdan batamom ozod qilingan aybsiz shaxs toʻla reabilitatsiya qilingan hisoblanadi. Agar shaxs qamoqda saqlab turilganiga qaraganda kamroq muddatga ozodlikdan mahrum etilgan yoki qamoq bilan bogʻliq boʻlmagan jazoga hukm qilingan, ayblov qisman chiqarib tashlangan, yuqori sud [[ozodlikdan mahrum qilish]] muddatini oʻtalgan qismidan ham kamaytirilgan yoxud yengilroq jazo turi bilan almashtirgan, jinoiy jazo tayinlamay hukm chiqargan boʻlsa, u qisman R. qilingan boʻladi. Toʻla yoki qisman reabilitatsiya etilgan shaxsga ziyon tegishlicha toʻla hajmda yoxud qisman qoplanishi lozim. Reabilitatsiya qilinganni lavozimiga tiklash, ishlashdan mahrum boʻlgan vaqtini mehnat va ixtisoslik stajiga qoʻshish, oʻquv yurtida oʻqish va uyjoydan foydalanish huquqlarini tiklash tartibi bor. Shaxs ushlab turilgani, qamalgani, lavozimidan chetlashtirilgani, tibbiy muassasaga joylashtirilgani haqidagi maʼlumotlar ommaviy axborot vositalari orqali tarqatilgan boʻlsa, u reabilitatsiya qilingani haqida oʻsha ommaviy axborot vositalarida xabar berilishi shart. Reabilitatsiya etilgan shaxs vafot etgan taqdirda unga yetkazilgan moddiy ziyon uning merosxoʻrlari va oila aʼzolari foydasiga undiriladi. Ziyonning miqdorini sud belgilaydi. Mulkiy ziyon toʻlanishini manfaatdor shaxslar tergovchi, prokuror yoki suddan 2 yil mobaynida, boshqa huquqlarni tiklashni 1 yil mobaynida talab qilishlari mumkin (Oʻzbekiston Respublikasi JPK, 301 — 313moddalar). Gʻafur Abdumajidov<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} ad2d1s2vqhvc42btksv56qki4z8606k 0 570661 6271311 3782950 2026-09-15T15:27:40Z Shokirovcxc 307130 /* */ 6271311 wikitext text/x-wiki {|align="right" border="2" cellpadding="2" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 0.5em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" width="300" |colspan="3" align="center" | |- !colspan=2 align="center" style="color: white; height: 30px; background-color: blue"|'''Selungur gʻori''' |- |Mamlakat: |[[O'zbekiston]] va [[Qirgʻiziston]] |- |Hudud: |[[Fargʻona]], [[Botkent]] |- |Davr: |[[Ilk paleolit]] |- |Maqomi: |[[Gʻor]] |- |Yoshi: |126 ming yil |- |Ma'lum bo'ldi: |[[1950-yil]] |- |Tadqiqotchi: |[[Oʻtkir Islomov]] |- |Hamkorlik: |[[Rossiya]], [[Qirgʻiziston]], [[Germaniya]] |} '''Selungur gʻori''' — [[Fargʻona vodiysi]] [[Soʻx tumani]]dagi qadimiy [[manzilgoh]]. [[Fargʻona]] [[shahar]]dan taxminan 100&nbsp;km janubi gʻarbida, Haydarkonning [[gʻarb]]iy chekkasida joylashgan. Bu Fargʻona vodiysi hududida ilk paleolit ​​davriga oid yagona qatlamli obʼyekt. Turkiy tillarda keng tarqalgan unkur, ungur atamasi gʻor, qoyalardagi yoriq, chuqur, chuqur dara, boʻshliq, tizma degan maʼnolarni bildiradi. Selungʻur g‘ori vodiy sathidan 30-40 metr balandlikda joylashgan bo‘lib, sharqqa qaragan keng dumaloq ark bilan oʻralgan. 1955-yilda [[Qirgʻiziston]] SSR Fanlar akademiyasi paleolit ​​otryadi Selungʻur gʻorini oʻrgandi. Gʻorga birinchi qadamni Antanas Poshka, soʻngra Aleksey Okladnikov va fargʻonalik mahalliy arxeolog P.T.Konoplya qoʻygan. 1964-yilda gʻor OʻzSSR Fanlar akademiyasi Fargʻona arxeologiya otryadi tomonidan tekshirilgan. Chuqurlarda 1,1 m chuqurlikda bir nechta chiplar aniqlangan. Asboblar ishlab chiqarish uchun material keltirildi, gʻor va vodiyda shunga oʻxshash material topilmagan[5][6]. Bu ulkan [[gʻor]]ning chuq. 120 m, kengligi 34 m va [[balandlik|bal.]] 25 m. 1980 yildan boshlab [[Oʻtkir Islomov|Oʻtkir Islomovich Islomov]]<ref>{{статья|автор=Исламов У. И.|заглавие=Первая нижнепалеолитическая пещерная стоянка в Ферганской долине|издание=Общественные науки в Узбекистане|место=Ташкент|год=1984|номер=8}}</ref><ref>{{статья|автор=Исламов У. И.|заглавие=Итоги и перспективы изучения пещерной стоянки Сель-Унгур|издание=Проблемы взаимодействия природы и общества в палеолите в Средней Азии|тип=Тезисы конференции, посвященной 50-ю исследований стоянки Тешик-Таш|место=Ташкент|год=1988}}</ref><ref>{{статья|автор=Исламов У. И., Оманжулов Т.|заглавие=Пещерная стоянка Сель-Уигур|издание=История материальной культуры Узбекистана|место=Ташкент|год=1984|выпуск=19}}</ref><ref>{{статья|автор=Исламов У. И., [[Зубов, Александр Александрович|Зубов A. A.]], Харитонов В. М.|заглавие=Палеолитическая стоянка Сель-Унгур|издание=Вопросы антропологии|год=1988|выпуск=80}}</ref><ref>{{статья|автор=Батыров Б. Х., Батиров А. Р.|заглавие=Ископаемые млекопитающие пещеры Сель-Унгур|издание=Проблемы взаимосвязи природы и общества в каменном веке Средней Азии|место=Ташкент|год=1988}}</ref><ref>{{статья|автор=Величко А. А., Кременецкий К. В., Маркова А. К., Ударцев В. П.|заглавие=Палеоэкология ашельской стоянки Сель-Унгур|издание=Проблемы взаимодействия природы и общества в палеолите в Средней Азии|тип=Тезисы конференции, посвященной 50-ю исследований стоянки Тешик-Таш|место=Ташкент|год=1988|страницы=18-20}}</ref><ref>{{статья|автор=Исламов У. И., Крахмаль К. А.|заглавие=Некоторые проблемы палеоэкологической реконструкции ашельской стоянки Сель-Унгур|издание=Общественные науки в Узбекистане|место=Ташкент|год=1990|номер=12}}</ref><ref>{{книга|автор=Исламов У. И., Крахмаль К. А. // . Новосибирск 1992. - С.|часть=Комплексные исследования древнепалеолитической стоянки Сель-Унгур|заглавие=Раннепалеолитические комплексы Евразии : Сб. науч. тр.|ответственный=Рос. акад. наук, Сиб. отд-ние, Ин-т археологии и этнографии; Отв. ред. А. П. Деревянко, В. Т. Петрин|место=Новосибирск|издательство=Наука : Сиб. отд-ние|год=1992|страницы=49-59|страниц=142|isbn=5-02-029788-7}}</ref> rahbarligida muntazam ravishda qazish ishlari olib borilmoqda. 2014-2016-yillarda Selungʻur va Obishir gʻorlarida arxeologik qazishmalar „Rossiya-Qirgʻiziston-Germaniya“ xalqaro ekspeditsiyasi tomonidan olib borilgan<ref>{{статья|автор=Абдикеримов А. Ш.|заглавие=Сведения о первоначальных итогах археологических раскопок международной экспедиции «Россия-Кыргызстан-Германия» в 2014-2016-годах в пещерах «Обишир» и «Сель-Ункур» Баткенской области Кыргызской Республики|ссылка=https://cyberleninka.ru/article/n/svedeniya-o-pervonachalnyh-itogah-arheologicheskih-raskopok-mezhdunarodnoy-ekspeditsi-rossiya-kyrgyzstan-germaniya-v-2014-2016-godah-v|издание=Территория науки|год=2018|номер=3|archivedate=2019-10-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191001121009/https://cyberleninka.ru/article/n/svedeniya-o-pervonachalnyh-itogah-arheologicheskih-raskopok-mezhdunarodnoy-ekspeditsi-rossiya-kyrgyzstan-germaniya-v-2014-2016-godah-v}}</ref>. Oʻtkur Islomov gʻorning boʻsh choʻkindilaridan topilgan topilmalarni Ashel bilan bogʻlaydi va ularni Quyi Pleystotsen davriga oid deb hisoblaydi<ref>{{книга|автор=Исламов У. И., Крахмаль К. А.|заглавие=Палеоэкология и следы древнейшего человека в Центральной Ази|место=Ташкент|издательство=Фан|год=1995|страницы=165-166|страниц=220}}</ref>. Leonid Borisovich Vyshnyatskiy Selungʻurning topilmalarini ilk paleolit ​​davriga bogʻlaydi<ref>{{книга|автор=[[Вишняцкий, Леонид Борисович|Вишняцкий Л. Б.]]|заглавие=Палеолит Средней Азии и Казахстана|ответственный=Российская акад. наук, Ин-т истории материальной культуры|место=СПб.|издательство=Европейский дом|год=1996|страницы=102-107|страниц=213}}</ref>. Vadim Ranov Selungʻurning joylashishini quyi pleystosenga, Qoratov tosh madaniyatining yakuniy bosqichiga<ref>{{статья|автор=[[Ранов, Вадим Александрович|Ранов В. А.]], Шефер Й.|заглавие=Лёссовый палеолит|издание=Археология, этнография и антропология Евразии|год=2000|номер=2|страницы=20-32}}</ref>, boshqa bir qator tadqiqotchilar esa o‘rta pleystosenga<ref name="vel3">{{книга|автор=Величко А. А., Арсланов Х. А., Герасимова С. А., Исламов У. И., Кременецкий К. В., Маркова А. К., Ударцев В. П., Чиколини Н. И.|часть=Стратиграфия и палеоэкология раннепалеолитической пещерной стоянки Сель-Унгур (Советская Средняя Азия)|заглавие=Хроностратиграфия палеолита Северной, Центральной и Восточной Азии и Америки : (Докл. междунар. симпоз.)|место=Новосибирск|год=1990|страницы=76-79|страниц=307}}</ref><ref name=>{{статья|автор=Чаргынов, Темирлан Таштанбекович|заглавие=Кыргызстан в эпоху палеолита|издание=Евразия в кайнозое. Стратиграфия, палеоэкология, культуры|место=Иркутск|издательство=Иркутский государственный университет|год=2013|номер=2|страницы=211-221|issn=2307-8243}}</ref><ref name=>{{книга|автор=Чаргынов, Темирлан Таштанбекович|заглавие=Палеолит Южного Кыргызстана: По материалам местонахождения Юташ-Сай. Автореферат диссертации на соискание ученой степени кандидата исторических наук : 07.00.06 — археология|ответственный=Ин-т археологии и этнографии СО РАН|место=Новосибирск|год=2006|страниц=22}}</ref> bog‘laydi. Olimlarning taxminiga koʻra, qadimgi odam dastlab paleolit davrida [[Fargʻona vodiysi]] hududida yashagan. Bu jarayon toshga ishlov berish anʼanalarida yaqqol koʻzga tashlanadi. Selengʻur gʻorining arxeologik materiallarida soʻnggi Ashel davri toshga ishlov berish usullari mavjud. Gʻordan oʻrta paleolit ​​elementlari ham topilgan. 1980-yillarda Selengʻur gʻorida yaxshi saqlanib qolgan bosh suyagi topilgan, keyinchalik kalla suyagi parchalari<ref name="Доист">{{статья|автор=Шабалин, Александр|заглавие=Доисторические следы|ссылка=http://www.news-asia.ru/view/9414|издание=«АиФ-Кыргызстан»|год=2016|месяц=04|число=06|страницы=15|archivedate=2020-12-01|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201201215219/http://www.news-asia.ru/view/9414}}</ref>, qadimgi odamning yelka suyagi va tishlari (3 ta yuqori kesma va 3 ta pastki kichik tishlar)<ref>{{статья|автор=Зубов А. А., Васильев С. В.|заглавие=Восточный центр эволюции рода Homo: путь «навстречу восходящему солнцу»|ссылка=http://antromercury.ru/doc/26_2013.pdf|издание=Вестник антропологии|место=М.|год=2013|номер=4 (26)|страницы=32—53|archivedate=2018-04-03|archiveurl=https://web.archive.org/web/20180403121642/http://antromercury.ru/doc/26_2013.pdf}}</ref> topilgan. Ular [[Homo erectus|homo erectusning]] (arxantroplar) arxaik shakllaridan biriga tegishli<ref>{{cite web |url=http://tass.ru/nauka/2368810 |title=Новосибирские археологи будут искать следы денисовского человека в киргизской пещере |publisher=[[ТАСС]] |date=2015-10-22 |accessdate=2019-10-01 |archive-date=2017-10-30 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171030004424/http://tass.ru/nauka/2368810 |deadlink=no}}</ref>. Majmuaning yoshi 1 million yil deb taklif qilingani ancha bahsga sabab boʻldi. Bu maʼlumotlar daʼlillar asosida tasdiqlanmagan<ref name="press">{{cite web |url=http://bsk.nios.ru/content/novosibirskie-arheologi-vozobnovili-raskopki-v-peshchere-sel-ungur |title=Новосибирские археологи возобновили раскопки в пещере Сель-Унгур |publisher=Пресс-служба НГУ |date=2015-10-22 |accessdate=2019-10-01 |archive-date=2019-10-01 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191001125930/http://bsk.nios.ru/content/novosibirskie-arheologi-vozobnovili-raskopki-v-peshchere-sel-ungur |deadlink=no}}</ref>. Rossiyalik tadqiqotchilar tish va son suyagini 126 000 yillar oldin yashagan Homo erectusdan biriga tegishli deb hisoblaydilar. Bu topilmalar [[Toshkent|Toshkentdagi]] Oʻzbekiston tarixi davlat muzeyida saqlanmoqda. Beshta tish 35-40 yoshli erkak kishiga tegishli boʻlsa, bitta tish (№ 1 kesma) kichik oʻlchamlarga ega boʻlgani uchun ayol kishiga tegishli deb tan olingan<ref>''Zubov A. A.'' [https://archaeology.nsc.ru/izdatelstvo/jr-aeae-ru/09-38-2/annot-14/ Yeщyo raz o zubax iz peщeri Selungur] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210712175625/https://archaeology.nsc.ru/izdatelstvo/jr-aeae-ru/09-38-2/annot-14/ |date=2021-07-12 }} // ARXYeOLOGIYa, ETNOGRAFIYa I ANTROPOLOGIYa YeVRAZII /2 (38) 2009</ref>. Gʻorda 20—40 sm qalinlikdagi beshta [[madaniy qatlam]] aniqlandi. Ular biron arxeologik qoldiqlarsiz toza qatlamlar (30—100 sm) bilan boʻlingan. Bu shundan dalolat beradiki, ibtidoiy odamlar mazkur gʻorda 5 marta yashaganlar va vaqtvaqti bilan oʻz maskanlarini uzoq muddatga tark etishgan. Bu yerdan tosh qurollar, [[hayvonlar|hayvon]] [[suyak]]lari [[qoldiq]]lari va [[arxantroplar|arxantrop]] tipidagi odam qoldiqlari (10 ta [[tish]] va.[[yelka]] suyagining boʻlagi) ning boy kolleksiyasi topildi. Ushbu kolleksiyada qoʻl [[choʻqmor]]i, yirik tosh qirgʻichlar va [[pichoq|pichok]]lar, koʻp miqdorda oʻyibkertib ishlangan tishsimon qurollar mavjud. Ular, asosan, [[yashma]], [[kremniyli jinslar|kremniyli]] chaqmoqtosh, kremniyli [[ohaktoshlar]]dan tayyorlangan. Madaniy qatlamlardan 32 [[tur (biologiya)|tur]]dagi [[yirtqichlar|yirtqich]], [[tuyoqlilar|tuyoqli]], mayda [[sut emizuvchilar|sut emizuvchi]] va [[kemiruvchilar|kemiruvchi hayvonlar]]ning suyak qoldiqdari topilib, tadqiq etiladi. [[Ilmiy tadqiqot|Tadqiqot]]lar natijasida qad. davr tabiiy sharoiti, [[iqlim]]i xronologik davrini aniqlashga erishildi<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Gʻorlar]] [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Fargʻona viloyati]] esvy9jycubk034xs8ztq3op3rap5mm4 0 581205 6271298 6165818 2026-09-15T14:05:07Z Shokirovcxc 307130 /* */ 6271298 wikitext text/x-wiki {{Qazilma maʻlumotlar bilgiqutisi | catalog number = | common name = Teshik-Tash 1 | image = Skull of Teshik-Tash Boy.jpg | caption = Teshik-Tash 1 | species = ''[[Neandertallar|Neandertal]]'' | age = 8-9 yosh | place discovered = Teshiktosh gʻori, [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi]], [[Boysun]] | date discovered = 1938 | discovered by = [[Aleksey Pavlovich Okladnikov]] | footnote = }} '''Teshiktosh gʻori''' — [[mustye madaniyati]]ga mansub [[neandertallar]]tshg [[makon (arxeologiya)|makon]]i. [[Surxondaryo viloyati]] [[Boysun tumani]]dagi Turgandaryoning Zovtalashgansoy [[dara]]sida, dengiz sathidan 1500 m [[mutlaq balandlik|bal]]da joylashgan. [[Gʻor]]ning [[ship]]i teshik, [[nom]]i ham shundan, kirish qismi shimoli sharq tomonga qaragan boʻlib [[balandlik|bal]]<nowiki/>andligi 7 m, eni 20 m, [[uzunlik|uzunligi]] 21 m. Uning umumiy [[maydon]]i 300 kv m boʻlib, shundan 100 kv m joyi neandertallar yashaganligidan guvoxlik beruvchi [[arxeologiya|arxeologik]] materiallarga ega. Teshiktosh gʻori yashash uchun qulayligi tufayli gʻorni vaqtvaqti bilan [[suv]] bosib turishiga qaramasdan neandertal odamlar uni butunlay tark etmaganlar. Gʻorni birinchi marta 1938—39 yillarda [[Okladnikov Aleksey Pavlovich|A. P. Okladnikov]] oʻrgangan. Teshiktosh gʻori 5 ta [[madaniy qatlam]]dan iborat boʻlib, bu [[manzilgoh]] bir necha marotaba tark etilganidan dalolat beradi. Gʻorning har bir qatlamida bittadan va baʼzilarida ikkitadan gulxan qoldiqlari saqlanib qolgan. Gulxanlar atrofida koʻplab [[togʻ echkilari|togʻ echkisi]], [[bugʻusimonlar|bugʻu]], [[sirtlonlar|sirtlon]], [[ayiqlar|ayiq]], [[quyon (hayvon)|quyon]] va har xil [[qushlar]]ning [[suyak]] qoldiqlari, 3000 ga yaqin tosh buyum, tosh uchirindisidan tayyorlangan [[uchburchak]] shakldagi 24 ta qurol, qirquvchi va tarashlovchi sifatida ishlatilgan 65 ta qirgʻich, [[paykon]]lar, tosh [[pichoq]]lar topilgan. Mustye madaniyatiga oid bu xiddagi qurollarning koʻpchiligi qoramtir [[kremniyli jinslar|kremniyli]] [[ohaktoshlar|ohaktosh]] [[yashma]], [[kvarsit]] va boshqa [[vulqon togʻ jinslari|vulqoniy tosh jinslar]]dan yasalgan. Teshiktosh gʻori topilmalarining eng qimmatlisi 25 [[santimetr|sm]] chuqurlikdan topilgan.{{OʻzME-T}} == Bosh suyagi == === Rekonstruksiya === Teshiktosh bosh suyagi 150 ta [[suyak]] boʻlagidan tiklangan<ref name="AJoPA_149">The Mousterian child from Teshik-Tash is a Neanderthal: a geometric morphometric study of the frontal bone. American Journal of Physical Anthropology, 11/2012, Volume 149, Issue 3, pp.&nbsp;365 — 379. Retrieved 2014-04-23.</ref>. Bosh suyagi uning ustiga yotqizilgan bir necha qatlamli choʻkindi tufayli ezilgan. {| class="wikitable" |- ! !! in!! sm |- | Ogʻirligi|| 7.75|| 19.69 |- | Kengligi|| 5.5|| 19.97 |- | Uzunligi|| 6|| 15.24 |} === Qarama-qarshilik === Teshiktosh bosh suyagining stomatologik tahlili gominidning oʻlim vaqtidagi yoshi 8—9 yosh boʻlgan. Bosh suyagining oʻlchami zamonaviy bolaning bosh suyagidan nisbatan kattaroq edi. Arxeologlarning taʼkidlashicha, bu neandertallarning zamonaviy homo sapiens oʻsmirlik davriga qaraganda tezroq oʻsishi bilan bogʻliq. Bosh suyagi kattaroq va balandroq boʻlib, neandertallarga xos belgilarga ega edi, masalan, oksipital toʻplam, oval shaklidagi teshik, belkurak shaklidagi tishlar, supraorbital tizma va kuchli iyakning yoʻqligi. Bosh suyagining boshqa oʻrta yuz xususiyatlari, masalan, pastki jagʻ teshigining tillari neandertallarga qaraganda zamonaviy odamlarga xosroq ekanligi aytilgan. Teshiktosh bosh suyagining morfologik xususiyatlari tadqiqotchilarni tasnifni shubha ostiga qoʻyadi, chunki baʼzilar u yuqori paleolit ​​Homo sapiens bilan morfologik aloqada yaqinroq ekanligini taʼkidlaydilar. 27 chiziqli oʻlchovlarning statistik tahlili Teshiktosh bosh suyagi va pastki jagʻini neandertallarning oʻzgaruvchanligiga bogʻladi va uni yuqori paleolit ​​odamlari bilan solishtirdi. === DNK tahlili === Teshiktosh bosh suyagida mtDNK tahlili oʻtkazildi va bu bosh suyagi neandertal ekanligini tasdiqladi. Keyingi genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, yaqin-sharqiy neandertallar Yevropaning shimoli-gʻarbiy neandertallaridan va Oʻrta yer dengizi boʻylab tarqalgan ilk neandertallardan bir oz farq qilgan. Bu maʼlumotlar neandertallar va Yaqin Sharqdagi zamonaviy odamlar oʻrtasida doimiy past darajadagi genlar oqimi orqali taklif qilingan. == Qurollar == Gʻorning madaniy qatlamlarida (1,5 m gacha) yovvoyi ot, togʻ echkisi, bugʻu, ayiq va boshqa turli xil ovlangan hayvonlarning suyaklari topilgan. Koʻplab tosh buyumlar (masalan, disk shaklidagi yadrolar, qirgʻichlar) kabi qimmatbaho tarixiy topilmalar ham aniqlangan. == Ahamiyati == 1938-yilda Teshiktosh bosh suyagi topilgunga qadar neandertallar Oʻrta Osiyoga yetib boradigan darajada sharqqa tarqalmagan deb hisoblanar edi<ref name="JoHE_2008">New hominin remains from Uzbekistan. Journal of Human Evolution, {{ISSN|0047-2484}}, 2008, Volume 55, Issue 2, pp.&nbsp;223 — 23. Retrieved 2014-04-23.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{history-stub}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Oʻzbekiston gʻorlari]] [[Turkum:Surxondaryo viloyati geografiyasi]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari]] [[Turkum:Boysun tumani]] nxdioa5bhcbnfxp0gy0v9n1orbn6iru 6271302 6271298 2026-09-15T14:34:42Z Shokirovcxc 307130 /* */ 6271302 wikitext text/x-wiki {{Qazilma maʻlumotlar bilgiqutisi | catalog number = | common name = Teshik-Tash 1 | image = Skull of Teshik-Tash Boy.jpg | caption = Teshik-Tash 1 | species = ''[[Neandertallar|Neandertal]]'' | age = 8-9 yosh | place discovered = Teshiktosh gʻori, [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi]], [[Boysun]] | date discovered = 1938 | discovered by = [[Aleksey Pavlovich Okladnikov]] | footnote = }} '''Teshiktosh gʻori''' — [[mustye madaniyati]]ga mansub [[neandertallar]] [[makon (arxeologiya)|makon]]i. [[Surxondaryo viloyati]] [[Boysun tumani]]dagi Turgandaryoning Zovtalashgansoy [[dara]]sida, dengiz sathidan 1500 m [[mutlaq balandlik|bal]]da joylashgan. [[Gʻor]]ning [[ship]]i teshik, [[nom]]i ham shundan, kirish qismi shimoli sharq tomonga qaragan boʻlib [[balandlik|bal]]<nowiki/>andligi 7 m, eni 20 m, [[uzunlik|uzunligi]] 21 m. Uning umumiy [[maydon]]i 300 kv m boʻlib, shundan 100 kv m joyi neandertallar yashaganligidan guvoxlik beruvchi [[arxeologiya|arxeologik]] materiallarga ega. Teshiktosh gʻori yashash uchun qulayligi tufayli gʻorni vaqtvaqti bilan [[suv]] bosib turishiga qaramasdan neandertal odamlar uni butunlay tark etmaganlar. Gʻorni birinchi marta 1938—39 yillarda [[Okladnikov Aleksey Pavlovich|A. P. Okladnikov]] oʻrgangan. Teshiktosh gʻori 5 ta [[madaniy qatlam]]dan iborat boʻlib, bu [[manzilgoh]] bir necha marotaba tark etilganidan dalolat beradi. Gʻorning har bir qatlamida bittadan va baʼzilarida ikkitadan gulxan qoldiqlari saqlanib qolgan. Gulxanlar atrofida koʻplab [[togʻ echkilari|togʻ echkisi]], [[bugʻusimonlar|bugʻu]], [[sirtlonlar|sirtlon]], [[ayiqlar|ayiq]], [[quyon (hayvon)|quyon]] va har xil [[qushlar]]ning [[suyak]] qoldiqlari, 3000 ga yaqin tosh buyum, tosh uchirindisidan tayyorlangan [[uchburchak]] shakldagi 24 ta qurol, qirquvchi va tarashlovchi sifatida ishlatilgan 65 ta qirgʻich, [[paykon]]lar, tosh [[pichoq]]lar topilgan. Mustye madaniyatiga oid bu xiddagi qurollarning koʻpchiligi qoramtir [[kremniyli jinslar|kremniyli]] [[ohaktoshlar|ohaktosh]] [[yashma]], [[kvarsit]] va boshqa [[vulqon togʻ jinslari|vulqoniy tosh jinslar]]dan yasalgan. Teshiktosh gʻori topilmalarining eng qimmatlisi 25 [[santimetr|sm]] chuqurlikdan topilgan.{{OʻzME-T}} == Bosh suyagi == === Rekonstruksiya === Teshiktosh bosh suyagi 150 ta [[suyak]] boʻlagidan tiklangan<ref name="AJoPA_149">The Mousterian child from Teshik-Tash is a Neanderthal: a geometric morphometric study of the frontal bone. American Journal of Physical Anthropology, 11/2012, Volume 149, Issue 3, pp.&nbsp;365 — 379. Retrieved 2014-04-23.</ref>. Bosh suyagi uning ustiga yotqizilgan bir necha qatlamli choʻkindi tufayli ezilgan. {| class="wikitable" |- ! !! in!! sm |- | Ogʻirligi|| 7.75|| 19.69 |- | Kengligi|| 5.5|| 19.97 |- | Uzunligi|| 6|| 15.24 |} === Qarama-qarshilik === Teshiktosh bosh suyagining stomatologik tahlili gominidning oʻlim vaqtidagi yoshi 8—9 yosh boʻlgan. Bosh suyagining oʻlchami zamonaviy bolaning bosh suyagidan nisbatan kattaroq edi. Arxeologlarning taʼkidlashicha, bu neandertallarning zamonaviy homo sapiens oʻsmirlik davriga qaraganda tezroq oʻsishi bilan bogʻliq. Bosh suyagi kattaroq va balandroq boʻlib, neandertallarga xos belgilarga ega edi, masalan, oksipital toʻplam, oval shaklidagi teshik, belkurak shaklidagi tishlar, supraorbital tizma va kuchli iyakning yoʻqligi. Bosh suyagining boshqa oʻrta yuz xususiyatlari, masalan, pastki jagʻ teshigining tillari neandertallarga qaraganda zamonaviy odamlarga xosroq ekanligi aytilgan. Teshiktosh bosh suyagining morfologik xususiyatlari tadqiqotchilarni tasnifni shubha ostiga qoʻyadi, chunki baʼzilar u yuqori paleolit ​​Homo sapiens bilan morfologik aloqada yaqinroq ekanligini taʼkidlaydilar. 27 chiziqli oʻlchovlarning statistik tahlili Teshiktosh bosh suyagi va pastki jagʻini neandertallarning oʻzgaruvchanligiga bogʻladi va uni yuqori paleolit ​​odamlari bilan solishtirdi. === DNK tahlili === Teshiktosh bosh suyagida mtDNK tahlili oʻtkazildi va bu bosh suyagi neandertal ekanligini tasdiqladi. Keyingi genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, yaqin-sharqiy neandertallar Yevropaning shimoli-gʻarbiy neandertallaridan va Oʻrta yer dengizi boʻylab tarqalgan ilk neandertallardan bir oz farq qilgan. Bu maʼlumotlar neandertallar va Yaqin Sharqdagi zamonaviy odamlar oʻrtasida doimiy past darajadagi genlar oqimi orqali taklif qilingan. == Qurollar == Gʻorning madaniy qatlamlarida (1,5 m gacha) yovvoyi ot, togʻ echkisi, bugʻu, ayiq va boshqa turli xil ovlangan hayvonlarning suyaklari topilgan. Koʻplab tosh buyumlar (masalan, disk shaklidagi yadrolar, qirgʻichlar) kabi qimmatbaho tarixiy topilmalar ham aniqlangan. == Ahamiyati == 1938-yilda Teshiktosh bosh suyagi topilgunga qadar neandertallar Oʻrta Osiyoga yetib boradigan darajada sharqqa tarqalmagan deb hisoblanar edi<ref name="JoHE_2008">New hominin remains from Uzbekistan. Journal of Human Evolution, {{ISSN|0047-2484}}, 2008, Volume 55, Issue 2, pp.&nbsp;223 — 23. Retrieved 2014-04-23.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{history-stub}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Oʻzbekiston gʻorlari]] [[Turkum:Surxondaryo viloyati geografiyasi]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari]] [[Turkum:Boysun tumani]] mgiz24qlccrkfmypxaw8wzdgdfjsfob 6271303 6271302 2026-09-15T14:35:41Z Shokirovcxc 307130 /* */ 6271303 wikitext text/x-wiki {{Qazilma maʻlumotlar bilgiqutisi | catalog number = | common name = Teshik-Tash 1 | image = Skull of Teshik-Tash Boy.jpg | caption = Teshik-Tash 1 | species = ''[[Neandertallar|Neandertal]]'' | age = 8-9 yosh | place discovered = Teshiktosh gʻori, [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi]], [[Boysun]] | date discovered = 1938 | discovered by = [[Aleksey Pavlovich Okladnikov]] | footnote = }} '''Teshiktosh gʻori''' — [[mustye madaniyati]]ga mansub [[neandertallar]] [[makon (arxeologiya)|makon]]i. [[Surxondaryo viloyati]] [[Boysun tumani]]dagi Turgandaryoning Zovtalashgansoy [[dara]]sida, dengiz sathidan 1500 m [[mutlaq balandlik|balandlik]]da joylashgan. [[Gʻor]]ning [[ship]]i teshik, [[nom]]i ham shundan, kirish qismi shimoli sharq tomonga qaragan boʻlib [[balandlik|bal]]<nowiki/>andligi 7 m, eni 20 m, [[uzunlik|uzunligi]] 21 m. Uning umumiy [[maydon]]i 300 kv m boʻlib, shundan 100 kv m joyi neandertallar yashaganligidan guvoxlik beruvchi [[arxeologiya|arxeologik]] materiallarga ega. Teshiktosh gʻori yashash uchun qulayligi tufayli gʻorni vaqtvaqti bilan [[suv]] bosib turishiga qaramasdan neandertal odamlar uni butunlay tark etmaganlar. Gʻorni birinchi marta 1938—39 yillarda [[Okladnikov Aleksey Pavlovich|A. P. Okladnikov]] oʻrgangan. Teshiktosh gʻori 5 ta [[madaniy qatlam]]dan iborat boʻlib, bu [[manzilgoh]] bir necha marotaba tark etilganidan dalolat beradi. Gʻorning har bir qatlamida bittadan va baʼzilarida ikkitadan gulxan qoldiqlari saqlanib qolgan. Gulxanlar atrofida koʻplab [[togʻ echkilari|togʻ echkisi]], [[bugʻusimonlar|bugʻu]], [[sirtlonlar|sirtlon]], [[ayiqlar|ayiq]], [[quyon (hayvon)|quyon]] va har xil [[qushlar]]ning [[suyak]] qoldiqlari, 3000 ga yaqin tosh buyum, tosh uchirindisidan tayyorlangan [[uchburchak]] shakldagi 24 ta qurol, qirquvchi va tarashlovchi sifatida ishlatilgan 65 ta qirgʻich, [[paykon]]lar, tosh [[pichoq]]lar topilgan. Mustye madaniyatiga oid bu xiddagi qurollarning koʻpchiligi qoramtir [[kremniyli jinslar|kremniyli]] [[ohaktoshlar|ohaktosh]] [[yashma]], [[kvarsit]] va boshqa [[vulqon togʻ jinslari|vulqoniy tosh jinslar]]dan yasalgan. Teshiktosh gʻori topilmalarining eng qimmatlisi 25 [[santimetr|sm]] chuqurlikdan topilgan.{{OʻzME-T}} == Bosh suyagi == === Rekonstruksiya === Teshiktosh bosh suyagi 150 ta [[suyak]] boʻlagidan tiklangan<ref name="AJoPA_149">The Mousterian child from Teshik-Tash is a Neanderthal: a geometric morphometric study of the frontal bone. American Journal of Physical Anthropology, 11/2012, Volume 149, Issue 3, pp.&nbsp;365 — 379. Retrieved 2014-04-23.</ref>. Bosh suyagi uning ustiga yotqizilgan bir necha qatlamli choʻkindi tufayli ezilgan. {| class="wikitable" |- ! !! in!! sm |- | Ogʻirligi|| 7.75|| 19.69 |- | Kengligi|| 5.5|| 19.97 |- | Uzunligi|| 6|| 15.24 |} === Qarama-qarshilik === Teshiktosh bosh suyagining stomatologik tahlili gominidning oʻlim vaqtidagi yoshi 8—9 yosh boʻlgan. Bosh suyagining oʻlchami zamonaviy bolaning bosh suyagidan nisbatan kattaroq edi. Arxeologlarning taʼkidlashicha, bu neandertallarning zamonaviy homo sapiens oʻsmirlik davriga qaraganda tezroq oʻsishi bilan bogʻliq. Bosh suyagi kattaroq va balandroq boʻlib, neandertallarga xos belgilarga ega edi, masalan, oksipital toʻplam, oval shaklidagi teshik, belkurak shaklidagi tishlar, supraorbital tizma va kuchli iyakning yoʻqligi. Bosh suyagining boshqa oʻrta yuz xususiyatlari, masalan, pastki jagʻ teshigining tillari neandertallarga qaraganda zamonaviy odamlarga xosroq ekanligi aytilgan. Teshiktosh bosh suyagining morfologik xususiyatlari tadqiqotchilarni tasnifni shubha ostiga qoʻyadi, chunki baʼzilar u yuqori paleolit ​​Homo sapiens bilan morfologik aloqada yaqinroq ekanligini taʼkidlaydilar. 27 chiziqli oʻlchovlarning statistik tahlili Teshiktosh bosh suyagi va pastki jagʻini neandertallarning oʻzgaruvchanligiga bogʻladi va uni yuqori paleolit ​​odamlari bilan solishtirdi. === DNK tahlili === Teshiktosh bosh suyagida mtDNK tahlili oʻtkazildi va bu bosh suyagi neandertal ekanligini tasdiqladi. Keyingi genetik tadqiqotlar shuni koʻrsatdiki, yaqin-sharqiy neandertallar Yevropaning shimoli-gʻarbiy neandertallaridan va Oʻrta yer dengizi boʻylab tarqalgan ilk neandertallardan bir oz farq qilgan. Bu maʼlumotlar neandertallar va Yaqin Sharqdagi zamonaviy odamlar oʻrtasida doimiy past darajadagi genlar oqimi orqali taklif qilingan. == Qurollar == Gʻorning madaniy qatlamlarida (1,5 m gacha) yovvoyi ot, togʻ echkisi, bugʻu, ayiq va boshqa turli xil ovlangan hayvonlarning suyaklari topilgan. Koʻplab tosh buyumlar (masalan, disk shaklidagi yadrolar, qirgʻichlar) kabi qimmatbaho tarixiy topilmalar ham aniqlangan. == Ahamiyati == 1938-yilda Teshiktosh bosh suyagi topilgunga qadar neandertallar Oʻrta Osiyoga yetib boradigan darajada sharqqa tarqalmagan deb hisoblanar edi<ref name="JoHE_2008">New hominin remains from Uzbekistan. Journal of Human Evolution, {{ISSN|0047-2484}}, 2008, Volume 55, Issue 2, pp.&nbsp;223 — 23. Retrieved 2014-04-23.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{history-stub}} [[Turkum:Arxeologiya]] [[Turkum:Oʻzbekiston gʻorlari]] [[Turkum:Surxondaryo viloyati geografiyasi]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi arxeologiya yodgorliklari]] [[Turkum:Boysun tumani]] ja1hyrsuovftizcov3g5qq1596j44lk 1 581206 6271304 1487475 2026-09-15T14:40:19Z Shokirovcxc 307130 /* Teshiktosh xatolari */ yangi mavzu 6271304 wikitext text/x-wiki {{OʻzME loyihasi}} == Teshiktosh xatolari == Ba'zi joylarda juda ko'p imlo xatolari bor. [[Foydalanuvchi:Shokirovcxc|Shokirovcxc]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Shokirovcxc|munozara]]) 14:40, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) 6lw3rj7fq7lfc5kxcrle3n39crdu32l 0 585692 6271534 6097560 2026-09-16T04:56:34Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271534 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]<nowiki/>ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} ltmkcjuzeejzlmp7o55np680cskqtcl 6271535 6271534 2026-09-16T04:56:45Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271535 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]<nowiki/>ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} 9s602pi66s55wzszk0jbl41wxbg02e8 6271536 6271535 2026-09-16T04:56:52Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271536 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang: [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]<nowiki/>ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} i3yk3qvv2x57lrou6wxogmvjc7hf7s1 6271537 6271536 2026-09-16T04:57:05Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271537 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang: [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang: [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]<nowiki/>ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} eicxw6nchaow7oslqgwn3p1qjw2b0tw 6271538 6271537 2026-09-16T04:57:38Z Sherzod11W 273619 6271538 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang: [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang: [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang: [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang: [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} 6l0orna5qi6gbhvs1f437mq2w8kbbsj 6271540 6271538 2026-09-16T04:58:04Z Sherzod11W 273619 6271540 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang: [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang: [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang: [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang: [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. == Manbalar == {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} 0rzh01xj8sf3jx3y01p4x91zh9nanyq 6271541 6271540 2026-09-16T04:58:24Z Sherzod11W 273619 6271541 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Humus_fj.jpg|thumb|Tuproqning yuqori qatlami]] '''Tuproq'''(qum) — [[litosfera]] yuza qavatlarining [[suv]], [[havo]] va tirik organizmlar taʼsirida oʻzgarishidan shakllanadigan va genetik jihatdan oʻzaro bogʻliq gorizontlardan tashkil topgan tabiiy [[tuzilma]]; [[Yer poʻsti]]ning yuza va unumdor [[qatlam]]i. Tuproqning nuragan tog jinslaridan farq qiladigan eng muhim xususiyati — unumdorligidir (qarang: [[Tuproq unumdorligi]]). Tuproqni oʻrganish va uning tasnifini tuzish, tarkibini yaxshilash hamda unumdorligini oshirish usullarini ishlab chiqish singari masalalar bilan tuproqshunoslik fani shugʻullanadi. Tuproq hosil qiluvchi asosiy omillar: iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimliklar va hayvonot olami, hududning relyefi va geologik yoshi hamda odamning xoʻjalik faoliyati. Yer yuzasiga chiqib turgan [[togʻ jinslari]] yogʻinsochin, [[karbonat angidrid]], kislorod, havo harorati, mexanik kuchlar, suv va unda erigan moddalar, havo, [[mikroorganizmlar]] va tuban oʻsimliklar (yoʻsin, lishayniklar) taʼsirida yemiriladi (nuraydi). Nuragan jinslar maydalanib, gʻovak qatlam hosil qiladi. Bu qatlam vaqt oʻtishi bilan yangi [[xususiyat]] — nam sigʻimi va oʻsimliklar oʻzlashtira oladigan bir oz miqdordagi oziq moddalarga ega boʻladi. Vujudga kelgan yangi muhitdagi mikroorganizmlar oʻz hayot faoliyati tufayli oʻsimliklarning oʻsishi uchun sharoit yaratadi, oʻsimliklar tuproqdan oʻz hayoti uchun zarur oziq moddalarni oʻzlashtiradi va oʻzida toʻplaydi. Nobud boʻlgan oʻsimlikning bir qismi mikroorganizmlar taʼsirida parchalanib, mineral moddalarga, qolgan qismi esa murakkab biokimyoviy jarayonlar natijasida [[Gumus|chirindi]] (gumus) ga aylanadi. Bu jarayonlarning barchasi uzluksiz davom etadigan nurash sharoitida sodir boʻlib, oʻsimlik ildizlari ajratgan nordon moddalar hamda organik qoldiqlar taʼsirida yanada tezlashadi. Natijada Yer poʻstlogʻining sirtida unumdor gʻovak qatlam — tuproq paydo boʻladi. Iqlim, tuproq ona jinsi, oʻsimlik hamda hayvonot olami, hudud relyefi kabi omillarning tuproq hosil boʻlish jarayoniga taʼsiri turlicha boʻlganligi tufayli har xil tabiiy zonalarda oʻziga xos tuproq tiplari vujudga keladi. Mas., tayga zonasida chimli podzol tuproq, dashtlarda qora va kashtan tuproq, choʻllarda esa sur tusli qoʻngʻir tuproqlar va b (qarang: [[Tuproq zonasi]]). Odamning xoʻjalik faoliyati qam tuproq hosil boʻlish jarayonining baʼzi omillariga, mas., oʻsimliklarga, shuningdek, yerga ishlov berish, uning meliorativ holatini yaxshilash, organik oʻgʻit solish va boshqa bilan tuproqqa bevosita taʼsir koʻrsatadi. Bu taʼsir koʻrsatish toʻgʻri mutanosiblikda olib borilganda Tuproq hosil boʻlish jarayonini va xususiyatlarini maqsadga muvofiq oʻzgartirish mumkin. Tuproq qattiq suyuq gaz fazalaridan tashkil topgan == Tarkibi == [[Fayl:Schgrfso.png|thumb|Tuproq profilidagi gorizontlar]] tuproq qattiq, suyuq, gaz holatidagi va tirik tarkibiy qismlardan tashkil topgan. Ularning bir-biriga nisbati turli tuproqlardagina emas, balki bir tuproq tipining har xil qatlamlarida ham turlicha. tuproq qattiq qismini mineral moddalar tashkil qiladi. Tabiiy joylanishda qattiq zarralar tuproq massasining maʼlum qismini egallaydi, qolgan qismini esa zarralar va ularning agregatlari oraligʻidagi har xil kattalik hamda shaklga ega boʻlgan kovaklar (gʻovaklik) tashkil qiladi. Bu boʻshliqlarning umumiy yigʻindisi tuproq gʻovakligi deyiladi. tuproq gʻovakligi kapillyar va nokapillyar boʻladi. Kapillyar gʻovakli tuproqning mayda zarralari kapillyar oraligʻidagi hajmga, nokapillyar gʻovaklik esa makrostruktura elementlari oraligʻidagi yirik kovaklar hajmiga teng. tuproqning mineral qismidagi gʻovakligi 40—60%, botqoqi va gleylangan Tlarda esa 27% atrofida boʻladi. Gʻovaklik tuproqning solishtirma va hajm ogʻirligiga bogʻliq. Kovaklarda tuproqning suyuq qismini tashkil qiluvchi, tarkibida erigan moddalar — tuproq eritmasi boʻlgan tuproq nami hamda tuproqning gaz holatidagi qismini tashkil etuvchi tuproq havosi boʻladi. tuproq tarkibidagi suv va havo miqdorining nisbati atmosfera yogʻinlari, [[sugʻorish]] va [[grunt suvlari]] hamda suvning sarflanishi, yaʼni tuproq qatlamidan oqib chiqib ketishi, bugʻlanishi va oʻsimlik ildizlari orqali shimilishi va boshqa bilan bogʻliq holda oʻzgarib turadi. Mana shu sharoitlar tuproqning suv va havo rejimini belgilaydi. tuproqdagi havo tarkibi atmosfera havosidan (O220,96%, SO20,03%) farq qiladi (tuproq hajmiga nisbatan % hisobida: O2—20,3%, SO2—0,65%), azot miqdori deyarli teng. tuproqning havo oʻtkazuvchanligi undagi havo miqdoriga toʻgʻri proporsional kattalik boʻlib, tuproq tuzilishi, strukturasi va suvga chidamligiga bogʻliq. tuproqning solishtirma massasi maʼlum hajmli tuproq qattiq qismi ogʻirligining 4° da olingan xuddi shunday hajmdagi suv ogʻirligiga boʻlgan nisbati bilan belgilanadi. tuproq mineral qismlarining solishtirma massasi mineralogik tarkib va undagi organik moddalar tarkibiga bogʻliq (2,50— 2,80 g/sm3 gacha boʻladi). Krvushmasi buzilmagan tuproq zichligi deb tabiiy holatdagi 1 sm3 tuproq ogʻirligining gramm hisobidagi vazniga aytiladi va tuproqning gʻovakligi va qattiq fazaning oʻrtacha zichligi bilan belgilanadi. Unumdorlik darajasini belgilovchi tuproqning kimyoviy tarkibi, fizikkimyoviy, fizikmexanik va boshqa xususiyatlari maʼlum darajada undagi singdiruvchi kompleks tabiati va tarkibiga bogʻliq. Tuproqning ana shu singdiruvchi kompleksi xususiyatlariga qarab yerlarni yaxshilash tadbirlari belgilanadi. tuproqning tirik tarkibiy qismi tuproq mikroorganizmlari (qarang: [[Mikroflora]]), umurtqasiz [[hayvonlar]]ning koʻpgina guruhlari — eng sodda hayvonlar, chuvalchanglar, [[mollyuskalar]], hasharotlar vakillaridan hamda yerni oʻyuvchi umurtqalilar (yumronqoziq, sichqon, kalamush) va hokazodan tashkil topgan. Moddalarning tabiatda aylanishi hamda qayta joylanishi asosida tuproq morfologiyasi, tarkibi va xususiyatlari profil boʻylab yuqoridan pastga tomon maʼlum qonuniyatga binoan oʻzgarib boradi va tuproq gorizontlarining navbat bilan almashinishida namoyon boʻladi. Shuning uchun bu jarayonlarni bilmay turib insonning hayot kechirish muhitini tashkil etuvchi omillardan biri boʻlgan tuproq qoplamidan notoʻgʻri foydalanish tuproq eroziyasiga, uning shoʻrlanishi va botqoqlanishiga olib keladi. tuproqning ifloslanishini kamaytirish uchun qishloq xoʻjaligi.da pestitsidlardan foydalanish qoidalari joriy qilingan (yana qarang: [[Tuproq tasnifi]], [[Tu proq|Tuproq]], [[unumdorligi]]). == Adabiyotlar == * Prasolov L. I., Pochvi Turkestana, L., 1925; Bahodirov M., Rasulov A., Tuproqshunoslik, tuproq, 1975; Genusov A. 3., Pochvi i zemelnie resursi Sredney Azii, tuproq, 1983; Pochvi Uzbekistana, tuproq, 1984; Konobeyeva G. M., Pochvoʻ Uzbekistana, ix rayonirovaniye i kachestvennaya otsenka, tuproq, 1985; Azimboyev S, Tuproq va uning turlari, tuproq, 1986. Joʻraqul Sashpyurov. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} [[Turkum:Tuproqshunoslik|*]] {{chala}} 9x0mfl8tvf65tqel5jkbsogn3i2z9wj 0 598550 6271438 4935928 2026-09-15T23:03:09Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271438 wikitext text/x-wiki {{jurnal | nomi = Fan va Turmush | imzo = | tasvir = | sohasi = Ilmiy-ommabop | davri = Ikki oyda bir marta | qisqartmasi = FvaT | tili = [[Oʻzbek tili|Oʻzbekcha]], [[Rus tili|Ruscha]] | tahririyat manzili = 700047, [[Toshkent]], Akademik [[Yahyo Gʻulomov]] koʻch., 70 | bosh muharriri = [[Behzod Yoʻldoshev]] | muassisi = [[Oʻzbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi|OʻzFa]] | noshiri = Ruta Print | mamlakati = [[Oʻzbekiston]] | tarixi = [[1937]] yildan | hajmi = 7.5 bosma taboq | adadi = 4200 nusxa | ISSN = | veb-sayti = [http://fvat.uz/ www.fvat.uz] }} '''Fan va turmush''' – Oʻzbekiston Fanlar akademiyasining ilmiy-maʼrifiy, ommabop jurnali. Toshkent shahrida 1 yilda 6 marta nashr qilinadi. Dastlab „Sotsialistik ilm va texnika“ (1933—1935), „Sotsialistik fan va turmush“ (1939—1941) nomlari bilan chop etilgan. Muayyan sabablar tufayli 1941-yil iyulidan 1957-yil fevralgacha nashr etilmagan. 1957-yildan hozirgi nomdagi jurnalning qayta tiklanishida Oʻzbekiston Fanlar akademiyasi akademiklari H. Abdullayev, T. QoriNiyoziy, jurnalist A. Yoqubovning xizmati katta. Jurnalga taniqli olimlar Otajon Hoshim (193337), [[T. QoriNiyoziy]] (1937, 194041, 195870), I. Islomov (193839), I. Muminov (1957), M. Urozboyev (1970—1971), M. Homidxonov (1972), Yo. Toʻraqulov (197488), K. Zufarov (1988—1992), M. Sharifxoʻjayev (1992—2001)lar muharrirlik qilishgan. Oʻtgan davrlarda jurnal sahifalarida ilm-fanning barcha sohalari, ularning ayrim tarmoqlari rivoji, jahondagi turli elelatlar haqida muntazam ravishda maqolalar chop etildi. Oʻzbekistonda fantast yozuvchilarning shakllanishida jurnal muharririyati huzuridagi „Fantast yozuvchilar maktabi“ning hissasi katta boʻldi ([[H. Shayxov]], M. Mahmudov, S. Abdullayeva, Gʻ. Jahongirov, X. Dustmuhamedov, O. Muminov, R. Obidov va boshqalar). Oʻzbekiston mustaqilligi yillarida jurnal mamlakat xalqi, ayniqsa, yosh avlod qalbi va tafakkurida milliy gʻoya, milliy mafkura va umumbashariy qadriyatlarga, demokratik tamoyillarga hamda fanning soʻnggi yutuqlariga asoslangan zamonaviy dunyoqarashni shakllantirishga, xalqimizni yuksak maʼnaviyatli, maʼrifatli etish yoʻlida jahon kashfiyotlarini, oʻzbek olimlarining xorijiy mamlakatlar ilmiy tadqiqot markazlari bilan hamkorligi natijalarini keng targʻib qilishga, buyuk mutafakkirlarimiz hayoti va faoliyati hamda ilmiy merosidan xalqimizning bahramand boʻlishiga alohida eʼtibor berib kelmoqda. 2003-yildan jurnalda maqolalar oʻzbek va rus tillarida chop etilmoqda. Muharriri Shuhrat Egamberdiyev (2002-yildan). == Havolalar == * [http://fvat.uz/ Jurnal rasmiy internet-sahifasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180209090240/http://www.fvat.uz/ |date=2018-02-09 }} {{press-stub}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} 0jty4kc6f0fy2io3mu084ye3c8f1uc0 0 618120 6271309 6255611 2026-09-15T15:24:34Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271309 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Map of the Uzbek Khanate.png|thumb|right|250px|Oʻzbek ulusi 1448-yilda]] '''Oʻzbek ulusi''' — [[Dashti Qipchoq]]ning sharqiy qismi (Janubiy Gʻarbiy Sibir)da [[Abulxayrxon]] asos solgan (1428) davlat va uning aholisi. Oʻzbek etnonimining kelib chiqishi toʻgʻrisida bir nechta tahminlar mavjud. Shaxsiy [[ism]] sifatida oʻzbek soʻzining birinchi eslatilishi XII asrga toʻgʻri keladi. Oʻzbek soʻzi Turkiy qabilalari orasida Movarounnahrda XIII asr moʻgʻullar kelguniga qadar paydo boʻlgan. XII asr arab tarixchisi [[Usoma Ibn Munqiz|Usoma ibn Munqiz]] „Taʼlim kitobida“ [[Saljuqiylar]] davrida 1115-1116-yildagi yoʻlboshlovchilaridan biri amir Oʻzbek degan [[Mosul]] hukmdori boʻlganligini taʼkidlaydi<ref>''Usama ibn Munkiz''. Kniga nazidaniya. per. Yu. I. Krachkovskogo. M. Izd-vo vostochnoy literaturi, 1958, c.134</ref>. 1221-yilda [[Afgʻoniston]]dagi Xorazmshoh Jalol ad-din Manguberdi qoʻshinlarining etakchilaridan biri Jahon Paxlavon Oʻzbek Tayi edi.<ref>''Shixab addin Muxammad an-Nasavi.'' Jizneopisanie sultana Djalaladdina Mankburni. Izdanie krit. teksta, perevod s arabskogo, predislovie, kommentariy, primechaniya i ukazateli Z. M. Buniyatova. M.., 1996, c.259</ref> Tarixchi Mutal Ermatov oʻzbek soʻzi „Oʻzlar“ urugʻi nomidan kelib chiqqan deb taxmin qilgan qilgan <ref>Ermatov M., Etnogenez i formirovanie predkov uzbekskogo naroda. Tashkent: Uzbekistan, 1968</ref> Tarix fanlari doktori, professor R. G. Mukminova oʻzbeklarning etnik ismini [[Oʻzbekxon Sulton Muhammad|Oʻzbek xon]] nomi bilan bogʻlashga qarshi qoʻshimcha dalillar keltirgan. [[Sharofiddin Ali Yazdiy]] Oʻzbek xon davridan ancha oldin 1289-yilgi voqealar haqida xabar berib, [[Tabriz]] viloyatidagi oʻzbek qoʻshinlarining yurishini eslatib oʻtadi.<ref>Istoriia narodov Uzbekistana, III, Toshkent, 1993, 39-bet</ref> Boshqa tarixchilarning fikricha, XIV asrning 60chi yillarida, [[Dashti qipchoq]] hududida oʻzbeklar deb nomlangan koʻchmanchi turkiy qabilalarining ittifoqi tuzildi. XIV asrning 60-yillarida „oʻzbek“ etnonimi sharqiy Dasht-i-Qipchoqning butun turkiy aholisi uchun jamoaviy nomga aylandi. „Oʻzbek“ etnonimi [[Amir Temur]] davrida Movarounnahrga kirib kelgan. Buyuk shoir [[Alisher Navoiy]] (1441-1501) yozgan asarlarida „oʻzbek“ etnonimini Xuroson va Movarounnahrda tilga olgan<ref>Alisher Navoiy. Mukammal asarlar toʻplami. Yigirma tomlik. Oʻn birinchi tom. Xamsa. Saddi Iskandariy. — Toshkent, 1993. 189 bet</ref>. Poytaxti — Chimgi-Tura (hozirgi Tura) shahri 1428—46 yillarda Oʻzbek ulusiga Orol dengizining shim. qirgʻoqlaridan to Irtish daryosining oʻrta oqimlarigacha, sharqda Sarisu va Chu daryolaridan gʻarbda Yoyiq (Ural) daryosining soʻl sohillarigacha boʻlgan yerlar qaragan. Oʻzbek ulusi urugʻqabilachilik munosabatlari asosida barpo etilgan. 1431—46 yillarda Abulxayrxon Joʻjixon naslidan boʻlgan koʻpgina sultonlar (Iboqxon, Burka Sulton, Jonibek, Gerayxon, Mustafoxon)ning ayirmachilik harakatlariga barham berish uchun kurash olib borgan. XVasrning 30-yillarida [[Oltin Oʻrda]], Ok Oʻrda, Moʻʼuliston va Temuriylar saltanatida ichki nizolar kuchayib ketganidan foydalanib Abulxayrxon Oʻzbek ulusi tarkibiga hozirgi Markaziy va Sharqiy Qozogʻiston yerlarini, Sirdaryo boʻyidagi Sigʻnoq, Oqqoʻrgʻon, Arquq, Oʻzgan, Suzoq shahrilari va Xorazm viloyatini qoʻshib olgan (1431—35). 1447-yil Oʻzbek ulusining poytaxti Turadan Sigʻnoqqa koʻchirilgan. Natijada Oʻzbek ulusi temuriylarning yon qoʻshnisiga aylangan. Dehqonchilik va hunarmandchilik mahsulotlariga boʻlgan ehtiyoj ularni har yili Movarounnahrga hujum qilishiga sabab boʻlgan. Shuningdek, Oʻzbek ulusi temuriylarning oʻzaro kurashlariga aralasha boshlagan. Mas, Abulxayrxon Abu Said mirzoning Samarqand taxtini egallashiga (1451) va Ulugʻbekning nabirasi Muhammad Joʻgiyning tojtaxt uchun kurashiga (1459—60) yordam bergan. Temuriylardan Sulton [[Husayn Boyqaro]], Atouddavla, Manuchehr mirzolar Abulxayrxondan yordam soʻraganlar. Abulxayrxon vafoti (1468)dan soʻng Oʻzbek ulusi oʻzaro ichki nizolar natijasida inqirozga uchragan. Abulxayrxon oʻrniga taxtga oʻtirgan oʻgʻli Haydarxon davrida Iboqxon, Burka Sulton, Jonibek, Gerayxon, mangʻit amirlaridan Yomgʻurchi va Muso Mirzolar Oltin Oʻrda xoni Ahmadxon bilan ittifoq tuzib, Haydarxonga qarshi kurash olib borib, gʻalabaga erishganlar. Haydarxon qatl etilgan. Iboqxon va uning ittifoqchilari Abulxayrxonning qarindoshurugʻlarini va tarafdorlarini qirgʻin qilishgan. Undan faqat [[Muhammad Shayboniy|Muhammad Shayboniyxon]], uning ukasi [[Mahmud sulton|Mahmud Sulton]], Abulxayrxonning oʻgʻillari Suyunchxoʻjaxon va Koʻchkunchixon, Baxtiyor Sultonning oʻgʻli Mahdiy Sulton, Hamza Sulton va baʼzi beklargina qochib qutulgan, xolos. Oʻzbek ulusi aholisi chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan (qarang: [[Dashti Qipchoq oʻzbeklari]]). == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Sultanov T. I., Chingiz-khan i chingizidy. Sudba i vlast. Moskva, 2006. * Trepavlov V. V. Istoriya Nogayskoy Ordy. Moskva, 2002. * Akhmedov B., Gosudarstvo kochevykh uzbekov. Moskva: Vostochnaya literatura, 1965. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Turkiy davlatlar]] [[Turkum:Oʻzbek xonligi| ]] kmui5j0xzlzutmi8bwnoemc1myd860i 6271310 6271309 2026-09-15T15:25:41Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271310 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Map of the Uzbek Khanate.png|thumb|right|250px|Oʻzbek ulusi 1448-yilda]] '''Oʻzbek ulusi''' — [[Dashti Qipchoq]]ning sharqiy qismi (Janubiy Gʻarbiy Sibir)da [[Abulxayrxon]] asos solgan (1428) davlat va uning aholisi. Oʻzbek etnonimining kelib chiqishi toʻgʻrisida bir nechta tahminlar mavjud. Shaxsiy [[ism]] sifatida oʻzbek soʻzining birinchi eslatilishi XII asrga toʻgʻri keladi. Oʻzbek soʻzi Turkiy qabilalari orasida Movarounnahrda XIII asr moʻgʻullar kelguniga qadar paydo boʻlgan. XII asr arab tarixchisi [[Usoma Ibn Munqiz|Usoma ibn Munqiz]] „Taʼlim kitobida“ [[Saljuqiylar]] davrida 1115-1116-yildagi yoʻlboshlovchilaridan biri amir Oʻzbek degan [[Mosul]] hukmdori boʻlganligini taʼkidlaydi<ref>''Usama ibn Munkiz''. Kniga nazidaniya. per. Yu. I. Krachkovskogo. M. Izd-vo vostochnoy literaturi, 1958, c.134</ref>. 1221-yilda [[Afgʻoniston]]dagi Xorazmshoh Jalol ad-din Manguberdi qoʻshinlarining etakchilaridan biri Jahon Paxlavon Oʻzbek Tayi edi<ref>''Shixab addin Muxammad an-Nasavi.'' Jizneopisanie sultana Djalaladdina Mankburni. Izdanie krit. teksta, perevod s arabskogo, predislovie, kommentariy, primechaniya i ukazateli Z. M. Buniyatova. M.., 1996, c.259</ref>. Tarixchi Mutal Ermatov oʻzbek soʻzi „Oʻzlar“ urugʻi nomidan kelib chiqqan deb taxmin qilgan qilgan<ref>Ermatov M., Etnogenez i formirovanie predkov uzbekskogo naroda. Tashkent: Uzbekistan, 1968</ref>. Tarix fanlari doktori, professor R. G. Mukminova oʻzbeklarning etnik ismini [[Oʻzbekxon Sulton Muhammad|Oʻzbek xon]] nomi bilan bogʻlashga qarshi qoʻshimcha dalillar keltirgan. [[Sharofiddin Ali Yazdiy]] Oʻzbek xon davridan ancha oldin 1289-yilgi voqealar haqida xabar berib, [[Tabriz]] viloyatidagi oʻzbek qoʻshinlarining yurishini eslatib oʻtadi<ref>Istoriia narodov Uzbekistana, III, Toshkent, 1993, 39-bet</ref>. Boshqa tarixchilarning fikricha, XIV asrning 60chi yillarida, [[Dashti qipchoq]] hududida oʻzbeklar deb nomlangan koʻchmanchi turkiy qabilalarining ittifoqi tuzildi. XIV asrning 60-yillarida „oʻzbek“ etnonimi sharqiy Dasht-i-Qipchoqning butun turkiy aholisi uchun jamoaviy nomga aylandi. „Oʻzbek“ etnonimi [[Amir Temur]] davrida Movarounnahrga kirib kelgan. Buyuk shoir [[Alisher Navoiy]] (1441-1501) yozgan asarlarida „oʻzbek“ etnonimini Xuroson va Movarounnahrda tilga olgan<ref>Alisher Navoiy. Mukammal asarlar toʻplami. Yigirma tomlik. Oʻn birinchi tom. Xamsa. Saddi Iskandariy. — Toshkent, 1993. 189 bet</ref>. Poytaxti — Chimgi-Tura (hozirgi Tura) shahri 1428—46-yillarda Oʻzbek ulusiga Orol dengizining shim. qirgʻoqlaridan to Irtish daryosining oʻrta oqimlarigacha, sharqda Sarisu va Chu daryolaridan gʻarbda Yoyiq (Ural) daryosining soʻl sohillarigacha boʻlgan yerlar qaragan. Oʻzbek ulusi urugʻqabilachilik munosabatlari asosida barpo etilgan. 1431—46-yillarda Abulxayrxon Joʻjixon naslidan boʻlgan koʻpgina sultonlar (Iboqxon, Burka Sulton, Jonibek, Gerayxon, Mustafoxon)ning ayirmachilik harakatlariga barham berish uchun kurash olib borgan. XVasrning 30-yillarida [[Oltin Oʻrda]], Ok Oʻrda, Moʻʼuliston va Temuriylar saltanatida ichki nizolar kuchayib ketganidan foydalanib Abulxayrxon Oʻzbek ulusi tarkibiga hozirgi Markaziy va Sharqiy Qozogʻiston yerlarini, Sirdaryo boʻyidagi Sigʻnoq, Oqqoʻrgʻon, Arquq, Oʻzgan, Suzoq shahrilari va Xorazm viloyatini qoʻshib olgan (1431—35). 1447-yil Oʻzbek ulusining poytaxti Turadan Sigʻnoqqa koʻchirilgan. Natijada Oʻzbek ulusi temuriylarning yon qoʻshnisiga aylangan. Dehqonchilik va hunarmandchilik mahsulotlariga boʻlgan ehtiyoj ularni har yili Movarounnahrga hujum qilishiga sabab boʻlgan. Shuningdek, Oʻzbek ulusi temuriylarning oʻzaro kurashlariga aralasha boshlagan. Mas, Abulxayrxon Abu Said mirzoning Samarqand taxtini egallashiga (1451) va Ulugʻbekning nabirasi Muhammad Joʻgiyning tojtaxt uchun kurashiga (1459—60) yordam bergan. Temuriylardan Sulton [[Husayn Boyqaro]], Atouddavla, Manuchehr mirzolar Abulxayrxondan yordam soʻraganlar. Abulxayrxon vafoti (1468)dan soʻng Oʻzbek ulusi oʻzaro ichki nizolar natijasida inqirozga uchragan. Abulxayrxon oʻrniga taxtga oʻtirgan oʻgʻli Haydarxon davrida Iboqxon, Burka Sulton, Jonibek, Gerayxon, mangʻit amirlaridan Yomgʻurchi va Muso Mirzolar Oltin Oʻrda xoni Ahmadxon bilan ittifoq tuzib, Haydarxonga qarshi kurash olib borib, gʻalabaga erishganlar. Haydarxon qatl etilgan. Iboqxon va uning ittifoqchilari Abulxayrxonning qarindoshurugʻlarini va tarafdorlarini qirgʻin qilishgan. Undan faqat [[Muhammad Shayboniy|Muhammad Shayboniyxon]], uning ukasi [[Mahmud sulton|Mahmud Sulton]], Abulxayrxonning oʻgʻillari Suyunchxoʻjaxon va Koʻchkunchixon, Baxtiyor Sultonning oʻgʻli Mahdiy Sulton, Hamza Sulton va baʼzi beklargina qochib qutulgan, xolos. Oʻzbek ulusi aholisi chorvachilik va dehqonchilik bilan shugʻullangan (qarang: [[Dashti Qipchoq oʻzbeklari]]). == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Sultanov T. I., Chingiz-khan i chingizidy. Sudba i vlast. Moskva, 2006. * Trepavlov V. V. Istoriya Nogayskoy Ordy. Moskva, 2002. * Akhmedov B., Gosudarstvo kochevykh uzbekov. Moskva: Vostochnaya literatura, 1965. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Turkiy davlatlar]] [[Turkum:Oʻzbek xonligi| ]] 8mme3uvh02vb84c2bys4r2zj24dmbag 0 629330 6271469 6136860 2026-09-16T04:38:23Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271469 wikitext text/x-wiki {{Kasallik bilgiqutisi|thumb|320px||Name=Qoqshol bemor|ICD10={{ICD10|A|33}}-{{ICD10|A|35}}|ICD9={{ICD9|037}}, {{ICD9|771.3}}|ICDO=|OMIM=|MedlinePlus=000615|eMedicineSubj=emerg|eMedicineTopic=574|DiseasesDB=2829|tasvir=Opisthotonus in a patient suffering from tetanus – Painting by Sir Charles Bell – 1809.jpg|izoh=Opisthotonus – orqa va boʻyin mushaklarining tonik qisqarishi, ogʻir qoqsholda kuzatiladi. Ser Charlz Bell chizgan surat (1809-yil)}} '''Qoqshol''' (''{{lang-la|Tetanus}}'') – bu [[asab]] tizimining shikastlanishi va skelet [[Muskullar|mushaklarining]] tonik tirishishi va umumiy talvasalar (sudorogi) bilan namoyon boʻladigan sapronoz bakterial oʻtkir yuqumli [[kasallik]]. Patogenning yuqishi kontakt mexanizm orqali sodir boʻladi. * Bemor boshqalar uchun yuqumlilik xavfini tugʻdirmaydi. Kasallik oʻchogʻida epidemiologik tadbirlar oʻtkazilmaydi; * Kasallikdan keyin [[immunitet]] rivojlanmaydi; * Qoqshol infektsiyasidan soʻng tuzalib ketish yangi kasallanishdan himoya qilmaydi; * Kasallikning rivojlanishi uchun yetarli boʻlgan oz miqdordagi qoqshol [[toksinlar]]i kerakli antitana titrlarini ishlab chiqarilishini taʼminlay olmaydi. Shuning uchun qoqsholning klinik shakllari boʻlgan barcha bemorlar tashxis qoʻyilgach yoki tiklanishdan keyin darhol qoqshol [[anatoksin]]i bilan emlanishlari kerak<ref>{{Veb manbasi|url=https://med360.uz/kasalliklar/qoqshol/|sarlavha=med360.uz/qoqshol kasalligi}}</ref>. == Etiologiyasi == Qoqshol qoʻzgʻatuvchisi gram-musbat qoqshol tayoqchasidir (''{{lang-la|Clostridium tetani}}) – [[Sporalar|spora]] hosil qiluvchi anaerob sanaladi, yaʼni u kislorodsiz muhitda yashaydi. Bu uchlari dumaloq boʻlgan, uzunligi 4-8 mkm va eni 0,3-0,8 mkm, 20 tagacha uzun xivchinga ega boʻlgan harakatchan ingichka tayoqchadir.'' Qoqshol qoʻzgʻatuvchisi ubikvitar (hamma joyda yashovchi) toifasiga kiradi, ammo ayni paytda shartli [[Patogenez|patogen]] [[Mikroorganizmlar|mikroorganizm]] sanaladi. U odam va [[hayvonlar]] ichaklarining normal florasi tarkibiga kirib, u yerda xoʻjayin organizmga zarar yetkazmagan holda yashaydi va koʻpayadi. Shu sababli qoqshol [[bakteriyalar]]i bilan yuqori darajada ifloslanish qishloq xoʻjaliklari – [[Odam|inson]] va hayvon najasi bilan ifloslangan, namlik yetarli darajada boʻlgan bogʻlarda, sabzavot maydonlari, yaylovlar va boshqa joylarda uchraydi. Bakteriyalar kislorod mavjud boʻlganda va 4&nbsp;°C dan kam boʻlmagan haroratda spora hosil qiladi. Sporalar tashqi taʼsirlarga chidamli: 90&nbsp;°C gacha haroratga 2 soat, qaynatilganda 1-3 soat, quruq holatda 150&nbsp;°C gacha haroratga bardosh bera oladi, shoʻr dengiz suvida 6 oygacha yashaydi. Kislorod mavjud boʻlmaganda, 37&nbsp;°C harorat va yetarli namlik sharoitida sporslar beqaror vegetativ shaklga oʻtadi. Qoʻzgʻatuvchi qoqshol [[ekzotoksin]]i ishlab chiqarsfi, u bakterial zaharlardan biri boʻlib, kuchi boʻyicha [[botulinotoksin]]dan keyingi oʻrinda turadi. Toksin isitish, quyosh nuri, ishqorli muhit taʼsirida parchalanib ketadi. Ichak shilliq qavati orqali soʻrilmaydi, shuning uchun yutilganda xavfsiz sanaladi. == Tarixi == [[Jarohat]]lar va qoqshol rivojlanishi oʻrtasidagi bogʻliqlik [[Qadimgi Misr|Misr]], [[Qadimgi Yunoniston|Gretsiya]], [[Hindiston]] va [[Xitoy]]ning eng qadimgi [[Tamaddun|sivilizatsiyasi]] [[shifokor]]lari tomonidan qayd etilgan. Birinchi marta ushbu kasallikning [[Klinik rasm|klinik koʻrinishi]] [[Gippokrat]] tomonidan tasvirlangan, uning oʻgʻli qoqsholdan vafot etgan. Ushbu kasallikni oʻrganish bilan Kapadokiyadan [[Galen Klavdiy|Galen]], [[Selsus|Sels]], [[Kapadokiyadan Aretey|Aretey]], [[Abu Ali ibn Sino|Avitsenna]], [[Ambroise Pare]] va boshqa antik va oʻrta asrlarning mashhur shifokorlari shugʻullangan. Qoqsholni ilmiy oʻrganish [[XIX asr|<nowiki>XIX</nowiki> asrning]] ikkinchi yarmida boshlangan. Qoqsholning qoʻzgʻatuvchisi deyarli bir vaqtning oʻzida [[1883|1883 yilda]] rus [[jarroh]]i [[Monastyrskiy, Nestor Dmitrievich|N. D. Monastyrskiy]] va [[1884|1884 yilda]] nemis olimi [[Artur Nikolay|A. Nikolayer]] tomonidan topilgan. [[Mikroorganizmlar|Mikroorganizmning]] sof madaniyati [[1887|1887 yilda]] yapon [[Mikrobiologiya|mikrobiologi]] [[Kitasato Shibasaburo|S. Kitasato]] tomonidan ajratilgan, u [[1890|1890 yilda]] qoqshol [[toksin]]ini olgan va nemis [[Bakteriologiya|bakteriologi]] [[Emil von Behring|E. Bering]] bilan birgalikda [[Sarum|tetanozga qarshi sarum]] yaratgan. [[1923|1923 yilda]] fransuz [[Immunologiya|immunologi]] [[Ramon, Gaston|G.]] [[Ramon, Gaston|Ramon]] qoqshol [[anatoksin]]ini oldi, u kasallikning [[oldini olish]] uchun ishlatila boshlandi. == Tarqalganligi == [[Fayl:Tetanos.png|thumb|330x330px|Qoqsholning qayd etilgan holatlari (1990-2004). Yuqori kasallanishdan (toʻq qizil) bir nechta holatlargacha (och sariq) (och kulrang = past kasallanish]] Qoqshol kasalligi dunyoning barcha [[mintaqa]]larida uchraydi, ammo ekvatorga yaqin hududlarda kasallanish darajasi va oʻlim foizi yuqoriroq boʻladi. Qoqshol kasalligi issiq va nam iqlimli boʻlgan mamlakatlarda, [[Dezinfeksiya|dezinfektsiyalash]] vositalari, profilaktik emlashlar va umuman tibbiy yordam boʻlmagan joylarda, yaʼni [[Afrika]], [[Osiyo]] va Lotin Amerikasidagi qashshoq va rivojlanmagan mamlakatlarda keng tarqalgan. Biroq, rivojlangan mamlakatlarda ham u har yili minglab odamlarning umriga zomin boʻladi. Fasllar almashinuvi sezilari boʻlmagan mintaqalarda ([[Tropik mintaqalar|tropik]] va subtropiklarda) kasallik yil davomida kuzatiladi, moʻtadil iqlimi mamlakatlarda u mavsumiy xususiyatga ega (kechki bahor – erta kuz oraligʻida). Kasallikning tarqalgani (har 100 000 aholi boshiga): * Rivojlanayotgan mamlakatlarda 10-50 ta holat; * Majburiy immunizatsiya profilaktikasi boʻlgan mamlakatlarda 0,1-0,6 ta holat. Qoqshol holatlarining 80 foizi yangi tugʻilgan chaqaloqlarga (kindik orqali infektsiya kirishi), shuningdek, jarohatlanishlar koʻp kuzatiladigan 15 yoshgacha boʻlgan oʻgʻil bolalarga toʻgʻri keladi. Kattalar orasida qoqshol kasalligining qariyb 60 foizi qariyalarda uchraydi. Kasallanish va oʻlim holatlarining eng koʻp foizi qishloq joylarda kuzatiladi. Qoqsholda oʻlim darajasi juda yuqori (faqat quturish va oʻpka oʻlatida bundan yuqoriroqdir). Zamonaviy davolash usullari qoʻllanilganda bemorlarning 17-25% vafot etadi, hozirgi paytda bu koʻrsatkichni pnevmoniya, [[sepsis]] va bakterial toksin tufayli yurak-falaj kabi asoratlar rivojlanishi sababli kamaytirishning iloji yoq. Profilaktik emlashlar va malakali tibbiy yordam mavjud boʻlmagan hududlarda [[O'lim (Ajal)|oʻlim]] darajasi qariyb 80% ni tashkil qiladi. Yangi tugʻilgan chaqaloqlarda oʻlim darajasi 95% ga yetadi. 2010-yilda dunyoda ushbu kasallik tufayli 61 000 ga yaqin oʻlim holati qayd etilgan. Ammo, qayd qilinmagan holatlar va kasallikning sezilarli ifodalanmagan shakllari (ayniqsa, yangi tugʻilgan chaqaloqlarda) ehtimolligini hisobga olgan holda, dunyoda qoqsholdan umumiy yoʻqotishlar soni yiliga 350-400 ming kishini tashkil qilishi mumkin. == Yuqish yoʻllari == Qoʻzgʻatuvchi faqat tirik organizmning kisloroddan mahrum boʻlgan [[toʻqima]]lariga kirganda patogen xususiyatini namoyon qiladi. Ayniqsa sanchuvchi yoki chuqur choʻntaklarga ega jarohatlarda anaerobioz sharoiti hosil boʻlishi tufayli katta xavf tugʻdiradi. Qoqshol qoʻzgʻatuvchisining tushish joyiga qarab jarohatdan, infeksiyadan, [[kuyish]]dan, elektrdan shikastlanishdan, sovqotishdan va operatsiyadan soʻng; [[bachadon]] va tugʻruq yoʻllari shilliq qavatidan boshlanishiga qarab, chaqaloqlar qoqsholi, tuqqandan soʻnggi qoqshol farqlanadi. Chala homilani tashlaganda ham ushbu kasallik paydo boʻlishi mumkin<ref>{{Kitob manbasi|title=Umumiy xirurgiya 440-bet|author=Oripov O.|year=2008|publisher=Yangi asr avlodi}}</ref>. == Taʼsir qilish mexanizmi == Qoʻzgʻatuvchi qulay muhitga tushganda faol koʻpayishni va qoqshol toksinini ajratishni boshlaydi. Toksin [[periferik asab tizimi]]ning harakatlantiruvchi tolalari va qon oqimi orqali orqa, uzunchoq miyaga va miya poyasining retikulyar shakllanishiga kirib boradi. Qoqshol toksini ikki turdagi modda saqlaydi: * Tetanospazmin asab tizimiga taʼsir qilib, koʻndalang-targʻil mushaklarning tonik tirishishlarini chaqiradi; * Tetanogemolizin qondagi eritrositlarning [[gemoliz]]iga olib keladi. Mushaklarning rigidligi (tarangligi) shikastlangan oyoq-qoʻldan qarama-qarshi tomondagisiga, keyin gavda, boʻyin, boshga tarqaladi, soʻngra talvasalar paydo boʻladi. Nafas olish aʼzolari va yurak mushaklarining [[falaj]]lanishi sodir boʻlishi mumkin. == Tasnifi == '''Kasallikning tarqalish formalari quyidagilardir:''' A. Umumiy (tarqalgan): 1. Birlamchi. 2. Pastga tushuvchi. 3. Yuqoriga koʻtariluvchi (tirishish jarohatdan yuqoriga tarqaladi). Trizm belgisi paydo boʻladi. B. Mahalliy (cheklangan): 1. Qoʻl va oyoq. 2. Bosh (t. Cephaliens) miya nervlariga taʼsir qilib, mushaklarni shikastlantiradi. IX-XI juft nervlar shikastlansa tam bilish yoʻqoladi, ogʻir hollarda halqum mushaklari tirishib, tovush yoʻlini (asfikatsiya) qisadi. Baʼzida klinik manzarasi qutirishni eslatadi, shuning uchun bu kasallik „tetanus hydrophobieus“ ham deyiladi. 3. Tana qoqsholi (ichki organlar ham kiradi). 4. Cheklangan (qoʻl, tana va b.) Mahalliy qoqshol cheklangan mushaklar taʼsirida jarohat atrofida roʻyobga keladi, klinik manzarasi yengil boʻladi. Bu formasida tetanotoksin chala toʻplangan boiib, uning asosiy qismi orqa miyaning maʼlum segmentida joylashgan boʻladi. Shuning uchun tanada lokal sindrom yuzaga keladi. '''Klinik forma toʻrt bosqichda kechadi:''' 1.0’tkir (t. Vehemens). 2.Surunkali (t.lentus). 3. Klinik belgilari yorqin (t. Completus). 4.Klinik belgilari noaniq (t. Incompletus). Shuningdek, yengil, oʻrtacha va ogʻir, yashin tezligidagi formalari ham farqlanadi == Klinik manzarasi == [[Fayl:Lock-jaw_2857.jpg|link=https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9a/Lock-jaw_2857.jpg/170px-Lock-jaw_2857.jpg|right|thumb|1-rasm. Qoqshol boʻlgan bemorda trismus va [[risus sardonicus]] (istehzoli kulish)]] Boshlanishida [[bosh ogʻrigʻi]], [[charchoq]], uyqusirash belgilari namoyon boʻlib, bemor terlaydi va jarohat atrofida ogʻriq paydo boʻladi. Tonik va klonik tirishishlar paydo boʻlishi asosiy belgilardan boʻlib, chaynash mushaklari charchab trizm yuzaga keltiradi. Bu esa ogʻizni ochishni qiyinlashtiradi. Mimik mushaklar tirishib, yuzda oʻziga xos „sardonik kulgi“ („risus sardoncus“) istehzoli kulish (1-rasm) paydo boʻladi. Tirishish oʻqtin-oʻqtin boʻlgani uchun bemorni charchatadi, yengil yelvizak, tovush ham yangi tirishish holatini keltirib chiqarishi mumkin. Agar tirishish [[halqum]] va nafas mushaklarida boʻlsa, asfiksiyaga olib keladi, yengil hollarda esa oʻpka ventilyatsiyasini buzib, zotiljamga sharoit yaratadi. Harorat 42&nbsp;°C ga koʻtariladi, tomir urishi 120 dan oshishi mumkin. Yashin tezligidagi qoqshol 1-2 kunda oʻlimga olib kelishi mumkin. Qoqshol yaxshi kechganda belgilari asta-sekin kamayib bemor 14-60 kunda tuzaladi. Shuningdek, kasallikning kechki residiv formalari ham qayd qilingan. == Qoqshol alomatlari == Umumiy (yalpi) qoqshol Kasallikning 4 davri farqlanadi: inkubatsion, boshlangʻich, avj va tiklanish. ==== Inkubatsion davr ==== Odatda 8 kunni tashkil etadi, baʼzida bir necha oygacha davom etishi mumkin. Jarayonning umumiy shaklga oʻtishida infektsiya oʻchogʻi markaziy asab tizimidan qancha uzoq joylashgan boʻlsa, [[inkubatsion davr]] shuncha uzoqqa choʻziladi.<blockquote>Chaqaloqlar qoqsholining inkubatsion davri oʻrtacha 5-14 kun, baʼzan bir necha soatdan 7 kungacha davom etadi.</blockquote>Kasallikka bosh ogʻrigʻi, asabiylashish, terlash va jarohat sohasidagi mushaklarning tortishib turishi hamrohlik qilishi mumkin. Bevosita kasallik boshlanishidan oldin titroq, [[uyqusizlik]], esnash, yutinish paytida tomoq ogʻrigʻi, bel ogʻrigʻi, ishtahaning pasayishi qayd etiladi. Shuningdek inkubatsion davr hech bir klinik belgilarsiz kechishi ham mumkin. ==== Boshlangʻich davr ==== 2 kungacha davom etadi. Eng dastlabki alomat – bu infektsiya kirish joyida tortuvchi ogʻriqlar paydo boʻlishi, bu vaqtgacha yaraning toʻliq tuzalib ketishi kuzatilishi ham mumkin. Deyarli bir vaqtning oʻzida yoki 1-2 kundan keyin trizm – ogʻizni ochishni qiyinlashtiradigan chaynov mushaklarining tirishib qolishi va talvasali qisqarish paydo boʻladi. Ogʻir holatlarda tishlar qattiq jipslashadi va ogʻizni ochib boʻlmaydi. ==== Kasallikning avj olish davri ==== Oʻrtacha 8-12 kun, ogʻir holatlarda 2-3 haftagacha davom etadi. Uning davomiyligi shifokorga oʻz vaqtida murojaat qilish, oʻz vaqtida davolashning boshlanishi, bemor kasallanishdan oldin vaktsina olinganligiga bogʻliq. Chaynov mushaklarning tonik qisqarishi (''trizm'') va yuz mushaklarining spazmlari paydo boʻladi, natijada bemorda sardonik tabassum paydo boʻladi: qoshlar koʻtarilgan, ogʻiz burchaklari ikki tomonga choʻzilgan va pastga egilgan, yuz bir vaqtning oʻzida tabassum va yigʻi holatini ifodalaydi. Shundan soʻng orqa va oyoq-qoʻl mushaklari jalb qilingan holda klinik tasvir namoyon boʻla boshlaydi („opistotonus“). Halqum mushaklarining spazmlari tufayli yutinishda qiyinchilik seziladi va ensa mushaklarining rigidligi (tortilishi) kuzatiladi. Rigidlik pastga qarab tarqaladi, boʻyin, orqa, qorin va oyoq-qoʻl mushaklarini qamrab oladi. Qorin, oyoq-qoʻllarning mushaklari taranglashib, taxta kabi qattiqlashib qoladi. Baʼzida kaft va oyoq panjasidan tashqari butun tananing rigidligi qayd qilinadi. Ogʻriqli spazmlar dastlab cheklangan boʻlib, keyin bir necha soniyadan bir necha daqiqagacha davom etadi hamda katta mushak guruhlariga tarqaladi. Yengil holatlarda talvasalar kuniga bir necha marta sodir boʻladi, ogʻir holatlarda ular deyarli doimiy ravishda davom etib turadi. Talvasa oʻz-oʻzidan yoki biron tashqi taʼsir (teginish, yorugʻlik, ovoz) tufayli yuzaga keladi. Bu paytda bemorning yuzi yirik ter tomchilar bilan qoplanadi, shishadi, koʻkaradi, iztirob va ogʻriq ifodasini oladi. Muayyan mushak guruhining tortishishiga qarab, bemorning tanasi eng gʻalati holatlarga kirishi mumkin. Bemor toʻshakda yoysimon holatga kirib, yerga faqat tovon va ensasi bilan tayanadi (opistotonus). Barcha mushaklar shu qadar taranglashadiki, ularning konturlarini koʻrish mumkin boʻlib qoladi. Oyoqlari tor kabi choʻzilgan, qoʻllar tirsak qismida egilgan, mushtlar yopilgan boʻladi. Baʼzi bemorlar qorinda yotishni afzal koʻradi, biroq ularning oyoqlari, qoʻllari va boshi toʻshakka tegmaydi. Bemor qoʻrquvni boshdan kechiradi, tishlarini gʻichirlatadi, qichqiradi va ogʻriqdan nola qiladi. Talvasalar orasidagi davrda mushaklarning boʻshashishi sodir boʻlmaydi. Hush odatda saqlanib turadi. Bemorlar juda kuchli terlaydi. Turgʻun uyqusizlik paydo boʻladi. Apnoe, sianoz, asfiksiya kuzatiladi. Mushaklarning spazmi nafas olish, yutinish, defekatsiya va [[Siydik|peshob]] chiqarish, qon aylanishining buzilishi va ichki organlarda dimlanishlar rivojlanishiga, metabolizmning keskin oshishi va yurak faoliyatining yomonlashishiga yoki toʻliq toʻxtashiga olib keladi. Harorat 41-42&nbsp;°C gacha koʻtarilishi mumkin. == Oʻlim sabablari == Oʻlimning eng koʻp uchraydigan sababi nafas olish mushaklari [[spazm]]i tufayli boʻgʻilish, ikkinchi oʻrinda yurak falajligi sanaladi. Baʼzi hollarda, oʻlim sababi qoqsholdan keyin asorat sifatida rivojlanadigan [[miokard infarkti]], pnevmoniya, sepsis, oʻpka arteriyasi emboliyasi va boshqa kasalliklar tufayli sodir boʻlishi mumkin. * Brunner bosh qoqsholi yoki bulbar qoqshol – kasallikning eng ogʻir shakli boʻlib, bunda kasallik orqa miyaning yuqori qismlari va uzunchoq miyaga taʼsir qiladi. Bu shakl umumiy qoqsholning eng ogʻir klinik koʻrinishlari bilan ifodalanadi. Qoida tariqasida, bosh yoki boʻyin jarohatlari natijasida rivojlanadi. * Mahalliy qoqshol kam uchraydi, asosan ilgari emlangan odamlarda qayd qilinadi. Bu shakl butun organizmga taʼsir qilmaydigan mahalliy falajliklar bilan tavsiflanadi. Kasallik jarohat joyida mushaklarning tortilishi va spazmlari, haroratning biroz koʻtarilishi, umumiy talvasalar yoʻqligi bilan tavsiflanadi. Koʻpincha umumiy (yalpi) qoqshol shakliga oʻtadi. * Roze bosh qoqsholi. Mahalliy qoqsholning bir turi, bosh va boʻyinning shikastlanishida yuzaga keladi. Asosan jarohat tomonidagi yuz nervining falajlanishi bilan namoyon boʻladi. Umumiy qoqshol yoki Brunner bosh qoqsholiga oʻtishi mumkin. * Yangi tugʻilgan chaqaloqlar faqat umumiy qoqshol bilan ogʻriydi. == Davolash<ref>{{Kitob manbasi|title=Umumiy xirurgiya 441-bet|author=Oripov O.|publisher=Yangi asr avlodi 2008}}</ref> == Kompleks davolash usuli quyidagi maqsadni oʻz ichiga oladi: 1. Qoqshol toksini miqdorini kamaytirish va uni neytrallash. 2. Tonik va klonik tirishishlarni kamaytirish, ularni yoʻqotish. 3. Bemorning umumiy ahvolini, yurak oʻpka faoliyatini yaxshilash. 4. Ikkilamchi asoratlar ([[zotiljam]], [[sepsis]] va b.)ning oldini olish. Agar qoqshol tashxisi qoʻyilsa, 10 foiz 10 ml tiopental-natriy yoki boshqa umumiy ogʻriqsizlantirish yoʻli bilan quyidagilarni bajarish yaxshi natija beradi: 1. Jarohatni xirurgik ishlash. 2. 100000-150000 AB qoqsholga qarshi zardobni mushak ichiga yuborish va 20-30 ml 25 foiz magneziy sulfat qoʻllash. Chaqaloqlarga – 10000-20000 AB, oʻsmirlarga – 20000-80000 AB miqdor belgilangan. Zardob yuborishdan oldin albatta uni qizitish kerak. Bir kursga 200000- 300000 AB zardob lozim boʻladi. Ogʻir hollarda zardobni tomir ichiga, endolyumbal yoki suboksipital yuborish mumkin. 3. Narkotik va neyroleptiklar, mushak relaksantlari qilinadi. Tirishishga qarshi diazepam tomir ichiga 10-15 ml (kuniga 150-200 ml) geksenal ishlatiladi. Aminazin sedativ taʼsirga ega boʻlib, hushni butunlay yoʻqotmaydi, antigistamin, gangliobloqator sifatida tirishishga qarshi yaxshi natija beradi (25 foiz eritmasi 4 ml 4-5 marta kuniga). Shuningdek, resimon modda kondelfin (0,1 g 6-8 marta kuniga), diplatsin moddalari qilinadi. Nafas sistemasida ogʻir oʻzgarishlar sezilsa, mushak relaksantlari yordamida (tubokkrarin) sunʼiy nafas oldirish uskunasiga ulanib, bemorda sunʼiy ventilyatsiya oʻtkaziladi. 4. Yurak faoliyatini yaxshilovchrdori-darmonlar kamfora, kordiamin, korglyukon, glyukozaning 40 foizli eritmasi yuboriladi. 5. Infeksiyaning oldini olish tadbirlari ([[antibiotiklar]], sulfanilamidlar va b.) qunt bilan bajarilishi lozim. Bemor qorongʻilashtirilgan, shovqindan uzoq xonaga yotqiziladi, zond bilan ovqatlantiriladi, hoʻqna qilinadi, qovugʻini kateterizatsiya qilish rezina naylar bilan amalga oshiriladi. Qoqsholdan oʻlim hozirgi vaqtda ham 70-100 foizni tashkil etmoqda, uning oldini olish va muvaffaqiyatli davolash esa erta tashxis qoʻyishga bogʻliq == Asoratlari == Kasallikning avj olish davrida mushaklarning spazmlari va dimlanishlar fonida [[bronxit]], [[Zotiljam|pnevmoniya]], miokard infarkti, [[sepsis]], [[suyak]] va umurtqa pogʻonalarining avtomatik sinishi, boʻgʻimlarda turli chiqishlar, mushak va paylarning uzilishi, mushaklarni suyaklardan ajralishi, venoz tromboz, oʻpka emboliyasi, oʻpka shishi kuzatilishi mumkin. Kech muddatlarda kuzatiladigan asoratlar orasida zaiflik, taxikardiya, umurtqa deformatsiyasi, mushak va boʻgim kontrakturalari, kalla nervlarining vaqtinchalik falajligi ajratiladi. Umurtqaning kompression deformatsiyasi 2 yilgacha saqlanib turishi mumkin. Sogʻaygach kishi faqat 2 oydan keyin ishga kirishishi mumkin. Kamida 2 yil davomida u nevrolog kuzatuvida boʻlishi talab etiladi. Kamdan-kam hollarda nomaʼlum sabablarga koʻra kasallikning qaytalanishi uchraydi. == Oldini olish == Kasallikning oldini olish uch yoʻnalishda amalga oshiriladi: # Jarohatlarning oldini olish va aholi orasida sanitariya-targʻibot ishlarini olib borish. # [[Emlash]] taqvimiga binoan 3 oydan 17 yoshgacha boʻlgan barcha bolalarga qoqsholga qarshi vaktsinani kiritish orqali profilaktika. Kattalarda har 10 yilda bir marta qayta vaktsinatsiya oʻtkaziladi. # Quyidagi hollarda emlangan va emlanmagan shaxslarga shoshilinch profilaktika qoʻllash: ## Teri va shilliq qavatlarning yaxlitligi buzilgan holdagi shikastlanish va jarohatlar. ## Oshqozon-ichak traktining yaralari va operatsiyalarida. ## II-IV darajadagi kuyish va muzlashlarda. ## Tibbiy muassasalardan tashqarida tugʻruq va abortlarda. ## [[Gangrena]] yoki toʻqima nekrozlari, uzoq davom etadigan abstsess, karbunkul, oshqozon yarasi, yotoq yaralarda. ## Hayvon tishlashlarida. == Manbalar == {{manbalar}} <references /> [[Turkum:Yuqumli kasalliklar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha kasalliklar]] [[Turkum:Tibbiyot]] jldpuqs4fi1fpjah690neyzrvyxftcx 0 630426 6271526 5776598 2026-09-16T04:54:55Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271526 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Finnmark Europastraße 69 lub 2025-07-17 Kåfjord.jpg|thumb|[[Norvegiya|Norvegiyada]] tunda quyoshi]] '''Qutb kuni''' - Yerning [[Shimoliy qutb]] doirasidan shimolroqda va [[Janubiy qutb]] doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. [[Shimoliy yarimshar|Shimoliy yarim sharda]] Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi. Abvusalom Latipov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} hrnrswiwqs61azzfb23r0rh8l7bu47q 6271527 6271526 2026-09-16T04:55:07Z Sherzod11W 273619 6271527 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Finnmark Europastraße 69 lub 2025-07-17 Kåfjord.jpg|thumb|[[Norvegiya|Norvegiyada]] tunda quyoshi]] '''Qutb kuni''' - [[Yer]]<nowiki/>ning [[Shimoliy qutb]] doirasidan shimolroqda va [[Janubiy qutb]] doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. [[Shimoliy yarimshar|Shimoliy yarim sharda]] Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi. Abvusalom Latipov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} cnywdss0bbo8mr8qjp0gheakmfx4ovj 6271528 6271527 2026-09-16T04:55:15Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271528 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Finnmark Europastraße 69 lub 2025-07-17 Kåfjord.jpg|thumb|[[Norvegiya|Norvegiyada]] tunda quyoshi]] '''Qutb kuni''' - [[Yer]]<nowiki/>ning [[Shimoliy qutb]] doirasidan shimolroqda va [[Janubiy qutb]] doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. [[Shimoliy yarimshar|Shimoliy yarim sharda]] Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi. Abvusalom Latipov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} s57dblsc1mt40lhkqchugmq58oe0pfm 6271529 6271528 2026-09-16T04:55:24Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271529 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Finnmark Europastraße 69 lub 2025-07-17 Kåfjord.jpg|thumb|[[Norvegiya|Norvegiyada]] tunda quyoshi]] '''Qutb kuni''' - [[Yer]]ning [[Shimoliy qutb]] doirasidan shimolroqda va [[Janubiy qutb]] doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. [[Shimoliy yarimshar|Shimoliy yarim sharda]] Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi. Abvusalom Latipov. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} 8rqmckf89l0i4t0vudp7tum7bkqpepu 6271530 6271529 2026-09-16T04:55:41Z Sherzod11W 273619 6271530 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Finnmark Europastraße 69 lub 2025-07-17 Kåfjord.jpg|thumb|[[Norvegiya|Norvegiyada]] tunda quyoshi]] '''Qutb kuni''' - [[Yer]]ning [[Shimoliy qutb]] doirasidan shimolroqda va [[Janubiy qutb]] doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. [[Shimoliy yarimshar|Shimoliy yarim sharda]] Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi. Abvusalom Latipov. == Manbalar == {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} tb54nr5fpg6vi537y14847701ji78l9 6271531 6271530 2026-09-16T04:55:52Z Sherzod11W 273619 6271531 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Finnmark Europastraße 69 lub 2025-07-17 Kåfjord.jpg|thumb|[[Norvegiya|Norvegiyada]] tunda quyoshi]] '''Qutb kuni''' - [[Yer]]ning [[Shimoliy qutb]] doirasidan shimolroqda va [[Janubiy qutb]] doirasidan janubroqda boʻlgan sohalardagi kun. Bir sutkadan ortiq davom etadi. Bahorgi teng kunlik (21 yoki 22 mart), yaʼni Quyoshning ogʻishi 5=0° ga teng boʻlganda Yerning Shimoliy qutb doirasida Quyosh chiqadi, Qutb kuni boshlanadi va u kuzgi teng kunlikkacha (21 yoki 22 sentabr) davom etadi. Janubiy qutb doirasi ichidagi Qutb kunilari, aksincha, kuzgi teng kunliktn bahorgi teng kunlikkacha davom etadi. Quyoshning ogʻishi orta borishi bilan Shimoliy qutb atrofidagi Qutb kunili sohalar koʻlami ham ortib boradi. Soha Shimoliy qutbdan qancha uzoqda boʻlsa, Qutb kuni shuncha kech boshlanadi va kunning uzunligi shuncha kam boʻladi. Qutblarda Qutb kuni yarim yil davom etadi. [[Shimoliy yarimshar|Shimoliy yarim sharda]] Quyoshning ogʻishi maksimal (5=+23°27’) boʻlganda, yaʼni Quyoshning yozgi turish kunlari (21 yoki 22 iyun) Qutb kuni uzunligi ham maksimal boʻladi va Quyosh shu kuni botmaydi. Haqiqatda yuqorida aytilgan hodisa birmuncha boshqacharoq kuzatiladi: 1) Quyoshning chiqishi uning koʻrinma gardishi markaziga nisbatan emas, balki gardishning yuqori chegarasi koʻrinishi bilan aniqlanadi; 2) Yer atmosferasi refraksiyasining taʼsirida Quyosh haqiqiy chiqqan vaqtidan oldin chiqadi va haqiqiy botish vaqtidan keyin botadi; 3) Quyoshning ogʻishi kun davomida oʻzgarib boradi. Bularning hammasi Yerning ikkala yarim sharida sutkalarning yorugʻ qismlarini uzaytiradi va qorongʻi qismlarini qisqartiradi. Abvusalom Latipov. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} 3lzexatvwvkop0uprsna83mt28q9581 0 652173 6271804 6230570 2026-09-16T07:06:22Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271804 wikitext text/x-wiki {{Xalqaro futbol musobaqasi | tourney_name = AFC Osiyo kubogi | year = 2015 | yearr = | other_titles = Osiyo kubogi Avstraliya 2015<br> Asian cup Australia 2015 | image = 2015 AFC Asian Cup crest.png | size = 160px | alt = | caption = Osiyo kubogi 2015 logotipi | city = | country = Avstraliya | dates = 9 yanvar - 31 yanvar (23 kun) | num_teams = [[#Saralangan jamoalar|16]] | confederations = [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] | associations = 16 | venues = [[#Maydonlar|5]] | cities = 5 | champion = AUS | count = 1 | second = KOR | third = UAE | fourth = IRQ | matches = 32 | goals = 85 | attendance = {{#expr: <!--A guruhi-->25231 + 12552 + 8795 + 50276 + 48513 + 7499 +<!--B guruhi-->12078 + 12557 + 12349 + 13674 + 10871 + 18457 +<!--C guruhi-->5513 + 17712 + 7925 + 22672 + 11394 + 4841 +<!--D guruhi-->17147 + 6840 + 10808 + 22941 + 25016 + 10235 +<!--Chorak final-->23381 + 46067 + 18921 + 19094 + <!--Yarim final-->36053 + 21079 + <!--Uchinchi oʻrin uchun-->12829 + <!--Final-->76385}} | top_scorer = {{bayroq|UAE}} Ali Mabkhout<br /> (5ta gol) | player = {{bayroq|AUS}} Massimo Luongo | goalkeeper = {{bayroq|AUS}} Mathew Ryan | fair_play = {{fb|AUS}} | prevseason = {{bayroq|QAT}} [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]] | nextseason = [[Osiyo kubogi 2019 AFC|2019]] }} </noinclude> [[Fayl:2015_AFC_Asian_Cup.png|upright=1.4|thumb|AFC Osiyo kubogi 2015 musobaqasida qatnashuvchi davlatlar koʻrsatgan natijalari {{col-start}}{{col-3}}{{legend|#2b42a3|Chempion}}{{legend|#34c0be|2-oʻrin}} {{col-3}}{{legend|#269c5a|3-oʻrin}}{{legend|#81c846|4-oʻrin}} {{col-3}}{{legend|#e4e454|Chorak final}}{{legend|#b94954|Guruh bosqichi}} {{col-end}}]] '''AFC Osiyo kubogi 2015''' [[AFC Osiyo kubogi|Osiyo kubogi]]ning 16-musobaqasi hisoblanadi, [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]] (AFC) tomonidan xalqaro [[futbol]] musobaqasi sifatida oʻtkazilib kelinadi. Avstraliya 2015-yilning 9-yanvardan 31-yanvargacha ilk bora bu turnirga mezbonlik qildi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.the-afc.com/media-releases/afc-asian-cup-2015-venues-and-schedule-unveiled|title=AFC Asian Cup 2015 venues and schedule unveiled|publisher=the-afc.com}}</ref> {{nft|Avstraliya}} terma jamoasi [[AFC Osiyo kubogi 2015 finali|finalda]] {{nft|Janubiy Koreya}} terma jamoasini qoʻshimcha vaqtlarda 2-1 hisobida magʻlub etib, chempionat gʻolibi boʻldi va 2017-yilgi [[Rossiya]]da boʻlib oʻtadigan [[FIFA Konfederatsiyalar kubogi 2017|Konfederatsiyalar kubogi]]da qatnashadigan boʻldi. Avstraliya 2011-yilning 5-yanvarida rasman musobaqaning mezboni deb eʼlon qilindi. Musobaqa oʻyinlari beshta shaharning ([[Brisben]], [[Kanberra]], [[Melburn]], [[Nyukasl]] va [[Sidney]]) beshta turli oʻyingohlarida boʻlib oʻtdi. Bu musobaqaga Avstraaliya ilk bora mezbonlik qildi, hamda, ushbu musobaqa ilk bora [[Osiyo]] [[qitʼa]]sidan tashqari boshqa qitʼada boʻlib oʻtdi. Mezbon sifatida, Avstraliya musobaqada bevosita ishtirok etdi, qolgan 15 jamoa (Yaponiya va Janubiy Koreyadan tashqari, chunki ular oʻtgan Osiyo kubogi sovrinlariga ega boʻlib, yoʻllanmalarni avvaldan qoʻlga kiritgan) 2013-yilning fevralidan 2014-yilning mart oyiga qadar boʻlib oʻtadigan va 44ta jamoa ishtirok etadigan [[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi|saralash bosqichi]] orqali saralandi. == Mezbon davlatni tanlash == Avstraliya Mezbonlik huquqiga yagona davogar davlat edi va 2011-yil 5-yanvarda bu rasman tasdiqlandi.<ref>{{Veb manbasi|title=Australia's bid to host 2015 AFC Asian Cup|url=http://www.footballaustralia.com.au/article/australias-bid-to-host-2015-afc-asian-cup/1dycpy337r16q1oop27e6qcu55|publisher=footballaustralia.com.au|accessdate=2-yanvar 2015|arxivsana=2015-01-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150102064251/http://www.footballaustralia.com.au/article/australias-bid-to-host-2015-afc-asian-cup/1dycpy337r16q1oop27e6qcu55}}</ref><ref>{{Veb manbasi|title=Australia to host 2015 AFC Asian Cup|url=http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/135/950/4/index.html|publisher=[[FIFA]]|accessdate=2-yanvar 2015|archive-date=2015-01-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20150102081556/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/135/950/4/index.html}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150102081556/http://www.fifa.com/world-match-centre/news/newsid/135/950/4/index.html |date=2015-01-02 }}</ref> „Shuni maʼlum qilamizki, [[Avstraliya Futbol Federatsiyasi]]ning saʼy harakatlarini inobatga olgan holda, musobaqaga mezbonlik qilish ishtiyoqi balanligi va futbol infrastrukturasi rivojlanayotgan davlat sifatida, qadamba qadam mezbonlik qilish uchun oʻzida ishonchi oshib borishi va [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]] ham bunga rozilik bildirgani tufayli Avstraliya davlatini 2015-yilgi Osiyo kubogiga mezbonlik qilishga qodir davlat deb tan olamiz va men bundan bagʻoyatda xursandman“ degan edi OFK prezidenti, [[Muhammad bin Hammam]]<ref>{{Yangiliklar manbasi|url=http://www.the-afc.com/en/news-centre/news/32028-australia-to-host-2015-afc-asian-cup|title=Australia to host 2015 AFC Asian Cup|publisher=[[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]]|date=5 Yanvar 2011|seperator=|access-date=2014-12-30|archivedate=2014-09-25|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140925004326/http://www.the-afc.com/en/news-centre/news/32028-australia-to-host-2015-afc-asian-cup}}</ref> == Saralash == {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi}} [[Fayl:2015 AFC Asian Cup Qualification.png|thumb|200px|{{legend|#0000cc|Musobaqa qatnashchilari}} {{legend|#cc0000|Musobaqada qatnashmaydi}}]] [[Osiyo kubogi 2011 AFC]] musobaqasining birinchi, ikkinchi va uchunchi oʻrinini olgan jamoalar va 2015-yilgi musobaqa mezboni final bosqichga toʻgʻridan toʻgʻri yoʻllanma olishgan. Mezbon jamoa 2011-yilgi musobaqada 2-oʻrinni olgani uchun, 4ta avtomatik oʻrin toʻlmadi.<ref>[http://www.the-afc.com/en/afc-asian-cup-news/inside-afc-asian-cup/32914-automatic-bye-to-2015-finals-for-top-three- Automatic bye to 2015 Finals for top-three]</ref> Keyin [[AFC Chaqiruv kubogi]] shu boʻsh oʻrin uchun futboli rivojlanib kelayotgan uyishmalar oʻrtasida bellashuv oʻtkazib gʻolib jamoani final bosqichiga toʻgʻridan toʻgʻri chiqish huquqini qoʻlga kiritadilar. [[AFC 2012 Osiyo chaqiruv kubogi|2012]]-yilgi va [[AFC Chaqiruv kubogi 2014|2014]]-yilgi Osiyo chaqiruv kubogi gʻoliblari 2015-yilgi Osiyo kubogi final bosqichiga toʻgʻridan toʻgʻri yoʻllanma olishadi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.the-afc.com/en/inside-afc/676-afc-news/31494-afc-competitions-committee-|title=AFC Competitions Committee |publisher=[[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]]|date=23 Noyabr 2010|accessdate=24 Yanvar 2011}}</ref> Qolgan oʻrinlar Osiyo kubogiga saralash bosqichida ishtirok etadigan jamoalar uchun boʻsh boʻlib qolmoqda. [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]] qaroriga koʻra 20 ta terma jamoa saralash bosqichiga jalb etildi va ular 4 tadan 5 ta guruhga boʻlindilar. Har bir guruhning 1 va 2-oʻrinlari hamda 5 ta guruh ichidagi eng yaxshi natijaga ega boʻlgan 1 ta 3-oʻrin final bosqichga yoʻllanma olishadi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.the-afc.com/en/media-releases/40287-afc-asian-cup-australia-2015-preliminary-draw-results|title=AFC Asian Cup Australia 2015™ preliminary draw results|publisher=the-afc.com|date=9 Oktabr 2012|access-date=2014-12-30|archive-date=2012-10-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20121013000935/http://www.the-afc.com/en/media-releases/40287-afc-asian-cup-australia-2015-preliminary-draw-results}}</ref> === Saralangan jamoalar === Quyidagi 16ta terma jamoalar musobaqaga saralandilar. {| class="wikitable sortable" style="text-align: left;" |- ! Jamoa ! Saralash<br />usuli ! Saralangan<br />kuni ! Turnirda oldingi ishtiroklari^{'''[[#1|1]]'''} |- | {{fb|AUS}} || {{Sort|*Mezbonlar|Mezbon}}^{'''[[#1|1]]'''} || {{Sort|01|5-yanvar 2011}} || {{Sort|02|2}} ([[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|JPN}} || {{Sort|111|[[Osiyo kubogi 2011 AFC]] gʻolibi}} || {{Sort|02|25-yanvar 2011}} || {{Sort|07|7}} ([[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], '''[[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]]''', [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], '''[[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]]''', '''[[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]]''', [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], '''[[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]''') |- | {{fb|KOR}} || {{Sort|112|[[Osiyo kubogi 2011 AFC]] 3-oʻrini}} || {{Sort|03|28-yanvar 2011}} || {{Sort|12|12}} ('''[[Osiyo kubogi 1956 AFC|1956]]''', '''[[Osiyo kubogi 1960 AFC|1960]]''', [[Osiyo kubogi 1964 AFC|1964]], [[Osiyo kubogi 1972 AFC|1972]], [[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]], [[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]], [[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|PRK}} || {{Sort|113|[[AFC 2012 Osiyo chaqiruv kubogi|AFC Chaqiruv kubogi 2012]] gʻolibi}} || {{Sort|04|19-mart 2012}} || {{Sort|03|3}} ([[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]], [[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|BHR}} || {{Sort|114|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#D guruhi|D guruhi]] 1-oʻrini}} || {{Sort|05|15-noyabr 2013}} || {{Sort|04|4}} ([[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|UAE}} || {{Sort|115|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#E guruhi|E guruhi]] 1-oʻrini}} || {{Sort|06|15-noyabr 2013}} || {{Sort|08|8}} ([[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]], [[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]], [[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]], [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|KSA}} || {{Sort|116|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#C guruhi|C guruhi]] 1-oʻrini}} || {{Sort|07|15-noyabr 2013}} || {{Sort|08|8}} ('''[[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]]''', '''[[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]]''', [[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]], '''[[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]]''', [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|OMA}} || {{Sort|117|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#A guruhi|A guruhi]] 1-oʻrini}} || {{Sort|08|19-noyabr 2013}} || {{Sort|02|2}} ([[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]]) |- | {{fb|UZB}} || {{Sort|118|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#E guruhi|E guruhi]] 2-oʻrini}} || {{Sort|09|19-noyabr 2013}} || {{Sort|05|5}} ([[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|QAT}} || {{Sort|119|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#D guruhi|D guruhi]] 2-oʻrini}} || {{Sort|10|19-noyabr 2013}} || {{Sort|08|8}} ([[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]], [[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]], [[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|IRN}} || {{Sort|120|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#B guruhi|B guruhi]] 1-oʻrini}} || {{Sort|11|19-noyabr 2013}} || {{Sort|12|12}} ('''[[Osiyo kubogi 1968 AFC|1968]]''', '''[[Osiyo kubogi 1972 AFC|1972]]''', '''[[Osiyo kubogi 1976 AFC|1976]]''', [[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]], [[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]], [[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]], [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|KUW}} || {{Sort|121|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#B guruhi|B guruhi]] 2-oʻrini}} || {{Sort|12|19-noyabr 2013}} || {{Sort|09|9}} ([[Osiyo kubogi 1972 AFC|1972]], [[Osiyo kubogi 1976 AFC|1976]], '''[[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]]''', [[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]], [[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|JOR}} || {{Sort|122|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#A guruhi|A guruhi]] 2-oʻrini}} || {{Sort|13|4-fevral 2014}} || {{Sort|02|2}} ([[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|IRQ}} || {{Sort|123|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#C guruhi|C guruhi]] 2-oʻrini}} || {{Sort|14|5-mart 2014}} || {{Sort|07|7}} ([[Osiyo kubogi 1972 AFC|1972]], [[Osiyo kubogi 1976 AFC|1976]], [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], '''[[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]]''', [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|CHN}} || {{Sort|124|[[AFC Osiyo kubogi 2015 saralash bosqichi#Uchinchi oʻrinli jamoalar reytingi|Eng yaxshi 3-oʻrin]]}} || {{Sort|15|5-mart 2014}} || {{Sort|10|10}} ([[Osiyo kubogi 1976 AFC|1976]], [[Osiyo kubogi 1980 AFC|1980]], [[Osiyo kubogi 1984 AFC|1984]], [[Osiyo kubogi 1988 AFC|1988]], [[Osiyo kubogi 1992 AFC|1992]], [[Osiyo kubogi 1996 AFC|1996]], [[Osiyo kubogi 2000 AFC|2000]], [[Osiyo kubogi 2004 AFC|2004]], [[Osiyo kubogi 2007 AFC|2007]], [[Osiyo kubogi 2011 AFC|2011]]) |- | {{fb|PLE}} || {{Sort|125|[[AFC Chaqiruv kubogi 2014]] gʻolibi}} || {{Sort|16|30-may 2014}} || 0 (debyut) |} '''Qalin''' raqamlarda yozilganligi oʻsha yili chempion boʻlganligini bildiradi. === Oxirgi qurʼa === [[Fayl:Sydney Opera House, botanic gardens 1.jpg|thumb|right|Qurʼa marasomi [[Sidney opera teatri]]da boʻlib oʻtdi.]] Musobaqa uchun qurʼa tashlash 2014-yilning 26-martida [[Sidney opera teatri]]da boʻlib oʻtdi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.the-afc.com/asian-cup-2015/afc-asian-cup-draw-set-for-march-26-at-sydney-opera-house|title=AFC Asian Cup draw set for March 26 at Sydney Opera House|publisher=AFC|date=6-dekabr 2013}}</ref> 16ta terma jamoalar guruh bosqichi uchun 4ta guruhlarga ajratildi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.afcasiancup.com/news/en/afc-asian-cup-groups-decided/182xrxxa3z9ve1pbb6ddwncp5h|title=AFC Asian Cup Groups Decided|publisher=Asian Football Confederation|date=26-mart 2014|accessdate=2014-12-30|archivedate=2014-03-28|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140328212924/http://www.afcasiancup.com/news/en/afc-asian-cup-groups-decided/182xrxxa3z9ve1pbb6ddwncp5h}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140328212924/http://www.afcasiancup.com/news/en/afc-asian-cup-groups-decided/182xrxxa3z9ve1pbb6ddwncp5h |date=2014-03-28 }}</ref> Jamoalar 4ta savatchalarga 2014-yil mart oyidagi [[FIFA Dunyo reytingi|FIFA reytingida]] tutgan oʻrniga qarab taqsimlandi, Avstraliya mezbon sifatida avtomatik tarzda 1-savatchaning A1 pozitsiyasidan oʻrin egalladi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.the-afc.com/asian-cup-2015/asian-cup-2015-draw-mechanism-revealed|title=Asian Cup 2015 draw mechanism revealed|publisher=AFC|date=17-mart 2014}}</ref> Qurʼa vaqtida [[AFC Chaqiruv kubogi 2014]] musobaqasi gʻolibi aniqlanmagan edi, shu bois uning oʻrni toʻgʻridan toʻgʻri 4-savatchaga joylandi. {| class="wikitable" style="width:98%;" |- !width=25%|1-savatcha !width=25%|2-savatcha !width=25%|3-savatcha !width=25%|4-savatcha |- | {{fb|AUS}} (63) ''(mezbon)''<br /> {{fb|IRN}} (42)<br /> {{fb|JPN}} (48)<br /> {{fb|UZB}} (55) | {{fb|KOR}} (60)<br /> {{fb|UAE}} (61)<br /> {{fb|JOR}} (66)<br /> {{fb|KSA}} (75) | {{fb|OMA}} (81)<br /> {{fb|CHN}} (98)<br /> {{fb|QAT}} (101)<br /> {{fb|IRQ}} (103) | {{fb|BHR}} (106)<br /> {{fb|KUW}} (110)<br /> {{fb|PRK}} (133)<br /> {{fb|PLE}} (167) |} == Maydonlar == === Stadionlar === 2015-yilgi Osiyo kubogi uchun 5 ta [[Sidney]], [[Melburn]], [[Brisben]], [[Kanberra]] va [[Nyukasl]] mezbon shaharlar va 5 ta maydonlar<ref name="Venues and Match Schedule">{{Veb manbasi|title=Venues and Match Schedule|url=http://www.footballaustralia.com.au/site/_content/document/00001214-source.pdf|publisher=footballaustralia.com.au|accessdate=27 Mart 2013}}</ref> 2013-yilning 27-martida eʼlon qilindi. {{Clear}} <center> {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- ! [[Sidney]] ! [[Nyukasl]] ! [[Brisben]] |- | [[Avstraliya stadioni]] | [[Nyukasl xalqaro sportlar markazi|Nyukasl stadioni]] | [[Suncorp stadioni]] |- | Sigʻimi: '''84,000''' | Sigʻimi: '''33,000''' | Sigʻimi: '''52,500''' |- | [[Fayl:Sydney-Galaxy-homebush.jpg|200px]] | [[Fayl:Ausgrid Stadium.jpg|200px]] | [[Fayl:Suncorpstadium071006-asrJPG|200px]] |- ! [[Kanberra]] !rowspan=8 colspan=2|{{JoyXarita+ |float=middle|Avstraliya |width=400 |caption= |places= {{JoyXarita~ |Braziliya |lat=-14.9 |long=-34.01 |label=[[Brisben]] |position=left}} {{JoyXarita~ |Braziliya |lat=-20.9 |long=-35.1 |label=[[Nyukasl]] |position=left }} {{JoyXarita~ |Braziliya |lat=-22.1 |long=-35.9 |label=[[Sidney]] |position=left }} {{JoyXarita~ |Braziliya |lat=-23.78 |long=-37.85 |label=[[Kanberra]] |position=left }} {{JoyXarita~ |Braziliya |lat=-26.8 |long=-41.9 |label=[[Melburn]] |position=left }} }} |- | [[Kanberra stadioni]] |- | Sigʻimi: '''25,011''' |- | [[Fayl:BruceStadium19032005.JPG|200px]] |- ! [[Melburn]] |- | [[Melburn toʻrtburchakli stadioni]] |- | Sigʻimi: '''30,050''' |- | [[Fayl:Backofamipark.JPG|200px]] |} </center> === Chiptalar === Chiptalar Osiyo Futbol Konfederatsiyasi rasmiy veb-sayti orqali sotildi yoki 16ta finalchi jamoalar assotsiatsiyalari tomonidan taqsimlandi. 31ta oʻyinga 500,000 dona chiptalar sotuvga chiqarildi.<ref name=twgticketing>{{Veb manbasi|title=Publicity blitz set to boost Asian Cup attendances|url=http://theworldgame.sbs.com.au/article/2014/11/25/publicity-blitz-set-boost-asian-cup-attendances|publisher=theworldgame.sbs.com.au|accessdate=8-dekabr 2014}}</ref> Musobaqa davomida 45,000 dan ortiq xorijiy sayyohlar tashrif buyurishi bashorat qilindi.<ref>{{Veb manbasi|title=Qualifying for AFC Asian Cup Australia 2015 begins|url=http://www.footballaustralia.com.au/news-display/qualifying-for-afc-asian-cup-australia-2015-begins/60164|publisher=footballaustralia.com.au|accessdate=8-dekabr 2014|archive-date=2014-12-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20141214072904/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/qualifying-for-afc-asian-cup-australia-2015-begins/60164}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141214072904/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/qualifying-for-afc-asian-cup-australia-2015-begins/60164 |date=2014-12-14 }}</ref> Chiptalar 15 dollardan (guruh oʻyinlarida darvozani orqa qismidagi oʻrindiqlar uchun) 150 dollargacha (final uchrashuvida asosiy oʻrindiqlar uchun) farq qiladi. Alohida oʻyin chiptalari bilan bir qatorda muhlislar bitta Maxsus oʻyingohda boʻlib oʻtadigan barcha oʻyinlarni tomosha qilish uchun paketlarni sotib olish huquqiga ega boʻldilar.<ref>{{Veb manbasi|title=Tickets|url=http://www.afcasiancup.com/ticketshome/en/|publisher=afcasiancup.com|accessdate=18-noyabr 2014|archive-date=2015-01-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20150112021828/http://www.afcasiancup.com/ticketshome/en}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150112021828/http://www.afcasiancup.com/ticketshome/en |date=2015-01-12 }}</ref> === Terma jamoa tayanch lagerlari === Oʻyinlar orasida har bir terma jamoa oʻz tayanch lagerlariga ega boʻlishadi. 27ta potensial joylarning ilk roʻyxatidan, milliy assotsiatsiyalar 2014-yilda oʻz joylarini tanlab olishgan edi.<ref>{{Veb manbasi|title=27 more cities keen to join Asian Cup party|url=http://www.footballaustralia.com.au/news-display/27-more-cities-keen-to-join-Asian-Cup-party/79143|publisher=footballaustralia.com.au|accessdate=18-noyabr 2014|archive-date=2014-11-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20141129061217/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/27-more-cities-keen-to-join-Asian-Cup-party/79143}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141129061217/http://www.footballaustralia.com.au/news-display/27-more-cities-keen-to-join-Asian-Cup-party/79143 |date=2014-11-29 }}</ref> Turnir davomida jamoalar oʻsha joylarda mashgʻulotlar oʻtkazishadi va yashashadi, oʻyinlarga oʻz joylaridan sayohat qilishadi.<ref>{{Veb manbasi|title=2015 Asian Cup|url=http://www.nswtaxi.org.au/sites/default/files/20141109%20-%20MED%20-%20Stakeholder%20update.pdf|publisher=nswtaxi.org.au|accessdate=25-noyabr 2014|archivedate=2015-09-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150930080823/http://www.nswtaxi.org.au/sites/default/files/20141109%20-%20MED%20-%20Stakeholder%20update.pdf}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150930080823/http://www.nswtaxi.org.au/sites/default/files/20141109%20-%20MED%20-%20Stakeholder%20update.pdf |date=2015-09-30 }}</ref> <center> {| class="wikitable sortable" style="text-align: center; border-right:none; border-bottom:none;" |- !Jamoa!!Yetib kelish!!Oxirgi oʻyin!!Tayanch lageri!!Guruh bosqichi maydonlari!!ChF maydonlari!!YF maydonlari!!Final maydoni |- |align=left|{{fb|AUS}}||29-dekabr||31-yanvar||[[Sidney]]||Melburn, Sidney & Brisben||Brisben||Nyukasl||Sidney |- |align=left|{{fb|BHR}}||22-dekabr||19-yanvar||[[Ballarat]]<ref>[http://www.ballarat.vic.gov.au/news/may-2014/ballarat-secures-2015-afc-asia-cup-team.aspx City of Ballarat Press Release]</ref>||Melburn, Kanberra & Sidney||—||—||— |- |align=left|{{fb|CHN}}||29-dekabr||22-yanvar||[[Sidney]]||Brisben & Kanberra||Brisben||—||— |- |align=left|{{fb|IRN}}||31-dekabr||23-yanvar||[[Sidney]]||Melburn, Sidney & Brisben||Kanberra||—||— |- |align=left|{{fb|IRQ}}||1-yanvar||30-yanvar||[[Kanberra]]||Brisben & Kanberra||Kanberra||Sidney||Nyukasl |- |align=left|{{fb|JPN}}||3-yanvar||23-yanvar||[[Cessnock, Yangi Janubiy Uels|Cessnock]]||Nyukasl, Brisben & Melburn||Sidney||—||— |- |align=left|{{fb|JOR}}||23-dekabr||20-yanvar||[[Nyukasl]]||Brisben & Melburn||—||—||— |- |align=left|{{fb|KUW}}||18-dekabr||17-yanvar||[[Queanbeyan]]||Melburn, Kanberra & Nyukasl||—||—||— |- |align=left|{{fb|PRK}}||15-dekabr||18-yanvar||[[Kanberra]]||Sidney, Melburn & Kanberra||—||—||— |- |align=left|{{fb|OMA}}||28-dekabr||17-yanvar||[[Sidney]]||Kanberra, Sidney & Nyukasl||—||—||— |- |align=left|{{fb|PLE}}||2-yanvar||20-yanvar||[[Brisben]]||Nyukasl, Melburn & Kanberra||—||—||— |- |align=left|{{fb|QAT}}||28-dekabr||19-yanvar||[[Kanberra]]||Kanberra & Sidney||—||—||— |- |align=left|{{fb|KSA}}||26-dekabr||18-yanvar||[[Brisben]]||Brisben & Melburn||—||—||— |- |align=left|{{fb|KOR}}||27-dekabr||31-yanvar||[[Brisben]]||Kanberra & Brisbane||Melburn||Sidney||Sidney |- |align=left|{{fb|UAE}}||26-dekabr||30-yanvar||[[Gold Coast]]||Kanberra & Brisben||Sidney||Nyukasl||Nyukasl |- |align=left|{{fb|UZB}}||3-yanvar||22-yanvar||[[Melburn]]||Sidney, Brisben & Melburn||Melburn||—||— |} </center> == Translyatsiya == Musobaqa oʻyinlari butun dunyoning 100 dan ortiq TV kanallari orqali jonli efirda namoyish etiladi.<ref name=acbroadcasters>{{Veb manbasi|title=Official broadcasters|url=http://www.afcasiancup.com/about/en/272h8qys4k7f1xd17dphsiujc|publisher=afcasiancup.com|accessdate=1-dekabr 2014|archive-date=2014-12-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20141205180634/http://www.afcasiancup.com/about/en/272h8qys4k7f1xd17dphsiujc}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20141205180634/http://www.afcasiancup.com/about/en/272h8qys4k7f1xd17dphsiujc |date=2014-12-05 }}</ref> 800,000,000 nafar,<ref name=twgticketing/> hamda, TV orqali 2,5 milliard odamlar ushbu turnirni kuzatib borishi moʻljallangan.<ref>{{Veb manbasi|title=Sydney and Newcastle to host 10 countries in AFC Asian Cup pool matches|url=http://www.destinationnsw.com.au/news-and-media/media-releases/sydney-and-newcastle-to-host-10-countries-in-afc-asian-cup-pool-matches|publisher=destinationnsw.com.au|accessdate=8-dekabr 2014}}</ref> Quyida ushbu musobaqani yoritish uchun litsenziyaga ega boʻlgan kanallar bilan tanishing. {|class="wikitable" |- !Hudud !Kanal !Man |- |{{flagicon|Arab League}} [[Arab ligasi]] |'''beIN Sports''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |Osiyo Tinch okeani hududi |'''Fox International Channels''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{AUS}} |'''Fox Sports''', '''ABC''' |<ref>{{Veb manbasi|title=ABC, FOX SPORTS, Asian Cup LOC and FFA announce deal for free to air broadcast of Asian Cup Football|url=http://about.abc.net.au/press-releases/abc-fox-sports-asian-cup-loc-and-ffa-announce-deal-for-free-to-air-broadcast-of-asian-cup-football/|publisher=abc.net.au.com.au|accessdate=28-oktabr 2014}}</ref> |- |{{BRA}} |'''SporTV''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{CHN}} |'''CCTV''' |<ref name=tsmplay>{{Veb manbasi|title=Channels Telecasting Asian Cup 2015|url=http://www.tsmplay.com/football/tv-channels-broadcasting-asian-cup/|publisher=tsmplay.com|accessdate=22-noyabr 2014|archivedate=2014-11-29|archiveurl=https://web.archive.org/web/20141129070239/http://www.tsmplay.com/football/tv-channels-broadcasting-asian-cup/}}</ref> |- |{{EUR}} |'''Eurosport''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{HKG}} |'''Now TV''' |<ref name=tsmplay /> |- |{{IND}} |'''Sony SIX''' |<ref name=tsmplay /> |- |{{IDN}} |'''Sindo TV''' |<ref name=tsmplay /> |- |{{IRN}} | '''IRIB''' |<ref name=tsmplay /> |- |{{JPN}} |'''NHK''', '''TV Asahi''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{MYS}} |'''TV 3''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{NZL}} |'''Sky Sport''' |<ref name=tsmplay /> |- |[[Shimoliy Amerika]] |'''ONE World Sports''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{RSA}} |'''SABC''' |<ref name=tsmplay /> |- |{{KOR}} |'''KBS''', '''SBS''', '''MBC''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{THA}} |'''Channel 7''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{PHI}} |'''ABS-CBN Sports+Action''' |<ref name=acbroadcasters/> |- |{{UZB}} |'''SPORT''' |<ref name=tsmplay /> |} == Koptok == 2014-yil 1-oktabrda 2015-yilgi Osiyo kubogining oʻyin koptogi [[Nike]] Ordem 2 eʼlon qilindi. Koptok sirtida turnirning anʼanaviy ranglari tasvirlangan. Asosiy oq rangdagi toʻp sirti yaqqol qizil rangdagi grafik bezak va yaxshiroq koʻrinishi uchun sariq rangdagi hoshiyalar ham tasvirlangan. Shuningdek, koptokda musboaqa logotipi hamda Nike kompaniyasi emblemasi qora Swoosh tasvirlangan. Koptok toʻgʻri uchish, aniqlik va nazoratlarni inobatga olib yasalgan, hamda, Nike Aerowtrac oʻyiqlari va mikro-tekstura qoplamalari bilan ishlab chiqarilgan. Nike RaDaR (Rapid Decision and Response) koptokni tez uchishi uchun noyob grafik qatlamlardan foydalangan, optimal tegishi uchun 3 qatlamli sintetikadan yasalgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Nike 2015 AFC Asian Cup Ball Unveiled|url=http://www.footyheadlines.com/2014/11/nike-2015-afc-asian-cup-ball.html|publisher=footyheadlines.com|accessdate=23-noyabr 2014}}</ref> == Hakamlar == 2015-yilning 1-yanvarida AFC musobaqaga yon hakamlar bilan birga 40ta [[hakam]]larni, 3ta zaxira hakamlarini va 4ta zaxira hakamlarining assistentlarini chaqirdilar. Uchtadan tashkil topgan hakamlar brigadasi (bunday jamoalar 11ta) vatandoshlari bilan kelishgan: bitta asosiy hakam va ikkita yon hakamlari. Qolgan zaxira hakamlari ham uchrashuvlarni boshqarishda asosiy hakamlarga koʻmaklashadilar.<ref>{{Veb manbasi|title=2015 AFC Asian Cup (Australia) - selected officials|url=http://refereesfifa.blogspot.com.au/2015/01/2015-afc-asian-cup-australia-selected.html|publisher=refereesfifa.com.au|accessdate=2-yanvar 2015-yil}}</ref> Shuningdek, musobaqa oʻyinlarini [[Yangi Zelandiya]]dan hakamlar brigadasi boshqarib boradi, garchi, Yangi Zelandiya [[Okeaniya Futbol Federatsiyasi]] aʼzosi boʻlishiga qaramasdan. {| class="wikitable" |- ! Hakamlar !colspan="2"| Yon hakamlar |- | {{bayroq|AUS}} Ben Williams | {{bayroq|AUS}} Matthew Cream | {{bayroq|AUS}} Paul Cetrangolo |- | {{bayroq|AUS}} Chris Beath | {{bayroq|UZB}} Jahongir Saidov | {{bayroq|HKG}} Chow Chun Kit |- | {{bayroq|BHR}} Nawaf Shukralla | {{bayroq|BHR}} Yaser Tulefat | {{bayroq|BHR}} Ebrahim Saleh |- | {{bayroq|IRN}} Alireza Faghani | {{bayroq|IRN}} Reza Sokhandan | {{bayroq|IRN}} Mohammad Reza Abolfazli |- | {{bayroq|JPN}} Ryuji Sato | {{bayroq|JPN}} Toru Sagara | {{bayroq|JPN}} Toshiyuki Nagi |- | {{bayroq|KOR}} Kim Dong-Jin | {{bayroq|KOR}} Jeong Hae-Sang | {{bayroq|KOR}} Yang Byoung-Eun |- | {{bayroq|NZL}} Peter OʻLeary | {{bayroq|NZL}} Jan-Hendrik Hintz | {{bayroq|NZL}} Mark Rule |- | {{bayroq|OMA}} Abdullah Al Hilali | {{bayroq|OMA}} Hamad Al-Mayahi | {{bayroq|OMA}} Abu Bakar Al Amri |- | {{bayroq|QAT}} Abdulrahman Abdou | {{bayroq|QAT}} Taleb Al-Marri | {{bayroq|QAT}} Ramzan Al-Naemi |- | {{bayroq|KSA}} Fahad Al-Mirdasi | {{bayroq|KSA}} Badr Al-Shumrani | {{bayroq|KSA}} Abdulla Al Shalwai |- | {{bayroq|UAE}} Abdulla Hassan Mohamed | {{bayroq|UAE}} Mohamed Al Hammadi | {{bayroq|UAE}} Hasan Al Mahri |- | {{bayroq|UZB}} [[Ravshan Ermatov]] | {{bayroq|UZB}} Abduhamidullo Rasulov | {{bayroq|KGZ}} Bahodir Qoʻchqorov |} {| class="wikitable" |- ! Zahira hakamlari !colspan="2"| Zahira hakamlari assistentlari |- | {{bayroq|JPN}} Yudai Yamamoto | {{bayroq|JPN}} Akane Yagi | {{bayroq|IRQ}} Najah Raham Rashid |- | {{bayroq|MAS}} Mohd Amirul Izwan | {{bayroq|MAS}} Mohd Yusri Muhamad | {{bayroq|MAS}} Azman Ismail |- | {{bayroq|SIN}} Muhammad Taqi Al-Jaafari | {{bayroq|SIN}} Jeffrey Goh | {{bayroq|UAE}} Ammar Al-Jeneibi |- | {{bayroq|SRI}} Hettikamkanamge Perera | {{bayroq|SRI}} Palitha Hemathunga | |} == Tarkiblar == {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 jamoalar tarkiblari}} Har bir terma jamoa 2014-yilning 30-dekabriga qadar 23ta futbolchini (3tasi darvozabon) tanlab taqdim etishlari lozim boʻldi.<ref name="regulations">{{Veb manbasi|url=http://www.afcasiancup.com/i/AsianCup/img/pdfs/2015_Competition_Regulations.pdf|title=Competition Regulations – AFC Asian Cup Australia 2015|accessdate=2015-01-02|archivedate=2015-04-18|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150418040731/http://www.afcasiancup.com/i/AsianCup/img/pdfs/2015_Competition_Regulations.pdf}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150418040731/http://www.afcasiancup.com/i/AsianCup/img/pdfs/2015_Competition_Regulations.pdf |date=2015-04-18 }}</ref> == Guruh bosqichi == Oʻyinlar jadvali 2013-yil 27-martda eʼlon qilingan.<ref name="Venues and Match Schedule"/><ref name="schedule">{{Veb manbasi|url=http://www.the-afc.com/en/component/jdownloads/finish/75/94.html|title=Match Schedule AFC Asian Cup Australia 2015|publisher=AFC}}</ref> Har bir guruhning 1 va 2-oʻrinlari pley-off bosqichiga chiqadi. {{anchor|Taybreyklar}} ;Taybreyklar Guruhdagi har bir jamoa quyidagicha reytinglanadi: # guruhdagi barcha oʻyinlarda olingan ochkolar; # guruhdagi barcha oʻyinlarda erishilgan toʻplar farqi; # guruhdagi barcha oʻyinlarda kiritilgan gollar soni; Agar ikki yoki undan ortiq terma jamoalar yuqoridagi asosiy 3 ta mezonlar boʻyicha teng kelsalar, unda ular yana mana bunday mezonlar boʻyicha saralanadi: # guruh bahslarida jamoalar oʻrtasida olingan ochkolar; # guruh bahslarida jamoalar oʻrtasidagi erishilgan toʻplar farqi; # guruh bahslarida jamoalar oʻrtasida kiritilgan gollar soni; # [[penaltilar seriasi]] agar ikki terma jamoa qatnashgan va har ikki jamoa maydonda boʻlgan taqdirda; # guruh baxslarida olingan sariq va qizil kartochkalar soni; # OFK Tashkiliy Qoʻmitasi tomonidan qur’a tashlash orqali; {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=2|Guruh stoli uchun kalit ranglar |- |bgcolor=#ccffcc style="width: 20px;"| |align=left|Guruhning 1 va 2-oʻrinlari [[#Pley-off bosqichi|pley-off bosqichiga]] chiqqan |} === A guruhi === {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi}} {{AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi jadvali}} {| style="width:100%" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |9-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|AUS}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi#Avstraliya - Quvayt|4-1]] ||{{fb|KUW}}|| [[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |- |10-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|KOR}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi#Janubiy Koreya - Ummon|1-0]] ||{{fb|OMA}}|| [[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |- |13-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|KUW}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi#Quvayt - Janubiy Koreya|0-1]]||{{fb|KOR}}|| [[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|OMA}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi#Ummon - Avstraliya|0-4]]||{{fb|AUS}}|| [[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |- |17-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|AUS}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi#Avstraliya - Janubiy Koreya|0-1]] ||{{fb|KOR}}|| [[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|OMA}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 A guruhi#Ummon - Quvayt|1-0]] ||{{fb|KUW}}|| [[Nyukasl xalqaro sportlar markazi|Nyukasl stadioni]], [[Nyukasl]] |} === B guruhi === {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi}} {{AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi jadvali}} {| style="width:100%" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |10-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|UZB}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi#Oʻzbekiston - Shimoliy Koreya|1-0]]||{{fb|PRK}}|| [[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|KSA}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi#Saudiya Arabistoni - Xitoy|0-1]]||{{fb|CHN}}|| [[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |- |14-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|PRK}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi#Shimoliy Koreya - Saudiya Arabistoni|1-4]]||{{fb|KSA}}|| [[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|CHN}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi#Xitoy - Oʻzbekiston|2-1]] ||{{fb|UZB}}|| [[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |- |18-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|UZB}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi#Oʻzbekiston - Saudiya Arabistoni|3-1]] ||{{fb|KSA}}||[[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|CHN}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 B guruhi#Xitoy - Shimoliy Koreya|2-1]] ||{{fb|PRK}}||[[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |} === C guruhi === {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi}} {{AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi jadvali}} {| style="width:100%" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |11-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|UAE}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi#BAA - Qatar|1-0]]||{{fb|QAT}}|| [[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|IRN}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi#Eron - Bahrayn|2-0]]||{{fb|BHR}}|| [[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |- |15-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|BHR}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi#Bahrayn - BAA|1-2]]||{{fb|UAE}}|| [[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|QAT}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi#Qatar - Eron|0-1]]||{{fb|IRN}}||[[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |- |19-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|IRN}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi#Eron - BAA|1-0]] ||{{fb|UAE}}||[[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|QAT}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 C guruhi#Qatar - Bahrayn|1-2]] ||{{fb|BHR}}||[[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |} === D guruhi === {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi}} {{AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi jadvali}} {| style="width:100%" cellspacing="1" |- !width=25%| !width=10%| !width=25%| |- |12-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|JPN}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi#Yaponiya - Falastin|4-0]]||{{fb|PLE}}||[[Nyukasl xalqaro sportlar markazi|Nyukasl stadioni]], [[Nyukasl]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|JOR}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi#Iordaniya - Iroq|0-1]]||{{fb|IRQ}}||[[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |- |16-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|PLE}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi#Falastin - Iordaniya|1-5]]||{{fb|JOR}}||[[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|IRQ}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi#Iroq - Yaponiya|0-1]]||{{fb|JPN}}||[[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |- |20-yanvar 2015 |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|JPN}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi#Yaponiya - Iordaniya|2-0]] ||{{fb|JOR}}||[[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |- style=font-size:90% |align=right|{{fb-rt|IRQ}}||align=center|[[AFC Osiyo kubogi 2015 D guruhi#Iroq - Falastin|2-0]] ||{{fb|PLE}}||[[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |} == Pley-off bosqichi == {{asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi}} Agar lozim boʻlib qolsa, pley-off bosqichida gʻolibni aniqlash uchun qoʻshimcha vaqt va penaltilar seriyasini amalga oshirishi mumkin. {{Round8-with_third <!--Sana-Joy/Jamoa 1/Hisob 1/Jamoa 2/Hisob 2 --> <!-- chorak final --> |22-yanvar – [[Melburn]] |'''{{fb|KOR}}''' ([[Qoʻshimcha vaqt (sport)|q.v]]) |'''2'''|{{fb|UZB}} |0 |23-yanvar – [[Sidney]] |{{fb|IRN}} |3 (6)|'''{{fb|IRQ}}''' ([[penaltilar seriyasi (futbol)|pen.]]) |'''3 (7)''' |22-yanvar – [[Brisben]] |{{fb|CHN}} |0|'''{{fb|AUS}}''' |'''2''' |23-yanvar – [[Kanberra]] |{{fb|JPN}} |1 (4)|'''{{fb|UAE}}''' ([[penaltilar seriyasi (futbol)|pen.]]) |'''1 (5)''' <!--yarim final --> |26-yanvar – [[Sidney]] | '''{{fb|KOR}}''' |'''2''' | {{fb|IRQ}} |0 |27-yanvar – [[Nyukasl]] | '''{{fb|AUS}}''' |'''2''' | {{fb|UAE}} |0 <!--final --> |31-yanvar – [[Sidney]] | {{fb|KOR}} |1| '''{{fb|AUS}} ([[qoʻshimcha vaqt (sportda)|q.v]])''' |'''2''' <!--3-oʻrin uchun --> |30-yanvar – [[Nyukasl]] | {{fb|IRQ}}|2|'''{{fb|UAE}}''' |'''3'''}} === Chorak final === {{Football box |date = 22-yanvar 2015 |time = 18:30 [[Avstraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASKV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1 = {{fb-rt|KOR}} |score = [[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Janubiy Koreya - Oʻzbekiston|2-0]] |aet=yes |report=[http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8263&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2 = {{fb|UZB}} |goals1=[[Son Heung-min]] {{goal|104||120}} |stadium = [[Melburn toʻrtburchakli stadioni]], [[Melburn]] |attendance=23,381 |referee=[[Fahad Al-Mirdasi]] ({{nfa|KSA}}) }} ---- {{Football box |date = 22-yanvar 2015 |time = 20:30 [[Avstraliya sharqiy standart vaqti|ASSV]] ([[UTC+10:00|UTC+10]]) |team1 = {{fb-rt|CHN}} |score = [[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Xitoy - Avstraliya|0-2]] |report = [http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8264&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2 = {{fb|AUS}} |goals2=[[Tim Cahill|Cahill]] {{goal|48||65}} |stadium = [[Suncorp stadioni]], [[Brisben]] |attendance=46,067 |referee=[[Kim Jong-hyeok]] ({{nfa|KOR}}) }} ---- {{Football box |date = 23-yanvar 2015 |time = 17:30 [[Avstraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASKV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1 = {{fb-rt|IRN}} |score = [[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Eron - Iroq|3-3]] |aet=yes |report = [http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8265&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2 = {{fb|IRQ}} |goals1=[[Sardar Azmoun|Azmoun]] {{goal|24}}<br />[[Morteza Pouraliganji|Pouraliganji]] {{goal|103}}<br />[[Reza Ghoochannejhad|Ghoochannejhad]] {{goal|119}} |goals2=[[Ahmed Yasin Ghani|Yasin]] {{goal|56}}<br />[[Younis Mahmoud|Mahmoud]] {{goal|93}}<br />[[Dhurgham Ismail|Ismail]] {{goal|116|pen.}} |stadium = [[Kanberra stadioni]], [[Kanberra]] |attendance=18,921 |referee=[[Ben Williams (hakam)|Ben Williams]] ({{nfa|AUS}}) |penalties1=[[Ehsan Hajsafi|Hajsafi]] {{penmiss}}<br />[[Morteza Pouraliganji|Pouraliganji]] {{pengoal}}<br />[[Javad Nekounam|Nekounam]] {{pengoal}}<br />[[Jalal Hosseini|Hosseini]] {{pengoal}}<br />[[Vouria Ghafouri|Ghafouri]] {{pengoal}}<br />[[Alireza Jahanbakhsh|Jahanbakhsh]] {{pengoal}}<br />[[Andranik Teymourian|Teymourian]] {{pengoal}}<br />[[Vahid Amiri|Amiri]] {{penmiss}} |penaltyscore=6–7 |penalties2={{penmiss}} [[Saad Abdul-Amir|Abdul-Amir]]<br />{{pengoal}} [[Waleed Salem Al-Lami|Salem]]<br />{{pengoal}} [[Dhurgham Ismail|Ismail]]<br />{{pengoal}} [[Ali Adnan Kadhim|Adnan]]<br />{{pengoal}} [[Younis Mahmoud|Mahmoud]]<br />{{pengoal}} [[Yaser Kasim|Kasim]]<br />{{pengoal}} [[Marwan Hussein|Hussein]]<br />{{pengoal}} [[Salam Shaker|Shaker]] }} ---- {{Football box |date = 23-yanvar 2015 |time = 20:30 [[Avstraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASKV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1 = {{fb|JPN}} |score = [[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Yaponiya - BAA|1-1]] |aet=yes |report = [http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8266&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2 = {{fb|UAE}} |goals1=[[Gaku Shibasaki|Shibasaki]] {{goal|81}} |goals2=[[Ali Mabkhout|Mabkhout]] {{goal|7}} |stadium = [[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |attendance=19,094 |referee=[[Alireza Faghani]] ({{nfa|IRN}}) |penalties1=[[Keisuke Honda|Honda]] {{penmiss}}<br />[[Makoto Hasebe|Hasebe]] {{pengoal}}<br />[[Gaku Shibasaki|Shibasaki]] {{pengoal}}<br />[[Yohei Toyoda|Toyoda]] {{pengoal}}<br />[[Masato Morishige|Morishige]] {{pengoal}}<br />[[Shinji Kagawa|Kagawa]] {{penmiss}} |penaltyscore=4–5 |penalties2={{pengoal}} [[Omar Abdulrahman|O. Abdulrahman]]<br />{{pengoal}} [[Ali Mabkhout|Mabkhout]]<br />{{penmiss}} [[Khamis Esmaeel|Esmaeel]]<br />{{pengoal}} [[Majed Hassan|Hassan]]<br />{{pengoal}} [[Habib Fardan|Fardan]]<br />{{pengoal}} [[Mohamed Ismail Ahmed Ismail|I. Ahmed]] }} === Yarim final === {{Football box |date=26-yanvar 2015 |time=20:00 [[Avsraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASYV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1={{fb-rt|KOR}} |score=[[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Janubiy Koreya - Iroq|2-0]] |report=[http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8267&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2={{fb|IRQ}} |goals1=[[Lee Jung-hyup]] {{goal|20}}<br />[[Kim Young-gwon]] {{goal|50}} |stadium=[[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |attendance=36,053 |referee=[[Ryuji Sato]] ({{nfa|JPN}}) }} ---- {{Football box |date=27-yanvar 2015 |time=20:00 [[Avsraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASYV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1={{fb-rt|AUS}} |score=[[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Avstraliya - BAA|2-0]] |report=[http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8268&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2={{fb|UAE}} |goals1=[[Trent Sainsbury|Sainsbury]] {{goal|3}} <br /> [[Jason Davidson|Davidson]] {{goal|14}} |stadium=[[Nyukasl xalqaro sportlar markazi|Nyukasl stadioni]], [[Nyukasl]] |attendance=21,079 |referee=[[Ravshan Ermatov]] ({{nfa|UZB}}) }} === Uchinchi oʻrin uchun === {{Football box |date=30-yanvar 2015 |time=20:00 [[AVstraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASKV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1={{fb-rt|IRQ}} |score=[[AFC Osiyo kubogi 2015 pley-off bosqichi#Uchinchi oʻrin uchun|2-3]] |report=[http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8269&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2={{fb|UAE}} |goals1=[[Waleed Salem Al-Lami|Salem]] {{goal|28}} <br /> [[Amjad Kalaf|Kalaf]] {{goal|42}} |goals2=[[Ahmed Khalil|Khalil]] {{goal|16||51}} <br /> [[Ali Mabkhout|Mabkhout]] {{goal|57|pen.}} |stadium=[[Nyukasl xalqaro sportlar markazi|Nyukasl stadioni]], [[Nyukasl]] |attendance=12,829 |referee=[[Nawaf Shukralla]] ({{nfa|BHR}}) }} === Final === {{Asosiy|AFC Osiyo kubogi 2015 finali}} {{Football box |date=31-yanvar 2015 |time=20:00 [[Avstraliya sharqiy kunduzgi vaqti|ASKV]] ([[UTC+11:00|UTC+11]]) |team1={{fb-rt|KOR}} |score=[[AFC Osiyo kubogi 2015 finali#Final|1-2]] |aet=yes |report=[http://www.the-afc.com/afcasfeeds?fixtureid=8270&stageid=327&tMode=C&view=ajax&show=matchsummary Hisobot] |team2={{fb|AUS}} |goals1=[[Son Heung-min]] {{goal|90+1}} |goals2=[[Massimo Luongo|Luongo]] {{goal|45}} <br /> [[James Troisi|Troisi]] {{goal|105}} |stadium=[[Avstraliya stadioni]], [[Sidney]] |attendance=76,385 |referee=[[Alireza Faghani]] ({{nfa|IRN}}) }} == Statistikalar == === Toʻpurarlar === ;5 gol {{Div col|3}} * {{bayroq|UAE}} [[Ali Mabkhout]] {{Div col end}} ;4 gol {{Div col|3}} * {{bayroq|JOR}} [[Hamza Al-Dardour]] * {{bayroq|UAE}} [[Ahmed Khalil]] {{Div col end}} ;3 gol {{Div col|3}} * {{bayroq|AUS}} [[Tim Cahill]] * {{bayroq|KOR}} [[Son Heung-min]] * {{bayroq|JPN}} [[Keisuke Honda]] * {{bayroq|KSA}} [[Mohammad Al-Sahlawi]] * {{bayroq|CHN}} [[Sun Ke (futbolchi)|Sun Ke]] {{Div col end}} ;2 gol {{div col|3}} * {{bayroq|AUS}} [[Massimo Luongo]] * {{bayroq|AUS}} [[James Troisi]] * {{bayroq|IRN}} [[Sardar Azmoun]] * {{bayroq|IRN}} [[Reza Ghoochannejhad]] * {{bayroq|IRQ}} [[Younis Mahmoud]] * {{bayroq|IRQ}} [[Ahmed Yasin Ghani|Ahmed Yasin]] * {{bayroq|KOR}} [[Lee Jung-hyup]] * {{bayroq|UZB}} [[Sardor Rashidov]] {{div col end}} ;1 gol {{div col|3}} * {{bayroq|AUS}} [[Jason Davidson]] * {{bayroq|AUS}} [[Mile Jedinak]] * {{bayroq|AUS}} [[Tomi Juric]] * {{bayroq|AUS}} [[Robbie Kruse]] * {{bayroq|AUS}} [[Matt McKay]] * {{bayroq|AUS}} [[Mark Milligan]] * {{bayroq|AUS}} [[Trent Sainsbury]] * {{bayroq|BHR}} [[Sayed Jaafar Ahmed]] * {{bayroq|BHR}} [[Jaycee John Okwunwanne]] * {{bayroq|BHR}} [[Sayed Saeed]] * {{bayroq|CHN}} [[Wu Xi (futbolchi)|Wu Xi]] * {{bayroq|CHN}} [[Yu Hai]] * {{bayroq|IRN}} [[Ehsan Hajsafi]] * {{bayroq|IRN}} [[Morteza Pouraliganji]] * {{bayroq|IRN}} [[Masoud Shojaei]] * {{bayroq|IRQ}} [[Dhurgham Ismail]] * {{bayroq|IRQ}} [[Amjad Kalaf]] * {{bayroq|IRQ}} [[Yaser Kasim]] * {{bayroq|IRQ}} [[Waleed Salem Al-Lami|Waleed Salem]] * {{bayroq|JPN}} [[Yasuhito Endō]] * {{bayroq|JPN}} [[Shinji Kagawa]] * {{bayroq|JPN}} [[Shinji Okazaki]] * {{bayroq|JPN}} [[Gaku Shibasaki]] * {{bayroq|JPN}} [[Maya Yoshida]] * {{bayroq|JOR}} [[Yousef Al-Rawashdeh]] * {{bayroq|KUW}} [[Hussain Fadhel]] * {{bayroq|PRK}} [[Ryang Yong-gi]] * {{bayroq|PLE}} [[Jaka Ihbeisheh]] * {{bayroq|OMN}} [[Abdulaziz Al-Muqbali]] * {{bayroq|KOR}} [[Cho Young-cheol]] * {{bayroq|KOR}} [[Kim Young-gwon]] * {{bayroq|KOR}} [[Nam Tae-hee]] * {{bayroq|KSA}} [[Nawaf Al Abed]] * {{bayroq|KSA}} [[Naif Hazazi]] * {{bayroq|QAT}} [[Khalfan Ibrahim]] * {{bayroq|QAT}} [[Hassan Al Haidos]] * {{bayroq|UZB}} [[Odil Ahmedov]] * {{bayroq|UZB}} [[Igor Sergeev (futbolchi)|Igor Sergeev]] * {{bayroq|UZB}} [[Vohid Shodiyev]] {{div col end}} ;1 avtogol * {{bayroq|BHR}} [[Mohamed Husain]] ({{nft|Birlashgan Arab Amirliklari}}ga qarshi oʻyinda) * {{bayroq|CHN}} [[Gao Lin]] ({{nft|Shimoliy Koreya}}ga qarshi oʻyinda) === Gol assistentlari === ;4ta golga assistentlar {{Div col|3}} * {{flagicon|AUS}} [[Massimo Luongo]] * {{flagicon|UAE}} [[Omar Abdulrahman]] {{Div col end}} ;3ta golga assistentlar {{Div col|3}} * {{bayroq|BHR}} [[Faouzi Aaish]] * {{flagicon|IRN}} [[Andranik Teymourian]] {{Div col end}} ;2ta golga assistentlar {{Div col|3}} * {{flagicon|AUS}} [[Ivan Franjic]] * {{flagicon|IRQ}} [[Alaa Abdul-Zahra]] * {{flagicon|JPN}} [[Shinji Kagawa]] * {{flagicon|JOR}} [[Abdallah Deeb]] * {{flagicon|KOR}} [[Cha Du-ri]] * {{flagicon|KOR}} [[Kim Jin-su]] * {{flagicon|UAE}} [[Amer Abdulrahman]] {{Div col end}} ;1ta golga assistentlar {{Div col|3}} * {{flagicon|AUS}} [[Jason Davidson]] * {{flagicon|AUS}} [[Matthew Leckie]] * {{flagicon|AUS}} [[Trent Sainsbury]] * {{flagicon|AUS}} [[Tomi Juric]] * {{flagicon|CHN}} [[Gao Lin]] * {{flagicon|CHN}} [[Zheng Zhi]] * {{flagicon|CHN}} [[Jiang Zhipeng]] * {{flagicon|IRN}} [[Ashkan Dejagah]] * {{flagicon|IRN}} [[Vouria Ghafouri]] * {{flagicon|IRQ}} [[Ali Adnan Kadhim|Ali Adnan]] * {{flagicon|IRQ}} [[Dhurgham Ismail]] * {{flagicon|IRQ}} [[Amjad Kalaf]] * {{flagicon|IRQ}} [[Waleed Salem Al-Lami|Waleed Salem]] * {{flagicon|IRQ}} [[Ahmed Yasin Ghani|Ahmed Yasin]] * {{flagicon|JPN}} [[Keisuke Honda]] * {{flagicon|JPN}} [[Takashi Inui]] * {{flagicon|JPN}} [[Yoshinori Muto]] * {{flagicon|JOR}} [[Hamza Al-Dardour]] * {{flagicon|JOR}} [[Saeed Murjan]] * {{flagicon|JOR}} [[Oday Zahran]] * {{flagicon|KUW}} [[Aziz Mashaan|Abdulaziz Al Mishaʼan]] * {{flagicon|OMA}} [[Mohammed Al-Siyabi]] * {{flagicon|KSA}} [[Nawaf Al Abed]] * {{flagicon|KSA}} [[Abdullah Al-Zori]] * {{flagicon|KOR}} [[Ki Sung-yueng]] * {{flagicon|KOR}} [[Lee Jung-hyup]] * {{flagicon|KOR}} [[Lee Keun-ho]] * {{flagicon|UZB}} [[Server Jeparov]] * {{flagicon|UZB}} [[Jasur Hasanov]] * {{flagicon|UZB}} [[Temur Kapadze]] * {{flagicon|UZB}} [[Shavkat Mullajonov]] {{Div col end}} === Sovrinlar === ;Oltin Butsa * {{bayroq|UAE}} [[Ali Mabkhout]] ;Oltin Qoʻlqop * {{bayroq|AUS}} [[Mathew Ryan]] ;Turnirning eng yaxshi oʻyinchisi * {{bayroq|AUS}} [[Massimo Luongo]] ;Halol oʻynagan jamoa * {{fb|AUS}} === Musobaqada jamoalar erishgan reyting === <small>Futbol statistikasi taomiliga muvofiq, [[qoʻshimcha vaqt (sportda|qoʻshimcha vaqt]]dagi uchrashuvlarda gʻolib va magʻlub jamoalar deya hisoblanadi, penaltilar seriyasiga yetib borgan boʻlsa durang deya hisoblanadi.</small> {{#invoke:Sports table|main|style=football |update=complete |source=[http://www.afcasiancup.com/tournament-standings/en/ Asian Cup Australia 2015] |team1=AUS |team2=KOR |team3=UAE |team4=IRQ | team5=JPN |team6=IRN |team7=CHN |team8=UZB |team9=JOR |team10=KSA |team11=BHR |team12=OMA |team13=PRK |team14=QAT |team15=KUW |team16=PLE |result1=1st |result2=2nd |result3=3rd |result4=4th |result5=QF |result6=QF |result7=QF |result8=QF |result9=GS |result10=GS |result11=GS |result12=GS |result13=GS |result14=GS |result15=GS |result16=GS |split4=yes |split8=yes |win_AUS=5 |draw_AUS=0 |loss_AUS=1 |gf_AUS=14 |ga_AUS=3 |status_AUS=M |win_BHR=1 |draw_BHR=0 |loss_BHR=2 |gf_BHR=3 |ga_BHR=5 |win_CHN=3 |draw_CHN=0 |loss_CHN=1 |gf_CHN=5 |ga_CHN=4 |win_IRN=3 |draw_IRN=1 |loss_IRN=0 |gf_IRN=7 |ga_IRN=3 |win_IRQ=2 |draw_IRQ=1 |loss_IRQ=3 |gf_IRQ=8 |ga_IRQ=9 |win_JPN=3 |draw_JPN=1 |loss_JPN=0 |gf_JPN=8 |ga_JPN=1 |win_JOR=1 |draw_JOR=0 |loss_JOR=2 |gf_JOR=5 |ga_JOR=4 |win_KUW=0 |draw_KUW=0 |loss_KUW=3 |gf_KUW=1 |ga_KUW=6 |win_PRK=0 |draw_PRK=0 |loss_PRK=3 |gf_PRK=2 |ga_PRK=7 |pos_PRK=13{{small|(T)}} |win_OMA=1 |draw_OMA=0 |loss_OMA=2 |gf_OMA=1 |ga_OMA=5 |win_PLE=0 |draw_PLE=0 |loss_PLE=3 |gf_PLE=1 |ga_PLE=11 |win_QAT=0 |draw_QAT=0 |loss_QAT=3 |gf_QAT=2 |ga_QAT=7 |pos_QAT=13{{small|(T)}} |win_KSA=1 |draw_KSA=0 |loss_KSA=2 |gf_KSA=5 |ga_KSA=5 |win_KOR=5 |draw_KOR=0 |loss_KOR=1 |gf_KOR=8 |ga_KOR=2 |win_UAE=3 |draw_UAE=1 |loss_UAE=2 |gf_UAE=10 |ga_UAE=8 |win_UZB=2 |draw_UZB=0 |loss_UZB=2 |gf_UZB=5 |ga_UZB=5 |name_AUS={{fb|AUS}} |name_BHR={{fb|BHR}} |name_CHN={{fb|CHN}} |name_IRN={{fb|IRN}} |name_IRQ={{fb|IRQ}} |name_JPN={{fb|JPN}} |name_JOR={{fb|JOR}} |name_KUW={{fb|KUW}} |name_PRK={{fb|PRK}} |name_OMA={{fb|OMA}} |name_PLE={{fb|PLE}} |name_QAT={{fb|QAT}} |name_KSA={{fb|KSA}} |name_KOR={{fb|KOR}} |name_UAE={{fb|UAE}} |name_UZB={{fb|UZB}} |res_col_header=Oxirgi natijasi |col_1st=#FFD700 |text_1st=Chempion |col_2nd=#C0C0C0 |text_2nd=2-oʻrin |col_3rd=#CD7F32 |text_3rd=3-oʻrin |text_4th=4-oʻrin |text_QF=Chorak finalda<br />yutqazgan |text_GS=Guruh bosqichidan<br />chiqolmagan }} == Rekordlar == Ushbu Osiyo kubogida 26ta uchrashuvda durang natija qayd etilmadi va eng yirik futbol turnirlari orasida rekord oʻrnatdi, bundan oldin [[Urugvay]]da boʻlib oʻtgan [[FIFA Jahon chempionati 1930|1930-yilgi jahon chempionati]]da 18ta oʻyinda durang qayd etilmagan edi va ushbu rekordni yangiladi.<ref>{{Yangiliklar manbasi|url= http://theworldgame.sbs.com.au/article/2015/01/19/asian-cup-smashes-football-tournament-world-record |title= Asian Cup smashes football tournament world record |work= The World Game |date= 19-yanvar 2015 |accessdate= 19-yanvar 2015}}</ref> [[Ali Mabkhout]] Osiyo kubogi tarixida eng tez gol urgan futbolchi sifatida rekord oʻrnatdi, {{nft|Birlashgan Arab Amirliklari}}ning guruh bosqichida {{nft|Bahrayn}}ga qarshi kechgan uchrashuvida, ushbu futbolchi oʻyinning 14-sonyasida gol urdi.<ref>{{Veb manbasi|title=UAE records second straight Asian Cup win with 2-1 defeat of Bahrain|url=http://www.abc.net.au/news/2015-01-15/bahrain-uae/6019898|publisher=abc.net.au|accessdate=25-yanvar 2015}}</ref> {{nft|Falastin}} terma jamoasi ilk bora Osiyo kubogi musobaqasida ishtirok etdi va guruh bosqichining 2-turida {{nft|Iordaniya}} terma jamoasiga qarshi kechgan uchrashuvda [[Jaka Ihbeisheh]]ning goli Falastinning Osiyo kubogi musobaqsida ilk goli boʻlib tarixda qoldi. {{nft|Avstraliya}} terma jamoasi erkaklar futbol terma jamoalar oʻrtasidagi ikkita konfederatsiya chempioniga aylangan ilk terma jamoa boʻldi, bundan oldin AFCga oʻtishdan oldin Avstraliya [[Okeaniya Futbol Federatsiyasi|OFC]]ning 4 karra chempioni boʻlgan .<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.theguardian.com/football/2015/jan/31/socceroos-lift-asian-cup-after-dramatic-extra-time-win-over-south-korea|title=Socceroos lift Asian Cup after dramatic extra-time win over South Korea|publisher=The Guardian|date=31-yanvar 2015}}</ref> [[Tim Cahill]] va [[Mark Bresciano]] ikkita konfederatsiya gʻolibiga aylangan birinchi erkak futbolchilar boʻldi, bundan oldin ular [[OFC Millatlar kubogi 2004]] gʻolibi boʻlishgan edi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://twitter.com/FIFAcom/status/561539057692737536|title=FIFA.com @ Twitter|publisher=Twitter|date=31-yanvar 2015}}</ref> Bu gʻalabadan keyin Avstraliya ham [[AFC Osiyo kubogi]]ni, [[AFC Chempionlar ligasi 2014]] musobaqasida [[Western Sydney Wanderers FC|Western Sydney Wanderers]] futbol klubi chempion boʻlgandan keyin, ham [[AFC Chempionlar ligasi]] gʻolibligini bir vaqtning oʻzida qoʻlga kiritgan ilk terma jamoa boʻldi.<ref>{{Citation |year= |title=arxiv nusxasi |url=http://wwos.ninemsn.com.au/article.aspx?id=8952857 |access-date=2015-02-01 |archivedate=2015-02-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150203033142/http://wwos.ninemsn.com.au/article.aspx?id=8952857 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://www.9news.com.au/national/2015/01/31/22/45/socceroos-crowned-kings-of-asia |qaralgan sana=2015-02-01 |arxivsana=2015-05-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150518091248/http://www.9news.com.au/national/2015/01/31/22/45/socceroos-crowned-kings-of-asia }}</ref> == Marketing == === Musobaqa sovrini sayohati === Sovrinning sayohati 2014-yil sentabr oyida Xitoydan boshlandi, Qatar, Birlashgan Arab Amirliklari, Janubiy Koreya va Yaponiyadan keyin Avstraliyaga 2014-yilning dekabr oyida yetib keldi va beshta mezbon shaharda ham boʻldi. <ref>{{Veb manbasi|title=AFC Asian Cup trophy set for host city tour|url=http://www.socceroos.com.au/article/afc-asian-cup-trophy-set-for-host-city-tour/1xpipq6hk5hmp1wi0ys8w8faf9|publisher=socceroos.com.au|accessdate=13-noyabr 2014}}</ref> === Ochilish marisomi === [[Fayl:AFC Asian Cup Australia 2015.jpg|thumb|Osiyo kubogi ochilish marosimi]] Musobaqaning ilk oʻyini Avstraliya va Quvayt oʻrtasidagi uchrashuvdan oldin 9-yanvarda [[Melburn toʻrtburchakli stadioni]]da ochilish marosimi boʻlib oʻtadi.<ref>{{Veb manbasi|title=Victoria to open Australia’s biggest ever international football event|url=http://www.premier.vic.gov.au/media-centre/media-releases/9488-victoria-to-open-australia-s-biggest-ever-international-football-event.html|publisher=premier.vic.gov.au|accessdate=23-noyabr 2014|archivedate=2014-11-23|archiveurl=https://archive.today/20141123100212/http://www.premier.vic.gov.au/media-centre/media-releases/9488-victoria-to-open-australia-s-biggest-ever-international-football-event.html}} {{Webarxiv|url=https://archive.today/20141123100212/http://www.premier.vic.gov.au/media-centre/media-releases/9488-victoria-to-open-australia-s-biggest-ever-international-football-event.html |date=2014-11-23 }}</ref> Ochilish marosimi sport musobaqa ustalari konsortsiumi Twenty3 Sports + Entertainment va ijodiy texnologiyalar firmasi Spinifex Group tomonidan tashkillashtiriladi. Usbu konsortsium bundan oldin bir qancha yirik xalqaro sport musobaqalarida ishlashgan, jumladan, [[Qishki Olimpiya oʻyinlari 2010]] va [[Yozgi Olimpiya oʻyinlari 2008]] musobaqalari ochilish marosimlarini tashkillashtirgan.<ref>{{Veb manbasi|title=Consortium appointed to create Asian Cup opening ceremony|url=http://mumbrella.com.au/consortium-appointed-create-asian-cup-opening-ceremony-235618|publisher=mumbrella.com.au|accessdate=23-noyabr 2014}}</ref> Musobaqa ochilish marosimida Avstraliya di-jeyi, xonanda va raqqosasi Havana Brown, Avstraliya hindu-pop guruhi Sheppard, Avstraliya aborigenlar xonandasi Geoffrey Gurrumul Yunupingu, hamda, Avstraliya hip-hop artistlari L-Fresh The Lion, Joelistics va Mistress of Ceremony ishtirok etishadi.<ref>{{Veb manbasi|title=Sukhdeep Singh L- Fresh The Lion will perform at the Opening Ceremony The 2015 AFC Asian Cup|url=http://www.sbs.com.au/yourlanguage/punjabi/highlight/page/id/382079/t/Sukhdeep-Singh-L-Fresh-The-Lion-will-perform-at-the-Opening-Ceremony-The-2015-AFC-Asian-Cup/in/english|publisher=sbs.com.au|accessdate=3-yanvar 2015|archive-date=2015-01-03|archive-url=https://web.archive.org/web/20150103042450/http://www.sbs.com.au/yourlanguage/punjabi/highlight/page/id/382079/t/Sukhdeep-Singh-L-Fresh-The-Lion-will-perform-at-the-Opening-Ceremony-The-2015-AFC-Asian-Cup/in/english}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150103042450/http://www.sbs.com.au/yourlanguage/punjabi/highlight/page/id/382079/t/Sukhdeep-Singh-L-Fresh-The-Lion-will-perform-at-the-Opening-Ceremony-The-2015-AFC-Asian-Cup/in/english |date=2015-01-03 }}</ref><ref>{{Veb manbasi|title=Asian Cup opening ceremony|url=http://l-fresh.com/events/asia-cup/|publisher=l-fresh.com|accessdate=3-yanvar 2015|archivedate=2015-01-03|archiveurl=https://archive.today/20150103043949/http://l-fresh.com/events/asia-cup/}} {{Webarxiv|url=https://archive.today/20150103043949/http://l-fresh.com/events/asia-cup/ |date=2015-01-03 }}</ref> Shuningdek, mahalliy yoshlar futbol klublaridan 80ta bolalar va 120ta Avstraliyalik raqqosalar, akrobatlar, Avstraliya aborigenlari chiqishlari hamda futbol fristayllari ishtirok etiashadi.<ref>{{Veb manbasi|title=Asian Cup to kick-start Melbourne sporting feast|url=http://www.heraldsun.com.au/news/victoria/asian-cup-to-kick-start-melbourne-sporting-feast/story-fni0fit3-1227163742459|publisher=heraldsun.com.au|accessdate=23-dekabr 2014}}</ref> === Logotip va ramz === [[Fayl:Nutmeg the Mascot.JPG|thumbnail|Vombat musobaqa ramzi]] Ushbu musobaqaning rasmiy logotipi 2012-yili oktabr oyida Melurnda boʻlib oʻtgan maxsus tadbirda ommaga eʼlon qilindi. Logotip Sidney agentligi WiteKite tomonidan ishlab chiqilgan.<ref>{{Veb manbasi|title=2015 AFC Asian Cup logo|url=http://www.designstation.com.au/blog/2015-afc-asian-cup-logo/|publisher=designstation.com.au|accessdate=23-noyabr 2014}}</ref> Logotipda oʻzgacha shakl bilan chizilgan futbolchi koptokni Avstraliya gʻarbiy qirgʻogʻidan butun mamlakat boʻylab Osiyo tomonga tepayotgani tasvirlangan. Koptok, shuningdek, Avstraliyadan Osiyoga yoyilgan Avstraliyaning yozgi quyoshini aks ettirgan. Toʻrtta sariq rangdagi lentalar Avstraliya haritasi shaklini hamda 4ta mezbon shaharni ifodalaydi. Loyiha AFC tomonidan qabul qilingan.<ref>{{Veb manbasi|title=AFC Asian Cup Australia 2015 Preliminary Draw Conducted and Competition Logo Launched|url=http://www.footballnsw.com.au/index.php?id=149&tx_ttnews%5Byear%5D=2012&tx_ttnews%5Bmonth%5D=10&tx_ttnews%5Btt_news%5D=7143&cHash=8110ebfef450a3281fe22f4cb3875bec|publisher=footballnsw.com.au|accessdate=23-noyabr 2014}}</ref> Musobaqa ramzi vombat (hayvon turi) 2014-yil 11-noyabrda Wild Life Sydney zooparkida ommaga taqdim etildi.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.afcasiancup.com/news/en/nutmeg/1gn9ryfcr8mpu1m418ywqn6khb|title=Nutmeg the Wombat named Cup mascot|publisher=AFC Asian Cup|date=11-noyabr 2014|access-date=2015-01-04|archive-date=2015-01-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20150118033709/http://www.afcasiancup.com/news/en/nutmeg/1gn9ryfcr8mpu1m418ywqn6khb}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150118033709/http://www.afcasiancup.com/news/en/nutmeg/1gn9ryfcr8mpu1m418ywqn6khb |date=2015-01-18 }}</ref> === Homiylar === Quyida koʻrib turganingizdek, AFC oʻnta rasmiy homiylarni va oltita rasmiy yoqlovchilarni eʼlon qildi. {| class="wikitable" |- !Rasmiy homiylar !Rasmiy yoqlovchilar |- | {{col-start}} {{col-2}} * Continental AG * Fly Emirates * Epson * Kirin * Konica Minolta {{col-2}} * Qatar Petroleum * Saison Card * [[Samsung]] * [[Toshiba]] * [[Toyota]] {{col-end}} | * Asahi Breweries * FamilyMart * Hyundai Heavy Industries * Makita * [[Nike]] * Nikon |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * {{Official website|http://www.afcasiancup.com/|name=AFC Asian Cup}} (Rasmiy veb-sayt) {{en icon}} * [http://www.the-afc.com/competition/afc-asian-cup AFC Asian Cup], the-AFC.com {{AFC 2015 Osiyo kubogi}} {{Osiyo kubogi AFC}} {{Xalqaro futbol}} [[Turkum:AFC Osiyo kubogi 2015|AFC Osiyo kubogi 2015]] [[Turkum:Futbol boʻyicha Osiyo kubogi]] tp3wai2imw5bcel8p95szbzxe2rdj3t 0 708574 6271582 3771052 2026-09-16T05:27:01Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy]] sahifasini [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]]ga koʻchirdi 3771052 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Muhammad ibn Ibrohim al-Faroziy|tavallud sanasi=|vafot sanasi=796 yoki 806|faoliyati turi=Matematik, Astronom, Faylasuf}}'''Muhammad ibn Ibrohim ibn Habib ibn Sulaymon ibn Samra ibn Jundab al-Fazoriy '''(vafoti: 796 yoki 806) Musulmon faylasuf, [[matematik]] va [[astronom]] boʻlgan. Uni uning otasi Ibrohim al-Fazoriy bilan adashtirmaslik lozim. Baʼzi manbalar uning [[Arablar|Arab]] boʻlganini taʼkidlasa, boshqalari uni [[Forslar|Forsligiga]] ishora qiladi. Al-Fazoriy koʻplab ilmiy kitoblarni arab va Fors tillariga tarjima qilgan. U Islom olamida birinchi [[Astrolyabiya|astrolyabiyani]] qurganligi haqida aytiladi. U Yoʼqub ibn Toriq va otasi bilan birga Brahmagupta tomonidan yozilgan Hindcha astronomik asar ''Brāhmasphuṭasiddhānta'' yoki ''Sindhindni'' Arab tiliga ''Az-Zij ala Sini al-Arab'' nomi ostida tarjima qilgan. Ehtimolki, aynan shu tarjima Hind raqamlari tizimining (yaʼni zamonaviy koʻrinishdagi tizim) Hindistondan Eronga koʻchishiga sabab boʻlgan. == Havolalar == * {{Cite encyclopedia|editor=Thomas Hockey|last=Plofker|first=Kim|title=Fazārī: Muḥammad ibn Ibrāhīm al‐Fazārī|encyclopedia=The Biographical Encyclopedia of Astronomers|publisher=Springer|date=2007|location=New York|pages=362–3|url=http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Fazari_BEA.htm|isbn=978-0-387-31022-0}} ([http://islamsci.mcgill.ca/RASI/BEA/Fazari_BEA.pdf PDF version]) * {{Cite encyclopedia|last=Pingree|first=David|authorlink=David Pingree|title=Al-Fazārī, Muḥammad Ibn Ibrāhīm|url=http://www.encyclopedia.com/doc/1G2-2830901394.html|encyclopedia=[[Dictionary of Scientific Biography|Complete Dictionary of Scientific Biography]]|origyear=1970–80|date=2008}} * Cantor: ''Geschichte der Mathematik'' (I, 3rd ed., 698, 1907). 7ztlex7cbevnae84m04my4f7l8qsnpn 0 711702 6271425 5708959 2026-09-15T19:45:21Z ~2026-49848-61 307216 /* Manbalar */ 6271425 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti |tasvir = Emblem of the Collective Security Treaty Organization.svg |tasvir_tagyozuvi = |tasvir2 = Collective Security Treaty Organization orthographic projection.svg |tasvir2_tagyozuvi = |tasvir3 = |tasvir3_tagyozuvi = |qisqartma = |turi = |sanoat = |shiori = |maqomi = |maqsadi = |ishga_tushgan_sanasi = |tan_olingan_yili = |tugatilgan = |tugatilish_sababi = |joylashuvi = |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = |bosh_kotib = |oʻrinbosarlari = |yetakchi_sarlavha = |yetakchi_nomi = |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = |aʼzolari = |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = |Oʻrinbosari = |tili = |xaritada = }} '''Kollektiv xavfsizlik shartnomasi tashkiloti''', qisqacha '''KXShT''', '''''Toshkent pakti'''''<ref name="name">[http://www.globalresearch.ca/the-prospects-of-a-new-cold-war-towards-the-consolidation-of-the-russian-led-csto-military-alliance/13525 The Prospects of a New Cold War? Towards the Consolidation of the Russian-led CSTO Military Alliance] // Global Research, 08.05.2009</ref><ref>[http://www.unian.net/politics/657332-ot-obyedinennoy-oppozitsii-trebuyut-opredelitsya-nato-ili-odkb.html Ot obʼedinennoy oppozitsii trebuyut opredelitsya: NATO ili ODKB] // UNIAN, 01.06.2012</ref><ref>[http://gazeta.zn.ua/POLITICS/tashkent_menyaet_soyuznikov__uzbekistan_priostanovil_svoe_chlenstvo_v_odkb.html Tashkent menyaet soyuznikov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150712161755/http://gazeta.zn.ua/POLITICS/tashkent_menyaet_soyuznikov__uzbekistan_priostanovil_svoe_chlenstvo_v_odkb.html |date=2015-07-12 }} // Zerkalo nedeli, 06.07.2012</ref>, '''Toshkent shartnomasi'''<ref name="name"/> ham deyiladi – Xalqaro va mintaqaviy xavfsizlik va osoyishtalikni, aʼzo mamlakatlar mustaqilligi, hududiy daxlsizligi va suverenitetini kollektiv himoya qilish uchun tuzilgan [[Xalqaro tashkilot|mintaqaviy xalqaro tashkilot]]<ref>[http://www.odkb-csto.org/documents/detail.php?ELEMENT_ID=124 KXShT Ustavining 1, 3-betlari]</ref><ref>{{cite book|title=The Territories of the Russian Federation 2020|publisher=Routledge|author=Taylor & Francis|date=2020|section=Republic of Crimea|section-url=https://books.google.com/books?id=3xbUDwAAQBAJ&pg=PT161|isbn=978-1-003-00706-7|quote=Note: The territories of the Crimean peninsula, comprising Sevastopol City and the Republic of Crimea, remained internationally recognised as constituting part of Ukraine, following their annexation by Russia in March 2014.}}</ref>. Oʻzbekiston MDH xavfsizligini taʼminlashni nazarda tutgan ushbu tashkilotga 1993-yilda aʼzo boʻlgan va 1999-yilda chiqib ketgan. 2005-yilda [[Andijon voqeasi|Andijonda yuz bergan qonli voqealar ortidan]], 2006-yil avgustida yana qayta aʼzo boʻlib kirgan. [[2012-yil]] [[19-dekabr]] kuni aʼzolikdan yana chiqib ketgan<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2012/06/120628_latin_uzbekistan_leaves_csto|title=O‘zbekiston yana Kollektiv Xavfsizlik Shartnomasi Tashkilotidan chiqib ketmoqda}}</ref>. == Yana qarang == * [[NATO]] * [[Warshav packt]] == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Havolalar == * [http://www.dkb.gov.ru KXShT rasmiy sayti] {{ref-ru}} * [http://www.odkb.gov.ru/start/index_aengl.htm KXShT rasmiy sayti] {{ref-en}} {{Tashqi havolalar}} {{KXShT}} [[Turkum:Tashkilotlar]] {{org-stub}} ncxurex0yrl2yescrunmub0e4mnpva7 4 712592 6271288 6270375 2026-09-15T12:01:58Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6271288 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:799664}}]] |- | 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:680582}}]] |- | 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]] |- | 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]] |- | 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]] |- | 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:168631}}]] |- | 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:110556}}]] |- | 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]] |- | 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]] |- | 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]] |- | 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]] |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44563}}]] |- | 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]] |- | 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]] |- | 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]] |- | 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]] |- | 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]] |- | 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]] |- | 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11658}}]] |- | 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]] |- | 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]] |- | 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]] |- | 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]] |- | 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]] |- | 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]] |- | 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]] |- | 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]] |- | 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]] |- | 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]] |- | 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]] |- | 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]] |- | 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]] |- | 34 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:5469}}]] |- | 35 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]] |- | 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]] |- | 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]] |- | 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]] |- | 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]] |- | 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]] |- | 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]] |- | 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]] |- | 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]] |- | 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]] |- | 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]] |- | 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]] |- | 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]] |- | 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]] |- | 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]] |- | 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]] |- | 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]] |- | 52 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]] |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2172}}]] |- | 54 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]] |- | 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]] |- | 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]] |- | 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]] |- | 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]] |- | 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]] |- | 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]] |- | 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]] |- | 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]] |- | 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]] |- | 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]] |- | 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]] |- | 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]] |- | 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]] |- | 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]] |- | 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]] |- | 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]] |- | 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:998}}]] |- | 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]] |- | 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]] |- | 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]] |- | 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]] |- | 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]] |- | 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]] |- | 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]] |- | 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]] |- | 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]] |- | 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]] |- | 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]] |- | 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]] |- | 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]] |- | 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]] |- | 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]] |- | 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]] |- | 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]] |- | 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]] |- | 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]] |- | 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]] |- | 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]] |- | 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]] |- | 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]] |- | 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]] |- | 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]] |- | 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]] |- | 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]] |- | 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]] |- | 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]] |- | 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]] |- | 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]] |- | 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]] |- | 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]] |- | 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]] |- | 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]] |- | 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]] |- | 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]] |- | 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]] |- | 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]] |- | 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]] |- | 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]] {{/end}} pvukh1r8k634vuecybmxn5z6dvgtkkb 4 712595 6271287 6270374 2026-09-15T12:01:56Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6271287 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:1306}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}} |- | 2 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:1024}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 3 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:493}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 4 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:279}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 5 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:156}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 6 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:102}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 7 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:83}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 8 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:81}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 9 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:78}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 10 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:70}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 11 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:43}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 12 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:41}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 13 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:39}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 14 || [[User:Mukhammadrasul Isakov|Mukhammadrasul Isakov]] || [[Special:Contributions/Mukhammadrasul Isakov|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Mukhammadrasul Isakov}} |- | 15 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:28}}]] || {{Permissions|Umid1108}} |- | 16 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:22}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 17 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:21}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 18 || [[User:Tim124865|Tim124865]] || [[Special:Contributions/Tim124865|{{formatnum:18}}]] || {{Permissions|Tim124865}} |- | 19 || [[User:Nigina Tukhtanazarova|Nigina Tukhtanazarova]] || [[Special:Contributions/Nigina Tukhtanazarova|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Nigina Tukhtanazarova}} |- | 20 || [[User:Travus Sayyid|Travus Sayyid]] || [[Special:Contributions/Travus Sayyid|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Travus Sayyid}} |- | 21 || [[User:BekzodNishanaliyev|BekzodNishanaliyev]] || [[Special:Contributions/BekzodNishanaliyev|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|BekzodNishanaliyev}} |- | 22 || [[User:Maxamadjonova Muslima|Maxamadjonova Muslima]] || [[Special:Contributions/Maxamadjonova Muslima|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Maxamadjonova Muslima}} |- | 23 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 24 || [[User:Mulan Xon|Mulan Xon]] || [[Special:Contributions/Mulan Xon|{{formatnum:11}}]] || {{Permissions|Mulan Xon}} |- | 25 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}} |- | 26 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 27 || [[User:~2026-48924-58|~2026-48924-58]] || [[Special:Contributions/~2026-48924-58|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|~2026-48924-58}} |- | 28 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 29 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}} |- | 30 || [[User:Kamol Azzam|Kamol Azzam]] || [[Special:Contributions/Kamol Azzam|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Kamol Azzam}} |- | 31 || [[User:Toshmurod Abdurahmonov|Toshmurod Abdurahmonov]] || [[Special:Contributions/Toshmurod Abdurahmonov|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Toshmurod Abdurahmonov}} |- | 32 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}} |- | 33 || [[User:~2026-48964-79|~2026-48964-79]] || [[Special:Contributions/~2026-48964-79|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|~2026-48964-79}} |- | 34 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 35 || [[User:Debbyzebo|Debbyzebo]] || [[Special:Contributions/Debbyzebo|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Debbyzebo}} |- | 36 || [[User:Usmonali Pirmatov|Usmonali Pirmatov]] || [[Special:Contributions/Usmonali Pirmatov|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Usmonali Pirmatov}} |- | 37 || [[User:Tredichi|Tredichi]] || [[Special:Contributions/Tredichi|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Tredichi}} |- | 38 || [[User:Ruslan Seitov|Ruslan Seitov]] || [[Special:Contributions/Ruslan Seitov|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Ruslan Seitov}} |- | 39 || [[User:Hangosi|Hangosi]] || [[Special:Contributions/Hangosi|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Hangosi}} |- | 40 || [[User:Mr biobook|Mr biobook]] || [[Special:Contributions/Mr biobook|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Mr biobook}} |- | 41 || [[User:ASulaymon|ASulaymon]] || [[Special:Contributions/ASulaymon|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|ASulaymon}} |- | 42 || [[User:Akbar Kuzibaev|Akbar Kuzibaev]] || [[Special:Contributions/Akbar Kuzibaev|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Akbar Kuzibaev}} |- | 43 || [[User:~2026-48789-01|~2026-48789-01]] || [[Special:Contributions/~2026-48789-01|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-48789-01}} |- | 44 || [[User:~2026-48864-50|~2026-48864-50]] || [[Special:Contributions/~2026-48864-50|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-48864-50}} |- | 45 || [[User:~2026-48836-77|~2026-48836-77]] || [[Special:Contributions/~2026-48836-77|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-48836-77}} |- | 46 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}} |- | 47 || [[User:Nodirbek Abdumannonov22|Nodirbek Abdumannonov22]] || [[Special:Contributions/Nodirbek Abdumannonov22|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Nodirbek Abdumannonov22}} |- | 48 || [[User:~2026-49699-58|~2026-49699-58]] || [[Special:Contributions/~2026-49699-58|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-49699-58}} |- | 49 || [[User:Martin Macha 2111|Martin Macha 2111]] || [[Special:Contributions/Martin Macha 2111|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Martin Macha 2111}} |- | 50 || [[User:~2026-50030-92|~2026-50030-92]] || [[Special:Contributions/~2026-50030-92|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-50030-92}} |- | 51 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Amherst99}} |- | 52 || [[User:~2026-49863-93|~2026-49863-93]] || [[Special:Contributions/~2026-49863-93|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49863-93}} |- | 53 || [[User:~2026-49496-32|~2026-49496-32]] || [[Special:Contributions/~2026-49496-32|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49496-32}} |- | 54 || [[User:~2026-49492-13|~2026-49492-13]] || [[Special:Contributions/~2026-49492-13|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49492-13}} |- | 55 || [[User:The Gamer50489723|The Gamer50489723]] || [[Special:Contributions/The Gamer50489723|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|The Gamer50489723}} |- | 56 || [[User:Yo'ldoshxon|Yo'ldoshxon]] || [[Special:Contributions/Yo'ldoshxon|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Yo'ldoshxon}} |- | 57 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 58 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 59 || [[User:~2026-49356-65|~2026-49356-65]] || [[Special:Contributions/~2026-49356-65|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49356-65}} |- | 60 || [[User:~2026-49771-28|~2026-49771-28]] || [[Special:Contributions/~2026-49771-28|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49771-28}} |- | 61 || [[User:Xadyatillo shuhratjonov|Xadyatillo shuhratjonov]] || [[Special:Contributions/Xadyatillo shuhratjonov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Xadyatillo shuhratjonov}} |- | 62 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 63 || [[User:CitationAuditor|CitationAuditor]] || [[Special:Contributions/CitationAuditor|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|CitationAuditor}} |- | 64 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}} |- | 65 || [[User:Quvonchbek Kozibayev|Quvonchbek Kozibayev]] || [[Special:Contributions/Quvonchbek Kozibayev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Quvonchbek Kozibayev}} |- | 66 || [[User:Karimova Saida|Karimova Saida]] || [[Special:Contributions/Karimova Saida|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Karimova Saida}} |- | 67 || [[User:~2026-48744-56|~2026-48744-56]] || [[Special:Contributions/~2026-48744-56|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-48744-56}} |- | 68 || [[User:~2026-49803-26|~2026-49803-26]] || [[Special:Contributions/~2026-49803-26|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49803-26}} |- | 69 || [[User:~2026-49131-06|~2026-49131-06]] || [[Special:Contributions/~2026-49131-06|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-49131-06}} |- | 70 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|KiranBOT}} |- | 71 || [[User:Morkoz|Morkoz]] || [[Special:Contributions/Morkoz|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Morkoz}} |- | 72 || [[User:An empty bliss beyond|An empty bliss beyond]] || [[Special:Contributions/An empty bliss beyond|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|An empty bliss beyond}} |- | 73 || [[User:PieWriter|PieWriter]] || [[Special:Contributions/PieWriter|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|PieWriter}} |- | 74 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 75 || [[User:~2026-48998-20|~2026-48998-20]] || [[Special:Contributions/~2026-48998-20|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-48998-20}} |- | 76 || [[User:Eagle1199|Eagle1199]] || [[Special:Contributions/Eagle1199|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Eagle1199}} |- | 77 || [[User:~2026-49732-75|~2026-49732-75]] || [[Special:Contributions/~2026-49732-75|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49732-75}} |- | 78 || [[User:~2026-49508-64|~2026-49508-64]] || [[Special:Contributions/~2026-49508-64|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49508-64}} |- | 79 || [[User:~2026-49775-94|~2026-49775-94]] || [[Special:Contributions/~2026-49775-94|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49775-94}} |- | 80 || [[User:USSR-Slav|USSR-Slav]] || [[Special:Contributions/USSR-Slav|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|USSR-Slav}} |- | 81 || [[User:~2026-49789-31|~2026-49789-31]] || [[Special:Contributions/~2026-49789-31|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49789-31}} |- | 82 || [[User:MMichkov|MMichkov]] || [[Special:Contributions/MMichkov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|MMichkov}} |- | 83 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Vol71193}} |- | 84 || [[User:~2026-49621-36|~2026-49621-36]] || [[Special:Contributions/~2026-49621-36|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49621-36}} |- | 85 || [[User:Tshoxruz 07|Tshoxruz 07]] || [[Special:Contributions/Tshoxruz 07|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Tshoxruz 07}} |- | 86 || [[User:Kotzaztzikli|Kotzaztzikli]] || [[Special:Contributions/Kotzaztzikli|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kotzaztzikli}} |- | 87 || [[User:~2026-49791-10|~2026-49791-10]] || [[Special:Contributions/~2026-49791-10|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49791-10}} |- | 88 || [[User:~2026-49660-16|~2026-49660-16]] || [[Special:Contributions/~2026-49660-16|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49660-16}} |- | 89 || [[User:~2026-49787-78|~2026-49787-78]] || [[Special:Contributions/~2026-49787-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49787-78}} |- | 90 || [[User:Quinlan83|Quinlan83]] || [[Special:Contributions/Quinlan83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Quinlan83}} |- | 91 || [[User:~2026-49652-23|~2026-49652-23]] || [[Special:Contributions/~2026-49652-23|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49652-23}} |- | 92 || [[User:Ooligan|Ooligan]] || [[Special:Contributions/Ooligan|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ooligan}} |- | 93 || [[User:~2026-49690-55|~2026-49690-55]] || [[Special:Contributions/~2026-49690-55|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49690-55}} |- | 94 || [[User:~2026-49698-71|~2026-49698-71]] || [[Special:Contributions/~2026-49698-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49698-71}} |- | 95 || [[User:Realuservip|Realuservip]] || [[Special:Contributions/Realuservip|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Realuservip}} |- | 96 || [[User:Jommy3210|Jommy3210]] || [[Special:Contributions/Jommy3210|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Jommy3210}} |- | 97 || [[User:~2026-49614-73|~2026-49614-73]] || [[Special:Contributions/~2026-49614-73|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49614-73}} |- | 98 || [[User:~2026-49550-03|~2026-49550-03]] || [[Special:Contributions/~2026-49550-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49550-03}} |- | 99 || [[User:~2026-49565-71|~2026-49565-71]] || [[Special:Contributions/~2026-49565-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49565-71}} |- | 100 || [[User:~2026-49655-88|~2026-49655-88]] || [[Special:Contributions/~2026-49655-88|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49655-88}} |- | 101 || [[User:~2026-49581-32|~2026-49581-32]] || [[Special:Contributions/~2026-49581-32|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49581-32}} |- | 102 || [[User:Aljuqiy|Aljuqiy]] || [[Special:Contributions/Aljuqiy|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Aljuqiy}} |- | 103 || [[User:~2026-49677-85|~2026-49677-85]] || [[Special:Contributions/~2026-49677-85|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49677-85}} |- | 104 || [[User:Sarvarxoja|Sarvarxoja]] || [[Special:Contributions/Sarvarxoja|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sarvarxoja}} |- | 105 || [[User:Chongkian|Chongkian]] || [[Special:Contributions/Chongkian|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Chongkian}} |- | 106 || [[User:~2026-48750-83|~2026-48750-83]] || [[Special:Contributions/~2026-48750-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48750-83}} |- | 107 || [[User:Д.Ильин|Д.Ильин]] || [[Special:Contributions/Д.Ильин|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Д.Ильин}} |- | 108 || [[User:Andre Engels|Andre Engels]] || [[Special:Contributions/Andre Engels|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Andre Engels}} |- | 109 || [[User:掬茶|掬茶]] || [[Special:Contributions/掬茶|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|掬茶}} |- | 110 || [[User:~2026-48858-95|~2026-48858-95]] || [[Special:Contributions/~2026-48858-95|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48858-95}} |- | 111 || [[User:~2026-48982-23|~2026-48982-23]] || [[Special:Contributions/~2026-48982-23|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48982-23}} |- | 112 || [[User:Saroj|Saroj]] || [[Special:Contributions/Saroj|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Saroj}} |- | 113 || [[User:Saidakbarov Saidraximjon|Saidakbarov Saidraximjon]] || [[Special:Contributions/Saidakbarov Saidraximjon|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Saidakbarov Saidraximjon}} |- | 114 || [[User:~2026-48635-25|~2026-48635-25]] || [[Special:Contributions/~2026-48635-25|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48635-25}} |- | 115 || [[User:~2026-48599-10|~2026-48599-10]] || [[Special:Contributions/~2026-48599-10|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48599-10}} |- | 116 || [[User:Florstein|Florstein]] || [[Special:Contributions/Florstein|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Florstein}} |- | 117 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 118 || [[User:JayCubby|JayCubby]] || [[Special:Contributions/JayCubby|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|JayCubby}} |- | 119 || [[User:Mirsodirovi|Mirsodirovi]] || [[Special:Contributions/Mirsodirovi|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mirsodirovi}} |- | 120 || [[User:~2026-48637-41|~2026-48637-41]] || [[Special:Contributions/~2026-48637-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48637-41}} |- | 121 || [[User:~2026-48501-45|~2026-48501-45]] || [[Special:Contributions/~2026-48501-45|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-48501-45}} |- | 122 || [[User:Ольга Муравьева|Ольга Муравьева]] || [[Special:Contributions/Ольга Муравьева|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ольга Муравьева}} |- | 123 || [[User:~2026-49143-38|~2026-49143-38]] || [[Special:Contributions/~2026-49143-38|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49143-38}} |- | 124 || [[User:~2026-49752-82|~2026-49752-82]] || [[Special:Contributions/~2026-49752-82|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49752-82}} |- | 125 || [[User:IlhomjonM005|IlhomjonM005]] || [[Special:Contributions/IlhomjonM005|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|IlhomjonM005}} |- | 126 || [[User:Ziv|Ziv]] || [[Special:Contributions/Ziv|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ziv}} |- | 127 || [[User:~2026-49427-44|~2026-49427-44]] || [[Special:Contributions/~2026-49427-44|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49427-44}} |- | 128 || [[User:~2026-49602-93|~2026-49602-93]] || [[Special:Contributions/~2026-49602-93|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49602-93}} |- | 129 || [[User:Kichikalloma|Kichikalloma]] || [[Special:Contributions/Kichikalloma|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kichikalloma}} |- | 130 || [[User:Ciepiersia|Ciepiersia]] || [[Special:Contributions/Ciepiersia|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ciepiersia}} |- | 131 || [[User:Punisher03|Punisher03]] || [[Special:Contributions/Punisher03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Punisher03}} |- | 132 || [[User:Muhammadsodiqjon|Muhammadsodiqjon]] || [[Special:Contributions/Muhammadsodiqjon|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Muhammadsodiqjon}} |- | 133 || [[User:~2026-49382-12|~2026-49382-12]] || [[Special:Contributions/~2026-49382-12|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49382-12}} |- | 134 || [[User:LittlMY|LittlMY]] || [[Special:Contributions/LittlMY|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|LittlMY}} |- | 135 || [[User:~2026-49297-72|~2026-49297-72]] || [[Special:Contributions/~2026-49297-72|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49297-72}} |- | 136 || [[User:~2026-49307-39|~2026-49307-39]] || [[Special:Contributions/~2026-49307-39|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49307-39}} |- | 137 || [[User:~2026-49383-03|~2026-49383-03]] || [[Special:Contributions/~2026-49383-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49383-03}} |- | 138 || [[User:Rosiestep|Rosiestep]] || [[Special:Contributions/Rosiestep|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Rosiestep}} |- | 139 || [[User:Behruzbek Mamadaliyev|Behruzbek Mamadaliyev]] || [[Special:Contributions/Behruzbek Mamadaliyev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Behruzbek Mamadaliyev}} |- | 140 || [[User:~2026-49132-56|~2026-49132-56]] || [[Special:Contributions/~2026-49132-56|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49132-56}} |- | 141 || [[User:Sarbaraliyevjavohirbek|Sarbaraliyevjavohirbek]] || [[Special:Contributions/Sarbaraliyevjavohirbek|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Sarbaraliyevjavohirbek}} |- | 142 || [[User:~2026-49085-38|~2026-49085-38]] || [[Special:Contributions/~2026-49085-38|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49085-38}} |- | 143 || [[User:Зофья|Зофья]] || [[Special:Contributions/Зофья|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Зофья}} |- | 144 || [[User:~2026-49723-43|~2026-49723-43]] || [[Special:Contributions/~2026-49723-43|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-49723-43}} {{/end}} 0a06fz4hoqybjqyie6z4k8tsf8nb1kb 0 720870 6271431 6089787 2026-09-15T20:27:19Z ~2026-49848-61 307216 /* Tugatilgandan keyin */ 6271431 wikitext text/x-wiki {{birlashtirishga|bir xil mazmunda|Varshava shartnomasi}} {{Tashkilot bilgiqutisi |nomi = Varshava Shartnomasi Tashkiloti |tasvir = Warsaw Pact Logo.svg |tasvir_tagyozuvi = |tasvir2 = Warsaw Pact in 1990 (orthographic projection).svg |tasvir2_tagyozuvi = |tasvir3 = |tasvir3_tagyozuvi = |qisqartma = |turi = [[Xalqaro tashkilot]], [[Blok (bitim)|Harbiy blok]] |sanoat = |shiori = |maqomi = |maqsadi = |ishga_tushgan_sanasi = [[14-may]] [[1955-yil]] |tan_olingan_yili = |tugatilgan = [[1-iyul]] [[1991-yil]] |tugatilish_sababi = Tarqatib yuborilgan |joylashuvi = {{SSSR}}, [[Moskva]], Leningrad k., 41 |hududiy_hizmati = |asoschilari = |prezident = |direktori = |bosh_kotib = |xoʻjayinlar = |yetakchi_sarlavha = Qoʻmondonlar: |yetakchi_nomi = 1955—1960: I. S. Konev <br />1960—1967: A. A. Grechko<br />1967—1976: I. I. Yakubovskiy<br />1977—1989: V. G. Kulikov<br />1989—1991: P. G. Lushev |yetakchi_sarlavha2 = |yetakchi_nomi2 = |yetakchi_sarlavha3 = |yetakchi_nomi3 = |bosh_mahkamasi = |daromad = |aylanma_daromad = |operatsion_foyda = |toza_foyda = |boyligi = |byudjet = |IITKI = |ishchilar_soni = 6 435 900 1987-yil |koʻngilli_xizmatkorlar = |mijozlar_soni = |aʼzolari = {{SSSR}},<br /> [[Fayl:Flag of Albania (1946–1992).svg|20px]] [[:ru:Народная Социалистическая Республика Албания|Albaniya XSR]],<br />[[Fayl:Flag of Bulgaria (1971–1990).svg|20px]] [[:ru:Народная Республика Болгария|Bolgariya XR]]<br />{{CZE}}<br /> |oʻziga_tegishli_tashkilotlar = |vebsayti = |tili = [[Rus tili|ruscha]], [[Nemis tili|nemischa]], [[Polyak tili|polyakcha]], [[Venger tili|vengercha]], [[Chex tili|chexcha]], [[Slovak tili|slovakcha]], [[Rumin tili|rumincha]], [[Bolgar tili|bolgarcha]] |lat_dir =N |lat_deg =55.7963 |lon_dir =E |lon_deg =37.5354 |CoordScale = 2000 |region = RU }} '''Varshava shartnomasi tashkiloti''' ''(Doʻstlik, hamkorlik va oʻzaro yordam shartnomasi)'' ([[1955]] [[14-may|yil 14-maydan]] [[1991]] [[1-iyul|yil 1-iyulgacha]]) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSRning]] boshchiligida Yevropa sotsialistik davlatlari bilan harbiy ittifoqini tuzishni rasmiylashtirgan hujjat — Varshava Shartnomasi Tashkiloti (VShT) va dunyoning bipolyarligini 36 yil davomida belgilab berdi. Shartnomaning tuzilishi [[Germaniya Federativ Respublikasi (1949—1990)|Germaniyaning]] [[NATO]]ga qoʻshilishiga javob boʻldi<ref>Yost, David S. (1998). NATO Transformed: The Allianceʼs New Roles in International Security. Washington, DC: U. S. Institute of Peace Press. p. 31. ISBN 1-878379-81-X.</ref><ref name="History Channel 1">{{veb manbasi|url=http://www.history.com/topics/cold-war/formation-of-nato-and-warsaw-pact|sarlavha=Formation of Nato and Warsaw Pact|nashriyot=[[History (U.S. TV channel)|History Channel]]|kirish sanasi=2015-12-22}}</ref><ref name="History Channel 2">{{veb manbasi|url=http://www.history.com/this-day-in-history/the-warsaw-pact-is-formed|sarlavha=The Warsaw Pact is formed|nashriyot=[[History (U.S. TV channel)|History Channel]]|kirish sanasi=2015-12-22}}</ref><ref name="NATO short history">"In reaction to West Germanyʻs NATO accession, the Soviet Union and its Eastern European client states formed the Warsaw Pact in 1955." Citation from: {{veb manbasi|sarlavha=A short history of NATO|url=http://www.nato.int/history/nato-history.html|work=nato.int|kirish sanasi=2015-12-24|arxiv-sana=2016-03-10|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20160310094039/http://www.nato.int/history/nato-history.html|arxivsana=2016-03-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160310094039/http://www.nato.int/history/nato-history.html}}</ref><ref>Broadhurst, Arlene Idol (1982). The Future of European Alliance Systems. Boulder, Colorado: Westview Press. p. 137. ISBN 0-86531-413-6.</ref><ref>Christopher Cook, Dictionary of Historical Terms (1983)</ref><ref>The Columbia Enclopedia, fifth e*dition (1993) p. 2926</ref><ref name="Laurien Crump Routledge page 21-22">The Warsaw Pact Reconsidered: International Relations in Eastern Europe, 1955—1969 Laurien Crump Routledge, page 21-22, 11.02.2015</ref><ref>The Oder-Neisse Line: The United States, Poland, and Germany in the Cold War Debra J. Allen page 158 „Treaties approving Bonnʼs participation in NATO were ratified in May 1955…shortly thereafter Soviet Union…created the Warsaw Pact to counter the perceived threat of NATO“</ref><ref>The Oder-Neisse Line: The United States, Poland, and Germany in the Cold War Debra J. Allen page 158 „Treaties approving Bonnʼs participation in NATO were ratified in May 1955…shortly thereafter Soviet Union…created the Warsaw Pact to counter the perceived threat of NATO“</ref>. Shartnoma [[Yevropa|Evropada]] tinchlik va xavfsizlikni taʼminlash maqsadida 1955-yil 14-mayda Yevropa davlatlarining Varshava konferensiyasida Albaniya, Bolgariya, Vengriya, [[Germaniya Demokratik Respublikasi|GDR]], Polsha, Ruminiya, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] va Chexoslovakiya tomonidan imzolangan. Shartnoma 1955 [[5-iyun|yil 5-iyunda]] kuchga kirdi. [[1985]] [[26-aprel|yil 26-aprelda]] muddat tugashi munosabati bilan u 20 yilga uzaytirildi. 1987-yil 1-iyul holatiga koʻra Varshava Shartnomasiga aʼzo mamlakatlarning Qurolli Kuchlari 6 435 900 kishini tashkil etardi. 1989—1990-yillarda Markaziy va [[Sharqiy Yevropa]] mamlakatlarida kommunistik rejimlar almashganidan soʻng Varshava Shartnomasi Tashkilotining sotsialistik mamlakatlarning harbiy-siyosiy ittifoqi sifatida mavjudligi oʻz mazmunini yoʻqotdi. [[1991]] yil 25-fevralda Varshava Shartnomasi Tashkilotiga aʼzo davlatlar [https://ru.wikisource.org/wiki/Будапештское%20заявление%20государств-участников%20Варшавского%20договора%20(1991) harbiy tuzilmalarini bekor] qildilar va 1991 [[1-iyul|yil 1-iyulda]] [[Praga]]da Shartnomani toʻliq bekor qilish toʻgʻrisidagi Protokolni imzoladilar<ref>[http://yeltsin.ru/uploads/upload/newspaper/1991/izv07_02_91/index.html Ne razriv, a istinnoe partnerstvo] // Izvestiya, 2 iyulya 1991</ref>. == Tarkibi == Tashkilot sakkizta [[Sotsializm|sotsialistik]] davlatni oʻz ichiga olgan: {| class="wikitable" ! Respublika ! Hukmron partiya |- |[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|border|25x25px]] [[Fayl:State_Emblem_of_the_Soviet_Union.svg|26x26px]] [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] |[[Fayl:КПСС.svg|15x15px]][[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi]] (KPSS) (ilgari RSDLP, RSDLP(b), [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|RCP(b)]], [[Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi|VKP(b)]]) |- |[[Fayl:Flag_of_East_Germany.svg|border|25x25px]][[Fayl:Coat of arms of East Germany (1955–1990).svg|26x26px]] [[Germaniya Demokratik Respublikasi|GDR]] |[[Fayl:Sozialistische_Einheitspartei_Deutschlands_Logo.svg|18x18px]] Germaniya Sotsialistik birlik partiyasi {{lang-de|Sozialistische Einheitspartei Deutschlands}} (rasmiy ravishda [[1990]] yil sentabr oyida paydo boʻlgan — Germaniyani birlashtirish jarayoniga tayyorgarlik koʻrishda)</small> |- |[[Fayl:Flag_of_Czechoslovakia.svg|border|25x25px]] [[Fayl:Coat_of_arms_of_Czechoslovakia_(1961-1989).svg|36x36px]] Chexoslovakiya |[[Fayl:Emblem_of_the_Communist_Party_of_Czechoslovakia.svg|17x17px]] Chexoslovakiya Kommunistik partiyasi {{lang-cs|Komunistická strana Československa}} |- |[[Fayl:Flag_of_Bulgaria_(1971-1990).svg|border|25x25px]][[Fayl:Coat_of_arms_of_Bulgaria_(1971-1990).svg|28x28px]] BXR |[[Fayl:LogoBKP.svg|15x15px]] Bolgariya Kommunistik partiyasi {{lang-bg|Българска комунистическа партия}} |- |[[Fayl:Flag_of_Hungary.svg|border|25x25px]] [[Fayl:Coat_of_arms_of_Hungary_(1957-1990).svg|30x30px]] Vengriya |[[Fayl:Mszmp.svg|15x15px]] Vengriya Sotsialistik ishchilar partiyasi {{lang-hu|Magyar Szocialista Munkáspárt}} |- |[[Fayl:Flag_of_Poland.svg|border|25x25px]] [[Fayl:Coat_of_arms_of_Poland_(1955-1980).svg|29x29px]] Polsha |[[Fayl:POL_PZPR_logo.svg|15x15px]] Polsha Birlashgan ishchilar partiyasi {{lang-pl|Polska Zjednoczona Partia Robotnicza}} |- |[[Fayl:Flag_of_Romania_(1965-1989).svg|border|25x25px]] [[Fayl:Coat_of_arms_of_the_Socialist_Republic_of_Romania.svg|28x28px]] SRR |[[Fayl:Coat_of_arms_of_PCR.svg|15x15px]] Ruminiya Kommunistik partiyasi rum. <span lang="ro" style="font-style:italic;">Partidul Kommunistik Roman</span> |- |[[Fayl:Flag_of_Albania_1946.svg|border|25x25px]][[Fayl:Coat_of_arms_of_the_People's_Republic_of_Albania.svg|30x30px]] NSRA | Albaniya mehnat partiyasi alb. <span lang="sq" style="font-style:italic;">Partia e Punes e Shqipërisë</span> (mafkuraviy tafovutlar tufayli [[1961|1961-yil]] blokidan chiqdi; [[1968]] yil sentabr oyida — ATS qoʻshinlari Chexoslovakiyaga kirganidan keyin rasman chiqib ketdi) |} == Shartnoma shartlari == Shartnoma muqaddima va 11 moddadan iborat edi. Uning shartlari va [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Nizomi|Birlashgan Millatlar Tashkiloti Nizomiga muvofiq]], Varshava Shartnomasiga aʼzo davlatlar xalqaro munosabatlarida kuch ishlatish bilan tahdid qilish yoki qoʻllashdan tiyilishga va ulardan biriga qurolli hujum qilingan taqdirda, hujumga uchragan davlatlarga barcha vositalar bilan zudlik bilan yordam koʻrsatish, shu jumladan qurolli kuchlar bilan ham yordam berish koʻzda tutilgan edi. == Boshqaruv organlari == * '''Siyosiy maslahat qoʻmitasi (SMQ)''' tashkilotning oliy kollegial organi hisoblanadi. Maslahatlashuvlar oʻtkazish va Varshava shartnomasini amalga oshirish bilan bogʻliq muammolarni koʻrib chiqish uchun yaratilgan. * '''Qurolli Kuchlar Birlashgan Qoʻmondonligi (QKBQ)''' — qurolli kuchlarning oʻzaro hamkorligini taʼminlash va Varshava shartnomasiga aʼzo davlatlarning mudofaa qobiliyatini mustahkamlash. * '''Tashkilotning bosh qarorgohi (shtab-kvartirasi)''' [[Moskva]]da joylashgan edi. [[1972|1972-yil 3-oktabrda]] Gʻarb matbuotida birinchi marta Sovet rahbariyati [[Lvov]] yaqinida aloqa tizimiga ega mustahkamlangan er osti inshootlari majmuasini qurishni tashkil qilgani haqida maʼlumot eʼlon qilindi. Ushbu chora tashkilotning boshqaruv organlarini Polsha, Chexoslovakiya, Vengriya va SRR chegaralariga yaqinlashtirdi, bu kelajakda ushbu birodar mamlakatlar qurolli kuchlarining xorijiy ofitserlarining kelishi va qaytishini tezlashtirishi kerak edi<ref>[https://books.google.com/books?id=zcaOAAAAMAAJ&q=Warsaw+Pact+headquarters Soviet Union: Military]. // ''The Report on World Affairs''. — 1 October — 31-dekabr 1972-yil. — Vol. 53 — No. 4 — P. 305 — ISSN 0034-4737.</ref>. [[1973|1973-yil mart oyida]] tashkilot shtab-kvartirasining Moskvadan Lvovga koʻchirilishi haqidagi maʼlumot xorijiy matbuotda tasdiqlandi. Belgilangan shahar chegaralarida va shahar atroflarida VShT qoʻshinlarining qoʻmondonlik va boshqaruv boʻlinmalari joylashgan [[yadro portlashi]]ga chidamli yer osti beton bunkerlari qurilgan. [[Germaniya Federativ Respublikasi (1949—1990)|Germaniyalik]] harbiy kuzatuvchilarning fikricha, bu chora quruqlikdagi simli aloqa liniyalarining uzunligini qisqartirish, yuzaga kelgan vaziyatlarga tezroq javob berish va turli xil harbiy hodisalar yoki ichki fuqarolik holatlarida Markaziy Yevropada joylashgan qoʻshinlarga jangovar buyruqlar berishga qaratilgan. tartibsizliklar. Lvov rivojlangan temir yoʻl infratuzilmasi va yoʻl tarmogʻiga ega boʻlgan muhim transport markazi edi (SSSRning Yevropa qismini Sharqiy Yevropa mamlakatlari bilan bogʻlaydigan eng yirik avtomobil yoʻllari u va unga yaqin shaharlar orqali oʻtgan).<ref name="MR">[https://babel.hathitrust.org/cgi/pt?id=uiug.30112106757377;view=1up;seq=98 Warsaw Pact: Headquarters to be moved]. // ''Military Review''. — March 1973. — Vol. 53 — No. 3 — P. 96 — ISSN 0026-4148.</ref> Keyinchalik qaror qayta koʻrib chiqildi va tashkilotning yuqori qoʻmondonlik shtabining yigʻilishlari vaqti-vaqti bilan Lvovda boʻlib oʻtdi (masalan, 1985-yil 26-29-oktabrda Varshava shartnomasiga aʼzo davlatlar Birlashgan qurolli kuchlari Harbiy kengashining aʼzo davlatlari yigʻilishi oʻtkazildi). == VShTning harbiy rahbarlari == [[Fayl:Military_power_of_NATO_and_the_Warsaw_Pact_states_in_1973.svg|thumb|253x253px| Ittifoqchi qoʻshinlar soni va ularning mas’uliyat sohalari.<br />{{Color box|#DC241F|border=darkgray}}- Varshava shartnomasi mamlakatlari;<br />{{Color box|#0D1AAF|border=darkgray}}- [[NATO|NATO davlatlari]] ,<br />{{Color box|lightgray|border=darkgray}}- neytral davlatlar]] === Birlashgan qurolli kuchlari bosh qoʻmondonlari === * 1955—1960-yillar — I. BILAN. Konev — Sovet Ittifoqi marshali; * 1960—1967-yillar — A. A. Grechko — Sovet Ittifoqi marshali; * 1967—1976-yillar — I. VA. Yakubovskiy — Sovet Ittifoqi marshali; * 1977—1989-yillar — V. G. Kulikov — Sovet Ittifoqi marshali; * 1989—1991-yillar — P. G. Lushev — armiya generali. === Birlashgan qurolli kuchlari shtab boshliqlari === * 1955—1962-yillar — A. VA. Antonov — armiya generali; * 1962—1965-yillar — P. VA. Batov — armiya generali; * 1965—1968-yillar — M. VA. Kazakov — armiya generali; * 1968—1976-yillar — S. M. Shtemenko — armiya generali; * 1976—1988-yillar — A. VA. Gribkov — armiya generali; * 1989—1991-yillar — V. N. Lobov — armiya generali. == Faoliyati == [[Fayl:Bundesarchiv_Bild_183-1987-0529-029,_Berlin,_Tagung_Warschauer_Pakt,_Gruppenfoto.jpg|thumb|196x196px| Maslahat komissiyasining yigʻilishi. Suratda — Varshava shartnomasiga aʼzo davlatlar rahbarlari. ''Chapdan oʻngga'' : Gustav Gusak, Todor Jivkov, Erich Xonekker, [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachev]], [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chauşesku]], Voytsex Yaruzelski, Yanosh Kadar. 1987-yil 29-may]] [[1968|1968-yil avgust -]] Chexoslovakiyaga qoʻshinlarning kirishi (Praga bahorining bostirilishi). === Deklaratsiyalar === SMQning Moskva yigʻilishida (1958) Varshava shartnomasiga aʼzo davlatlar va NATOga aʼzo davlatlar oʻrtasida hujum qilmaslik toʻgʻrisida shartnoma tuzishni taklif qiluvchi Deklaratsiya qabul qilindi. SMQning Moskvadagi yigʻilishida (1960) qabul qilingan Deklaratsiyada ittifoqchi davlatlar Sovet hukumatining yadroviy sinovlardan bir tomonlama voz kechish toʻgʻrisidagi qarorini maʼqulladilar, agar Gʻarb davlatlari ham yadroviy portlashlarni qayta boshlamagan boʻlsalar, ularni [[Yadro quroli|yadroviy quroli]] sinovlarini toʻxtatish toʻgʻrisidagi shartnomani ishlab chiqishni yakunlash uchun qulay sharoitlar yaratishga chaqirdilar. SMQ Varshava yigʻilishida (1965) NATOning koʻp tomonlama yadroviy kuchlarini yaratish rejalari bilan bogʻliq vaziyat muhokama qilindi va ushbu rejalar amalga oshirilgan taqdirda himoya choralari ham koʻrib chiqildi. SMQning Budapesht majlisi (1969-yil 17-mart) — Yevropada tinchlik va xavfsizlikni mustahkamlash toʻgʻrisidagi deklaratsiya qabul qilindi. SMQning Budapesht yigʻilishi Varshava shartnomasining harbiy tashkilotini mustahkamlash va takomillashtirish masalalarini koʻrib chiqish bilan bir qatorda Yevropa xavfsizligi masalalariga katta eʼtibor qaratdi va Yevropaning harbiy guruhlarga boʻlinishini bartaraf etishga va Yevropa davlatlari va xalqlari oʻrtasida tinch hamkorlikni amalga oshirishga, kollektiv xavfsizlikning mustahkam tizimini yaratishga olib keladigan yoʻllar va vositalarni topish maqsadida. butun Yevropa davlatlariga umumevropa majlisiga tayyorgarlik koʻrish va uni oʻtkazish yuzasidan murojaatnoma qabul qildi. === Mashqlar va manevrlar === Qoʻshma qoʻmondonlik-shtab va harbiy mashgʻulotlar va manevrlar oʻtkazildi. Mashqlar VShTga kirgan barcha mamlakatlar hududida oʻtkazildi. Eng yiriklari qatoriga „Kvartet“ (1963), „Oktabr hujumi“ (1965), " Rodoplar " (1967), " Dnepr " (1967), „Shimol“ (1968), " Quroldagi birodarlik " (1980), " Gʻarbiy-81 " (1981), " Qalqon-82 " (1982) lar kiradi. === Razvedka xizmati === Varshava shartnomasining faoliyati davomida ishtirokchi davlatlarning razvedka idoralari oʻrtasida doimiy muvofiqlashtirish mavjud edi, [[1979]] yildan boshlab global elektron razvedka tizimi ishlay boshladi. Bu tizim SOUD, SSSR, Bolgariya, Vengriya Polsha, Chexoslovakiya, GDR, shuningdek, Varshava shartnomasiga kirmagan Vyetnam, Moʻgʻuliston va Kubaning elektron va kosmik razvedka vositalarini oʻz ichiga olgan edi. ==== Taniqlilik belgilari ==== <gallery class="center"> Fayl:Znak Varshavskogo dogovora. JPG|Tinchlik va sotsializm ittifoqi Fayl:Znak Varshavskogo dogovora YuG.jpg|Quroldagi birodarlik, „Janubga uzoq yurish uchun“ (1970) Fayl:Znak Varshavskogo dogovora 1972.JPG|SHIELD-72 qoʻshma mashqlari (1972) Fayl:Znachok Varshavskogo dogovora, 25 let. JPG|Varshava shartnomasi tashkilotining 25 yilligi (1980) Fayl:Znachok VVS Varshavskogo dogovora. JPG|Varshava shartnomasi havo kuchlari Fayl:Znachok Varshavskogo dogovora ЩIT-82.JPG|Bolgariyada [[Щит-82|SHIELD-82]] qoʻshma mashqlari (1982) Fayl:Znak 30 let Varshavskogo dogovora. JPG|Varshava shartnomasi tashkilotining 30 yilligi (1985) </gallery> == Tugatilgandan keyin == Deyarli barcha Varshava shartnomasi davlatlari keyinchalik [[NATO]] va [[Yevropa Ittifoqi]]ga qoʻshildi: * [[Ruminiya]] (Yevropa Ittifoqi va NATOda); * [[Bolgariya]] (Yevropa Ittifoqi va NATOda); * [[Polsha]] (Yevropa Ittifoqi va NATOda); * [[Germaniya Demokratik Respublikasi|GDR]] (Germaniya bilan birlashish natijasida) (Yevropa Ittifoqi va NATOda); * [[Chexiya]] va [[Slovakiya]] (Yevropa Ittifoqi va NATOda); * [[Vengriya]] (Yevropa Ittifoqi va NATOda); * [[Albaniya]] (NATO, Yevropa Ittifoqiga nomzod); * sobiq [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] respublikalarining bir qismi ([[Estoniya]], [[Latviya]], [[Litva]]) (EI va NATOda); * [[Gruziya]] va [[Ukraina]] NATO aʼzoligiga nomzod maqomiga ega va oʻz armiyalarini qayta tashkil etish boʻyicha NATO tajribasini faol oʻzlashtirmoqda. Koʻpgina [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstligi|MDH davlatlari]] Tinchlik yoʻlida hamkorlik kabi NATO dasturlarida ishtirok etadi. {{VShT}} == Havolalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * Organizatsiya Varshavskogo dogovora / Gordienko D. V. // Okeanarium — Oyashio. — M. : Buyuk rus entsiklopediyasi, 2014. — BILAN. 334. — (Buyuk rus entsiklopediyasi : [35 tonnada] / Ch. ed. Yu. S. Osipov ; 2004-2017, jild. 24). — <nowiki>ISBN 978-5-85270-361-3</nowiki>. * ''Bruz VV'' Varshava Shartnomasi Tashkilotining Yevropa xavfsizligini taʼminlash boʻyicha harbiy-siyosiy faoliyati. Tarixshunoslik tadqiqoti: monografiya. — M.: GOU VPO MGUL, 2006. — 246 b. * {{kitob manbasi|author=|title=Варшавское совещание европейских государств по обеспечению мира и безопасности в Европе|url=|agency=|location=М|publisher=[[Госполитиздат]]|year=1955|volume=|страниц=144|pages=|isbn=|тираж=200000}} * Fowler, Delbert M. Nechta boʻlinma? NATO-Varshava shartnomasini baholash. // Harbiy sharh. — 1972-yil noyabr. — jild. 52 — yoʻq. 11 — P. 76 — ISSN 0026-4148. (jangovar potentsialni va Varshava shartnomasi va NATO kuchlari muvozanati bilan bogʻliq turli jihatlarni taqqoslash) * {{kitob manbasi|title=Memorie 1945–1953|publisher={{Нп3|Arnoldo Mondadori Editore}}|year=1966a|url=https://archive.today/20130801233525/http://www.amazon.it/Memorie-1945-1953-Adenauer-Konrad/dp/B005SFPS36/ref=sr_1_1?ie=UTF8&qid=1375399817&sr=8-1&keywords=konrad+adenauer+memorie+1945-1953|ref=Adenauer|author=Adenauer, Konrad}} (mavjud havola) * {{kitob manbasi|title=La conferenza di Berlino|publisher=Ed. di cultura sociale|year=1954a|url=https://books.google.com/books/?id=Cd8tcgAACAAJ|ref=Molotov|author=Molotov, Vyacheslav}} == Manbalar == * [http://www.law.edu.ru/norm/norm.asp?normID=1168226 1955-yil huquqiy Rossiyada Varshava shartnomasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180619035719/http://www.law.edu.ru/norm/norm.asp?normID=1168226 |date=2018-06-19 }} * [http://memory.loc.gov/frd/cs/soviet_union/su_appnc.html Varshava shartnomasi (1989)] [[Kongress kutubxonasi]]da * Heuser, Beatrice. Yadro urushidagi gʻalaba? NATO va JST urush maqsadlari va strategiyalarini taqqoslash (inglizcha) // Zamonaviy Yevropa tarixi (inglizcha) : jurnal. — 1998-yil. — jild. 7, yoʻq. 3. — B. 311-327. — doi : 10.1017/S0960777300004264. * {{veb manbasi|url=http://www.nato.int/cps/en/natohq/declassified_138294.htm|sarlavha=What was the Warsaw Pact?|nashriyot=North Atlantic Treaty Organization}} [[Turkum:Sovuq urush]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] b6ceud5xjkolxsedz9ppfok8xyelvul 0 725524 6271873 6143792 2026-09-16T07:45:16Z Ciepiersia 227153 [[Turkum:Suv]] qoʻshildi; {{turkumsiz}} olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271873 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Suv-ostiga-shongʻuvchi.webp|thumb|right|Qadimgi suv ostiga shongʻish uslubi]] ''' Gʻavvos ''' — suv ostiga shoʻngʻuvchi odam. Suv ostida [[elektr payvandchi]], [[slesar]], [[montajchi]], [[quruvchi]] vazivasini bajarishi mumkin. Gidroproelektr stansiyalari, shlyuzlar, koʻpriklar qurilish, suv osti kabellarini oʻtqazish ishlarini amalga oshiruvchi odam. Mohir shoʻngʻuvchilar 4 ming yil avval dengiz tubidan [[marvarid]], [[marjon]] shoxchalari, qimmatbaho [[chigʻanoqlar]] olib chiqishgan. Bu qiyin va xavfli ish. Kamdan-kam shoʻngʻuvchilar suv ostida ikki daqiqadan ortiq tura olishi mumkin. Insonning suv ostiga shoʻngʻishi uchun qadimgi moslamalardan biri gʻavvoslar qalpogʻi hisoblanadi. Dastlab u tubi yuqoriga qaratib arqonga osilgan yogʻoch bochkadan iborat boʻlgan va shu holatda suvga shoʻngʻitilgan. Bochka ichida qolgan havo unda oʻtirgan gʻavvosga nafas olish uchun imkon bergan. Vaqt oʻtishi bilan gʻavvoslar qalpogʻi takomillashdi, insonning suv ostida ishlashini yengillashtiruvchi turli xil moslamalar bilan jihozlandi. U gʻavvoslarni ish joyiga yetkazishda, suv osti kemalari falokatga uchraganda kishilarni qutqaruv ishlari uchun qoʻllaniladigan boʻldi. Gʻavvoslik qalpogʻining suv ostida harakat imkoniyati cheklanganligidan <nowiki>XIX</nowiki> asr oxirida gʻavvoslik skafandri yaratildi. Gʻavvosga, havo rezina naycha — shlang orqali yuborilgan. Ushbu usul tufayli odam suv ostida bir necha soatlab ishlash imkoni tugʻilgan, suv ostida sovqotmasligi uchun jundan toʻqilgan ichki kiyim, ustidan esa „koʻylak“ — rezina kostyum kiyilgan. Rezina kostyumga shisha darchali metall qalpoq mahkamlangan. Suv gʻavvosni yuqoriga chiqarib yubormasligi uchun uning orqasi va koʻkragiga maxsus qorgʻoshin yuk osilgan, muvozanatni saqlash uchun oyogʻiga qoʻrgʻoshin tagchamli metal botinka kiygizilgan va pishiq arqonda suv tubiga tushirilgan. Bunday ogʻir kiyimda odam qovusholmagan. Tezlikni oshirish va qulaylik yaratish maqsadida gʻavvoslar uchun yengil, qoʻrgʻoshin yuklarsiz va qoʻrgʻoshin tagcharmsiz boshqa kiyim oʻylab topilgan boʻlib unda shlang ham yoʻq: gʻavvos havoni yelkasiga ortilgan ballonlarda oʻzi bilan birga olib yurgan, oyoqlariga esa rezina lappaklar kiyilgan. Ushbu uskuna yordamida gʻavvos istalgan yoʻnalishida suza olgan. == Manbalar == * Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmmiy nashriyoti, [[2000-yil]] * Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmmiy nashriyoti, [[2002-yil]] [[Turkum:Suv]] qonbrkyagyyk8q7ssdl7lsn8phgafxb 6271874 6271873 2026-09-16T07:45:26Z Ciepiersia 227153 [[Turkum:Kasblar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271874 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Suv-ostiga-shongʻuvchi.webp|thumb|right|Qadimgi suv ostiga shongʻish uslubi]] ''' Gʻavvos ''' — suv ostiga shoʻngʻuvchi odam. Suv ostida [[elektr payvandchi]], [[slesar]], [[montajchi]], [[quruvchi]] vazivasini bajarishi mumkin. Gidroproelektr stansiyalari, shlyuzlar, koʻpriklar qurilish, suv osti kabellarini oʻtqazish ishlarini amalga oshiruvchi odam. Mohir shoʻngʻuvchilar 4 ming yil avval dengiz tubidan [[marvarid]], [[marjon]] shoxchalari, qimmatbaho [[chigʻanoqlar]] olib chiqishgan. Bu qiyin va xavfli ish. Kamdan-kam shoʻngʻuvchilar suv ostida ikki daqiqadan ortiq tura olishi mumkin. Insonning suv ostiga shoʻngʻishi uchun qadimgi moslamalardan biri gʻavvoslar qalpogʻi hisoblanadi. Dastlab u tubi yuqoriga qaratib arqonga osilgan yogʻoch bochkadan iborat boʻlgan va shu holatda suvga shoʻngʻitilgan. Bochka ichida qolgan havo unda oʻtirgan gʻavvosga nafas olish uchun imkon bergan. Vaqt oʻtishi bilan gʻavvoslar qalpogʻi takomillashdi, insonning suv ostida ishlashini yengillashtiruvchi turli xil moslamalar bilan jihozlandi. U gʻavvoslarni ish joyiga yetkazishda, suv osti kemalari falokatga uchraganda kishilarni qutqaruv ishlari uchun qoʻllaniladigan boʻldi. Gʻavvoslik qalpogʻining suv ostida harakat imkoniyati cheklanganligidan <nowiki>XIX</nowiki> asr oxirida gʻavvoslik skafandri yaratildi. Gʻavvosga, havo rezina naycha — shlang orqali yuborilgan. Ushbu usul tufayli odam suv ostida bir necha soatlab ishlash imkoni tugʻilgan, suv ostida sovqotmasligi uchun jundan toʻqilgan ichki kiyim, ustidan esa „koʻylak“ — rezina kostyum kiyilgan. Rezina kostyumga shisha darchali metall qalpoq mahkamlangan. Suv gʻavvosni yuqoriga chiqarib yubormasligi uchun uning orqasi va koʻkragiga maxsus qorgʻoshin yuk osilgan, muvozanatni saqlash uchun oyogʻiga qoʻrgʻoshin tagchamli metal botinka kiygizilgan va pishiq arqonda suv tubiga tushirilgan. Bunday ogʻir kiyimda odam qovusholmagan. Tezlikni oshirish va qulaylik yaratish maqsadida gʻavvoslar uchun yengil, qoʻrgʻoshin yuklarsiz va qoʻrgʻoshin tagcharmsiz boshqa kiyim oʻylab topilgan boʻlib unda shlang ham yoʻq: gʻavvos havoni yelkasiga ortilgan ballonlarda oʻzi bilan birga olib yurgan, oyoqlariga esa rezina lappaklar kiyilgan. Ushbu uskuna yordamida gʻavvos istalgan yoʻnalishida suza olgan. == Manbalar == * Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmmiy nashriyoti, [[2000-yil]] * Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi Davlat ilmmiy nashriyoti, [[2002-yil]] [[Turkum:Suv]] [[Turkum:Kasblar]] 6slnselapffpaafij946nxnpy0cyqze 0 728588 6271662 3545319 2026-09-16T06:04:18Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271662 wikitext text/x-wiki '''''Friends of Snakes Society''''' — ilonlarni himoya qilish va ular bilan bogʻliq taʼlim olish bilan shugʻullanadigan [[Hindiston|hind]] [[notijorat tashkiloti]]. U 1995-yilda [[Andhra Pradesh|Andxra-Pradesh shtatida]] Leyt Rajkumar Kanuri tomonidan asos solingan ({{lang-en|Late Rajkumar Kanuri}})<ref name=friendsofsnakes>{{veb manbasi|lang=en-US|url=https://friendsofsnakes.org.in/about-the-organization/|title=Who are we?|author=|website=Friends of Snakes Society|access-date=2021-07-18|archive-date=2021-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718155654/https://friendsofsnakes.org.in/about-the-organization/|deadlink=no}}</ref>. Andxra-Pradesh oʻrmon departamenti yordami bilan ''Friends of Snakes Society'' guruhi oʻgʻrincha ovchilik bilan kurashadi<ref>{{veb manbasi|lang=en|url=https://www.thenewsminute.com/article/snake-buddies-hyderabad-ngo-busting-myths-rescuing-reptiles-over-two-decades-59316|title=Snake buddies: This Hyderabad NGO is busting myths, rescuing the reptiles for over two decades|website=The News Minute|date=2017-03-27|access-date=2021-07-18|archive-date=2021-07-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20210718094054/https://www.thenewsminute.com/article/snake-buddies-hyderabad-ngo-busting-myths-rescuing-reptiles-over-two-decades-59316|deadlink=no}}</ref> va odamlar uylariga kirgan ilonlarni qutqaradi. Bundan tashqari, ilonlar bilan bogʻliq baʼzi afsonalarni buzadigan maʼlumot dasturlari mavjud<ref>Примеры:<br>Visvanathan, A. C., S. Anne, and A. K. Kolli. «[http://psammophis.nl/bronnen/originals/Vishnatan%20e.a.%202017.pdf New locality records of the Stout Sand.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200214044448/http://psammophis.nl/bronnen/originals/Vishnatan%20e.a.%202017.pdf |date=2020-02-14 }}» (2017).<br>Anne, S., and A. C. Visvanathan. «[https://www.researchgate.net/profile/Avinash_Visvanathan/project/Assessment-of-herpetofauna-Telangana/attachment/5adb551db53d2f63c3c732b6/AS:617872170704912@1524323613788/download/Anne%2C+2018.pdf?context=ProjectUpdatesLog Yellow-spotted Wolf Snake: New locality record of.]» Communicating Science for Conservation (2018): 14.</ref>. == Maqsadlar == Ilonlar doʻstlari jamiyatining asosiy maqsadlari quyidagilardan iborat<ref>Togridou, Anatoli, et al. «[https://ejournals.lib.uoc.gr/index.php/edusci/article/view/1216 Prevention is better than cure: snakebite education in India] ». Επιστήμες Αγωγής 2019.4 (2019): 75-96.<br>Agogis, Episthmes. «[https://www.researchgate.net/profile/Vishal-Santra/publication/330467543_Prevention_is_better_than_cure_Prevention_is_better_than_cure_snakebite_education_in_India/links/5c41843e458515a4c72e4cc0/Prevention-is-better-than-cure-Prevention-is-better-than-cure-snakebite-education-in-India.pdf Prevention is better than cure] ». (2019).</ref>: # Ilonlarni saqlash va himoya qilish. # Odamlarning ilonlar haqida xabardorligini oshirish, ular haqidagi afsona va notoʻgʻri tushunchalarni yoʻq qilish. Ilon chaqishi, samarali davolash usullari va ulardan himoyalanish haqida maʼlumot berish. # Hindiston ilonlarini tadqiq qilish va oʻrganish. # Oʻgʻrincha ovchilik va ilon terisi savdosini toʻxtatish. == Manbalar == {{manbalar}} <references group="" responsive="1"></references> [[Turkum: Ilonlar]] az5ord4165d30d4wr1hwtbzxp1ax3fb 0 729802 6271446 6264484 2026-09-16T01:24:30Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271446 wikitext text/x-wiki {{Infobox musiqachi | Ismi = Fergie | image = Flickr - moses namkung - Black Eyed Peas 5.jpg | caption = Fergi Black Eyed Peas bilan Outside Lands 2009-da chiqish qilmoqda | other_names = Fergie Duhamel | tugʻilgan_paytidagi_ismi = Stacy Ann Ferguson | tavalludi_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1975|3|27}} | tavallud_joyi = Hacienda Heights, [[California]], [[AQSH]] | Kasblari = {{hlist|Xonanda|bastakor|aktrisa}} | Faoliyat yillari = 1984-hozirgacha | turmush oʻrtogʻi = {{Nikoh|Josh Duhamel|2009|2019|reason=ajrashgan}} | Farzandlari = 1 | awards = | instrument = Vokal | genre = {{flatlist| * [[Pop musiqa|Pop]]<ref>{{veb manbasi|url=https://m.independent.ie/entertainment/music/fergie-cheryl-could-turn-any-girl-26660793.html|title=Fergie: Cheryl could turn any girl|work=Independent.ie|date=18-iyun 2010-yil|access-date=22-noyabr 2021-yil}}</ref> * [[hip hop]]<ref>{{veb manbasi|url=http://www.bluesandsoul.com/feature/236/fergie_finally_talks_hip-hop/|title=Fergie finally talks Hip-Hop!|work=Blue and Soul|access-date=22-noyabr 2021-yil}}</ref> }} | past_member_of = {{hlist|[[Wild Orchid]]|[[Black Eyed Peas]]}} | label = {{flatlist| * [[RCA Records|RCA]] * will.i.am * [[Interscope Geffen A&M Records|Interscope]] * [[BMG Rights Management|BMG]] * Dutchess Music }} | website = {{URL|fergie.com}} }} '''Fergie Duhamel'''<ref>{{jurnal manbasi|url=http://www.people.com/people/article/0,,20717656,00.html|title=Call Her Mrs. Duhamel! Fergie Legally Changes Her Name|magazine=[[:en:People (jurnal)|People]]|date=15-iyul 2013-yil|archive-date= 14-iyun 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200614104155/https://people.com/celebrity/stacy-fergie-ferguson-legally-changes-her-name-to-fergie/|url-status=live}}</ref> ({{talaffuz|Fergi Dyuamel}}; tugʻilgan paytidagi ismi '''''Stacy Ann Ferguson''''' ({{talaffuz|Steysi Enn Fergyuson}}; 1975-yil 27-martda tugʻilgan)<ref name=biography.com>{{veb manbasi|url= https://www.biography.com/musician/fergie|title=Fergie: Singer (1975–)|publisher=Biography.com ([FYI / A&E Networks)|access-date=7-dekabr 2017-yil|archive-date=25-sentabr 2020-yil|archive-url= https://web.archive.org/web/20200925193454/https://www.biography.com/musician/fergie|url-status=live}}</ref><ref name=allmusicbio>{{veb manbasi|url=https://www.allmusic.com/artist/fergie-mn0000725395/biography|title= Fergie Biography |first= Andy|last= Kellman|website=AllMusic|access-date=7-dekabr 2017-yil}}</ref> — [[amerikalik]] [[qoʻshiqchi]], [[qoʻshiqnavis]] va [[aktrisa]]. U birinchi marta [[Black Eyed Peas]] guruhining bir qismi sifatida muvaffaqiyatiga erishdi. Uning debyut yakkaxon albomi '''The Dutchess''' (2006) tijorat muvaffaqiyatiga erishdi va uchta [[Billboard Hot 100]]ning birinchi raqamli singllarini yaratdi: „[[London Bridge]]“, „[[Glamorous]]“ va „[[Big Girls Donʼt Cry]]“<ref>{{veb manbasi|title=Fergie Albom va musiqa Chartlari|url={{BillboardURLbyName|artist=fergie|chart=all}}|access-date=30-may, 2022-yil|work=[[Billboard]]|archive-url = https://web.archive.org/web/20091029202652/http://www.billboard.com/%23/artist/fergie/chart-history/542673 |archive-date = 29-oktabr 2009-yil|url-status=dead}}</ref>.<br />Fergi dastlab Kids Incorporated bolalar teleseriali va Wild Orchid qizlar guruhi aʼzosi edi. 2001-yilda u guruhni tark etdi va keyingi yili [[Black Eyed Peas]] guruhiga qoʻshildi. U 2006-yilda [[The Dutchess]] debyut yakkaxon albomini chiqarishdan oldin Black Eyed Peas bilan ikkita albom ustida ishlagan. U Black Eyed Peas bilan hamkorlikni davom ettirdi va ular bilan yana ikkita albom chiqardi, [[The E.N.D.]] (2009) va The Beginning (2010). Uning ikkinchi yakkaxon albomi [[Double Dutchess]] 2017-yilda chiqdi.<br /> Fergie qoʻshimcha ravishda ''Poseidon'' (2006), ''Grindhouse'' (2007) va ''Nine'' (2009) kabi turli filmlarda suratga tushgan. U 2010-yilning may oyida Avon ostida oʻzining „Outspoken“ nomli birinchi parfyumini chiqardi va shundan soʻng yana toʻrtta atirni chiqardi. Uning „Fergie Footwear“ nomli poyabzal liniyasi 2009-yilda ishga tushirilgan<ref>{{veb manbasi|title=Singer-Branded Shoes|url=https://www.trendhunter.com/trends/fergie-shoes|access-date=2022-05-30|website=TrendHunter.com|language=en}}</ref><ref>{{veb manbasi|last=Denley|first=Susan|date=10-sentabr 2015-yil|title=Want to meet Fergie? Buy some shoes|url=https://www.latimes.com/fashion/alltherage/la-ar-want-to-meet-fergie-buy-some-shoes-20150910-story.html|access-date=2022-05-30|website=Los Angeles Times|language=inglizcha}}</ref><ref>{{veb manbasi|date=6-iyun 2012-yil|title=Our July Cover Star Fergie Knows Shoes That Pop!|url=https://www.self.com/story/fergie-self-magazine-cover-party-style|access-date=2022-05-30|website=SELF|language=en-US}}</ref>. == Yoshligi == Stacy Ann Ferguson Kaliforniyaning<ref>The confusion of whether she was born in Whittier or Hacienda Heights may be due to the local hospital being located in Whittier. But the Whittier Daily News says she was born in Hacienda Heights. {{yangiliklar manbasi|url=https://www.whittierdailynews.com/2008/08/20/fergie-from-films-and-concerts-to-flooring-her-brentwood-home/|title= Fergie: From films and concerts to flooring her Brentwood home|quote= The Hacienda Heights-born rap singer and Black Eyed Peas frontperson,[...]|date=20-avgust 2008-yil|access-date=30-may, 2022-yil|publisher=MediaNews Group, Inc.}}</ref> Hacienda Heights shahrida Terri (naviya Gor) va Jon Patrick Ferguson oilasida tugʻilgan. Uning ajdodlari ingliz, irland, meksika va shotlandlarni oʻz ichiga oladi<ref>{{yangiliklar manbasi|last=Philby|first=Charlotte|url= http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20070421/ai_n19037880|archive-url=https://web.archive.org/web/20070714001622/http://findarticles.com/p/articles/mi_qn4158/is_20070421/ai_n19037880|url-status=dead|archive-date=14-iyul 2007-yil|title=Fergie Singer, age 32|work=The Independent|date=21-aprel 2007-yil}}</ref><ref name="anital">{{veb manbasi|url=http://www.latina.com/entertainment/music/exclusive-fergie-breaks-down-her-latina-roots|title=Exclusive: Fergie Breaks Down Her Latina Roots|date=10-aprel 2008-yil|work=[[Latina (jurnal)|Latina]]|access-date=30-may, 2022-yil|arxivsana=2010-01-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100102021513/http://latina.com/entertainment/music/exclusive-fergie-breaks-down-her-latina-roots}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Fergie: Hot or not?|url=http://www.chron.com/life/gallery/Fergie-Hot-or-not-18770/photo-1264080.php|date=22-aprel 2010-yil|work=[[Houston Chronicle]]|page=5|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Fergie|url=http://www.ok.co.uk/bios/46/|work=[[OK!]]|access-date=30-may, 2022-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20131011080923/http://www.ok.co.uk/bios/46/|archive-date=11-oktabr 2013-yil|url-status=dead}}</ref>. Uning Dana Ferguson ismli singlisi bor<ref>{{veb manbasi|url=https://www.instyle.com/news/fergie-sister-dana-ferguson|title=Fergie and Her Sister Look So Much Alike It's Absurd|last=Jones|first=Isabel|website=InStyle|date=12-oktabr 2017-yil|access-date=30-may, 2022-yil|arxivsana=21-yanvar 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220121200510/https://www.instyle.com/news/fergie-sister-dana-ferguson}}</ref>. U Rim-katolik dinida tarbiyalangan va Mesa Robles oʻrta maktabida va Glen A. Wilson yuqori maktabida oʻqigan<ref name="blender">{{veb manbasi|url=http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=1852 |title=Give Peas A Chance Article |publisher=Blender |archive-url=https://web.archive.org/web/20090215033817/http://www.blender.com/guide/articles.aspx?id=1852 |archive-date=15-fevral 2009-yil |url-status=dead}}</ref>. U quvnoq, toʻgʻridan-toʻgʻri talaba, asalarilar boʻyicha chempion va skaut qiz edi<ref name="GirlScout">{{veb manbasi|url=http://new.etonline.com/news/2007/11/55411/ |title=Lindsay Lohan Digs Fergie's Handbags |date=13-noyabr 2007-yil |publisher=Entertainment Tonight |access-date=30-may, 2022-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20121106002756/http://new.etonline.com/news/2007/11/55411/ |archive-date=6-noyabr 2012-yil |url-status=dead}}</ref>. == Karyerasi == === 1984-2002: Aktrisalik va Wild Orchid === Fergie raqs tushishni oʻrgandi va ovozli ishlarni qila boshladi, u ikkita televidineya uchun tayyorlangan Peanuts multfilmlarida, „Bu Flashbeagle“, Charli Braun (1984) va Snoopy’s Getting Married, Charlie Braun (1985), shuningdek, Charlie Braun va Snoopy Showning toʻrtta qismida Sally uchun ovoz berdi. 1984-yildan 1989-yilgacha u „Kids Incorporated“ telekoʻrsatuvida rol oʻynadi va eng uzoq davom etgan aʼzosi edi, u shouning toʻqqiz faslining dastlabki oltitasida rol oʻynadi. Fergie Stefanie Ridel va boshqa Kids Incorporated yulduzi Rene Sandstrom bilan birga boʻlgan Wild Orchid ayol triosining aʼzosi edi. Oxir-oqibat, ular 1994-yilda RCA Records bilan rekord shartnoma imzolashdan oldin Sony Publishing bilan musiqiy nashriyot shartnomasini imzoladilar<ref>{{kitob manbasi|url=https://books.google.com/books?id=zQkEAAAAMBAJ&q=Wild+Orchid&pg=PA14 |title=Billboard – Google Books |date=12-oktabr 1996-yil|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. 2007-yil aprel oyida u intervyu berdi, unda u oʻn sakkiz yoshga toʻlganda jinsiy aloqa va giyohvandlik bilan shugʻullanganini tan oldi va shunday dedi: „Oʻtmishda men [[lezbianlik]] bilan shugʻullanganman. Men qancha erkak bilan jinsiy aloqada boʻlganimni aytmayman — lekin men juda jinsiy odamman.“<ref>{{veb manbasi|url=https://www.mirror.co.uk/showbiz/tm_headline=fergie--i-was-a-lesbian&method=full&objectid=18844637&siteid=89520-name_page.html|title=Fergie: Men lezbiyanka edim|work=The Mirror|date=2-aprel 2007-yil|Language=inglizcha|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref> <br />Wild Orchid 1997-yil mart oyida oʻzining debyut albomini chiqardi, u [[Billboard 200]] roʻyxatida 153-oʻrinda debyut qildi. 1998-yil sentyabrida ular oʻzlarining ikkinchi albomi „Oxygen“ni chiqardilar, bu esa tijoriy muvaffaqiyatsizlikka uchradi, butun dunyo boʻylab atigi 200 000 nusxa sotilgan. 1999-yil 16-iyundan 28-avgustgacha ular Cherning „Do You Believe?“ Cyndi Lauper bilan birgalikda Amerika Qoʻshma Shtatlari va Kanadaning 52 ta shaharlariga sayohat qildi. Ular uchinchi albomni tugatdilar va Fergie 2001-yil sentyabr oyida guruhni tark etdi. 2006-yilda Fergie Entertainment Weekly nashriga guruhning imidjidan hafsalasi pir boʻlgani va shaxsiy giyohvandlik bilan bogʻliq muammolar uni Wild Orchidni tark etishga olib kelganini aytdi<ref>{{veb manbasi|last=Watson|first=Margeaux|url=https://ew.com/article/2006/08/25/dutchess-could-launch-fergie-super-celebrity/|title=''The Dutchess'' could launch Fergie into super-celebrity|date=25-avgust 2006-yil|access-date=30-may, 2022-yil|work=[[Entertainment Weekly]]}}</ref>. === 2003-2006: Black Eyed Peas bilan muvaffaqiyat === [[Black Eyed Peas]] oʻzining uchinchi albomi [[Elephunk]]ni yozayotganda [[will.i.am]] Fergini „[[Shut Up]]“ qoʻshigʻini sinab koʻrishga taklif qildi. U kontsertni qoʻlga kiritdi va bir zumda trio bilan bogʻlanib, albomga beshta qoʻshimcha qoʻshiq yozishni davom ettirdi. Keyingi bahorda, [[Elephunk]] chiqishidan biroz oldin, Interscope raisi Jimmy Iovine Fergiga vokal vazifalarini oʻz zimmasiga olishi va 2000-yilda asosiy qoʻshiqchisi Kim Hillning ketishi natijasida qolgan boʻshliqni toʻldirish uchun doimiy joy taklif qildi. [[Rolling Stone]] Black Eyed Peas guruhining yangi topilgan uslubini ijobiy sharhlab, 2002-yildan beri guruh Fergie (Stacy Ferguson) ismli ajoyib qizni tarkibga qoʻshganlaridan soʻng, ular oʻziga xos uslubni yaratdilar<ref>{{veb manbasi|url=https://www.rollingstone.com/music/music-album-reviews/the-e-n-d-the-energy-never-dies-252109/|title=The E.N.D (The Energy Never Dies)|last=Rosen|first=Jody|work=[[Rolling Stone]]|date=8-iyun 2009-yil|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Elephunk albomidan „Where is the love?“ qoʻshigʻi guruhning birinchi yirik hiti boʻldi va AQShning Top 100 reytingida 8-oʻrinni egalladi. Keyinchalik albom koʻplab bozorlarda birinchi oʻrinni egallagan ''Shut Up'' musiqasini yaratdi. Albomdagi uchinchi singl ''Hey Mama'' Yevropaning bir qancha mamlakatlarida kuchli oʻntalikka kirdi va keyinchalik 2004-yilda Qoʻshma Shtatlarda yigirma uchinchi oʻrinni egalladi.<br /> Ularning navbatdagi albomi '''[[Monkey Business]]''' 2005-yil 7-iyunda chiqdi va birinchi haftasida 295 000 nusxadan ortiq sotilgan va [[RIAA]] tomonidan uch karra platina sertifikatiga ega boʻlgan AQSH Billboard 200 albomlar chartida ikkinchi oʻrinni egalladi. Ularning albomdagi navbatdagi va soʻnggi tijoriy singli „Pump It“ boʻlib, u oʻzining koʻp ovozini „Misirlou“, xususan Dick Dale versiyasidan olgan, Avstraliyada 8-oʻringa, Amerikada esa 18-oʻringa chiqdi. Albomning birinchi singli [[''Don't Phunk with My Heart'']] Qoʻshma Shtatlarda xit boʻlib, AQShning Hot 100 roʻyxatida uchinchi oʻrinni egalladi va ularga duet yoki guruh tomonidan eng yaxshi [[rep]] ijrosi uchun yana bir [[Grammy]] mukofotini taqdim etdi. Albomdagi ikkinchi singl „Donʼt Lie“ AQShning „Hot 100“ roʻyxatida muvaffaqiyat qozonib, 14-oʻrinni egalladi, [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]] va Avstraliyada biroz muvaffaqiyatliroq boʻlib, har ikki mamlakatda 6-oʻrinni egalladi. Albomning yana bir qoʻshigʻi „<nowiki/>[[My Humps]]<nowiki/>“ darhol AQShda tijoriy muvaffaqiyatga erishdi va jinsiy aloqada boʻlgan soʻzlarga qaramay, juda katta radio ijrosini toʻpladi. U AQShning Hot 100 roʻyxatida uchinchi va Avstraliyada birinchi oʻrinni egalladi. Biroq koʻpchilik qoʻshiqni lirik mazmuni pastligi uchun masxara qildi. Masalan, AllMusic uchun yozgan Jon Bush buni „yangi ming yillikning eng sharmandali rap chiqishlaridan biri“ deb taʼriflagan<ref>{{veb manbasi|url={{AllMusic|class=album|id=r740971|pure_url=yes}} |title=Pomp it haqida tanqidlar}}</ref>. Keyinchalik 2005-yilda [[Black Eyed Peas]] guruhi [[Gwen Stephanie]] bilan birgalikda gastrol safarida boʻldi. 2005-yil dekabr oyida ular „European Tour“ ga chiqishdi. 2006-yil mart oyida Black Eyed Peas yana ''Honda Civic Tour'' uchun bosh layner sifatida gastrol qildi. == 2006-2008: The Dutchess == [[Fayl:MuchMusic Video Awards 2007 563.jpg|thumb|190px|Fergi 2007-yil 17-iyunda MuchMusic Video mukofotlari marosimida]] Fergining debyut yakkaxon albomi [[The Dutchess]] 2006-yil sentyabrida chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.stagestars.net/fergie/discography/ |title=Fergie Discography and Lyrics |publisher=Stagestars.net |access-date=30-may, 2022-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20081012213408/http://www.stagestars.net/fergie/discography/ |archive-date=12-oktabr 2008-yil |url-status=dead }}</ref>.U dastlab 2005-yilda yozilgan<ref name=business>{{jurnal manbasi|url= http://www.billboard.com/articles/news/62635/black-eyed-peas-back-in-business |title=Black Eyed Peas Back 'Business' |magazine=Billboard |date=11-iyun 2005-yil |access-date=30-may, 2022-yil}}</ref><ref name=canoe>{{veb manbasi|url=http://jam.canoe.ca/Music/Artists/B/Black_Eyed_Peas/2005/06/05/pf-1072398.html|date=5-iyun 2005-yil|title=Stacy Ferguson bilan intervyu|first=Jane|last=Stevenson|work=[[Toronto Sun]]|via=Canoe.ca|archive-date=25-may 2012-yil|archive-url=https://archive.today/20120525102344/http://jam.canoe.ca/Music/Artists/B/Black_Eyed_Peas/2005/06/05/pf-1072398.html|url-status=dead|df=mdy-all}}</ref>. Albomdagi qoʻshiqlar "yetti yillik davrga tegishli, ammo Interscope bosh direktori Jimmy Iovine baʼzi treklarni eshitdi va „Bu ajoyib“ degan edi<ref name=q&a>{{yangiliklar manbasi|title=Q&A: Fergie va Will.I.Am "The Dutchess" haqida|url=http://www.billboard.com/articles/news/57140/qa-fergie-and-william-on-the-dutchess|access-date=30-may, 2022-yil|work=[[Billboard (jurnal)|Billboard]]|date=26-sentabr 2006-yil}}</ref>. Albomning ijrochi produserlaridan biri va Black Eyed Peas guruhining aʼzosi will.i.am, u „oʻzining shaxsiy kurashlari va ayollik kuchi haqida yozayotganini aytdi. Bu uning yosh qizlarning kuchli boʻlishi va ular hayotda nimalarni boshdan kechirayotgani, bu noaniq dunyoda oʻsib ulgʻayishi uchun qoʻshiq aytishi haqida.“<ref name=mtvnews1>{{yangiliklar manbasi|last1=Vineyard|first1=Jennifer|title=Fergining birinchi yakkaxon klipi LP|url=http://www.mtv.com/news/1536116/black-eyed-peas-fergie-gets-rough-and-regal-in-first-video-from-solo-lp/|access-date=30-may, 2022-yil|work=[[MTV News]]|date=11-iyul 2006-yil|archive-date=2022-05-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20220530070532/http://www.mtv.com/news/1536116/black-eyed-peas-fergie-gets-rough-and-regal-in-first-video-from-solo-lp/|url-status=dead}}</ref> „London Bridge“ albomning asosiy singli sifatida 2006-yil 18-iyulda radio stantsiyalarda<ref name=r&r>{{yangiliklar manbasi|title=Going for Adds-CHR/Top 40 |url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=07/17/2006&Format=1 |access-date=30-may, 2022-yil |work=[[Radio and Records]] |date=17-iyul 2006-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222070136/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=07%2F17%2F2006&Format=1|title=London Bridge |archive-date=22-fevral 2015-yil }}</ref> va 2006-yil 7-avgustda [[iTunes]] doʻkonida chiqarildi<ref>{{veb manbasi|title=iTunes - Music - London Bridge - Fergie|url=https://itunes.apple.com/br/album/london-bridge-single/id179332976|website=[[iTunes]]|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Shahar pop-treki oʻzining ikki ishtirokchi nomi tufayli bahs-munozaralarga sabab boʻldi, biroq katta muvaffaqiyatga erishdi va [[Billboard Hot 100]] (uch hafta davomida) va Yangi Zelandiya chartlarida birinchi oʻrinni egalladi, shu bilan birga oʻn ikkidan ortiq mamlakatlarda birinchi oʻnlikka kirgan<ref>{{veb manbasi|title=Fergie - London Bridge - Music Charts|url=http://acharts.us/song/10646|website=Music Charts|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Qoʻshiq uchun musiqiy videoda Black Eyed Peas aʼzolari, shuningdek, Fergie on the Tower Bridge va boshqa sahnalar mavjud. Keyingi singl „Fergalicious“ 2006-yil 23-oktyabrda chiqdi<ref name=r&r2>{{yangiliklar manbasi|title=Going for Adds-CHR/Top 40 |url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=10/22/2006&Format=1 |access-date=30-may, 2022-yil |work=Radio and Records |date=22-oktabr 2006-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150222070139/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=10%2F22%2F2006&Format=1 |archive-date=22-fevral 2015-yil }}</ref>. Will.i.am-dan iborat trek Yevropadagi „London Bridge“ dan pastroq choʻqqiga chiqqan boʻlsa-da, [[Billboard Hot 100]] roʻyxatida Avstraliya va Yangi Zelandiyada birinchi beshlikdan ikkinchi oʻrinni egallashga muvaffaq boʻldi<ref>{{veb manbasi|title=Fergie va Will.I.Am - Fergalicious - Music Charts|url=http://acharts.us/song/11082|website=Music Charts|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Uning musiqiy videosida Fergie konfet fabrikasida Willy Wonka rolini oʻynaydi<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Slezak|first1=Michael|title=Fergiening 'Fergalicious' musiqasi|url=http://popwatch.ew.com/2006/10/23/snap_judgment_f_1/|access-date=30-may, 2022-yil|work=[[Entertainment Weekly]]|date=23-oktabr 2006-yil|archive-date=2013-06-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20130627202317/http://popwatch.ew.com/2006/10/23/snap_judgment_f_1/|url-status=dead}}</ref>. „Glamorous“ albomning uchinchi singli sifatida 2007-yil 20-fevralda chiqdi. Ludacris ishtirokidagi trek Amerika Qoʻshma Shtatlarida Fergie uchun yana bir raqamli singl boʻldi va yettitadan ortiq mamlakatlarda birinchi oʻntalikka kirdi<ref>{{veb manbasi|title=Fergie va Ludacris - Glamorous - Music Charts|url=http://acharts.us/song/11849|website=Music Charts|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Toʻrtinchi singl „Big Girls Donʼt cry“ 2007-yil 22-mayda chiqdi<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Going for Adds-CHR/Top 40 |url=http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=05/22/2007&Format=1 |access-date=30-may, 2022-yil |work=Radio and Records |date=22-may 2007-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141109051813/http://gfa.radioandrecords.com/publishGFA/GFANextPage.asp?sDate=05%2F22%2F2007&Format=1 |archive-date=9-noyabr 2014-yil }}</ref>. Balada butun dunyo boʻylab katta muvaffaqiyatga erishdi va oʻnta davlat, jumladan Avstraliya, Kanada va Qoʻshma Shtatlarda birinchi oʻrinni egalladi. Bu, shuningdek, Yevropadagi albomning eng muvaffaqiyatli singli edi<ref>{{veb manbasi|title=Fergie - Big Girls Don't Cry - Music Charts|url=http://acharts.us/song/16148|website=Music Charts|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Qoʻshiqning musiqiy videosida amerikalik aktyor Milo Ventimiglia uning sevgisi sifatida tasvirlangan<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Fergie grava cenas "quentes" com Milo Ventimiglia para clipe |url=http://www.cifraclubnews.com.br/noticias/8275-fergie-grava-cenas-quentes-com-milo-ventimiglia-para-clipe.html|access-date=30-may, 2022-yil|work=Cifra Club|date=23-aprel 2007-yil |language=portugalcha}}</ref>. Keyin „Clumsy“ albomning beshinchi va oxirgi singli sifatida tanlandi. U 2007-yil 25-sentyabrda chiqarildi va beshta mamlakatda, jumladan Avstraliya va Qoʻshma Shtatlarda eng yaxshi oʻnta hitga aylandi va uning AQShda ketma-ket beshinchi eng yaxshi beshlik hitiga aylandi<ref>{{veb manbasi|title=Fergie - Clumsy - Music Charts |url=http://acharts.us/song/28296|website=Music Charts|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. 2007-yil dekabr oyida Blender Fergini yilning ayoli sifatida tanladi<ref name="E">{{yangiliklar manbasi | title = E! report about Fergie and Blender magazine | url = http://test.redlasso.com/service/svc/clip/playClip?fid=bdb589a4-b21f-431a-8ef0-4781745ce966 | publisher = E! | access-date =30-may, 2022-yil | archive-url = https://web.archive.org/web/20181215172635/http://test.redlasso.com/service/svc/clip/playClip?fid=bdb589a4-b21f-431a-8ef0-4781745ce966 | archive-date = 15-dekabr 2018-yil | url-status=dead}}</ref>. 2007-yilda [[Black Eyed Peas]] guruhi „Black Blue & You World Tour“ga chiqdi va 20 dan ortiq mamlakatlarga tashrif buyurdi. Fergie 2006-yilda aktyorlikka qaytdi va Poseidon remeykida lounge qoʻshiqchisi sifatida paydo boʻldi. Keyinchalik u 2007-yilda Grindhouse va 2009-yil „Nine“ musiqiy filmida ikkinchi darajali rollarni ijro etgan. Fergie va „Nine“ filmining boshqa aʼzolari ushbu filmdagi ijrosi uchun „Kinofilmdagi aktyorlar gildiyasi“ nominatsiyasida eng zoʻr ijrosi uchun Screen Actors Guild mukofotiga sazovor boʻlishdi. 2006-yil 31-dekabrda Fergie [[Times square]]da Yangi yil toʻpi tushib ketganidan soʻng, ABC telekanalida oldindan yozib olingan Hollywood segmentlari uchun Dick Clarkning Yangi yil rokkin kechasini oʻtkaza boshladi<ref>{{veb manbasi|last=Hudak|first=Joseph|title=Preview: New Year's Eve Programming Guide!|date=28-dekabr 2007-yil|url=https://www.tvguide.com/news/new-years-eve-39170.aspx|publisher=TVGuide.com|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. == 2009-2012: Black Eyed Peas bilan davom etgan muvaffaqiyat == [[Tasvir: Fergie at the 2011 Walmart Shareholders Meeting.jpg|thumb|Fergie 2011-yil Walmart aksiyadorlari yigʻilishida]]2009-yil boshida Fergie va guruh A&M Recordsni tark etishdi; ikkalasi ham [[Interscope Records]]da qoldi<ref>[[List of former A&M Records artists]]</ref><ref>{{veb manbasi |url=https://www.facebook.com/fergie/info |title=Fergie |publisher=Interscope |access-date=30-may, 2022-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112001304/https://www.facebook.com/fergie/info |archive-date=12-yanvar 2016-yil |url-status=dead }}</ref>. Guruhning beshinchi studiyaviy albomi The E.N.D („The Energy Never Dies“) 2009-yil 9-iyun kuni chiqdi. Albomning umumiy ovozi avvalgi albomlardagi odatdagi hip-pop/R&B tuygʻusidan koʻra koʻproq elektro-xop beatga ega. Birinchi haftada albom 304 000 nusxada sotilgan va Billboard 200 roʻyxatida 1-oʻrinni egallagan<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.news.com.au/adelaidenow/story/0,22606,25719032-5018684,00.html|author=Adelaide Now|title=Peas Step Out Of Pod|date=1-iyul 2009-yil|work=The Advertiser|access-date=2022-05-30|archive-date=2009-08-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20090813005055/http://www.news.com.au/adelaidenow/story/0,22606,25719032-5018684,00.html|url-status=dead}}</ref>. Ular 2009-yil mart oyida beshinchi The E.N.D. albomining bosh singli sifatida „Boom Boom Pow“ ni chiqardilar. U Qoʻshma Shtatlarda birinchi oʻrinni egalladi va guruhning birinchi chartiga aylandi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.billboard.com/articles/news/268980/black-eyed-peas-score-first-no-1-on-hot-100|title=Black Eyed Peas Score First No. 1 on Hot 100|author=Pietroluongo, Silvio|date=8-aprel 2009-yil|access-date=30-may, 2022-yil|work=Billboard}}</ref>. 2011-yil mart oyi holatiga koʻra, albom faqat AQShda 3 000 000 dan ortiq nusxada sotilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74339/week-ending-march-6-2011-albums-across-the-pond/;_ylt=AkIETKnzDnQweSnnBob9P6UPwiUv|archive-url=https://archive.today/20120713163418/http://new.music.yahoo.com/blogs/chart_watch/74339/week-ending-march-6-2011-albums-across-the-pond/;_ylt=AkIETKnzDnQweSnnBob9P6UPwiUv|url-status=dead|archive-date=13-iyul 2012-yil|title=Week Ending March 6, 2011: Albums: Across the Pond|publisher=Yahoo! Chart Watch|date=9-mart 2011-yil|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Fransiyada albom juda muvaffaqiyatli boʻldi. U 55 hafta davomida eng yaxshi 10 talik ichida 11 ta bilan 1-oʻrinni egalladi. Keyinchalik ular albomdan ikkinchi singl „I Gotta Feeling“ni chiqardilar. „Boom Pow“ iyul oyida eng yuqori pogʻonaga koʻtarildi va 14 hafta davomida [[Billboard Hot 100]]<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.billboard.com/articles/news/267156/jay-sean-sends-peas-packing-from-hot-100-penthouse|title='Jay Sean Sends Peas Packing From Hot 100 Penthouse|last=Ben-Yehuda|first=Ayala|date=7-oktabr 2009-yil|work=Billboard|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref> reytingida birinchi oʻrinni egalladi, bu 2009-yilning eng uzoq davom etgan vaqti. Ikkita hit singl [[Black Eyed Peas]] ni birinchi oʻrinda ushlab turdi. Ketma-ket 26 hafta, 18-apreldan 16-oktyabrgacha. <br />"Meet Me Halfway" albomdagi uchinchi singl sifatida 2009-yil sentyabr oyida chiqdi. Singl Buyuk Britaniya va Avstraliyada birinchi oʻrinni egalladi. U [[Billboard Hot 100]] reytingida ham yettilikka yetdi. 2009-yil oktyabr oyida Fergie Milliy futbol ligasining Mayami Delfinlari jamoasining bir qismi egasiga aylandi<ref>{{veb manbasi|title=Fergie Mayami Delfinlari jamoasining bir qismi egasiga aylandi|url=http://www.mtv.com/news/articles/1623776/fergie-become-partowner-miami-dolphins.jhtml|date=14-oktabr 2009-yil|publisher=MTV|first=Gil|last=Kaufman|access-date=30-may, 2022-yil|arxivsana=2011-11-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20111119213611/http://www.mtv.com/news/articles/1623776/fergie-become-partowner-miami-dolphins.jhtml}}</ref>. „Imma Be“ toʻrtinchi singl sifatida chiqdi, u ikki hafta davomida Billboard Hot 100 roʻyxatida birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.billboard.com/articles/news/959266/black-eyed-peas-back-on-top-of-hot-100-with-imma-be|title=Black Eyed Peas Back On Top Of Hot 100 With 'Imma Be'|date=25-fevral 2010-yil}}</ref>. Keyin „Rock That Body“ beshinchi singl sifatida namoyish etildi va AQSh chartlarida toʻqqizinchi oʻrinni egalladi. 2009-yil sentyabr oyida guruh Yaponiya, Tailand, Malayziya, Avstraliya va Yangi Zelandiyaga tashrif buyurib, [[The E.N.D World Tour]]ga chiqdi. 2009-yil oktyabr oyida ular U2 360° Shimoliy Amerika sayohatining 5 ta kontsertining ochilish marosimi boʻlishdi. Guruh 2010-yil 31-yanvarda [[Grammy]] marosimida chiqish qildi. [[Tasvir:Black Eyed Peas @ Jacksonville Veterans Memorial Arena 01.jpg|thumb|Black Eyed Peas Jacksonville]] Ular „Imma Be“/"I Gotta Feeling" mash-upini ijro etishdi. Ular E.N.D. uchun eng yaxshi pop-vokal albomi, „I Gotta Feeling“ uchun guruh tomonidan eng yaxshi pop-vokal ijrosi va „Boom Boom Pow“ uchun eng yaxshi qisqa formatdagi video kabi nominatsiya qilingan 6 ta mukofotdan 3 tasini qoʻlga kiritdi.[[Tasvir:Fergie for Avon photoshoot.png|thumb|Fergie Avon]] 2010-yil 27-iyulda Black Eyed Peas remix albomini chiqardi: The E.N.D. 2010-yil yozi Kanada bosqiniga qarshi sayohat: remixlar toʻplami. U [[iTunes]]da faqat Kanadada, [[The E.N.D World Tour]]ning Kanada bosqichida chiqarildi. Unda asosan The E.N.D.dan olingan singllarning remixlari mavjud. Bundan tashqari, [[Elephunk]]dan olingan „Letʼs Get It Started“ ning remiksi mavjud; remiks, shuningdek, The E.N.D.ning nashrida bonus trek boʻlgan. U 2010-yilning may oyida Avon ostida oʻzining debyut atiri „Outspoken“ni chiqargan. Uning „Gimme Shelter“ qoʻshigʻini Mik Jagger va U2 bilan Rok-n-Roll shon shuhrat zalida 25-yilligi munosabati bilan ijro etgan, 2010-yilda 13 milliondan ortiq koʻrildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=o42zmYN2_-k&feature=player_embedded | archive-url=https://web.archive.org/web/20120129130049/http://www.youtube.com/watch?v=o42zmYN2_-k&gl=US&hl=en| archive-date=29-yanvar 2012-yil|title=U2, Mick Jagger, Fergie - "Gimme Shelter" Rock and Roll shon shuhratlar zalida 25-yilligida |publisher=[[YouTube]] |date=14-dekabr 2010-yil |access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. == 2013-hozirgacha: Double Dutchess == [[Fayl:Life Ball 2013 - opening show 042 Fergie.jpg|thumb|150px|left|Fergie at the 2013 Life Ball Vienna]]2013-yilda Fergie oʻzining ikkinchi yakkaxon studiyaviy albomini yozishni boshlaganini eʼlon qildi. Aprel oyida Fergie [[LGBT]] hamjamiyatidagi ishini eʼtirof etgani uchun Logo TV tomonidan „Always Next, Forever Now“ mukofotini oldi<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Gay TV Network To Honor Black Eyed Peas Singer Fergie|url=https://www.usatoday.com/story/life/music/2013/04/01/fergie-gets-always-next-forever-now-award-from-logo/2043329/|newspaper=USA Today|access-date=30-may, 2022-yil|first=Steve|last=Jones}}</ref>. Oʻsha yili Fergie [[Los-Anjeles|Los Anjeles]] okrugi Oliy sudiga oʻz ismini qonuniy ravishda Fergie Duhamelga oʻzgartirish va turmush oʻrtogʻi Josh Duhamelning familiyasini olish toʻgʻrisida daʼvo arizasi bilan murojaat qildi. Fergie oʻzining ikkinchi studiya albomi jarayonini boshlagan edi. U radio boshlovchisi Rayan Sikrestga bergan intervyusida interscope orqali produserlikni [[will.i.am]] amalga oshirishini aytdi. 2014-yil sentyabrida Fergining ikkinchi studiyaviy albomi 2015-yilda chiqishi rejalashtirilgani eʼlon qilindi. Fergining „LA Love (La La)“ nomli yangi singli 2014-yil 30-sentyabrda zamonaviy xit radioga chiqarildi. Qoʻshiq [[Billboard Hot 100]] roʻyxatida 97-raqamda debyut qildi va 27-raqamda choʻqqiga chiqdi. Shuningdek, u Ritmik qoʻshiqlar boʻyicha 16-oʻringa, Hot Rep qoʻshiqlarida sakkizinchi raqamga, Raqamli qoʻshiqlarda 24-raqamga va Pop qoʻshiqlar radio chartida 20-oʻringa chiqdi. 2015-yil 22-aprelda qoʻshiqchi David Guetta toʻplamining bir qismi sifatida 2015-yilda Coachella Valley musiqa va sanʼat festivalida Black Eyed Peas bilan qoʻshiq ijro etdi. Fergie 2015-yil iyun oyida [[Double Dutchess]] nomli albomga yakuniy nuqta qoʻyganini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|url=http://m.gulfnews.com/life-style/music/fergie-s-comeback-a-cornucopia-of-music-1.1535648|title=Fergie's comeback: A cornucopia of music|qaralgan sana=2022-05-30|arxivsana=2017-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170813143040/http://m.gulfnews.com/life-style/music/fergie-s-comeback-a-cornucopia-of-music-1.1535648}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.idolator.com/7628193/fergie-finishing-touches-new-album-double-dutchess|title=Fergie Is Putting The Finishing Touches On 'Double Dutchess'|website=[[Idolator (vebsayt)|Idolator]]|date=28-mart 2016-yil|access-date=30-may, 2022-yil|arxivsana=2023-08-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230817170815/https://www.idolator.com/7628193/fergie-finishing-touches-new-album-double-dutchess}}</ref>. „Hungry (1st Byte)“ nomli albom uchun tizer 2016-yil 9-iyun kuni chiqdi. 1-iyul kuni u „M.I.L.F. $“ nomli yangi singlini chiqardi. Fergie qoʻshiqni oʻgʻli Axl tugʻilgandan keyin yozishga ilhomlangan. Musiqiy video Fergie tomonidan kontseptuallashtirilgan boʻlib, unda 1950-yillarning uy bekalari sifatida taniqli onalar guruhi tasvirlangan<ref>{{veb manbasi |url=http://www.umusic.ca/press-releases/fergie-releases-brand-new-single-m-l-f-today-via-digital-retailers/ |title=Fergie Releases Brand New Single Today Via All Digital Retailers |date=1-iyul 2016-yil |publisher=U Music (Canada) |access-date=30-may, 2022-yil |arxivsana=2021-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210307233905/http://www.umusic.ca/press-releases/fergie-releases-brand-new-single-m-l-f-today-via-digital-retailers/ }}</ref>. 2016-yil 11-noyabrda Fergie albomdagi uchinchi singl „Life Goes On“ni chiqardi. 2016-yilning noyabrida, jonli Facebook chatida Fergie albomning 2017-yilda chiqarilishini tasdiqladi. 2017-yilning may oyida Fergie Interscope bilan oʻzaro qarorga koʻra yoʻllari ajralgani va BMG Rights Management bilan global hamkorlik doirasida oʻzining Dutchess Music nomini ishga tushirishi eʼlon qilindi<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Halperin|first1=Shirley|title=Fergie Exits Interscope After 10 Years at the Label, Signs With BMG (EXCLUSIVE)|url=https://variety.com/2017/music/news/fergie-black-eyed-peas-interscope-bmg-1202440514/|access-date=30-may, 2022-yil|work=[[Variety (jurnal)|Variety]]|date=24-may 2017-yil|location=United States}}</ref>. 2017-yil 2-iyunda Billboard maqolasida Fergie [[Black Eyed Peas]]dan ketayotgani haqida mish-mishlar tarqaldi. Guruh solisti [[will.i.am]] buni rad etdi, lekin Fergie guruhdan tanaffus olayotganini va oʻzining yakkaxon karerasiga eʼtibor qaratishini maʼlum qildi, qolgan aʼzolar esa loyiha ustida ishlamoqda. [[Double Dutchess]]ga oldindan buyurtma 2017-yilning 25-avgustida taqdim etildi, „Hungry“ va „You Already Know“ qoʻshiqlarini bir zumda yuklab olish, mos ravishda [[Rick Ross]] va [[Nicki Minaj]] bilan hamkorlik, ikkinchisi albomdagi toʻrtinchi singl edi. 2017-yil 16-sentyabrda Fergie Rio-de-Janeyrodagi „Rock in Rio“ sahnasidan jonli ravishda yakkaxon toʻplamni jonli ravishda ijro etdi, kutilmagan mehmonlar Pabllo Vittar, Sergio Mendes va Gracinha Leporace bilan yuz mingdan ortiq kishi uchun<ref>{{veb manbasi |url=https://g1.globo.com/musica/rock-in-rio/2017/noticia/fergie-faz-show-pop-eficiente-com-cara-de-programa-de-auditorio-e-dueto-surpresa-com-pabllo-vittar.ghtml|title=Fergie faz show pop eficiente com cara de programa de auditório e dueto surpresa com Pabllo Vittar|date=17-sentabr 2017-yil |publisher=G1|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Fergie [[Josh Duhamel]] bilan 2004-yil sentyabrida, [[Black Eyed Peas]] bilan Duhamelning Las-Vegasdagi shousining epizodi uchun kameo suratga olish paytida tanishganidan soʻng uchrashishni boshladi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.people.com/people/article/0,,20043023,00.html|title=Josh Duhamel Reveals His Pick-Up Line on Fergie|first=Stephen M.|last=Silverman|work=[[People (jurnal)|People]]|date=19-iyun 2007-yil}}</ref>. Fergie va Duhamel 2007-yil dekabr oyida unashtirilgan<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.people.com/people/article/0,,20168269,00.html|title=Fergie va Josh Duhamel unashtiruvi|first1=Karen|last1=Salkin|first2=Mary|last2=Margaret|work=[[People (jurnal)|People]]|date=27-dekabr 2007-yil|access-date=29-may, 2022-yil}}</ref>, ular 2009-yil 10-yanvarda katolik marosimida turmush qurishgan<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.elle.com/Pop-Culture/Movies-TV-Music-Books/Fergie-and-Josh |title=Fergie va Josh |work=[[Elle (jurnal)|Elle]] |date=4-mart 2009-yil |access-date=30-may, 2022-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100825222310/http://www.elle.com/Pop-Culture/Movies-TV-Music-Books/Fergie-and-Josh |archive-date=25-avgust 2010-yil |url-status=dead}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.people.com/people/article/0,,20251507,00.html|title=Rasman: Fergi va Josh turmush qurishdi!|date=10-yanvar 2009-yil|work=[[People (jurnal)|People]]|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Ularning 2013-yil 29-avgustda tugʻilgan Axl Jack Duhamel ismli bir oʻgʻli bor<ref>{{veb manbasi|url=https://people.com/parents/josh-duhamel-fergie-welcome-son-axl-jack/|title=Josh va Fergie Duhamel Welcome Son Axl Jack|author=Peoplestaff225|work=[[People (jurnal)|People]]|date=29-avgust 2013-yil|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. 2017-yil 14-sentyabrda Fergie va Duhamel oʻsha yilning boshida ajrashganliklarini eʼlon qilishdi<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://people.com/celebrity/fergie-josh-duhamel-split-eight-years-marriage/|title=Fergie va Josh Duhamel 8 yillik turmushdan keyin ajralishdi: "Biz har doim birlashganmiz va boʻlamiz"|work=[[People (jurnal)|People]]|date=14-sentabr 2017-yil|access-date=2022-yil, 30-may}}</ref>. 2019-yil 1-iyunda er-xotin ikki yillik ajralishdan keyin ajrashish uchun ariza berishdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.eonline.com/ca/news/1046207/fergie-files-for-divorce-from-josh-duhamel-almost-2-years-after-separation|title=Fergie Files for Divorce From Josh Duhamel Almost 2 Years After Separation|last=Grossman|first=Lena|work=[[E!]]|date=1-iyun 2019-yil|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. Ajrim 2019-yil noyabr oyida yakuniga yetdi<ref>{{veb manbasi|url=https://people.com/music/fergie-josh-duhamel-finalize-divorce-2-years-after-split/|title=Fergie va Josh Duhamel ajralishlarini e'lon qilganidan keyin 2 yil ichida ajrashishlarini yakunlashdi|last=Mizoguchi|first=Karen|work=[[People (jurnal)|People]]|date=25-noyabr 2019-yil|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref>. === Giyohvand moddalarni isteʼmol qilishi === Wild Orchid bilan chiqish paytida Fergie kristalli metamfetaminga qaram boʻlib qoldi, bu 2001-yilda guruhni tark etganidan keyin unga ergashdi. 2006-yil sentyabr oyida Fergie [[Time (jurnal)|Time]] jurnali bilan kristall metamfetaminga qaramligidan voz kechish haqida gaplashdi. „Bu men bilan ajrashish eng qiyin boʻlgan yigit edi, giyohvandlikka olib keladigan narsa shu, men his-tuygʻularni bostirishni oʻrgandim“-dedi u<ref>{{veb manbasi|date=11-sentabr 2006-yil|url=http://www.contactmusic.com/news.nsf/story/fergie-meth-was-hardest-boyfriend_1007895|title=Black Eyed Peas—Fergie: Meth Was 'Hardest Boyfriend'|website=[[Contact Music]]}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|author=Amy Bonawitz|date=10-sentabr 2006-yil|url=http://www.cbsnews.com/stories/2006/09/11/entertainment/main1992860.shtml|title=Fergie Talks metamfitamenni tashlash haqida|publisher=[[CBS]]}}</ref>. Fergie bir necha intervyularida u gipnoterapiyaning ashaddiy foydalanuvchisi ekanligini taʼkidlagan, u oʻzining kristall metamfetaminga qaramligini yengish va dam olish uchun undan foydalangan<ref name="Contact Music">{{veb manbasi|url=http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/fergie%20goes%20hypnotic|title=Black Eyed Peas—Fergie Goes Hypnotic|website=Contact Music|date=12-sentabr 2005-yil|access-date=29-may 2022-yil|archive-date=21-aprel 2009-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421035052/http://www.contactmusic.com/new/xmlfeed.nsf/mndwebpages/fergie%20goes%20hypnotic}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.dotspotter.com/news/710810_Fergie_Uses_Hypnotherapy_to_Fight_Meth_Urge |archive-url=https://archive.today/20081011090900/http://www.dotspotter.com/news/710810_Fergie_Uses_Hypnotherapy_to_Fight_Meth_Urge |url-status=dead |archive-date=11-oktabr 2008-yil |title=Fergie Uses Hypnotherapy to Fight Meth Urge at The Insider |website=Dotspotter }}</ref>. == Musiqiy albomlari == * ''[[The Dutchess]]'' (2006) * ''[[Double Dutchess]]'' (2017) == Filmografiyasi == === Film === {| class="wikitable sortable" |- ! Yil ! Nom ! Rol ! Izohlar |- | 1986 | ''[[Monster in the Closet]]'' | Lucy | |- | 1998 | ''[[Outside Ozona]]'' | Girl | |- | 2000 | ''The Gentleman Bandit'' | Zekeʼs Girlfriend | |- | 2005 | ''[[Be Cool]]'' | Herself | |- | 2006 | ''[[Poseidon]]'' | Gloria | |- | 2007 | ''[[Planet Terror]]'' | Tammy Visan | |- | 2008 | ''[[Madagascar: Escape 2 Africa]]'' | Hippo Girlfriend | Ovoz |- | 2009 | ''[[Arthur and the Revenge of Maltazard]]'' | Replay | Ovoz |- | 2009 | ''[[Nine (2009 live-action film)|Nine]]'' | Saraghina | Nominatsiya — Kino aktyorlari gildiyasining kinofilmdagi eng yaxshi ijrosi uchun mukofoti |- | 2010 | ''[[Marmaduke]]'' | Jezebel | Ovoz |- | 2011 | ''Steve Jobs: One Last Thing'' | Herself | Dokumentar |- | 2017 |''[[Double Dutchess#Double Dutchess: Seeing Double|Double Dutchess: Seeing Double]]'' |Fenix/Herself | |} === Televideniye === {| class="wikitable sortable" |- ! Yil ! Nom ! Rol ! Izohlar |- | 1984-1989 | ''[[Kids Incorporated]]'' | Stacy | Asosiy rol (Fasllar 1-6) |- | 1984 | ''[[It's Flashbeagle, Charlie Brown]]'' | [[Sally Brown]] (ovozli rol) | Maxsus televizion |- | 1985 | ''[[Snoopy's Getting Married, Charlie Brown]]'' | Sally Brown (ovozli rol) | Maxsus televizion |- | 1985-1986 | ''[[The Charlie Brown and Snoopy Show]]'' | Sally Brown / [[Patty (Peanuts)|Patty]] | Asosiy ovozli rollar |- | 1986 | ''[[Mr. Belvedere]]'' | Beth | „Valentineʼs Day“ (2-fasl ; 18-epizod) |- | 1994 | ''[[Married... with Children]]'' | Ann | „Nooner or Nothing“ (8-fasl; 21-epizod) |- | 1995 | ''[[California Dreams]]'' | Christy | „Tiffani’s Gold“ (3-fasl; 17-epizod) |- | 1998-2001 | ''Great Pretenders'' | Host | 1-3-fasllar |- | 2003 | ''[[Rocket Power]]'' | Shaffika (voice role) | „Reggieʼs Big (Beach) Break“ (3-fasl ; 16-epizod) |- | 2004 | ''[[Las Vegas (teleserial)|Las Vegas]]'' | Herself (With the Black Eyed Peas) | „Montecito Lancers“ (2-fasl ; 7-epizod) |- | 2006 | ''[[Instant Def]]'' | Ella Fitzpatrick (Tag) / Bad Seed Ella | Asosiy rol |- | 2007-2016 | ''[[Dick Clark's New Year's Rockin' Eve]]'' | Host | Hollywood kontsert qismlari |- | 2007 | ''[[Class of 3000]]'' | Mrs. Claus (ovozli rol) | „Rojdestvo uchun maxsus 3000 sinf“ (2-fasl ; 9-epizod) |- | 2009-2012 | ''[[The Cleveland Show]]'' | Jill / Mrs. Richter / Vanessa | Ovoz; „[[:en:Pilot (The Cleveland Show)|Pilot]]“ (1-fasl ; 1-epizod)<br />"Buried Pleasure" (1-fasl ; 13-epizod)<br />"Jesus Walks" (3-fasl ; 19-epizod) |- | 2011 | ''[[Avon Voices]]'' | Judge / Mentor | |- | 2012 | ''[[Fanboy & Chum Chum]]'' | Copy Kitten / Teacher’s Pet | „Super Chums“ (2-fasl ; 25-epizod) |- | 2012 | ''[[Kick Buttowski: Suburban Daredevil]]'' | April (ovoz bergan) | „Bromance“ (2-fasl ; 16-epizod) |- | 2013 | ''[[Fashion Police]]'' | Guest mentor | „12-aprel, 2013-yil“ (8-fasl ; 16-epizod)<br />"11-iyun, 2013-yil" (8-fasl ; 25-epizod) |- | 2018 | ''[[The Four: Battle for Stardom]]'' | Host | 1-2-fasllar<ref>{{veb manbasi|url=https://www.foxnews.com/entertainment/fergie-reveals-emotional-experience-filming-the-four-i-was-just-tearing-up|title=Fergie reveals emotional experience filming 'The Four': 'I was just tearing up'|last=Arnowitz|first=Leora|work=[[Fox News]]|date=2018-yil yanvar|access-date=30-may, 2022-yil}}</ref> |- | 2018 | ''[[The Launch]]'' | Guest mentor | „Soldier of Love“ (1-fasl ; 4-epizod)<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Bowsher|first1=Allison|title=The Launch just showed us the stunning evolution of new artist POESY|url=http://www.theloop.ca/launch-just-showed-us-stunning-evolution-new-artist-poesy/|access-date=11-mart 2018-yil|work=The loop|date=1-fevral 2018-yil}}</ref> |- | 2018 | ''[[The Talk]]'' | Guest co-host | 8-fasl; 186-epizod<ref>{{veb manbasi|url=https://news.iheart.com/featured/valentine-in-the-morning/content/2018-06-19-valentine-joins-guest-fergie-on-the-talk/|title=Valentine joins guest Fergie on The Talk|last=Hooyman|first=Sabrina|work=iHeartRadio|date=19-iyun 2018-yil|access-date=29-may, 2022-yil}}</ref> |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.fergie.com}} {{ref-en}} * {{IMDbda kishi|4914|Fergie}} * [https://web.archive.org/web/20160304033623/http://www.childrenoftheworldproject.com/ Children of the World Project] * [https://www.ahlanlive.com/world-exclusive-william-reveals-why-fergie-left-the-black-eyed-peas-and-the-truth-about-nicole-scherzinger-619651.html Fergie Left the Black Eyed Peas] * {{yangiliklar manbasi|url=http://www.bluesandsoul.com/feature/236/fergie_finally_talks_hip-hop/|title=Fergie Finally Talks Hip-Hop!|first=Pete|last=Lewis|work=Blues & Soul|date=2008-yil fevral|archive-date=11-iyun 2011-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20110611081849/http://www.bluesandsoul.com/feature/236/fergie_finally_talks_hip-hop|url-status=bot: unknown|access-date=29-may 2022-yil}} {{Portal bar|Biografiya|Musiqa|AQSh}} [[Turkum:1975-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:MTV Europe Music Award sovrindorlari]] [[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Brit mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik ovoz aktrisalari]] [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Amerikalik bola aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar]] [[Turkum:Amerikalik ayol reperlar]] [[Turkum:Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik hip hop-qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar]] [[Turkum:Amerikalik qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik qoʻshiqchinavislar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha musiqachilar]] pnpejswxkqwemy5i4206wc9mrqfno3m 0 750853 6271452 5896700 2026-09-16T02:19:48Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271452 wikitext text/x-wiki {{Milliy futbol jamoasi | Name = '''Filippin milliy futbol terma jamoasi''' | Nickname = {{nowrap|{{lang|it|'' Azkals''}} (Koʻcha itlari)}} | Badge = [[Fayl:Logo of Philippine Football Federation.png|Logo_of_Philippine_Football_Federation|center|180px]] | Badge_size = 180px | Association = {{nowrap|{{lang|it|''[[Filippin futbol federatsiyasi]]''}} (PFF)}} | Sub-confederation = [[Janubiy Osiyo futbol federatsiyasi|SAFF]] (Janubiy Osiyo) | Confederation = [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] (OSIYO) | Coach = {{bayroq|USA}} [[Thomas Dooley]] | Captain = [[Neil Etheridge]]<ref>{{veb manbasi|last1=Biantan|first1=Jack|url=https://pinoyfootball.com/2022/06/01/dooley-wants-veteran-goalie-etheridge-to-skipper-azkals/|title=Dooley Wants Veteran Goalie Etheridge To Skipper Azkals|website=Pinoy Football|date=1-iyun 2022-yil|access-date=2-iyun 2022-yil}}</ref> | Most caps = [[Phil Younghusband]] (108) | Top scorer = Phil Younghusband (52) | Home Stadium = [[Rizal Memorial Stadium]] | Rapists = | FIFA code = PHI | FIFA Rank = 131↓ 1 {{Nowrap|Iyun 2022,}} | FIFA max = 111 | FIFA max date = {{Nowrap|May 2018,}} | FIFA min = 195 | FIFA min date = {{Nowrap|Sentabr - Oktabr 2006,}} | Elo Rank = 177 | Elo max = 136 | Elo max date = {{Nowrap|2015 16 Iyun,}} | Elo min = 218 | Elo min date = {{Nowrap|Yanvar 2000, Dekabr 2002, Noyabr 2006}} |pattern_la1 = _PH2021_leftarm_a |pattern_b1 = _PH2021a |pattern_ra1 = _PH2021_rightarm_a |pattern_sh1 = |pattern_so1 = |leftarm1 = FFFFFF |body1 = FFFFFF |rightarm1 = FFFFFF |shorts1 = FFFFFF |socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _PH2021_leftarm_b | pattern_b2 = _PH2021b | pattern_ra2 = _PH2021_rightarm_b | pattern_sh2 = | pattern_so2 = |leftarm2 =0055d3 |body2 =0055d3 |rightarm2 =0055d3 |shorts2 =0055d3 |socks2 =0055d3 | First game = {{fb|Filippin}} 2-1 {{bayroq|Republic of China|Xitoy}} <br /> ([[Manila]], Filippin; Fevral 1, 1913) | Largest win = {{bayroq|JPN}} 2-15 {{bayroq|PHI}} <br /> ([[Tokio]], Yaponiya; May 10, 1917)<ref>[[Motoaki Inukai]]「日本代表公式記録集2008」{{in lang|ja}} [[Yaponiya futbol assotsatsiyasi]]p.206.</ref> | Largest loss = {{bayroq|JPN}} 15-0 {{bayroq|PHI}} <br /> ([[Tokio]], Yaponiya; Sentabr 28, 1967) | American = true | Regional name = [[OFK Osiyo Kubogi|Osiyo Kubogi]] | Regional cup apps = 1 | Regional cup first = [[OFK Osiyo Kubogi 2019|2019]] | Regional cup best = Guruh bosqichi (2019) | 2ndRegional name = [[OFK Chaqiruv kubogi]] | 2ndRegional cup apps = 3 | 2ndRegional cup first = [[2006-yil OFK Chaqiruv kubogi|2006]] | 2ndRegional cup best = Ikkinchi oʻrin ([[2014-yil OFK Chaqiruv kubogi|2014]]) | 3rdRegional name = [[AFF Chempionati]] | 3rdRegional cup apps = 11 | 3rdRegional cup first = [[1996-yil AFF chempionati|1996]] | 3rdRegional cup best = Yarim final ([[2010-yil AFF chempionati|2010]], [[2012-yil AFF chempionati|2012]], [[2014-yil AFF chempionati|2014]], [[2018-yil AFF chempionati|2018]]) }} '''Filippin milliy futbol jamoasi''' (Filippin/Tagalog talaffuzi: Pambansang koponan ng futbol ng Pilipinas) – [[Filippin]] sharafini xalqaro [[futbol]]da himoya qiladi. Filippin futbol federatsiyasi tomonidan boshqariladi va 1913-yildan beri xalqaro oʻyinlarda ishtirok etib kelmoqda. [[Ikkinchi Jahon urushi]]dan oldin Filippin Uzoq Sharq chempionati oʻyinlarida [[Yaponiya]] va Xitoy Respublikasi bilan muntazam ravishda raqobatlashardi. Hozircha terma jamoa hech qachon [[FIFA Jahon chempionati]]ga yoʻllanmani qoʻlga kirita olmagan va faqat bir marta, yaʼni 2019-yilda OFK Osiyo kubogi yoʻllanmasini qoʻlga kiritgan. Ular 2014-yilgi OFK Chaqiruv kubogida finalda [[Falastin milliy futbol terma jamoasi|Falastin]]ga magʻlub boʻlgach, ikkinchi oʻrinni egallagan<ref>{{veb manbasi|url = https://multisport.ph/2018/03/why-the-azkals-asian-cup-qualification-matters-to-every-filipino/|sarlavha = Why the Azkals' Asian Cup qualification matters to every Filipino|sana = 28-mart 2018-yil|qaralgan sana = 2022-07-16|arxivsana = 2020-06-03|arxivurl = https://web.archive.org/web/20200603032840/https://multisport.ph/2018/03/why-the-azkals-asian-cup-qualification-matters-to-every-filipino/}}</ref>. Futbol eng ommabop sport turi boʻlgan [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]ning aksariyat qismidan farqli oʻlaroq, Filippindagi eng mashhur sport turlari [[basketbol]] va [[boks]] boʻlib, bu amerikancha hayotning taʼsiri hisoblanadi. == Tarixi == === 1910—1940-yillar: Dastlabki yillar === [[Fayl:Philippines 1930 Far Eastern Games squad.jpg|thumbnail|275px|left|Milliy terma jamoa [[1930-yil Uzoq Sharq chempionati o'yinlari]].]] Filippin terma jamoasi ilk bor Uzoq Sharq chempionati oʻyinlarining futbol musobaqalarida ishtirok etgan. Birinchi ishtirok 1913-yilda, oxirgisi esa 1934-yilda boʻlib oʻtgan. Milliy terma jamoa oʻyinlarda muntazam ravishda [[Yaponiya milliy futbol terma jamoasi|Yaponiya]], Xitoy va bir marta Gollandiya Sharqiy Hindistoni bilan toʻqnash keldi. Filippin birinchi turnirda [[Xitoy milliy futbol terma jamoasi|Xitoy]] ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozondi. [[Paulino Alcantara]] boshchiligidagi Filippin Yaponiyani 15-2 hisobida magʻlub etdi<ref name=feg>{{veb manbasi|last1=Stokkermans|first1=Karel|sarlavha=Far Eastern Games|url=http://www.rsssf.com/tablesf/fareastgames.html|vebsayt=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|qaralgan sana=24-mart 2015-yil}}</ref><ref name=europestar>{{yangiliklar manbasi|last1=Thompson |first1=Trevor |title=HISTORY : EUROPE'S FIRST STAR WITH ASIAN ROOTS |url=http://www.afcasiancup.com/news/en/asian-history--europes-first-star-with-asian-roots/iokvijo57s9f1b8q4fqs8kqgs |access-date=17-iyul 2014-yil |work=AFC Asian Cup 2015 |date=21-fevral 2014-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141225092555/http://www.afcasiancup.com/news/en/asian-history--europes-first-star-with-asian-roots/iokvijo57s9f1b8q4fqs8kqgs |archive-date=25-dekabr 2014-yil }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Tight race for medal glory between RP, Thailand|url=https://news.google.com/newspapers?id=IVQ1AAAAIBAJ&pg=1753%2C11848289|access-date=29-mart 2015-yil|newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=25-noyabr 2005-yil}}</ref>. === 1950—1990-yillar: Futbolning pasayishi === 1950-yillarda Filippin bir nechta jamoalar bilan oʻrtoqlik uchrashuvlarini oʻtkazdi, ammo milliy terma jamoa mablagʻ yetishmasligiga duch keldi va ommaviy axborot vositalarda deyarli yoritilmadi. Oʻsha paytda milliy terma jamoaga isteʼdodlar Xitoy-Filipin hamjamiyatidan yordam olgan Manila Futbol Ligasidan jalb qilingan. Milliy terma jamoaning 1958-yilda [[Tokio]]da boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida munosib oʻyin koʻrsatishi va u yerda Yaponiyani 1:0 hisobida magʻlubiyatga uchratgani yapon matbuoti tomonidan keng yoritildi<ref name=renaissance>{{yangiliklar manbasi|last1=Ochoa|first1=Francis|last2=Duran|first2=Janardan|title=PH football renaissance feeding off Azkals' rise|url=http://sports.inquirer.net/5699/ph-football-renaissance-feeding-off-azkals%E2%80%99-rise|access-date=26-mart 2015-yil|newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=25-yanvar 2011-yil}}</ref>. 1958-yildan keyin Filippin futbolida pasayish kuzatildi, bir qancha asosiy futbolchilar moliyaviy qiyinchiliklar tufayli terma jamoadan isteʼfoga chiqdi. Milliy terma jamoa futbolchilari [[Ed Ocampo]] va [[Eduardo Pacheko]] basketbolga oʻtishdi. Filippin Kongressi 3135-sonli Respublika qonunini qabul qildi, unda Filippin Havaskorlar Atletika Federatsiyasi nizomi qayta koʻrib chiqildi. Unda jamoalarda 40 foizdan ortiq xitoylik va chet ellik qoni boʻlgan boshqa oʻyinchilardan iborat boʻlmasligini belgilovchi 60-40 qoidasi mavjud edi<ref>{{kitob manbasi|title=Philippine Football: Its Past, Its Future|url=https://books.google.com/books?id=EGsNtAEACAAJ|year=2016|publisher=University of Asia and the Pacific|isbn=978-621-8002-29-6|pages=49–50}}</ref>. 1962-yili [[Jakarta]]da boʻlib oʻtgan Osiyo oʻyinlarida terma jamoa yirik hisobda magʻlubiyatlarga uchradi. Malayziyadan 15:1 hisobidagi magʻlubiyat oʻsha paytdagi terma jamoaning eng yomon natijasi boʻlgan. Keyinchalik bu rekord 1967-yilda 1968-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari saralashida yangilandi (Yaponiyaga 15:0 hisobida magʻlub boʻlgan). === 2000-yillar === 2006-yil sentabr oyida mamlakat [[FIFA]] Jahon reytingida 195-oʻringa tushib ketdi, bu tarixdagi eng past koʻrsatkichdir<ref>{{veb manbasi |url=https://www.fifa.com/associations/association=phi/ranking/gender=m/index.html |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20070702123400/http://www.fifa.com/associations/association=phi/ranking/gender=m/index.html |url-status=dead |arxiv-sana=2-iyul 2007-yil |sarlavha=FIFA&nbsp;– Philippines: World Ranking |work=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |qaralgan sana=25-avgust 2010-yil |archive-date=5-may 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100505113716/http://www.fifa.com/associations/association=phi/ranking/gender=m/index.html }}</ref>. Yil oxiriga kelib, Filippin 2007-yilgi ASEAN futbol chempionati saralash bosqichida yaxshi natija koʻrsatib, umumiy 171-oʻringa koʻtarildi<ref name=asean1>{{yangiliklar manbasi |url=http://www.aseanfootball.org/?p=1119 |title=Philippines on the up |work=AseanFootball.org |publisher=ASEAN Football Federation |date=9-yanvar 2007-yil |access-date=25-avgust 2010-yil }}</ref>. Ular ketma-ket uchta oʻyinda gʻalaba qozonishdi<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://findarticles.com/p/news-articles/manila-bulletin/mi_7968/is_2006_Nov_21/rp-booters-books/ai_n34415434/?tag=content;col1 |title=RP booters write one for books |format=reprint |newspaper=Manila Bulletin |publisher=Find Articles |date=21-noyabr 2006-yil |access-date=25-avgust 2010-yil |archive-date=9-iyul 2012-yil |archive-url=https://archive.today/20120709042327/http://findarticles.com/p/news-articles/manila-bulletin/mi_7968/is_2006_Nov_21/rp-booters-books/ai_n34415434/?tag=content;col1 |url-status=dead }}</ref>. === 2010-yillar === [[Fayl:North Korea v Philippines, 8 October 2015 C.png|250px|thumb|Milliy terma jamoa (koʻk libosda) [[Pxenyan]]dagi [[Kim Il-Sung Stadium]]da Shimoliy Koreyaga (qizil libosda) qarshi oʻyin. 2015-yilning 8-oktabr kuni boʻlib oʻtgan futbol boʻyicha JCh-2018 saralash oʻyini golsiz durang bilan yakunlandi.]] [[Fayl:Philippines v Tajikistan 2018 e.jpg|thumbnail|250px|alt=Parading Philippine national team players celebrating their win and thanking fans in attendance|Milliy terma jamoa futbolchilari 27-mart kuni [[Tojikiston milliy futbol jamoasi|Tojikiston]] ustidan 2:1 hisobidagi gʻalabadan soʻng, 2018]] Filippin 2010-yilgi AFF chempionatiga [[Simon McMenemy]] boshqaruvida ishtirok etdi va yaxshi natijaga erishdi. Musobaqaga yoʻllanmani qoʻlga kiritishi kerak boʻlgan [[Laos milliy futbol terma jamoasi|Laos]] bilan birga ikki jamoadan biri sifatida asosiy yoʻllanmani qoʻlga kiritgan Filippin birinchi marta guruh bosqichidan chiqdi, birorta ham magʻlubiyatga uchramadi va amaldagi chempion [[Vyetnam]]ga qarshi oʻyinda gʻalabaga erishdi<ref>{{yangiliklar manbasi |url=https://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1346410.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20101210162312/http://www.fifa.com/worldfootball/news/newsid=1346410.html |url-status=dead |archive-date=10-dekabr 2010-yil |title=Philippines stun defending champions |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=5-dekabr 2010-yil |access-date=9-fevral 2011-yil }}</ref>. Keyinchalik ushbu oʻyin mahalliy filippinlik muxlislar tomonidan „Xanoy moʻjizasi“ deb atalgan<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Tupas|first1=Cedelf|title=PH eleven remembers the miracle of Hanoi|url=http://sports.inquirer.net/73479/ph-eleven-remembers-the-miracle-of-hanoi|access-date=31-mart 2015-yil|newspaper=Philippine Daily Inquirer|date=27-noyabr 2012-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Gutierrez|first1=Paul|title='AZKALS' seek morale support|url=http://www.journal.com.ph/news/metro/item/1577-2-sunog-tumama-sa-qc|access-date=31-mart 2015-yil|publisher=Journal Online|date=3-dekabr 2014-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402113514/http://www.journal.com.ph/news/metro/item/1577-2-sunog-tumama-sa-qc|archive-date=2-aprel 2015-yil|url-status=dead}}</ref>. Pley-off bosqichida ular AFF standartlariga javob beradigan stadion yoʻqligi sababli [[Jakarta]]da [[Indoneziya]]ga qarshi oʻzlarining belgilangan uy va safar oʻyinlarini oʻtkazishlariga toʻgʻri keldi. Filippin ikkala oʻyinda ham magʻlub boʻldi. === 2020-yillar === Osiyo Kubogidagi nisbatan muvaffaqiyatli debyutidan soʻng, Filippin 2022-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashida oʻz ishtirokini boshladi. Guruh bosqichida Suriya, Xitoy, Guam va Maldiv orollari terma jamoalari bilan oʻyinlar oʻtkazdi. Dastlabki oʻyinda Azkalllar oʻz uyida [[Suriya milliy futbol terma jamoasi|Suriya]] bilan toʻqnash keldi va 5:2 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{veb manbasi|url = https://rappler.com/sports/football/fifa-world-cup-qualifier-game-results-philippines-syria-september-5-2019|sarlavha = Syria drubs Azkals in World Cup qualifiers opener|sana = 5-sentabr 2019-yil|qaralgan sana = 2022-07-16|arxivsana = 2020-10-27|arxivurl = https://web.archive.org/web/20201027041034/https://www.rappler.com/sports/football/fifa-world-cup-qualifier-game-results-philippines-syria-september-5-2019}}</ref>. == Jamoa imiji == === Muxlislar === [[Fayl:Azkals fans in Germany.jpg|175px|thumbnail|Milliy terma jamoa muxlislari [[Germaniya]]da [[SV Darmshtadt 98]]ga qarshi oʻrtoqlik uchrashuvida. <br /> 2011-yil 24-iyun]] Baʼzi muxlislar milliy terma jamoani qoʻllab-quvvatlash uchun oʻzlarini fan klublar tashkil qilishdi, ulardan biri 2011-yilda tashkil etilgan Ultras Filipinas<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Sacamos|first1=Karlo|title=Kaholeros' dogged determination: Azkals' travelling fans make presence felt in enemy territory|url=http://www.spin.ph/football/special-reports/kaholeros-azkals-travelling-fans-booster-squad-suzuki-cup-vietnam-hanoi-football-philippines|access-date=27-mart 2015-yil|publisher=Sports Interactive Network Philippines|date=4-dekabr 2014-yil}}</ref><ref name=hansonkaholerosultas>{{Video manbasi | people=Smit, Hans and Jamlang, Jing (Hosts); Villaflor, Ysabel and Daniel, Xerxes (Guests) | date=24-sentabr 2015-yil | title=Kaholeros and Ultras Filipinas | medium=Podcast | series=Hans-On |location=Philippines | publisher=NMF Sports}}</ref>. === Ranglar === {| class="wikitable floatleft" !colspan=4 style="background: #0C007F; color: #FFFFFF;"|Jamoa formasini ishlab chiqaruvchi kompaniyalar |- ! Kompaniya ! Sana |- |{{bayroq|GER|size=20px}} [[Puma SE|Puma]] |align=center|1996 |- | {{bayroq|GER|size=20px}} [[Adidas]] |align=center|1996 |- | {{bayroq|JPN|size=20px}} [[Mizuno Corporation|Mizuno]] |align=center|2008-2012 |- | {{bayroq|PHI|size=20px}} [[LGR Sportswear|LGR]] |align=center|2012 |- | {{bayroq|GER|size=20px}} [[Puma (kompaniya)|Puma]] |align=center|2012-2015 |- | {{bayroq|PHI|size=20px}} [[LGR Sportswear|LGR]] |align=center|2015-2021 |- | {{bayroq|ESP|size=20px}} [[Kelme (shirkat)|Kelme]] |align=center|2021-''hozir'' |- |} Anʼanaviy uy libosi Fransiya terma jamoasiga oʻxshaydi; koʻk trikotaj, oq kalta va qizil paypoq<ref>{{veb manbasi |url=http://www.rsssf.com/colours/natteams.html |sarlavha=National Teams&nbsp;– Team Colors |muallif=Geraldes, Pablo Aro |nashriyot=RSSSF |qaralgan sana=20-oktabr 2010-yil }}</ref>. Biroq, soʻnggi paytlarda uy va mehmon liboslari butunlay koʻk, toʻliq qizil yoki oq rangdan foydalanmoqda<ref name=shirt2013>{{yangiliklar manbasi|last1=Guerrero|first1=Bob|title=New Azkals shirt unveiled, plus other Football notes|url=https://ph.sports.yahoo.com/blogs/the-passionate-fan/azkals-shirt-unveiled-plus-other-football-notes-024919235.html|access-date=27-mart 2015-yil|work=The Passionate Fan|publisher=Yahoo! Philippines|date=8-oktabr 2013-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402162904/https://ph.sports.yahoo.com/blogs/the-passionate-fan/azkals-shirt-unveiled-plus-other-football-notes-024919235.html|archive-date=2-aprel 2015-yil|url-status=dead}}</ref>. Milliy terma jamoaning hozirgi liboslarini yetkazib beruvchi mahalliy firma LGR Sportswear hisoblanadi. Germaniyaning [[Adidas]] va [[Puma (kompaniya)|Puma]] kompaniyalari, shuningdek, Yaponiyaning Mizuno kompaniyasi oʻtmishda jamoa uchun liboslar taqdim etgan. Puma 1996-yilgi Osiyo kubogi saralash bosqichida milliy terma jamoaning rasmiy homiysi boʻlgan<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Puma continues support for football|url=https://news.google.com/newspapers?id=Ef4tAAAAIBAJ&pg=1997%2C4626280|access-date=31-mart 2015-yil|newspaper=Manila Standard Today|date=27-yanvar 1996-yil}}</ref>. Oʻsha yilning oxirida [[Adidas]] bu rolni oʻz zimmasiga oldi va 1996-yilgi Tiger Cup musobaqasida qatnashgan jamoani toʻplam bilan taʼminladi<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Amigo|first1=Ismael|title=Filipinos face Singaporeans Today|url=https://news.google.com/newspapers?id=XpQVAAAAIBAJ&pg=6563%2C1020377|access-date=26-mart 2015-yil|newspaper=Manila Standard Today|date=7-sentabr 1996-yil}}</ref>. 2008-yil mart oyidan boshlab uch yil davomida Mizuno jamoaning rasmiy liboslarini yetkazib beruvchisi boʻlib xizmat qildi. Shuningdek, u milliy federatsiyaga asosiy rivojlanish dasturida yordam berdi<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://www.aseanfootball.org/?p=1795 |title=Philippines FA sign with Mizuno |work=AseanFootball.org |publisher=ASEAN Football Federation |date=16-mart 2008-yil |access-date=6-may 2010-yil |archive-date=2011-07-25 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110725021442/http://www.aseanfootball.org/?p=1795 |url-status=dead }}</ref><ref>{{veb manbasi |url=http://mizuno.ph/index.php/news/entry/pff_mizuno_sign_p9_m_contract/ |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20090131145635/http://mizuno.ph/index.php/news/entry/pff_mizuno_sign_p9_m_contract/ |url-status=dead |arxiv-sana=31-yanvar 2009-yil |sarlavha=PFF, Mizuno sign P9-M contract |work=Mizuno.ph |nashriyot=Mizuno Corporation Philippines |sana=3-aprel 2008-yil |qaralgan sana=6-may 2010-yil |arxivsana=31-yanvar 2009-yil |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090131145635/http://mizuno.ph/index.php/news/entry/pff_mizuno_sign_p9_m_contract/ }}</ref>. 2012-yilning 4-iyunida Puma oʻrniga milliy terma jamoa homiyligini Mizuno boʻldi<ref>{{veb manbasi |url=http://www.footballkitnews.com/5501/new-philippines-away-kit-2012-2013-azkals-puma-jersey-12-13/ |sarlavha=New Philippines Away Kit 2012-2013- Azkals Puma Jersey 12–13 |nashriyot=Football Kit News |sana=4-iyun 2012-yil |qaralgan sana=5-iyun 2012-yil }}</ref>. === Uy stadioni === Filippin terma jamoasining dastlabki yillarida ular uy uchrashuvlarini [[Manila]] karnaval maydonlarida oʻtkazishgan. 1934-yilga kelib stadion Rizal memorial sport majmuasiga aylandi<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://www.abante-tonite.com/issue/may2707/leisure_trivia.htm |title=Leisure&nbsp;– Trivia |work=Abante |location=Manila |language=filippincha |date=27-may 2007-yil |access-date=25-avgust 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20070715230501/http://www.abante-tonite.com/issue/may2707/leisure_trivia.htm |archive-date=15-iyul 2007-yil |url-status=dead }}</ref>. Majmua ichida Rizal Memorial Track yoki Rizal Memorial Stadium deb nomlanuvchi 12 000 sigʻimli milliy stadion barpo etildi. Ochilganidan beri u 2015-yil may oyigacha Filippin terma jamoasining uy stadioni boʻlib kelgan, keyinchalik 25 000 oʻrinli Bulakandagi stadion terma jamoaning uyi stadioni boʻlgan<ref>{{ yangiliklar manbasi |last=Tupas |first=Cedelf |title=Impressed by turnout, PFF sends Azkals back to Panaad |work=[[Philippine Daily Inquirer]] |date=8-mart 2017-yil }}</ref>. Milliy jamoa, shuningdek, Sebu Siti shahridagi Sebu Siti Sport markazida<ref name=cebu>{{yangiliklar manbasi|last1=Alison|first1=Mars|title=Historic Azkals-Lions friendly introduces sons of Cebu to local football fans|url=http://newsinfo.inquirer.net/308902/historic-azkals-lions-friendly-introduces-sons-of-cebu-to-local-football-fans|access-date=26-mart 2015-yil|work=Philippine Daily Inquirer|publisher=Cebu Daily News|date=18-noyabr 2012-yil}}</ref> va Iloilo shtatidagi Barotac Nuevo Plaza maydonida rasmiy xalqaro oʻyinlar oʻtkazdi<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Philippines Fail to Qualify for AFC Challenge Cup|url=http://www.aseanfootball.org/v2/?p=5881|access-date=26-mart 2015-yil|publisher=ASEAN Football Federation|date=18-may 2008-yil|location=lloilo City|archive-date=2016-03-04|archive-url=https://web.archive.org/web/20160304115417/http://www.aseanfootball.org/v2/?p=5881|url-status=dead}}</ref>. {| class="wikitable mw-collapsible " !colspan=5 style="background: #0C007F; color: #FFFFFF;"|Filippin milliy futbol jamoasining uy stadionlari |- !Tasvir !Stadion !Sigʻim !Joylashuv !Oxirgi oʻyin |- |[[Fayl:JfCiudadINC29PhilArenaStadiumfvf.JPG|150px]] |style="text-align:left"|[[Philippine Sports Stadium]] |style="text-align:left"|20,000 |style="text-align:left"|[[Santa Maria, Bulacan|Santa Maria]], [[Bulacan]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{bayroq|THA}}<br /><small>(Noyabr 25, 2016; [[2016-yil AFF chempionati]])</small> |- |[[Fayl:RizalMemorialStadiumjf9861 04.JPG|150px]] |style="text-align:left"|[[Rizal Memorial Stadium]] |style="text-align:left"|12,873 |style="text-align:left"|[[Manila]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{bayroq|TJK}}<br /><small>(Mart 27, 2018; [[OFK Osiyo Kubogi-2019 saralashi – Uchinchi bosqich|AFC Osiyo Kubogi-2019 saralash]])</small> |- |[[Fayl:Panaad Stadium.jpg|150px]] |style="text-align:left"|[[Panaad Stadium]] |style="text-align:left"|9,825 |style="text-align:left"|[[Bacolod]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{bayroq|CHN}}<br /><small>(Oktabr 15, 2019; [[2022 FIFA Jahon chempionati saralash|FIFA Jahon chempionati saralash]])</small> |- |[[Fayl:Cebu City Sports Complex.jpg|150px]] |style="text-align:left"|[[Cebu City Sports Center]] |style="text-align:left"| |style="text-align:left"|[[Cebu City]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{bayroq|MAS}}<br /><small>(Aprel 27, 2014; [[Exhibition game|Oʻrtoqlik uchrashuvi]])</small> |- |[[Fayl:Quirino Stadium Track Oval and Football Field.jpg|150px]] |style="text-align:left"|[[Quirino Stadium]] |style="text-align:left"|5,000 |style="text-align:left"|[[Bantay]], [[Ilocos Sur]] |style="text-align:left"|'''v'''&nbsp;&nbsp;{{bayroq|AUS}} [[Perth Glory FC]]<br /><small>(Iyun 26, 2016; [[Exhibition game|Oʻrtoqlik uchrashuvi]])</small> |- |} == Natijalar == ''Oxirgi 12 oydagi oʻyinlar va kelajakda rejalashtirilgan oʻyinlar'' {{legend2|#CCFFCC|G'alaba|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Durang|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Mag'lubiyat|border=1px solid #AAAAAA}} === 2021 === {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[2020-yil AFF chempionati|2020-yil AFF Ch. Grp. A]] |date = {{Start date|2021|12|8}} |time = {{UTZ|20:30|8}} |team1 = {{bayroq|PHI}} |score = 1-2 |report = [https://www.affsuzukicup.com/2020/match-centre?view=matchreport&id=2253123 Report (AFFSZ)]<br />[https://www.aseanfootball.org/v3/wp-content/uploads/match_result/suzuki_cup/2020/M6.pdf Report (AFF)] |team2 = {{bayroq|SIN}} |goals1 = * [[Amin Nazari|Nazari]] {{goal|67}} |goals2 = * [[Hariss Harun|Hariss]] {{goal|61}} * [[Faris Ramli|Ramli]] {{goal|63}} |stadium = [[National Stadium, Singapore|National Stadium]] |location = [[Kallang]], [[Singapur]] |attendance = |referee = |result = M }} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[2020-yil AFF chempionati|2020-yil AFF Ch. Grp. A]] |date = {{Start date|2021|12|11}} |time ={{UTZ|17:30|8}} |team1 = {{bayroq|TLS}} |score = 0-7 |report = [https://www.affsuzukicup.com/2020/match-centre?view=matchreport&id=2253124 Report (AFFSZ)]<br />[https://www.aseanfootball.org/v3/wp-content/uploads/match_result/suzuki_cup/2020/M9.pdf Report (AFF)] |team2 = {{bayroq|PHI}} |goals1 = |goals2 = * [[Martin Steuble|Steuble]] {{goal|21}} * [[Amin Nazari|Nazari]] {{goal|31}} * [[Ángel Guirado|Guirado]] {{goal|35}} * [[Patrick Reichelt|Reichelt]] {{goal|40}} * [[Jesper Nyholm|Nyholm]] {{goal|45}} * [[Bienvenido Marañón|Marañón]] {{goal|45+1}} * [[Kevin Ingreso|Ingreso]] {{goal|78}} |stadium = [[National Stadium, Singapore|National Stadium]] |location = [[Kallang]], [[Singapur]] |attendance = |referee = |result = Gʻ }} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[2020-yil AFF chempionati|2020-yil AFF Ch. Grp. A]] |date = {{Start date|2021|12|14}} |time ={{UTZ|17:30|8}} |team1 = {{bayroq|PHI}} |score = 1-2 |report = [https://www.affsuzukicup.com/2020/match-centre?view=matchreport&id=2253126 Report (AFFSZ)]<br />[http://www.aseanfootball.org/v3/wp-content/uploads/match_result/suzuki_cup/2020/M13.pdf Report (AFF)] |team2 = {{bayroq|THA}} [[Tailand milliy futbol jamoasi|Tailand]] |goals1 = * [[Patrick Reichelt|Reichelt]] {{goal|57}} |goals2 = * [[Teerasil Dangda|Teerasil]] {{goal|26||78|pen.}} |stadium = [[National Stadium, Singapore|National Stadium]] |location = [[Kallang]], [[Singapur]] |attendance = |referee = |result = M }} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[2020-yil AFF chempionati|2020-yil AFF Ch. Grp. A]] |date = {{Start date|2021|12|18}} |time ={{UTZ|20:30|8}} |team1 = {{bayroq|MYA}} |score = 2-3 |report = [https://www.affsuzukicup.com/2020/match-centre?view=matchreport&id=2253129 Report (AFFSZ)]<br />[http://www.aseanfootball.org/v3/wp-content/uploads/match_result/suzuki_cup/2020/M18.pdf Report (AFF)] |team2 = {{bayroq|PHI}} |goals1 = [[Htet Phyo Wai]] {{goal|74||86}} |goals2 = [[Bienvenido Marañón|Marañón]] {{goal|16||19||45}} |stadium = [[Bishan Stadium]] |location = [[Bishan, Singapore|Bishan]], [[Singapur]] |attendance = |referee = [[Mohammed Al-Hoaish]] ([[Saudiya Arabistoni Futbol Federatsiyasi|Saudiya Arabistoni]]) |result = Gʻ }} === 2022 === {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[2022 FAS Tri-Nations Series]] |date = {{Start date|2022|3|23}} |time = {{UTZ|20:00|8}} |team1 = {{bayroq|PHI}} |score = 0-2 |team2 = {{bayroq|MAS}} |report = |goals1 = |goals2 = * [[Akhyar Rashid|Akhyar]] {{goal|3||24}} |stadium = [[National Stadium, Singapore|National Stadium]] |location = [[Kallang]], [[Singapur]] |attendance = |referee = |result = M }} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[2022 FAS Tri-Nations Series]] |date = {{Start date|2022|3|29}} |time = {{UTZ|20:00|8}} |team1 = {{bayroq|SIN}} |score = 2-0 |team2 = {{bayroq|PHI}} |report = |goals1 = *[[Safuwan Baharudin|Safuwan]] {{goal|10|}} * [[Shawal Anuar|Shawal]] {{goal|90|}} |goals2 = |stadium = [[National Stadium, Singapore|National Stadium]] |location = [[Kallang]], [[Singapur]] |attendance = |referee = |result = M }} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[Exhibition game|Norasmiy o'rtoqlik uchrashuvi]] |date = {{Start date|2022|6|3}} |time = |team1 = {{bayroq|PHI}} |score = 0-1 |report = |team2 = {{bayroq|PHI}} [[Filippin futbol ligasi|PFL yulduzlari]] |goals1 = |goals2 = [[Jovin Bedic|Bedic]] {{goal|?}} |stadium = [[Biñan Football Stadium]] |location = [[Binan]], [[Filippin]] |attendance = |referee = |result = M |id=}} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[OFK Osiyo Kubogi 2023 saralashi – Uchinchi bosqich|2023 ACQ R3]] |date = {{Start date|2022|6|8}} |time = {{UTZ|12:30|8}} |team1 = {{bayroq|PHI}} |score = 0-0 |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/GN2454062 |team2 = {{bayroq|YEM}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[MFF Football Centre]] |location = [[Ulan-Bator]], [[Mongoliya]] |attendance = 25 |referee = Kim Dae-yong ([[Koreya futbol assotsiatsiyasi|Janubiy Koreya]]) |result = D |id=}} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[OFK Osiyo Kubogi 2023 saralashi – Uchinchi bosqich|2023 ACQ R3]] |date = {{Start date|2022|6|11}} |time = {{UTZ|12:30|8}} |team1 = {{bayroq|MNG}} |score = 0-1 |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/GN2454060 |team2 = {{bayroq|PHI}} |goals1 = |goals2 = * [[Gerrit Holtmann|Holtmann]] {{goal|90+3}} |stadium = [[MFF Football Centre]] |location = [[Ulan-Bator]], [[Mongoliya]] |attendance = 1,287 |referee = Chen Hsin-chuan ([[Xitoy Taypeyi futbol assotsiatsiyasi|Xitoy Taypeyi]]) |result = Gʻ |id=}} {{footballbox collapsible |format = 1 |round = [[OFK Osiyo Kubogi 2023 saralashi – Uchinchi bosqich|2023 ACQ R3]] |date = {{Start date|2022|6|14}} |time = {{UTZ|12:30|8}} |team1 = {{bayroq|PLE}} |score = 4-0 |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/GN2454059 |team2 = {{bayroq|PHI}} |goals1 = * [[Saleh Chihadeh|Chihadeh]] {{goal|31}} * [[Tamer Seyam|Seyam]] {{goal|42}} * [[Mohammed Yameen|Yameen]] {{goal|55}} * [[Mahmoud Abu Warda|Abu Warda]] {{goal|72}} |goals2 = |stadium = [[MFF Football Centre]] |location = [[Ulan-Bator]], [[Mongoliya]] |attendance = 92 |referee = Mooud Bonyadifard ([[Eron Islom Respublikasi Futbol Federatsiyasi|Eron]]) |result = M |id=}} == Xodimlar == === Hozirgi texnik xodimlar === {| class="wikitable" |- ! Pozitsiya!! Ismi-sharif!! {{abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | '''Bosh murabbiy''' || {{bayroq|USA}} [[Thomas Dooley]] || <ref>{{veb manbasi|url=https://pff.org.ph/2022/05/25/thomas-dooley-returns-as-azkals-head-coach/|sarlavha=Thomas Dooley Returns As Azkals Head Coach|vebsayt=Philippine Football Federation|sana=25-may 2022-yil|qaralgan sana=25-may 2022-yil|arxivsana=2022-06-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220626235019/https://pff.org.ph/2022/05/25/thomas-dooley-returns-as-azkals-head-coach/}}</ref> |- | '''Yordamchi murabbiy''' || {{bayroq|PHI}} [[Nate Burkey]] || rowspan="2" | <ref name="ACQ 2022 Squad and Staff">{{veb manbasi|url=https://pff.org.ph/2022/06/06/philippines-mnt-squad-for-afc-asian-cup-2023-qualifiers/|sarlavha=Philippines MNT Squad For AFC Asian Cup 2023 Qualifiers|vebsayt=Philippine Football Federation|sana=6-iyun 2022-yil|qaralgan sana=6-iyun 2022-yil|arxivsana=2022-06-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220606053543/https://pff.org.ph/2022/06/06/philippines-mnt-squad-for-afc-asian-cup-2023-qualifiers/}}</ref> |- | '''Darvozabonlar murabbiyi''' || {{bayroq|ENG}} [[Scott Bevan]] |- | '''Fizioterapevt''' || {{bayroq|PHI}} Joselle Dumlao || rowspan="3" | <ref name="AFF 2020 Staff">{{veb manbasi|url=https://www.aseanfootball.org/v3/wp-content/uploads/match_result/suzuki_cup/2020/playerslist/PH.pdf|sarlavha=Philippines (Team Registration)|vebsayt=ASEAN Football Federation|qaralgan sana=22-may 2022-yil}}</ref> |- | '''Massajchi''' || {{bayroq|PHI}} Kevin Versoza |- | '''Massajchi''' || {{bayroq|PHI}} Manny Ferrer |} === Menejment === {| class="wikitable" |- ! Pozitsiya!! Ism-sharif!! {{abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | '''Delegatsiya rahbari''' || {{bayroq|PHI}} [[Dan Palami]] || rowspan="2" | |- | '''Jamoa menejeri''' || {{bayroq|PHI}} [[Ernest Nierras]] |- | '''Maʼmuriy menejer''' || {{bayroq|PHI}} Anna Katrina Liscano || rowspan="5"| |- | '''Xavfsizlik xodimi''' || {{bayroq|PHI}} Josef Malinay |- | '''OAV xodimi''' || {{bayroq|PHI}} Cedelf Tupas |- | '''Ommaviy axborot vositalari boʻyicha mutaxassis yordamchisi''' || {{bayroq|PHI}} Noel Mikhail Gerard De Guzman |- | '''Uskunalar menejeri''' || {{bayroq|PHI}} Chester Peliño |} === Murabbiylik tarixi === [[Fayl:Dionisio Calvo portrait (1930).jpg|175px|thumb|alt=Dionisio Calvo|Dionisio Calvo, jamoaning dastlabki murabbiylaridan biri]] Terma jamoaning ilk bosh murabbiyi Dionisio Calvo boʻlgan. Milliy terma jamoani amerikalik, argentinalik, ingliz, nemis, shotland, ispan va shved millatiga mansub xorijlik murabbiylar boshqargan. Juan Cutillas jamoani toʻrtta ketma-ket (1969—1978, 1981—1984, 1996—2000 va 2008—2009) yillarda boshqargan. : Caretaker managers are listed in ''italics''. {{div col|colwidth=22em}} * {{flagicon|Philippines|1936}} [[Dionisio Calvo]] (1930—1954) * {{flagicon|Philippines|1936}} Luis Javellana (1956) * {{flagicon|Philippines|1936}} Ramon Echevarria Sr. (1958)<ref>{{yangiliklar manbasi|title=DLSAA Sports Hall of Fame Awardees|url=http://www.dlsaa.com/honors-and-awards/awardees/shofa?field_awd_fc_cat_tid=96&field_awd_fc_yr_value[value]&title=&items_per_page=24&page=1|quote=During the Third Asian Games in Tokyo in 1958, he coached the Philippine National Football Team defeating Japan before 60,000 spectators at the National Stadium, and placing 6th among 14 participating Asian nations.}}</ref> * {{flagicon|Philippines|1936}} [[Fernando Giménez Álvarez]] (1962) * {{flagicon|England}} [[Alan Rogers (football manager)|Alan Rogers]] (1962—1963) * {{flagicon|Scotland}} [[Danny McLennan]] (1963) * {{flagicon|Philippines|1986}} [[Emilio Pacheco]] (1967) * {{flagicon|Spain|1945}} [[Juan Cutillas]] (1967—1972) * {{flagicon|Philippines|1986}} [[Florentino Broce]] (1973—1974) * {{flagicon|Spain|1945}} [[Juan Cutillas]] (1975—1978) * {{flagicon|West Germany}} [[Bernhard Zgoll]] (1980) * {{flagicon|Spain|1945}} [[Juan Cutillas]] (1981—1984) * {{flagicon|Philippines|1986}} Alberto Honasan (1987)<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=Japa|first1=Raffy|title=Elizalde to the rescue|url=https://news.google.com/newspapers?id=t2wVAAAAIBAJ&pg=3383%2C3387867|access-date=29-aprel 2015-yil|newspaper=Manila Standard|date=26-mart 1987-yil|page=8|quote=Alberto Honasan has been designate coach of the team}}</ref> * {{flagicon|Argentina}} [[Carlos Cavagnaro]] (1989) * {{flagicon|Germany}} [[Eckhard Krautzun]] (1991—1992) * {{flagicon|Philippines|1986}} [[Mariano Araneta]] (1993)<ref>{{yangiliklar manbasi|title=Fegidero uses old magic on Malaysia|url=https://news.google.com/newspapers?id=lqZNAAAAIBAJ&pg=4506%2C2299766|access-date=26-mart 2015-yil|newspaper=Manila Standard Today|date=13-may 1993-yil|location=Bacolod|quote="We lack serious games which can only be attained in overseas tournament", said head coach Mariano Araneta}}</ref> * {{flagicon|Philippines|1986}} [[Rodolfo Alicante]] (1993) * {{flagicon|Philippines|1986}} Noel Casilao (1993—1996) * {{flagicon|Spain}} [[Juan Cutillas]] (1996—2000) * {{flagicon|Philippines}} Rodolfo Alicante (2000) * {{flagicon|Japan}} [[Masataka Imai]] (2001) * {{flagicon|Japan}} [[Sugao Kambe]] (2002—2003) * {{flagicon|Philippines}} [[Jose Ariston Caslib|Aris Caslib]] (2004—2007)<ref>{{veb manbasi|nashriyot=[[RSSSF]]|muallif=Saaid, Hamdan|sarlavha=ASEAN Football Federation Championship - Details|url=http://www.rsssf.com/tablesa/asean07det.html|sana=19-iyul 2007-yil}}</ref> * {{flagicon|Philippines}} [[Norman Fegidero]] (2008) * {{flagicon|Spain}} [[Juan Cutillas]] (2008—2009) * {{flagicon|Philippines}} [[Jose Ariston Caslib|Aris Caslib]] (2009) * {{flagicon|Scotland}} [[Des Bulpin]] (2009—2010)<ref>{{veb manbasi |url=http://skysports.com/story/0,19528,11996_5690698,00.html |sarlavha=Brit takes Philippines role|work=skysports.com|sana=12-noyabr 2009-yil}}</ref> * {{flagicon|Scotland}} [[Simon McMenemy]] (2010)<ref>{{veb manbasi|url=http://filipinofootball.blogspot.com/2010/08/simon-mcmenemy-new-philippines-nt-coach.html |sarlavha= Simon McMenemy is the new PHL national team head coach|sana= 28-avgust 2010-yil|work= Filipino Football|qaralgan sana= 8-dekabr 2010-yil}}</ref> * {{flagicon|Germany}} [[Michael Weiß (football manager)|Michael Weiß]] (2011—2014)<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://sports.inquirer.net/breakingnews/breakingnews/view/20110109-313547/PFF-approves-hiring-of-German-coach-for-Azkals |title=PFF approves hiring of German coach for Azkals |author=Tupas, Jeffrey M. |date=9-yanvar 2011-yil |work=Inquirer.net |publisher=Philippine Daily Inquirer Inc. |access-date=11-yanvar 2011-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110112151544/http://sports.inquirer.net/breakingnews/breakingnews/view/20110109-313547/PFF-approves-hiring-of-German-coach-for-Azkals |archive-date=12-yanvar 2011-yil }}</ref> * {{flagicon|United States}} [[Thomas Dooley]] (2014—2018)<ref>{{veb manbasi |url=http://www.goal.com/en-sg/news/3952/asia/2014/02/07/4601417/philippines-appoint-dooley-as-new-coach |sarlavha=Philippines appoint Dooley as new coach |work=Goal.com |muallif=Teng Kiat |sana=7-fevral 2014-yil|qaralgan sana=7-fevral 2014-yil }}</ref> * {{flagicon|Philippines}} [[Marlon Maro]] (2017) * {{flagicon|England}} [[Terry Butcher]] (2018)<ref>{{yangiliklar manbasi |title=New Philippine coach Terry Butcher says he wants Azkals to win 'with finesse and skill' |url=https://www.spin.ph/football/azkals/news/new-philippine-coach-terry-butcher-says-he-wants-azkals-to-win-with-finesse-and-skill |access-date=14-iyun 2018-yil |work=Sports Interactive Network Philippines |date=14-iyun 2018-yil|author=Christian Jacinto}}</ref> * {{flagicon|England}}{{flagicon|Ireland}} ''[[Scott Cooper (football manager)|Scott Cooper]]'' (2018)<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Irish coach joins Azkals coaching staff as senior football adviser|url=https://www.rappler.com/sports/by-sport/football/204966-scott-cooper-philippine-azkals|nashriyot=Rappler|sana=14-iyun 2018-yil|qaralgan sana=15-iyun 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=Scott Cooper takes role as Azkals senior adviser, set to work hand in hand with Butcher|url=https://m.spin.ph/football/azkals/news/scott-parker-takes-role-as-azkals-senior-adviser-set-to-work-hand-in-hand-with-butcher|nashriyot=Spin PH|sana=14-iyun 2018-yil|qaralgan sana=15-iyun 2018-yil|arxiv-sana=15-iyun 2018-yil|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180615190651/https://www.spin.ph/football/azkals/news/scott-parker-takes-role-as-azkals-senior-adviser-set-to-work-hand-in-hand-with-butcher|archive-date=2018-06-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20180615190651/https://www.spin.ph/football/azkals/news/scott-parker-takes-role-as-azkals-senior-adviser-set-to-work-hand-in-hand-with-butcher}}{{Dead link|date=2020-yil may |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> * {{flagicon|Philippines}} [[Anto Gonzales]] (2018) * {{flagicon|Sweden}} [[Sven-Göran Eriksson]] (2018—2019)<ref name=bbcph>{{yangiliklar manbasi|title=Sven-Goran Eriksson: Ex-England manager named Philippines boss|url=https://www.bbc.com/sport/football/46001866|access-date=27-oktabr 2018-yil|work=BBC Sport|date=27-oktabr 2018-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20181028033557/https://www.bbc.com/sport/football/46001866|archive-date=28-oktabr 2018-yil}}</ref> * {{flagicon|England}}{{flagicon|Ireland}} ''[[Scott Cooper (football manager)|Scott Cooper]]'' (2019)<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Football: Stephan Schröck, Daisuke Sato lead Azkals in PH-China friendly|url=https://news.abs-cbn.com/sports/06/05/19/football-stephan-schrck-daisuke-sato-lead-azkals-in-ph-china-friendly|sana=5-iyun 2019-yil|qaralgan sana=5-iyun 2018-yil}}</ref> * {{flagicon|Serbia}} [[Goran Milojević]] (2019)<ref>https://www.dugout.ph/vets-youngster-to-flag-azkals{{Deadlink|date=iyul 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{Dead link|date=2022-yil fevral}}</ref> * {{flagicon|England}}{{flagicon|Ireland}} [[Scott Cooper (football manager)|Scott Cooper]] (2019—2021)<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Averilla |first1=Earl |title=A significant step: Sven-Goran Eriksson's appointment as new Azkals head coach |url=https://www.foxsportsasia.com/football/asian-football/philippine-football/962056/sven-goran-eriksson-azkals-significant-step/ |access-date=28-oktabr 2018-yil |work=Fox Sports Asia |archive-date=2018-11-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181128192254/https://www.foxsportsasia.com/football/asian-football/philippine-football/962056/sven-goran-eriksson-azkals-significant-step |url-status=dead }}</ref> * {{flagicon|England}} ''[[Stewart Hall (football coach)|Stewart Hall]]'' (2021—2022)<ref>{{yangiliklar manbasi |title=No time to relax as Azkals draw opening bye |url=https://mb.com.ph/2021/12/05/no-time-to-relax-as-azkals-draw-opening-bye/ |access-date=7-dekabr 2021-yil |work=Manila Bulletin |date=5-dekabr 2021-yil |quote=English coach Stewart Hall, appointed to call the shots for the Azkals..." / "...Hall will handle the squad with coach Scott Cooper still part of the staff.}}</ref> * {{flagicon|United States}} [[Thomas Dooley]] (2022-present)<ref>{{yangiliklar manbasi|last1=del Carmen|first1=Lorenzo|url=https://tiebreakertimes.com.ph/tbt/thomas-dooley-returns-as-azkals-coach/240977|title=Thomas Dooley returns as Azkals coach|publisher=Tiebreaker Times|date=25-may 2022-yil|accessdate=25-may 2022-yil}}</ref> {{div col end}} == Oʻyinchilar == {{nat fs g start}} {{nat fs g player|no=1|pos=GK|name=[[Neil Etheridge]]|other=[[Captain (association football)|captain]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1990|2|7}}|caps=70|goals=0|club=[[Birmingham City F.C.|Birmingham City]]|clubnat=ENG}} {{nat fs g player|no=15|pos=GK|name=[[Anthony Pinthus]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|4|11}}|caps=0|goals=0|club=[[United City F.C.|United City]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=16|pos=GK|name=[[Kevin Ray Mendoza]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|9|29}}|caps=5|goals=0|club=[[Kuala Lumpur City F.C.|Kuala Lumpur City]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=4|pos=DF|name=[[Amani Aguinaldo]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|04|24}}|caps=46|goals=0|club=''unattached''|clubnat=}} {{nat fs g player|no=5|pos=DF|name=[[Jefferson Tabinas]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1998|8|7}}|caps=6|goals=0|club=[[Mito HollyHock]]|clubnat=JPN}} {{nat fs g player|no=11|pos=DF|name=[[Daisuke Sato (futbolchi)|Daisuke Sato]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|9|20}}|caps=54|goals=3|club=[[Persib Bandung]]|clubnat=IDN}} {{nat fs g player|no=12|pos=DF|name=Miguel Mendoza|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1999|2|3}}|caps=0|goals=0|club=''unattached''|clubnat=}} {{nat fs g player|no=23|pos=DF|name=[[Simone Rota]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1984|11|6}}|caps=31|goals=2|club=[[Kaya F.C.-Iloilo|Kaya-Iloilo]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=24|pos=DF|name=[[Mar Diano]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|7|24}}|caps=1|goals=0|club=[[Kaya F.C.-Iloilo|Kaya-Iloilo]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=2|pos=MF|name=[[Jesus Melliza]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1992|4|20}}|caps=2|goals=0|club=[[Kaya F.C.-Iloilo|Kaya-Iloilo]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=3|pos=MF|name=[[Oliver Bias]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2001|6|15}}|caps=5|goals=0|club=[[Azkals Development Team|ADT]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=6|pos=MF|name=[[Sandro Reyes]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|2003|3|29}}|caps=4|goals=0|club=[[Kaya F.C.-Iloilo|Kaya-Iloilo]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=7|pos=MF|name=[[Mike Ott]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|3|2}}|caps=31|goals=3|club=[[United City F.C.|United City]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=8|pos=MF|name=[[Manny Ott]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1992|5|6}}|caps=56|goals=4|club=[[Terengganu F.C.|Terengganu]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g player|no=13|pos=MF|name=[[Dennis Villanueva]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1992|4|28}}|caps=15|goals=0|club=[[Nakhon Ratchasima F.C.|Nakhon Ratchasima]]|clubnat=THA}} {{nat fs g player|no=14|pos=MF|name=[[Oskari Kekkonen]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1999|9|24}}|caps=6|goals=0|club=[[Kaya F.C.-Iloilo|Kaya-Iloilo]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=19|pos=MF|name=[[Jesse Curran]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1996|7|26}}|caps=3|goals=0|club=[[Kaya F.C.-Iloilo|Kaya-Iloilo]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g player|no=21|pos=MF|name=[[Dylan De Bruycker]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|12|5}}|caps=6|goals=0|club=[[Nakhon Ratchasima F.C.|Nakhon Ratchasima]]|clubnat=THA}} {{nat fs g player|no=22|pos=MF|name=[[Kenshiro Daniels]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|1|13}}|caps=26|goals=1|club=[[United City F.C.|United City]]|clubnat=PHI}} {{nat fs g break}} {{nat fs g player|no=9|pos=FW|name=[[Bienvenido Marañón]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1986|5|15}}|caps=8|goals=4|club=[[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Taʼzim]]|clubnat=MAS}} {{nat fs g player|no=10|pos=FW|name=[[Gerrit Holtmann]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|3|25}}|caps=2|goals=1|club=[[VfL Bochum]]|clubnat=GER}} {{nat fs g player|no=17|pos=FW|name=[[OJ Porteria]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|5|9}}|caps=26|goals=2|club=[[Kirivong Sok Sen Chey FC|Kirivong Sok Sen Chey]]|clubnat=CAM}} {{nat fs g player|no=18|pos=FW|name=[[Patrick Reichelt]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1988|6|5}}|caps=73|goals=12|club=[[PT Prachuap F.C.|PT Prachuap]]|clubnat=THA}} {{nat fs g player|no=20|pos=FW|name=[[Mark Hartmann]]|age={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1992|1|20}}|caps=33|goals=8|club=[[United City F.C.|United City]]|clubnat=PHI}} {{nat fs end}} == Oʻyinchilar rekordlari == === Eng koʻp ishtirok === [[Fayl:Phil Younghusband Davao Aguilas.jpg|thumb|200px|right|Phil Younghusband Filippinning eng yaxshi toʻpurari va eng koʻp oʻyin oʻtkazgan futbolchisi.]] {| class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !width=30px|Daraja !class="unsortable" style="width:150px;"|Ism-sharif !width=50px|Ishtirok !width=50px|Gollar !class="unsortable" style="width:100px;"|Karyera |- |1 |align=left|[[Phil Younghusband]] |108 |52 |2006-2019 |- |2 |align=left|[[James Younghusband]] |98 |12 |2006-2019 |- |3 |align=left|'''[[Patrick Reichelt]]''' |75 |12 |2012-hozir |- |4 |align=left|[[Chieffy Caligdong]] |71 |16 |2004-2013 |- |5 |align=left|'''[[Neil Etheridge]]''' |70 |0 |2008-hozir |- |6 |align=left|[[Rob Gier]] |68 |3 |2009-2015 |- |7 |align=left|[[Misagh Bahadoran]] |60 |8 |2011-2018 |- |8 |align=left|'''[[Manny Ott]]''' |57 |4 |2010-hozir |- |9 |align=left|'''[[Daisuke Sato (futbolchi)|Daisuke Sato]]''' |54 |3 |2014-hozir |- |10 |align=left|'''[[Stephan Schröck]]''' |53 |6 |2011-hozir |} === Eng yaxshi toʻpurarlar === {|class="wikitable sortable" style="text-align: center;" |- !width=30px|Daraja !class="unsortable" width=150px|Ism-sharif !width=50px|Gollar !width=50px|Ishtirok !width=50px|Nisbat !class="unsortable" width=100px|Karyera |- |1 |align="left"|[[Phil Younghusband]] |52 |108 |{{#expr:52/108 round 2}} |2006-2019 |- |2 |align="left"|[[Chieffy Caligdong]] |16 |71 |{{#expr:16/71 round 2}} |2004-2013 |- |3 |align="left"|'''[[Ángel Guirado]]''' |13 |46 |{{#expr:13/46 round 2}} |2011-hozir |- |rowspan=2|4 |align="left"|'''[[Patrick Reichelt]]''' |12 |75 |{{#expr:12/75 round 2}} |2012-hozir |- |align="left"|[[James Younghusband]] |12 |98 |{{#expr:12/98 round 2}} |2006-2019 |- |6 |align="left"|[[Ian Araneta]] |9 |49 |{{#expr:9/49 round 2}} |2002-2013 |- |rowspan=2|7 |align="left"|'''[[Mark Hartmann]]''' |8 |33 |{{#expr:8/33 round 2}} |2011-hozir |- |align="left"|[[Misagh Bahadoran]] |8 |60 |{{#expr:8/60 round 2}} |2011-2018 |- |rowspan=2|9 |align="left"|[[Javier Patiño]] |7 |19 |{{#expr:7/19 round 2}} |2013-2019 |- |align="left"|[[Chris Greatwich]] |7 |50 |{{#expr:7/50 round 2}} |2004-2014 |- |} == Musobaqalarda ishtirok == === FIFA Jahon chempionati === Filippin hech qachon futbol boʻyicha jahon chempionatiga chiqmagan. Milliy terma jamoa ilk bor 1950-yilgi FIFA Jahon chempionati saralash bosqichida ishtirok etgan,<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Filipinos To Enter World Soccer C'sbips |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/morningtribune19480901-1.2.134?ST=1&AT=search&k=philippines+football&P=2&Display=0&filterS=0&QT=philippines,football&oref=article |accessdate=21-noyabr 2020-yil |work=Morning Tribune |date=1-sentabr 1948-yil |page=15}}</ref> biroq birorta ham oʻyin oʻtkazmasdan chiqib ketgan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Philippines Quit |url=https://eresources.nlb.gov.sg/newspapers/Digitised/Article/maltribune19490510-1.2.99?ST=1&AT=search&k=philippines+football&P=2&Display=0&filterS=0&QT=philippines,football&oref=article |accessdate=21-noyabr 2020-yil |work=Malaya Tribune |agency=Reuters |date=10-may 1949-yil|page=10}}</ref>. {| class="wikitable" style="text-align: center; font-size:95%;" |- !colspan=16|[[FIFA Jahon chempionati]] |- !rowspan=2|Yil !colspan=7|[[FIFA Jahon chempionati]] !rowspan=16| !colspan=7|[[FIFA Jahon chempionati saralash|saralash]] |- !Bosqich !width=25|Pld !width=25|Gʻ !width=25|D !width=25|M !width=25|GF !width=25|GA !Round !width=25|Pld !width=25|Gʻ !width=25|D !width=25|M !width=25|GF !width=25|GA |- |{{flagicon|URU}} [[1930 FIFA Jahon chempionati|1930]] dan {{bayroq|FRA}} [[1938 FIFA Jahon chempionati|1938]]||colspan=7| ''Ishtirok etmadi'' ||colspan=7|''Ishtirok etmadi'' |- |{{bayroq|BRA|1889}} [[1950 FIFA Jahon chempionati|1950]]||colspan=7| ''Chiqib ketdi''<ref name="fifaworldcup"/><ref name=fifaworldcup>{{cite web |url=http://es.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/fifaworldcuppreliminaryhistory_byyear__13876.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20110717045303/http://es.fifa.com/mm/document/fifafacts/mcwc/fifaworldcuppreliminaryhistory_byyear__13876.pdf |archive-date=July 17, 2011 |title=History of the FIFA World Cup Preliminary Competition (by year) |work=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |access-date=May 8, 2010 }}</ref> ||colspan=7|''Chiqib ketdi'' |- |{{bayroq|SUI}} [[1954 FIFA Jahon chempionati|1954]] to {{bayroq|CHI}} [[1962 FIFA Jahon chempionati|1962]]||colspan=7| ''Ishtirok etmadi'' ||colspan=7|''Ishtirok etmadi'' |- |{{bayroq|England}} [[1966 FIFA Jahon chempionati|1966]]||colspan=7| ''Kirish qabul qilinmadi''<ref name=fifaworldcup/> ||colspan=7|''Kirish qabul qilinmadi'' |- |{{bayroq|MEX}} [[1970 FIFA Jahon chempionati|1970]]||colspan=7| ''Ishtirok etmadi'' ||colspan=7|''Ishtirok etmadi'' |- |{{bayroq|GDR}} [[1974 FIFA Jahon chempionati|1974]]||colspan=7| ''Chiqib ketdi''<ref name=fifaworldcup/> ||colspan=7|''Chiqib ketdi'' |- |{{bayroq|ARG}} [[1978 FIFA Jahon chempionati|1978]] dan {{bayroq|USA}} [[1994 FIFA Jahon chempionati|1994]]||colspan=7| ''Ishtirok etmadi'' ||colspan=7|''Ishtirok etmadi'' |- |{{bayroq|FRA|1974}} [[1998 FIFA Jahon chempionati|1998]] ||colspan=7 rowspan=2| ''Saralashdan oʻta olmadi'' || Round 1 || 3 || 0 || 0 || 3 || 0 || 10 |- |{{bayroq|KOR}} {{bayroq|JPN}} [[2002 FIFA Jahon chempionati|2002]]|| Round 1 || 6 || 0 || 1 || 5 || 2 || 29 |- |{{bayroq|GER}} [[2006 FIFA Jahon chempionati|2006]] va {{bayroq|RSA}} [[2010 FIFA Jahon chempionati|2010]]||colspan=7| ''Ishtirok etmadi'' ||colspan=7| ''Ishtirok etmadi'' |- |{{bayroq|BRA}} [[2014 FIFA Jahon chempionati|2014]]||colspan=7 rowspan=3| ''Saralashdan oʻta olmadi'' || Round 2 || 4 || 1 || 1 || 2 || 6 || 6 |- |{{bayroq|RUS}} [[2018 FIFA Jahon chempionati|2018]]||Round 2 || 8 || 3 || 1 || 4 || 8 || 12 |- |{{bayroq|QAT}} [[2022 FIFA Jahon chempionati|2022]]||Round 2 || 8 || 3 || 2 || 3 || 12 || 11 |- |{{bayroq|CAN}} {{bayroq|USA}} {{bayroq|MEX}} [[2026 FIFA Jahon chempionati|2026]] ||colspan=7| ''Saralashdan oʻta olmadi'' ||colspan=7| ''Saralashdan oʻta olmadi'' |- !'''Jami'''||'''0/22'''||'''-'''||'''-'''||'''-'''||'''-'''||'''-'''||'''-'''|| || || '''29''' || '''7''' || '''5''' || '''17''' || '''28''' || '''68''' |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.pff.org.ph Philippine Football Federation] * [https://web.archive.org/web/20070607005120/http://www.fifa.com/associations/association=phi/index.html Philippines] at FIFA.com * [http://www.eloratings.net/Philippines.htm Philippines&nbsp;– World football elo ratings] at ELOratings.net {{small|(Includes past fixtures & results)}} [[Turkum:Filippin]] [[Turkum:Milliy futbol terma jamoalari]] [[Turkum:Osiyo milliy futbol terma jamoalari]] nlqb41xwdto8dty5ipnezs7zp33yzvp 0 752288 6271509 6119667 2026-09-16T04:48:58Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271509 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Pooja Gandhi |portret=Puja during Karimedu film promotion.jpg |tavsif=|tugʻilgan paytidagi ismi=Sanjana Gandhi |tavallud sanasi={{Birth date and age|df=yes|1983|10|07}}<ref name="Gandhi">{{Veb manbasi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/topic/Pooja-Gandhi |title=Pooja Gandhi: Movies, Photos, Videos, News, Biography & Birthday &#124; eTimes |website=The Times of India}}</ref> |tavallud joyi=[[Meerut]], [[Uttar Pradesh]], [[Hindiston]]<ref name="hg"/> |kasbi= Aktrisa, [[Film prodyuseri|prodyuser]] |partiyasi= [[Janata Dal (dunyoviy)]] (2013 — hozirgi kun) * [[Badavara Shramikara Raitara Kongressi]] (2013) * [[Karnataka Janata Paksha]] (2012-2013-yillar)}} '''Pooja Gandi(Sanjana Gandi)''' — 1983-yilda tugʻilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.indiaglitz.com/sanjana-rechristened-as-pooja-gandhi-tamil-news-30419.html|sarlavha=Sanjana rechristened as Pooja Gandhi|nashriyot=Indiaglitz|sana=10 April 2007|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-03-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190331062827/https://www.indiaglitz.com/sanjana-rechristened-as-pooja-gandhi-tamil-news-30419.html}}</ref>. [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]] boʻlib, u asosan [[Kannada tili|kannada]], [[Hind tili|hind]] va [[Tamil tili|tamil]] tillarida filmlarda faoliyat olib boradi<ref name="indiatoday.in">{{Veb manbasi|url=https://www.indiatoday.in/movies/celebrities/story/veerappan-mutthulakshmi-pooja-gandhi-kannada-film-tamil-film-193623-2014-05-20|sarlavha=Veerappan's wife Mutthulakshmi to narrate her hubby's tale on celluloid}}</ref><ref name="Ze">{{Veb manbasi|url=https://www.zee5.com/zee5news/8-outstanding-films-to-celebrate-sandalwood-actress-pooja-gandhis-36th-birthday|sarlavha=8 Outstanding Films to Celebrate Sandalwood Actress Pooja Gandhi's 36th Birthday - Zee5 News|sana=7 October 2019}}</ref>. Puja Gandi 2006-yilda tijoriy jihatdan muvaffaqiyatli [[„ungaru Male“|"''ungaru Male''"]] filmida bosh rolni ijro etganidan soʻng, [[Kannada tili|Kannada]] kinosining eng mashhur va eng koʻp maosh oluvchi aktrisalaridan biriga aylandi, shuningdek, bir qancha [[Mukofotlar roʻyxati|mukofotlar]], jumladan, faxriy doktorlik unvoniga sazovor boʻldi<ref name="indi">{{Veb manbasi|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2016/nov/11/she-is-dr-pooja-gandhi-now-1537535.amp|sarlavha=She is Dr Pooja Gandhi now|ish=The New Indian Express|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-08-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220806111746/https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2016/nov/11/she-is-dr-pooja-gandhi-now-1537535.amp}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/pooja-gandhi-plays-herself-in-8216minugu8217-news-kannada-kkfsDlfggbfsi.html|sarlavha=Gandhi is one of the highest paid actresses|ish=sify.com|kirish sanasi=2 March 2018|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190402220400/http://www.sify.com/movies/pooja-gandhi-plays-herself-in-8216minugu8217-news-kannada-kkfsDlfggbfsi.html|arxivsana=2 April 2019}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.deccanchronicle.com/150701/entertainment-sandalwood/article/raining-troubles-male-girl|sarlavha=Raining troubles for male girl|ish=Deccan Chronicle|sana=July 2015}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://m.indiatoday.in/story/bs-yeddyurappa-ropes-in-kannada-filmstars-add-to-kjps-muscle-india-today/1/238586.html|sarlavha=Yeddyurappa ropes in Kannada filmstars to add to KJP's populist appeal|ish=India Today}}</ref>. Gandi ommaviy axborot vositalarida va Kannada kino sanoatida ''Yomgʻirli qiz'' deb nomlanadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/pooja-gadhi-joins-janata-dal-news-news-mbsrPrcggbhsi.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171020194152/http://www.sify.com/movies/pooja-gadhi-joins-janata-dal-news-news-mbsrPrcggbhsi.html|arxivsana=20 October 2017|sarlavha=Pooja Gandhi known to her fans as 'Male Hudugi' (Rain Girl)}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.chitraloka.com/abhinetri/more.html|sarlavha=Pooja Gandhi who is always referred as the 'Male Hudugi' (Rain Girl) of the Kannada film industry|ish=chitraloka.com|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2021-04-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210413094734/https://www.chitraloka.com/abhinetri/more.html}}</ref>. Gandi oʻn yil ichida beshdan ortiq tilda va 50 dan ortiq filmlarda rollar ijro etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://m.indiatoday.in/story/sriramulu-yeddyurappa-pooja-gandhi-bsr-congress/1/252420.html|sarlavha=Sriramulu steals star power from Yeddyurappa as Pooja Gandhi joins BSR Congress|ish=India Today}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ibtimes.co.in/kannada-actress-pooja-gandhi-runs-away-posh-bengaluru-hotel-without-paying-bills-794180|sarlavha=Kannada actress Pooja Gandhi runs away from posh Bengaluru hotel without paying bills|ish=[[International Business Times]]|sana=19 March 2019}}</ref><ref name="to">{{Veb manbasi|url=http://m.timesofindia.com/tv/news/kannada/Bigg-Boss-Pooja-Gandhi-Master-Anand-enter-finale/articleshow/50634834.cms|sarlavha=Bigg Boss: Pooja Gandhi, Master Anand enter finale|ish=The Times of India}}</ref><ref name="indiatoday.in" />. ''[[The Times of India|Banglore Times]]'' uni „2012-yilning eng orzu qilingan 25 ayoli“ roʻyxatiga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movies/news/Bangalore-Times-Top-25-Most-Desirable-Women-2012/articleshow/20138687.cms|sarlavha=Bangalore Times Top 25 Most Desirable Women 2012 - Times of India|ish=[[The Times of India]]}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://photogallery.indiatimes.com/celebs/celeb-themes/bangalore-times-most-desirable-women-2012/pooja-gandhi/articleshow/20136149.cms|sarlavha=Bangalore Times Most Desirable Women 2012 Pics &#124; Bangalore Times Most Desirable Women 2012 Personal Photos - ETimes Photogallery}}</ref>. == Dastlabki yillari va shaxsiy hayoti == Gandi [[Meerut|Meerutda]] tugʻilgan va [[Dehli|Dehlida]]<ref name="hg" /> anʼanaviy [[Panjob (shtat)|panjob]] oilasida tarbiyalangan. Uning otasi [[Pavan Gandi]] tadbirkor, onasi [[Jyoti Gandi]] uy bekasi. U Sofiya monastirida va [[Uttar-Pradesh]] shtatining Meerut shahridagi Devan davlat maktabida tahsil olgan. Uning ikkita singlisi bor — [[Radhika Gandi]], kannada filmlarida aktrisa va tennischi [[Suhani Gandi]]<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10 January 2011 |title=Mischievous to spiritual with movies in between |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-10/bangalore/28355191_1_pooja-gandhi-meerut-sridevi |url-status=dead |access-date=10 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104101420/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-10/bangalore/28355191_1_pooja-gandhi-meerut-sridevi |archive-date=4 November 2012}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mypoojagandhi.com/about.html|sarlavha=mypoojagandhi.com|nashriyot=mypoojagandhi.com|kirish sanasi=7 August 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120107231605/http://www.mypoojagandhi.com/about.html|arxivsana=7 January 2012}}</ref>. Gandi oʻz karerasini ''Avaz'' ([[Hind tili|hind]] tilida „''[[Hayot-mamot (teleserial)|Yoʻqotilgan]]''“ filmining remeyki) va Aruna Irani rejissyori [[„Zameen Se Aassman Tak“|"''Zameen Se Aassman Tak''"]] serialida [[reklama]] va teleseriallarda rol ijro etishni boshlagan<ref name="hg">{{Yangiliklar manbasi |date=5 March 2010 |title=Life on a high |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Life-on-a-high/article16514579.ece}}</ref>. [[Fayl:Sanjana_Gandhi.jpeg|right|thumb|227x227px| Gandi 2006-yilda Tamil tilida ''Kokki'' filmini suratga olish paytida]] Gandi oʻz karerasini [[Aruna Irani]] rejissyori Zameen Se Aassman Takdan boshlab teleseriallarda aktyorlik bilan boshlagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=10 January 2011 |title=Mischievous to spiritual with movies in between |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-10/bangalore/28355191_1_pooja-gandhi-meerut-sridevi |url-status=dead |access-date=10 January 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104101420/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2011-01-10/bangalore/28355191_1_pooja-gandhi-meerut-sridevi |archive-date=4 November 2012}}</ref>. U 18 yoshida 2001-yilda chiqarilgan ''[[Xatron Ke Khiladi]]'' [[Hind tili|filmida]] aktyorlik debyut qilgan. Keyinchalik 2003-yilda [[Bengal tili|Bengal]] filmi ''Tomake Salamda'' paydo boʻldi, u [[Tamil tili|Tamil]] filmi ''[[Kokki]]'' (2006) bilan Janubiy Hindiston kino sanoatiga koʻchib oʻtdi. Film moʻtadil baholarga sazovor boʻldi va kassada muvaffaqiyatli ishtirok etdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mypoojagandhi.com/about.html|sarlavha=mypoojagandhi.com|nashriyot=mypoojagandhi.com|kirish sanasi=7 August 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120107231605/http://www.mypoojagandhi.com/about.html|arxivsana=7 January 2012}}</ref>. == Siyosatdagi oʻrni == Gandi 2012-yil 18-yanvarda Janata Dal (Dunyoviy) (JDS) [[Partiya|partiyasiga]] qoʻshildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18 January 2012 |title=Actress Pooja Gandhi joins JDS |work=Mangalore Today |url=http://www.mangaloretoday.com/headlines/Actress-Pooja-Gandhi-joins-JDS.html |access-date=18 October 2013}}</ref>. Keyin u qisqa vaqt ichida KJPga qoʻshildi, lekin u nihoyat 2013-yilgi [[Karnataka]] Qonunchilik Assambleyasi saylovlarida BSR Kongressi chiptasida Raichur shahridan boʻlib oʻtgan. Davlat lavozimiga birinchi urinishi muvaffaqiyatsiz tugatdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://archives.deccanchronicle.com/130508/news-politics/article/karnataka-polls-actress-pooja-gandhi-badly-flops-raichur|sarlavha=Karnataka polls: Actress Pooja Gandhi badly flops in Raichur|sana=8 May 2013|kirish sanasi=30 October 2010|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150626181640/http://archives.deccanchronicle.com/130508/news-politics/article/karnataka-polls-actress-pooja-gandhi-badly-flops-raichur|arxivsana=26 June 2015}}</ref>. == Filmografiya == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Film ! scope="col" |Rol ! scope="col" |Til ! scope="col" |Izohlar ! scope="col" |{{Qisqartma|Ref.|Ma'lumotnoma}} |- |2001-yil ! scope="row" |''Khatron Ke Khiladi'' |Sangeeta | rowspan="2" |[[Hind tili|Hindi]] |Hindi debut |<ref name="Kh">{{Veb manbasi|url=https://boxofficeindia.com/cast_crew.php?movieid=2064|sarlavha=Khatron Ke Khiladi - Movie - - Box Office India}}</ref> |- |2002-yil ! scope="row" |''Dushmani'' |Pooja | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/kannada-actress-pooja-gandhi-flees-bengaluru-hotel-without-paying-rs-4-5-lakh-in-bills-1481727-2019-03-19|sarlavha=Kannada actress Pooja Gandhi flees Bengaluru hotel without paying Rs 4.5 lakh in bills}}</ref> |- |2003-yil ! scope="row" |''Tomake Salam'' |Ankita |[[Bengal tili|Bengali]] |Bengali debut | |- | rowspan="2" |2006-yil ! scope="row" |''Kokki'' |Raji |[[Tamil tili|Tamil]] |Tamil debut |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2016/nov/11/she-is-dr-pooja-gandhi-now-1537535.html|sarlavha=She is Dr Pooja Gandhi now!- The New Indian Express}}</ref> |- ! scope="row" |''Mungaru Male'' |Nandini | rowspan="4" |[[Kannada tili|Kannada]] |Kannada debut |<ref>{{Veb manbasi|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/records-stand-even-after-12-years/articleshow/67292536.cms|sarlavha=Mungaru Male: Records stand even after 12 years|ish=bangaloremirror.indiatimes.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181229073444/https://bangaloremirror.indiatimes.com/entertainment/south-masala/records-stand-even-after-12-years/articleshow/67292536.cms|arxivsana=2018-12-29}}</ref> |- | rowspan="5" |2007-yil ! scope="row" |''Milana'' |Priya | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/happy-birthday-puneeth-rajkumar-a-look-at-the-best-kannada-movies-of-the-actor/photostory/74655464.cms|sarlavha=Happy Birthday Puneeth Rajkumar: A look at the best Kannada movies of the actor {{!}} The Times of India|ish=timesofindia.indiatimes.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210429034417/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/happy-birthday-puneeth-rajkumar-a-look-at-the-best-kannada-movies-of-the-actor/photostory/74655464.cms|arxivsana=2021-04-29}}</ref> |- ! scope="row" |''Krishna'' |Pooja |Suvarna Film Awards for Best Actress |<ref name="dcc"></ref> |- ! scope="row" |''Manmatha'' |Herself |Special appearance | |- ! scope="row" |''Thottal Poo Malarum'' |Herself |[[Tamil tili|Tamil]] |Special appearance in the song „Vaadi Vambu Pennae“ | |- ! scope="row" |''Geleya'' |Herself |Kannada |Special appearance in song „Hudugi Malebillu“ |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.zee5.com/movies/details/geleya/0-0-2592|sarlavha=Watch Geleya Full HD Movie Online on ZEE5}}</ref> |- | rowspan="12" |2008-yil ! scope="row" |''Vaitheeswaran'' |Sanjana |[[Tamil tili|Tamil]] | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/its-time-to-chill-pooja/articleshow/5034092.cms|sarlavha=Archived copy|kirish sanasi=29 April 2021|arxivsana=11 June 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210611021146/https://m.timesofindia.com/entertainment/regional/movie-details/news-interviews/its-time-to-chill-pooja/articleshow/5034092.cms}}</ref> |- ! scope="row" |''Hani Hani'' |Pooja | rowspan="9" |Kannada | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indiaglitz.com/hani-hani-review-kannada-movie-9978|sarlavha=Hani Hani review. Hani Hani Kannada movie review, story, rating - IndiaGlitz.com|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-07-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220719095708/https://www.indiaglitz.com/hani-hani-review-kannada-movie-9978}}</ref> |- ! scope="row" |''Accident'' |Pooja | | |- ! scope="row" |''Kaamannana Makkalu'' |Herself |Special appearance in the song „Mungaru Male“ |<ref>{{Veb manbasi|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movies/news/sudeep-to-repeat-success-with-kamannana-makkalu/articleshow/20795158.cms|sarlavha=Sudeep to repeat success with Kamannana Makkalu? - Times of India|ish=[[The Times of India]]}}</ref> |- ! scope="row" |''Nee Tata Naa Birla'' |Pooja | | |- ! scope="row" |''Taj Mahal'' |Shruthi |Nominated—Filmfare Award for Best Kannada Actress |<ref name="ti"></ref> |- ! scope="row" |''Kodagana Koli Nungitha'' |Lakshmi | | |- ! scope="row" |''Budhivanta'' |Pooja | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sify.com/movies/boxoffice/KannadaBox-Office(Nov14-20)-pmqr39gihgchj.html|sarlavha=Kannada Box-Office (Nov 14- 20)|ish=www.sify.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210430101631/https://www.sify.com/movies/boxoffice/KannadaBox-Office(Nov14-20)-pmqr39gihgchj.html|arxivsana=2021-04-30}}</ref> |- ! scope="row" |''Maharshi'' |Manasa Veena | | |- ! scope="row" |''Janumada Gelathi'' |Manjula | | |- ! scope="row" |''Thiruvannamalai'' |Malathy |[[Tamil tili|Tamil]] | | |- ! scope="row" |''Haage Summane'' |Nandini | rowspan="2" |Kannada |Special appearance | |- | rowspan="6" |2009-yil ! scope="row" |''Anu'' |Anu | | |- ! scope="row" |''Thalai Ezhuthu'' |Pooja |[[Tamil tili|Tamil]] | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ndtv.com/entertainment/kannada-actress-pooja-gandhi-joins-jd-s-623024|sarlavha=Kannada actress Pooja Gandhi joins JD(S)}}</ref> |- ! scope="row" |''Iniya'' |Janaki | rowspan="8" |Kannada | | |- ! scope="row" |''Huchchi'' |Preethi | | |- ! scope="row" |''Ninagaagi Kaadiruve'' |Shweta Nandan | | |- ! scope="row" |''Gokula'' |Leela | | |- | rowspan="5" |2010-yil ! scope="row" |''Minugu'' |Sanchitha | | |- ! scope="row" |''Sri Harikathe'' |Pooja Krishnamurthy | | |- ! scope="row" |''Nee Raani Naa Maharani'' |Rani /<br /><br />Pooja Gandhi | | |- ! scope="row" |''Vega'' |herself | | |- ! scope="row" |''Mukkanti'' |Geeta |[[Telugu tili|Telugu]] |Telugu Debut |<ref name="Mukkanti">{{Veb manbasi|url=http://www.indiaglitz.com/mukkanti-movie-launch-telugu-videos-10999|sarlavha=videos - IndiaGlitz.com|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2022-07-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220719095712/https://www.indiaglitz.com/mukkanti-movie-launch-telugu-videos-10999}}</ref> |- | rowspan="8" |2011-yil ! scope="row" |''Thavarina Runa'' |Ramya | rowspan="3" |Kannada | | |- ! scope="row" |''Aptha'' |Anjali Devi | | |- ! scope="row" |''Nee Illadhe'' |Sharanya | | |- ! scope="row" |''I Am'' |Aparna |[[Hind tili|Hindi]] | | |- ! scope="row" |''Hare Rama Hare Krishna'' |Rakshita | rowspan="7" |Kannada | | |- ! scope="row" |''Panchamrutha'' |Prithi | | |- ! scope="row" |''Jogayya'' |Advocate |Cameo appearance |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sify.com/movies/introducing-ijogayyai-heroine-imagegallery-kannada-lirs4Wejagdsi.html|sarlavha=Introducing Jogayya heroine|kirish sanasi=2022-07-19|arxivsana=2021-04-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210430080346/https://www.sify.com/movies/introducing-ijogayyai-heroine-imagegallery-kannada-lirs4Wejagdsi.html}}</ref> |- ! scope="row" |''Paagal'' |Pooja | | |- | rowspan="3" |2012-yil ! scope="row" |''Dandupalya'' |Lakshmi |Suvarna Film Award for Best Actress<br /><br />SIIMA Award for Best Actress in a Negative Role<br /><br />Nominated—Filmfare Award for Best Actress |<ref>{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/actresses-who-went-topless-for-their-movies/pooja-gandhi-dandupalya/photostory/66391182.cms|sarlavha=Pooja Gandhi ('Dandupalya')|ish=timesofindia.indiatimes.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211223054853/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/actresses-who-went-topless-for-their-movies/pooja-gandhi-dandupalya/photostory/66391182.cms|arxivsana=2021-12-23}}</ref> |- ! scope="row" |''Jaihind'' |Anjali | |<ref name="Pooja Gandhi turns patriotic in ‘Jai Hind’">{{Veb manbasi|url=http://filmreviews.bizhat.com/kannada/pooja-gandhi-turns-patriotic-in-jai-hind/|sarlavha=Pooja Gandhi turns patriotic in 'Jai Hind' &#124; Film Reviews|nashriyot=Filmreviews.bizhat.com|sana=12 November 2010|kirish sanasi=7 August 2012}}</ref> |- ! scope="row" |''Hosa Prema Purana'' |Herself |Special appearance in the song „sye sye Monika“ | |- | rowspan="2" |2013-yil ! scope="row" |''Maad Dad'' |Lisa |[[Malayalam]] |Malayalam debut |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.news18.com/newstopics/Pooja-Gandhi/news/|sarlavha=Pooja Gandhi Latest News: Current News and Updates on Pooja Gandhi at News18}}</ref> |- ! scope="row" |''Director’s Special'' |Herself | rowspan="9" |Kannada |Item number „Kannalle eshottu kolltiya“ |<ref>{{Veb manbasi|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/kannada/movies/news/pooja-gandhis-item-number-in-directors-special/articleshow/15472913.cms|sarlavha=Pooja Gandhi's item number in Director's Special - Times of India|ish=[[The Times of India]]}}</ref> |- |2014-yil ! scope="row" |''Kalyanamasthu'' |Radha | | |- | rowspan="2" |2015-yil ! scope="row" |''Abhinetri'' |Sharat Lata / Nanda |Also producer |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 February 2015 |title=The rise and fall of an actress |url=http://www.deccanherald.com/content/456982/rise-fall-actress.html |access-date=30 October 2015}}</ref> |- ! scope="row" |''Thippaji Circle'' |Thippajji | | |- |2016-yil ! scope="row" |''Kathe Chitrakathe Nirdeshana Puttanna'' |Herself |Guest appearance |<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28 December 2015 |title=Pooja Gandhi returns to the big screen |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movies/news/Pooja-Gandhi-returns-to-the-big-screen/articleshow/50342195.cms}}</ref> |- | rowspan="2" |2017-yil ! scope="row" |''Jilebi'' |Jilebi | |<ref>{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/jilebi/movie-review/57449623.cms|sarlavha=Jilebi Movie Review {2/5}: This film is ideally meant only for those who look for some titillation on screen|ish=timesofindia.indiatimes.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170307145625/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/jilebi/movie-review/57449623.cms|arxivsana=2017-03-07}}</ref> |- ! scope="row" |''Dandupalya 2'' |Kempi |Dubbed in to Telugu as ''Dandupalyam 2'' |<ref>{{Veb manbasi|url=https://m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movie-reviews/shamantakamani/movie-review/59594329.cms|sarlavha=Shamantakamani - TOI Mobile {{!}} The Times of India Mobile Site|ish=m.timesofindia.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170715095939/http://m.timesofindia.com/entertainment/telugu/movie-reviews/shamantakamani/movie-review/59594329.cms|arxivsana=2017-07-15}}</ref> |- |2018-yil ! scope="row" |''Dandupalya 3'' |Lakshmi |Dubbed in to Telugu as ''Dandupalyam 3'' |<ref>{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/dandupalya-3/movie-review/63329338.cms|sarlavha=Dandupalya 3 Movie Review {3/5}: Critic Review of Dandupalya 3 by Times of India|ish=timesofindia.indiatimes.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180718223725/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/kannada/movie-reviews/dandupalya-3/movie-review/63329338.cms|arxivsana=2018-07-18}}</ref> |- | rowspan="2" |2021-yil ! scope="row" |''Samhaarini'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} |{{TBA}} |post production |<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.newindianexpress.com/entertainment/kannada/2019/may/15/samhaarini-gets-pooja-gandhi-back-in-action-1976958.html|sarlavha=Samhaarini gets pooja Gandhi back in action|ish=The New Indian Express}}</ref> |- ! scope="row" |''Taggede Le'' {{dagger|alt=Films that have not yet been released}} | {{TBA}} |[[Telugu tili|Telugu]] |Post production |<ref>{{Veb manbasi|url=https://tv9telugu.com/entertainment/tollywood/naveen-chandra-srinivas-raju-bhadra-productions-thaggedhe-le-teaser-out-558150.html|sarlavha=Naveen Chandra:'తగ్గేదే లే' అంటున్న నవీన్ చంద్ర.. ఆసక్తికరంగా టీజర్ విడుదల|sana=15 October 2021}}</ref> |} === Ishlab chiqaruvchi sifatida === {| class="wikitable" !Sarlavha ! Yil ! Til ! Izohlar ! {{Abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | ''Abhinetri'' | 2015-yil | [[Kannada tili|Kannada]] | Film prodyuseri sifatida debyut | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.deccanchronicle.com/150201/entertainment-movie-review/article/movie-review-abhinetri-tragedy-film|sarlavha=Movie review 'Abhinetri': Tragedy of a film!|sana=February 2015}}</ref> |- |} === Mukofotlar === {| class="wikitable" ! scope="col" |Yil ! scope="col" |Kategoriya ! scope="col" |Mukofot ! scope="col" |Film ! scope="col" |Natija |- |2008-yil |Best Actress |Suvarna Film Awards |''Krishna'' |{{Gʻolib}}<ref name="dcc">{{veb manbasi |url=http://archive.deccanherald.com/DeccanHerald.com/Content/Mar312008/metromon2008033060251.asp |title=Suvarna Awards |work=Deccan Herald |access-date=10 September 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160508145430/http://archive.deccanherald.com/DeccanHerald.com/Content/Mar312008/metromon2008033060251.asp |archive-date=8 May 2016 |url-status=dead}}</ref> |- |2009-yil |Best Actress |Filmfare Awards South |''Taj Mahal'' |{{Nom}}<ref name="ti">{{yangiliklar manbasi |last=Srinidhi |first=Sharadha |title=Looking forward to meet Ramya: Radhika |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-26/news-interviews/28168435_1_moggina-manasu-ramya-filmfare-award |archive-url=https://web.archive.org/web/20121104101425/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2009-07-26/news-interviews/28168435_1_moggina-manasu-ramya-filmfare-award |url-status=dead |archive-date=4 November 2012 |access-date=10 January 2011 |newspaper=[[The Times of India]] |date=26 July 2009}}</ref> |- |2010-yil |Most popular Actress |Suvarna Film Awards |''Gokula'' |{{Gʻolib}}<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.filmibeat.com/kannada/movies/gokula/awards.html |title=Gokula Awards & Nominations, National Awards, South Filmfare, Suvarna Awards, ETV, Udaya}}</ref> |- | rowspan="3" |2013-yil |Best Actress in a Negative Role |South Indian International Movie Awards | rowspan="3" |''Dandupalya'' |{{Gʻolib}}<ref>{{yangiliklar manbasi |url=http://m.thehindu.com/features/cinema/stars-in-sharjah/article5128642.ece |title=South Indian International Movie Awards |work=The Hindu |date=15 September 2013 |last1=Kamath |first1=Sudhish}}</ref> |- |Best Actress in a negative role |Filmfare Awards South |{{Nom}}<ref>{{veb manbasi |url=https://www.filmfare.com/features/60th-idea-filmfare-awards-2013-south-nominations-3603-1.html |title=60th Idea Filmfare Awards 2013 (South) Nominations {{!}} Filmfare.com}}</ref> |- |Best Actress |Suvarna Film Awards |{{Gʻolib}} |- |} == Televizion koʻrsatuvlari == * U 2016-yilda Colors Kannada telekanalida namoyish etilgan ''[[Bigg Boss Kannada]] 3ning'' eng yaxshi 5 finalchisidan biri edi<ref name="to"/>. {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: margin;" ! scope="col" |Yoʻq ! scope="col" | Yil ! scope="col" | Sarlavha ! scope="col" | Televizion ! scope="col" | Izohlar |- | 1 | 2016-yil ! scope="row" | ''Bigg Boss Kannada 3'' | Kannada ranglari | Final ishtirokchisi |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Gandhi, Pooja}} [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1983-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar]] qe35kztqys4sj4qd3rnupx4onmtis27 0 752293 6272037 5478028 2026-09-16T10:40:02Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272037 wikitext text/x-wiki '''[[Gayana|Gayanada]] [[islom]]''' [[xristianlik]] va [[Hinduiylik|hinduizmdan]] keyin dindorlar soni boʻyicha uchinchi dindir. 2002-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, Gayana aholisining 7,3 % musulmonlar<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf|sarlavha=Wayback Machine|sana=2017-01-11|nashriyot=web.archive.org|kirish sanasi=2019-08-05|archive-date=2017-01-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20170111004939/http://www.statisticsguyana.gov.gy/pubs/CensusReport2002.pdf}}</ref>. Biroq, [[Pyu tadqiqot markazi|Pew Research Center]] tomonidan 2010-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholining 6,4 foizi oʻzlarini musulmon deb bilishgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.pewforum.org/2015/04/02/religious-projection-table/|sarlavha=Religious Composition by Country, 2010-2050|muallif=1615 L. St NW, Suite 800 Washington, DC 20036 USA202-419-4300 {{!}} Main202-419-4349 {{!}} Fax202-419-4372 {{!}} Media Inquiries|sana=2015-04-02|nashriyot=Pew Research Center’s Religion & Public Life Project|til=en}}</ref>. Islom Gayanaga [[Gʻarbiy Afrika|Gʻarbiy Afrikadan]] qullar orqali kelgan, ammo plantatsiyalarda dindorlikning namoyon boʻlishi bostirilgan. Biroq, Islom haqiqatan ham [[XIX asr|XIX asrning]] oʻrtalarida Gayanada oʻsdi, oʻshanda koloniyaga [[Janubiy Osiyo|Janubiy Osiyodan]] xizmatkorlar va qullar olib kelingan. [[1966|1966-yilda]] mustaqillikka erishgach, Gayana [[Yaqin Sharq]] mamlakatlari va musulmon dunyosining boshqa qismlari bilan aloqalarini mustahkamladi. [[1998|1998 yilda]] Gayana [[Islom konferensiyasi tashkiloti|Islom hamkorlik tashkilotiga]] qoʻshildi. [[Qurbon hayiti]], [[Roʻza hayiti|Ramazon hayiti]] va Mavlid bayramlari Gayanada rasman tan olingan. Musulmon bayramlarini nishonlash [[Islomiy taqvim|islom taqvimidagi]] sanaga qarab farq qiladi. Koʻpchilik musulmon gayanliklar hindlarning avlodlari yoki toʻgʻridan-toʻgʻri hind boʻlganligi sababli, [[hind tili]] ular oasida mashhurdir. Bu tilda ular [[Bollywood|Bollivud filmlarini]] tomosha qilishadi va hind musiqasini tinglashadi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerikalik]]-[[Gayana|gayaniyalik]] professor Raymond Chikri soʻzlariga koʻra, Gayana musulmonlari boshqa din vakillari bilan faol hamkorlik qiladi. Chikri aytganidek, „Gayanadagi musulmonlar va hinduiylar juda iliq munosabatlarga ega. Ular bir-birlarining makonini hurmat qilishadi, madaniy va hatto til jihatidan ham hamkorlik qilishadi.“ Musulmonlarga 1994 yilgacha ovoz berish huquqi berilmagan. Shabnam Alli „''Musulmonlar Gayana ijtimoiy-iqtisodiy sektorida faol ishtirok etmoqda''“ deb yozadi. Biroq hukumatda musulmonlar kam. == Tarixi == Koʻpgina [[Janubiy Amerika]] davlatlarida boʻlgani kabi, Islom Atlantika orqali boʻlgan qul savdosi orqali Gayanaga kirgan. Mandinka va [[Fula|fulani xalqlaridan]] boʻlgan musulmonlar Gayanadagi shakar plantatsiyalarida ishlash uchun qul ishchilari sifatida kelishgan. Biroq mustamlakadagi ogʻir qullik sharoiti mintaqada islom dinining yoʻq boʻlib ketishiga olib keldi, 1838-yilda esa [[Hindiston]], [[Pokiston]] va [[Afgʻoniston|Afgʻonistondan]] 240 ming kishi koloniyaga yetib keldi. Ularning aksariyati hinduiylar edi, oz qismi esa musulmonlar edi. 1966-yilda Gayana mustaqillikka erishgandan soʻng, [[Misr]], [[Iroq]] va [[Liviya]] kabi arab davlatlari bilan diplomatik aloqalarni yoʻlga qoʻydi, ularning Gayana poytaxti [[Jorjtaun (shahar)|Jorjtaunda]] elchixonalari bor. Musulmon yoshlarning bir qismi Islomni chuqurroq oʻrganish, shuningdek, [[Arab tili|arab]] tilini oʻrganish uchun [[Saudiya Arabistoni]], Misr yoki Liviyaga borishdi. 1996 yilda Gayana prezidenti Cheddi Jagan [[Suriya]], [[Kuvayt|Quvayt]], [[Bahrayn]], [[Qatar]], [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]] va [[Livan|Livanga]] safar qildi va Yaqin Sharqqa elchi tayinladi. Oʻsha yili Gayana Islom hamkorlik tashkilotida doimiy kuzatuvchi boʻldi, 1998-yilda esa mamlakat tashkilotga aʼzo boʻlib, uning 56-aʼzosiga aylandi. == Aholi == 2012-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, aholining taxminan 6,8 % musulmon (746,955 kishidan 50,572). Musulmonlarning aksariyati hind ildizga ega. Musulmon aholisi vaqt oʻtishi bilan emigratsiya tufayli kamayib bordi. {| class="wikitable" |+ !Yil ! Gayana aholisi ! Gayana musulmon aholisi ! % |- | 1980 | 759 567 | 66 122 | 8.7 |- | 1991 | 723 673 | 57 669 | 8.0 |- | 2002 | 751 223 | 54 554 | 7.3 |- | 2012 | 746 955 | 50 572 | 6.8 |} === Mamlakat boʻyicha taqsimoti === Essequibo Islands-West Demerara musulmonlarning Gayana regionlari boʻylab eng koʻp taqsimlanishiga ega. Region aholisining 12 foizga yaqinini musulmonlar tashkil qiladi. Keyingi oʻrinlarda East Berbice-Corentyne (10 %) va Mahaica-Berbice (9 %) hududlari turadi. {| class="wikitable" |+ !№ ! Hudud ! Hudud aholisi (2012) ! Musulmon aholi ! % |- ! 1 | Barima-Waini | 27 643 | 70 | 0.3 |- ! 2 | Pomeroon-Supenaam | 46 810 | 3 201 | 6.8 |- ! 3 | Essequibo Islands-West Demerara) | 107 785 | 12 688 | 11.8 |- ! 4 | Demerara-Mahaica | 311 563 | 18 702 | 6.0 |- ! 5 | Mahaica-Berbice | 49 820 | 4494 | 9.0 |- ! 6 | East Berbice-Corentyne | 109 652 | 10 448 | 9.5 |- ! 7 | Cuyuni-Mazaruni | 18 375 | 350 | 1.9 |- ! 8 | Potaro-Siparuni | 11 077 | 67 | 0,6 |- ! 9 | Upper Takutu-Upper Essequibo | 24 238 | 135 | 0,6 |- ! 10 | Upper Demerara-Berbice | 39 992 | 417 | 1.0 |- ! ! Gayana ! 746 955 ! 50 572 ! 6.8 |} == Tashkilotlar == === Gayana Markaziy Islom Tashkiloti === '''Gayana Markaziy Islom Tashkiloti''' (ingl. ''Central Islamic Organization of Guyana, CIOG'') '''—''' Gayanadagi eng qadimgi islomiy guruhdir. Ular yetimlarga va boshqa masalalarda yordam berishadi. === Gayana Islom jamgʻarmasi === '''Gayana Islom jamgʻarmasi''' (ingl. ''Guyana Islamic Trust, GIT'') – 1978-yilda tashkil etilgan koʻp tomonlama notijorat tashkilotdir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gitgy.org/about/|sarlavha=About – Guyana Islamic Trust|til=en|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-08-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190811024351/http://www.gitgy.org/about/}}</ref>. GIJ Gayanadagi shaxslar, oilalar va jamoalarni intellektual, axloqiy va maʼnaviy sohalarda yuksaltirish jarayoniga oʻzini bagʻishladi. Ularning maqsadi taʼlimdir, jamgʻarma aʼzolari „''jaholat jamiyatimiz va dunyomizga kirib borgan murosasizlik, irqchilik, axloqsizlik va jinoyatchilikning asosiy sababidir“'' deb ishonadilar. Jamgʻarmaning aholi punktlari faoliyati 14 ta maʼmuriy tuman tomonidan nazorat qilinadi. Jamgʻarma operatsiyalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: :* Yoshlar va keksalar uchun islomiy taʼlimni tashkil etish :* Muntazam oilaviy yigʻilishlar va ijtimoiy tadbirlar :* Maktablarda islomiy jamoalarni tashkil etish va nazorat qilish :* Yoshar uchun dasturlar :* Jamoat bilan hamkorlik :* Odamlarni Islomga daʼvat qilish :* Ijtimoiy taʼminot dasturlari :* Ayollarda malaka oshirish :* Taʼlim faoliyati :* Tibbiy dasturlar === Islom opa-singillar milliy assotsiatsiyasi === '''Islom opa-singillar milliy assotsiatsiyasi''' (ingl. ''National Islamic Sisters Association'') – GIJning ayollar boʻlimidir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.gitgy.org/git-2010-2011/national-islamic-sisters-association/|sarlavha=National Islamic Sisters Association – Guyana Islamic Trust|til=en|qaralgan sana=2022-07-19|arxivsana=2019-08-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190815164859/http://www.gitgy.org/git-2010-2011/national-islamic-sisters-association/}}</ref>. Uyushma faoliyatiga quyidagilar kiradi: :* Gayana ayollari orasida islomiy qadriyatlar va taʼlimotlarni targʻib qilish :* [[Qurʼon|Qur’on]] va [[Sunnat]] amaliyotlarini qayta tiklash :* Ayollarga oʻz majburiyatlarini bajarishga yordam berish :* Islomiy oilaviy qadriyatlarni targʻib qilish :* Gayanadagi islomiy hayotni qayta tashkil etish jarayoni :* Zarur hollarda maslahat berish :* Loyihalar uchun pul yigʻish === Gayana Islom instituti === '''Gayana Islom instituti''' (ingl. ''Guyana Islamic Institute, GII'') – Karib havzasidagi islomni oʻrganish boʻyicha asosiy tashkilotdir. Institut 1986-yilda tashkil etilganidan buyon Qur’on ilmi, arab tili yoki islomshunoslik yoʻnalishlari boʻyicha koʻplab odamlar institutni tamomlagan. Institutni tamomlaganlarning aksariyati hozir shayx, imom boʻlib yetishib chiqib, nafaqat Gayana, balki Karib dengizining boshqa qismlari, [[Shimoliy Amerika]] va boshqa mamlakatlardagi islom jamoalariga xizmat qilmoqda. GII oʻz talabalariga hurmatli islom jamoalarida duot (daʼvat oʻqiydigan shaxs) boʻlishga yordam berishda davom etmoqda. Tashkilot talabalarga islom – hayot, oʻlim va boshqa dunyo tushunchalari haqida koʻproq maʼlumot olishga yordam beradi; musulmon boʻlmaganlarni Islomga jalb qilishda ularga yordam berish; Qur’on va Sunnat asosida islom haqidagi bilimlarini oshirish; Institut talabalariga quyidagi mavzularda darslar oʻtiladi: :* Arab tili :* Qur’on ilmlari :* [[Aqida]] :* [[Hofiz]] :* [[Fiqh]] :* [[Hadis]] :* [[Islom tarixi]] :* [[Daʼvat|Daʼvat]] metodologiyasi :* Sira Talabalar quyidagi sohalarda ham tajribaga ega: :* Pedagogika va oʻrganish :* [[Hutba|Xutba]] oʻqish :* Daʼvat, musulmon boʻlmaganlarni Islomga jalb qilish :* Yoshlar faoliyatini tashkil etish va ishtirok etish ;* Stipendiya === Birlashgan halol milliy rahbariyati === '''Birlashgan halol milliy rahbariyati''' (ingl. ''National United Halaal Authority, NUHA'') – 2011-yilda tashkil etilgan oziq-ovqat tashkilotidir. Musulmonlar uchun [[halol]] tasdiqlangan mahsulotlarni ishlab chiqarish va sertifikatlashni nazorat qiladi. === Gayana Ahmadiya musulmonlar jamiyati === '''Gayana Ahmadiya musulmonlar jamiyati''' (ingl. ''Ahmadiyya Muslim Community in Guyana'') – [[1960-lar|1960-yillarda]] tashkil etilgan [[Ahmadiya]] musulmon jamoasidir. Hozir jamiyat mamlakatdagi bir nechta masjidlarga egalik qiladi, jumladan Jorjtaun, Rosignol, Nyu-Amsterdam va Sisters Village masjidlari. === Islom hamkorlik tashkiloti === '''Islom hamkorlik tashkiloti''' (ingl. ''Organization of Islamic Cooperation'', ''OIC'') —xalqaro islom tashkiloti boʻlib, oʻz ichiga Gayana va [[Surinam|Surinamni]] oladi. Ular ushbu tashkilotga aʼzo boʻlgan yagona Amerika davlatlari (mos ravishda [[1996|1996-]] va [[1998|1998-]]yilda). == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Davlatlarga koʻra Islom]] 0ppi7wnvpt5qcjgz75hh6317utg40gs 0 755801 6271427 6062477 2026-09-15T20:18:10Z UzbHaker 307162 /* Spru dizayni */ 6271427 wikitext text/x-wiki {{xatolar}} {{manba}} Metal quyish tizimi''' - qolipdagi kanallar va boʻshliqlar tizimi, bu kanallar orqali suyuq erigan material — [[eritma]] ([[metall]] yoki [[plastmassa]]) boʻshliqlar orqali qolipga yoki press qolipga bosim orqali boradi. Quyish tizimining elementlarini yetkazib berish va ta'minlashga boʻlish mumkin. Metal quyish tizimi qolipda voronka yoki quyish chashasi, quyish ustuni (stoyak), yigʻuvchi yoki shlak ushlagich, taʼminlovchi va metal (gaz) chiquvchi ustundan iborat. Eritma qolipning ajralish yuzasiga nisbatan quymaga yetkazib beriladigan joyga qarab: yuqori quyish tizimi, pastki (sifon), yon (ajralish boʻylab) va qatlamlilarga bo'linadi. [[Metall]] [[eritma]] qattiqlashgandan soʻng, metal quyish tizimi kesiladi va qayta eritish uchun ketadi. Plastmassalik press formalar uchun quyma bosim ostida markaziy, tarqatuvchi va kirish quyish tizimidan iborat. U har bir quyish siklida soviydi va qolipdagi ''sovituvchi qism'' bilan birga qotib qoladi yoki doimiy ravishda [[issiq]] kanalda plastmassani erigan holatda ushlab turadi. ==Quyish== Quymakorlikda [[spru]] - bu eritilgan materialning qolipga kiritiladigan yo‘li bo‘lib, bu atama shuningdek, spru yo‘lida qotib qolgan ortiqcha materialni ham anglatadi. ===Funksiya=== Spru [[filtr]], issiqlik o‘tkazgich va ta’minlagich vazifasini bajarishi mumkin. Ayniqsa, [[bronza]] soviganda kirishish darajasi yuqori bo‘ladi. Suyuq metallni qabul qilish uchun yuqori qismida katta uchi bilan toraytirilgan, kichik uchi yugurdak bilan bog‘langan. ===Spru dizayni=== Quymani amalga oshirish uchun teshik-tirqishning konstruksiyasi ham muhim ahamiyatga ega. Dizayn pastki yoki vertikal quyilishlarni o‘z ichiga olishi mumkin.va [[Turkum:Quymachilik]] [[Turkum:Metal eritish tizimi]] == Manbalar == {{chala}} [[Turkum:Kimyo]] [[Turkum:Geografiya]] 1v459dr4ekbuuv0t1zk084r6h0it3kx 0 765477 6271465 6137443 2026-09-16T04:31:02Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271465 wikitext text/x-wiki {{Boshqa ma'nolari|Fotograf (aniqlash)}}'''Fotograf''' — [[kamera]] yordamida suratlar oluvchi shaxs<ref>[http://poiskslov.rf/term/photographer Fotograf soʻzining ruscha lugʻatlardagi maʼnosi: D. N. Ushakov; S. I. Ozhegov, N. Yu. Shvedova; T. F. Efremova. Adabiyotda fotograf soʻzidan foydalanishga misollar .ru/word/photographer Fotograf – tarjima, talaffuz, transkripsiya]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}</ref>. Tor maʼnoda fotografning ishi bevosita [[Fotografiya|fotosurat]]dir. Keng maʼnoda, fotograf – bu suratga olish uchun tayyorgarlik (mavzu tanlash, muzokaralar olib borish, ruxsatnomalar va tasdiqlashlar, [[model]]lar, [[rekvizitlar]]a, jihozlar, joy tanlashni tanlashni oʻz ichiga olgan shaxs. va hokazo.), toʻgʻridan-toʻgʻri suratga olish va fotosuratlarni qayta ishlash va chop etish, materiallarni sotish boʻyicha keyingi ishlar. Baʼzi hollarda fotograf bu ishning bir qismini oʻz yordamchilari, yordamchilari, [[vizajistlar]]larga, [[kostyum dizayneri|kostyum dizaynerlari]], agentlar, [[zajigalkalar]], [[make]ga beradi. -up artist]]lar va boshqalar<ref>[http://www.foto-video.ru/news_detail.php?SID=1780&ID=23758 Badiiy fotografiya haqida. Foto va video. AMALIYAT / Ekaterina Rojdestvenskayaning „Reenkarnatsiya“ loyihasi. Rollarni almashtirish<!-- Sarlavha bot tomonidan qoʻshilgan -->]</ref>. == Kasb tarixi == [[Fayl:Photographer1850s.png|mini|chap|221px| 1850 yilda studiyadagi fotograf]] Fotograflik kasbining tarixi [[1839]] yilda [[Dager, Lui Jak Mande|Jak Lui Dager]] [[Fanlar akademiyasi]] va [[San'at akademiyasi|Parijdagi Sanʼat akademiyasi]] tasvirni olishning oʻziga xos usulini taqdim etdi. Uzoq vaqt davomida estetik ijodkorlik huquqi fotografiya uchun tan olinmagan. Koʻpgina fotosuratchilar oʻzgarmas tabiatga mos kelmaydigan rasmni yaratish uchun juda koʻp kuch va tasavvurni sarfladilar. Ular bir nechta negativlardan tahrirlash va chop etishdan keng foydalanishgan. <nowiki>XIX</nowiki> asrning oxirida nisbatan engil kameralar va bosma nashr sahifalarida tasvirlarni koʻpaytirishning oddiy usullari paydo boʻlishi bilan fotojurnalistika keng tarqaldi. Shu paytdan boshlab fotograf kasbi tushunchasi paydo boʻladi. Bu davrda [[Fotografiya sanʼati tarixi|Fotografiya tarixi]] ikkita yoʻnalish: realistik va shakl-kreativ, maksimal aniqlik bilan belgilandi. Birinchi professional tashkilot – ''[[Daniya matbuot fotograflari ittifoqi]]'' (Pressefotografforbundet) 1912 yilda Daniyada Kopengagenda olti fotojurnalist tomonidan tashkil etilgan. Koʻpincha davriy nashrlarda ishlagan fotograflar oʻz suratlarida koʻpincha jamiyatning dolzarb muammolariga toʻxtalib, ijtimoiy tengsizlik, qashshoqlik, ekspluatatsiya [[bolalar mehnati]] va hokazolarni koʻrsatishgan. gazetalardagi fotosuratlar. Mashhur rossiyalik fotograf [[Prokudin-Gorskiy, Sergey Mixaylovich|Sergey Prokudin-Gorskiy]] kasbida yutuq yaratdi va oʻz qiymatini haligacha saqlab qolgan rangli fotosuratlarning eng yirik toʻplamlaridan birini yaratdi<ref>{{Maqola|muallif=| sarlavha=Ochiq tadqiqot loyihasi S. M. Prokudin-Gorskiy merosini o'rganishga bag'ishlangan|link=http://prokudin-gorskiy.ru|language=|edition=prokudin-gorskiy.ru|type=|yil=|oy= |sana=|jild= |raqam=|sahifa=|issn=}}</ref>. Zamonaviy fotojurnalistika kichik kamera ixtirosi bilan amalga oshirildi. [[1914]]-yilda yaratilgan va 1925 yilda Germaniyada tijoratlashtirilgan 35 millimetrli sugʻorish moslamasining joriy etilishi fotografiyaning har bir sohasiga koʻplab muhim oʻzgarishlar olib keldi. Yangi kamera fotosuratchilarga oddiy va tanish ob’ektlarni yangi, jasurroq nuqtai nazardan koʻrish imkonini berdi va kosmosdagi shakl konturlarini yaxshiroq koʻrish qobiliyatini kengaytirdi. <nowiki>XX</nowiki> asrning boshlarida tasvirni qayta ishlashni talab qilmaydigan „tezkor suratga olish“ usuli paydo boʻldi. Shu bilan birga, fotograf kasbi ibtidoiy boʻlib borayotgani haqida gapirildi. Shu sababli, fotografning kasbi sanʼat otryadiga aylanadi. Axborot tashkilotlari va jurnalistika maktablari fotojurnalistlar uchun turli mukofotlarni yaratdilar. [[1968]]dan beri [[Pulitser mukofoti]] quyidagi fotojurnalistika yoʻnalishlari boʻyicha taqdirlanadi: Xususiy suratlar, Spot News fotosuratlari va Lahzani suratga olish. Boshqa mukofotlar: [[World Press Photo]]. Rossiyadagi eng yaxshi jurnalist fotograflari nufuzli jahon mukofotlari sovrindorlari boʻlib, ularning faoliyati rus fotojurnalistikasi rivojiga katta hissa qoʻshgan: [[Vyatkin, Vladimir Yuryevich|Vladimir Vyatkin]]: „Fotosurat shunchaki ramkalar toʻplami emas, u nima boʻlayotgani haqidagi hikoya boʻlishi kerak“ [[Grashchenkov, Aleksandr Ivanovich|Aleksandr Grashchenkov]]: „Fotosurat – bu men deklanşörü bosganimda dunyoni qanday koʻraman“ Igor Gavrilov<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Igor Gavrilov. Portfolio 40 yil 60 kadrda. |url=http://www.rusrep.ru/article/2013/03/24/gavrilov |qaralgan sana=2022-08-04 |arxivsana=2016-02-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160229173358/http://rusrep.ru/article/2013/03/24/gavrilov/ }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Igor Gavrilov. 40 yil 52 kadrda, PP-Online |url=http://www.rusrep.ru/article/2013/03/24/gavrilov |qaralgan sana=2022-08-04 |arxivsana=2016-02-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160229173358/http://rusrep.ru/article/2013/03/24/gavrilov/ }}</ref>: „Yaxshi fotograf boʻlish uchun suratga oling, suratga oling, suratga oling va bu narsani seving“ [[Zagumyonnov, Viktor Arkadyevich|Viktor Zagumennov]]: „Vaqt oʻtishi bilan men oʻz suratlarimni tobora koʻproq seva boshladim“ [[Zemlyanichenko, Aleksandr Vadimovich|Aleksandr Zemlyanichenko]]: „Agar sizga kerakli ramka koʻrmasangiz, u bu yerda boʻlishi mumkin emas“ [[Maksimishin, Sergey Yakovlevich|Sergey Maksimishin]]: „Odamlar hamma narsaga ega boʻlganda sanʼat uchun pul toʻlaydilar“ == Faoliyat sohalari == [[Fayl:Yandex Photographer 20191108 194150.jpg|thumb|left|260px|Fotograf [[Yandex]]a]] Fotosuratchilar faoliyat sohasi va fotografiya [[janr]]amslari boʻyicha boʻlinadi. Ular orasida: * '''[[Fotojurnalist]]''' (fotojurnalist) – [[fotojurnalistika]] bilan shugʻullanadi. * '''[[Paparazzi]]''' – taniqli shaxslarning shaxsiy hayotidan sahnalarni ularning roziligisiz suratga oladigan fotomuxbir. * '''[[Photoartist]]''' – [[tasviriy sanʼat fotografiyasi|badiiy fotografiya]] boʻyicha ixtisoslashgan fotograf. * '''[[Photodocumentalist]]'''<ref>[http://enc-dic.com/kuzhecov/Fotodokumentalistika-77234.html Kuznetsovning izohli lugʻati, fotohujjatchi]</ref><ref>[http:/ /prophotos.ru/lessons/4430-dokumentalnaya-fotografiya Hujjatli fotografiya tarixi, uning rivojlanishi va zamonaviy dunyoga taʼsiri Vladimir Lunin]</ref> [[hujjatli fotografiya]] bilan shugʻullanuvchi fotograf. * '''[[Reklama fotografi]]''' [[reklama fotosurati|reklama suratga olish]] bilan shugʻullanuvchi fotograf. * '''[[To'y fotosuratlari|Toʻy fotografi]]''' [[to'y]]lar boʻyicha ixtisoslashgan fotograf. * '''Siyosiy fotosuratchi''' – davlatlarning birinchi shaxslarini, siyosiy voqealarni suratga oluvchi fotograf, davlat tashkiloti matbuot xizmati xodimi. * '''Fotograf-[[kriminolog]]''' – [[Sud-tibbiyot|sud-tibbiyot ekspertizasi]] ehtiyojlari uchun voqealar, murdalar va materiallar [[Dalil (huquq)|dalil]] sahnalarini suratga oluvchi fotograf, [[Surishtiruv| surishtiruv organlari]] va boshqalar. * '''[[Laborator]]-fotograf''' – laboratoriya tadqiqotlari uchun fotografik yordam koʻrsatuvchi tadqiqotchi. * '''[[Oilaviy fotograf]]''' – interyerda oilaviy portretlarni oladigan, oilaviy albom yasaydigan fotograf. * '''[[Fashion Photographer]]''' – [[Fashion]] fotografiyasiga ixtisoslashgan fotograf. Kiyim va aksessuarlar toʻplamlarini suratga oladi, kiyim-kechak, poyabzal, aksessuarlar va modaga oid boshqa ob’ektlarni fotosuratlarda ajratib koʻrsatish va koʻrsatish uchun defilatsiyalar va moda namoyishlarini amalga oshiradi. Shuningdek, u suratga olishga tayyorgarlik koʻradi, kerakli yoritishni taʼminlaydi, suratga olish uchun joyni tashkil qilishda ishtirok etadi, kerakli kompozitsion va yorugʻlik echimlarini tanlaydi. Suratga olishdan soʻng, u fotosuratlarni qayta ishlash va chop etish, ularni turli ommaviy axborot vositalari uchun tayyorlash ishlarini olib boradi<ref>{{Veb manbasi|lang=Russian|url=https://www.iqconsultancy.ru/articles/kak-stat-fashion- fotografom/|title=Qanday moda fotosuratchisi bo'lish mumkin?|website=IQ}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * '''[[Property Photographer]]''' – mavzuni suratga olish (parfyumeriya, oziq-ovqat va boshqa mayda buyumlar)ga ixtisoslashgan fotograf. Mahsulotni suratga olish odatda mahsulotni suratga olish uchun maxsus stolda amalga oshiriladi. * '''[[Sanoat fotografi]]''' – korxonalarning sanoat obʼyektlarini, asbob-uskunalarini, ishchilarini suratga olish, ham arxitektura, ham interyerni suratga olish, shuningdek reportajlar tayyorlashga ixtisoslashgan fotograf. * '''[[Street Photography|Street Photographer]]''' – badiiy loyihalar uchun koʻchalardagi notanish odamlar va boshqa janrdagi sahnalarni suratga oladigan fotograf. * Fotograf [[makro]] – makrokosmosning oʻta kichik obʼyektlarini: hasharotlar, oʻrgimchaklar, inson koʻzi deyarli sezmaydigan tabiatning alohida tirik va jonsiz obyektlarini suratga olishga ixtisoslashgan fotograf. == Yana qarang == * [[Hujjatli surat]] * [[To'g'ridan-to'g'ri fotosurat]] == Manbalar == {{eslatmalar|2}} == Adabiyot == * {{kitob|muallif=Popov A.P.|sarlavha=Rus fotosuratchilari 1839-1930. Lug'at-ma'lumotnoma|qism=A—L|bog'lanish qismi=http://fm-ok.pro/Spravochnik_Popova_tom_1/html5forpc.html?page=0&bbv=1&pcode=|nashriyot=Organik madaniyat muzeyi|yil=2013|jild =1| tiraj = 200}} * {{kitob|muallif=Popov A.P.|sarlavha=Rus fotosuratchilari 1839-1930. Malumot lug'ati|qism=M—Z|havola qismi=http://fm-ok.pro/Spravochnik_Popova_tom_2/html5forpc.html?page=0&bbv=1&pcode=|nashriyot=Organik madaniyat muzeyi|yil=2013|jild=2 | muomalasi=200}} * {{kitob|muallif=Popov A.P.|sarlavha=Rus fotosuratchilari 1839-1930. Malumot lug'ati|link=http://fm-ok.pro/Spravochnik_tom_3/html5forpc.html|nashriyot=Organik madaniyat muzeyi|yil=2013|jild=3|tiraj=200}} * {{kitob |muallif=Krutkin V.L.|sarlavha=Fotografik tajriba va uning mavzulari.Vizual antropologiya: ijtimoiy voqelikka yangi qarashlar|joy=Saratov|nashriyot=Ilmiy kitob|yil=2007|sahifalar=527|ISBN=5 -9758- 0247-4}} == Havolalar == * {{veb manbasi|url=http://www.rusalbom.ru/foto-atelie.html|title=Inqilobdan{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} oldingi Rossiyaning fotograflari va fotostudiyalari|nashriyotchi=Katta rus albomi|kirish sanasi=2016-12-29} } * {{Veb manbasi|url=https://stereoscop.ru/photograph|title=Sankt-Peterburg fotograflari|nashriyot=Stereoskop|kirish sanasi=2016-12-28}} * {{veb manbasi|url=http://genobooks.narod.ru/FotoSalonSPb/FotoSalon_0.htm|title=Sankt-Peterburg{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} foto salonlari 1880-1917|nashriyotchi=Meller genealogik sayti|kirish sanasi=2016-12-28} } {{Jurnalistika}} [[Turkum:Bepul kasblar]] [[Turkum:Fotograflar| ]] muu2yr5ybbtrc2jpxnzi21g8yh86h4c 0 776961 6271447 5430801 2026-09-16T01:43:51Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271447 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Feruza (ism)|Feruza|Nuritdinova}} [[Fayl:Нуритдинова (Алимова) Феруза Рахимовна.jpg|right|250 px]] '''Nuritdinova Feruza Rahimovna''' kizlik familiyasi Alimova (1939-yil 4-oktabr — 2021-yil 15-yanvar) — oʻzbek biokimyogari, fan doktori, professor, ixtirochi-olim. == Biografiyasi == Nuritdinova Feruza [[Qirgʻiziston SSR]]ning Talas viloyati Leninpol qishlogʻida (2001-yildan [[Bakay-Ata]]) (1991-yil 31-avgustdan Qirgʻiziston Respublikasi) hisobchi oilasida tugʻilgan. Professor Nuritdinova 1957-yilda [[Oʻzbekiston]]ning [[Fargʻona]] shahridagi 5-sonli maktabda tahsil olgan. Oʻsha yili Lomonosov nomidagi Moskva davlat universitetining Biologiya-tuproq fakultetiga oʻqishga qabul qilinib, uni 1962-yilda aʼlo baholarda tamomlagan. Ixtirochi-olima oʻsha yili Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Respublika eksperimental biologiya ilmiy-tadqiqot institutiga (NPO Biolog) ishga yuborilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.academy.uz/ru/page/ozbekiston-respublikasi-fanlar-akademiyasi-genetika-va-osimliklar-eksperimental-biologiyasi-instituti|sarlavha=АКАДЕМИЯ НАУК РЕСПУБЛИКИ УЗБЕКИСТАН|vebsayt=www.academy.uz|kirish sanasi=2022-03-15|arxiv-sana=2020-11-28|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20201128083528/http://www.academy.uz/ru/page/ozbekiston-respublikasi-fanlar-akademiyasi-genetika-va-osimliklar-eksperimental-biologiyasi-instituti|deadlink=no}}</ref>. 1965-yilda mazkur institutning aspirantura boʻlimiga oʻqishga kirib, akademik A.I.Imomaliyev (sovet va oʻzbek fiziologi, fanning koʻzga koʻringan namoyandalaridan biri) rahbarligida „Физиологическое действие диурона на хлопчатник и ширицу“ mavzusida nomzodlik ishini himoya qilgan va biologiya fanlari nomzodi ilmiy unvonini olgan. Professor Nuritdinova hammualliflik asosida „Gerbitsidi i ix deystvie na rasteniya“ ilmiy ishni tayyorlagan, olima unda gerbitsidlarning taʼsir qilish mexanizmlari va ularni oʻzgartirish usullarini koʻrsatib bergan. Feruza Nuritdinova qariyb 17 yildan ortiq vaqt mobaynida paxta tolasini avtoklavda yetishtirish usulini oʻrganib kelgan, bu esa zavodlarda belgilangan parametrlarga ega paxta tolasini ishlab chiqarish istiqbollarini ochishda katta ahamiyat kasb etgan<ref name=":0">{{veb manbasi|url=https://proza.ru/2021/08/19/1515|sarlavha=Нуритдинова Алимова Феруза Рахимовна (Анвар Алимов) / Проза.ру|vebsayt=proza.ru|kirish sanasi=2021-08-19|arxiv-sana=2021-08-19|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210819191902/https://proza.ru/2021/08/19/1515|deadlink=no}}</ref>. Olima 1991-yilda biologiya fanlari doktori ilmiy unvonini olish uchun oʻtkazgan tadqiqot ishlari asosida „Endogennie regulyatori formirovaniya volokna xlopchatnika“<ref>{{veb manbasi |url=https://search.rsl.ru/ru/record/01007919127 |sarlavha=Нуритдинова, Фируза Рахимовна — Эндогенные регуляторы формирования волокна хлопчатника : диссертация доктора биологических наук : 03.00.12. — Ташкент, 1991. — 274 с. : ил. // Физиология растений // OD 71 93-3/41 |kirish sanasi=2021-05-04 |arxiv-sana=2021-05-04 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210504195321/https://search.rsl.ru/ru/record/01007919127 |deadlink=no }}</ref> Ilmiy ishini tayyorlagan. Xuddi shu yili [[Tojikiston]] Fanlar akademiyasi fiziologiya va biofizika ilmiy-tadqiqot institutida Feruza Nuritdinovaning doktorlik ilmiy ishi himoyasi boʻlib oʻtgan va unga biologiya fanlari doktori ilmiy darajasi berilgan. Biokimyogar Nuritdinovaga 1992-yil 15-mayda oʻsimliklar oʻsishi regulyatorini ishlab chiqish maqsadida mualliflik guvohnomasi berilgan<ref>{{veb manbasi|til=Русский|url=https://patentdb.ru/author/1711819|sarlavha=Нуритдинова Фируза Рахимовна|vebsayt=PatentDB|kirish sanasi=2021-06-20|arxiv-sana=2021-06-24|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210624201845/https://patentdb.ru/author/1711819|deadlink=no|qaralgan sana=2022-08-16|arxivsana=2021-06-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210624201845/https://patentdb.ru/author/1711819}}</ref>. 1993-yilda olima oʻsishni tartibga solish fiziologiyasi va biokimyosi laboratoriyasini boshqargan. Uning rahbarligida laboratoriyada ,,Izuchenie prirodi deystviya regulyatorov rosta rasteniy" mavzusida ilmiy ish olib borgan. Butun dunyoda oʻsha paytlarda mazkur mavzu bilan shugʻullanuvchi bor-yoʻgʻi 2 ta laboratoriya mavjud boʻlgan, ulardan biri SSSRda yani Toshkentda va ikkinchisi AQShda joylashgan.<ref name=":0" /> Feruza Nuritdinova uzoq yillik faoliyati davomida koʻplab fan nomzodi va fan doktorlarini yetishib chiqishida oʻz hissasini qoʻshgan. Uning shogirdlari orasida nafaqat sobiq ittifoq respublikalari, balki xorijiy davlatlar vakillari ham bor.<ref name=":0" /> U [[SSSR]] biokimyogarlarining II Butunittifoq kongressida faol ishtirok etgan. Uning fenolik birikmalar boʻyicha tayyorlagan ishining natijalari SSSR biokimyogarlarining ikkinchi, uchinchi va toʻrtinchi Butunittifoq kongressining tezislarida eʼlon qilingan. Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston biokimyogarlarining toʻrtinchi konferensiyasi ishida faol ishtirok etgan. Feruza Nuritdinova institut jamoasining ijtimoiy hayotida ham muhim oʻrin egallagan. U faoliyati davomida institut ilmiy kengashi kotibi, institut kasaba uyushmasi raisining oʻrinbosari, xotin-qizlar kengashi raisi, xalq nazorati qoʻmitasi aʼzosi sifatida ishlab kelgan<ref name=":0" />. Uning koʻp yillik samarali mehnati turli mukofotlarga munosib deb topilgan<ref name=":0" />. Olima nafaqaga chiqqanidan soʻng ham 2007-yilda Nizomiy nomidagi [[Toshkent davlat pedagogika universiteti]]da „Botanika va hujayra biologiyasi“ kafedrasi professori lavozimida talabalaga dars bergan va ilmiy faoliyatini davom ettirgan. Talabalarga „Oʻsimliklar fiziologiyasi“ fanidan maʼruzalar oʻqigan. Bu davrda u biologiya fanlari nomzodi F.N.Piraxunova bilan hamkorlikda „Oʻsimliklar fiziologiyasi“ darsligini tayyorlagan<ref>{{veb manbasi|url=https://expo-books.ru/category/book?id=85|sarlavha=Физиология растений|vebsayt=expo-books.ru|kirish sanasi=2021-06-30|arxiv-sana=2021-07-09|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210709182722/https://expo-books.ru/category/book?id=85|deadlink=no}}</ref>. Shu bilan birga 2007-2011-yillarda „Izuchenie fiziologo-bioximicheskix osnov plodoobrazovaniya i opadeniya plodoorganov novix i perspektivnix sortov xlopchatnika“ mavzusidagi OT-F4-023 Davlat fundamental loyihasida professor sifatida ishtirok etgan. Loyiha ustida ishlash jarayonida kafedra dotsenti F.N.Piraxunovaning „Mikroelementlarning meva hosil boʻlishi va gʻoʻzaning meva organlarining ajralishi bilan bogʻlanish qonuniyatlari“ mavzusidagi doktorlik dissertatsiyasiga, shuningdek, Tabiiy fanlar fakultetining bakalavriat bosqichi talabasi Temirova Muxlisaning „Gʻoʻza hosildorligini saqlash va oshirishda monoetonolamin stimulyatori diatsetatining oʻrni“ mavzusida diplom ishiga rahbarlik qilgan. Professor Nuritdinova 2011-yilda biologiya fanlari nomzodi, dotsent F.N.Piraxunova bilan hamkorlikda „Puti regulyatsii opadeniya plodoorganov xlopchatnika“ monografiyasi chop etilgan. 2016-yilda Moskvadagi ,,International Journal of Experimental Education" ilmiy jurnalida olimaning ,,Vliyanie medi, bora i stimulyatora diatsetatmonoetonolamina na rost i razvitie i plodoobrazovanie xlopchatnika" mavzusida maqolasi chop etilgan (№ 11, 2-qism, 2016-y).<ref>{{veb manbasi|til=Русский|url=https://www.expeducation.ru/ru/article/view?id=10854|sarlavha=ВЛИЯНИЕ МЕДИ, БОРА И СТИМУЛЯТОРА ДИАЦЕТАТМОНОЭТАНОЛ-АМИНА НА РОСТ, РАЗВИТИЕ И ПЛОДООБРАЗОВАНИЕ ХЛОПЧАТНИКА|muallif=Пирахунова Ф. Нуриддинова Ф. Абзалов А.|vebsayt=Научный журнал Международный журнал экспериментального образования ISSN 2618–7159 ИФ РИНЦ = 0,757|sana=Дата публикации 24.11.2016|kirish sanasi=2021-05-17|arxiv-sana=2021-05-17|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210517204138/https://www.expeducation.ru/ru/article/view?id=10854|deadlink=no}}</ref> 2017-yilda F.R.Nuritdinova, F.N.Piraxunova va A.Abzalov hammuallifligidagi maqolasi uchun Rossiya Tabiiy fanlar akademiyasining Moskovskogo „Mejdunarodnogo Salona Obrazovaniya“<ref>{{veb manbasi|til=Русский|url=https://mmco-expo.ru/mief/about/|sarlavha=МОСКОВСКИЙ МЕЖДУНАРОДНЫЙ САЛОН ОБРАЗОВАНИЯ|vebsayt=МОСКОВСКИЙ МЕЖДУНАРОДНЫЙ САЛОН ОБРАЗОВАНИЯ|kirish sanasi=2021-06-21|arxiv-sana=2021-06-24|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210624203020/https://mmco-expo.ru/mief/about/|deadlink=no|qaralgan sana=2022-08-17|arxivsana=2021-06-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210624203020/https://mmco-expo.ru/mief/about/}}</ref> diplomi bilan taqdirlangan. Feruza Nuritdinova turli ilmiy jurnallarda 100 dan ortiq maqolalar muallifi.<ref name=":0" /> Istedodli olima, tadqiqotchi umrining soʻnggi yillarida mashhur dinshunos olim Bahouddin an-Naqshband al-Buxoriy merosini oʻrganishga kirishgan<ref>{{veb manbasi|til=Русский|url=https://ru.m.wikipedia.org/wiki/Бахауддин_Накшбанд|sarlavha=Багаутдина Накш Банди аль Бухари|kirish sanasi=2022-03-13|arxiv-sana=2021-10-23|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20211023185756/https://ru.m.wikipedia.org/wiki/%D0%91%D0%B0%D1%85%D0%B0%D1%83%D0%B4%D0%B4%D0%B8%D0%BD_%D0%9D%D0%B0%D0%BA%D1%88%D0%B1%D0%B0%D0%BD%D0%B4|deadlink=no}}</ref>. Ilmiy izlanishlar jamlanmasini nashr etish uchun tayyorlangan. Biroq bu ishni yakunlashga ulgurmagan. Professor Nuritdinova 2021-yilda koronavirus ([[COVID-19 koronavirus infeksiyasi|COVID-19]]) bilan kasallangan va ushbu xastalik sabab dunyodan koʻz yumgan<ref name=":0" />. == Oilasi == * Otasi: Rahim Alimov 50 yildan ortiq hisobchi boʻlib ishlagan. Qariyb 27 yil Fargʻona shahridagi 1-sonli kasb-hunar bilim yurtida bosh hisobchi sifatida faoliyat olib borgan. * Onasi: Bibisora Alimova besh farzandning onasi, 40 yildan ortiq Oʻzbekiston SSRning turli taʼlim muassasalarida ishlagan. * Turmush oʻrtogʻi: Nuritdinov Anvar Iqbolovich (1936-yil 29-noyabr — 2007-yil 9-yanvar) — biologiya fanlari nomzodi, Oʻzbekiston SSR Fanlar akademiyasi Sabzavotchilik va kartoshkachilik ilmiy-tadqiqot instituti direktori. * Qizlari: * Nuritdinova Anora Anvarovna — pediatr. * Nuritdinova Nargiza Anvarovna — stomatolog-ortoped. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == # Кандидатская десертация на тему: «Физиологическое действие диурона на хлопчатник и ширицу», 1965 год, находится в библиотеке Академии наук Узбекистана. # Докторская десертация на тему: «Эндогенные регуляторы формирования волокна хлопчатника», 1991 год, находится в библиотеке Академии наук Узбекистана. # «Узбек Олималари» («Узбекские женщины ученые») автор Максуда Содикова, издательство «Фан» 2004 год, находится в Национальной библиотеке имени Алишера Навои, Ташкент, Узбекистан. # {{veb manbasi|url=https://www.expeducation.ru/ru/article/view?id=10854|sarlavha=ВЛИЯНИЕ МЕДИ, БОРА И СТИМУЛЯТОРА ДИАЦЕТАТМОНОЭТАНОЛ-АМИНА НА РОСТ, РАЗВИТИЕ И ПЛОДООБРАЗОВАНИЕ ХЛОПЧАТНИКА - Международный журнал экспериментального образования|vebsayt=www.expeducation.ru|kirish sanasi=2021-05-17|arxiv-sana=2021-05-17|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20210517204138/https://www.expeducation.ru/ru/article/view?id=10854|deadlink=no}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} b8msazy6iewxlkijo56e6uyjc4vewsb 0 782780 6271548 6203501 2026-09-16T05:01:04Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271548 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi|medallar=[[Fayl:Знак мсмк России.jpg|40px]] [[Fayl:Знак мсмк СССР.jpg|40px]]|ism=Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov|jins=erkak|fuqarolik={{flagicon|SSSR}}/{{flagicon|RUS}}/{{flagicon|UZB}}|sport=erkin kurash|klub=• Talnax tumanidagi Yoshlar sport maktabi (Norilsk); • Dinamo (Krasnoyarsk)|faol_tomon=1996-yil|tavallud_sana=[[1964-yil]] [[14-iyun]]|murabbiylar=• F.B.Shkolnikov; • D.G.Mindiashvili; • G.L.Baxturidze|vazn=130 kg.gacha}} '''Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov''' ([[1964-yil]] [[14-iyun]]da tugʻilgan, [[Tula viloyati]], Boloxovo) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]], [[Rossiya|rossiyalik]] [[Erkin kurash|erkin kurashchi]], [[Oʻzbekiston]] terma jamoasida ham oʻynagan. Jahon va Yevropa chempionatlari sovrindori, jahon kubogi, [[Markaziy Osiyo]] oʻyinlari sovrindori (1995, Oʻzbekiston uchun). == Tarjimai holi == 1964-yil 10-yanvarda tugʻilgan. 130 kg vazn toifasida „Dinamo“ (Krasnoyarsk) jamoasida oʻynagan. Murabbiylari — Feliks Borisovich Shkolnikov, Dmitriy Georgyevich Mindiashvili, Georgiy Levanovich Baxturidze<ref>{{veb manbasi|url=http://akwrest.ru/zal-slavy/trenery/232-georgij-bakhturidze|sarlavha=Академия борьбы им Д. Г. Миндиашвили: Георгий Бахтуридзе|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2020-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200126101846/http://akwrest.ru/zal-slavy/trenery/232-georgij-bakhturidze}}</ref>.SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi, Rossiya xalqaro toifadagi sport ustasi. Jahon chempionatining kumush medali sovrindori (1991). Jahon chempionatining bronza medali sovrindori (1994). Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori (1993). SSSR kubogi gʻolibi (1983)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/21-goldfund/1431-borba|sarlavha=Школа высшего спортивного мастерства по видам борьбы имени Д. Г. Миндиашвили: Жильцов Геннадий Евгеньевич|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2018-11-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181124100541/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/21-goldfund/1431-borba}}</ref>. [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]] xalqlari spartakiadasi gʻolibi (1986). RSFSR chempioni (1986). Ivan Yarygin mukofotlari uchun xalqaro turnir gʻolibi (1990, 1993, 1994). Markaziy Osiyo oʻyinlari gʻolibi (1995).1991-yildan SSSR terma jamoasida, 1992-yildan 1994-yilgacha, 1996-yilda Rossiya terma jamoasida oʻynagan. 1995-yilda Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan. Sport faoliyatini 1996-yilda yakunlagan.Krasnoyarsk davlat pedagogika instituti bitiruvchisi. == SSSR chempionatlarida sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1988 - {{Bronza3}}; * Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1991 - {{Oltin1}}. == MDH chempionatidagi sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha MDH chempionati 1992 - {{Bronza3}}. == Rossiya chempionatlarida sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1992 - {{Bronza3}}; * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1994 - {{Oltin1}}; * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1996 - {{Kumush2}}. == Oilasi == Farzandlari: Jiltsov Lev Gennadyevich (2010), Jiltsov Makar Gennadyevich (2000), Jiltsov-Lem Yegor Gennadyevich (1987). == Video == * [https://www.youtube.com/watch?v=4GHoMlsgBzI Jahon chempionati 1991, erkin kurash, 130 kg gacha, final:] Andreas Shreder <span>(Germaniya) - Gennadiy Jiltsov (SSSR)</span> == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://search.rsl.ru/ru/record/01002692621 I. X. Totoonti “Erkin kurashga 100 yil” (Ma’lumotnoma), Vladikavkaz: Olimp, 2005 (Krasnodar: FSUE Sovetskaya Kuban nashriyoti), 197 bet.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180223052019/https://search.rsl.ru/ru/record/01002692621 |date=2018-02-23 }} {{DEFAULTSORT:Jiltsov, Gennadiy}} [[Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:14-iyunda tugʻilganlar]] 73fqdj7y26f82ly2gqboe79vzsj5hjm 6271550 6271548 2026-09-16T05:01:32Z Sherzod11W 273619 6271550 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi|medallar=[[Fayl:Знак мсмк России.jpg|40px]] [[Fayl:Знак мсмк СССР.jpg|40px]]|ism=Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov|jins=erkak|fuqarolik={{flagicon|SSSR}}/{{flagicon|RUS}}/{{flagicon|UZB}}|sport=erkin kurash|klub=• Talnax tumanidagi Yoshlar sport maktabi (Norilsk); • Dinamo (Krasnoyarsk)|faol_tomon=1996-yil|tavallud_sana=[[1964-yil]] [[14-iyun]]|murabbiylar=• F.B.Shkolnikov; • D.G.Mindiashvili; • G.L.Baxturidze|vazn=130 kg.gacha}} '''Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov''' ([[1964-yil]] [[14-iyun]]da tugʻilgan, [[Tula viloyati]], Boloxovo) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]], [[Rossiya|rossiyalik]] [[Erkin kurash|erkin kurashchi]], [[Oʻzbekiston]] terma jamoasida ham oʻynagan. Jahon va Yevropa chempionatlari sovrindori, jahon kubogi, [[Markaziy Osiyo]] oʻyinlari sovrindori (1995, Oʻzbekiston uchun). == Tarjimai holi == 1964-yil 10-yanvarda tugʻilgan. 130 kg vazn toifasida „Dinamo“ (Krasnoyarsk) jamoasida oʻynagan. Murabbiylari — Feliks Borisovich Shkolnikov, Dmitriy Georgyevich Mindiashvili, Georgiy Levanovich Baxturidze<ref>{{veb manbasi|url=http://akwrest.ru/zal-slavy/trenery/232-georgij-bakhturidze|sarlavha=Академия борьбы им Д. Г. Миндиашвили: Георгий Бахтуридзе|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2020-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200126101846/http://akwrest.ru/zal-slavy/trenery/232-georgij-bakhturidze}}</ref>.SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi, Rossiya xalqaro toifadagi sport ustasi. Jahon chempionatining kumush medali sovrindori (1991). Jahon chempionatining bronza medali sovrindori (1994). Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori (1993). SSSR kubogi gʻolibi (1983)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/21-goldfund/1431-borba|sarlavha=Школа высшего спортивного мастерства по видам борьбы имени Д. Г. Миндиашвили: Жильцов Геннадий Евгеньевич|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2018-11-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181124100541/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/21-goldfund/1431-borba}}</ref>. [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]] xalqlari spartakiadasi gʻolibi (1986). RSFSR chempioni (1986). Ivan Yarygin mukofotlari uchun xalqaro turnir gʻolibi (1990, 1993, 1994). Markaziy Osiyo oʻyinlari gʻolibi (1995).1991-yildan SSSR terma jamoasida, 1992-yildan 1994-yilgacha, 1996-yilda Rossiya terma jamoasida oʻynagan. 1995-yilda Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan. Sport faoliyatini 1996-yilda yakunlagan.Krasnoyarsk davlat pedagogika instituti bitiruvchisi. == SSSR chempionatlarida sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1988 - {{Bronza3}}; * Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1991 - {{Oltin1}}. == MDH chempionatidagi sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha MDH chempionati 1992 - {{Bronza3}}. == Rossiya chempionatlarida sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1992 - {{Bronza3}}; * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1994 - {{Oltin1}}; * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1996 - {{Kumush2}}. == Oilasi == Farzandlari: Jiltsov Lev Gennadyevich (2010), Jiltsov Makar Gennadyevich (2000), Jiltsov-Lem Yegor Gennadyevich (1987). == Video == * [https://www.youtube.com/watch?v=4GHoMlsgBzI Jahon chempionati 1991, erkin kurash, 130 kg gacha, final:] Andreas Shreder <span>(Germaniya) - Gennadiy Jiltsov (SSSR)</span> == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://search.rsl.ru/ru/record/01002692621 I. X. Totoonti “Erkin kurashga 100 yil” (Ma’lumotnoma), Vladikavkaz: Olimp, 2005 (Krasnodar: FSUE Sovetskaya Kuban nashriyoti), 197 bet.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180223052019/https://search.rsl.ru/ru/record/01002692621 |date=2018-02-23 }} {{DEFAULTSORT:Jiltsov, Gennadiy}} [[Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:14-iyunda tugʻilganlar]] hryalgx4nxm10yrgl3cjhcutkyedzsw 6271551 6271550 2026-09-16T05:02:01Z Sherzod11W 273619 6271551 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi|medallar=[[Fayl:Знак мсмк России.jpg|40px]] [[Fayl:Знак мсмк СССР.jpg|40px]]|ism=Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov|jins=erkak|fuqarolik={{flagicon|SSSR}}/{{flagicon|RUS}}/{{flagicon|UZB}}|sport=erkin kurash|klub=• Talnax tumanidagi Yoshlar sport maktabi (Norilsk); • Dinamo (Krasnoyarsk)|faol_tomon=1996-yil|tavallud_sana=[[1964-yil]] [[14-iyun]]|murabbiylar=• F.B.Shkolnikov; • D.G.Mindiashvili; • G.L.Baxturidze|vazn=130 kg.gacha}} '''Gennadiy Yevgenyevich Jiltsov''' ([[1964-yil]] [[14-iyun]]da tugʻilgan, [[Tula viloyati]], Boloxovo) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|sovet]], [[Rossiya|rossiyalik]] [[Erkin kurash|erkin kurashchi]], [[Oʻzbekiston]] terma jamoasida ham oʻynagan. Jahon va Yevropa chempionatlari sovrindori, jahon kubogi, [[Markaziy Osiyo]] oʻyinlari sovrindori (1995, Oʻzbekiston uchun). == Tarjimai holi == 1964-yil 10-yanvarda tugʻilgan. 130 kg vazn toifasida „Dinamo“ (Krasnoyarsk) jamoasida oʻynagan. Murabbiylari — Feliks Borisovich Shkolnikov, Dmitriy Georgyevich Mindiashvili, Georgiy Levanovich Baxturidze<ref>{{veb manbasi|url=http://akwrest.ru/zal-slavy/trenery/232-georgij-bakhturidze|sarlavha=Академия борьбы им Д. Г. Миндиашвили: Георгий Бахтуридзе|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2020-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200126101846/http://akwrest.ru/zal-slavy/trenery/232-georgij-bakhturidze}}</ref>.SSSR xalqaro toifadagi sport ustasi, Rossiya xalqaro toifadagi sport ustasi. Jahon chempionatining kumush medali sovrindori (1991). Jahon chempionatining bronza medali sovrindori (1994). Yevropa chempionatining bronza medali sovrindori (1993). SSSR kubogi gʻolibi (1983)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/21-goldfund/1431-borba|sarlavha=Школа высшего спортивного мастерства по видам борьбы имени Д. Г. Миндиашвили: Жильцов Геннадий Евгеньевич|kirish sanasi=2018-11-10|arxivsana=2018-11-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181124100541/http://www.biograph.ru/index.php/whoiswho/21-goldfund/1431-borba}}</ref>. [[Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasi|RSFSR]] xalqlari spartakiadasi gʻolibi (1986). RSFSR chempioni (1986). Ivan Yarygin mukofotlari uchun xalqaro turnir gʻolibi (1990, 1993, 1994). Markaziy Osiyo oʻyinlari gʻolibi (1995).1991-yildan SSSR terma jamoasida, 1992-yildan 1994-yilgacha, 1996-yilda Rossiya terma jamoasida oʻynagan. 1995-yilda Oʻzbekiston terma jamoasida oʻynagan. Sport faoliyatini 1996-yilda yakunlagan.Krasnoyarsk davlat pedagogika instituti bitiruvchisi. == SSSR chempionatlarida sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1988 - {{Bronza3}}; * Erkin kurash boʻyicha SSSR chempionati 1991 - {{Oltin1}}. == MDH chempionatidagi sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha MDH chempionati 1992 - {{Bronza3}}. == Rossiya chempionatlarida sport natijalari == * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1992 - {{Bronza3}}; * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1994 - {{Oltin1}}; * Erkin kurash boʻyicha Rossiya chempionati 1996 - {{Kumush2}}. == Oilasi == Farzandlari: Jiltsov Lev Gennadyevich (2010), Jiltsov Makar Gennadyevich (2000), Jiltsov-Lem Yegor Gennadyevich (1987). == Video == * [https://www.youtube.com/watch?v=4GHoMlsgBzI Jahon chempionati 1991, erkin kurash, 130 kg gacha, final:] Andreas Shreder <span>(Germaniya) - Gennadiy Jiltsov (SSSR)</span> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://search.rsl.ru/ru/record/01002692621 I. X. Totoonti “Erkin kurashga 100 yil” (Ma’lumotnoma), Vladikavkaz: Olimp, 2005 (Krasnodar: FSUE Sovetskaya Kuban nashriyoti), 197 bet.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180223052019/https://search.rsl.ru/ru/record/01002692621 |date=2018-02-23 }} {{DEFAULTSORT:Jiltsov, Gennadiy}} [[Turkum:Oʻzbekiston kurashchilari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:14-iyunda tugʻilganlar]] k2qosioezc1qcfzutpicaub63oja8dh 0 783931 6271637 5760364 2026-09-16T05:53:56Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271637 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Frederik Rønnow|tasvir=FrederikRönnow.jpg|izoh=|toʻliqism=Frederik Riis Rønnow<ref>{{veb manbasi |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia – List of Players |website=FIFA.com |publisher=Fédération Internationale de Football Association |date=4-iyun 2018-yil |access-date=19-iyun 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=19-iyun 2018-yil}}</ref>|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1992|8|4|df=y}}|tavallud_joyi=[[Horsens]], [[Daniya]]|boʻyi=1.88 m<ref>{{veb manbasi | url = https://www.fc-union-berlin.de/de/fussball/profis/kader/detail/Frederik-R-nnow-13056w/2022-23-67e/ | title = Frederik Rønnow | publisher = 1. FC Union Berlin | access-date = 4-avgust 2022-yil }}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|joriyklub=[[1. FC Union Berlin|Union Berlin]]|klubraqami=19|pozitsiya=[[Darvozabon]]|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=Stensballe IK|yoshlikyillari2=|yoshlikklublari2=[[AC Horsens]]|yillar1=2010—2015|klublar1=[[AC Horsens]]|isht1=56|gollar1=0|yillar2=2013—2014|klublar2=→ [[Esbjerg fB]] (ijara)|isht2=18|gollar2=0|yillar3=2015—2018|klublar3=[[Brondby]]|isht3=99|gollar3=0|yillar4=2018—2021|klublar4=[[Eintracht Frankfurt]]|isht4=11|gollar4=0|yillar5=2020—2021|klublar5=→ [[FC Schalke 04|Schalke 04]] (ijara)|isht5=11|gollar5=0|yillar6=2021-|klublar6=[[1. FC Union Berlin|Union Berlin]]|isht6=4|gollar6=0|milliyyillar1=2010|milliyjamoa1=[[Daniya U18]]|milliyisht1=4|milliygollar1=0|milliyyillar2=2010—2011|milliyjamoa2=[[Daniya U19]]|milliyisht2=3|milliygollar2=0|milliyyillar3=2012|milliyjamoa3=[[Daniya U20]]|milliyisht3=1|milliygollar3=0|milliyyillar4=2012—2015|milliyjamoa4=[[Daniya U21]]|milliyisht4=14|milliygollar4=0|milliyyillar5=2016-|milliyjamoa5=[[Daniya]]|milliyisht5=8|milliygollar5=0|club-update=9-aprel 2022-yil}} '''Frederik Riis Rønnow''' (1992-yil 4-avgustda tugʻilgan) — daniyalik professional [[Futbol|futbolchi]], [[Bundesliga]] klubi Union Berlin va Daniya terma jamoasida [[Darvozabon (futbol)|darvozabon]] sifatida oʻynaydi. == Klublardagi faoliyati == === Horsens === Rønnow oʻz faoliyatini 16 yoshida Horsens klubi Stensballe IKda yosh futbolchi sifatida boshlagan. U jamoadagi debyutini 2011-yil 7-sentyabrda Daniya kubogi doirasidagi Xolstebroga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Andersen |first=Torben |date=7-sentabr 2011-yil |title=5-0: Frederik Rønnow fik en rolig debut |language=datcha |work=hsfo.dk |url=https://hsfo.dk/artikel/5-0-frederik-r%C3%B8nnow-fik-en-rolig-debut}}</ref>. Daniya U21 terma jamoasida asosiy darvozabon boʻlgan va 2012—2013-yilgi mavsumda Horsens jamoasida yilning eng yaxshi oʻyinchisi mukofotiga sazovor boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Anker-Møller |first=Kristian |date=23-may 2013-yil |title=Frederik Rønnow årets spiller i Horsens |language=datcha |work=bold.dk |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/Frederik-Roennow-aarets-spiller-i-Horsens/}}</ref>. Horsens Daniya Superligasidan tushib ketganidan keyin Daniya 1-divizionida oʻynamoqda<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Anker-Møller |first=Kristian |date=22-may 2013-yil |title=Rønnow-agent: Ikke optimalt med 1. div. |language=datcha |work=bold.dk |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/Roennow-agent-Ikke-optimalt-med-1-div/}}</ref>. Natijada, 2013-yil 5-iyulda Rønnow Lukash Hradekki ketganidan soʻng Superliga klubi Esbjerg fBga mavsumiy ijaraga oʻtdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=EfB lejer Frederik Rønnow i AC Horsens|url=http://www.efb.dk/nyhed/nyheder_fodbold_0705092515|ish=Esbjerg fB|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170812233809/http://www.efb.dk/nyhed/nyheder_fodbold_0705092515|arxivsana=12 August 2017|til=datcha|sana=5-iyul 2013-yil}}</ref>. === Brondby === 201-yil iyul oyida Rønnow Brøndby IF bilan toʻrt yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=AC Horsens sælger Frederik Rønnow til Brøndby IF|url=http://www.achorsens.dk/ac-horsens-saelger-frederik-roennow-til-broendby-if|ish=AC Horsens|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180407053957/http://www.achorsens.dk/ac-horsens-saelger-frederik-roennow-til-broendby-if|arxivsana=7 April 2018|til=datcha|sana=2-iyul 2015-yil}}</ref>. U [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA Yevropa ligasida]] ikki oʻyin oʻtkazdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hansen |first=Nicolai Sabro |date=20-avgust 2015-yil |title=Video: Rønnow med et af få BIF-lyspunkter mod PAOK |language=datcha |work=Tipsbladet.dk |url=https://www.tipsbladet.dk/nyhed/europa-league/video-roennow-med-et-af-faa-bif-lyspunkter-mod-paok}}</ref>. 2016—2017-yilgi mavsumda Rønnow Yevropa ligasi saralashida ettita oʻyin oʻtkazib, ularning birida u qizil kartochkaga oladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=18-avgust 2016-yil |title=Udvist Brøndby-målmand efter græske klø: Der var film - TV 2 |language=da-DK |work=sport.tv2.dk |url=https://sport.tv2.dk/fodbold/2016-08-18-udvist-brondby-malmand-efter-graeske-klo-der-var-film}}</ref>. U, shuningdek, Daniya kubogi turnirida uch marta maydonga tushadi va oddiy mavsum hamda chempionat bosqichida jami 34 oʻyinda maydonga tushadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Frederik Rønnow, statistik for superligaen 2016/2017 - SuperStats|url=https://superstats.dk/spillere/spiller?id=2523&aar=2016/2017|ish=superstats.dk|kirish sanasi=11-dekabr 2021-yil}}</ref>. Brøndby bilan soʻnggi 2017-2018 mavsumida jamoa ligada ikkinchi oʻrinni egalladi va bosh murabbiy Aleksandr Zorniger qoʻl ostida Silkeborg IFni 3:1 hisobida magʻlub etib, kubokni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://sport.tv2.dk/fodbold/2018-05-10-broendby-er-pokalmester-ender-ti-aars-pokaltoerke|sarlavha=Brøndby er pokalmester - ender ti års pokaltørke - TV 2|sana=10-may 2018-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.eurosport.com/football/dbu-pokalen/2017-2018/live-brondby-if-silkeborg-if_mtc954491/live.shtml|sarlavha=Brøndby IF - Silkeborg IF live - 10 May 2018|sana=10-may 2018-yil}}</ref>. === Eintracht Frankfurt === 2018-yil aprel oyida Rønnow 2018-yil iyul oyida [[Eintracht Frankfurt|Frankfurtning]] „Eintracht“ klubiga oʻtishi eʼlon qilindi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/lukas-hradecky-eintracht-frankfurt-goalkeeper-departure-kovac-frederik-ronnow-478579.jsp|sarlavha=Eintracht Frankfurt goalkeeper Lukas Hradecky confirms summer departure|qaralgan sana=2022-08-28|arxivsana=2018-07-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180711002224/https://www.bundesliga.com/en/news/Bundesliga/lukas-hradecky-eintracht-frankfurt-goalkeeper-departure-kovac-frederik-ronnow-478579.jsp}}</ref>. U 2018-yilning 12-avgustida Germaniya Superkubogida debyut qiladi<ref name="FCB gewinnt Supercup - Lewandowski macht den Unterschied">{{Veb manbasi|sarlavha=FCB gewinnt Supercup - Lewandowski macht den Unterschied|url=http://www.kicker.de/news/fussball/bundesliga/startseite/d-supercup-fb-1/2018/1/4213948/spielanalyse_eintracht-frankfurt-32_bayern-muenchen-14.html|ish=kicker.de|nashriyot=kicker|kirish sanasi=9-fevral 2019-yil|til=olmoncha}}</ref>. U asosiy darvozabon sifatida olib kelindi va „Eintracht“ning dastlabki uchta raqobatbardosh oʻyinida maydonga tushadi. Ishonchsiz oʻyinlar tufayli „Eintracht“ yozgi transfer oynasi tugashiga oz vaqt qolganda [[Paris Saint-Germain FC|Parijdan]] Kevin Trappni ijaraga oldi va Rønnow asosiy tarkibdagi joyini yoʻqotdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=31-avgust 2018-yil |title=Offiziell: Kevin Trapp zurück bei Eintracht Frankfurt |language=olmoncha |work=sport.de |url=https://www.sport.de/news/ne3341938/offiziell-kevin-trapp-zurueck-bei-eintracht-frankfurt/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nøhr |first=Mikkel |date=27-dekabr 2018-yil |title=Rønnow: Ingen tvivl om at Trapp er nummer et |language=datcha |work=bold.dk |url=https://www.bold.dk/fodbold/nyheder/roennow-ingen-tvivl-om-at-trapp-er-nummer-et/}}</ref>. Trapp 2018—2019-yilgi mavsumdan soʻng doimiy shartnoma imzoladi, biroq jarohat oldi va 2019—2020-yilgi mavsumning birinchi yarmida safdan chiqdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-oktabr 2019-yil |title=Kevin Trapp fehlt Eintracht Frankfurt bis Jahresende |language=olmoncha |work=SPORT1 |url=https://www.sport1.de/news/fussball/bundesliga/2019/10/kevin-trapp-verletzt-sich-und-faellt-is-jahresende-aus}}</ref>. === = "Schalke 04" ijarasi === 2020-yil 30-sentabrda u bir yillik ijara asosida [[Schalke 04|"Schalke 04"ga]] oʻtdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://schalke04.de/en/team/frederik-roennow-joins-fc-schalke-04-loan/|sarlavha=Frederik Rönnow joins FC Schalke 04 on loan|nashriyot=FC Schalke 04|sana=30-sentabr 2020-yil|qaralgan sana=30-sentabr 2020-yil}}</ref>. Rønnow dastlab Ralf Fermanni oʻrniga asosiy darvozabon sifatida qoʻshildi va Bundesligada 7ta oʻyinda maydonga tushdi. Keyin, u jarohat olganidan soʻng jamoada yana Ferman asosiy darvozabonga aylandi. Mavsum oxiriga kelib, Ferman yana jarohat olgandan keyin Rønnow yana toʻrtta oʻyinda maydonga tushdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12-yanvar 2021-yil |title=Kurioser Grund: Warum Ralf Fährmann beim FC Schalke 04 die Nummer eins ist |language=olmoncha |work=Ruhr24 |url=https://www.ruhr24.de/sport/s04/fc-schalke-04-ralf-faehrmann-torwart-nummer-eins-tor-grund-christian-gross-s04-gelsenkirchen-90160393.html}}</ref>. === Union Berlin === 2021-yil 20-iyulda Rønnow uch yillik shartnoma asosida Union Berlinga oʻtadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.fc-union-berlin.de/de/union-live/news/profis/Frederik-Roennow-wird-Unioner-20389e/|sarlavha=Frederik Rönnow wird Unioner|nashriyot=Union Berlin|sana=20-iyul 2021-yil|qaralgan sana=20-iyul 2021-yil|til=olmoncha}}</ref> va dastlab klubdagi faoliyatini zaxiradan boshlaydi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Karkos |first=Sebastian |date=3-avgust 2021-yil |title=Rönnows Kampfansage an Luthe – "Ich habe Geduld, aber..." |language=olmoncha |work=bz-berlin.de |url=https://www.bz-berlin.de/berlin-sport/union-berlin/roennows-kampfansage-an-luthe-ich-habe-geduld-aber |access-date=2022-08-28 |archive-date=2023-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230422183818/https://www.bz-berlin.de/berlin-sport/union-berlin/roennows-kampfansage-an-luthe-ich-habe-geduld-aber |url-status=dead }}</ref>. U debyutini 27-oktyabr kuni DFB-Pokal oʻyinida Waldhof Mannheimga qarshi oʻtkazdi va jamoasi bilan 3:1 hisobida gʻalaba qozondi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Waldhof Mannheim vs. Union Berlin - 27 October 2021 - Soccerway|url=https://int.soccerway.com/matches/2021/10/27/germany/dfb-pokal/sv-waldhof-mannheim-07/1-fc-union-berlin/3633941/|ish=int.soccerway.com|kirish sanasi=14-noyabr 2021-yil}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == Bir nechta Daniya yoshlar terma jamoalarida oʻynagach, u 2016-yilning 9-martida yangi bosh murabbiy Age Xareyde tomonidan Islandiya va Shotlandiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlarida Daniya terma jamoasi vakili sifatida chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.twtd.co.uk/ipswich-town-news/29225/knudsen-in-danish-squad|sarlavha=Knudsen in Danish Squad|nashriyot=twtd.co.uk|sana=9-mart 2016-yil|qaralgan sana=10-iyun 2016-yil}}</ref>. 2018-yil iyun oyida u Daniya terma jamoasining 2018-yil Rossiyada boʻlib oʻtadigan futbol boʻyicha Jahon chempionatiga boradigan asosiy tarkibiga kiritildi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Crawford|ism=Stephen|sarlavha=Revealed: Every World Cup 2018 squad - Final 23-man lists|url=https://www.goal.com/en-gb/news/revealed-every-world-cup-2018-squad-23-man-preliminary-lists/oa0atsduflsv1nsf6oqk576rb|ish=Goal|kirish sanasi=16-iyul 2019-yil|sana=4-iyun 2018-yil}}</ref>. == Faoliyatining statistikasi == === Klub === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Yevropa ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Jami |- !Divizion !Oʻyinlar !Goals !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar |- | rowspan="5" |Horsens |2010-11 |Superliga |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |0 |0 |- |2011-12 |Superliga |11 |0 |5 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |16 |0 |- |2012-13 |Superliga |33 |0 |4 |0 |4 |0 | colspan="2" |— |41 |0 |- |2014-15 |1st Division |12 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |12 |0 |- ! colspan="2" |Jami !56 !0 !9 !0 !4 !0 ! colspan="2" |— !69 !0 |- |Esbjerg (ijara) |2013-14 |Superliga |18 |0 |0 |0 |8 |0 | colspan="2" |— |26 |0 |- | rowspan="4" |Brøndby |2015-16 |Superliga |29 |0 |3 |0 |2 |0 | colspan="2" |— |34 |0 |- |2016-17 |Superliga |34 |0 |3 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |44 |0 |- |2017-18 |Superliga |36 |0 |2 |0 |3 |0 | colspan="2" |— |41 |0 |- ! colspan="2" |Jami !99 !0 !8 !0 !12 !0 ! colspan="2" |— !119 !0 |- | rowspan="3" |[[Eintracht Frankfurt]] |2018-19 |[[Bundesliga]] |2 |0 |1 |0 |2 |0 |1 |0 |6 |0 |- |2019-20 |Bundesliga |9 |0 |1 |0 |5 |0 | colspan="2" |— |15 |0 |- ! colspan="2" |Jami !11 !0 !2 !0 !7 !0 !1 !0 !21 !0 |- |[[Schalke 04]] (ijara) |2020-21 |Bundesliga |11 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |11 |0 |- |Union Berlin |2021-22 |Bundesliga |7 |0 |3 |0 |3 |0 | colspan="2" |— |13 |0 |- ! colspan="3" |Faoliyatidagi jami !202 !0 !22 !0 !34 !0 !1 !0 !259 !0 |} === Xalqaro === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! Milliy terma jamoa ! Yil ! Oʻyinlar ! Gollar |- | rowspan="4" | Daniya | 2016 | 4 | 0 |- | 2017 | 2 | 0 |- | 2018 | 1 | 0 |- | 2020 | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Jami ! 8 ! 0 |} == Yutuqlari == '''Brondby''' * Daniya kubogi : 2017-18 == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> == Havolalar == * Frederik Rønnow at the Danish Football Association (in Danish) * [http://www.danskfodbold.com/spiller.php?ligaid=2001&spillerid=11396 Official Danish League Stats] {{DEFAULTSORT:Ronnow, Frederik}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Daniyalik erkak futbolchilar]] e067dtg6xuouc1gebxil2fy0nwgtrt4 0 793071 6271557 5733401 2026-09-16T05:06:19Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271557 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi |ism=Frank Lampard |tasvir=Frank Lampard 2019.jpg |izoh= |toʻliqism=Frank James Lampard<ref>{{Cite web |title=List of players under written contract registered between 01/12/2014 and 31/12/2014 |url=http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/december-2014.ashx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20170819090305/http://www.thefa.com/-/media/files/thefaportal/governance-docs/registrations/december-2014.ashx |archive-date=19 August 2017 |access-date=1 June 2018 |publisher=The Football Association |page=2 |format=PDF}}</ref> |tavallud_sana={{birth date and age|1978|6|20|df=y}} |tavallud_joyi=[[Romford]], Angliya |boʻyi={{convert|1.84|m|order=flip}}<ref>{{Cite web |title=Frank Lampard |url=http://www.chelseafc.com/first-team/player/6076 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140606091451/http://www.chelseafc.com/first-team/player/6076 |archive-date=6 June 2014 |publisher=Chelsea F.C.}}</ref> |pozitsiya=Yarim himoyachi |joriyklub= |yoshlikyillari1=1994–1995 |yoshlikklublari1=[[West Ham United F.C. Under-23s and Academy|West Ham United]]|yillar1=1995–2001|klublar1=[[West Ham United F.C.|West Ham United]] |isht1=148 |gollar1=24 |yillar2=1995–1996 |klublar2=→ [[Swansea City A.F.C.|Swansea City]] (ijara) |isht2=9 |gollar2=1 |yillar3=2001–2014 |klublar3=[[Chelsea F.C.|Chelsea]] |isht3=429 |gollar3=147 |yillar4=2014–2015 |klublar4=[[Manchester City F.C.|Manchester City]] |isht4=32 |gollar4=6 |yillar5=2015–2016 |klublar5=[[New York City FC]] |isht5=29 |gollar5=15 |milliyyillar1=1997–2000 |milliyjamoa1=[[:en:England national under-21 football team|Angliya U21]] |milliyisht1=19 |milliygollar1=9 |milliyyillar2=1998 |milliyjamoa2=[[:en:England national football B team|Angliya B]] |milliyisht2=1 |milliygollar2=0 |milliyyillar3=1999–2014 |milliyjamoa3=[[:en:England national football team|Angliya]] |milliyisht3=106 |milliygollar3=29 |boshliqyillar1=2018–2019 |boshliqklublar1=[[Derby County F.C.|Derby County]] |boshliqyillar2=2019–2021 |boshliqklublar2=[[Chelsea F.C.|Chelsea]] |boshliqyillar3=2022–2023 |boshliqklublar3=[[Everton F.C.|Everton]] |boshliqyillar4=2023– |boshliqklublar4=[[Chelsea F.C.|Chelsea]] }} '''Frank James Lampard''' (1978-yil 20-iyun) — ingliz professional [[Menejer (futbol)|futbol murabbiyi]] va sobiq [[futbolchi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.tribalfootball.com/articles/stats-prove-chelsea-star-lampard-player-decade-528591|sarlavha=Stats prove Chelsea star Lampard Player of the Decade - Tribal Football|ish=www.tribalfootball.com|qaralgan sana=2022-12-27|arxivsana=2021-12-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211218134152/https://www.tribalfootball.com/articles/stats-prove-chelsea-star-lampard-player-decade-528591}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rediff.com/sports/report/lampard-is-premier-leagues-player-of-the-decade/20091224.htm|sarlavha=Lampard is Premier League's Player of the Decade - Rediff.com}} </ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Angliyalik-futbolchi-stub}} {{Chelsea F.C. - Yil futbolchilari}} {{UEFA klub futboli mukofotlari}} [[Turkum:UEFA Yevro 2004 oʻyinchilari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:FIFA Century Club]] [[Turkum:Angliyalik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]] [[Turkum:1978-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:„Chelsea F.C. Yil oʻyinchisi“ sovrini gʻoliblari]] rek55d0y6el74fpxtw7sji2qx14fni3 0 797793 6271480 6195398 2026-09-16T04:42:01Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271480 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | name = Brandenburg darvozasi | native_name = Brandenburger Tor | image = Brandenburger Tor abends.jpg | caption = Brandenburg darvozasi,<br />sharqiy tarafdagi [[Pariser maydoni]]dan ko'rinishi | location = [[Berlin]], [[Germaniya]] | coordinates = | start_date = 1788 | completion_date = 1791 | inauguration_date = | architect = [[Carl Gotthard Langhans]] | building_type = Shahar darvozasi | architectural_style = [[Neoclassical architecture|Neoklassik]] | structural_system = | height = | other_dimensions = | mapframe-zoom = 16 }} '''Brandenburg darvozasi''' ({{Lang-de|Brandenburger Tor}}) [[Berlin|Berlindagi]] XVIII asrga oid [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] yodgorlik boʻlib, [[Prussiya]] qiroli Fridrix William II buyrugʻi bilan Gollandiyadagi xalq gʻalayonlarini bostirish orqali orangistlar hokimiyatini tiklaganidan keyin qurilgan<ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/friedens-statt-triumph-symbol-das-brandenburger-tor-und-sein-geheimnis/10858278.html Das Brandenburger Tor und sein Geheimnis], ''Der Tagesspiegel''</ref>. Germaniyaning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri, u Berlindan [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg an-der-Gavel]] shahrigacha boʻlgan yoʻlning boshlanishini belgilab qoʻygan sobiq shahar darvozasi oʻrnida qurilgan. Ilgari u Brandenburg Margraviate markazi boʻlgan. Mitte ichida Berlin shahar markazining gʻarbiy qismida, Unter den Linden va Ebertstraße tutashuvda, Pariser Platz’dan gʻarbda joylashgan. Shimoldan bir blokda Germaniya parlamenti (''[[Bundestag gfr parlamentidagi quyi palata|Bundestag]]'') joylashgan Reyxstag binosi joylashgan. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri [[Prussiya]] monarxlarining qirollik shahar saroyiga olib boradigan [[Joʻka|joʻka]] daraxtlari bulvari boʻlgan Unter den Lindenga monumental kirish joyidir. Brandenburg darvozasi butun tarixi davomida koʻpincha yirik tarixiy voqealar uchun markaz boʻlgan va bugungi kunda nafaqat Germaniya va Yevropaning shov-shuvli tarixi, balki Yevropa birligi va tinchligining ramzi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Brandenburg Gate|url=https://www.berlin.de/en/attractions-and-sights/3560266-3104052-brandenburg-gate.en.html|kirish sanasi=3 August 2021|ish=berlin.de|til=en}}</ref>. == Tarixi == === Dizayni va qurilishi === [[Fayl:Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg/220px-Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|thumb| Neoklassik rekonstruksiya qilinishidan 30 yil oldin. 1764-yilgi gravyurada asl ''Brandenburg darvozasi.'']] Frederik William (1688) davrida, [[Oʻttiz yillik urush|Oʻttiz yillik urushdan]] koʻp oʻtmay, deyarli darvoza qurilishidan bir asr oldin, Berlin bir necha nomli darvozalari boʻlgan yulduz qal’asi ichida devor bilan oʻralgan kichik shahar boʻlgan: Spandauer Tor, Sankt-Jorgen Tor, Stralower Tor, Cöpenicker Tor, Neues Tor va [[Leipzig|Leyptsiger]] Tor darvozalari boʻlgan. Nisbiy tinchlik, diniy bagʻrikenglik siyosati va [[Prussiya qirolligi|Prussiya qirolligining]] poytaxti maqomi shaharning oʻsishiga yordam berdi. [[Fayl:Karte_berlin_akzisemauer.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Karte_berlin_akzisemauer.png/220px-Karte_berlin_akzisemauer.png|left|thumb| Berlin bojxona devori oʻn sakkizta eshiklari bilan]] Brandenburg darvozasi eski Berlin qal’asining bir qismi emas, balki Berlin bojxona devori ichidagi oʻn sakkiz eshikdan biri boʻlgan ({{Lang-de|[[:de:Akzisemauer|Akzisemauer]]}}). Brandenburg darvozasi 1730-yillarda qurilgan, shu jumladan eski istehkomlangan shahar va uning oʻsha paytdagi koʻplab chekka hududlarini bir-biriga bogʻlagan. Yangi darvoza Prussiyalik Fridrix William II tomonidan tinchlikni ulugʻlash maqsadida qurilgan. Dastlab Tinchlik darvozasi (nemischa: ''Friedenstor'') deb nomlangan<ref name="DenkmalBT">{{Veb manbasi|sarlavha=Denkmale in Berlin. Brandenburger Tor|url=http://www.stadtentwicklung.berlin.de/cgi-bin/hidaweb/getdoc.pl?DOK_TPL=lda_doc.tpl&KEY=obj%2009065019|nashriyot=Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umwelt, Berlin|kirish sanasi=5 August 2013}}</ref>. U binolar boʻyicha inspektor Karl Gotthard Langhans tomonidan ishlab chiqilgan. 1788- va 1791-yillar orasida qurilgan boʻlib, Bojxona devoridagi asl darvoza yonbagʻirida joylashgan oldingi oddiy qoʻriqxonalar oʻrniga qurilgan. Darvoza oʻn ikkita Dor ustunidan iborat boʻlib, har tomondan oltitadan oʻtish yoʻli joylashgan. Fuqarolarga dastlab har ikki tomonda faqat eng tashqi ikkitadan foydalanishga ruxsat berilgan. Uning dizayni Gretsiyaning [[Afina (shahar)|Afina shahridagi]] [[Akropol|Akropolga]] kirish eshigi boʻlgan Propylaeaga asoslangan va Berlinning meʼmoriy [[klassitsizm]] tarixiga mos keladi (birinchi navbatda, [[barokko]], keyin [[Palladian meʼmorchilik uslubi|neo-Palladian]] uslubida yaratilgan)<ref>[[Graham Ward (theologian)|Ward, Graham]], „The Making of the Modern Metropolis“ in ''The Oxford Handbook of Theology and Modern European Thought'', p. 68. Oxford University Press, 2013.</ref>. Darvoza tepasida Iogann Gotfrid Schadowning ''quadriga'' haykali — Rim gʻalaba maʼbudasi [[Viktoriya (maʼbuda)|Viktoriya]] tomonidan boshqariladigan toʻrtta ot tortgan aravalar tasviri bor. === XIX asr va XX asr boshlari === Brandenburg darvozasi Germaniya tarixida turli siyosiy rollarni oʻynagan. 1806-yilda Prussiyaning Yena-Auerstedt jangidagi mag‘lubiyatidan so‘ng Napoleon birinchi bo‘lib Brandenburg darvozasidan zafarli yurish uchun foydalangan <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11|sarlavha=Deutsches Historisches Museum|nashriyot=Dhm.de|kirish sanasi=25 April 2014|arxivsana=24 June 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130624043216/http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11}}</ref> va uning kvadrigasini Parijga olib ketgan<ref name="world and its people">{{Kitob manbasi|last=Dunton|first=Larkin|title=The World and Its People|publisher=Silver, Burdett|year=1742|page=188}}</ref>. 1814-yilda Napoleon magʻlubiyatga uchragach va general Ernst fon Pfuel tomonidan Prussiya Parijni bosib olgandan soʻng, kvadriga Berlinga qaytarildi<ref>{{Kitob manbasi|last=Sullivan|first=Paul|chapterurl=https://books.google.com/books?id=6LnSCgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA72|title=Pocket Rough Guide Berlin|chapter=Brandenburg Gate|location=London|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2016|page=72|isbn=9780241254622|accessdate=9 May 2016}}</ref>. Endi u Karl Fridrix Shinkel tomonidan Brandenburg darvozasining Prussiya zafar archasi sifatidagi yangi roli uchun qayta ishlov berildi. Maʼbuda Viktoriya eman barglari gulchambari bilan nayzasida Prussiya burguti va Temir xoch bilan tasvirlangan<ref name="DenkmalBT"/>. [[Fayl:Puerta_de_Brandeburgo,_Berlín,_Alemania,_2016-04-21,_DD_49-51_HDR.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg/220px-Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg|thumb| Kechasi Brandenburg darvozasidagi Quadriganing koʻrinishi. ]] [[Fayl:Allers_Spree_Berlin_(Brandenburger_Tor).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg/220px-Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg|thumb| 1889-yilda Brandenburg darvozasining atrofi, Kristian Vilgelm Allers tomonidan chizilgan sur’at.]] Kvadriga 1793-yilda sharqqa qaragan holatda oʻrnatilgan. 1814-yildan 1919-yilgacha faqat qirollik oilasi<ref name="world and its people"/> hamda Pfuel oilasi aʼzolarining markaziy ark yoʻlidan oʻtishiga ruxsat berilgan<ref name="Google Books 2016">{{Kitob manbasi|title=Berlin Feuerland|date=28 July 2016|isbn=9783641125110|url=https://books.google.com/books?id=foq7BQAAQBAJ&q=von+pfuel+quadriga&pg=PT104|language=de|accessdate=10 August 2016|last=Müller|first=Titus}}</ref><ref name="DW.COM 2016">{{Veb manbasi|sarlavha=225 Jahre Brandenburger Tor|ish=DW.COM|sana=4 August 2016|url=http://www.dw.com/de/225-jahre-brandenburger-tor/a-19443479|kirish sanasi=10 August 2016}}</ref>. Kayzer bu sharafni Pfuel oilasi bilan baham koʻrishining sababi quadriganing darvoza tepasiga qaytarishini nazorat qilgan Ernst fon Pfuelga minnatdorchilik sifatida berilgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Dedio|first=Florian|url=https://books.google.com/books?id=aVyEAgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA50|title=The Great War Diaries: Breathtaking Colour Photographs from a World Torn Apart|chapter=[[Berlin]], Germany, before the war|location=[[London]]|publisher=[[BBC Books]], [[Penguin Random House]]|year=2013|page=50|isbn=9781448141678|accessdate=6 May 2016}}</ref>. Bundan tashqari, markaziy ark yoʻlidan elchilar ham bir martalik [[Diplomatik yozishma|diplomatik yozishmalarni]] kengashga topshirishlari munosabati bilan foydalanishgan. [[Fayl:Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320,_Berlin,_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|right|thumb| Pariser Platz tomonidan koʻrinishi. 1945-yil iyun. ]] [[Fayl:Allies_at_the_Brandenburg_Gate,_1945.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg/220px-Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg|right|thumb| [[Bernard Montgomery|Bernard Montgomeri]] va Sovet marshallari [[Georgiy Jukov]] va Konstantin Rokossovskiy 1945-yil 12-iyulda Brandenburg darvozasidan chiqib kelishi.]] [[Natsizm|Natsistlar]] hokimiyat tepasiga kelganlarida, ular darvozadan partiya ramzi sifatida foydalanishgan. Darvozaga [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] shikast yetmagan va 1945-yilda Pariser Platz xarobalarida saqlanib qolgan shikastlanmagan tuzilmadan biri edi (boshqasi Tasviriy sanʼat akademiyasi). Darvozaning oʻqlar va yaqin atrofdagi portlashlar sababli ustunlarida teshiklar paydo boʻlgan. Dastlabki kvadrigidan bir otning boshi saqlanib qolgan va bugungi kunda Markisches muzeyi kolleksiyasida saqlanmoqda. Berlinning hukumat okrugini saqlab qolish va ittifoqchi bombardimonchilarni chalkashtirish uchun shahar markazidan uzoqda, boshqa bir hududda Brandenburg darvozasining nusxasini qurilgan<ref name="Overy 2013">{{Kitob manbasi|last=Overy|first=Richard|title=The Bombing War, Europe 1939-45|url=https://archive.org/details/bombingwareurope0000over|date=2013|publisher=Penguin Books Ltd.|location=London|isbn=978-0-141-92782-4|edition=Kindle, 2014}}</ref>. === Sovuq urush === Germaniya taslim boʻlib, urush tugaganidan keyin Sharqiy Berlin va Gʻarbiy Berlin hukumatlari birgalikdagi saʼy-harakatlar bilan uni tikladilar. Teshiklar yamalgan, ammo koʻp yillar davomida ommaga koʻrinib turardi. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri Sovet ishgʻol zonasi va Britaniya ishgʻol zonasi bilan chegarada joylashgan edi, keyinchalik u Sharqiy va Gʻarbiy Berlin oʻrtasidagi chegaraga ham aylandi. [[Fayl:BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg/220px-BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|right|thumb| Brandenburg darvozasi 1981-yil iyul oyida Sharqiy Berlindagi Unter den Lindendan koʻrinishi]] 1961-yil 13-avgust, yakshanba kunigacha yaʼni tikanli sim bilan [[Berlin devori]] qurilgunga qadar transport vositalari va piyodalar darvoza orqali erkin harakatlana olishgan. Gʻarbiy Berlinliklar Berlin devori qurilishiga qarshi namoyish qilish uchun darvozaning gʻarbiy tomoniga toʻplanishdi, ular orasida shu kuni Gʻarbiy Germaniyada federal saylov kampaniyasidan qaytgan Gʻarbiy Berlin meri [[Willy Brandt|Villi Brandt]] ham boʻlgan. Devor toʻgʻridan-toʻgʻri yopilgan Brandenburg darvozaning gʻarbiy tomonidan oʻtdi. === 1989-yildan keyin === [[Fayl:Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg/220px-Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|thumb| 1989-yil 21-dekabrda kran [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi yaqinidagi qismini olib tashlamoqda.]] 1989-yilgi inqiloblar sodir boʻlganida va devor buzib tashlangan. Darvoza erkinlik va Berlin shahrini birlashtirish istagi ramzi edi. 1989-yil 9-noyabrda devorning qulashini nishonlash uchun minglab odamlar toʻplanishdi. 1989-yil 22-dekabrda G‘arbiy Germaniya kansleri [[Helmut Kohl|Helmut Kol]] Sharqiy Germaniya bosh vaziri Hans Modrov tomonidan kutib olingani uchun Brandenburg darvozasi chegara punkti qayta ochildi. Hudud atrofidagi devorning qolgan qismini buzish keyingi yili amalga oshirildi. 1990-yil davomida quadriga 1989-yil noyabr oyida devor qulaganidan keyin Sharqiy Germaniya hukumati tomonidan olib borilgan taʼmirlash ishlari doirasida darvozadan olib tashlandi. 1990-yil oktyabr oyida Germaniya rasman qayta birlashtirildi. Brandenburg darvozasi 2000-yil 21-dekabrda 6 million yevroga xususiy ravishda taʼmirlandi. 2002-yil 3-oktabrda keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng, Germaniya qayta birlashganining 12 yilligi munosabati bilan yana ochildi. Brandenburg darvozasi 2009-yil 9-noyabr oqshomida Berlin devori qulashining 20-yilligini nishonlash yoki „Ozodlik festivali“ning asosiy joyiga aylandi. Bayramning eng yuqori nuqtasi har birining balandligi 2,5 metr (8 fut 2 dyuym) dan ortiq boʻlgan 1000 dan ortiq rang-barang dizayndagi koʻpikli domino plitalarining shahar markazidan oʻtadigan sobiq devor yoʻnalishi boʻylab tizilishi edi.. Keyin domino „devor“ga yaqinlashib, bosqichma-bosqich qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mauerfall09.de/|sarlavha=20 Jahre Mauerfall|kirish sanasi=9 April 2009|yil=2009|nashriyot=Kulturprojekte Berlin GmbH|til=de|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2009-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/}}</ref>. Brandenburg darvozasi yana transport vositalari harakati uchun yana yopilgan va Pariser maydonining koʻp qismi keng Straße des 17 bilan birga piyodalar zonasiga aylantirildi. Darvoza gʻarbdagi Juni prospekti, shuningdek, Berlindagi yirik jamoat joylaridan biri boʻlib, u yerda milliondan ortiq odam birgalikda sahna koʻrinishlari yoki ziyofatlarni tomosha qilish, ulkan ekranlarda namoyish etilgan yirik sport tadbirlarini koʻrish yoki Yangi yil arafasida yarim tunda toʻplanishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/article112322858/Berlin-feiert-am-Brandenburger-Tor-ins-neue-Jahr-2013.html|sarlavha=Berlin feiert am Brandenburger Tor ins neue Jahr 2013 (in German)|nashriyot=Berliner Morgenpost|sana=4 March 2007}}</ref>. [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014-yilgi Jahon chempionatida]] gʻalaba qozongan [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasi]] darvozasi oldida gʻalaba mitingini oʻtkazgan. Shuningdek, u 2009-yilgi IAAF jahon chempionatida tadbirlarga mezbonlik qildi va 2018-yilgi Yevropa yengil atletika chempionatida oʻz rolini takrorladi. Bundan tashqari, Berlin marafonining odatdagi marrasi darvoza hisoblanadi. == Siyosiy tarix == [[Fayl:President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg/220px-President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|thumb| [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] 1987-yil 12-iyunda [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi qismida nutq soʻzlashi.]]   [[SSSR bayrogʻi|Sovet bayrogʻi]] 1945 yildan 1957 yilgacha darvoza tepasidagi bayroq ustunida hilpirab turgan. 1990-yilda Germaniya qayta birlashganidan beri bayroq va ustun olib tashlandi. 1953-yil Sharqiy Berlindagi tartibsizliklar paytida gʻarbiy nemislar Sovet bayrogʻini yirtib tashladilar<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220922155835/https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivsana=2022-09-22|sarlavha=Dramatic Scenes - Berlin Riots (1953)|muallif=British Pathé|sana=13 April 2014|kirish sanasi=2022-09-22}}</ref>. 1963-yilda AQSH prezidenti [[John Kennedy|Jon Kennedi]] Brandenburg darvozasiga tashrif buyurdi. Sovetlar uning Sharqiy Berlinga qarashiga yoʻl qoʻymaslik uchun katta qizil bayroqlarni osib qoʻyishdi. Oʻtgan asrning 80-yillarida Gʻarbiy Berlin meri Richard fon Vayzzeker ikki nemis davlati va ikkita Berlinning mavjudligini qoralab: „Brandenburg darvozasi yopiq ekan, Germaniya masalasi ochiq“, degan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm|sarlavha=Remarks on East-West Relations at the Brandenburg Gate in West Berlin|muallif=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|kirish sanasi=9 January 2015|arxivsana=15 November 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151115203043/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm}}</ref>. 1987-yil 12-iyunda AQSh prezidenti [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] Brandenburg darvozasi oldida Gʻarbiy Berlin aholisiga murojaat qilib, Berlin devorini buzib tashlashni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Remembering Reagan's "Tear Down This Wall" speech 25 years later |work=[[CBS News]] |url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-57450779-503544/remembering-reagans-tear-down-this-wall-speech-25-years-later/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Lessons from Reagan after "Tear down this wall" speech |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/8301-505267_162-57451211/lessons-from-reagan-after-tear-down-this-wall-speech/}}</ref>. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi]] Bosh kotibi [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovga]] murojaat qilib, Reygan shunday dedi: {{Quote|Bosh kotib Gorbachev, agar siz tinchlikni istasangiz, Sovet Ittifoqi va Sharqiy Yevropa uchun farovonlik izlasangiz, liberalizatsiyaga intilsangiz: Bu darvozaga keling! Janob Gorbachyov, bu darvozani oching! Janob Gorbachev, [[bu devorni buzib tashlang]]!}} 1989-yil 25-dekabrda, Berlin devori qulay boshlaganidan ikki oy oʻtmay, dirijyor [[Bernstayn Leonard|Leonard Bernshteyn]] Berlin filarmoniyasini oʻsha paytda yangi ochilgan Brandenburg darvozasida [[Ludwig van Beethoven|Betxovenning]] toʻqqizinchi simfoniyasi konsertini boshqardi. Simfoniyaning yakuniy xor harakati — "Quvonch ''qadasi'' "da Freyd („Quvonch“) soʻzi devorning qulashi va Germaniyaning yaqinda birlashishini nishonlash uchun ''Freyxayt'' („Ozodlik“) soʻzi bilan almashtirildi. 1990-yil 2-3-oktyabr kunlari Brandenburg darvozasida Germaniyaning birlashishi munosabati bilan rasmiy marosim boʻlib oʻtdi. 3-oktyabr kuni yarim tunda [[Germaniya bayrogʻi|Gʻarbiy Germaniyaning qora-qizil-sariq bayrogʻi]] — hozir qayta birlashgan Germaniya bayrogʻi darvoza ustida koʻtarildi. 1994-yil 12-iyulda AQSh Prezidenti [[Bill Clinton|Bill Klinton]] Brandenburg darvozasida Sovuq urushdan keyingi Yevropada tinchlik haqida gapirdi va rasmiy ravishda „Berlin ozoddir!“ dedi<ref>{{Veb manbasi|url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm|sarlavha="Berlin is free!" President Clinton Brandenburg Gate, Berlin. July 1994|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2019-12-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191218074910/https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm}}</ref>. 2009-yil 9-noyabrda kansler [[Angela Merkel]] Berlin devori qulaganining 20 yilligi munosabati bilan rossiyalik [[Mixail Gorbachyov]] va polshalik [[Lech Wałęsa|Lex Valensa]] bilan Brandenburg darvozasidan o‘tib, Sharqiy Germaniyaning sobiq yetakchisi, yaqinda qamoqdan chiqqan Egon Krenzni bilan koʻrishdi. Gorbachev xohishidan qaytmagan Krenzga ishora qildi va jilmayib qoʻydi. Gorbachyov o‘tib ketib, olomon Krenzning kimligini anglab yetgach, yig‘lab unga axlat ota boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Germany Celebrates Fall of the Berlin Wall |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029121425/http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |archive-date=29 October 2010}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Fall of the Berlin Wall [slides/captions] |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027105519/http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |archive-date=27 October 2010}}</ref>. 2011-yil 13-avgustda Germaniyada Berlin devori qurilishi boshlangan kunning 50 yilligi nishonlandi. „Xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga bunday adolatsizlik boshqa hech qachon takrorlanmasligini taʼminlash uchun erkinlik va demokratiyani himoya qilish haqida eslatma sifatida yetkazish bizning umumiy mas’uliyatimizdir“, dedi Berlin meri [[Klaus Wowereit|Klaus Voverayt]]. Xotirada Germaniyaning kommunistik sharqiy qismida devor ortida oʻsgan Germaniya kansleri Angela Merkel ham ishtirok etdi. Germaniya prezidenti Kristian Vulf qo‘shimcha qildi: „Bu yana bir bor namoyon bo‘ldi: Ozodlik oxir-oqibat yengilmas. Hech bir devor erkinlik istagiga bardosh bera olmaydi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany marks 50th anniversary of Berlin Wall |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/8699626/Germany-marks-50th-anniversary-of-Berlin-Wall.html |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany Marks Construction of the Berlin Wall |work=Fox News |agency=Associated Press |url=http://www.foxnews.com/world/2011/08/13/germany-marks-construction-berlin-wall-1271894147/ |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivurl=https://archive.today/20130125070351/http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivsana=25 January 2013|sarlavha=Reflecting on the Berlin Wall, 50 Years After Its Construction|nashriyot=History.com|sana=11 August 2011|kirish sanasi=13 August 2011}}</ref>. 2013-yil 19-iyun kuni AQSh Prezidenti [[Barack Obama|Barak Obama]] darvoza oldida yadroviy qurollarni qisqartirish va yaqinda oshkor qilingan AQShning internet-kuzatuv faoliyati haqida gapirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Dan |last2=Connolly |first2=Kate |date=19 June 2013 |title=Obama calls for reduction in nuclear arms in broad-brush Berlin speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/19/obama-berlin-speech-nuclear-arms}}</ref>. 2015-yilning 5-yanvariga o‘tar kechasi o‘ta o‘ngchi islomga qarshi Pegida guruhi o‘tkazgan namoyishga norozilik sifatida darvoza butunlay yopildi<ref>[[Tagesspiegel]]: [http://www.tagesspiegel.de/berlin/polizei-justiz/berliner-pegida-protestiert-in-mitte-baergida-und-gegendemonstrationen-beendet/11186364.html Bärgida und Gegendemonstration beendet (in German)], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>[[Rundfunk Berlin-Brandenburg|RBB]]: [https://web.archive.org/web/20150513033536/http://www.rbb-online.de/politik/beitrag/2015/01/bergida-pegida-berlin-brandenburger-tor-gegendemo.html Licht aus am Brandenburger Tor (in German)] „Lights off at Brandenburg Gate“, 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>Storify: [https://storify.com/reportedly/anti-islamization-rally-in-germany-met-with-countr Anti-islamization rally in Germany met with countrywide protests], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref>. 2017-yil aprel oyida Die Zeit 2017-yildagi [[Sankt-Peterburg]] metrosida portlash sodir boʻlganidan keyin darvoza rus ranglarida yoritilmaganini taʼkidladi. Darvoza avvalroq Quddus va Orlandodagi hujumlardan keyin yoritilgan edi. Berlin Senati faqat Berlin bilan maxsus aloqasi boʻlgan sherik shaharlar va shaharlardagi tadbirlar uchun darvozani yoritishga ruxsat berganini taʼkidladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2017-04/berlin-brandenburger-tor-anschlag-st-petersburg-farben-russland|sarlavha=Berlin: Für St. Petersburg leuchtet das Brandenburger Tor nicht}}</ref>. 2022-yil fevral oyida [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytida darvoza [[Ukraina bayrog'i]] ranglari bilan yoritildi. Ukraina mustaqilligining 31 yilligi munosabati bilan darvoza oldida ham sham yoqildi<ref name="EuNe2022">{{Veb manbasi|url=https://www.euronews.com/2022/08/25/in-pictures-europe-celebrates-ukraine-independence-day|sarlavha=In pictures: Europe celebrates Ukraine Independence Day|muallif=Askew|ism=Joshua|nashriyot=[[euronews]]|sana=August 2, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref><ref name="DS2022">{{Veb manbasi|url=https://www.dailysabah.com/gallery/world-marks-ukraines-independence-day-amid-war/images|sarlavha=World marks Ukraine's Independence Day amid war|nashriyot=Daily Sabah|sana=August 25, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref>. == Galereya == [[Fayl:BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg/600px-BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|center|thumb|600x600px| Darvoza 2014-yil kunduzi]] [[Fayl:Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg/600px-Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|center|thumb|600x600px| Yarim tunda darvoza. 2014-yil]] <gallery mode="packed" heights="160"> File:Charles_Meynier_-_Entrée_de_Napoléon_à_Berlin._27_octobre_1806.jpg|[[Napoleon Bonapart|Napoleon]] Yena-Auerstedt jangidan keyin (1806) Brandenburg darvozasidan oʻtishi. 1810-yilda [[Charlz Meynier]] tomonidan chizilgan. File:Bundesarchiv Bild 102-05818, Berlin, Brandenburger Tor in nächtlicher Beleuchtung.jpg|Darvoza 1928-yilda. File:BASA-237K-1-351-86-Brandenburg column and Parisian place.jpg|Darvoza 1928-yillarda. File:SFP 186 - Brandenburger Tor.ogv|Darvoza 1945-yilda [[Ikkinchi jahon urushi] tugaganidan keyin. File:Brandenburg gate 1982.jpg|Brandenburg darvozasi 1982-yilda. File:People observing the Brandenburg Gate from the East Berlin side, 1984.jpg|1984-yilda Sharqiy Berlinliklar va boshqalarni faqat shu masofadan koʻrishlari mumkin boʻlgan Darvozadan uzoqroq tutishdi. File:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Brandenburg darvozasi oldidagi Berlin devori, [[Berlin devorining qulashi|1989 yilda]] File:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|Pariser Platz bilan darvoza File:View from Reichstag to Brandenburg Gate and US Embassy.JPG|Brandenburg darvozasi [[Reyxstag binosi]]ning tom tepasidan koʻrinib turibdi, fonda [[Amerika Qo'shma Shtatlari elchixonasi, Berlin|Amerika Qoʻshma Shtatlari elchixonasi]] File:Quadriga.jpg|[[Potsdamer Platz]] osmonoʻpar binolari bilan [[quadriga]] File:Atardeceres.JPG|Quyosh botishidagi qorongʻu siluet taassurotlari. 2010-yil File:Brandenburg Gate in French flag colours after Paris attack (23028317551).jpg|Darvoza [[2015-yil]] noyabrdagi Parij hujumlaridan keyin [[Fransiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan. File:Brandenburg Gate lit up in Belgian flag colors to show solidarity.jpg|Darvoza [[Belgiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan, [[2016-yil Bryusseldagi portlashlardan]] File:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Kechasi kvadriga File:Ukraine solidarity protest Berlin Pariser Platz with lighted Brandenburg Gate 2022-02-24 07.jpg|Darvoza [[Ukraina bayrog‘i|Ukraina bayrog‘i]] ranglarida [[2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga]] qarshi birdamlik namoyishi chog‘ida yonib turdi. </gallery> == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.brandenburg-gate.de/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201201121648/http://www.brandenburg-gate.de/ |date=2020-12-01 }} * [https://brandenburger-tor-berlin.de/ Brandenburg darvozasidagi voqealar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190724065926/https://brandenburger-tor-berlin.de/ |date=2019-07-24 }} [[Turkum:Binolar]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Turizm]] [[Turkum:Germaniya tarixi]] [[Turkum:Germaniyada turizm]] [[Turkum:Berlindagi diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Berlindagi darvozalar]] b3zy39jn74m0ypuftxni04a8wbk3g82 6271481 6271480 2026-09-16T04:42:17Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271481 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | name = Brandenburg darvozasi | native_name = Brandenburger Tor | image = Brandenburger Tor abends.jpg | caption = Brandenburg darvozasi,<br />sharqiy tarafdagi [[Pariser maydoni]]dan ko'rinishi | location = [[Berlin]], [[Germaniya]] | coordinates = | start_date = 1788 | completion_date = 1791 | inauguration_date = | architect = [[Carl Gotthard Langhans]] | building_type = Shahar darvozasi | architectural_style = [[Neoclassical architecture|Neoklassik]] | structural_system = | height = | other_dimensions = | mapframe-zoom = 16 }} '''Brandenburg darvozasi''' ({{Lang-de|Brandenburger Tor}}) – [[Berlin|Berlindagi]] XVIII asrga oid [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] yodgorlik boʻlib, [[Prussiya]] qiroli Fridrix William II buyrugʻi bilan Gollandiyadagi xalq gʻalayonlarini bostirish orqali orangistlar hokimiyatini tiklaganidan keyin qurilgan<ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/friedens-statt-triumph-symbol-das-brandenburger-tor-und-sein-geheimnis/10858278.html Das Brandenburger Tor und sein Geheimnis], ''Der Tagesspiegel''</ref>. Germaniyaning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri, u Berlindan [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg an-der-Gavel]] shahrigacha boʻlgan yoʻlning boshlanishini belgilab qoʻygan sobiq shahar darvozasi oʻrnida qurilgan. Ilgari u Brandenburg Margraviate markazi boʻlgan. Mitte ichida Berlin shahar markazining gʻarbiy qismida, Unter den Linden va Ebertstraße tutashuvda, Pariser Platz’dan gʻarbda joylashgan. Shimoldan bir blokda Germaniya parlamenti (''[[Bundestag gfr parlamentidagi quyi palata|Bundestag]]'') joylashgan Reyxstag binosi joylashgan. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri [[Prussiya]] monarxlarining qirollik shahar saroyiga olib boradigan [[Joʻka|joʻka]] daraxtlari bulvari boʻlgan Unter den Lindenga monumental kirish joyidir. Brandenburg darvozasi butun tarixi davomida koʻpincha yirik tarixiy voqealar uchun markaz boʻlgan va bugungi kunda nafaqat Germaniya va Yevropaning shov-shuvli tarixi, balki Yevropa birligi va tinchligining ramzi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Brandenburg Gate|url=https://www.berlin.de/en/attractions-and-sights/3560266-3104052-brandenburg-gate.en.html|kirish sanasi=3 August 2021|ish=berlin.de|til=en}}</ref>. == Tarixi == === Dizayni va qurilishi === [[Fayl:Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg/220px-Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|thumb| Neoklassik rekonstruksiya qilinishidan 30 yil oldin. 1764-yilgi gravyurada asl ''Brandenburg darvozasi.'']] Frederik William (1688) davrida, [[Oʻttiz yillik urush|Oʻttiz yillik urushdan]] koʻp oʻtmay, deyarli darvoza qurilishidan bir asr oldin, Berlin bir necha nomli darvozalari boʻlgan yulduz qal’asi ichida devor bilan oʻralgan kichik shahar boʻlgan: Spandauer Tor, Sankt-Jorgen Tor, Stralower Tor, Cöpenicker Tor, Neues Tor va [[Leipzig|Leyptsiger]] Tor darvozalari boʻlgan. Nisbiy tinchlik, diniy bagʻrikenglik siyosati va [[Prussiya qirolligi|Prussiya qirolligining]] poytaxti maqomi shaharning oʻsishiga yordam berdi. [[Fayl:Karte_berlin_akzisemauer.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Karte_berlin_akzisemauer.png/220px-Karte_berlin_akzisemauer.png|left|thumb| Berlin bojxona devori oʻn sakkizta eshiklari bilan]] Brandenburg darvozasi eski Berlin qal’asining bir qismi emas, balki Berlin bojxona devori ichidagi oʻn sakkiz eshikdan biri boʻlgan ({{Lang-de|[[:de:Akzisemauer|Akzisemauer]]}}). Brandenburg darvozasi 1730-yillarda qurilgan, shu jumladan eski istehkomlangan shahar va uning oʻsha paytdagi koʻplab chekka hududlarini bir-biriga bogʻlagan. Yangi darvoza Prussiyalik Fridrix William II tomonidan tinchlikni ulugʻlash maqsadida qurilgan. Dastlab Tinchlik darvozasi (nemischa: ''Friedenstor'') deb nomlangan<ref name="DenkmalBT">{{Veb manbasi|sarlavha=Denkmale in Berlin. Brandenburger Tor|url=http://www.stadtentwicklung.berlin.de/cgi-bin/hidaweb/getdoc.pl?DOK_TPL=lda_doc.tpl&KEY=obj%2009065019|nashriyot=Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umwelt, Berlin|kirish sanasi=5 August 2013}}</ref>. U binolar boʻyicha inspektor Karl Gotthard Langhans tomonidan ishlab chiqilgan. 1788- va 1791-yillar orasida qurilgan boʻlib, Bojxona devoridagi asl darvoza yonbagʻirida joylashgan oldingi oddiy qoʻriqxonalar oʻrniga qurilgan. Darvoza oʻn ikkita Dor ustunidan iborat boʻlib, har tomondan oltitadan oʻtish yoʻli joylashgan. Fuqarolarga dastlab har ikki tomonda faqat eng tashqi ikkitadan foydalanishga ruxsat berilgan. Uning dizayni Gretsiyaning [[Afina (shahar)|Afina shahridagi]] [[Akropol|Akropolga]] kirish eshigi boʻlgan Propylaeaga asoslangan va Berlinning meʼmoriy [[klassitsizm]] tarixiga mos keladi (birinchi navbatda, [[barokko]], keyin [[Palladian meʼmorchilik uslubi|neo-Palladian]] uslubida yaratilgan)<ref>[[Graham Ward (theologian)|Ward, Graham]], „The Making of the Modern Metropolis“ in ''The Oxford Handbook of Theology and Modern European Thought'', p. 68. Oxford University Press, 2013.</ref>. Darvoza tepasida Iogann Gotfrid Schadowning ''quadriga'' haykali — Rim gʻalaba maʼbudasi [[Viktoriya (maʼbuda)|Viktoriya]] tomonidan boshqariladigan toʻrtta ot tortgan aravalar tasviri bor. === XIX asr va XX asr boshlari === Brandenburg darvozasi Germaniya tarixida turli siyosiy rollarni oʻynagan. 1806-yilda Prussiyaning Yena-Auerstedt jangidagi mag‘lubiyatidan so‘ng Napoleon birinchi bo‘lib Brandenburg darvozasidan zafarli yurish uchun foydalangan <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11|sarlavha=Deutsches Historisches Museum|nashriyot=Dhm.de|kirish sanasi=25 April 2014|arxivsana=24 June 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130624043216/http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11}}</ref> va uning kvadrigasini Parijga olib ketgan<ref name="world and its people">{{Kitob manbasi|last=Dunton|first=Larkin|title=The World and Its People|publisher=Silver, Burdett|year=1742|page=188}}</ref>. 1814-yilda Napoleon magʻlubiyatga uchragach va general Ernst fon Pfuel tomonidan Prussiya Parijni bosib olgandan soʻng, kvadriga Berlinga qaytarildi<ref>{{Kitob manbasi|last=Sullivan|first=Paul|chapterurl=https://books.google.com/books?id=6LnSCgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA72|title=Pocket Rough Guide Berlin|chapter=Brandenburg Gate|location=London|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2016|page=72|isbn=9780241254622|accessdate=9 May 2016}}</ref>. Endi u Karl Fridrix Shinkel tomonidan Brandenburg darvozasining Prussiya zafar archasi sifatidagi yangi roli uchun qayta ishlov berildi. Maʼbuda Viktoriya eman barglari gulchambari bilan nayzasida Prussiya burguti va Temir xoch bilan tasvirlangan<ref name="DenkmalBT"/>. [[Fayl:Puerta_de_Brandeburgo,_Berlín,_Alemania,_2016-04-21,_DD_49-51_HDR.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg/220px-Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg|thumb| Kechasi Brandenburg darvozasidagi Quadriganing koʻrinishi. ]] [[Fayl:Allers_Spree_Berlin_(Brandenburger_Tor).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg/220px-Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg|thumb| 1889-yilda Brandenburg darvozasining atrofi, Kristian Vilgelm Allers tomonidan chizilgan sur’at.]] Kvadriga 1793-yilda sharqqa qaragan holatda oʻrnatilgan. 1814-yildan 1919-yilgacha faqat qirollik oilasi<ref name="world and its people"/> hamda Pfuel oilasi aʼzolarining markaziy ark yoʻlidan oʻtishiga ruxsat berilgan<ref name="Google Books 2016">{{Kitob manbasi|title=Berlin Feuerland|date=28 July 2016|isbn=9783641125110|url=https://books.google.com/books?id=foq7BQAAQBAJ&q=von+pfuel+quadriga&pg=PT104|language=de|accessdate=10 August 2016|last=Müller|first=Titus}}</ref><ref name="DW.COM 2016">{{Veb manbasi|sarlavha=225 Jahre Brandenburger Tor|ish=DW.COM|sana=4 August 2016|url=http://www.dw.com/de/225-jahre-brandenburger-tor/a-19443479|kirish sanasi=10 August 2016}}</ref>. Kayzer bu sharafni Pfuel oilasi bilan baham koʻrishining sababi quadriganing darvoza tepasiga qaytarishini nazorat qilgan Ernst fon Pfuelga minnatdorchilik sifatida berilgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Dedio|first=Florian|url=https://books.google.com/books?id=aVyEAgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA50|title=The Great War Diaries: Breathtaking Colour Photographs from a World Torn Apart|chapter=[[Berlin]], Germany, before the war|location=[[London]]|publisher=[[BBC Books]], [[Penguin Random House]]|year=2013|page=50|isbn=9781448141678|accessdate=6 May 2016}}</ref>. Bundan tashqari, markaziy ark yoʻlidan elchilar ham bir martalik [[Diplomatik yozishma|diplomatik yozishmalarni]] kengashga topshirishlari munosabati bilan foydalanishgan. [[Fayl:Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320,_Berlin,_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|right|thumb| Pariser Platz tomonidan koʻrinishi. 1945-yil iyun. ]] [[Fayl:Allies_at_the_Brandenburg_Gate,_1945.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg/220px-Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg|right|thumb| [[Bernard Montgomery|Bernard Montgomeri]] va Sovet marshallari [[Georgiy Jukov]] va Konstantin Rokossovskiy 1945-yil 12-iyulda Brandenburg darvozasidan chiqib kelishi.]] [[Natsizm|Natsistlar]] hokimiyat tepasiga kelganlarida, ular darvozadan partiya ramzi sifatida foydalanishgan. Darvozaga [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] shikast yetmagan va 1945-yilda Pariser Platz xarobalarida saqlanib qolgan shikastlanmagan tuzilmadan biri edi (boshqasi Tasviriy sanʼat akademiyasi). Darvozaning oʻqlar va yaqin atrofdagi portlashlar sababli ustunlarida teshiklar paydo boʻlgan. Dastlabki kvadrigidan bir otning boshi saqlanib qolgan va bugungi kunda Markisches muzeyi kolleksiyasida saqlanmoqda. Berlinning hukumat okrugini saqlab qolish va ittifoqchi bombardimonchilarni chalkashtirish uchun shahar markazidan uzoqda, boshqa bir hududda Brandenburg darvozasining nusxasini qurilgan<ref name="Overy 2013">{{Kitob manbasi|last=Overy|first=Richard|title=The Bombing War, Europe 1939-45|url=https://archive.org/details/bombingwareurope0000over|date=2013|publisher=Penguin Books Ltd.|location=London|isbn=978-0-141-92782-4|edition=Kindle, 2014}}</ref>. === Sovuq urush === Germaniya taslim boʻlib, urush tugaganidan keyin Sharqiy Berlin va Gʻarbiy Berlin hukumatlari birgalikdagi saʼy-harakatlar bilan uni tikladilar. Teshiklar yamalgan, ammo koʻp yillar davomida ommaga koʻrinib turardi. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri Sovet ishgʻol zonasi va Britaniya ishgʻol zonasi bilan chegarada joylashgan edi, keyinchalik u Sharqiy va Gʻarbiy Berlin oʻrtasidagi chegaraga ham aylandi. [[Fayl:BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg/220px-BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|right|thumb| Brandenburg darvozasi 1981-yil iyul oyida Sharqiy Berlindagi Unter den Lindendan koʻrinishi]] 1961-yil 13-avgust, yakshanba kunigacha yaʼni tikanli sim bilan [[Berlin devori]] qurilgunga qadar transport vositalari va piyodalar darvoza orqali erkin harakatlana olishgan. Gʻarbiy Berlinliklar Berlin devori qurilishiga qarshi namoyish qilish uchun darvozaning gʻarbiy tomoniga toʻplanishdi, ular orasida shu kuni Gʻarbiy Germaniyada federal saylov kampaniyasidan qaytgan Gʻarbiy Berlin meri [[Willy Brandt|Villi Brandt]] ham boʻlgan. Devor toʻgʻridan-toʻgʻri yopilgan Brandenburg darvozaning gʻarbiy tomonidan oʻtdi. === 1989-yildan keyin === [[Fayl:Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg/220px-Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|thumb| 1989-yil 21-dekabrda kran [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi yaqinidagi qismini olib tashlamoqda.]] 1989-yilgi inqiloblar sodir boʻlganida va devor buzib tashlangan. Darvoza erkinlik va Berlin shahrini birlashtirish istagi ramzi edi. 1989-yil 9-noyabrda devorning qulashini nishonlash uchun minglab odamlar toʻplanishdi. 1989-yil 22-dekabrda G‘arbiy Germaniya kansleri [[Helmut Kohl|Helmut Kol]] Sharqiy Germaniya bosh vaziri Hans Modrov tomonidan kutib olingani uchun Brandenburg darvozasi chegara punkti qayta ochildi. Hudud atrofidagi devorning qolgan qismini buzish keyingi yili amalga oshirildi. 1990-yil davomida quadriga 1989-yil noyabr oyida devor qulaganidan keyin Sharqiy Germaniya hukumati tomonidan olib borilgan taʼmirlash ishlari doirasida darvozadan olib tashlandi. 1990-yil oktyabr oyida Germaniya rasman qayta birlashtirildi. Brandenburg darvozasi 2000-yil 21-dekabrda 6 million yevroga xususiy ravishda taʼmirlandi. 2002-yil 3-oktabrda keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng, Germaniya qayta birlashganining 12 yilligi munosabati bilan yana ochildi. Brandenburg darvozasi 2009-yil 9-noyabr oqshomida Berlin devori qulashining 20-yilligini nishonlash yoki „Ozodlik festivali“ning asosiy joyiga aylandi. Bayramning eng yuqori nuqtasi har birining balandligi 2,5 metr (8 fut 2 dyuym) dan ortiq boʻlgan 1000 dan ortiq rang-barang dizayndagi koʻpikli domino plitalarining shahar markazidan oʻtadigan sobiq devor yoʻnalishi boʻylab tizilishi edi.. Keyin domino „devor“ga yaqinlashib, bosqichma-bosqich qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mauerfall09.de/|sarlavha=20 Jahre Mauerfall|kirish sanasi=9 April 2009|yil=2009|nashriyot=Kulturprojekte Berlin GmbH|til=de|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2009-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/}}</ref>. Brandenburg darvozasi yana transport vositalari harakati uchun yana yopilgan va Pariser maydonining koʻp qismi keng Straße des 17 bilan birga piyodalar zonasiga aylantirildi. Darvoza gʻarbdagi Juni prospekti, shuningdek, Berlindagi yirik jamoat joylaridan biri boʻlib, u yerda milliondan ortiq odam birgalikda sahna koʻrinishlari yoki ziyofatlarni tomosha qilish, ulkan ekranlarda namoyish etilgan yirik sport tadbirlarini koʻrish yoki Yangi yil arafasida yarim tunda toʻplanishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/article112322858/Berlin-feiert-am-Brandenburger-Tor-ins-neue-Jahr-2013.html|sarlavha=Berlin feiert am Brandenburger Tor ins neue Jahr 2013 (in German)|nashriyot=Berliner Morgenpost|sana=4 March 2007}}</ref>. [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014-yilgi Jahon chempionatida]] gʻalaba qozongan [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasi]] darvozasi oldida gʻalaba mitingini oʻtkazgan. Shuningdek, u 2009-yilgi IAAF jahon chempionatida tadbirlarga mezbonlik qildi va 2018-yilgi Yevropa yengil atletika chempionatida oʻz rolini takrorladi. Bundan tashqari, Berlin marafonining odatdagi marrasi darvoza hisoblanadi. == Siyosiy tarix == [[Fayl:President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg/220px-President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|thumb| [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] 1987-yil 12-iyunda [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi qismida nutq soʻzlashi.]]   [[SSSR bayrogʻi|Sovet bayrogʻi]] 1945 yildan 1957 yilgacha darvoza tepasidagi bayroq ustunida hilpirab turgan. 1990-yilda Germaniya qayta birlashganidan beri bayroq va ustun olib tashlandi. 1953-yil Sharqiy Berlindagi tartibsizliklar paytida gʻarbiy nemislar Sovet bayrogʻini yirtib tashladilar<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220922155835/https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivsana=2022-09-22|sarlavha=Dramatic Scenes - Berlin Riots (1953)|muallif=British Pathé|sana=13 April 2014|kirish sanasi=2022-09-22}}</ref>. 1963-yilda AQSH prezidenti [[John Kennedy|Jon Kennedi]] Brandenburg darvozasiga tashrif buyurdi. Sovetlar uning Sharqiy Berlinga qarashiga yoʻl qoʻymaslik uchun katta qizil bayroqlarni osib qoʻyishdi. Oʻtgan asrning 80-yillarida Gʻarbiy Berlin meri Richard fon Vayzzeker ikki nemis davlati va ikkita Berlinning mavjudligini qoralab: „Brandenburg darvozasi yopiq ekan, Germaniya masalasi ochiq“, degan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm|sarlavha=Remarks on East-West Relations at the Brandenburg Gate in West Berlin|muallif=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|kirish sanasi=9 January 2015|arxivsana=15 November 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151115203043/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm}}</ref>. 1987-yil 12-iyunda AQSh prezidenti [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] Brandenburg darvozasi oldida Gʻarbiy Berlin aholisiga murojaat qilib, Berlin devorini buzib tashlashni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Remembering Reagan's "Tear Down This Wall" speech 25 years later |work=[[CBS News]] |url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-57450779-503544/remembering-reagans-tear-down-this-wall-speech-25-years-later/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Lessons from Reagan after "Tear down this wall" speech |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/8301-505267_162-57451211/lessons-from-reagan-after-tear-down-this-wall-speech/}}</ref>. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi]] Bosh kotibi [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovga]] murojaat qilib, Reygan shunday dedi: {{Quote|Bosh kotib Gorbachev, agar siz tinchlikni istasangiz, Sovet Ittifoqi va Sharqiy Yevropa uchun farovonlik izlasangiz, liberalizatsiyaga intilsangiz: Bu darvozaga keling! Janob Gorbachyov, bu darvozani oching! Janob Gorbachev, [[bu devorni buzib tashlang]]!}} 1989-yil 25-dekabrda, Berlin devori qulay boshlaganidan ikki oy oʻtmay, dirijyor [[Bernstayn Leonard|Leonard Bernshteyn]] Berlin filarmoniyasini oʻsha paytda yangi ochilgan Brandenburg darvozasida [[Ludwig van Beethoven|Betxovenning]] toʻqqizinchi simfoniyasi konsertini boshqardi. Simfoniyaning yakuniy xor harakati — "Quvonch ''qadasi'' "da Freyd („Quvonch“) soʻzi devorning qulashi va Germaniyaning yaqinda birlashishini nishonlash uchun ''Freyxayt'' („Ozodlik“) soʻzi bilan almashtirildi. 1990-yil 2-3-oktyabr kunlari Brandenburg darvozasida Germaniyaning birlashishi munosabati bilan rasmiy marosim boʻlib oʻtdi. 3-oktyabr kuni yarim tunda [[Germaniya bayrogʻi|Gʻarbiy Germaniyaning qora-qizil-sariq bayrogʻi]] — hozir qayta birlashgan Germaniya bayrogʻi darvoza ustida koʻtarildi. 1994-yil 12-iyulda AQSh Prezidenti [[Bill Clinton|Bill Klinton]] Brandenburg darvozasida Sovuq urushdan keyingi Yevropada tinchlik haqida gapirdi va rasmiy ravishda „Berlin ozoddir!“ dedi<ref>{{Veb manbasi|url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm|sarlavha="Berlin is free!" President Clinton Brandenburg Gate, Berlin. July 1994|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2019-12-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191218074910/https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm}}</ref>. 2009-yil 9-noyabrda kansler [[Angela Merkel]] Berlin devori qulaganining 20 yilligi munosabati bilan rossiyalik [[Mixail Gorbachyov]] va polshalik [[Lech Wałęsa|Lex Valensa]] bilan Brandenburg darvozasidan o‘tib, Sharqiy Germaniyaning sobiq yetakchisi, yaqinda qamoqdan chiqqan Egon Krenzni bilan koʻrishdi. Gorbachev xohishidan qaytmagan Krenzga ishora qildi va jilmayib qoʻydi. Gorbachyov o‘tib ketib, olomon Krenzning kimligini anglab yetgach, yig‘lab unga axlat ota boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Germany Celebrates Fall of the Berlin Wall |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029121425/http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |archive-date=29 October 2010}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Fall of the Berlin Wall [slides/captions] |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027105519/http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |archive-date=27 October 2010}}</ref>. 2011-yil 13-avgustda Germaniyada Berlin devori qurilishi boshlangan kunning 50 yilligi nishonlandi. „Xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga bunday adolatsizlik boshqa hech qachon takrorlanmasligini taʼminlash uchun erkinlik va demokratiyani himoya qilish haqida eslatma sifatida yetkazish bizning umumiy mas’uliyatimizdir“, dedi Berlin meri [[Klaus Wowereit|Klaus Voverayt]]. Xotirada Germaniyaning kommunistik sharqiy qismida devor ortida oʻsgan Germaniya kansleri Angela Merkel ham ishtirok etdi. Germaniya prezidenti Kristian Vulf qo‘shimcha qildi: „Bu yana bir bor namoyon bo‘ldi: Ozodlik oxir-oqibat yengilmas. Hech bir devor erkinlik istagiga bardosh bera olmaydi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany marks 50th anniversary of Berlin Wall |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/8699626/Germany-marks-50th-anniversary-of-Berlin-Wall.html |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany Marks Construction of the Berlin Wall |work=Fox News |agency=Associated Press |url=http://www.foxnews.com/world/2011/08/13/germany-marks-construction-berlin-wall-1271894147/ |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivurl=https://archive.today/20130125070351/http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivsana=25 January 2013|sarlavha=Reflecting on the Berlin Wall, 50 Years After Its Construction|nashriyot=History.com|sana=11 August 2011|kirish sanasi=13 August 2011}}</ref>. 2013-yil 19-iyun kuni AQSh Prezidenti [[Barack Obama|Barak Obama]] darvoza oldida yadroviy qurollarni qisqartirish va yaqinda oshkor qilingan AQShning internet-kuzatuv faoliyati haqida gapirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Dan |last2=Connolly |first2=Kate |date=19 June 2013 |title=Obama calls for reduction in nuclear arms in broad-brush Berlin speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/19/obama-berlin-speech-nuclear-arms}}</ref>. 2015-yilning 5-yanvariga o‘tar kechasi o‘ta o‘ngchi islomga qarshi Pegida guruhi o‘tkazgan namoyishga norozilik sifatida darvoza butunlay yopildi<ref>[[Tagesspiegel]]: [http://www.tagesspiegel.de/berlin/polizei-justiz/berliner-pegida-protestiert-in-mitte-baergida-und-gegendemonstrationen-beendet/11186364.html Bärgida und Gegendemonstration beendet (in German)], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>[[Rundfunk Berlin-Brandenburg|RBB]]: [https://web.archive.org/web/20150513033536/http://www.rbb-online.de/politik/beitrag/2015/01/bergida-pegida-berlin-brandenburger-tor-gegendemo.html Licht aus am Brandenburger Tor (in German)] „Lights off at Brandenburg Gate“, 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>Storify: [https://storify.com/reportedly/anti-islamization-rally-in-germany-met-with-countr Anti-islamization rally in Germany met with countrywide protests], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref>. 2017-yil aprel oyida Die Zeit 2017-yildagi [[Sankt-Peterburg]] metrosida portlash sodir boʻlganidan keyin darvoza rus ranglarida yoritilmaganini taʼkidladi. Darvoza avvalroq Quddus va Orlandodagi hujumlardan keyin yoritilgan edi. Berlin Senati faqat Berlin bilan maxsus aloqasi boʻlgan sherik shaharlar va shaharlardagi tadbirlar uchun darvozani yoritishga ruxsat berganini taʼkidladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2017-04/berlin-brandenburger-tor-anschlag-st-petersburg-farben-russland|sarlavha=Berlin: Für St. Petersburg leuchtet das Brandenburger Tor nicht}}</ref>. 2022-yil fevral oyida [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytida darvoza [[Ukraina bayrog'i]] ranglari bilan yoritildi. Ukraina mustaqilligining 31 yilligi munosabati bilan darvoza oldida ham sham yoqildi<ref name="EuNe2022">{{Veb manbasi|url=https://www.euronews.com/2022/08/25/in-pictures-europe-celebrates-ukraine-independence-day|sarlavha=In pictures: Europe celebrates Ukraine Independence Day|muallif=Askew|ism=Joshua|nashriyot=[[euronews]]|sana=August 2, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref><ref name="DS2022">{{Veb manbasi|url=https://www.dailysabah.com/gallery/world-marks-ukraines-independence-day-amid-war/images|sarlavha=World marks Ukraine's Independence Day amid war|nashriyot=Daily Sabah|sana=August 25, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref>. == Galereya == [[Fayl:BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg/600px-BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|center|thumb|600x600px| Darvoza 2014-yil kunduzi]] [[Fayl:Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg/600px-Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|center|thumb|600x600px| Yarim tunda darvoza. 2014-yil]] <gallery mode="packed" heights="160"> File:Charles_Meynier_-_Entrée_de_Napoléon_à_Berlin._27_octobre_1806.jpg|[[Napoleon Bonapart|Napoleon]] Yena-Auerstedt jangidan keyin (1806) Brandenburg darvozasidan oʻtishi. 1810-yilda [[Charlz Meynier]] tomonidan chizilgan. File:Bundesarchiv Bild 102-05818, Berlin, Brandenburger Tor in nächtlicher Beleuchtung.jpg|Darvoza 1928-yilda. File:BASA-237K-1-351-86-Brandenburg column and Parisian place.jpg|Darvoza 1928-yillarda. File:SFP 186 - Brandenburger Tor.ogv|Darvoza 1945-yilda [[Ikkinchi jahon urushi] tugaganidan keyin. File:Brandenburg gate 1982.jpg|Brandenburg darvozasi 1982-yilda. File:People observing the Brandenburg Gate from the East Berlin side, 1984.jpg|1984-yilda Sharqiy Berlinliklar va boshqalarni faqat shu masofadan koʻrishlari mumkin boʻlgan Darvozadan uzoqroq tutishdi. File:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Brandenburg darvozasi oldidagi Berlin devori, [[Berlin devorining qulashi|1989 yilda]] File:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|Pariser Platz bilan darvoza File:View from Reichstag to Brandenburg Gate and US Embassy.JPG|Brandenburg darvozasi [[Reyxstag binosi]]ning tom tepasidan koʻrinib turibdi, fonda [[Amerika Qo'shma Shtatlari elchixonasi, Berlin|Amerika Qoʻshma Shtatlari elchixonasi]] File:Quadriga.jpg|[[Potsdamer Platz]] osmonoʻpar binolari bilan [[quadriga]] File:Atardeceres.JPG|Quyosh botishidagi qorongʻu siluet taassurotlari. 2010-yil File:Brandenburg Gate in French flag colours after Paris attack (23028317551).jpg|Darvoza [[2015-yil]] noyabrdagi Parij hujumlaridan keyin [[Fransiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan. File:Brandenburg Gate lit up in Belgian flag colors to show solidarity.jpg|Darvoza [[Belgiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan, [[2016-yil Bryusseldagi portlashlardan]] File:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Kechasi kvadriga File:Ukraine solidarity protest Berlin Pariser Platz with lighted Brandenburg Gate 2022-02-24 07.jpg|Darvoza [[Ukraina bayrog‘i|Ukraina bayrog‘i]] ranglarida [[2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga]] qarshi birdamlik namoyishi chog‘ida yonib turdi. </gallery> == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.brandenburg-gate.de/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201201121648/http://www.brandenburg-gate.de/ |date=2020-12-01 }} * [https://brandenburger-tor-berlin.de/ Brandenburg darvozasidagi voqealar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190724065926/https://brandenburger-tor-berlin.de/ |date=2019-07-24 }} [[Turkum:Binolar]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Turizm]] [[Turkum:Germaniya tarixi]] [[Turkum:Germaniyada turizm]] [[Turkum:Berlindagi diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Berlindagi darvozalar]] i83ebxw5hq4uj3kr843a0pr194kph8b 6271482 6271481 2026-09-16T04:42:25Z Sherzod11W 273619 6271482 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | name = Brandenburg darvozasi | native_name = Brandenburger Tor | image = Brandenburger Tor abends.jpg | caption = Brandenburg darvozasi,<br />sharqiy tarafdagi [[Pariser maydoni]]dan ko'rinishi | location = [[Berlin]], [[Germaniya]] | coordinates = | start_date = 1788 | completion_date = 1791 | inauguration_date = | architect = [[Carl Gotthard Langhans]] | building_type = Shahar darvozasi | architectural_style = [[Neoclassical architecture|Neoklassik]] | structural_system = | height = | other_dimensions = | mapframe-zoom = 16 }} '''Brandenburg darvozasi''' ({{Lang-de|Brandenburger Tor}}) – [[Berlin|Berlindagi]] XVIII asrga oid [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] yodgorlik boʻlib, [[Prussiya]] qiroli Fridrix William II buyrugʻi bilan Gollandiyadagi xalq gʻalayonlarini bostirish orqali orangistlar hokimiyatini tiklaganidan keyin qurilgan<ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/friedens-statt-triumph-symbol-das-brandenburger-tor-und-sein-geheimnis/10858278.html Das Brandenburger Tor und sein Geheimnis], ''Der Tagesspiegel''</ref>. Germaniyaning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri, u Berlindan [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg an-der-Gavel]] shahrigacha boʻlgan yoʻlning boshlanishini belgilab qoʻygan sobiq shahar darvozasi oʻrnida qurilgan. Ilgari u Brandenburg Margraviate markazi boʻlgan. Mitte ichida Berlin shahar markazining gʻarbiy qismida, Unter den Linden va Ebertstraße tutashuvda, Pariser Platz’dan gʻarbda joylashgan. Shimoldan bir blokda Germaniya parlamenti (''[[Bundestag gfr parlamentidagi quyi palata|Bundestag]]'') joylashgan Reyxstag binosi joylashgan. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri [[Prussiya]] monarxlarining qirollik shahar saroyiga olib boradigan [[Joʻka|joʻka]] daraxtlari bulvari boʻlgan Unter den Lindenga monumental kirish joyidir. Brandenburg darvozasi butun tarixi davomida koʻpincha yirik tarixiy voqealar uchun markaz boʻlgan va bugungi kunda nafaqat Germaniya va Yevropaning shov-shuvli tarixi, balki Yevropa birligi va tinchligining ramzi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Brandenburg Gate|url=https://www.berlin.de/en/attractions-and-sights/3560266-3104052-brandenburg-gate.en.html|kirish sanasi=3 August 2021|ish=berlin.de|til=en}}</ref>. == Tarixi == === Dizayni va qurilishi === [[Fayl:Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg/220px-Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|thumb| Neoklassik rekonstruksiya qilinishidan 30 yil oldin. 1764-yilgi gravyurada asl ''Brandenburg darvozasi.'']] Frederik William (1688) davrida, [[Oʻttiz yillik urush|Oʻttiz yillik urushdan]] koʻp oʻtmay, deyarli darvoza qurilishidan bir asr oldin, Berlin bir necha nomli darvozalari boʻlgan yulduz qal’asi ichida devor bilan oʻralgan kichik shahar boʻlgan: Spandauer Tor, Sankt-Jorgen Tor, Stralower Tor, Cöpenicker Tor, Neues Tor va [[Leipzig|Leyptsiger]] Tor darvozalari boʻlgan. Nisbiy tinchlik, diniy bagʻrikenglik siyosati va [[Prussiya qirolligi|Prussiya qirolligining]] poytaxti maqomi shaharning oʻsishiga yordam berdi. [[Fayl:Karte_berlin_akzisemauer.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Karte_berlin_akzisemauer.png/220px-Karte_berlin_akzisemauer.png|left|thumb| Berlin bojxona devori oʻn sakkizta eshiklari bilan]] Brandenburg darvozasi eski Berlin qal’asining bir qismi emas, balki Berlin bojxona devori ichidagi oʻn sakkiz eshikdan biri boʻlgan ({{Lang-de|[[:de:Akzisemauer|Akzisemauer]]}}). Brandenburg darvozasi 1730-yillarda qurilgan, shu jumladan eski istehkomlangan shahar va uning oʻsha paytdagi koʻplab chekka hududlarini bir-biriga bogʻlagan. Yangi darvoza Prussiyalik Fridrix William II tomonidan tinchlikni ulugʻlash maqsadida qurilgan. Dastlab Tinchlik darvozasi (nemischa: ''Friedenstor'') deb nomlangan<ref name="DenkmalBT">{{Veb manbasi|sarlavha=Denkmale in Berlin. Brandenburger Tor|url=http://www.stadtentwicklung.berlin.de/cgi-bin/hidaweb/getdoc.pl?DOK_TPL=lda_doc.tpl&KEY=obj%2009065019|nashriyot=Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umwelt, Berlin|kirish sanasi=5 August 2013}}</ref>. U binolar boʻyicha inspektor Karl Gotthard Langhans tomonidan ishlab chiqilgan. 1788- va 1791-yillar orasida qurilgan boʻlib, Bojxona devoridagi asl darvoza yonbagʻirida joylashgan oldingi oddiy qoʻriqxonalar oʻrniga qurilgan. Darvoza oʻn ikkita Dor ustunidan iborat boʻlib, har tomondan oltitadan oʻtish yoʻli joylashgan. Fuqarolarga dastlab har ikki tomonda faqat eng tashqi ikkitadan foydalanishga ruxsat berilgan. Uning dizayni Gretsiyaning [[Afina (shahar)|Afina shahridagi]] [[Akropol|Akropolga]] kirish eshigi boʻlgan Propylaeaga asoslangan va Berlinning meʼmoriy [[klassitsizm]] tarixiga mos keladi (birinchi navbatda, [[barokko]], keyin [[Palladian meʼmorchilik uslubi|neo-Palladian]] uslubida yaratilgan)<ref>[[Graham Ward (theologian)|Ward, Graham]], „The Making of the Modern Metropolis“ in ''The Oxford Handbook of Theology and Modern European Thought'', p. 68. Oxford University Press, 2013.</ref>. Darvoza tepasida Iogann Gotfrid Schadowning ''quadriga'' haykali — Rim gʻalaba maʼbudasi [[Viktoriya (maʼbuda)|Viktoriya]] tomonidan boshqariladigan toʻrtta ot tortgan aravalar tasviri bor. === XIX asr va XX asr boshlari === Brandenburg darvozasi Germaniya tarixida turli siyosiy rollarni oʻynagan. 1806-yilda Prussiyaning Yena-Auerstedt jangidagi mag‘lubiyatidan so‘ng Napoleon birinchi bo‘lib Brandenburg darvozasidan zafarli yurish uchun foydalangan <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11|sarlavha=Deutsches Historisches Museum|nashriyot=Dhm.de|kirish sanasi=25 April 2014|arxivsana=24 June 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130624043216/http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11}}</ref> va uning kvadrigasini Parijga olib ketgan<ref name="world and its people">{{Kitob manbasi|last=Dunton|first=Larkin|title=The World and Its People|publisher=Silver, Burdett|year=1742|page=188}}</ref>. 1814-yilda Napoleon magʻlubiyatga uchragach va general Ernst fon Pfuel tomonidan Prussiya Parijni bosib olgandan soʻng, kvadriga Berlinga qaytarildi<ref>{{Kitob manbasi|last=Sullivan|first=Paul|chapterurl=https://books.google.com/books?id=6LnSCgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA72|title=Pocket Rough Guide Berlin|chapter=Brandenburg Gate|location=London|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2016|page=72|isbn=9780241254622|accessdate=9 May 2016}}</ref>. Endi u Karl Fridrix Shinkel tomonidan Brandenburg darvozasining Prussiya zafar archasi sifatidagi yangi roli uchun qayta ishlov berildi. Maʼbuda Viktoriya eman barglari gulchambari bilan nayzasida Prussiya burguti va Temir xoch bilan tasvirlangan<ref name="DenkmalBT"/>. [[Fayl:Puerta_de_Brandeburgo,_Berlín,_Alemania,_2016-04-21,_DD_49-51_HDR.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg/220px-Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg|thumb| Kechasi Brandenburg darvozasidagi Quadriganing koʻrinishi. ]] [[Fayl:Allers_Spree_Berlin_(Brandenburger_Tor).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg/220px-Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg|thumb| 1889-yilda Brandenburg darvozasining atrofi, Kristian Vilgelm Allers tomonidan chizilgan sur’at.]] Kvadriga 1793-yilda sharqqa qaragan holatda oʻrnatilgan. 1814-yildan 1919-yilgacha faqat qirollik oilasi<ref name="world and its people"/> hamda Pfuel oilasi aʼzolarining markaziy ark yoʻlidan oʻtishiga ruxsat berilgan<ref name="Google Books 2016">{{Kitob manbasi|title=Berlin Feuerland|date=28 July 2016|isbn=9783641125110|url=https://books.google.com/books?id=foq7BQAAQBAJ&q=von+pfuel+quadriga&pg=PT104|language=de|accessdate=10 August 2016|last=Müller|first=Titus}}</ref><ref name="DW.COM 2016">{{Veb manbasi|sarlavha=225 Jahre Brandenburger Tor|ish=DW.COM|sana=4 August 2016|url=http://www.dw.com/de/225-jahre-brandenburger-tor/a-19443479|kirish sanasi=10 August 2016}}</ref>. Kayzer bu sharafni Pfuel oilasi bilan baham koʻrishining sababi quadriganing darvoza tepasiga qaytarishini nazorat qilgan Ernst fon Pfuelga minnatdorchilik sifatida berilgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Dedio|first=Florian|url=https://books.google.com/books?id=aVyEAgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA50|title=The Great War Diaries: Breathtaking Colour Photographs from a World Torn Apart|chapter=[[Berlin]], Germany, before the war|location=[[London]]|publisher=[[BBC Books]], [[Penguin Random House]]|year=2013|page=50|isbn=9781448141678|accessdate=6 May 2016}}</ref>. Bundan tashqari, markaziy ark yoʻlidan elchilar ham bir martalik [[Diplomatik yozishma|diplomatik yozishmalarni]] kengashga topshirishlari munosabati bilan foydalanishgan. [[Fayl:Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320,_Berlin,_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|right|thumb| Pariser Platz tomonidan koʻrinishi. 1945-yil iyun. ]] [[Fayl:Allies_at_the_Brandenburg_Gate,_1945.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg/220px-Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg|right|thumb| [[Bernard Montgomery|Bernard Montgomeri]] va Sovet marshallari [[Georgiy Jukov]] va Konstantin Rokossovskiy 1945-yil 12-iyulda Brandenburg darvozasidan chiqib kelishi.]] [[Natsizm|Natsistlar]] hokimiyat tepasiga kelganlarida, ular darvozadan partiya ramzi sifatida foydalanishgan. Darvozaga [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] shikast yetmagan va 1945-yilda Pariser Platz xarobalarida saqlanib qolgan shikastlanmagan tuzilmadan biri edi (boshqasi Tasviriy sanʼat akademiyasi). Darvozaning oʻqlar va yaqin atrofdagi portlashlar sababli ustunlarida teshiklar paydo boʻlgan. Dastlabki kvadrigidan bir otning boshi saqlanib qolgan va bugungi kunda Markisches muzeyi kolleksiyasida saqlanmoqda. Berlinning hukumat okrugini saqlab qolish va ittifoqchi bombardimonchilarni chalkashtirish uchun shahar markazidan uzoqda, boshqa bir hududda Brandenburg darvozasining nusxasini qurilgan<ref name="Overy 2013">{{Kitob manbasi|last=Overy|first=Richard|title=The Bombing War, Europe 1939-45|url=https://archive.org/details/bombingwareurope0000over|date=2013|publisher=Penguin Books Ltd.|location=London|isbn=978-0-141-92782-4|edition=Kindle, 2014}}</ref>. === Sovuq urush === Germaniya taslim boʻlib, urush tugaganidan keyin Sharqiy Berlin va Gʻarbiy Berlin hukumatlari birgalikdagi saʼy-harakatlar bilan uni tikladilar. Teshiklar yamalgan, ammo koʻp yillar davomida ommaga koʻrinib turardi. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri Sovet ishgʻol zonasi va Britaniya ishgʻol zonasi bilan chegarada joylashgan edi, keyinchalik u Sharqiy va Gʻarbiy Berlin oʻrtasidagi chegaraga ham aylandi. [[Fayl:BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg/220px-BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|right|thumb| Brandenburg darvozasi 1981-yil iyul oyida Sharqiy Berlindagi Unter den Lindendan koʻrinishi]] 1961-yil 13-avgust, yakshanba kunigacha yaʼni tikanli sim bilan [[Berlin devori]] qurilgunga qadar transport vositalari va piyodalar darvoza orqali erkin harakatlana olishgan. Gʻarbiy Berlinliklar Berlin devori qurilishiga qarshi namoyish qilish uchun darvozaning gʻarbiy tomoniga toʻplanishdi, ular orasida shu kuni Gʻarbiy Germaniyada federal saylov kampaniyasidan qaytgan Gʻarbiy Berlin meri [[Willy Brandt|Villi Brandt]] ham boʻlgan. Devor toʻgʻridan-toʻgʻri yopilgan Brandenburg darvozaning gʻarbiy tomonidan oʻtdi. === 1989-yildan keyin === [[Fayl:Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg/220px-Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|thumb| 1989-yil 21-dekabrda kran [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi yaqinidagi qismini olib tashlamoqda.]] 1989-yilgi inqiloblar sodir boʻlganida va devor buzib tashlangan. Darvoza erkinlik va Berlin shahrini birlashtirish istagi ramzi edi. 1989-yil 9-noyabrda devorning qulashini nishonlash uchun minglab odamlar toʻplanishdi. 1989-yil 22-dekabrda G‘arbiy Germaniya kansleri [[Helmut Kohl|Helmut Kol]] Sharqiy Germaniya bosh vaziri Hans Modrov tomonidan kutib olingani uchun Brandenburg darvozasi chegara punkti qayta ochildi. Hudud atrofidagi devorning qolgan qismini buzish keyingi yili amalga oshirildi. 1990-yil davomida quadriga 1989-yil noyabr oyida devor qulaganidan keyin Sharqiy Germaniya hukumati tomonidan olib borilgan taʼmirlash ishlari doirasida darvozadan olib tashlandi. 1990-yil oktyabr oyida Germaniya rasman qayta birlashtirildi. Brandenburg darvozasi 2000-yil 21-dekabrda 6 million yevroga xususiy ravishda taʼmirlandi. 2002-yil 3-oktabrda keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng, Germaniya qayta birlashganining 12 yilligi munosabati bilan yana ochildi. Brandenburg darvozasi 2009-yil 9-noyabr oqshomida Berlin devori qulashining 20-yilligini nishonlash yoki „Ozodlik festivali“ning asosiy joyiga aylandi. Bayramning eng yuqori nuqtasi har birining balandligi 2,5 metr (8 fut 2 dyuym) dan ortiq boʻlgan 1000 dan ortiq rang-barang dizayndagi koʻpikli domino plitalarining shahar markazidan oʻtadigan sobiq devor yoʻnalishi boʻylab tizilishi edi.. Keyin domino „devor“ga yaqinlashib, bosqichma-bosqich qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mauerfall09.de/|sarlavha=20 Jahre Mauerfall|kirish sanasi=9 April 2009|yil=2009|nashriyot=Kulturprojekte Berlin GmbH|til=de|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2009-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/}}</ref>. Brandenburg darvozasi yana transport vositalari harakati uchun yana yopilgan va Pariser maydonining koʻp qismi keng Straße des 17 bilan birga piyodalar zonasiga aylantirildi. Darvoza gʻarbdagi Juni prospekti, shuningdek, Berlindagi yirik jamoat joylaridan biri boʻlib, u yerda milliondan ortiq odam birgalikda sahna koʻrinishlari yoki ziyofatlarni tomosha qilish, ulkan ekranlarda namoyish etilgan yirik sport tadbirlarini koʻrish yoki Yangi yil arafasida yarim tunda toʻplanishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/article112322858/Berlin-feiert-am-Brandenburger-Tor-ins-neue-Jahr-2013.html|sarlavha=Berlin feiert am Brandenburger Tor ins neue Jahr 2013 (in German)|nashriyot=Berliner Morgenpost|sana=4 March 2007}}</ref>. [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014-yilgi Jahon chempionatida]] gʻalaba qozongan [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasi]] darvozasi oldida gʻalaba mitingini oʻtkazgan. Shuningdek, u 2009-yilgi IAAF jahon chempionatida tadbirlarga mezbonlik qildi va 2018-yilgi Yevropa yengil atletika chempionatida oʻz rolini takrorladi. Bundan tashqari, Berlin marafonining odatdagi marrasi darvoza hisoblanadi. == Siyosiy tarix == [[Fayl:President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg/220px-President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|thumb| [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] 1987-yil 12-iyunda [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi qismida nutq soʻzlashi.]]   [[SSSR bayrogʻi|Sovet bayrogʻi]] 1945 yildan 1957 yilgacha darvoza tepasidagi bayroq ustunida hilpirab turgan. 1990-yilda Germaniya qayta birlashganidan beri bayroq va ustun olib tashlandi. 1953-yil Sharqiy Berlindagi tartibsizliklar paytida gʻarbiy nemislar Sovet bayrogʻini yirtib tashladilar<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220922155835/https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivsana=2022-09-22|sarlavha=Dramatic Scenes - Berlin Riots (1953)|muallif=British Pathé|sana=13 April 2014|kirish sanasi=2022-09-22}}</ref>. 1963-yilda AQSH prezidenti [[John Kennedy|Jon Kennedi]] Brandenburg darvozasiga tashrif buyurdi. Sovetlar uning Sharqiy Berlinga qarashiga yoʻl qoʻymaslik uchun katta qizil bayroqlarni osib qoʻyishdi. Oʻtgan asrning 80-yillarida Gʻarbiy Berlin meri Richard fon Vayzzeker ikki nemis davlati va ikkita Berlinning mavjudligini qoralab: „Brandenburg darvozasi yopiq ekan, Germaniya masalasi ochiq“, degan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm|sarlavha=Remarks on East-West Relations at the Brandenburg Gate in West Berlin|muallif=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|kirish sanasi=9 January 2015|arxivsana=15 November 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151115203043/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm}}</ref>. 1987-yil 12-iyunda AQSh prezidenti [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] Brandenburg darvozasi oldida Gʻarbiy Berlin aholisiga murojaat qilib, Berlin devorini buzib tashlashni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Remembering Reagan's "Tear Down This Wall" speech 25 years later |work=[[CBS News]] |url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-57450779-503544/remembering-reagans-tear-down-this-wall-speech-25-years-later/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Lessons from Reagan after "Tear down this wall" speech |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/8301-505267_162-57451211/lessons-from-reagan-after-tear-down-this-wall-speech/}}</ref>. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi]] Bosh kotibi [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovga]] murojaat qilib, Reygan shunday dedi: {{Quote|Bosh kotib Gorbachev, agar siz tinchlikni istasangiz, Sovet Ittifoqi va Sharqiy Yevropa uchun farovonlik izlasangiz, liberalizatsiyaga intilsangiz: Bu darvozaga keling! Janob Gorbachyov, bu darvozani oching! Janob Gorbachev, [[bu devorni buzib tashlang]]!}} 1989-yil 25-dekabrda, Berlin devori qulay boshlaganidan ikki oy oʻtmay, dirijyor [[Bernstayn Leonard|Leonard Bernshteyn]] Berlin filarmoniyasini oʻsha paytda yangi ochilgan Brandenburg darvozasida [[Ludwig van Beethoven|Betxovenning]] toʻqqizinchi simfoniyasi konsertini boshqardi. Simfoniyaning yakuniy xor harakati — "Quvonch ''qadasi'' "da Freyd („Quvonch“) soʻzi devorning qulashi va Germaniyaning yaqinda birlashishini nishonlash uchun ''Freyxayt'' („Ozodlik“) soʻzi bilan almashtirildi. 1990-yil 2-3-oktyabr kunlari Brandenburg darvozasida Germaniyaning birlashishi munosabati bilan rasmiy marosim boʻlib oʻtdi. 3-oktyabr kuni yarim tunda [[Germaniya bayrogʻi|Gʻarbiy Germaniyaning qora-qizil-sariq bayrogʻi]] — hozir qayta birlashgan Germaniya bayrogʻi darvoza ustida koʻtarildi. 1994-yil 12-iyulda AQSh Prezidenti [[Bill Clinton|Bill Klinton]] Brandenburg darvozasida Sovuq urushdan keyingi Yevropada tinchlik haqida gapirdi va rasmiy ravishda „Berlin ozoddir!“ dedi<ref>{{Veb manbasi|url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm|sarlavha="Berlin is free!" President Clinton Brandenburg Gate, Berlin. July 1994|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2019-12-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191218074910/https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm}}</ref>. 2009-yil 9-noyabrda kansler [[Angela Merkel]] Berlin devori qulaganining 20 yilligi munosabati bilan rossiyalik [[Mixail Gorbachyov]] va polshalik [[Lech Wałęsa|Lex Valensa]] bilan Brandenburg darvozasidan o‘tib, Sharqiy Germaniyaning sobiq yetakchisi, yaqinda qamoqdan chiqqan Egon Krenzni bilan koʻrishdi. Gorbachev xohishidan qaytmagan Krenzga ishora qildi va jilmayib qoʻydi. Gorbachyov o‘tib ketib, olomon Krenzning kimligini anglab yetgach, yig‘lab unga axlat ota boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Germany Celebrates Fall of the Berlin Wall |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029121425/http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |archive-date=29 October 2010}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Fall of the Berlin Wall [slides/captions] |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027105519/http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |archive-date=27 October 2010}}</ref>. 2011-yil 13-avgustda Germaniyada Berlin devori qurilishi boshlangan kunning 50 yilligi nishonlandi. „Xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga bunday adolatsizlik boshqa hech qachon takrorlanmasligini taʼminlash uchun erkinlik va demokratiyani himoya qilish haqida eslatma sifatida yetkazish bizning umumiy mas’uliyatimizdir“, dedi Berlin meri [[Klaus Wowereit|Klaus Voverayt]]. Xotirada Germaniyaning kommunistik sharqiy qismida devor ortida oʻsgan Germaniya kansleri Angela Merkel ham ishtirok etdi. Germaniya prezidenti Kristian Vulf qo‘shimcha qildi: „Bu yana bir bor namoyon bo‘ldi: Ozodlik oxir-oqibat yengilmas. Hech bir devor erkinlik istagiga bardosh bera olmaydi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany marks 50th anniversary of Berlin Wall |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/8699626/Germany-marks-50th-anniversary-of-Berlin-Wall.html |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany Marks Construction of the Berlin Wall |work=Fox News |agency=Associated Press |url=http://www.foxnews.com/world/2011/08/13/germany-marks-construction-berlin-wall-1271894147/ |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivurl=https://archive.today/20130125070351/http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivsana=25 January 2013|sarlavha=Reflecting on the Berlin Wall, 50 Years After Its Construction|nashriyot=History.com|sana=11 August 2011|kirish sanasi=13 August 2011}}</ref>. 2013-yil 19-iyun kuni AQSh Prezidenti [[Barack Obama|Barak Obama]] darvoza oldida yadroviy qurollarni qisqartirish va yaqinda oshkor qilingan AQShning internet-kuzatuv faoliyati haqida gapirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Dan |last2=Connolly |first2=Kate |date=19 June 2013 |title=Obama calls for reduction in nuclear arms in broad-brush Berlin speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/19/obama-berlin-speech-nuclear-arms}}</ref>. 2015-yilning 5-yanvariga o‘tar kechasi o‘ta o‘ngchi islomga qarshi Pegida guruhi o‘tkazgan namoyishga norozilik sifatida darvoza butunlay yopildi<ref>[[Tagesspiegel]]: [http://www.tagesspiegel.de/berlin/polizei-justiz/berliner-pegida-protestiert-in-mitte-baergida-und-gegendemonstrationen-beendet/11186364.html Bärgida und Gegendemonstration beendet (in German)], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>[[Rundfunk Berlin-Brandenburg|RBB]]: [https://web.archive.org/web/20150513033536/http://www.rbb-online.de/politik/beitrag/2015/01/bergida-pegida-berlin-brandenburger-tor-gegendemo.html Licht aus am Brandenburger Tor (in German)] „Lights off at Brandenburg Gate“, 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>Storify: [https://storify.com/reportedly/anti-islamization-rally-in-germany-met-with-countr Anti-islamization rally in Germany met with countrywide protests], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref>. 2017-yil aprel oyida Die Zeit 2017-yildagi [[Sankt-Peterburg]] metrosida portlash sodir boʻlganidan keyin darvoza rus ranglarida yoritilmaganini taʼkidladi. Darvoza avvalroq Quddus va Orlandodagi hujumlardan keyin yoritilgan edi. Berlin Senati faqat Berlin bilan maxsus aloqasi boʻlgan sherik shaharlar va shaharlardagi tadbirlar uchun darvozani yoritishga ruxsat berganini taʼkidladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2017-04/berlin-brandenburger-tor-anschlag-st-petersburg-farben-russland|sarlavha=Berlin: Für St. Petersburg leuchtet das Brandenburger Tor nicht}}</ref>. 2022-yil fevral oyida [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytida darvoza [[Ukraina bayrog'i]] ranglari bilan yoritildi. Ukraina mustaqilligining 31 yilligi munosabati bilan darvoza oldida ham sham yoqildi<ref name="EuNe2022">{{Veb manbasi|url=https://www.euronews.com/2022/08/25/in-pictures-europe-celebrates-ukraine-independence-day|sarlavha=In pictures: Europe celebrates Ukraine Independence Day|muallif=Askew|ism=Joshua|nashriyot=[[euronews]]|sana=August 2, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref><ref name="DS2022">{{Veb manbasi|url=https://www.dailysabah.com/gallery/world-marks-ukraines-independence-day-amid-war/images|sarlavha=World marks Ukraine's Independence Day amid war|nashriyot=Daily Sabah|sana=August 25, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref>. == Galereya == [[Fayl:BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg/600px-BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|center|thumb|600x600px| Darvoza 2014-yil kunduzi]] [[Fayl:Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg/600px-Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|center|thumb|600x600px| Yarim tunda darvoza. 2014-yil]] <gallery mode="packed" heights="160"> File:Charles_Meynier_-_Entrée_de_Napoléon_à_Berlin._27_octobre_1806.jpg|[[Napoleon Bonapart|Napoleon]] Yena-Auerstedt jangidan keyin (1806) Brandenburg darvozasidan oʻtishi. 1810-yilda [[Charlz Meynier]] tomonidan chizilgan. File:Bundesarchiv Bild 102-05818, Berlin, Brandenburger Tor in nächtlicher Beleuchtung.jpg|Darvoza 1928-yilda. File:BASA-237K-1-351-86-Brandenburg column and Parisian place.jpg|Darvoza 1928-yillarda. File:SFP 186 - Brandenburger Tor.ogv|Darvoza 1945-yilda [[Ikkinchi jahon urushi] tugaganidan keyin. File:Brandenburg gate 1982.jpg|Brandenburg darvozasi 1982-yilda. File:People observing the Brandenburg Gate from the East Berlin side, 1984.jpg|1984-yilda Sharqiy Berlinliklar va boshqalarni faqat shu masofadan koʻrishlari mumkin boʻlgan Darvozadan uzoqroq tutishdi. File:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Brandenburg darvozasi oldidagi Berlin devori, [[Berlin devorining qulashi|1989 yilda]] File:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|Pariser Platz bilan darvoza File:View from Reichstag to Brandenburg Gate and US Embassy.JPG|Brandenburg darvozasi [[Reyxstag binosi]]ning tom tepasidan koʻrinib turibdi, fonda [[Amerika Qo'shma Shtatlari elchixonasi, Berlin|Amerika Qoʻshma Shtatlari elchixonasi]] File:Quadriga.jpg|[[Potsdamer Platz]] osmonoʻpar binolari bilan [[quadriga]] File:Atardeceres.JPG|Quyosh botishidagi qorongʻu siluet taassurotlari. 2010-yil File:Brandenburg Gate in French flag colours after Paris attack (23028317551).jpg|Darvoza [[2015-yil]] noyabrdagi Parij hujumlaridan keyin [[Fransiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan. File:Brandenburg Gate lit up in Belgian flag colors to show solidarity.jpg|Darvoza [[Belgiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan, [[2016-yil Bryusseldagi portlashlardan]] File:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Kechasi kvadriga File:Ukraine solidarity protest Berlin Pariser Platz with lighted Brandenburg Gate 2022-02-24 07.jpg|Darvoza [[Ukraina bayrog‘i|Ukraina bayrog‘i]] ranglarida [[2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga]] qarshi birdamlik namoyishi chog‘ida yonib turdi. </gallery> == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.brandenburg-gate.de/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201201121648/http://www.brandenburg-gate.de/ |date=2020-12-01 }} * [https://brandenburger-tor-berlin.de/ Brandenburg darvozasidagi voqealar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190724065926/https://brandenburger-tor-berlin.de/ |date=2019-07-24 }} [[Turkum:Binolar]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Turizm]] [[Turkum:Germaniya tarixi]] [[Turkum:Germaniyada turizm]] [[Turkum:Berlindagi diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Berlindagi darvozalar]] qd7uy316i1ncbkpusvwiddjwr2yhrpp 6271483 6271482 2026-09-16T04:42:41Z Sherzod11W 273619 6271483 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | name = Brandenburg darvozasi | native_name = Brandenburger Tor | image = Brandenburger Tor abends.jpg | caption = Brandenburg darvozasi,<br />sharqiy tarafdagi [[Pariser maydoni]]dan ko'rinishi | location = [[Berlin]], [[Germaniya]] | coordinates = | start_date = 1788 | completion_date = 1791 | inauguration_date = | architect = [[Carl Gotthard Langhans]] | building_type = Shahar darvozasi | architectural_style = [[Neoclassical architecture|Neoklassik]] | structural_system = | height = | other_dimensions = | mapframe-zoom = 16 }} '''Brandenburg darvozasi''' ({{Lang-de|Brandenburger Tor}}) – [[Berlin|Berlindagi]] XVIII asrga oid [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] yodgorlik boʻlib, [[Prussiya]] qiroli Fridrix William II buyrugʻi bilan Gollandiyadagi xalq gʻalayonlarini bostirish orqali orangistlar hokimiyatini tiklaganidan keyin qurilgan<ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/friedens-statt-triumph-symbol-das-brandenburger-tor-und-sein-geheimnis/10858278.html Das Brandenburger Tor und sein Geheimnis], ''Der Tagesspiegel''</ref>. Germaniyaning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri, u Berlindan [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg an-der-Gavel]] shahrigacha boʻlgan yoʻlning boshlanishini belgilab qoʻygan sobiq shahar darvozasi oʻrnida qurilgan. Ilgari u Brandenburg Margraviate markazi boʻlgan. Mitte ichida Berlin shahar markazining gʻarbiy qismida, Unter den Linden va Ebertstraße tutashuvda, Pariser Platz’dan gʻarbda joylashgan. Shimoldan bir blokda Germaniya parlamenti (''[[Bundestag gfr parlamentidagi quyi palata|Bundestag]]'') joylashgan Reyxstag binosi joylashgan. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri [[Prussiya]] monarxlarining qirollik shahar saroyiga olib boradigan [[Joʻka|joʻka]] daraxtlari bulvari boʻlgan Unter den Lindenga monumental kirish joyidir. Brandenburg darvozasi butun tarixi davomida koʻpincha yirik tarixiy voqealar uchun markaz boʻlgan va bugungi kunda nafaqat Germaniya va Yevropaning shov-shuvli tarixi, balki Yevropa birligi va tinchligining ramzi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Brandenburg Gate|url=https://www.berlin.de/en/attractions-and-sights/3560266-3104052-brandenburg-gate.en.html|kirish sanasi=3 August 2021|ish=berlin.de|til=en}}</ref>. == Tarixi == === Dizayni va qurilishi === [[Fayl:Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg/220px-Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|thumb| Neoklassik rekonstruksiya qilinishidan 30 yil oldin. 1764-yilgi gravyurada asl ''Brandenburg darvozasi.'']] Frederik William (1688) davrida, [[Oʻttiz yillik urush|Oʻttiz yillik urushdan]] koʻp oʻtmay, deyarli darvoza qurilishidan bir asr oldin, Berlin bir necha nomli darvozalari boʻlgan yulduz qal’asi ichida devor bilan oʻralgan kichik shahar boʻlgan: Spandauer Tor, Sankt-Jorgen Tor, Stralower Tor, Cöpenicker Tor, Neues Tor va [[Leipzig|Leyptsiger]] Tor darvozalari boʻlgan. Nisbiy tinchlik, diniy bagʻrikenglik siyosati va [[Prussiya qirolligi|Prussiya qirolligining]] poytaxti maqomi shaharning oʻsishiga yordam berdi. [[Fayl:Karte_berlin_akzisemauer.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Karte_berlin_akzisemauer.png/220px-Karte_berlin_akzisemauer.png|left|thumb| Berlin bojxona devori oʻn sakkizta eshiklari bilan]] Brandenburg darvozasi eski Berlin qal’asining bir qismi emas, balki Berlin bojxona devori ichidagi oʻn sakkiz eshikdan biri boʻlgan ({{Lang-de|[[:de:Akzisemauer|Akzisemauer]]}}). Brandenburg darvozasi 1730-yillarda qurilgan, shu jumladan eski istehkomlangan shahar va uning oʻsha paytdagi koʻplab chekka hududlarini bir-biriga bogʻlagan. Yangi darvoza Prussiyalik Fridrix William II tomonidan tinchlikni ulugʻlash maqsadida qurilgan. Dastlab Tinchlik darvozasi (nemischa: ''Friedenstor'') deb nomlangan<ref name="DenkmalBT">{{Veb manbasi|sarlavha=Denkmale in Berlin. Brandenburger Tor|url=http://www.stadtentwicklung.berlin.de/cgi-bin/hidaweb/getdoc.pl?DOK_TPL=lda_doc.tpl&KEY=obj%2009065019|nashriyot=Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umwelt, Berlin|kirish sanasi=5 August 2013}}</ref>. U binolar boʻyicha inspektor Karl Gotthard Langhans tomonidan ishlab chiqilgan. 1788- va 1791-yillar orasida qurilgan boʻlib, Bojxona devoridagi asl darvoza yonbagʻirida joylashgan oldingi oddiy qoʻriqxonalar oʻrniga qurilgan. Darvoza oʻn ikkita Dor ustunidan iborat boʻlib, har tomondan oltitadan oʻtish yoʻli joylashgan. Fuqarolarga dastlab har ikki tomonda faqat eng tashqi ikkitadan foydalanishga ruxsat berilgan. Uning dizayni Gretsiyaning [[Afina (shahar)|Afina shahridagi]] [[Akropol|Akropolga]] kirish eshigi boʻlgan Propylaeaga asoslangan va Berlinning meʼmoriy [[klassitsizm]] tarixiga mos keladi (birinchi navbatda, [[barokko]], keyin [[Palladian meʼmorchilik uslubi|neo-Palladian]] uslubida yaratilgan)<ref>[[Graham Ward (theologian)|Ward, Graham]], „The Making of the Modern Metropolis“ in ''The Oxford Handbook of Theology and Modern European Thought'', p. 68. Oxford University Press, 2013.</ref>. Darvoza tepasida Iogann Gotfrid Schadowning ''quadriga'' haykali — Rim gʻalaba maʼbudasi [[Viktoriya (maʼbuda)|Viktoriya]] tomonidan boshqariladigan toʻrtta ot tortgan aravalar tasviri bor. === XIX asr va XX asr boshlari === Brandenburg darvozasi Germaniya tarixida turli siyosiy rollarni oʻynagan. 1806-yilda Prussiyaning Yena-Auerstedt jangidagi mag‘lubiyatidan so‘ng Napoleon birinchi bo‘lib Brandenburg darvozasidan zafarli yurish uchun foydalangan <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11|sarlavha=Deutsches Historisches Museum|nashriyot=Dhm.de|kirish sanasi=25 April 2014|arxivsana=24 June 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130624043216/http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11}}</ref> va uning kvadrigasini Parijga olib ketgan<ref name="world and its people">{{Kitob manbasi|last=Dunton|first=Larkin|title=The World and Its People|publisher=Silver, Burdett|year=1742|page=188}}</ref>. 1814-yilda Napoleon magʻlubiyatga uchragach va general Ernst fon Pfuel tomonidan Prussiya Parijni bosib olgandan soʻng, kvadriga Berlinga qaytarildi<ref>{{Kitob manbasi|last=Sullivan|first=Paul|chapterurl=https://books.google.com/books?id=6LnSCgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA72|title=Pocket Rough Guide Berlin|chapter=Brandenburg Gate|location=London|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2016|page=72|isbn=9780241254622|accessdate=9 May 2016}}</ref>. Endi u Karl Fridrix Shinkel tomonidan Brandenburg darvozasining Prussiya zafar archasi sifatidagi yangi roli uchun qayta ishlov berildi. Maʼbuda Viktoriya eman barglari gulchambari bilan nayzasida Prussiya burguti va Temir xoch bilan tasvirlangan<ref name="DenkmalBT"/>. [[Fayl:Puerta_de_Brandeburgo,_Berlín,_Alemania,_2016-04-21,_DD_49-51_HDR.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg/220px-Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg|thumb| Kechasi Brandenburg darvozasidagi Quadriganing koʻrinishi. ]] [[Fayl:Allers_Spree_Berlin_(Brandenburger_Tor).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg/220px-Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg|thumb| 1889-yilda Brandenburg darvozasining atrofi, Kristian Vilgelm Allers tomonidan chizilgan sur’at.]] Kvadriga 1793-yilda sharqqa qaragan holatda oʻrnatilgan. 1814-yildan 1919-yilgacha faqat qirollik oilasi<ref name="world and its people"/> hamda Pfuel oilasi aʼzolarining markaziy ark yoʻlidan oʻtishiga ruxsat berilgan<ref name="Google Books 2016">{{Kitob manbasi|title=Berlin Feuerland|date=28 July 2016|isbn=9783641125110|url=https://books.google.com/books?id=foq7BQAAQBAJ&q=von+pfuel+quadriga&pg=PT104|language=de|accessdate=10 August 2016|last=Müller|first=Titus}}</ref><ref name="DW.COM 2016">{{Veb manbasi|sarlavha=225 Jahre Brandenburger Tor|ish=DW.COM|sana=4 August 2016|url=http://www.dw.com/de/225-jahre-brandenburger-tor/a-19443479|kirish sanasi=10 August 2016}}</ref>. Kayzer bu sharafni Pfuel oilasi bilan baham koʻrishining sababi quadriganing darvoza tepasiga qaytarishini nazorat qilgan Ernst fon Pfuelga minnatdorchilik sifatida berilgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Dedio|first=Florian|url=https://books.google.com/books?id=aVyEAgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA50|title=The Great War Diaries: Breathtaking Colour Photographs from a World Torn Apart|chapter=[[Berlin]], Germany, before the war|location=[[London]]|publisher=[[BBC Books]], [[Penguin Random House]]|year=2013|page=50|isbn=9781448141678|accessdate=6 May 2016}}</ref>. Bundan tashqari, markaziy ark yoʻlidan elchilar ham bir martalik [[Diplomatik yozishma|diplomatik yozishmalarni]] kengashga topshirishlari munosabati bilan foydalanishgan. [[Fayl:Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320,_Berlin,_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|right|thumb| Pariser Platz tomonidan koʻrinishi. 1945-yil iyun. ]] [[Fayl:Allies_at_the_Brandenburg_Gate,_1945.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg/220px-Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg|right|thumb| [[Bernard Montgomery|Bernard Montgomeri]] va Sovet marshallari [[Georgiy Jukov]] va Konstantin Rokossovskiy 1945-yil 12-iyulda Brandenburg darvozasidan chiqib kelishi.]] [[Natsizm|Natsistlar]] hokimiyat tepasiga kelganlarida, ular darvozadan partiya ramzi sifatida foydalanishgan. Darvozaga [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] shikast yetmagan va 1945-yilda Pariser Platz xarobalarida saqlanib qolgan shikastlanmagan tuzilmadan biri edi (boshqasi Tasviriy sanʼat akademiyasi). Darvozaning oʻqlar va yaqin atrofdagi portlashlar sababli ustunlarida teshiklar paydo boʻlgan. Dastlabki kvadrigidan bir otning boshi saqlanib qolgan va bugungi kunda Markisches muzeyi kolleksiyasida saqlanmoqda. Berlinning hukumat okrugini saqlab qolish va ittifoqchi bombardimonchilarni chalkashtirish uchun shahar markazidan uzoqda, boshqa bir hududda Brandenburg darvozasining nusxasini qurilgan<ref name="Overy 2013">{{Kitob manbasi|last=Overy|first=Richard|title=The Bombing War, Europe 1939-45|url=https://archive.org/details/bombingwareurope0000over|date=2013|publisher=Penguin Books Ltd.|location=London|isbn=978-0-141-92782-4|edition=Kindle, 2014}}</ref>. === Sovuq urush === Germaniya taslim boʻlib, urush tugaganidan keyin Sharqiy Berlin va Gʻarbiy Berlin hukumatlari birgalikdagi saʼy-harakatlar bilan uni tikladilar. Teshiklar yamalgan, ammo koʻp yillar davomida ommaga koʻrinib turardi. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri Sovet ishgʻol zonasi va Britaniya ishgʻol zonasi bilan chegarada joylashgan edi, keyinchalik u Sharqiy va Gʻarbiy Berlin oʻrtasidagi chegaraga ham aylandi. [[Fayl:BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg/220px-BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|right|thumb| Brandenburg darvozasi 1981-yil iyul oyida Sharqiy Berlindagi Unter den Lindendan koʻrinishi]] 1961-yil 13-avgust, yakshanba kunigacha yaʼni tikanli sim bilan [[Berlin devori]] qurilgunga qadar transport vositalari va piyodalar darvoza orqali erkin harakatlana olishgan. Gʻarbiy Berlinliklar Berlin devori qurilishiga qarshi namoyish qilish uchun darvozaning gʻarbiy tomoniga toʻplanishdi, ular orasida shu kuni Gʻarbiy Germaniyada federal saylov kampaniyasidan qaytgan Gʻarbiy Berlin meri [[Willy Brandt|Villi Brandt]] ham boʻlgan. Devor toʻgʻridan-toʻgʻri yopilgan Brandenburg darvozaning gʻarbiy tomonidan oʻtdi. === 1989-yildan keyin === [[Fayl:Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg/220px-Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|thumb| 1989-yil 21-dekabrda kran [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi yaqinidagi qismini olib tashlamoqda.]] 1989-yilgi inqiloblar sodir boʻlganida va devor buzib tashlangan. Darvoza erkinlik va Berlin shahrini birlashtirish istagi ramzi edi. 1989-yil 9-noyabrda devorning qulashini nishonlash uchun minglab odamlar toʻplanishdi. 1989-yil 22-dekabrda G‘arbiy Germaniya kansleri [[Helmut Kohl|Helmut Kol]] Sharqiy Germaniya bosh vaziri Hans Modrov tomonidan kutib olingani uchun Brandenburg darvozasi chegara punkti qayta ochildi. Hudud atrofidagi devorning qolgan qismini buzish keyingi yili amalga oshirildi. 1990-yil davomida quadriga 1989-yil noyabr oyida devor qulaganidan keyin Sharqiy Germaniya hukumati tomonidan olib borilgan taʼmirlash ishlari doirasida darvozadan olib tashlandi. 1990-yil oktyabr oyida Germaniya rasman qayta birlashtirildi. Brandenburg darvozasi 2000-yil 21-dekabrda 6 million yevroga xususiy ravishda taʼmirlandi. 2002-yil 3-oktabrda keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng, Germaniya qayta birlashganining 12 yilligi munosabati bilan yana ochildi. Brandenburg darvozasi 2009-yil 9-noyabr oqshomida Berlin devori qulashining 20-yilligini nishonlash yoki „Ozodlik festivali“ning asosiy joyiga aylandi. Bayramning eng yuqori nuqtasi har birining balandligi 2,5 metr (8 fut 2 dyuym) dan ortiq boʻlgan 1000 dan ortiq rang-barang dizayndagi koʻpikli domino plitalarining shahar markazidan oʻtadigan sobiq devor yoʻnalishi boʻylab tizilishi edi.. Keyin domino „devor“ga yaqinlashib, bosqichma-bosqich qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mauerfall09.de/|sarlavha=20 Jahre Mauerfall|kirish sanasi=9 April 2009|yil=2009|nashriyot=Kulturprojekte Berlin GmbH|til=de|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2009-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/}}</ref>. Brandenburg darvozasi yana transport vositalari harakati uchun yana yopilgan va Pariser maydonining koʻp qismi keng Straße des 17 bilan birga piyodalar zonasiga aylantirildi. Darvoza gʻarbdagi Juni prospekti, shuningdek, Berlindagi yirik jamoat joylaridan biri boʻlib, u yerda milliondan ortiq odam birgalikda sahna koʻrinishlari yoki ziyofatlarni tomosha qilish, ulkan ekranlarda namoyish etilgan yirik sport tadbirlarini koʻrish yoki Yangi yil arafasida yarim tunda toʻplanishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/article112322858/Berlin-feiert-am-Brandenburger-Tor-ins-neue-Jahr-2013.html|sarlavha=Berlin feiert am Brandenburger Tor ins neue Jahr 2013 (in German)|nashriyot=Berliner Morgenpost|sana=4 March 2007}}</ref>. [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014-yilgi Jahon chempionatida]] gʻalaba qozongan [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasi]] darvozasi oldida gʻalaba mitingini oʻtkazgan. Shuningdek, u 2009-yilgi IAAF jahon chempionatida tadbirlarga mezbonlik qildi va 2018-yilgi Yevropa yengil atletika chempionatida oʻz rolini takrorladi. Bundan tashqari, Berlin marafonining odatdagi marrasi darvoza hisoblanadi. == Siyosiy tarix == [[Fayl:President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg/220px-President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|thumb| [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] 1987-yil 12-iyunda [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi qismida nutq soʻzlashi.]]   [[SSSR bayrogʻi|Sovet bayrogʻi]] 1945 yildan 1957 yilgacha darvoza tepasidagi bayroq ustunida hilpirab turgan. 1990-yilda Germaniya qayta birlashganidan beri bayroq va ustun olib tashlandi. 1953-yil Sharqiy Berlindagi tartibsizliklar paytida gʻarbiy nemislar Sovet bayrogʻini yirtib tashladilar<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220922155835/https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivsana=2022-09-22|sarlavha=Dramatic Scenes - Berlin Riots (1953)|muallif=British Pathé|sana=13 April 2014|kirish sanasi=2022-09-22}}</ref>. 1963-yilda AQSH prezidenti [[John Kennedy|Jon Kennedi]] Brandenburg darvozasiga tashrif buyurdi. Sovetlar uning Sharqiy Berlinga qarashiga yoʻl qoʻymaslik uchun katta qizil bayroqlarni osib qoʻyishdi. Oʻtgan asrning 80-yillarida Gʻarbiy Berlin meri Richard fon Vayzzeker ikki nemis davlati va ikkita Berlinning mavjudligini qoralab: „Brandenburg darvozasi yopiq ekan, Germaniya masalasi ochiq“, degan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm|sarlavha=Remarks on East-West Relations at the Brandenburg Gate in West Berlin|muallif=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|kirish sanasi=9 January 2015|arxivsana=15 November 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151115203043/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm}}</ref>. 1987-yil 12-iyunda AQSh prezidenti [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] Brandenburg darvozasi oldida Gʻarbiy Berlin aholisiga murojaat qilib, Berlin devorini buzib tashlashni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Remembering Reagan's "Tear Down This Wall" speech 25 years later |work=[[CBS News]] |url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-57450779-503544/remembering-reagans-tear-down-this-wall-speech-25-years-later/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Lessons from Reagan after "Tear down this wall" speech |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/8301-505267_162-57451211/lessons-from-reagan-after-tear-down-this-wall-speech/}}</ref>. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi]] Bosh kotibi [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovga]] murojaat qilib, Reygan shunday dedi: {{Quote|Bosh kotib Gorbachev, agar siz tinchlikni istasangiz, Sovet Ittifoqi va Sharqiy Yevropa uchun farovonlik izlasangiz, liberalizatsiyaga intilsangiz: Bu darvozaga keling! Janob Gorbachyov, bu darvozani oching! Janob Gorbachev, [[bu devorni buzib tashlang]]!}} 1989-yil 25-dekabrda, Berlin devori qulay boshlaganidan ikki oy oʻtmay, dirijyor [[Bernstayn Leonard|Leonard Bernshteyn]] Berlin filarmoniyasini oʻsha paytda yangi ochilgan Brandenburg darvozasida [[Ludwig van Beethoven|Betxovenning]] toʻqqizinchi simfoniyasi konsertini boshqardi. Simfoniyaning yakuniy xor harakati — "Quvonch ''qadasi'' "da Freyd („Quvonch“) soʻzi devorning qulashi va Germaniyaning yaqinda birlashishini nishonlash uchun ''Freyxayt'' („Ozodlik“) soʻzi bilan almashtirildi. 1990-yil 2-3-oktyabr kunlari Brandenburg darvozasida Germaniyaning birlashishi munosabati bilan rasmiy marosim boʻlib oʻtdi. 3-oktyabr kuni yarim tunda [[Germaniya bayrogʻi|Gʻarbiy Germaniyaning qora-qizil-sariq bayrogʻi]] — hozir qayta birlashgan Germaniya bayrogʻi darvoza ustida koʻtarildi. 1994-yil 12-iyulda AQSh Prezidenti [[Bill Clinton|Bill Klinton]] Brandenburg darvozasida Sovuq urushdan keyingi Yevropada tinchlik haqida gapirdi va rasmiy ravishda „Berlin ozoddir!“ dedi<ref>{{Veb manbasi|url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm|sarlavha="Berlin is free!" President Clinton Brandenburg Gate, Berlin. July 1994|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2019-12-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191218074910/https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm}}</ref>. 2009-yil 9-noyabrda kansler [[Angela Merkel]] Berlin devori qulaganining 20 yilligi munosabati bilan rossiyalik [[Mixail Gorbachyov]] va polshalik [[Lech Wałęsa|Lex Valensa]] bilan Brandenburg darvozasidan o‘tib, Sharqiy Germaniyaning sobiq yetakchisi, yaqinda qamoqdan chiqqan Egon Krenzni bilan koʻrishdi. Gorbachev xohishidan qaytmagan Krenzga ishora qildi va jilmayib qoʻydi. Gorbachyov o‘tib ketib, olomon Krenzning kimligini anglab yetgach, yig‘lab unga axlat ota boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Germany Celebrates Fall of the Berlin Wall |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029121425/http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |archive-date=29 October 2010}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Fall of the Berlin Wall [slides/captions] |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027105519/http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |archive-date=27 October 2010}}</ref>. 2011-yil 13-avgustda Germaniyada Berlin devori qurilishi boshlangan kunning 50 yilligi nishonlandi. „Xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga bunday adolatsizlik boshqa hech qachon takrorlanmasligini taʼminlash uchun erkinlik va demokratiyani himoya qilish haqida eslatma sifatida yetkazish bizning umumiy mas’uliyatimizdir“, dedi Berlin meri [[Klaus Wowereit|Klaus Voverayt]]. Xotirada Germaniyaning kommunistik sharqiy qismida devor ortida oʻsgan Germaniya kansleri Angela Merkel ham ishtirok etdi. Germaniya prezidenti Kristian Vulf qo‘shimcha qildi: „Bu yana bir bor namoyon bo‘ldi: Ozodlik oxir-oqibat yengilmas. Hech bir devor erkinlik istagiga bardosh bera olmaydi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany marks 50th anniversary of Berlin Wall |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/8699626/Germany-marks-50th-anniversary-of-Berlin-Wall.html |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany Marks Construction of the Berlin Wall |work=Fox News |agency=Associated Press |url=http://www.foxnews.com/world/2011/08/13/germany-marks-construction-berlin-wall-1271894147/ |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivurl=https://archive.today/20130125070351/http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivsana=25 January 2013|sarlavha=Reflecting on the Berlin Wall, 50 Years After Its Construction|nashriyot=History.com|sana=11 August 2011|kirish sanasi=13 August 2011}}</ref>. 2013-yil 19-iyun kuni AQSh Prezidenti [[Barack Obama|Barak Obama]] darvoza oldida yadroviy qurollarni qisqartirish va yaqinda oshkor qilingan AQShning internet-kuzatuv faoliyati haqida gapirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Dan |last2=Connolly |first2=Kate |date=19 June 2013 |title=Obama calls for reduction in nuclear arms in broad-brush Berlin speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/19/obama-berlin-speech-nuclear-arms}}</ref>. 2015-yilning 5-yanvariga o‘tar kechasi o‘ta o‘ngchi islomga qarshi Pegida guruhi o‘tkazgan namoyishga norozilik sifatida darvoza butunlay yopildi<ref>[[Tagesspiegel]]: [http://www.tagesspiegel.de/berlin/polizei-justiz/berliner-pegida-protestiert-in-mitte-baergida-und-gegendemonstrationen-beendet/11186364.html Bärgida und Gegendemonstration beendet (in German)], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>[[Rundfunk Berlin-Brandenburg|RBB]]: [https://web.archive.org/web/20150513033536/http://www.rbb-online.de/politik/beitrag/2015/01/bergida-pegida-berlin-brandenburger-tor-gegendemo.html Licht aus am Brandenburger Tor (in German)] „Lights off at Brandenburg Gate“, 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>Storify: [https://storify.com/reportedly/anti-islamization-rally-in-germany-met-with-countr Anti-islamization rally in Germany met with countrywide protests], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref>. 2017-yil aprel oyida Die Zeit 2017-yildagi [[Sankt-Peterburg]] metrosida portlash sodir boʻlganidan keyin darvoza rus ranglarida yoritilmaganini taʼkidladi. Darvoza avvalroq Quddus va Orlandodagi hujumlardan keyin yoritilgan edi. Berlin Senati faqat Berlin bilan maxsus aloqasi boʻlgan sherik shaharlar va shaharlardagi tadbirlar uchun darvozani yoritishga ruxsat berganini taʼkidladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2017-04/berlin-brandenburger-tor-anschlag-st-petersburg-farben-russland|sarlavha=Berlin: Für St. Petersburg leuchtet das Brandenburger Tor nicht}}</ref>. 2022-yil fevral oyida [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytida darvoza [[Ukraina bayrog'i]] ranglari bilan yoritildi. Ukraina mustaqilligining 31 yilligi munosabati bilan darvoza oldida ham sham yoqildi<ref name="EuNe2022">{{Veb manbasi|url=https://www.euronews.com/2022/08/25/in-pictures-europe-celebrates-ukraine-independence-day|sarlavha=In pictures: Europe celebrates Ukraine Independence Day|muallif=Askew|ism=Joshua|nashriyot=[[euronews]]|sana=August 2, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref><ref name="DS2022">{{Veb manbasi|url=https://www.dailysabah.com/gallery/world-marks-ukraines-independence-day-amid-war/images|sarlavha=World marks Ukraine's Independence Day amid war|nashriyot=Daily Sabah|sana=August 25, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref>. == Galereya == [[Fayl:BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg/600px-BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|center|thumb|600x600px| Darvoza 2014-yil kunduzi]] [[Fayl:Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg/600px-Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|center|thumb|600x600px| Yarim tunda darvoza. 2014-yil]] <gallery mode="packed" heights="160"> File:Charles_Meynier_-_Entrée_de_Napoléon_à_Berlin._27_octobre_1806.jpg|[[Napoleon Bonapart|Napoleon]] Yena-Auerstedt jangidan keyin (1806) Brandenburg darvozasidan oʻtishi. 1810-yilda [[Charlz Meynier]] tomonidan chizilgan. File:Bundesarchiv Bild 102-05818, Berlin, Brandenburger Tor in nächtlicher Beleuchtung.jpg|Darvoza 1928-yilda. File:BASA-237K-1-351-86-Brandenburg column and Parisian place.jpg|Darvoza 1928-yillarda. File:SFP 186 - Brandenburger Tor.ogv|Darvoza 1945-yilda [[Ikkinchi jahon urushi] tugaganidan keyin. File:Brandenburg gate 1982.jpg|Brandenburg darvozasi 1982-yilda. File:People observing the Brandenburg Gate from the East Berlin side, 1984.jpg|1984-yilda Sharqiy Berlinliklar va boshqalarni faqat shu masofadan koʻrishlari mumkin boʻlgan Darvozadan uzoqroq tutishdi. File:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Brandenburg darvozasi oldidagi Berlin devori, [[Berlin devorining qulashi|1989 yilda]] File:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|Pariser Platz bilan darvoza File:View from Reichstag to Brandenburg Gate and US Embassy.JPG|Brandenburg darvozasi [[Reyxstag binosi]]ning tom tepasidan koʻrinib turibdi, fonda [[Amerika Qo'shma Shtatlari elchixonasi, Berlin|Amerika Qoʻshma Shtatlari elchixonasi]] File:Quadriga.jpg|[[Potsdamer Platz]] osmonoʻpar binolari bilan [[quadriga]] File:Atardeceres.JPG|Quyosh botishidagi qorongʻu siluet taassurotlari. 2010-yil File:Brandenburg Gate in French flag colours after Paris attack (23028317551).jpg|Darvoza [[2015-yil]] noyabrdagi Parij hujumlaridan keyin [[Fransiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan. File:Brandenburg Gate lit up in Belgian flag colors to show solidarity.jpg|Darvoza [[Belgiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan, [[2016-yil Bryusseldagi portlashlardan]] File:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Kechasi kvadriga File:Ukraine solidarity protest Berlin Pariser Platz with lighted Brandenburg Gate 2022-02-24 07.jpg|Darvoza [[Ukraina bayrog‘i|Ukraina bayrog‘i]] ranglarida [[2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga]] qarshi birdamlik namoyishi chog‘ida yonib turdi. </gallery> == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.brandenburg-gate.de/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201201121648/http://www.brandenburg-gate.de/ |date=2020-12-01 }} * [https://brandenburger-tor-berlin.de/ Brandenburg darvozasidagi voqealar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190724065926/https://brandenburger-tor-berlin.de/ |date=2019-07-24 }} [[Turkum:Binolar]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Turizm]] [[Turkum:Germaniya tarixi]] [[Turkum:Germaniyada turizm]] [[Turkum:Berlindagi diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Berlindagi darvozalar]] r6tuqbsdjz9s6cu2iymobj4m2xn2rfh 6271484 6271483 2026-09-16T04:42:55Z Sherzod11W 273619 6271484 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | name = Brandenburg darvozasi | native_name = Brandenburger Tor | image = Brandenburger Tor abends.jpg | caption = Brandenburg darvozasi,<br />sharqiy tarafdagi [[Pariser maydoni]]dan ko'rinishi | location = [[Berlin]], [[Germaniya]] | coordinates = | start_date = 1788 | completion_date = 1791 | inauguration_date = | architect = [[Carl Gotthard Langhans]] | building_type = Shahar darvozasi | architectural_style = [[Neoclassical architecture|Neoklassik]] | structural_system = | height = | other_dimensions = | mapframe-zoom = 16 }} '''Brandenburg darvozasi''' ({{Lang-de|Brandenburger Tor}}) – [[Berlin|Berlindagi]] XVIII asrga oid [[Neoklassik arxitektura|neoklassik]] yodgorlik boʻlib, [[Prussiya]] qiroli Fridrix William II buyrugʻi bilan Gollandiyadagi xalq gʻalayonlarini bostirish orqali orangistlar hokimiyatini tiklaganidan keyin qurilgan<ref>[http://www.tagesspiegel.de/kultur/friedens-statt-triumph-symbol-das-brandenburger-tor-und-sein-geheimnis/10858278.html Das Brandenburger Tor und sein Geheimnis], ''Der Tagesspiegel''</ref>. Germaniyaning eng mashhur diqqatga sazovor joylaridan biri, u Berlindan [[Brandenburg an der Havel|Brandenburg an-der-Gavel]] shahrigacha boʻlgan yoʻlning boshlanishini belgilab qoʻygan sobiq shahar darvozasi oʻrnida qurilgan. Ilgari u Brandenburg Margraviate markazi boʻlgan. Mitte ichida Berlin shahar markazining gʻarbiy qismida, Unter den Linden va Ebertstraße tutashuvda, Pariser Platz’dan gʻarbda joylashgan. Shimoldan bir blokda Germaniya parlamenti (''[[Bundestag gfr parlamentidagi quyi palata|Bundestag]]'') joylashgan Reyxstag binosi joylashgan. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri [[Prussiya]] monarxlarining qirollik shahar saroyiga olib boradigan [[Joʻka|joʻka]] daraxtlari bulvari boʻlgan Unter den Lindenga monumental kirish joyidir. Brandenburg darvozasi butun tarixi davomida koʻpincha yirik tarixiy voqealar uchun markaz boʻlgan va bugungi kunda nafaqat Germaniya va Yevropaning shov-shuvli tarixi, balki Yevropa birligi va tinchligining ramzi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Brandenburg Gate|url=https://www.berlin.de/en/attractions-and-sights/3560266-3104052-brandenburg-gate.en.html|kirish sanasi=3 August 2021|ish=berlin.de|til=en}}</ref>. == Tarixi == === Dizayni va qurilishi === [[Fayl:Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/9c/Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg/220px-Das_Brandenburger_Tor-GDR-65-7-1.jpg|thumb| Neoklassik rekonstruksiya qilinishidan 30 yil oldin. 1764-yilgi gravyurada asl ''Brandenburg darvozasi.'']] Frederik William (1688) davrida, [[Oʻttiz yillik urush|Oʻttiz yillik urushdan]] koʻp oʻtmay, deyarli darvoza qurilishidan bir asr oldin, Berlin bir necha nomli darvozalari boʻlgan yulduz qal’asi ichida devor bilan oʻralgan kichik shahar boʻlgan: Spandauer Tor, Sankt-Jorgen Tor, Stralower Tor, Cöpenicker Tor, Neues Tor va [[Leipzig|Leyptsiger]] Tor darvozalari boʻlgan. Nisbiy tinchlik, diniy bagʻrikenglik siyosati va [[Prussiya qirolligi|Prussiya qirolligining]] poytaxti maqomi shaharning oʻsishiga yordam berdi. [[Fayl:Karte_berlin_akzisemauer.png|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a0/Karte_berlin_akzisemauer.png/220px-Karte_berlin_akzisemauer.png|left|thumb| Berlin bojxona devori oʻn sakkizta eshiklari bilan]] Brandenburg darvozasi eski Berlin qal’asining bir qismi emas, balki Berlin bojxona devori ichidagi oʻn sakkiz eshikdan biri boʻlgan ({{Lang-de|[[:de:Akzisemauer|Akzisemauer]]}}). Brandenburg darvozasi 1730-yillarda qurilgan, shu jumladan eski istehkomlangan shahar va uning oʻsha paytdagi koʻplab chekka hududlarini bir-biriga bogʻlagan. Yangi darvoza Prussiyalik Fridrix William II tomonidan tinchlikni ulugʻlash maqsadida qurilgan. Dastlab Tinchlik darvozasi (nemischa: ''Friedenstor'') deb nomlangan<ref name="DenkmalBT">{{Veb manbasi|sarlavha=Denkmale in Berlin. Brandenburger Tor|url=http://www.stadtentwicklung.berlin.de/cgi-bin/hidaweb/getdoc.pl?DOK_TPL=lda_doc.tpl&KEY=obj%2009065019|nashriyot=Senatsverwaltung für Stadtentwicklung und Umwelt, Berlin|kirish sanasi=5 August 2013}}</ref>. U binolar boʻyicha inspektor Karl Gotthard Langhans tomonidan ishlab chiqilgan. 1788- va 1791-yillar orasida qurilgan boʻlib, Bojxona devoridagi asl darvoza yonbagʻirida joylashgan oldingi oddiy qoʻriqxonalar oʻrniga qurilgan. Darvoza oʻn ikkita Dor ustunidan iborat boʻlib, har tomondan oltitadan oʻtish yoʻli joylashgan. Fuqarolarga dastlab har ikki tomonda faqat eng tashqi ikkitadan foydalanishga ruxsat berilgan. Uning dizayni Gretsiyaning [[Afina (shahar)|Afina shahridagi]] [[Akropol|Akropolga]] kirish eshigi boʻlgan Propylaeaga asoslangan va Berlinning meʼmoriy [[klassitsizm]] tarixiga mos keladi (birinchi navbatda, [[barokko]], keyin [[Palladian meʼmorchilik uslubi|neo-Palladian]] uslubida yaratilgan)<ref>[[Graham Ward (theologian)|Ward, Graham]], „The Making of the Modern Metropolis“ in ''The Oxford Handbook of Theology and Modern European Thought'', p. 68. Oxford University Press, 2013.</ref>. Darvoza tepasida Iogann Gotfrid Schadowning ''quadriga'' haykali — Rim gʻalaba maʼbudasi [[Viktoriya (maʼbuda)|Viktoriya]] tomonidan boshqariladigan toʻrtta ot tortgan aravalar tasviri bor. === XIX asr va XX asr boshlari === Brandenburg darvozasi Germaniya tarixida turli siyosiy rollarni oʻynagan. 1806-yilda Prussiyaning Yena-Auerstedt jangidagi mag‘lubiyatidan so‘ng Napoleon birinchi bo‘lib Brandenburg darvozasidan zafarli yurish uchun foydalangan <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11|sarlavha=Deutsches Historisches Museum|nashriyot=Dhm.de|kirish sanasi=25 April 2014|arxivsana=24 June 2013|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130624043216/http://www.dhm.de/ausstellungen/staendige-ausstellung/1789-1871/objekt_en.html#objekt11}}</ref> va uning kvadrigasini Parijga olib ketgan<ref name="world and its people">{{Kitob manbasi|last=Dunton|first=Larkin|title=The World and Its People|publisher=Silver, Burdett|year=1742|page=188}}</ref>. 1814-yilda Napoleon magʻlubiyatga uchragach va general Ernst fon Pfuel tomonidan Prussiya Parijni bosib olgandan soʻng, kvadriga Berlinga qaytarildi<ref>{{Kitob manbasi|last=Sullivan|first=Paul|chapterurl=https://books.google.com/books?id=6LnSCgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA72|title=Pocket Rough Guide Berlin|chapter=Brandenburg Gate|location=London|publisher=[[Penguin Random House]]|year=2016|page=72|isbn=9780241254622|accessdate=9 May 2016}}</ref>. Endi u Karl Fridrix Shinkel tomonidan Brandenburg darvozasining Prussiya zafar archasi sifatidagi yangi roli uchun qayta ishlov berildi. Maʼbuda Viktoriya eman barglari gulchambari bilan nayzasida Prussiya burguti va Temir xoch bilan tasvirlangan<ref name="DenkmalBT"/>. [[Fayl:Puerta_de_Brandeburgo,_Berlín,_Alemania,_2016-04-21,_DD_49-51_HDR.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg/220px-Puerta_de_Brandeburgo%2C_Berl%C3%ADn%2C_Alemania%2C_2016-04-21 %2C_DD_49-51_HDR.jpg|thumb| Kechasi Brandenburg darvozasidagi Quadriganing koʻrinishi. ]] [[Fayl:Allers_Spree_Berlin_(Brandenburger_Tor).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg/220px-Allers_Spree_Berlin_%28Brandenburger_Tor%29.jpg|thumb| 1889-yilda Brandenburg darvozasining atrofi, Kristian Vilgelm Allers tomonidan chizilgan sur’at.]] Kvadriga 1793-yilda sharqqa qaragan holatda oʻrnatilgan. 1814-yildan 1919-yilgacha faqat qirollik oilasi<ref name="world and its people"/> hamda Pfuel oilasi aʼzolarining markaziy ark yoʻlidan oʻtishiga ruxsat berilgan<ref name="Google Books 2016">{{Kitob manbasi|title=Berlin Feuerland|date=28 July 2016|isbn=9783641125110|url=https://books.google.com/books?id=foq7BQAAQBAJ&q=von+pfuel+quadriga&pg=PT104|language=de|accessdate=10 August 2016|last=Müller|first=Titus}}</ref><ref name="DW.COM 2016">{{Veb manbasi|sarlavha=225 Jahre Brandenburger Tor|ish=DW.COM|sana=4 August 2016|url=http://www.dw.com/de/225-jahre-brandenburger-tor/a-19443479|kirish sanasi=10 August 2016}}</ref>. Kayzer bu sharafni Pfuel oilasi bilan baham koʻrishining sababi quadriganing darvoza tepasiga qaytarishini nazorat qilgan Ernst fon Pfuelga minnatdorchilik sifatida berilgan<ref>{{Kitob manbasi|last=Dedio|first=Florian|url=https://books.google.com/books?id=aVyEAgAAQBAJ&q=brandenburg+gate+von+pfuel&pg=PA50|title=The Great War Diaries: Breathtaking Colour Photographs from a World Torn Apart|chapter=[[Berlin]], Germany, before the war|location=[[London]]|publisher=[[BBC Books]], [[Penguin Random House]]|year=2013|page=50|isbn=9781448141678|accessdate=6 May 2016}}</ref>. Bundan tashqari, markaziy ark yoʻlidan elchilar ham bir martalik [[Diplomatik yozishma|diplomatik yozishmalarni]] kengashga topshirishlari munosabati bilan foydalanishgan. [[Fayl:Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320,_Berlin,_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f9/Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg/220px-Bundesarchiv_B_145_Bild-P054320%2C_Berlin%2C_Brandenburger_Tor_und_Pariser_Platz.jpg|right|thumb| Pariser Platz tomonidan koʻrinishi. 1945-yil iyun. ]] [[Fayl:Allies_at_the_Brandenburg_Gate,_1945.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/07/Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg/220px-Allies_at_the_Brandenburg_Gate%2C_1945.jpg|right|thumb| [[Bernard Montgomery|Bernard Montgomeri]] va Sovet marshallari [[Georgiy Jukov]] va Konstantin Rokossovskiy 1945-yil 12-iyulda Brandenburg darvozasidan chiqib kelishi.]] [[Natsizm|Natsistlar]] hokimiyat tepasiga kelganlarida, ular darvozadan partiya ramzi sifatida foydalanishgan. Darvozaga [[Ikkinchi jahon urushi|Ikkinchi Jahon urushida]] shikast yetmagan va 1945-yilda Pariser Platz xarobalarida saqlanib qolgan shikastlanmagan tuzilmadan biri edi (boshqasi Tasviriy sanʼat akademiyasi). Darvozaning oʻqlar va yaqin atrofdagi portlashlar sababli ustunlarida teshiklar paydo boʻlgan. Dastlabki kvadrigidan bir otning boshi saqlanib qolgan va bugungi kunda Markisches muzeyi kolleksiyasida saqlanmoqda. Berlinning hukumat okrugini saqlab qolish va ittifoqchi bombardimonchilarni chalkashtirish uchun shahar markazidan uzoqda, boshqa bir hududda Brandenburg darvozasining nusxasini qurilgan<ref name="Overy 2013">{{Kitob manbasi|last=Overy|first=Richard|title=The Bombing War, Europe 1939-45|url=https://archive.org/details/bombingwareurope0000over|date=2013|publisher=Penguin Books Ltd.|location=London|isbn=978-0-141-92782-4|edition=Kindle, 2014}}</ref>. === Sovuq urush === Germaniya taslim boʻlib, urush tugaganidan keyin Sharqiy Berlin va Gʻarbiy Berlin hukumatlari birgalikdagi saʼy-harakatlar bilan uni tikladilar. Teshiklar yamalgan, ammo koʻp yillar davomida ommaga koʻrinib turardi. Darvoza toʻgʻridan-toʻgʻri Sovet ishgʻol zonasi va Britaniya ishgʻol zonasi bilan chegarada joylashgan edi, keyinchalik u Sharqiy va Gʻarbiy Berlin oʻrtasidagi chegaraga ham aylandi. [[Fayl:BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg/220px-BrandenburgGateFromEastBerlin1981.jpg|right|thumb| Brandenburg darvozasi 1981-yil iyul oyida Sharqiy Berlindagi Unter den Lindendan koʻrinishi]] 1961-yil 13-avgust, yakshanba kunigacha yaʼni tikanli sim bilan [[Berlin devori]] qurilgunga qadar transport vositalari va piyodalar darvoza orqali erkin harakatlana olishgan. Gʻarbiy Berlinliklar Berlin devori qurilishiga qarshi namoyish qilish uchun darvozaning gʻarbiy tomoniga toʻplanishdi, ular orasida shu kuni Gʻarbiy Germaniyada federal saylov kampaniyasidan qaytgan Gʻarbiy Berlin meri [[Willy Brandt|Villi Brandt]] ham boʻlgan. Devor toʻgʻridan-toʻgʻri yopilgan Brandenburg darvozaning gʻarbiy tomonidan oʻtdi. === 1989-yildan keyin === [[Fayl:Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d4/Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg/220px-Crane_removed_part_of_Wall_Brandenburg_Gate.jpg|thumb| 1989-yil 21-dekabrda kran [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi yaqinidagi qismini olib tashlamoqda.]] 1989-yilgi inqiloblar sodir boʻlganida va devor buzib tashlangan. Darvoza erkinlik va Berlin shahrini birlashtirish istagi ramzi edi. 1989-yil 9-noyabrda devorning qulashini nishonlash uchun minglab odamlar toʻplanishdi. 1989-yil 22-dekabrda G‘arbiy Germaniya kansleri [[Helmut Kohl|Helmut Kol]] Sharqiy Germaniya bosh vaziri Hans Modrov tomonidan kutib olingani uchun Brandenburg darvozasi chegara punkti qayta ochildi. Hudud atrofidagi devorning qolgan qismini buzish keyingi yili amalga oshirildi. 1990-yil davomida quadriga 1989-yil noyabr oyida devor qulaganidan keyin Sharqiy Germaniya hukumati tomonidan olib borilgan taʼmirlash ishlari doirasida darvozadan olib tashlandi. 1990-yil oktyabr oyida Germaniya rasman qayta birlashtirildi. Brandenburg darvozasi 2000-yil 21-dekabrda 6 million yevroga xususiy ravishda taʼmirlandi. 2002-yil 3-oktabrda keng ko‘lamli rekonstruksiyadan so‘ng, Germaniya qayta birlashganining 12 yilligi munosabati bilan yana ochildi. Brandenburg darvozasi 2009-yil 9-noyabr oqshomida Berlin devori qulashining 20-yilligini nishonlash yoki „Ozodlik festivali“ning asosiy joyiga aylandi. Bayramning eng yuqori nuqtasi har birining balandligi 2,5 metr (8 fut 2 dyuym) dan ortiq boʻlgan 1000 dan ortiq rang-barang dizayndagi koʻpikli domino plitalarining shahar markazidan oʻtadigan sobiq devor yoʻnalishi boʻylab tizilishi edi.. Keyin domino „devor“ga yaqinlashib, bosqichma-bosqich qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mauerfall09.de/|sarlavha=20 Jahre Mauerfall|kirish sanasi=9 April 2009|yil=2009|nashriyot=Kulturprojekte Berlin GmbH|til=de|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2009-04-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20090415161657/http://www.mauerfall09.de/}}</ref>. Brandenburg darvozasi yana transport vositalari harakati uchun yana yopilgan va Pariser maydonining koʻp qismi keng Straße des 17 bilan birga piyodalar zonasiga aylantirildi. Darvoza gʻarbdagi Juni prospekti, shuningdek, Berlindagi yirik jamoat joylaridan biri boʻlib, u yerda milliondan ortiq odam birgalikda sahna koʻrinishlari yoki ziyofatlarni tomosha qilish, ulkan ekranlarda namoyish etilgan yirik sport tadbirlarini koʻrish yoki Yangi yil arafasida yarim tunda toʻplanishi mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.morgenpost.de/berlin-aktuell/article112322858/Berlin-feiert-am-Brandenburger-Tor-ins-neue-Jahr-2013.html|sarlavha=Berlin feiert am Brandenburger Tor ins neue Jahr 2013 (in German)|nashriyot=Berliner Morgenpost|sana=4 March 2007}}</ref>. [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014-yilgi Jahon chempionatida]] gʻalaba qozongan [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya terma jamoasi]] darvozasi oldida gʻalaba mitingini oʻtkazgan. Shuningdek, u 2009-yilgi IAAF jahon chempionatida tadbirlarga mezbonlik qildi va 2018-yilgi Yevropa yengil atletika chempionatida oʻz rolini takrorladi. Bundan tashqari, Berlin marafonining odatdagi marrasi darvoza hisoblanadi. == Siyosiy tarix == [[Fayl:President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/63/President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg/220px-President Ronald Reagan Making His Berlin Wall Speech at Brandenburg Gate West Berlin - DPLA - e5f32e4ef48546eeda83f863a08fef32.jpg|thumb| [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] 1987-yil 12-iyunda [[Berlin devori|Berlin devorining]] Brandenburg darvozasi qismida nutq soʻzlashi.]]   [[SSSR bayrogʻi|Sovet bayrogʻi]] 1945 yildan 1957 yilgacha darvoza tepasidagi bayroq ustunida hilpirab turgan. 1990-yilda Germaniya qayta birlashganidan beri bayroq va ustun olib tashlandi. 1953-yil Sharqiy Berlindagi tartibsizliklar paytida gʻarbiy nemislar Sovet bayrogʻini yirtib tashladilar<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220922155835/https://www.youtube.com/watch?v=vMzcpPMRHe8|arxivsana=2022-09-22|sarlavha=Dramatic Scenes - Berlin Riots (1953)|muallif=British Pathé|sana=13 April 2014|kirish sanasi=2022-09-22}}</ref>. 1963-yilda AQSH prezidenti [[John Kennedy|Jon Kennedi]] Brandenburg darvozasiga tashrif buyurdi. Sovetlar uning Sharqiy Berlinga qarashiga yoʻl qoʻymaslik uchun katta qizil bayroqlarni osib qoʻyishdi. Oʻtgan asrning 80-yillarida Gʻarbiy Berlin meri Richard fon Vayzzeker ikki nemis davlati va ikkita Berlinning mavjudligini qoralab: „Brandenburg darvozasi yopiq ekan, Germaniya masalasi ochiq“, degan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm|sarlavha=Remarks on East-West Relations at the Brandenburg Gate in West Berlin|muallif=<!--Staff writer(s); no by-line.-->|kirish sanasi=9 January 2015|arxivsana=15 November 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151115203043/http://www.reagan.utexas.edu/archives/speeches/1987/061287d.htm}}</ref>. 1987-yil 12-iyunda AQSh prezidenti [[Ronald Reagan|Ronald Reygan]] Brandenburg darvozasi oldida Gʻarbiy Berlin aholisiga murojaat qilib, Berlin devorini buzib tashlashni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Remembering Reagan's "Tear Down This Wall" speech 25 years later |work=[[CBS News]] |url=http://www.cbsnews.com/8301-503544_162-57450779-503544/remembering-reagans-tear-down-this-wall-speech-25-years-later/}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 June 2012 |title=Lessons from Reagan after "Tear down this wall" speech |work=CBS News |url=http://www.cbsnews.com/8301-505267_162-57451211/lessons-from-reagan-after-tear-down-this-wall-speech/}}</ref>. [[Sovet Ittifoqi Kommunistik partiyasi]] Bosh kotibi [[Mixail Gorbachyov|Mixail Gorbachyovga]] murojaat qilib, Reygan shunday dedi: {{Quote|Bosh kotib Gorbachev, agar siz tinchlikni istasangiz, Sovet Ittifoqi va Sharqiy Yevropa uchun farovonlik izlasangiz, liberalizatsiyaga intilsangiz: Bu darvozaga keling! Janob Gorbachyov, bu darvozani oching! Janob Gorbachev, [[bu devorni buzib tashlang]]!}} 1989-yil 25-dekabrda, Berlin devori qulay boshlaganidan ikki oy oʻtmay, dirijyor [[Bernstayn Leonard|Leonard Bernshteyn]] Berlin filarmoniyasini oʻsha paytda yangi ochilgan Brandenburg darvozasida [[Ludwig van Beethoven|Betxovenning]] toʻqqizinchi simfoniyasi konsertini boshqardi. Simfoniyaning yakuniy xor harakati — "Quvonch ''qadasi'' "da Freyd („Quvonch“) soʻzi devorning qulashi va Germaniyaning yaqinda birlashishini nishonlash uchun ''Freyxayt'' („Ozodlik“) soʻzi bilan almashtirildi. 1990-yil 2-3-oktyabr kunlari Brandenburg darvozasida Germaniyaning birlashishi munosabati bilan rasmiy marosim boʻlib oʻtdi. 3-oktyabr kuni yarim tunda [[Germaniya bayrogʻi|Gʻarbiy Germaniyaning qora-qizil-sariq bayrogʻi]] — hozir qayta birlashgan Germaniya bayrogʻi darvoza ustida koʻtarildi. 1994-yil 12-iyulda AQSh Prezidenti [[Bill Clinton|Bill Klinton]] Brandenburg darvozasida Sovuq urushdan keyingi Yevropada tinchlik haqida gapirdi va rasmiy ravishda „Berlin ozoddir!“ dedi<ref>{{Veb manbasi|url=https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm|sarlavha="Berlin is free!" President Clinton Brandenburg Gate, Berlin. July 1994|qaralgan sana=2022-09-22|arxivsana=2019-12-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191218074910/https://usa.usembassy.de/etexts/ga6-940712.htm}}</ref>. 2009-yil 9-noyabrda kansler [[Angela Merkel]] Berlin devori qulaganining 20 yilligi munosabati bilan rossiyalik [[Mixail Gorbachyov]] va polshalik [[Lech Wałęsa|Lex Valensa]] bilan Brandenburg darvozasidan o‘tib, Sharqiy Germaniyaning sobiq yetakchisi, yaqinda qamoqdan chiqqan Egon Krenzni bilan koʻrishdi. Gorbachev xohishidan qaytmagan Krenzga ishora qildi va jilmayib qoʻydi. Gorbachyov o‘tib ketib, olomon Krenzning kimligini anglab yetgach, yig‘lab unga axlat ota boshladilar<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Germany Celebrates Fall of the Berlin Wall |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101029121425/http://www.foxnews.com/world/2009/11/09/germany-celebrates-fall-berlin-wall/ |archive-date=29 October 2010}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 2009 |title=Fall of the Berlin Wall [slides/captions] |work=FoxNews |url=http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |url-status=dead |access-date=31 August 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101027105519/http://www.foxnews.com/slideshow/world/2009/11/09/fall-berlin-wall#slide=28 |archive-date=27 October 2010}}</ref>. 2011-yil 13-avgustda Germaniyada Berlin devori qurilishi boshlangan kunning 50 yilligi nishonlandi. „Xotirani saqlab qolish va kelgusi avlodlarga bunday adolatsizlik boshqa hech qachon takrorlanmasligini taʼminlash uchun erkinlik va demokratiyani himoya qilish haqida eslatma sifatida yetkazish bizning umumiy mas’uliyatimizdir“, dedi Berlin meri [[Klaus Wowereit|Klaus Voverayt]]. Xotirada Germaniyaning kommunistik sharqiy qismida devor ortida oʻsgan Germaniya kansleri Angela Merkel ham ishtirok etdi. Germaniya prezidenti Kristian Vulf qo‘shimcha qildi: „Bu yana bir bor namoyon bo‘ldi: Ozodlik oxir-oqibat yengilmas. Hech bir devor erkinlik istagiga bardosh bera olmaydi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany marks 50th anniversary of Berlin Wall |work=The Daily Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/germany/8699626/Germany-marks-50th-anniversary-of-Berlin-Wall.html |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13 August 2011 |title=Germany Marks Construction of the Berlin Wall |work=Fox News |agency=Associated Press |url=http://www.foxnews.com/world/2011/08/13/germany-marks-construction-berlin-wall-1271894147/ |access-date=13 August 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivurl=https://archive.today/20130125070351/http://www.history.com/news/2011/08/11/reflecting-on-the-berlin-wall-50-years-after-its-construction/|arxivsana=25 January 2013|sarlavha=Reflecting on the Berlin Wall, 50 Years After Its Construction|nashriyot=History.com|sana=11 August 2011|kirish sanasi=13 August 2011}}</ref>. 2013-yil 19-iyun kuni AQSh Prezidenti [[Barack Obama|Barak Obama]] darvoza oldida yadroviy qurollarni qisqartirish va yaqinda oshkor qilingan AQShning internet-kuzatuv faoliyati haqida gapirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Roberts |first=Dan |last2=Connolly |first2=Kate |date=19 June 2013 |title=Obama calls for reduction in nuclear arms in broad-brush Berlin speech |work=The Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/world/2013/jun/19/obama-berlin-speech-nuclear-arms}}</ref>. 2015-yilning 5-yanvariga o‘tar kechasi o‘ta o‘ngchi islomga qarshi Pegida guruhi o‘tkazgan namoyishga norozilik sifatida darvoza butunlay yopildi<ref>[[Tagesspiegel]]: [http://www.tagesspiegel.de/berlin/polizei-justiz/berliner-pegida-protestiert-in-mitte-baergida-und-gegendemonstrationen-beendet/11186364.html Bärgida und Gegendemonstration beendet (in German)], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>[[Rundfunk Berlin-Brandenburg|RBB]]: [https://web.archive.org/web/20150513033536/http://www.rbb-online.de/politik/beitrag/2015/01/bergida-pegida-berlin-brandenburger-tor-gegendemo.html Licht aus am Brandenburger Tor (in German)] „Lights off at Brandenburg Gate“, 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref><ref>Storify: [https://storify.com/reportedly/anti-islamization-rally-in-germany-met-with-countr Anti-islamization rally in Germany met with countrywide protests], 5 January 2015, retrieved 20 November 2015</ref>. 2017-yil aprel oyida Die Zeit 2017-yildagi [[Sankt-Peterburg]] metrosida portlash sodir boʻlganidan keyin darvoza rus ranglarida yoritilmaganini taʼkidladi. Darvoza avvalroq Quddus va Orlandodagi hujumlardan keyin yoritilgan edi. Berlin Senati faqat Berlin bilan maxsus aloqasi boʻlgan sherik shaharlar va shaharlardagi tadbirlar uchun darvozani yoritishga ruxsat berganini taʼkidladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.zeit.de/gesellschaft/zeitgeschehen/2017-04/berlin-brandenburger-tor-anschlag-st-petersburg-farben-russland|sarlavha=Berlin: Für St. Petersburg leuchtet das Brandenburger Tor nicht}}</ref>. 2022-yil fevral oyida [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishi]] paytida darvoza [[Ukraina bayrog'i]] ranglari bilan yoritildi. Ukraina mustaqilligining 31 yilligi munosabati bilan darvoza oldida ham sham yoqildi<ref name="EuNe2022">{{Veb manbasi|url=https://www.euronews.com/2022/08/25/in-pictures-europe-celebrates-ukraine-independence-day|sarlavha=In pictures: Europe celebrates Ukraine Independence Day|muallif=Askew|ism=Joshua|nashriyot=[[euronews]]|sana=August 2, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref><ref name="DS2022">{{Veb manbasi|url=https://www.dailysabah.com/gallery/world-marks-ukraines-independence-day-amid-war/images|sarlavha=World marks Ukraine's Independence Day amid war|nashriyot=Daily Sabah|sana=August 25, 2022|kirish sanasi=September 12, 2022}}</ref>. == Galereya == [[Fayl:BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg/600px-BrandenburgTor_in_early_morning_light.jpg|center|thumb|600x600px| Darvoza 2014-yil kunduzi]] [[Fayl:Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b3/Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg/600px-Brandenburg_Tor_at_midnight.jpg|center|thumb|600x600px| Yarim tunda darvoza. 2014-yil]] <gallery mode="packed" heights="160"> File:Charles_Meynier_-_Entrée_de_Napoléon_à_Berlin._27_octobre_1806.jpg|[[Napoleon Bonapart|Napoleon]] Yena-Auerstedt jangidan keyin (1806) Brandenburg darvozasidan oʻtishi. 1810-yilda [[Charlz Meynier]] tomonidan chizilgan. File:Bundesarchiv Bild 102-05818, Berlin, Brandenburger Tor in nächtlicher Beleuchtung.jpg|Darvoza 1928-yilda. File:BASA-237K-1-351-86-Brandenburg column and Parisian place.jpg|Darvoza 1928-yillarda. File:SFP 186 - Brandenburger Tor.ogv|Darvoza 1945-yilda [[Ikkinchi jahon urushi] tugaganidan keyin. File:Brandenburg gate 1982.jpg|Brandenburg darvozasi 1982-yilda. File:People observing the Brandenburg Gate from the East Berlin side, 1984.jpg|1984-yilda Sharqiy Berlinliklar va boshqalarni faqat shu masofadan koʻrishlari mumkin boʻlgan Darvozadan uzoqroq tutishdi. File:West and East Germans at the Brandenburg Gate in 1989.jpg|Brandenburg darvozasi oldidagi Berlin devori, [[Berlin devorining qulashi|1989 yilda]] File:2005-10-26 Brandenburger-Tor.JPG|Pariser Platz bilan darvoza File:View from Reichstag to Brandenburg Gate and US Embassy.JPG|Brandenburg darvozasi [[Reyxstag binosi]]ning tom tepasidan koʻrinib turibdi, fonda [[Amerika Qo'shma Shtatlari elchixonasi, Berlin|Amerika Qoʻshma Shtatlari elchixonasi]] File:Quadriga.jpg|[[Potsdamer Platz]] osmonoʻpar binolari bilan [[quadriga]] File:Atardeceres.JPG|Quyosh botishidagi qorongʻu siluet taassurotlari. 2010-yil File:Brandenburg Gate in French flag colours after Paris attack (23028317551).jpg|Darvoza [[2015-yil]] noyabrdagi Parij hujumlaridan keyin [[Fransiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan. File:Brandenburg Gate lit up in Belgian flag colors to show solidarity.jpg|Darvoza [[Belgiya bayrog'i]] ranglari bilan yoritilgan, [[2016-yil Bryusseldagi portlashlardan]] File:Brandenburg Gate Quadriga at Night.jpg|Kechasi kvadriga File:Ukraine solidarity protest Berlin Pariser Platz with lighted Brandenburg Gate 2022-02-24 07.jpg|Darvoza [[Ukraina bayrog‘i|Ukraina bayrog‘i]] ranglarida [[2022-yilda Rossiyaning Ukrainaga bostirib kirishiga]] qarshi birdamlik namoyishi chog‘ida yonib turdi. </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} <references responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.brandenburg-gate.de/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201201121648/http://www.brandenburg-gate.de/ |date=2020-12-01 }} * [https://brandenburger-tor-berlin.de/ Brandenburg darvozasidagi voqealar] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190724065926/https://brandenburger-tor-berlin.de/ |date=2019-07-24 }} [[Turkum:Binolar]] [[Turkum:Diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Turizm]] [[Turkum:Germaniya tarixi]] [[Turkum:Germaniyada turizm]] [[Turkum:Berlindagi diqqatga sazovor joylar]] [[Turkum:Berlindagi darvozalar]] t8ffrgyokcmdu1k6y1dn8celcjkm717 0 805172 6271453 5815381 2026-09-16T02:38:35Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271453 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Life_expectancy_in_Finland.svg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Life_expectancy_in_Finland.svg/350px-Life_expectancy_in_Finland.svg.png|thumb|350x350px| Finlandiyada oʻrtacha umr koʻrishning tarixiy rivojlanishi]] [[Finlandiya]]da oʻlimning asosiy sabablari yurak-qon tomir kasalliklari, xavfli oʻsmalar, demans va Altsgeymer kasalligi, nafas olish kasalliklari, spirtli ichimliklar bilan bogʻliq kasalliklar va spirtli ichimliklar bilan tasodifiy zaharlanishdir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.stat.fi/til/ksyyt/2009/01/ksyyt_2009_01_2011-02-22_kat_002_en.html|sarlavha=Causes of Death 2009|ish=Statistics Finland|kirish sanasi=2011-12-13}}</ref>. 2010-yilda 15 yoshdan 64 yoshgacha boʻlgan erkaklar oʻlimining asosiy sabablari alkogol bilan bogʻliq oʻlimlar, yurak ishemik kasalligi, baxtsiz hodisalar, [[Oʻzini oʻldirish|oʻz joniga qasd qilish]], oʻpka saratoni va miya qon tomir kasalliklari edi<ref name="Leading causes of death among men aged 15 to 64 in 2010">{{Veb manbasi|url=http://tilastokeskus.fi/til/ksyyt/2010/ksyyt_2010_2011-12-16_kuv_001_en.html|sarlavha=Leading causes of death among men aged 15 to 64 in 2010|ish=Official Statistics of Finland|kirish sanasi=2014-09-06}}</ref>. Ayollar orasida asosiy sabablar koʻkrak saratoni, spirtli ichimliklar bilan bogʻliq oʻlimlar, baxtsiz hodisalar, oʻz joniga qasd qilish, yurak ishemik kasalligi va oʻpka saratoni<ref name="Leading causes of death among women aged 15 to 64 in 2010">{{Veb manbasi|url=http://tilastokeskus.fi/til/ksyyt/2010/ksyyt_2010_2011-12-16_kuv_002_en.html|sarlavha=Leading causes of death among women aged 15 to 64 in 2010|ish=Official Statistics of Finland|kirish sanasi=2014-09-06}}</ref>. == Sogʻliqni saqlash tizimi == Finlandiya oʻzining yuqori sifatli tibbiy yordami bilan dunyoda mashhur. Davlat sogʻliqni saqlash xizmatlari mamlakatda yashovchi har bir kishi uchun mavjud. Finlandiyada ham davlat sogʻliqni saqlash xizmatlari, ham xususiy sogʻliqni saqlash xizmatlari mavjud. Finlandiya Ijtimoiy ishlar va sogʻliqni saqlash vazirligi Finlandiyadagi odamlarning farovonligini ijtimoiy va sogʻliqni saqlash xizmatlari va daromad xavfsizligini taʼminlash orqali qoʻllab-quvvatlaydi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Welfare and health promotion|url=https://stm.fi/en/promotion-of-welfare|ish=MINISTRY OF SOCIAL AFFAIRS AND HEALTH}}</ref>. Mahalliy hokimiyat va munitsipalitetlar aholiga yaxshi ijtimoiy va sogʻliqni saqlash xizmatlarini tashkil qilish uchun mas’uldirlar. Finlandiya sogʻliqni saqlash tizimi kasalliklarning oldini olish va salomatlikni mustahkamlashga eʼtibor qaratadi. Birlamchi tibbiy-sanitariya yordami turli yosh guruhlari uchun profilaktik tibbiy yordam tizimini oʻz ichiga oladi: homilador ayollar uchun ona sogʻligʻini saqlash, yangi tugʻilgan chaqaloq va bolani maktab yoshiga qadar sogʻliqni saqlash va nazorat qilish.Finlandiyada ish beruvchilar oʻz xodimlariga sogʻliqni saqlash xizmatlarini taklif qilishlari qonun tomonidan belgilangan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Primary health care|url=https://stm.fi/en/primary-health-care|ish=Ministry of Social Affairs and Health}}</ref>. Finlandiyada yuqori sifatli ixtisoslashtirilgan tibbiy yordam mavjud va u odatda shifoxonalarda koʻrsatiladi. Eng talabchan davolanish kasalxona tumanlarida amalga oshiriladi va [[Helsinki|Xelsinki]], Turku, Tampere, Oulu va Kuopio universitet kasalxonalari boʻlgan beshta yigʻim hududi mavjud. Har bir sogʻliqni saqlash mutaxassisi litsenziyaga ega yoki himoyalangan kasb unvoniga ega boʻlgan mutaxassisdir<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Healthcare system in Finland|url=https://www.eu-healthcare.fi/healthcare-in-finland/healthcare-system-in-finland/|ish=EU Healthcare}}</ref>. == Salomatlik holati == === Spirtli ichimliklarni isteʼmol qilish === Yillik umumiy alkogol isteʼmoli 2010-yilda aholi jon boshiga 7,6 litrdan (1985-yilda) 10,0 litr 100 % spirt ekvivalentiga koʻtarildi. Soʻnggi yillarda spirtli ichimliklarni isteʼmol qilishda ozgina pasayish kuzatildi. Spirtli ichimliklar isteʼmoli Shimoliy Finlandiyada eng yuqori — 10,9 litr va eng past — Aland orollarida — kishi boshiga 5,7 litr<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.stakes.fi/tilastot/tilastotiedotteet/2011/Tr16_11.pdf|sarlavha=Alkoholijuomien kulutus 2010|ish=Terveyden ja Hyvinvoinnin Laitos|yil=2011|til=Finnish|kirish sanasi=August 3, 2015|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304041633/http://www.stakes.fi/tilastot/tilastotiedotteet/2011/Tr16_11.pdf}}</ref>. Boshqa gʻarbiy mamlakatlarda isteʼmol qilish oʻrtacha boʻlsa-da, ayniqsa oʻsmirlar bilan koʻp ichish va mast boʻlish Finlandiya ichish odatlarining oʻziga xos xususiyati boʻlib qoldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.paihdelinkki.fi/Articles/111-alcohol-use-in-finland|sarlavha=Alcohol use in Finland|ish=National Research and Development Centre for Welfare and Health (Stakes)|yil=2005|kirish sanasi=2008-04-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080424014822/http://www.paihdelinkki.fi/Articles/111-alcohol-use-in-finland|arxivsana=2008-04-24}}</ref>. Finlandiyada spirtli ichimliklarni isteʼmol qilishning uzoq muddatli oqibatlarini kamaytirish uchun milliy alkogol dasturi mavjud. [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti|Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]] spirtli ichimliklarni isteʼmol qilish boʻyicha mamlakatlar roʻyxatini eʼlon qildi. === Chekish stavkalari === [[Fayl:Smokers-as-a-percentage-of-adult-pop.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ab/Smokers-as-a-percentage-of-adult-pop.jpg/300px-Smokers-as-a-percentage-of-adult-pop.jpg|thumb|300x300px| 2011-yilda chekadigan kattalar Finlandiya foizi.]] Koʻpgina OECD mamlakatlarida soʻnggi oʻttiz yil ichida kattalar orasida [[chekish]] sezilarli darajada pasayganini koʻrsatdi. Finlandiyada ham bu pasayishning aksariyati jamoatchilikni xabardor qilish kampaniyalari, reklama taqiqlari va soliqlarni oshirish orqali tamaki isteʼmolini kamaytirishga qaratilgan siyosat bilan bogʻliq. Finlandiyada chekish kamaydi va hozirda Finlandiyada kattalar orasida chekish darajasi 2009-yilda 18,6 % ni tashkil etdi<ref name="oecd2011">{{Veb manbasi|url=http://www.oecd.org/dataoecd/42/44/40904932.pdf|sarlavha=How Does Finland Compare|ish=OECD Health Data 2011|kirish sanasi=2011-12-13}}</ref>. === Giyohvand moddalarni isteʼmol qilish === Giyohvand moddalarni isteʼmol qilish Finlandiyada katta sogʻliqni saqlash muammosi emas. Eng koʻp ishlatiladigan dori — nasha . 2008-yilda oʻtkazilgan tadqiqotga koʻra, 15 yoshdan 69 yoshgacha boʻlgan aholining hayoti davomida nasha isteʼmol qilganlar ulushi 13 % ni tashkil etdi; Soʻnggi 12 oy ichida aholining 3 foizi nasha isteʼmol qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.thl.fi/thl-client/pdfs/7445c896-5bc1-4bbc-b9e3-f41be4fa94e5|sarlavha=Drug Situation in Finland 2010|ish=National Institute for Health and Welfare|kirish sanasi=2011-12-13|arxivsana=2012-01-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120114135403/http://www.thl.fi/thl-client/pdfs/7445c896-5bc1-4bbc-b9e3-f41be4fa94e5}}</ref>. === Semirish === Finlandiyada ortiqcha vazn va semirish keng tarqalgan. Katta yoshlilarning yarmi ortiqcha vaznga ega, har katta insonlardan beshinchisi semirib ketgan. Erkaklar vazni 1970-yillardan, ayollarda esa 1980-yillardan boshlab ortdi. Skandinaviya mamlakatlari orasida Finlandiya ortiqcha vaznga ega boʻlgan kattalar foizi boʻyicha eng yuqori oʻrinda turadi. Boshqa Yevropa mamlakatlari bilan taqqoslaganda, Finlandiya oʻrtacha koʻrsatkichdan biroz yuqoriroq, ammo ortiqcha vazn hali ham Janubiy Yevropa va Buyuk Britaniyada keng tarqalgan. Bolalar va oʻsmirlar orasida ortiqcha vazn ham keng tarqaldi. Oxirgi 40 yil ichida 12 yoshdan 18 yoshgacha boʻlgan ortiqcha vaznli oʻsmirlar soni deyarli uch baravar koʻpaydi. 2007-yildan 2009-yilgacha boʻlgan davrda maktabgacha taʼlim muassasalarida oʻgʻil bolalarning 10 foizi va qizlarning 15 foizi ortiqcha vaznga ega edi<ref name="Lihavuuden yleisyys Suomessa">{{Veb manbasi|url=http://www.thl.fi/en/tutkimus-ja-asiantuntijatyo/hankkeet-ja-ohjelmat/kansallinen-lihavuusohjelma-20122015/lihavuus-lukuina/lihavuuden-yleisyys-suomessa|sarlavha=Lihavuuden yleisyys Suomessa|til=Finnish|ish=THL|kirish sanasi=2014-09-07|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2017-04-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170405080549/https://www.thl.fi/en/tutkimus-ja-asiantuntijatyo/hankkeet-ja-ohjelmat/kansallinen-lihavuusohjelma-20122015/lihavuus-lukuina/lihavuuden-yleisyys-suomessa}}</ref>. === Yuqumli kasalliklar === [[Orttirilgan immun tanqisligi sindromi|OIV/OITS]] Finlandiyada jamoat salomatligini tashvishga solmaydi. 2009-yilda kattalar orasida kasallikning tarqalishi 0,1 % ni tashkil etdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.avert.org/hiv-aids-europe.htm|sarlavha=European HIV and AIDS statistics|kirish sanasi=2011-12-13|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2012-07-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120716221926/http://www.avert.org/hiv-aids-europe.htm}}</ref>. Yevropada OIV/OITS Finlandiyaga qaraganda ancha keng tarqalgan va Finlandiyaga juda yaqin boʻlgan mamlakatlarda tarqalish koʻrsatkichlari ancha yuqori, chunki Finlandiyada OIV/OITS koʻtarilishi mumkin.2015-yilda Yevropada yuqumli kasalliklardan oʻlim darajasi eng past (100 000 kishiga 9) koʻrsatkichga ega<ref>{{Kitob manbasi|last=Ballas|first=Dimitris|title=The Human Atlas of Europe|date=2017|publisher=Policy Press|location=Bristol|isbn=9781447313540|page=66}}</ref>. === Yuqumli boʻlmagan kasalliklar === Hozirgi vaqtda aholi salomatligining eng muhim muammolari qon aylanish tizimi kasalliklari, saraton, tayanch-harakat tizimi kasalliklari va ruhiy salomatlik muammolaridir. Rivojlanayotgan muammolar [[Yogʻ bosish|semirish]], surunkali oʻpka kasalliklari va 2- [[Qandli diabet|toifa diabetdir]]<ref name="hit">{{Veb manbasi|url=http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0007/80692/E91937.pdf|sarlavha=Finland - Health system review 2008|ish=European Observatory on Health Systems and Policies|kirish sanasi=2011-12-13|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924034542/http://www.euro.who.int/__data/assets/pdf_file/0007/80692/E91937.pdf}}</ref>. 300 000 finlarga qandli diabet tashxisi qoʻyilgan. Taxminan 200 000 kishi bilmagan holda 2-toifa diabetdan aziyat chekmoqda va yana koʻplari prediabet bilan ogʻrigan. Qandli diabet bilan kasallanganlar soni 10 yil ichida ikki baravar koʻpayadi. Koʻpgina holatlarni  sogʻlom turmush tarzi, yaʼni yetarli darajada jismoniy faollik, normal vaznga ega boʻlish va sogʻlom ovqatlanish bilan oldini olish mumkin<ref name="Diabetes">{{Veb manbasi|url=http://www.thl.fi/fi/aiheet/tietopaketit/diabetes|sarlavha=Diabetes|ish=THL|til=Finnish|kirish sanasi=2014-09-07|arxivsana=2014-09-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140907125139/http://www.thl.fi/fi/aiheet/tietopaketit/diabetes}}</ref>. [[Fayl:Proportional_mortality.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e5/Proportional_mortality.jpg/220px-Proportional_mortality.jpg|thumb| Proportsional oʻlim (jami oʻlimlarning foizi, barcha yoshdagilar, ikkala jins)]] === Ruhiy salomatlik === Finlandiyada oʻz joniga qasd qilishdan oʻlim darajasi, odatda, Yevropada eng yuqori koʻrsatkichlardan biri boʻlgan, ammo 2005-yilda u 100 000 aholiga 18 tagacha kamaydi. Buning sabablaridan biri 1986—1996-yillarda oʻz joniga qasd qilishning oldini olish boʻyicha yirik milliy loyiha boʻlishi mumkin<ref name="hit"/>. [[Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti|Jahon sogʻliqni saqlash tashkiloti]] oʻz joniga qasd qilish darajasi boʻyicha mamlakatlar roʻyxatini tuzdi. Finlandiyada ruhiy salomatlik xodimlarining yuqori darajadagi taʼlim darajasi mavjud va xavfli guruhlarda bir nechta samarali ruhiy salomatlik dasturlari oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.stm.fi/en/pressreleases/pressrelease/-/view/1887214#en|sarlavha=The OECD: Finland must make mental health services more widely accessible|nashriyot=STM|sana=|kirish sanasi=2014-09-07|arxivsana=2014-09-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140907100250/http://www.stm.fi/en/pressreleases/pressrelease/-/view/1887214#en}}</ref>. == Barqaror rivojlanish maqsadlari-3 == === Onalar oʻlimi === Barqaror rivojlanishning 3-maqsadlaridan biri 2030-yilga borib dunyoda onalar oʻlimini har 100 000 tirik tugʻilgan chaqaloqqa 70 dan kamroq darajaga tushirishdir. Finlandiya onalar oʻlimi darajasi eng past boʻlgan mamlakatlardan biri hisoblanadi. 2010-yildan keyin har 100 000 tugʻilish uchun har yili faqat 3 ta ona vafot etadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Maternal Mortality|url=https://ourworldindata.org/maternal-mortality|ish=Our World in Data}}</ref>. === Bolalar va chaqaloqlar oʻlimi === 2030-yilga kelib yangi tugʻilgan chaqaloqlar va 5 yoshgacha boʻlgan bolalarning oldini olish mumkin boʻlgan oʻlimni tugatish, barcha mamlakatlar neonatal oʻlimni 1000 tirik tugʻilgan chaqaloqqa 12 tagacha va 5 yoshgacha boʻlgan bolalar oʻlimini kamaytirishni maqsad qilgan. Finlandiyada 5 yoshgacha boʻlgan bolalar oʻlimi 1990-yilda 1000 tirik tugʻilgan chaqaloqqa 6,6 ta, 2019-yilda 2,2 ta, 1990-yilda esa 1 yoshgacha 5,6 ta, 2019-yilda esa 1,8 tani tashkil etgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Finland|url=http://www.healthdata.org/finland|ish=Healthdata}}</ref>. {| class="wikitable" |+Finlandiyada bolalar oʻlimi 1990-2019 ! ! 1990 ! 2019 |- | 5 yoshgacha | 6.6 | 2.2 |- | 1 yoshgacha | 5.6 | 1.8 |} 2019-yilda Finlandiyada tugʻilishda oʻrtacha umr koʻrish 82 yoshni tashkil qildi. Erkaklarda oʻrtacha umr koʻrish 79 yoshni, ayollarda 85 yoshni tashkil etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Life expectancy at birth, total (years) - Finland|url=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.LE00.IN?locations=FI|ish=The World Bank}}</ref>. Tugʻilishda oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi va onalar va 5 yoshgacha boʻlgan bolalar oʻlimining pastligi tufayli Finlandiyada sogʻliqni saqlash tizimi samarali deb aytish adolatli. [[Fayl:Fotothek_df_pk_0000140_007.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Fotothek_df_pk_0000140_007.jpg/220px-Fotothek_df_pk_0000140_007.jpg|thumb|220x220px]] == Finlandiyada emlash dasturi == Finlandiyada milliy emlash dasturi mavjud boʻlib, u juda keng qamrovlidir. [[Bolalar poliklinikasi|Bolalar poliklinikalari]], maktab vrachlik punktlari va mahalliy sogʻliqni saqlash markazlarida har bir bola uchun 12 xil kasallikka qarshi emlash bepul amalga oshiriladi. [[HPV vaccine|HPV vaksinalari]] birinchi navbatda qizlar uchun qilingan, ammo 2020-yildan boshlab HPV vaksinalari oʻgʻil bolalar uchun ham taklif etiladi. Kattalar uchun emlash dasturi belgilangan jadval boʻyicha qoqshol va difteriyaning kuchaytiruvchi dozalarini berishni tavsiya qiladi va agar kerak boʻlsa, boshqa emlashlar kuchaytiriladi.gʻ<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Vaccination programme for children and adults|url=https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/information-about-vaccinations/vaccination-programme-for-children-and-adults|ish=Finnish institute for health and welfare|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2021-10-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211005094701/https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/information-about-vaccinations/vaccination-programme-for-children-and-adults}}</ref>. Bepul grippga qarshi emlashlar har yili zaif guruhlar va boshqa xavf guruhlari uchun taklif etiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Influenza vaccine|url=https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/vaccines-a-to-z/influenza-vaccine|ish=Finnish institute for health and welfare|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2021-10-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211005093837/https://thl.fi/en/web/infectious-diseases-and-vaccinations/vaccines-a-to-z/influenza-vaccine}}</ref>. Yaxshi tashkil etilgan emlash dasturi va aholining yaxshi emlash bilan qamrab olinishi Finlandiyada ogʻir kasalliklar va yuqumli kasalliklarni kamaytirishning muhim omillaridan biri boʻldi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] bdui5n4u89648cyvqj2mvugowkgardk 0 805497 6271460 5871455 2026-09-16T03:42:11Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271460 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Flydubai<br/>{{lang-ar|فلاي دبي}} | image = [[File:Fly Dubai logo 2010 03.svg|200px]] | image_size = | alt = | caption = | image2 = | image2-width = | image2_alt = | caption2 = | IATA = FZ | ICAO = FDB | callsign = SKY DUBAI | founded = 2008-yil 19-mart | commenced = 2009-yil 1-iyun | ceased = | aoc = | bases = [[Dubay Xalqaro aeroporti]] | hubs = [[Dubay Xalqaro aeroporti|Dubay Xalqaro aeroporti (2-terminal)]] | Primary Maintenance Base = | secondary_hubs = | focus_cities = | frequent_flyer = | alliance = | subsidiaries = | fleet_size = 56 ta (+228 ta buyurtirilgan) | destinations = 94 ta | parent = Dubay hukumati | traded_as = | ISIN = | headquarters = [[Dubay]], {{Bayroq|BAA}} | key_people = Ahmad bin Said Al Maktum (direktorlar kengashi raisi)<br />Gate al Gate (bosh direktor) | revenue = | operating_income = | net_income = | profit = | assets = | equity = | num_employees = 3321 kishi | website = {{url|http://www.flydubai.com}} | notes = }} '''Dubai Aviation Corporation''' ({{Lang-ar|مؤسسة دبي للطيران}}<ref>"[http://flydubai.com/arabic/system/footer/privacy-policy.aspx سياسة الخصوصية] ." flydubai. Retrieved on August 10, 2011.</ref>), '''Flydubai''' ({{Lang-ar|'''فلاي دبي'''}}) — [[Birlashgan Arab Amirliklari|Birlashgan Arab Amirliklarining]] davlat aviakompaniyasi, shtab-kvartirasi [[Dubay Xalqaro aeroporti|Dubay xalqaro aeroportida]] joylashgan. U ushbu aeroportning 2-terminalidan parvozlarni amalga oshiradi<ref name="Terms">"[http://flydubai.com/english/system/footer/terms-and-conditions.aspx#1128 Terms and conditions]" flydubai. Retrieved on 21 June 2010. „The website is owned and operated by Flydubai, whose principal office is at Dubai International Airport, Terminal 2, PO Box 353, Dubai, United Arab Emirates. Flydubai is a Dubai corporation formed by the government of Dubai in July 2008.“</ref>. Aviakompaniyaning rejalashtirilgan marshrut tarmogʻi [[Yaqin Sharq]], [[Afrika]], [[Osiyo]] va [[Yevropa|Yevropadagi]] 94 ta nuqtadan iborat<ref>"[http://www.flydubai.com/en/plan/destinations/?start=dxb flydubai destinations] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130908025037/http://www.flydubai.com/en/plan/destinations/?start=dxb |date=2013-09-08 }}" flydubai. Retrieved on June 27, 2013.</ref>. == Tarixi == ''Flydubai'' 2008-yilning iyul oyida [[Dubay]] amirligi hukumati tomonidan tashkil etilgan. Kompaniya The Emirates Group aviatsiya xoldingining shoʻba korxonasi boʻlmaganiga qaramay, ushbu guruh dastlabki bosqichda yangi tashkil etilgan aviatashuvchiga jiddiy yordam koʻrsatdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://atwonline.com/airports-routes/news/confident-flydubai-preparing-takeoff-0309|sarlavha=Confident flydubai preparing for takeoff|nashriyot=}}</ref>. 2008-yil 14-iyulda Farnboro aviasalonida ''Flydubai'' Amerikaning [[Boeing]] samolyot ishlab chiqaruvchisi bilan ellikta Boeing 737-800 samolyotlarini yetkazib berish boʻyicha qatʼiy shartnoma tuzdi, buning umumiy qiymati 3,74 milliard [[AQSh dollari|AQSh dollarini]] tashkil etdi. Shartnoma, shuningdek, tashuvchining shartnomani bajarish vaqtida qolgan Boeing 737-800 samolyotlarini yirikroq Boeing 737-900ER samolyotlariga yetkazib berish tartibini oʻzgartirish huquqini ham nazarda tutgan. Shartnoma boʻyicha birinchi samolyot 2009-yil 17-mayda yetkazib berildi va oʻsha yilning 1-iyunida ''Flydubai'' Dubaydan [[Bayrut|Bayrutga]] ([[Livan]]) va [[Amman|Ammanga]] ([[Iordaniya]]) muntazam reyslarni amalga oshira boshladi. 2013-yil 13-fevralda aviakompaniya Boeing va [[Airbus]] konserni bilan yana ellikta samolyotni yetkazib berish bo‘yicha shartnoma tuzish niyatida muzokaralar olib borilayotganini eʼlon qildi<ref>"[http://www.reuters.com/article/2013/02/13/uk-dubai-flydubai-idUSLNE91C00F20130213 Budget Carrier FlyDubai In Talks For 50 Aircraft Order] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150122011157/http://www.reuters.com/article/2013/02/13/uk-dubai-flydubai-idUSLNE91C00F20130213 |date=2015-01-22 }}" Reuters. Retrieved on June 27, 2013.</ref><ref>"[http://gulfnews.com/business/aviation/flydubai-considers-50-new-aircraft-1.1146071 FlyDubai Considers 50 New Aircraft]" Gulf News. Retrieved on June 27, 2013.</ref>. 2013-yil 19-iyun kuni kompaniya rahbariyati ommaviy axborot vositalariga yangi yetkazib berilgan samolyotlar har biri 12 ta yoʻlovchi oʻrindigʻiga ega biznes-klass kabinalari<ref>"[http://www.flydubai.com/en/business/ Introducing Business Class]" FlyDubai. Retrieved on June 27, 2013.</ref> bilan jihozlanishi haqida maʼlum qildi<ref>"[http://www.7daysindubai.com/flydubai-announces-addition-new-business-class/story-19329118-detail/story.html FlyDubai Announces Of New Business Class Service] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20131012045022/http://www.7daysindubai.com/flydubai-announces-addition-new-business-class/story-19329118-detail/story.html |date=2013-10-12 }}" 7DaysInDubai. Retrieved on June 27, 2013.</ref><ref>"[http://gulfnews.com/business/general/flydubai-introduces-business-class-services-1.1199177 FlyDubai Introduces Business Class Services]" Gulf News. Retrieved on June 27, 2013.</ref>. 2019-yil 1-iyun kuni aviakompaniya parvozlar boshlanganining o‘n yilligini nishonladi. == Flot == 2021-yil dekabr oyida ''Flydubai'' aviaparki quyidagi samolyotlardan iborat edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.planespotters.net/airline/flydubai|sarlavha=Flydubai Fleet in Planespotters.net|muallif=|ish=|sana=2021-12-21|nashriyot=planespotters.net|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2018-08-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180803194247/https://www.planespotters.net/airline/flydubai}}</ref>: {| class="wikitable" |+'''''Flydubai'' floti''' ! rowspan="2" | Rasm ! rowspan="2" | Turi ! rowspan="2" |Foydalanishda ! rowspan="2" | Buyurtma qilingan ! colspan="3" | Yoʻlovchi oʻrindiqlari |- ! Biz/kl ! Eko/kl ! '''Jami''' |- | rowspan="2" |[[Fayl:FlyDubai,_A6-FEF,_Boeing_737-8KN_(31326935421).jpg|link=Fayl:FlyDubai,_A6-FEF,_Boeing_737-8KN_(31326935421).jpg|frameless]] | rowspan="2" | Boeing 737-800 | rowspan="2" | 33 | rowspan="2" | 0 | 0 | 189 | 189 |- | 12 | 162 | 174 |- |[[Fayl:FlyDubai,_A6-FMA,_Boeing_737-8_MAX_(45620442302).jpg|link=Fayl:FlyDubai,_A6-FMA,_Boeing_737-8_MAX_(45620442302).jpg|frameless]] | Boeing 737 MAX 8 | 30 | 101 | 10 | 156 | 166 |- | | Boeing 737 MAX 9 | 3 | 67 |10 | 156 | 166 |- | | Boeing 737 MAX 10 | 0 | 50 | colspan="3" |<center> </center> |- | | '''Jami''' | '''66''' | '''218''' | colspan="3" | |} == Yoʻnalishlar == 2021-yil yanvar holatiga ko‘ra, Flydubai dunyoning 43 mamlakatidagi 97 ta yo‘nalishga parvoz qiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.flydubai.com/ru/destinations/route-map|sarlavha=Карта маршрутов|nashriyot=flydubai}}</ref>. Yevropa davlatlariga: * {{Bayroqikon|Avstriya}} ** [[Vena (shahar)|Vena]] ** [[Zalsburg]] * {{Bayroqikon|Ozarbayjon}} ** [[Boku]] ** Gabala * {{Bayroqikon|Armaniston}} ** [[Yerevan]] * {{Bosniya va Gerzegovina bayrogʻi}} [[Bosniya va Gersegovina]] ** [[Sarayevo]] * {{Bayroq|Gruziya}} ** [[Tbilisi]] ** [[Batumi]] ** [[Kutaisi]] * {{Bayroq|Italiya}} ** [[Kataniya]] ** [[Piza]] ** [[Neapol (shahar)|Neapol]] * {{Bayroq|Shimoliy Makedoniya}} ** [[Skopye]] * {{Bayroq|Polsha}} ** [[Krakov]] ** [[Varshava]] * {{Bayroq|Rossiya}} ** [[Moskva]] ** [[Volgograd]] ** [[Voronej]] ** [[Yekaterinburg]] ** [[Novosibirsk]] ** [[Qozon]] ** [[Krasnodar]] ** [[Maxachqala]] ** Mineralnyye vody ** [[Rostov-Don]] ** [[Samara]] ** [[Sochi]] ** [[Ufa (shahar)|Ufa]] ** [[Grozniy]] * {{Bayroq|Serbiya}} ** [[Belgrad]] * {{Bayroq|Slovakiya}} ** [[Bratislava]] * {{Bayroq|Turkiya}} ** [[Istanbul]] ** [[Anqara]] * {{Bayroq|Ukraina}} ** [[Kiyev]] ** [[Odessa]] * {{Bayroq|Xorvatiya}} ** Dubrovnik * {{Bayroq|Chernogoriya}} ** [[Podgoritsa]] * {{Bayroq|Chexiya}} ** [[Praga]] * {{Bayroq|Belarus}} ** [[Minsk]] Osiyo mamlakatlariga: * {{Bayroq|Afgʻoniston}} ** [[Kobul (shahar)|Kobul]] * {{Bayroq|Bangladesh}} ** [[Dakka]] ** Silxet ** [[Chittagong]] * {{Bayroq|Bahrayn}} ** [[Manama]] * {{Bayroq|Iordaniya}} ** [[Amman]] * {{Bayroq|Isroil}} ** [[Tel-Aviv]] * {{Bayroq|Hindiston}} ** [[Nyu Deli|Nyu-Deli]] ** [[Ahmadobod]] ** Kochi ** [[Lakhnau]] ** [[Mumbay]] ** [[Tiruvanantapuram]] ** [[Haydarobod (shahar)|Haydarobod]] ** [[Chennay]] * {{Bayroq|Iroq}} ** [[Bagʻdod]] ** [[Najaf]] ** [[Basra]] * {{Bayroq|Eron}} ** [[Tehron]] ** [[Ahvoz]] ** [[Bandar-Abbos]] ** [[Isfahon]] ** Lar ** [[Mashhad]] ** [[Sheroz]] * {{Bayroq|Qozogʻiston}} ** [[Ostona]] ** [[Olmaota]] ** [[Chimkent]] * {{Bayroq|Qirgʻiziston}} ** [[Bishkek]] * {{Bayroq|Livan}} ** [[Bayrut]] * [[File:Flag of Maldives.svg|25px]] [[Maldiv Respublikasi|Maldiv]] ** [[Male]] * {{Bayroq|Nepal}} ** [[Katmandu]] * {{Bayroq|Ummon}} ** [[Maskat]] ** Salala * {{Bayroq|Pokiston}} ** [[Karachi]] ** [[Kvetta]] ** [[Moʻlton]] ** Sialkot ** [[Faysalobod|Faysolobod]] * {{Bayroq|Saudiya Arabistoni}} ** [[Ar-Riyod]] ** [[Abxa]] ** [[Dammom]] ** [[Jidda]] ** Gassim ** [[Madina (shahar)|Madina]] ** Tabuk ** Xail ** Jauf ** [[Hufuf|Xufuf]] ** Yanbu ** [[Toif]] * {{Bayroq|Tojikiston}} ** [[Dushanbe]] * {{Bayroq|Turkmaniston}} ** [[Ashxobod]] * {{Bayroq|Oʻzbekiston}}<ref>{{Veb manbasi|url=https://news.flydubai.com/flydubai-marks-start-of-flights-to-uzbekistan-with-tashkent-inaugural|sarlavha=flydubai marks start of flights to Uzbekistan with Tashkent inaugural|nashriyot=news.flydubai.com|til=en}}</ref> ** [[Toshkent]] * {{Bayroq|Shri-Lanka}} ** [[Kolombo]] ** Mattala Afrika mamlakatlariga: * [[File:Flag of Djibouti.svg|25px]] [[Jibuti]] ** [[Jibuti (shahar)|Jibuti]] * {{Bayroq|Misr}} ** [[Iskandariya]] * [[File:Flag of Somalia.svg|25px]] [[Somali]] ** Xargeysa * {{Bayroq|Sudan}} ** [[Xartum]] ** [[Port-sudan|Port-Sudan]] * {{Bayroq|Tanzaniya}} ** [[Dorussalom]] ** [[Zanjibar (shahar)|Zanjibar]] ** Kilimanjaro * {{Bayroq|Uganda}} ** Entebbe * [[File:Flag of Eritrea.svg|25px]] [[Eritreya]] ** [[Asmera]] * {{Bayroq|Efiopiya}} ** [[Addis-Abeba]] * {{Bayroq|Janubiy Sudan}} ** [[Juba]] == Favqulodda vaziyatlar va hodisalar == {| class="wikitable" ! width="150" |Sana ! width="100" | Bort raqami ! width="200" | Baxtsiz hodisa joyi ! width="50" | Qurbonlar ! width="600" | Qisqa Tasvir |- | 2012-yil 22-aprel |{{BAA bayrogʻi}} A6-FDK |{{BAA bayrogʻi}} [[Dubay Xalqaro aeroporti|Dubay]] | 0/100 | Dubay aeroportidan havoga koʻtarilgan Boeing 737-800 [[Air Arabia]] aviakompaniyasining Airbus A320 samolyoti bilan havoda xavfli yaqinlashdi, lekin toʻqnashuv boʻlmadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Final Report A6-ABS, A6-FDK - Case No. AIFN-0008-2012 Serious Incident|url=https://www.gcaa.gov.ae/en/ePublication/admin/iradmin/Lists/Incidents%20Investigation%20Reports/Attachments/76/2012-2012%20-%20Final%20Report%20A6-ABS,%20A6-FDK%20-%20Case%20No.%20AIFN-0008-2012%20Serious%20Incident.pdf|nashriyot=General Civil Aviation Authority|sana=2016-01-28|til=en|kirish sanasi=2022-09-29|arxivsana=2016-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160611191528/https://www.gcaa.gov.ae/en/ePublication/admin/iradmin/Lists/Incidents%20Investigation%20Reports/Attachments/76/2012-2012%20-%20Final%20Report%20A6-ABS,%20A6-FDK%20-%20Case%20No.%20AIFN-0008-2012%20Serious%20Incident.pdf}}</ref>. |- | 2015-yil 26-yanvar |{{BAA bayrogʻi}} A6-FEK |{{Iroq bayrogʻi}} [[Bagʻdod]] | 0/154 | Dubaydan Bag‘dodga yo‘l olgan Boeing 737-800 samolyoti qo‘nish vaqtida o‘qqa tutildi. Bir yo‘lovchi o‘qdan yaralangan, yana ikki nafari yengil tan jarohati olgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2015-01-27 |title=Самолет flydubai обстрелян при посадке в Багдаде |work=[[BBC]] |url=http://www.bbc.com/russian/rolling_news/2015/01/150127_rn_flydubai_passenger_shot}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20150126-0|sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 737-8KN (WL) A6-FEK Baghdad International Airport (BGW)|ish=Aviation Safety Network|sana=2016-04-29|til=en}}</ref>. |- | 2016-yil 19-mart |{{BAA bayrogʻi}} A6-FDN |{{Flagicon|Россия}}[[Rostov-Don]] | 62/62 | Dubaydan Rostov-Donga yoʻl olgan Boeing 737-800 samolyoti qoʻnishga yaqinlashayotganida halokatga uchradi. Bortdagilarning hammasi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://mak-iac.org/upload/iblock/9f7/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%83%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20A6-FDN%20%28ru%29.pdf|sarlavha=Промежуточный отчет. B737-800 A6-FDN|sana=2016-04-20|qaralgan sana=2022-09-29|arxivsana=2017-09-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170926165317/http://mak-iac.org/upload/iblock/9f7/%D0%9F%D1%80%D0%BE%D0%BC%D0%B5%D0%B6%D1%83%D1%82%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9%20%D0%BE%D1%82%D1%87%D0%B5%D1%82%20A6-FDN%20%28ru%29.pdf}}</ref>. |} == Manbalar == {{manbalar}} {{Arab Aviatashuvchilari Tashkilotiga aʼzo aviakompaniyalar}} [[Turkum:Birlashgan Arab Amirliklari aviakompaniyalari]] stpac25r6fzkn8o8ap8iypjtt9s2x47 0 811092 6271435 6088863 2026-09-15T22:31:17Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271435 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Fahad Fasil |portret=Fahadh Faasil at Kuttanpillayude Sivarathri Audio launch.jpg |tavsif=Fahad 2018-yil |tugʻilgan paytidagi ismi=Abdul Hameed Mohammed Fahad Fasil |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1982|08|08}}<ref>{{veb manbasi |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Fahadh-Fazil-celebrates-birthday-with-Nazriya-Nazim/articleshow/39881644.cms |title=Fahadh Fazil celebrates birthday with Nazriya Nazim - Times of India |website=[[The Times of India]] |access-date=15-may 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20171112225925/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Fahadh-Fazil-celebrates-birthday-with-Nazriya-Nazim/articleshow/39881644.cms |archive-date=12-noyabr 2017-yil |url-status=live }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi|title=Nazriya's birthday party for hubby Fahadh {{!}} Video|url=https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2018/08/08/fahadh-fazil-birthday-with-nazriya.html|access-date=8 August 2018|work=[[Malayala Manorama]]|date=8-avgust 2018-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808115138/https://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2018/08/08/fahadh-fazil-birthday-with-nazriya.html|archive-date=8 August 2018|url-status=live}}</ref> |tavallud joyi=[[Alappuzha]], [[Kerala]], [[Hindiston]] |kasbi={{hlist|Aktyor|Prodyuser}} |faoliyat_yillari=2002; 2009-bugungi kun |turmush oʻrtogʻi={{Nikoh|[[Nazriya Nazim]]|2014}} |mukofotlari={{Unbulleted_list|[[65th National Film Awards|National Film Award for Best Supporting Actor]] (2017)|[[Kerala State Film Awards]] (2011, 2014, 2020)}} |otasi=[[Fazil (rejissor)|Fazil]] |onasi=|sayt=}} '''Fahad Fasil''' ({{lang-hi|फहद फ़ाज़िलो}}, {{lang-ru|Фахад Фазиль}}, 1982-yil 8-avgust) — [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktyori]] va kino [[Prodyuser|prodyuseri]] boʻlib, asosan [[Malayalam kino|Malayalam kinosida]] faoliyat olib boradi va bir nechta [[Tamil tili|Tamil]] va [[Telugu tili|Telugu]] filmlarida suratga ham tushgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.myworldofmovies.in/2013/03/fahadh-fazils-amazing-second-innings.html|sarlavha=My World of Movies: Fahad Fazil's Amazing Second Innings|qaralgan sana=20-yanvar 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140118123926/http://www.myworldofmovies.in/2013/03/fahadh-fazils-amazing-second-innings.html|arxivsana=18 January 2014}}</ref>. U 50 dan ortiq filmlarda rol ijro etgan va bir nechta mukofotlarga sazovor boʻlgan jumladan, Milliy kino mukofoti, toʻrtta Kerala shtati kino mukofoti va uchta Janubiy Filmfare mukofoti. Fahad kinorejissyor Fozilning oʻgʻli. Fahad kino faoliyatini 19 yoshida otasi [[Fozil (rejissyor)|Fozilning]] 2002-yilda suratga olingan „''[[Kaiyethum Doorath]]''“ romantik filmida bosh rolni ijro etib boshlagan, bu tanqidiy va tijoriy muvaffaqiyatsizlikka uchragan. 7 yillik tanaffusdan soʻng, Fahad „''Mrityunjayam''“ qisqa metrajli filmida ''[[Kerala kafesi]] (Kerala Cafe'' 2009) antologiyasi bilan qaytdi. U „''[[Chaappa Kurishu|Chappa Kurishu]]''“ (2011) triller filmidagi Arjun roli uchun jamoatchilik eʼtiborini tortdi. Fahad oʻzining birinchi Kerala shtati kino mukofotini, „''[[Akam (film)|Akam]]''“ filmidagi ijrosi bilan birga ''Chaappa Kurishu'' filmidagi ijrosi uchun „Eng yaxshi yordamchi aktyor“ mukofotini qoʻlga kiritdi. U „''22 Female Kottayam''“ (2012) filmidagi Kiril va „''[[Olmos marjon (film)|Diamond Necklace]]''“ filmidagi Doktor Arun Kumar (2012) rollari uchun tanqidiy eʼtirof va eʼtirofga sazovor boʻldi. U filmidagi roli uchun eng yaxshi aktyor uchun birinchi Filmfare mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{Kitob manbasi|title=Positions|url=https://archive.org/details/positions0000derr_l5i7|date=2002|publisher=Continuum|isbn=0-8264-5992-7|oclc=959394212}}</ref>. Fahad 2013-yilda oʻz filmlari, jumladan, ''[[Annayum Rasulim|Annayum Rasoolum]]'' romantik-drama filmi, [[qora yumor]] satira filmi „''[[Omin (film 2013)|Amen]]''“, „''[[Shimoliy 24 Kaatham|North 24 Kaatham]]''“ yoʻl filmi, „''Artist''“ drama filmi va ''[[Oru hind Pranayakadha]]'' romantik komediyadagi oʻyinlarida qoʻshimcha tanqidiy va tijorat muvaffaqiyatlariga erishdi. U filmdagi rollari uchun „Eng yaxshi aktyor“ nominatsiyasida Kerala shtati kino mukofotini qoʻlga kiritdi. Shuningdek, ''Shimoliy 24 Kaatham'' filmidagi roli uchun eng yaxshi aktyor uchun ikkinchi Filmfare mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Fahad-Lal-Ann-Shyamaprasad-Take-State-Laurels-CR-No.89-is-Best-Film/2014/04/20/article2178594.ece|sana=20 April 2014|sarlavha=Fahad, Lal, Ann, Shyamaprasad Take State Laurels; CR No.89 is Best Film|muallif=Express News Service|ish=The New Indian Express|qaralgan sana=4-iyul 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160314152844/http://www.newindianexpress.com/entertainment/malayalam/Fahad-Lal-Ann-Shyamaprasad-Take-State-Laurels-CR-No.89-is-Best-Film/2014/04/20/article2178594.ece|arxivsana=14 March 2016}}</ref>. U eng koʻp daromad keltiruvchi [[malayalam]] filmlari qatoridan joy olgan „''Bangalore Days“'' (2014) dramatik filmida Shivadas rolini ijro etdi. Fasil [[Fahadh Fozil va Friends Pvt Ltd]] prodyuserlik kompaniyasi ostida 2014-yilgi ''Iyobinte'' Pusthakam filmida Aloshy rolini ijro etgan va rol ijro etgan. Fahad shuningdek, [[Dilesh Potan|Dileesh Pothan]] va [[Syam Pushkaran]] bilan hamkorlikda Bhavana Studios nomli Digital Entertainment Company/Movie Production House bor. Fahad „''[[Maheshinte Prathikaaram]]“'' (2016) filmida Mahesh Bhavana, „Take Off“ filmida hind diplomati Manoj Abraham va „''[[Thondimuthalum Driksakshiyum]]“'' (2017) filmida Prasad rollarini ijro etgan. Film „Malaya6-4th eng yaxshi badiiy film“ nominatsiyasida gʻolib boʻlgan. va 65-Milliy kino mukofotlariga ham<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2017-yil aprel |title=64th National Film Awards, 2016 |publisher=[[Directorate of Film Festivals]] |url=http://www.dff.nic.in/writereaddata/NFA64PressNote2016.pdf# |url-status=dead |access-date=9-aprel 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170606051143/http://dff.nic.in/writereaddata/NFA64PressNote2016.pdf |archive-date=6-iyun 2017-yil}}</ref>. U ''Thondimuthalum Driksakshiyum'' (2017) filmidagi ijrosi uchun ikkinchi plandagi eng yaxshi erkak roli uchun Milliy kino mukofotini va uchinchi Filmfare mukofotini eng yaxshi erkak roli uchun — Malayalam janrida qoʻlga kiritdi. 2018-yilda u eng koʻp daromad keltiruvchi malayalam filmlari qatoridan joy olgan ''[[Njan Prakashan]]'' filmida Prakashan va ''[[Varathan]]'' filmidagi Abi rolini ijro etgan. 2021-yilda Fahad „''[[Joji (film)|Joji]]''“ nomli jinoyat dramasida antiqahramon roli unga olqishlar olib keldi va keyinchalik „''[[Malik (film)|Malik]]''“ siyosiy trilleridagi ijrosi uchun tanqidchilar tomonidan butun mamlakat boʻylab olqishlandi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fahadh Faasil powers 'Malik'|url=https://www.telegraphindia.com/entertainment/fahadh-faasil-powers-malik/cid/1823144|kirish sanasi=20-iyul 2021-yil|ish=www.telegraphindia.com}}</ref>. == Erta hayoti va taʼlimi == Fahad kinorejissyor Fozil va uning rafiqasi Rozinaning oʻgʻli. Uning Axameda va Fotima ismli ikkita singlisi va Farhan ismli ukasi ham bor. U oʻqishni SDV Markaziy maktabi Alappuzha, Lawrence School Ooty va Choice School Tripunithurada tugatgan. U Sanatana Dharma kollejida, Alleppeyda va Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi Mayami universitetida falsafa boʻyicha magistraturada oʻqishni davom ettirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Nita Sathyendran |date=4-avgust 2011-yil |title=Second innings |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/second-innings/article2320287.ece |url-status=live |access-date=5-noyabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20130530154613/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-metroplus/second-innings/article2320287.ece |archive-date=30-may 2013-yil}}</ref><ref name="merepix.com">{{Veb manbasi|url=http://www.merepix.com/2013/04/malayalam-actor-fahad-fazil-fahadh-faasil-family-pics.html|sarlavha=Malayalam Actor Fahad Fazil (Fahadh Faasil) Family Pics|qaralgan sana=20-yanvar 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140109052725/http://www.merepix.com/2013/04/malayalam-actor-fahad-fazil-fahadh-faasil-family-pics.html|arxivsana=9 January 2014}}</ref>. == Aktyorlik faoliyati == === Debyuti, qaytishi va yutuqlari (2002—2012) === Fahadning birinchi filmi „''[[Kaiyethum Doorath]]“'' (2002) uning otasi Fozil tomonidan suratga olingan va kassada muvaffaqiyatsizlikka uchragan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Vijay George |date=17-avgust 2012-yil |title=The new generation hero |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-new-generation-hero/article3782598.ece |url-status=live |access-date=5-noyabr 2014-yil |archive-url=https://archive.today/20141105144042/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/the-new-generation-hero/article3782598.ece |archive-date=5-noyabr 2014-yil}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-fevral 2014-yil |title=After marriage my priority is family: Fahad Fazil |work=Business Standard India |agency=Indo-Asian News Service |url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/after-marriage-my-priority-is-family-fahad-fazil-114020800703_1.html |url-status=live |access-date=5-noyabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20141105134819/http://www.business-standard.com/article/news-ians/after-marriage-my-priority-is-family-fahad-fazil-114020800703_1.html |archive-date=5-noyabr 2014-yil}}</ref>. Keyinchalik Fahad otasini himoya qilib:{{quote|Muvaffaqiyatsizligim uchun otamni ayblamang, chunki bu mening xatom va men oʻzimning tayyorgarligimsiz aktyorlikka kirganimda deb bilaman}} dedi. Oʻzining debyutidan soʻng, u besh yil davomida [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|Amerika Qoʻshma Shtatlariga]] koʻchib oʻtdi va u yerda oʻqishni davom ettirdi. 2009-yilda qaytib, rejissyor [[Ranjith (rejissyor)|Ranjith]] tomonidan yaratilgan „''[[Kerala kafesi|Kerala cafe]]''“ (2009) filmida rol ijrosi bilan filmga qaytdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article519897.ece|sarlavha=Fahad Fazil, actor|ish=The New Indian Express|qaralgan sana=5-noyabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141221160553/http://www.newindianexpress.com/entertainment/interviews/article519897.ece|arxivsana=21 December 2014}}</ref>. Ranjithning buyrugʻiga koʻra, rejissyor Uday Ananthan Fahadni oʻzining ''Mrityunjayam'' filmida suratga oldi, bu filmdagi 10 ta qisqa metrajli filmlardan biri. U „''Mrityunjayam''“ filmida [[jurnalist]] rolini ijro etgan, qoʻrqinchli eski „Mana“ filmi haqida. U B. Unnikrishnanning „''Pramani''“ filmida bosh rol ijro etish uchun tanlangan. Keyin u „''[[Kokteyl (film 2010)|Kokteyl]]''“ (2010) trillerida biznes rahbari sifatida paydo boʻldi. Uning navbatdagi filmi „''Turnir''“ ham triller edi. Uning Sameer Thahirning rejissyorlik debyuti ''[[Chaappa Kurishu]]'' (2011) filmidagi ijrosi yuqori baholandi, unda u qurilish biznesining rahbari sifatida paydo boʻldi. „Arjun — Chappa Kurishudagi mening obrazim aktyor tez-tez oladigan rol emas. Men juda omadliman va juda omadliman“, dedi Fahad. U filmdagi hamkasbi [[Remya Nambeesan|Remya Nambisan]] bilan uzoq oʻpish sahnasini suratga oldi — goʻyoki Malayalam kinosida birinchi boʻlib chiqdi — bu film chiqqandan keyin bahsli deb nomlandi<ref>Keerthy Ramachandran. </ref>. Fahadning navbatdagi filmi, ''Akam'' (2011) Malayattoor Ramakrishnanning „''[[Yaxshi (roman)|Yakshi]]''“ psixo-triller romanining zamonaviy moslashuvi boʻlib, u oʻzining goʻzal rafiqasi yakshi ekanligidan shubhalana boshlagan yosh meʼmor ''Srinivas'' rolini oʻynadi. „Srinivasni oʻynash oʻzimni qayta ixtiro qilgandek edi. Suratga olish boshlanishidan oldin bizda mahorat darsi bor edi va men personajning nozik tomonlarini oʻrganish uchun keng imkoniyatga ega boʻldim. Srinivasni qayta ixtiro qilish jarayonida men oʻzimni qaytadan ixtiro qildim“, dedi Fahad<ref name="Hindu2">[http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2318800.ece „Second innings“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120607125715/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article2318800.ece|date=7 June 2012}}.</ref>. Filmning premyerasi [[Dubay xalqaro film festivali|Dubay xalqaro kinofestivalida]] boʻlib oʻtdi. U 2012-yilda ''Chappa Kurishu'' va ''Akam'' filmidagi ijrosi uchun ikkinchi eng yaxshi aktyor uchun Kerala shtati kino mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Kerala State film awards announced!|url=https://www.sify.com/movies/kerala-state-film-awards-announced-news-malayalam-mhtosqhaceisi.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180520125515/http://www.sify.com/movies/kerala-state-film-awards-announced-news-malayalam-mhtosqhaceisi.html|arxivsana=20 May 2018|qaralgan sana=18-iyul 2021-yil|ish=Sify|til=inglizcha}}</ref>. 2012-yilda u zoʻrlash va qasosga bagʻishlangan „''[[22 Ayol Kottayam|22 Female Kottayam]]''“ filmida salbiy obrazni ijro etdi va tanqidchilar tomonidan olqishlandi. Keyingi filmi Lal Xosening ''[[Olmos marjon (film)|Diamond Necklace]]'' (2012)da u [[Dubay|Dubayda]] ishlaydigan [[Onkologiya|onkolog]] rolini oʻynadi va filmda shifokorning uch xil ayol bilan munosabati haqida soʻz boradi<ref name="Times">[https://archive.today/20130103125306/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2012-04-24/news-interviews/31392122_1_mollywood-intimate-scenes-upcoming-flick „Fahadh Fazil making waves in Mollywood“]. </ref>. „22 Female Kottayam“ va „Diamond Necklace“ filmlarining ikkalasi ham tijoriy va tanqidiy muvaffaqiyatga erishdi va 100 kundan ortiq kinoteatrlarda namoyish etildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-dekabr 2012-yil |title=Meet the top five show stealers of 2012 |work=[[The Times of India]] |agency=Times News Network |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/Meet-the-top-five-show-stealers-of-2012/articleshow/17598509.cms}}</ref>. 2012-yil iyun oyida Kochi shahar markaziy politsiyasi tomonidan Fahadga nisbatan chekish tasvirlarini ommaga namoyish etish qoidalarini buzganlik uchun ish qoʻzgʻatilgan. Uning sigaret chekayotgani tasvirlangan ''olmos marjonlarning'' plakati film chiqqanidan beri Kochidagi Kavitha teatri oldida namoyish etilgan edi<ref>[http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3530653.ece „Case against actor“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140521032022/http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-national/tp-kerala/article3530653.ece|date=21 May 2014}}.</ref>. Oʻzining navbatdagi filmida, Lijin Xosening ''[[Juma (film 2012)|Juma kuni]]'' (Friday 2012) u [[Avtomatik riksha|Auto rickshaw]] haydovchisi sifatida harakat qilgan<ref>[http://ibnlive.in.com/news/friday-another-with-multi-narrative-aspect/259148-71-210.html „Friday: Another with multi-narrative aspect“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150203232618/http://ibnlive.in.com/news/friday-another-with-multi-narrative-aspect/259148-71-210.html|date=3 February 2015}}.</ref>. Xuddi shu yili u portmanto filmi ''D kompaniyasining'' uchta badiiy filmidan biri boʻlgan ''Qiyomat kuni'' filmida paydo boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=13-may 2013-yil |title=Fahadh to play an action hero |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Fahadh-to-play-an-action-hero/articleshow/20043883.cms |url-status=live |access-date=24-fevral 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629031742/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/regional/malayalam/news-and-interviews/Fahadh-to-play-an-action-hero/articleshow/20043883.cms |archive-date=29-iyun 2018-yil}}</ref>. === Olqishlari (2013—2017) === 2013-yilda uning muhim filmlari kinematograf Rajeev Ravining rejissyorlik debyuti ''[[Annayum Rasulim|Annayum Rasoolum]]'', [[Lixo Xose Pellisseriy|Lijo Jose Pellisseryning]] ''[[Omin (film 2013)|Amin]]'', [[VK Prakash|VK Prakashning]] ''[[Natholi Oru Cheriya Meenalla]] ,'' Salam Bappuning rejissyorlik debyuti ''[[Qizil sharob (film 2013)|Red Wine]] ,'' debyutant ''Shimoliy'' [[Anil Radhakrishnan Menon|Anilond]] Ravi 2. ''Kaatham'' va Sathyan Anthikadning ''[[Oru hind Pranayakadha|Oru hind Pranayakatha]] filmilari.'' U ''Shimoliy 24 Kaatham'' filmidagi ijrosi uchun Kerala shtatining eng yaxshi erkak roli uchun kino mukofotini qoʻlga kiritdi.  ''Omin'' filmi ham tijoriy, ham tanqidiy muvaffaqiyatga erishdi va ''[[Khaleej Times]]''<ref>Deepa Gauri (26 December 2013). </ref> tomonidan yilning eng yaxshi filmlaridan biri deb topildi, ''Annayum Rasoolum'' esa tijoriy muvaffaqiyatga erishdi<ref name="BO">{{Yangiliklar manbasi |last=Pudippedi |first=Haricharan |date=17-dekabr 2013-yil |title=Comedies reaped gold for southern cinema (2013 In Retrospect) |work=[[Business Standard]] |url=http://www.business-standard.com/article/news-ians/comedies-reaped-gold-for-southern-cinema-2013-in-retrospect-113121700305_1.html |access-date=16-iyul 2016-yil}}</ref><ref>[http://ibnlive.in.com/news/annayum-rasoolum-is-the-first-malayalam-hit-of-the-year/317293-71-210.html „Annayum Rasoolum is the first Malayalam hit of the year“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140102002643/http://ibnlive.in.com/news/annayum-rasoolum-is-the-first-malayalam-hit-of-the-year/317293-71-210.html|date=2 January 2014}}.</ref>. 2014-yilda u oʻzi tomonidan ishlab chiqarilgan katta byudjetli ''[[Iyobinte Pusthakam]]'' filmida ham oʻzi rol ijro etdi. Fahad, shuningdek, koʻp yulduzli blokbaster filmi Bangalore kunlari filmida rol ijro etdi. Film yangi avlod harakati davrida yaratilgan eng yaxshi malayalam filmlaridan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=10 Malayalam films to watch before you die|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/photo-features/10-malayalam-films-to-watch-before-you-die/photostory/48436103.cms|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=The Times of India}}</ref>. 2015-yil uning uchun zerikarli yil boʻldi, chunki u muvaffaqiyatli loyihani amalga oshira olmadi. „''[[Ayal Njanalla]]''“, „''[[Haram (film)|Haram]]''“, „''[[Mariyam Mukku]]''“ filmlarida rol ijro etdi ammo filmlar muvofaqqiyatga erisha olmadi. 2016-yilda uning birinchi chiqishi, ''Muson Mangolari'', uning ishlashi yuqori baholangan va film tanqidchilarning yaxshi javoblarini toʻplagan boʻlsa-da, kassada muvaffaqiyatsizlikka uchradi. Uning navbatdagi relizi 2016-yil 5-fevralda boʻlib oʻtgan ''Maheshinte Prathikaaram'' tijoriy muvaffaqiyatga erishdi. Bu tomoshabinlar va tanqidchilar tomonidan yuqori olqishlandi, bu film uning faoliyatidagi katta yutuq boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Haritha John |date=8-aprel 2021-yil |title=We didn't want Lady Macbeth of 'Joji' to be a stereotype: Dileesh Pothan intv |work=[[The News Minute]] |url=https://www.thenewsminute.com/article/we-didnt-want-lady-macbeth-joji-be-stereotype-dileesh-pothan-intv-146798 |access-date=18-iyun 2021-yil}}</ref>. 2017-yilda u toʻrtta filmda rol ijro etdi, ulardan ''[[Oʻchirish (film 2017)|Take Off]]'' va ''[[Thondimuthalum Driksakshiyum]]'' tijoriy va tanqidiy muvaffaqiyatga erishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sudhi |first=C.J. |date=4-avgust 2017-yil |title=Where is Malayalam cinema headed? 12 reasons to cheer. |work=[[Malayala Manorama]] |url=http://english.manoramaonline.com/entertainment/entertainment-news/2017/08/03/malayalam-top-movies-box-office-collection-report.html |access-date=14-avgust 2017-yil}}</ref>. ''Thondimuthalum Driksakshiyum'' 65-Milliy Film Mukofotlarida uchta mukofotni qoʻlga kiritdi. „Eng yaxshi Malayalam filmi“ va „Eng yaxshi ssenariy“ nominatsiyasidan tashqari, Fahad „Eng yaxshi yordamchi aktyor“ nominatsiyasida ham gʻolib boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=8-aprel 2021-yil |title='Unless I get...': 'Joji' actor Fahadh Faasil about his much-awaited Bollywood debut |work=[[DNA (gazeta)|Daily News and Analysis]] |url=https://www.dnaindia.com/entertainment/report-joji-actor-fahadh-faasil-about-his-much-awaited-bollywood-debut-says-i-need-to-think-in-hindi-2885311 |access-date=18-iyun 2021-yil}}</ref>. Fahad Tamil kinosida ilk debyutini [[Sivakarthikeyan]] filmida va ''[[Velaikkaran (film 2017)|Velaikkaran]]'' filmi orqali amalga oshirdi. === 2018-bugungi kun === Fahad „''[[Varathan]]“'' (2018), „''[[Njan Prakashan]]''“ (2018) va „[[Kumbalangi Nights]]“ (2019) filmlari kassadagi muvaffaqiyatlarga erishdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Surendhar M. K. |date=23-fevral 2019-yil |title=Kumbalangi Nights becomes 2019's first Mollywood's blockbuster; Yatra, Dev fail to create impact at box-office |work=[[Firstpost]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/kumbalangi-nights-becomes-2019s-first-mollywoods-blockbuster-yatra-dev-fail-to-create-impact-at-box-office-6139731.html |url-status=live |access-date=25-iyun 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190609170145/https://www.firstpost.com/entertainment/kumbalangi-nights-becomes-2019s-first-mollywoods-blockbuster-yatra-dev-fail-to-create-impact-at-box-office-6139731.html |archive-date=9-iyun 2019-yil}}</ref>. U „''Kumbalangi kechalari''“ filmida ''Shammi'' rolini ijro etdi, bu uning koʻplab dialoglari mashhur boʻlib, kultni rivojlantirdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Fahadh Faasil: Shammi of 'Kumbalangi Nights' is no regular villain - Times of India|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/malayalam/movies/news/fahadh-faasil-shammi-of-kumbalangi-nights-is-no-regular-villain/articleshow/67862504.cms|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=The Times of India|til=inglizcha}}</ref>. ''Njan Prakashan'' butun dunyo boʻylab kassadan 52 million ₹ kror yigʻdi, bu hozirgi kunga qadar eng yuqori daromad keltirgan malayalam filmlaridan biri hisoblanadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sreedhar Pillai |date=28-fevral 2019-yil |title=Fahadh Faasil is a game-changer for Mollywood with three hit films: Varathan, Njan Prakashan, Kumbalangi Nights |work=[[Firstpost]] |url=https://www.firstpost.com/entertainment/fahadh-faasil-is-a-game-changer-for-mollywood-with-three-hit-films-varathan-njan-prakashan-kumbalangi-nights-6169871.html/amp |access-date=16-iyun 2021-yil}}</ref>. Uning 2019-yildagi soʻnggi filmi psixiatr rolini oʻynagan „''[[Athiran]]''“ psixologik trilleri edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=S.r.praveen |date=13-aprel 2019-yil |title='Athiran' review: An enticing movie that falls short of expectations |language=en-IN |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/athiran-review-an-enticing-movie-that-falls-short-of-expectations/article26827922.ece |access-date=18-iyul 2021-yil |issn=0971-751X}}</ref>. Uning keyingi Tamil filmi „''[[Super Deluxe (film)|Super Deluxe]]“'' boʻlib, u [[Vijay Sethupathi]], [[Samantha Ruth Prabhu|Samantha Rut Prabhu]] va [[Ramya Krishnan]] bilan birga rol ijro etdi, uning filmdagi ishlashi tanqidchilar tomonidan yaxshi baholangan. Uning 2020-yildagi birinchi chiqishi ''[[Trans (film 2020)|Trance]]'' filmi tanqidchilar tomonidan katta eʼtirofga sazovor boʻldi. ''[[Indian Express]]'' gazetasi Fahadning ijrosini yuqori baholadi va shunday dedi:<ref>{{Veb manbasi|sana=20-fevral 2020-yil|sarlavha=Trance movie review: Fahadh Faasil elevates Anwar Rasheed's film|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/movie-review/trance-movie-review-rating-fahadh-faasil-anwar-rasheed-6278084/|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=The Indian Express|til=inglizcha}}</ref>{{quote|Fahad bir vaqtning oʻzida isterik va bezovta qiluvchi personajni tasvirlash orqali diqqat markazini oʻgʻirlaydi.}} Transdan keyin Fahad Hindistondagi ''COVID'' [[Hindistonda COVID-19 pandemiyasi|-19 pandemiyasi]] davrida OTT platformalari orqali chiqarilgan filmlarni suratga olishga aylandi. Bular orasida birinchi film ''[[Tez orada CU|CU Soon]]'' (2020) boʻlib, bu Hindistonning birinchi kompyuter ekranidagi filmidir<ref>{{Veb manbasi|muallif=Bhatia|ism=Akanksha|sana=14-sentabr 2020-yil|sarlavha=5 Moments In 'C U Soon' That Convinced Us That You Don't Need A Big Budget To Make A Good Film|url=https://www.scoopwhoop.com/entertainment/moments-in-c-u-soon-that-convinced-us-you-don-t-need-a-big-budget-props-to-make-a-good-movie/|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=www.scoopwhoop.com|til=inglizcha|qaralgan sana=2022-10-10|arxivsana=2021-07-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210718153036/https://www.scoopwhoop.com/entertainment/moments-in-c-u-soon-that-convinced-us-you-don-t-need-a-big-budget-props-to-make-a-good-movie/}}</ref>. Uning 2021-yildagi birinchi chiqishi 2021-yil 2-aprelda [[Netflix]] striming platformasida chiqarilgan sirli triller boʻlgan [[Irul]] edi. Film murakkab hikoyasi tufayli turli baholarga ega boʻlishiga qaramay, Fahad sirli personajni tasvirlagani uchun tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sana=2-aprel 2021-yil|ism=Janani|muallif=K.|sarlavha=Irul Movie Review: Fahadh Faasil's solid performance let down by complicated story|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/irul-movie-review-fahadh-faasil-s-solid-performance-let-down-by-complicated-story-1786379-2021-04-02|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=India Today|til=inglizcha}}</ref>. ''Irul'' eʼlon qilinganidan besh kun oʻtgach, Dileesh Pothan tomonidan boshqariladigan jinoyat dramasi boʻlgan ''[[Joji (film)|Joji]]'' filmi chiqdi. U titulli antiqahramon rolini oʻynagan film tanqidchilar tomonidan yaxshi baholandi. Uning undagi oʻyini, shuningdek, baʼzi tanqidchilar va muxlislar tomonidan uning faoliyatidagi eng yaxshilaridan biri deb hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Srivastav|ism=Arnav|sana=7-iyul 2021-yil|sarlavha=10 Best Fahadh Faasil Movie Performances|url=https://www.highonfilms.com/best-fahadh-faasil-movie-performances/|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=High On Films|til=inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Joji Review: Fahadh Faasil Dazzles In Accomplished Shakespeare Spinoff|url=https://www.ndtv.com/entertainment/joji-review-fahadh-faasil-dazzles-in-accomplished-shakespeare-spinoff-3-5-stars-out-of-5-2408237|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=NDTV.com}}</ref>. ''Firstpost'' shunday deb yozgan edi: „Hikoya aniq Fahadning xarakteriga qaratilgan va aktyor hozir uning savdo belgisi boʻlgan oddiy yorqinlik bilan gʻazab bilan qaynayotgan aldamchi va xotirjam rolni oʻynaydi“<ref>{{Veb manbasi|sana=7-aprel 2021-yil|sarlavha=Joji movie review: Fahadh Faasil is outstanding in a sharp tale of amorality and a house of intrigue-Entertainment News, Firstpost|url=https://www.firstpost.com/entertainment/joji-movie-review-fahadh-faasil-is-outstanding-in-a-sharp-tale-of-amorality-and-a-house-of-intrigue-9503591.html|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=Firstpost}}</ref>. ''Joji'' chiqqanidan deyarli bir hafta oʻtgach, Kerala kino koʻrgazmasi ishtirokchilari Birlashgan tashkiloti (FEUOK) Fahadni OTT platformalari orqali translyatsiya qilish uchun yaratilgan filmlarda rol oʻynashdan ogohlantirganligi haqida xabarlar paydo boʻldi<ref name="mathrubhumi.com">{{Veb manbasi|sarlavha=ഫഹദിനെതിരായ വിലക്ക് ; വാര്‍ത്തകള്‍ തെറ്റെന്ന് ഫിയോക്ക്|url=https://www.mathrubhumi.com/remote-stories/feuoks-explantion-about-fahad-fasil-movies-ban-news-1.5588136|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=Mathrubhumi|til=inglizcha|arxivsana=18-iyul 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210718171430/https://www.mathrubhumi.com/remote-stories/feuoks-explantion-about-fahad-fasil-movies-ban-news-1.5588136}}</ref>. FEUOK shuningdek, 2021-yilda ''Malik'' kabi keyingi katta filmlari, agar u OTT platformalari bilan hamkorlikni davom ettirsa, katta ekranda namoyish etishda qiyinchiliklarga duch kelishi bilan tahdid qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/feouk-warns-fahadh-faasil-not-to-cooperate-with-ott-platforms-any-more-1.5587968|sarlavha=FEOUK warns Fahadh Faasil not to cooperate with OTT platforms any more|qaralgan sana=10-oktabr 2022-yil|arxivsana=6-avgust 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210806031814/https://english.mathrubhumi.com/movies-music/movie-news/feouk-warns-fahadh-faasil-not-to-cooperate-with-ott-platforms-any-more-1.5587968}}</ref>. Ammo keyinchalik tashkilot bunday xabarlarning barchasi asossiz ekanligini va ular bilan aloqasi yoʻqligini daʼvo qildi<ref name="mathrubhumi.com" />. Fahadning 2021-yildagi navbatdagi relizi Mahesh Narayananning katta byudjetli siyosiy trilleri ''[[Malik (film)|Malik]]'' filmi edi. 2020-yilda chiqishi kerak boʻlgan film Faxadning bugungi kungacha boʻlgan eng qimmat malayalam filmi ham edi. Filmda Fahaddan tashqari bosh rollarni [[Nimisha Sajayan]], [[Vinay Forrt]], [[Dilesh Potan]] va [[Joju Jorj]] ijro etgan<ref>{{Veb manbasi|sana=10-iyul 2021-yil|sarlavha=Fahadh Fassil's Craze Made 1500 Fans Gather To Watch Him During Malik|url=https://www.koimoi.com/bollywood-news/whoa-fahadh-fassils-craze-made-1500-fans-gather-to-watch-him-during-malik-shoot/|kirish sanasi=31-may 2022-yil|ish=Koimoi|til=inglizcha}}</ref>. ''Malik'' butun mamlakat boʻylab tanqidchilarning olqishiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sana=17-iyul 2021-yil|sarlavha=Has 'Malik' really established Fahadh Faasil as a pan-India hero?|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/has-malik-really-established-fahadh-faasil-as-a-pan-india-hero-1009784.html|kirish sanasi=20-iyul 2021-yil|ish=Deccan Herald|til=inglizcha}}</ref> va muxlislardan katta ijobiy fikr-mulohazalarga ega boʻldi, koʻplab tanqidchilar Fahadning filmdagi oʻyinini uning faoliyatidagi eng yaxshisi deb taʼriflashdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Joshi|ism=Namrata|sarlavha=Fahadh Faasil: Crusader of a New Wave in India's Malayalam cinema|url=https://www.aljazeera.com/news/2021/7/15/fahadh-faasil-crusader-of-a-new-wave-in-indias-malayalam-cinema|kirish sanasi=19-iyul 2021-yil|ish=www.aljazeera.com|til=inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=15-iyul 2021-yil|sarlavha='Malik' movie review: Fahadh Faasil delivers career-best performance in gripping drama|url=https://www.deccanherald.com/entertainment/malik-movie-review-fahadh-faasil-delivers-career-best-performance-in-gripping-drama-1008852.html|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=Deccan Herald|til=inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=18-iyul 2021-yil|sarlavha=Twitter thread taking dig at critics of Fahadh Faasil-starrer 'Malik' leaves netizens in splits|url=https://indianexpress.com/article/trending/trending-in-india/malik-fahadh-faasil-funny-movie-review-thread-7409543/|kirish sanasi=18-iyul 2021-yil|ish=The Indian Express|til=inglizcha}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Super Deluxe Review {4/5}: There is ambition, genius, and also a beating heart|ish=[[The Times of India]]|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/super-deluxe/movie-review/68623088.cms|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200313152211/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/super-deluxe/movie-review/68623088.cms|arxivsana=13 March 2020|qaralgan sana=28-aprel 2020-yil}}</ref>. Fahad [[Telugu kino|Telugu kinodagi]] debyutini ''[[Pushpa: yuksalish|Pushpa: The Rise]]'' (2021) filmida filmning antagonisti sifatida qilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|sana=21-mart 2021-yil|sarlavha=Fahadh Faasil to play the villain in Allu Arjun's 'Pushpa'|url=https://www.thenewsminute.com/article/fahadh-faasil-play-villain-allu-arjun-s-pushpa-145640|kirish sanasi=21-mart 2021-yil|ish=The News Minute|til=inglizcha}}</ref>. 2022-yilda u [[Kamol Haasan]] bilan birga ''[[Vikram (film 2022)|Vikram]]'' filmida qora tanlilar agenti Amar rolini ijro etgan. == Filmografiyasi == [[Fahad Fasil filmografiyasi]] == Shaxsiy hayoti == 2014-yil 20-yanvarda u malayalam kino aktrisasi [[Nazriya Nazim|Nazriya Nozim]] bilan unashtirildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/fahad-fazil-and-nazriya-get-engaged-news-national-ocisuofhhibsi.html|sarlavha=Fahad Fazil and Nazriya get engaged|ish=Sify|qaralgan sana=5-noyabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141029143216/http://www.sify.com/movies/fahad-fazil-and-nazriya-get-engaged-news-national-ocisuofhhibsi.html|arxivsana=29 October 2014}}</ref>, u 2014-yil 21-avgustda [[Tiruvanantapuram|Trivandrum shahrida]] uylandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-pix-malayalam-actor-fahadh-faasil-weds-nazriya-nazim/20140821.htm|sarlavha=PIX: Malayalam actor Fahadh Faasil weds Nazriya Nazim|sana=21-avgust 2014-yil|ish=Rediff|qaralgan sana=5-noyabr 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141105141801/http://www.rediff.com/movies/slide-show/slide-show-1-pix-malayalam-actor-fahadh-faasil-weds-nazriya-nazim/20140821.htm|arxivsana=5 November 2014}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=21-avgust 2014-yil |title=Fahad Fazil weds Nazriya |work=The Hindu |agency=Press Trust of India |url=http://www.thehindu.com/entertainment/fahad-fazil-weds-nazriya/article6338566.ece |url-status=live |access-date=5-noyabr 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180223232503/http://www.thehindu.com/entertainment/fahad-fazil-weds-nazriya/article6338566.ece |archive-date=23-fevral 2018-yil}}</ref>. Fahadning aytishicha, ularning ota-onalari nikohni tashkil qilishda muhim rol oʻynagan<ref>[http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Why-Fahadh-fell-for-Nazriya/articleshow/29119438.cms „Why Fahadh fell for Nazriya“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150707120556/http://www.bangaloremirror.com/entertainment/south-masala/Why-Fahadh-fell-for-Nazriya/articleshow/29119438.cms|date=7 July 2015}}.</ref><ref>[http://www.sify.com/movies/wedding-bells-for-fahadh-and-nazriya-news-malayalam-obukSwaghigsi.html „Wedding bells for Fahadh and Nazriya!“] </ref>. == Brendi == U shuningdek, [[Titan kompaniyasi|Titan]], [[Milma]], [[Jos Alukkas]], Aditi Aatta, [[Mumbay|Bombay]] oltin va olmoslari, BAA Exchange va Estilocus kabi brendlar uchun bir nechta reklamalarda paydo boʻlgan.  == Mukofotlari ==   {| class="wikitable sortable" !Yil !Mukofot !Kategoriya !Film (lar) ! class="unsortable" |Natija ! class="unsortable" |Ref |- | rowspan="2" |2012 |59-chi Filmfare mukofotlari Janubiy |Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor — Malayalam |''Chaappa Kurishu'' | {{Nom}} | |- |42-Kerala shtati kino mukofotlari |Ikkinchi Eng yaxshi aktyor |''Chaappa Kurishu'', ''Akam'' | {{Gʻolib}} | <ref>[http://www.sify.com/movies/kerala-state-film-awards-announced-news-malayalam-mhtosqhaceisi.html „Kerala State film awards announced!“] </ref> |- | rowspan="5" |2013 |15-Asianet Film mukofotlari |Yilning yosh ikonasi |''Annayum Rasoolum'', ''Amen'', ''Artist''<br /><br />''Oru Indian Pranayakadha'', ''North 24 Kaatham'' | {{Gʻolib}} | |- | rowspan="2" |2-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | rowspan="2" |''Diamond Necklace'' | {{Nom}} | rowspan="2" | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sudish Kamath |title=Stars in Sharjah |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/stars-in-sharjah/article5128642.ece |url-status=live |access-date=26-iyul 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140219131946/http://www.thehindu.com/features/cinema/stars-in-sharjah/article5128642.ece |archive-date=19-fevral 2014-yil}}</ref> |- |Tanqidchilar tanlovida Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Gʻolib}} |- |60-chi Filmfare mukofotlari Janubiy |Eng yaxshi aktyor — Malayalam |''22 Female Kottayam'' | {{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Filmfare Awards (South) winners list 2012 |work=[[The Times of India]] |url=http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-21/news-interviews/40708234_1_oxygen-entertainment-best-actor-idea-filmfare-awards |url-status=dead |access-date=26-iyul 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20130725024539/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2013-07-21/news-interviews/40708234_1_oxygen-entertainment-best-actor-idea-filmfare-awards |archive-date=25-iyul 2013-yil}}</ref> |- |Vanita kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor |''22 Female Kottayam'', ''Diamond Necklace'' | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.asianet.in/entertainment/vanitha-film-awards-went-to-the-new-generation-stars-fahad-reema.html|sarlavha=Vanitha Film awards went to the new generation stars: Fahad & Reema|ish=Asianet News|sana=14-fevral 2013-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- | rowspan="3" |2014 |61-Filmfare mukofotlari Janubiy |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | rowspan="2" |''North 24 Kaatham'' | {{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Filmfare Awards (South) winners list 2013 |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/61st-Idea-Filmfare-Awards-South--Winners-List/articleshow/38278063.cms |url-status=live |access-date=26-iyul 2015-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140715172550/http://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/61st-Idea-Filmfare-Awards-South--Winners-List/articleshow/38278063.cms |archive-date=15-iyul 2014-yil}}</ref> |- |3-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Nom}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Shekhar |date=26-iyul 2015-yil |title=SIIMA Awards 2014 Nominations List of Telugu Movies |work=[[OneIndia]] |url=http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2014/siima-awards-2014-nominations-list-of-telugu-movies-154382.html |url-status=live |access-date=22-iyul 2014-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20140725152150/http://entertainment.oneindia.in/telugu/news/2014/siima-awards-2014-nominations-list-of-telugu-movies-154382.html |archive-date=25-iyul 2014-yil}}</ref> |- |44-Kerala shtati kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor |''Artist, North 24 Kaatham'' | {{Gʻolib}} | <ref>Sangeetha Seshagiri (24 April 2014). </ref> |- | rowspan="6" |2015 | rowspan="2" |17-Asianet Film mukofotlari |Yilning eng yaxshi ijrochisi |''Iyobinte Pusthakam'', ''God’s Own Country'',<br /><br />''Bangalore Days'', ''1 by Two'', ''Money Ratnam'' | {{Gʻolib}} | rowspan="2" | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099|sarlavha=17th Asianet Film Awards|ish=International Business Times|sana=12-yanvar 2015-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=28-iyul 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190728154911/https://www.ibtimes.co.in/17th-asianet-film-awards-mammootty-manju-warrier-win-best-actor-awards-photoswinners-list-620099}}</ref> |- |Eng yaxshi film |''Iyobinte Pusthakam'' | {{Gʻolib}} |- |62-chi Filmfare mukofotlari Janubiy |Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor — Malayalam |''Bangalore Days'' | {{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657|sarlavha=62nd Filmfare Awards South 2015 Nominations|ish=International Business Times|sana=4-iyun 2015-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=21-dekabr 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191221160708/https://www.ibtimes.co.in/62nd-filmfare-awards-south-2015-dulquer-salmaan-nivin-pauly-mammootty-biju-menon-suresh-gopi-634657}}</ref> |- | rowspan="3" |4-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi film — Malayalam | rowspan="5" |''Iyobinte Pusthakam'' | {{Nom}} | rowspan="3" | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069|sarlavha=SIIMA 2015 Malayalam Nominations|ish=International Business Times|sana=16-iyun 2015-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=11-aprel 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200411173805/https://www.ibtimes.co.in/siima-2015-malayalam-nominations-mammootty-fahadh-faasil-nivin-pauly-prithviraj-dulquer-636069}}</ref> |- |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Nom}} |- |Eng yaxshi debyut prodyuseri — Malayalam | {{Nom}} |- | rowspan="2" |2016 | rowspan="2" |1-IIFA Utsavam |Eng yaxshi film — Malayalam | {{Nom}} | rowspan="2" | <ref>{{Veb manbasi|url=https://iifautsavam.com/nominees-mal.html|sarlavha=IIFA Utsavam 2015 Nominees - Malayalam|ish=IIFA Utsavam|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=27-fevral 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170227080026/http://iifautsavam.com/nominees-mal.html}}</ref> |- |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Nom}} |- | rowspan="3" |2017 |64-Filmfare mukofotlari Janubiy |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | rowspan="3" |''Maheshinte Prathikaaram'' | {{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/64th-filmfare-awards-south-2017-full-nominations-list-983224-2017-06-17|sarlavha=64th Filmfare Awards South 2017 Nominations|ish=India Today|sana=17-iyun 2017-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=18-fevral 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190218143346/https://www.indiatoday.in/movies/regional-cinema/story/64th-filmfare-awards-south-2017-full-nominations-list-983224-2017-06-17}}</ref> |- |2-IIFA Utsavam |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.ibtimes.co.in/iifa-utsavam-2017-malayalam-nomination-list-out-maheshinte-prathikaram-charlie-stiff-719352|sarlavha=IIFA Utsavam 2017: Malayalam nomination list|ish=International Business Times|sana=14-mart 2017-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=25-may 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200525225444/https://www.ibtimes.co.in/iifa-utsavam-2017-malayalam-nomination-list-out-maheshinte-prathikaram-charlie-stiff-719352}}</ref> |- |6-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/siima-nominations-theri-janatha-garage-maheshinte-prathikaram-and-kirik-party-lead-4683082/|sarlavha=6th SIIMA Nominations 2017|ish=The Indian Express|sana=31-may 2017-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=5-iyul 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200705012559/https://indianexpress.com/article/entertainment/regional/siima-nominations-theri-janatha-garage-maheshinte-prathikaram-and-kirik-party-lead-4683082/}}</ref> |- | rowspan="10" |2018 |Asianet Film mukofotlari |Eng yaxshi aktyor | rowspan="10" |''Thondimuthalum Driksakshiyum'' | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thenewsminute.com/article/watch-mollywoods-whos-who-attend-20th-asianet-film-awards-81681|sarlavha=20th Asianet Film Awards|ish=The News Minute|sana=21-may 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=20-oktabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181020144043/https://www.thenewsminute.com/article/watch-mollywoods-whos-who-attend-20th-asianet-film-awards-81681}}</ref> |- |CPC Cine mukofotlari |Eng yaxshi aktyor | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/feb/19/thondimuthalum-driksakshiyum-bags-a-rich-haul-of-laurels-1775378.html|sarlavha='Thondimuthalum Driksakshiyum' bags a rich haul of laurels|ish=The New Indian Express|sana=19-fevral 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=5-iyun 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200605202741/https://www.newindianexpress.com/cities/kochi/2018/feb/19/thondimuthalum-driksakshiyum-bags-a-rich-haul-of-laurels-1775378.html}}</ref> |- |65-Filmfare mukofotlari Janubiy |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms|sarlavha=Winners of 65th Jio Filmfare Awards (South) 2018|ish=The Times of India|sana=17-iyun 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=17-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180617071126/https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/winners-65th-jio-filmfare-awards-south-2018/articleshow/64617904.cms}}</ref> |- |Melburn hind filmlari festivali |Eng yaxshi aktyor | {{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.firstpost.com/entertainment/padmaavat-sanju-dominate-nominations-at-indian-film-festival-of-melbourne-awards-2018-4724031.html|sarlavha=Indian Film Festival of Melbourne Awards 2018 Nominations|ish=Firstpost|sana=12-iyul 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=17-sentabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180917155627/https://www.firstpost.com/entertainment/padmaavat-sanju-dominate-nominations-at-indian-film-festival-of-melbourne-awards-2018-4724031.html}}</ref> |- |Kerala xalqaro kinofestivali |Eng yaxshi aktyor | {{Gʻolib}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=15-dekabr 2017-yil |title=22nd International Film Festival of Kerala (IFFK) 2017 Winners |work=Business Standard India |agency=Press Trust of India |url=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/wajib-bags-suvarna-chakoram-at-iffk-117121501296_1.html |url-status=live |access-date=14-may 2020-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20200605203110/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/wajib-bags-suvarna-chakoram-at-iffk-117121501296_1.html |archive-date=5-iyun 2020-yil}}</ref> |- |65-Milliy kino mukofotlari |Eng yaxshi ikkinchi plandagi aktyor | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/65th-national-film-awards-full-winners-list-5135786/|sarlavha=65th National Film Awards|ish=Indian Express|sana=13-aprel 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=21-dekabr 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191221154331/https://indianexpress.com/article/entertainment/bollywood/65th-national-film-awards-full-winners-list-5135786/}}</ref> |- |Shimoliy Amerika kino mukofotlari |Tanqidchilar tanlovida Eng yaxshi aktyor | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=http://www.nafaawards.com/winners2018|sarlavha=North American Film Award 2018 Winners|ish=North American Film Award|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=3-iyun 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200603202247/http://www.nafaawards.com/winners2018}}</ref> |- | rowspan="2" |7-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Nom}} | rowspan="2" | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.firstpost.com/entertainment/siima-awards-2018-nominations-vijays-mersal-leads-with-nine-nods-followed-by-vikram-vedha-4976241.html|sarlavha=SIIMA Awards 2018 nominations|ish=Firstpost|sana=16-avgust 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=18-sentabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180918090208/https://www.firstpost.com/entertainment/siima-awards-2018-nominations-vijays-mersal-leads-with-nine-nods-followed-by-vikram-vedha-4976241.html}}</ref><br /><br /><ref>{{Veb manbasi|url=https://siima.in/2018/winners.html|sarlavha=SIIMA 2018 Malayalam Winners|ish=South Indian International Movie Awards|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=4-iyun 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200604230740/http://siima.in/2018/winners.html}}</ref> |- |Tanqidchilar tanlovida Eng yaxshi aktyor — Malayalam | {{Gʻolib}} |- |Vanita kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor | {{Gʻolib}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.vanitha.in/specials/vanitha-film-awards-2019.html|sarlavha=Vanitha Film Awards 2019|ish=vanitha.in|qaralgan sana=27-dekabr 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190630015258/https://www.vanitha.in/specials/vanitha-film-awards-2019.html|arxivsana=30 June 2019}}</ref><br /><br /><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/02/25/vanita-film-awards-2018-live-updates.html|sarlavha=വനിത ഫിലിം അവാര്‍ഡ് 2018: ഫഹദ് മികച്ച നടൻ, മഞ്ജു വാരിയർ, പാർവതി മികച്ച നടിമാർ|ish=Malayala Manorama|sana=27-fevral 2018-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=5-iyun 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200605202740/https://www.manoramaonline.com/news/latest-news/2018/02/25/vanita-film-awards-2018-live-updates.html}}</ref> |- |2019 |8-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi film — Malayalam |''Varathan'' | {{Nom}} | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-2019-full-nominations-list-out-vijay-sethupathi-samantha-akkineni-and-others-bag-top-honours/455922|sarlavha=SIIMA 2019 FULL nominations list out!|ish=Times Now|sana=18-iyul 2019-yil|qaralgan sana=14-may 2020-yil|arxivsana=22-iyul 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190722163532/https://www.timesnownews.com/entertainment/south-gossip/article/siima-2019-full-nominations-list-out-vijay-sethupathi-samantha-akkineni-and-others-bag-top-honours/455922}}</ref> |- | rowspan="2" |2020 | rowspan="2" |50-Kerala shtati kino mukofotlari | Eng yaxshi qahramon aktyori | rowspan="4" |''Kumbalangi Nights'' |{{Gʻolib}} | rowspan="2" | <ref name="manoramaonline.com">{{Veb manbasi|sarlavha=മികച്ച നടൻ സുരാജ്, നടി കനി, സ്വഭാവ നടൻ ഫഹദ്, ലിജോ സംവിധായകൻ|url=https://www.manoramaonline.com/movies/movie-news/2020/10/13/kerala-state-film-awards-2020-winners-list.html|kirish sanasi=13-oktabr 2020-yil|ish=ManoramaOnline|til=ml}}</ref> |- |Eng yaxshi film Ommabop jozibali va estetik qiymati bilan |{{Gʻolib}} |- | rowspan="4" |2021 | rowspan="2" |9-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari | Eng yaxshi film — Malayalam | {{Nom}} | <ref name="siima">{{Veb manbasi|url=https://www.thenewsminute.com/article/dhanush-manju-warrier-chetan-kumar-others-siima-awards-announces-nominees-154502|sarlavha=Dhanush, Manju Warrier, Chetan Kumar, others: SIIMA Awards announces nominees|ish=The News Minute|sana=28-avgust 2021-yil|qaralgan sana=18-sentabr 2021-yil}}</ref> |- |Eng yaxshi aktyor Salbiy rolda — Malayalam | {{Nom}} | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=The 9th South Indian International Movie Awards Nominations |work=[[South Indian International Movie Awards]] |url=https://siima.in/2019-nominations.php |access-date=8-iyun 2022-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20210822030250/https://siima.in/2019-nominations.php |archive-date=22-avgust 2021-yil}}</ref> |- | rowspan="2" |10-Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari |Eng yaxshi aktyor — Malayalam | rowspan="2" |''C U Soon/Trance'' | {{Nom}} | <ref name="siima" /> |- |Eng yaxshi film — Malayalam | {{Nom}} | <ref name="siima" /> |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * {{IMDbda kishi|1335704|Fahadh Faasil}} * [https://www.facebook.com/FahadhFaasil Fahadh Faasil] on [[Facebook]] {{DEFAULTSORT:Fasil, Fahad}} [[Turkum:Janubiy Hindiston xalqaro kino mukofotlari gʻoliblari]] [[Turkum:Tamil erkak aktyorlari]] [[Turkum:Telugu tilidagi kino aktyorlari]] [[Turkum:1982-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Malayalam tilidagi kino aktyorlari]] [[Turkum:Hindistonlik erkak aktyorlar]] [[Turkum:Hindiston musulmonlari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktyorlar]] fbhhgjtn26nwe7b8a54vysbogodbq2x 0 817593 6271485 6253432 2026-09-16T04:43:18Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271485 wikitext text/x-wiki {{Avtomobil bilgiqutisi | image = Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg | name = Gumpert Nathalie | manufacturer = [[Aiways#Gumpert Aiways Automobile|Gumpert Aiways Automobile]] (RG) | aka = | production = 2021–present | assembly = [[Ingolstadt]], [[Germany]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[China]] (Aiways Shangrao Production Plant) | class = [[Sports car]] ([[S-segment|S]])<!-- per [[WP:CARCLASS]], this should not be changed to "supercar or hypercar" --> | body_style = 2-door [[coupé]] | layout = [[Mid-engine]] + Dual-motors, [[Four-wheel-drive]] | doors = [[scissor doors|Scissor]] | related = | engine = {{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol fuel cell | motor= Methanol [[Fuel cell]]-powered with four electric motors of {{convert|150|kW|abbr=on}} | transmission = Twin synchronized 2-speed gearboxes | battery = 60 kWh / 130 kWh floor-mounted [[lithium-ion battery|Li-ion]] battery pack | drivetrain = Hydrogen-Electric hybrid | powerout = {{convert|400|kW|abbr=on}} | wheelbase = {{Convert|2520|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}} | width = | height = {{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}} | predecessor = | successor = |kuzovturi=|bakhajmi=|oʻrindiqsoni=|eshiklarsoni=|dizayneri=|nom=Gumpert Nathalie|tasvir=Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg|tasvirizohi=Gumpert Nathalie Genf 2019|ishlabchiqaruvchi=[[Ingolstadt]], [[Germaniya]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[Xitoy]] (Aiways Shangrao Production Plant)|sinfi=Sport kar ([[S-segment|S]])|modelyili=2019-yil|quvvati={{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol yoqilgʻisi|boshqanomlari=RG Nathalie|uzunligi={{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}}|vazni={{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}}|balandligi={{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}}}} [[Fayl:Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg/220px-Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|thumb| Orqa koʻrinishi]] '''Gumpert Nathalie'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GUMPERT Nathalie "First Edition"|url=https://www.rolandgumpert.com/en/|ish=Roland Gumpert|qaralgan sana=2022-10-26|arxivsana=2022-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026165517/https://www.rolandgumpert.com/en/}}</ref> yoki '''RG Nathalie''' — bu oʻzida vodorod ishlab chiqaradigan, metanolda ishlaydigan vodorod-elektr gibrid [[sport avtomobili]]. Avtomobilni 2021-yilda ishlab chiqarish rejalashtirilgan. Bu avtomobil Roland Gumpert tomonidan yaratilgan, Apollonni ishlab chiqargan Gumpert kompaniyasi bankrot boʻlgandan keyin '''RG''' tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi avtomobil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : La supercar électrique qui boit de l'alcool|url=http://www.autonews.fr/salon/rg-nathalie-pile-a-combustible-methanol-pekin-2018-81305|muallif=Lucas Raheriarivony|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Ushbu sport mashinasidan 500 ta ishlab chiqarish rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : la première supercar à pile à combustible|url=https://www.turbo.fr/actualite-automobile/gumpert-nathalie-la-premiere-supercar-pile-combustible-158635|muallif=Hugo Quintal|sana=4-mart 2020-yil}}</ref>. == Tarixi == === Preambula === Roland Gumpert — Audi Sport kompaniyasining sobiq prezidenti hisoblanadi. 2001-yilda u Gumpert Apollon nomli superkar ishlab chiqarish uchun [[Avtomobil sanoati|avtomobil ishlab chiqaruvchi]] Gumpert kompaniyasiga asos solgan<ref name="caradisiac 88871">{{Veb manbasi|sarlavha=La marque Gumpert ne se relèvera pas|url=http://www.caradisiac.com/Gumpert-ne-se-relevera-pas-88871.htm|muallif=Patrick Garcia|sana=30-avgust 2013-yil}}</ref>. 2014-yilda kompaniya bankrot boʻldi va kompaniya nomini Apollo Automobil Gmbh ga oʻzgartirgan. Apollo Intensa Emozione ishlab chiqaradigan De Tomaso kompaniyasi egasi [[Hong Kong|gonkonglik]] tadbirkor Norman Choi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Apollo IE, seulement 10 exemplaires de cette hypercar|url=http://www.turbo.fr/actualite-automobile/837912-apollo-ie-10-exemplaires-hypercar/|sana=28 October 2017}}</ref> Consolidated Ideal TeamVenture konsorsiumi egallab oldi. === Taqdimot === 2017-yilda Roland Gumpert Xitoyning [[Shanxay|Shanxay shahrida]] joylashgan, muqobil energiya boʻyicha mutaxassis Aiways kompaniyasi bilan hamkorlik qildi va Germaniyaning [[Ingolstadt|Ingolshtadt]] shahrida joylashgan Roland Gumpertning bosh harflari boʻlgan „RG“ deb nomlangan yangi kompaniyasiga asos soldi. 2018-yilda Pekin avtosalonida RG oʻzining birinchi modeli prototipini taqdim etadi. Mashina asoschining qizi nomiga „Nathalie“ deb atalgan. RG Nathalie 2019-yil oxiridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : une supercar propulsée par une pile à combustible au méthanol|url=http://www.automobile-propre.com/rg-nathalie-une-supercar-propulsee-par-une-pile-a-combustible-au-methanol/|muallif=Jean-François Christiaens|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref> Germaniyada 500 nusxada ishlab chiqariladi, keyin Xitoyning Shangrao shahrida va 420 000 [[Yevro|evro]] narxda sotiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie : elle fonctionne au méthanol|url=http://www.caradisiac.com/gumpert-rg-nathalie-elle-fonctionne-au-methanol-167961.htm|muallif=Audric Doche|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Jeneva avtosalonida Gumpert RG Nathalieʼni 2021-yilda ishlab chiqarilgan, yonilgʻi hujayrasi bilan ishlaydigan elektr motorli seriyali versiyasida taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : retour en électrique|url=https://www.largus.fr/geneve/gumpert-nathalie-retour-en-electrique-9667393.html|muallif=Léo Mingo|sana=6-mart 2019-yilt}}</ref>. == Xususiyatlari == Nathalie ikki oʻrindiqli kupe boʻlib, uning liniyasi Nissan GT-R ga yaqin. U old tomonida [[LED|svetodiodli]] faralar va orqa chiroqlarni birlashtiruvchi yorugʻlik chizigʻini ham oʻz ichiga oladi. U juda yengil uglerod qobigʻida yaratilgan boʻlib, unga maksimal {{Convert|300|km/h|abbr=on}} tezlikda yuqori ishlash imkonini beradi va 0 dan {{Convert|100|km/h|abbr=on}} tezlikka 2,5 soniyada erishadi. Nathalie {{Convert|150|kW|abbr=on}} toʻrtta elektr motordan iborat, har bir motor gʻildiraklarga joylashtirilgan. Ular {{Convert|400|kW|abbr=on}} ning umumiy quvvatini ishlab chiqarib barcha toʻrt gʻildirakda uzatiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=La RG Nathalie (2019) va changer de look|url=https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019|muallif=Maxime K|ish=news.sportauto.fr|sana=10-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=16-dekabr 2019-yil|arxivsana=2020-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201001033432/https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019}}</ref>. Nathalie {{Convert|15|kW|abbr=on}} bilan jihozlangan [[Metanol|metanolda]] ishlaydigan va {{Convert|70|kWh|abbr=on}} ni taʼminlaydigan yonilgʻi hujayrali batareya. RG tomonidan ishlab chiqilgan murakkab tizim [[Kataliz|katalizlangan]] [[kimyoviy reaksiya]] orqali metanolni [[karbonat angidrid]] va vodorodga ajratadigan metanol reformatoridan iborat boʻlib, ikkinchisi elektr energiyasini ishlab chiqaradigan yonilgʻi hujayrasini oziqlantiradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie – La supercar à hydrogène|url=https://fr.motor1.com/news/240598/gumpert-rg-nathalie-supercar-hydrogene/|muallif=Yann Lethuillier|sana=28-aprel 2018-yil}}</ref>. Yoqilgʻi hujayrasi tizimi turi oʻsha yoqilgʻi hujayrasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan Reformed metanol yonilgʻi hujayrasi sifatida koʻrsatilgan. Bundan tashqari, tormozlash paytida ishlab chiqarilgan energiyaning tiklanishi tufayli avtonomiyani oshiradi. U 60 litrli metanol tankidan va shu bilan {{Convert|600|km|abbr=on}} diapazondan foyda oladi {{Convert|1200|km|abbr=on}} gacha „eko“ rejimida<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.200 km pour cette sportive électrique ?|url=https://gocar.be/fr/actu-auto/actualite/1-200-km-pour-cette-sportive-electrique|ish=Gocar.be|til=fr|kirish sanasi=25-mart 2020-yil|sana=}}</ref>. Agar qayta tiklanadigan metanol (masalan, shahar chiqindilaridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Renewable Methanol Report|url=https://www.methanol.org/wp-content/uploads/2019/01/MethanolReport.pdf|kirish sanasi=3-iyul 2021-yil}}</ref> yoki qayta tiklanadigan elektr energiyasidan) ishlatilsa, uglerodsiz foydalanish mumkin. == Yana qarang == * [[Reformatsiya qilingan metanol yonilgʻi xujayrasi]] == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.rolandgumpert.com/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221026165518/https://www.rolandgumpert.com/ |date=2022-10-26 }} [[Turkum:Sport Avtomobillari]] [[Turkum:Germaniya avtomobillari]] bavlrradchf42i7ecn3se01b1a3v9gg 6271486 6271485 2026-09-16T04:43:35Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271486 wikitext text/x-wiki {{Avtomobil bilgiqutisi | image = Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg | name = Gumpert Nathalie | manufacturer = [[Aiways#Gumpert Aiways Automobile|Gumpert Aiways Automobile]] (RG) | aka = | production = 2021–present | assembly = [[Ingolstadt]], [[Germany]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[China]] (Aiways Shangrao Production Plant) | class = [[Sports car]] ([[S-segment|S]])<!-- per [[WP:CARCLASS]], this should not be changed to "supercar or hypercar" --> | body_style = 2-door [[coupé]] | layout = [[Mid-engine]] + Dual-motors, [[Four-wheel-drive]] | doors = [[scissor doors|Scissor]] | related = | engine = {{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol fuel cell | motor= Methanol [[Fuel cell]]-powered with four electric motors of {{convert|150|kW|abbr=on}} | transmission = Twin synchronized 2-speed gearboxes | battery = 60 kWh / 130 kWh floor-mounted [[lithium-ion battery|Li-ion]] battery pack | drivetrain = Hydrogen-Electric hybrid | powerout = {{convert|400|kW|abbr=on}} | wheelbase = {{Convert|2520|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}} | width = | height = {{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}} | predecessor = | successor = |kuzovturi=|bakhajmi=|oʻrindiqsoni=|eshiklarsoni=|dizayneri=|nom=Gumpert Nathalie|tasvir=Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg|tasvirizohi=Gumpert Nathalie Genf 2019|ishlabchiqaruvchi=[[Ingolstadt]], [[Germaniya]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[Xitoy]] (Aiways Shangrao Production Plant)|sinfi=Sport kar ([[S-segment|S]])|modelyili=2019-yil|quvvati={{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol yoqilgʻisi|boshqanomlari=RG Nathalie|uzunligi={{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}}|vazni={{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}}|balandligi={{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}}}} [[Fayl:Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg/220px-Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|thumb| Orqa koʻrinishi]] '''Gumpert Nathalie'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GUMPERT Nathalie "First Edition"|url=https://www.rolandgumpert.com/en/|ish=Roland Gumpert|qaralgan sana=2022-10-26|arxivsana=2022-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026165517/https://www.rolandgumpert.com/en/}}</ref> yoki '''RG Nathalie''' — bu oʻzida vodorod ishlab chiqaradigan, metanolda ishlaydigan vodorod-elektr gibrid [[sport avtomobili]]. Avtomobilni 2021-yilda ishlab chiqarish rejalashtirilgan. Bu avtomobil Roland Gumpert tomonidan yaratilgan, Apollonni ishlab chiqargan Gumpert kompaniyasi bankrot boʻlgandan keyin '''RG''' tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi avtomobil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : La supercar électrique qui boit de l'alcool|url=http://www.autonews.fr/salon/rg-nathalie-pile-a-combustible-methanol-pekin-2018-81305|muallif=Lucas Raheriarivony|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Ushbu sport mashinasidan 500 ta ishlab chiqarish rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : la première supercar à pile à combustible|url=https://www.turbo.fr/actualite-automobile/gumpert-nathalie-la-premiere-supercar-pile-combustible-158635|muallif=Hugo Quintal|sana=4-mart 2020-yil}}</ref>. == Tarixi == === Preambula === Roland Gumpert — Audi Sport kompaniyasining sobiq prezidenti hisoblanadi. 2001-yilda u Gumpert Apollon nomli superkar ishlab chiqarish uchun [[Avtomobil sanoati|avtomobil ishlab chiqaruvchi]] Gumpert kompaniyasiga asos solgan<ref name="caradisiac 88871">{{Veb manbasi|sarlavha=La marque Gumpert ne se relèvera pas|url=http://www.caradisiac.com/Gumpert-ne-se-relevera-pas-88871.htm|muallif=Patrick Garcia|sana=30-avgust 2013-yil}}</ref>. 2014-yilda kompaniya bankrot boʻldi va kompaniya nomini Apollo Automobil Gmbh ga oʻzgartirgan. Apollo Intensa Emozione ishlab chiqaradigan De Tomaso kompaniyasi egasi [[Hong Kong|gonkonglik]] tadbirkor Norman Choi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Apollo IE, seulement 10 exemplaires de cette hypercar|url=http://www.turbo.fr/actualite-automobile/837912-apollo-ie-10-exemplaires-hypercar/|sana=28 October 2017}}</ref> Consolidated Ideal TeamVenture konsorsiumi egallab oldi. === Taqdimot === 2017-yilda Roland Gumpert Xitoyning [[Shanxay|Shanxay shahrida]] joylashgan, muqobil energiya boʻyicha mutaxassis Aiways kompaniyasi bilan hamkorlik qildi va Germaniyaning [[Ingolstadt|Ingolshtadt]] shahrida joylashgan Roland Gumpertning bosh harflari boʻlgan „RG“ deb nomlangan yangi kompaniyasiga asos soldi. 2018-yilda Pekin avtosalonida RG oʻzining birinchi modeli prototipini taqdim etadi. Mashina asoschining qizi nomiga „Nathalie“ deb atalgan. RG Nathalie 2019-yil oxiridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : une supercar propulsée par une pile à combustible au méthanol|url=http://www.automobile-propre.com/rg-nathalie-une-supercar-propulsee-par-une-pile-a-combustible-au-methanol/|muallif=Jean-François Christiaens|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref> Germaniyada 500 nusxada ishlab chiqariladi, keyin Xitoyning Shangrao shahrida va 420 000 [[Yevro|evro]] narxda sotiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie : elle fonctionne au méthanol|url=http://www.caradisiac.com/gumpert-rg-nathalie-elle-fonctionne-au-methanol-167961.htm|muallif=Audric Doche|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Jeneva avtosalonida Gumpert RG Nathalieʼni 2021-yilda ishlab chiqarilgan, yonilgʻi hujayrasi bilan ishlaydigan elektr motorli seriyali versiyasida taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : retour en électrique|url=https://www.largus.fr/geneve/gumpert-nathalie-retour-en-electrique-9667393.html|muallif=Léo Mingo|sana=6-mart 2019-yilt}}</ref>. == Xususiyatlari == Nathalie ikki oʻrindiqli kupe boʻlib, uning liniyasi Nissan GT-R ga yaqin. U old tomonida [[LED|svetodiodli]] faralar va orqa chiroqlarni birlashtiruvchi yorugʻlik chizigʻini ham oʻz ichiga oladi. U juda yengil uglerod qobigʻida yaratilgan boʻlib, unga maksimal {{Convert|300|km/h|abbr=on}} tezlikda yuqori ishlash imkonini beradi va 0 dan {{Convert|100|km/h|abbr=on}} tezlikka 2,5 soniyada erishadi. Nathalie {{Convert|150|kW|abbr=on}} toʻrtta elektr motordan iborat, har bir motor gʻildiraklarga joylashtirilgan. Ular {{Convert|400|kW|abbr=on}} ning umumiy quvvatini ishlab chiqarib barcha toʻrt gʻildirakda uzatiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=La RG Nathalie (2019) va changer de look|url=https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019|muallif=Maxime K|ish=news.sportauto.fr|sana=10-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=16-dekabr 2019-yil|arxivsana=2020-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201001033432/https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019}}</ref>. Nathalie {{Convert|15|kW|abbr=on}} bilan jihozlangan [[Metanol|metanolda]] ishlaydigan va {{Convert|70|kWh|abbr=on}} ni taʼminlaydigan yonilgʻi hujayrali batareya. RG tomonidan ishlab chiqilgan murakkab tizim [[Kataliz|katalizlangan]] [[kimyoviy reaksiya]] orqali metanolni [[karbonat angidrid]] va vodorodga ajratadigan metanol reformatoridan iborat boʻlib, ikkinchisi elektr energiyasini ishlab chiqaradigan yonilgʻi hujayrasini oziqlantiradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie – La supercar à hydrogène|url=https://fr.motor1.com/news/240598/gumpert-rg-nathalie-supercar-hydrogene/|muallif=Yann Lethuillier|sana=28-aprel 2018-yil}}</ref>. Yoqilgʻi hujayrasi tizimi turi oʻsha yoqilgʻi hujayrasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan Reformed metanol yonilgʻi hujayrasi sifatida koʻrsatilgan. Bundan tashqari, tormozlash paytida ishlab chiqarilgan energiyaning tiklanishi tufayli avtonomiyani oshiradi. U 60 litrli metanol tankidan va shu bilan {{Convert|600|km|abbr=on}} diapazondan foyda oladi {{Convert|1200|km|abbr=on}} gacha „eko“ rejimida<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.200 km pour cette sportive électrique ?|url=https://gocar.be/fr/actu-auto/actualite/1-200-km-pour-cette-sportive-electrique|ish=Gocar.be|til=fr|kirish sanasi=25-mart 2020-yil|sana=}}</ref>. Agar qayta tiklanadigan metanol (masalan, shahar chiqindilaridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Renewable Methanol Report|url=https://www.methanol.org/wp-content/uploads/2019/01/MethanolReport.pdf|kirish sanasi=3-iyul 2021-yil}}</ref> yoki qayta tiklanadigan elektr energiyasidan) ishlatilsa, uglerodsiz foydalanish mumkin. == Yana qarang == * [[Reformatsiya qilingan metanol yonilgʻi xujayrasi]] == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.rolandgumpert.com/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221026165518/https://www.rolandgumpert.com/ |date=2022-10-26 }} [[Turkum:Sport Avtomobillari]] [[Turkum:Germaniya avtomobillari]] fp0zw6sk7wo627trsxk6kg5va0ha1nf 6271487 6271486 2026-09-16T04:43:43Z Sherzod11W 273619 6271487 wikitext text/x-wiki {{Avtomobil bilgiqutisi | image = Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg | name = Gumpert Nathalie | manufacturer = [[Aiways#Gumpert Aiways Automobile|Gumpert Aiways Automobile]] (RG) | aka = | production = 2021–present | assembly = [[Ingolstadt]], [[Germany]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[China]] (Aiways Shangrao Production Plant) | class = [[Sports car]] ([[S-segment|S]])<!-- per [[WP:CARCLASS]], this should not be changed to "supercar or hypercar" --> | body_style = 2-door [[coupé]] | layout = [[Mid-engine]] + Dual-motors, [[Four-wheel-drive]] | doors = [[scissor doors|Scissor]] | related = | engine = {{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol fuel cell | motor= Methanol [[Fuel cell]]-powered with four electric motors of {{convert|150|kW|abbr=on}} | transmission = Twin synchronized 2-speed gearboxes | battery = 60 kWh / 130 kWh floor-mounted [[lithium-ion battery|Li-ion]] battery pack | drivetrain = Hydrogen-Electric hybrid | powerout = {{convert|400|kW|abbr=on}} | wheelbase = {{Convert|2520|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}} | width = | height = {{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}} | predecessor = | successor = |kuzovturi=|bakhajmi=|oʻrindiqsoni=|eshiklarsoni=|dizayneri=|nom=Gumpert Nathalie|tasvir=Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg|tasvirizohi=Gumpert Nathalie Genf 2019|ishlabchiqaruvchi=[[Ingolstadt]], [[Germaniya]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[Xitoy]] (Aiways Shangrao Production Plant)|sinfi=Sport kar ([[S-segment|S]])|modelyili=2019-yil|quvvati={{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol yoqilgʻisi|boshqanomlari=RG Nathalie|uzunligi={{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}}|vazni={{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}}|balandligi={{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}}}} [[Fayl:Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg/220px-Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|thumb| Orqa koʻrinishi]] '''Gumpert Nathalie'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GUMPERT Nathalie "First Edition"|url=https://www.rolandgumpert.com/en/|ish=Roland Gumpert|qaralgan sana=2022-10-26|arxivsana=2022-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026165517/https://www.rolandgumpert.com/en/}}</ref> yoki '''RG Nathalie''' — bu oʻzida vodorod ishlab chiqaradigan, metanolda ishlaydigan vodorod-elektr gibrid [[sport avtomobili]]. Avtomobilni 2021-yilda ishlab chiqarish rejalashtirilgan. Bu avtomobil Roland Gumpert tomonidan yaratilgan, Apollonni ishlab chiqargan Gumpert kompaniyasi bankrot boʻlgandan keyin '''RG''' tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi avtomobil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : La supercar électrique qui boit de l'alcool|url=http://www.autonews.fr/salon/rg-nathalie-pile-a-combustible-methanol-pekin-2018-81305|muallif=Lucas Raheriarivony|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Ushbu sport mashinasidan 500 ta ishlab chiqarish rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : la première supercar à pile à combustible|url=https://www.turbo.fr/actualite-automobile/gumpert-nathalie-la-premiere-supercar-pile-combustible-158635|muallif=Hugo Quintal|sana=4-mart 2020-yil}}</ref>. == Tarixi == === Preambula === Roland Gumpert — Audi Sport kompaniyasining sobiq prezidenti hisoblanadi. 2001-yilda u Gumpert Apollon nomli superkar ishlab chiqarish uchun [[Avtomobil sanoati|avtomobil ishlab chiqaruvchi]] Gumpert kompaniyasiga asos solgan<ref name="caradisiac 88871">{{Veb manbasi|sarlavha=La marque Gumpert ne se relèvera pas|url=http://www.caradisiac.com/Gumpert-ne-se-relevera-pas-88871.htm|muallif=Patrick Garcia|sana=30-avgust 2013-yil}}</ref>. 2014-yilda kompaniya bankrot boʻldi va kompaniya nomini Apollo Automobil Gmbh ga oʻzgartirgan. Apollo Intensa Emozione ishlab chiqaradigan De Tomaso kompaniyasi egasi [[Hong Kong|gonkonglik]] tadbirkor Norman Choi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Apollo IE, seulement 10 exemplaires de cette hypercar|url=http://www.turbo.fr/actualite-automobile/837912-apollo-ie-10-exemplaires-hypercar/|sana=28 October 2017}}</ref> Consolidated Ideal TeamVenture konsorsiumi egallab oldi. === Taqdimot === 2017-yilda Roland Gumpert Xitoyning [[Shanxay|Shanxay shahrida]] joylashgan, muqobil energiya boʻyicha mutaxassis Aiways kompaniyasi bilan hamkorlik qildi va Germaniyaning [[Ingolstadt|Ingolshtadt]] shahrida joylashgan Roland Gumpertning bosh harflari boʻlgan „RG“ deb nomlangan yangi kompaniyasiga asos soldi. 2018-yilda Pekin avtosalonida RG oʻzining birinchi modeli prototipini taqdim etadi. Mashina asoschining qizi nomiga „Nathalie“ deb atalgan. RG Nathalie 2019-yil oxiridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : une supercar propulsée par une pile à combustible au méthanol|url=http://www.automobile-propre.com/rg-nathalie-une-supercar-propulsee-par-une-pile-a-combustible-au-methanol/|muallif=Jean-François Christiaens|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref> Germaniyada 500 nusxada ishlab chiqariladi, keyin Xitoyning Shangrao shahrida va 420 000 [[Yevro|evro]] narxda sotiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie : elle fonctionne au méthanol|url=http://www.caradisiac.com/gumpert-rg-nathalie-elle-fonctionne-au-methanol-167961.htm|muallif=Audric Doche|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Jeneva avtosalonida Gumpert RG Nathalieʼni 2021-yilda ishlab chiqarilgan, yonilgʻi hujayrasi bilan ishlaydigan elektr motorli seriyali versiyasida taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : retour en électrique|url=https://www.largus.fr/geneve/gumpert-nathalie-retour-en-electrique-9667393.html|muallif=Léo Mingo|sana=6-mart 2019-yilt}}</ref>. == Xususiyatlari == Nathalie ikki oʻrindiqli kupe boʻlib, uning liniyasi Nissan GT-R ga yaqin. U old tomonida [[LED|svetodiodli]] faralar va orqa chiroqlarni birlashtiruvchi yorugʻlik chizigʻini ham oʻz ichiga oladi. U juda yengil uglerod qobigʻida yaratilgan boʻlib, unga maksimal {{Convert|300|km/h|abbr=on}} tezlikda yuqori ishlash imkonini beradi va 0 dan {{Convert|100|km/h|abbr=on}} tezlikka 2,5 soniyada erishadi. Nathalie {{Convert|150|kW|abbr=on}} toʻrtta elektr motordan iborat, har bir motor gʻildiraklarga joylashtirilgan. Ular {{Convert|400|kW|abbr=on}} ning umumiy quvvatini ishlab chiqarib barcha toʻrt gʻildirakda uzatiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=La RG Nathalie (2019) va changer de look|url=https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019|muallif=Maxime K|ish=news.sportauto.fr|sana=10-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=16-dekabr 2019-yil|arxivsana=2020-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201001033432/https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019}}</ref>. Nathalie {{Convert|15|kW|abbr=on}} bilan jihozlangan [[Metanol|metanolda]] ishlaydigan va {{Convert|70|kWh|abbr=on}} ni taʼminlaydigan yonilgʻi hujayrali batareya. RG tomonidan ishlab chiqilgan murakkab tizim [[Kataliz|katalizlangan]] [[kimyoviy reaksiya]] orqali metanolni [[karbonat angidrid]] va vodorodga ajratadigan metanol reformatoridan iborat boʻlib, ikkinchisi elektr energiyasini ishlab chiqaradigan yonilgʻi hujayrasini oziqlantiradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie – La supercar à hydrogène|url=https://fr.motor1.com/news/240598/gumpert-rg-nathalie-supercar-hydrogene/|muallif=Yann Lethuillier|sana=28-aprel 2018-yil}}</ref>. Yoqilgʻi hujayrasi tizimi turi oʻsha yoqilgʻi hujayrasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan Reformed metanol yonilgʻi hujayrasi sifatida koʻrsatilgan. Bundan tashqari, tormozlash paytida ishlab chiqarilgan energiyaning tiklanishi tufayli avtonomiyani oshiradi. U 60 litrli metanol tankidan va shu bilan {{Convert|600|km|abbr=on}} diapazondan foyda oladi {{Convert|1200|km|abbr=on}} gacha „eko“ rejimida<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.200 km pour cette sportive électrique ?|url=https://gocar.be/fr/actu-auto/actualite/1-200-km-pour-cette-sportive-electrique|ish=Gocar.be|til=fr|kirish sanasi=25-mart 2020-yil|sana=}}</ref>. Agar qayta tiklanadigan metanol (masalan, shahar chiqindilaridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Renewable Methanol Report|url=https://www.methanol.org/wp-content/uploads/2019/01/MethanolReport.pdf|kirish sanasi=3-iyul 2021-yil}}</ref> yoki qayta tiklanadigan elektr energiyasidan) ishlatilsa, uglerodsiz foydalanish mumkin. == Yana qarang == * [[Reformatsiya qilingan metanol yonilgʻi xujayrasi]] == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.rolandgumpert.com/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221026165518/https://www.rolandgumpert.com/ |date=2022-10-26 }} [[Turkum:Sport Avtomobillari]] [[Turkum:Germaniya avtomobillari]] qki10gt2pn7t8mr3g4j29izfsj35r1x 6271488 6271487 2026-09-16T04:43:53Z Sherzod11W 273619 6271488 wikitext text/x-wiki {{Avtomobil bilgiqutisi | image = Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg | name = Gumpert Nathalie | manufacturer = [[Aiways#Gumpert Aiways Automobile|Gumpert Aiways Automobile]] (RG) | aka = | production = 2021–present | assembly = [[Ingolstadt]], [[Germany]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[China]] (Aiways Shangrao Production Plant) | class = [[Sports car]] ([[S-segment|S]])<!-- per [[WP:CARCLASS]], this should not be changed to "supercar or hypercar" --> | body_style = 2-door [[coupé]] | layout = [[Mid-engine]] + Dual-motors, [[Four-wheel-drive]] | doors = [[scissor doors|Scissor]] | related = | engine = {{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol fuel cell | motor= Methanol [[Fuel cell]]-powered with four electric motors of {{convert|150|kW|abbr=on}} | transmission = Twin synchronized 2-speed gearboxes | battery = 60 kWh / 130 kWh floor-mounted [[lithium-ion battery|Li-ion]] battery pack | drivetrain = Hydrogen-Electric hybrid | powerout = {{convert|400|kW|abbr=on}} | wheelbase = {{Convert|2520|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}} | width = | height = {{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}} | predecessor = | successor = |kuzovturi=|bakhajmi=|oʻrindiqsoni=|eshiklarsoni=|dizayneri=|nom=Gumpert Nathalie|tasvir=Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg|tasvirizohi=Gumpert Nathalie Genf 2019|ishlabchiqaruvchi=[[Ingolstadt]], [[Germaniya]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[Xitoy]] (Aiways Shangrao Production Plant)|sinfi=Sport kar ([[S-segment|S]])|modelyili=2019-yil|quvvati={{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol yoqilgʻisi|boshqanomlari=RG Nathalie|uzunligi={{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}}|vazni={{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}}|balandligi={{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}}}} [[Fayl:Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg/220px-Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|thumb| Orqa koʻrinishi]] '''Gumpert Nathalie'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GUMPERT Nathalie "First Edition"|url=https://www.rolandgumpert.com/en/|ish=Roland Gumpert|qaralgan sana=2022-10-26|arxivsana=2022-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026165517/https://www.rolandgumpert.com/en/}}</ref> yoki '''RG Nathalie''' — bu oʻzida vodorod ishlab chiqaradigan, metanolda ishlaydigan vodorod-elektr gibrid [[sport avtomobili]]. Avtomobilni 2021-yilda ishlab chiqarish rejalashtirilgan. Bu avtomobil Roland Gumpert tomonidan yaratilgan, Apollonni ishlab chiqargan Gumpert kompaniyasi bankrot boʻlgandan keyin '''RG''' tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi avtomobil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : La supercar électrique qui boit de l'alcool|url=http://www.autonews.fr/salon/rg-nathalie-pile-a-combustible-methanol-pekin-2018-81305|muallif=Lucas Raheriarivony|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Ushbu sport mashinasidan 500 ta ishlab chiqarish rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : la première supercar à pile à combustible|url=https://www.turbo.fr/actualite-automobile/gumpert-nathalie-la-premiere-supercar-pile-combustible-158635|muallif=Hugo Quintal|sana=4-mart 2020-yil}}</ref>. == Tarixi == === Preambula === Roland Gumpert — Audi Sport kompaniyasining sobiq prezidenti hisoblanadi. 2001-yilda u Gumpert Apollon nomli superkar ishlab chiqarish uchun [[Avtomobil sanoati|avtomobil ishlab chiqaruvchi]] Gumpert kompaniyasiga asos solgan<ref name="caradisiac 88871">{{Veb manbasi|sarlavha=La marque Gumpert ne se relèvera pas|url=http://www.caradisiac.com/Gumpert-ne-se-relevera-pas-88871.htm|muallif=Patrick Garcia|sana=30-avgust 2013-yil}}</ref>. 2014-yilda kompaniya bankrot boʻldi va kompaniya nomini Apollo Automobil Gmbh ga oʻzgartirgan. Apollo Intensa Emozione ishlab chiqaradigan De Tomaso kompaniyasi egasi [[Hong Kong|gonkonglik]] tadbirkor Norman Choi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Apollo IE, seulement 10 exemplaires de cette hypercar|url=http://www.turbo.fr/actualite-automobile/837912-apollo-ie-10-exemplaires-hypercar/|sana=28 October 2017}}</ref> Consolidated Ideal TeamVenture konsorsiumi egallab oldi. === Taqdimot === 2017-yilda Roland Gumpert Xitoyning [[Shanxay|Shanxay shahrida]] joylashgan, muqobil energiya boʻyicha mutaxassis Aiways kompaniyasi bilan hamkorlik qildi va Germaniyaning [[Ingolstadt|Ingolshtadt]] shahrida joylashgan Roland Gumpertning bosh harflari boʻlgan „RG“ deb nomlangan yangi kompaniyasiga asos soldi. 2018-yilda Pekin avtosalonida RG oʻzining birinchi modeli prototipini taqdim etadi. Mashina asoschining qizi nomiga „Nathalie“ deb atalgan. RG Nathalie 2019-yil oxiridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : une supercar propulsée par une pile à combustible au méthanol|url=http://www.automobile-propre.com/rg-nathalie-une-supercar-propulsee-par-une-pile-a-combustible-au-methanol/|muallif=Jean-François Christiaens|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref> Germaniyada 500 nusxada ishlab chiqariladi, keyin Xitoyning Shangrao shahrida va 420 000 [[Yevro|evro]] narxda sotiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie : elle fonctionne au méthanol|url=http://www.caradisiac.com/gumpert-rg-nathalie-elle-fonctionne-au-methanol-167961.htm|muallif=Audric Doche|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Jeneva avtosalonida Gumpert RG Nathalieʼni 2021-yilda ishlab chiqarilgan, yonilgʻi hujayrasi bilan ishlaydigan elektr motorli seriyali versiyasida taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : retour en électrique|url=https://www.largus.fr/geneve/gumpert-nathalie-retour-en-electrique-9667393.html|muallif=Léo Mingo|sana=6-mart 2019-yilt}}</ref>. == Xususiyatlari == Nathalie ikki oʻrindiqli kupe boʻlib, uning liniyasi Nissan GT-R ga yaqin. U old tomonida [[LED|svetodiodli]] faralar va orqa chiroqlarni birlashtiruvchi yorugʻlik chizigʻini ham oʻz ichiga oladi. U juda yengil uglerod qobigʻida yaratilgan boʻlib, unga maksimal {{Convert|300|km/h|abbr=on}} tezlikda yuqori ishlash imkonini beradi va 0 dan {{Convert|100|km/h|abbr=on}} tezlikka 2,5 soniyada erishadi. Nathalie {{Convert|150|kW|abbr=on}} toʻrtta elektr motordan iborat, har bir motor gʻildiraklarga joylashtirilgan. Ular {{Convert|400|kW|abbr=on}} ning umumiy quvvatini ishlab chiqarib barcha toʻrt gʻildirakda uzatiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=La RG Nathalie (2019) va changer de look|url=https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019|muallif=Maxime K|ish=news.sportauto.fr|sana=10-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=16-dekabr 2019-yil|arxivsana=2020-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201001033432/https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019}}</ref>. Nathalie {{Convert|15|kW|abbr=on}} bilan jihozlangan [[Metanol|metanolda]] ishlaydigan va {{Convert|70|kWh|abbr=on}} ni taʼminlaydigan yonilgʻi hujayrali batareya. RG tomonidan ishlab chiqilgan murakkab tizim [[Kataliz|katalizlangan]] [[kimyoviy reaksiya]] orqali metanolni [[karbonat angidrid]] va vodorodga ajratadigan metanol reformatoridan iborat boʻlib, ikkinchisi elektr energiyasini ishlab chiqaradigan yonilgʻi hujayrasini oziqlantiradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie – La supercar à hydrogène|url=https://fr.motor1.com/news/240598/gumpert-rg-nathalie-supercar-hydrogene/|muallif=Yann Lethuillier|sana=28-aprel 2018-yil}}</ref>. Yoqilgʻi hujayrasi tizimi turi oʻsha yoqilgʻi hujayrasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan Reformed metanol yonilgʻi hujayrasi sifatida koʻrsatilgan. Bundan tashqari, tormozlash paytida ishlab chiqarilgan energiyaning tiklanishi tufayli avtonomiyani oshiradi. U 60 litrli metanol tankidan va shu bilan {{Convert|600|km|abbr=on}} diapazondan foyda oladi {{Convert|1200|km|abbr=on}} gacha „eko“ rejimida<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.200 km pour cette sportive électrique ?|url=https://gocar.be/fr/actu-auto/actualite/1-200-km-pour-cette-sportive-electrique|ish=Gocar.be|til=fr|kirish sanasi=25-mart 2020-yil|sana=}}</ref>. Agar qayta tiklanadigan metanol (masalan, shahar chiqindilaridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Renewable Methanol Report|url=https://www.methanol.org/wp-content/uploads/2019/01/MethanolReport.pdf|kirish sanasi=3-iyul 2021-yil}}</ref> yoki qayta tiklanadigan elektr energiyasidan) ishlatilsa, uglerodsiz foydalanish mumkin. == Yana qarang == * [[Reformatsiya qilingan metanol yonilgʻi xujayrasi]] == Manbalar == {anbalar}} == Havolalar == * [https://www.rolandgumpert.com/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221026165518/https://www.rolandgumpert.com/ |date=2022-10-26 }} [[Turkum:Sport Avtomobillari]] [[Turkum:Germaniya avtomobillari]] hwi9g1qa62mm97uv5z8j5g6kzdzevoh 6271489 6271488 2026-09-16T04:44:15Z Sherzod11W 273619 6271489 wikitext text/x-wiki {{Avtomobil bilgiqutisi | image = Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg | name = Gumpert Nathalie | manufacturer = [[Aiways#Gumpert Aiways Automobile|Gumpert Aiways Automobile]] (RG) | aka = | production = 2021–present | assembly = [[Ingolstadt]], [[Germany]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[China]] (Aiways Shangrao Production Plant) | class = [[Sports car]] ([[S-segment|S]])<!-- per [[WP:CARCLASS]], this should not be changed to "supercar or hypercar" --> | body_style = 2-door [[coupé]] | layout = [[Mid-engine]] + Dual-motors, [[Four-wheel-drive]] | doors = [[scissor doors|Scissor]] | related = | engine = {{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol fuel cell | motor= Methanol [[Fuel cell]]-powered with four electric motors of {{convert|150|kW|abbr=on}} | transmission = Twin synchronized 2-speed gearboxes | battery = 60 kWh / 130 kWh floor-mounted [[lithium-ion battery|Li-ion]] battery pack | drivetrain = Hydrogen-Electric hybrid | powerout = {{convert|400|kW|abbr=on}} | wheelbase = {{Convert|2520|mm|in|1|abbr=on}} | length = {{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}} | width = | height = {{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}} | weight = {{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}} | predecessor = | successor = |kuzovturi=|bakhajmi=|oʻrindiqsoni=|eshiklarsoni=|dizayneri=|nom=Gumpert Nathalie|tasvir=Gumpert Nathalie Genf 2019 1Y7A5052.jpg|tasvirizohi=Gumpert Nathalie Genf 2019|ishlabchiqaruvchi=[[Ingolstadt]], [[Germaniya]] (GUMPERT AIWAYS AUTOMOBILE GmbH)<br />[[Shangrao]], [[Xitoy]] (Aiways Shangrao Production Plant)|sinfi=Sport kar ([[S-segment|S]])|modelyili=2019-yil|quvvati={{convert|15|kW|abbr=on}} Methanol yoqilgʻisi|boshqanomlari=RG Nathalie|uzunligi={{Convert|4310|mm|in|1|abbr=on}}|vazni={{convert|1800|kg|lb|0|abbr=on}}|balandligi={{Convert|1310|mm|in|1|abbr=on}}}} [[Fayl:Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg/220px-Gumpert_Nathalie_Genf_2019_1Y7A5053.jpg|thumb| Orqa koʻrinishi]] '''Gumpert Nathalie'''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=GUMPERT Nathalie "First Edition"|url=https://www.rolandgumpert.com/en/|ish=Roland Gumpert|qaralgan sana=2022-10-26|arxivsana=2022-10-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221026165517/https://www.rolandgumpert.com/en/}}</ref> yoki '''RG Nathalie''' — bu oʻzida vodorod ishlab chiqaradigan, metanolda ishlaydigan vodorod-elektr gibrid [[sport avtomobili]]. Avtomobilni 2021-yilda ishlab chiqarish rejalashtirilgan. Bu avtomobil Roland Gumpert tomonidan yaratilgan, Apollonni ishlab chiqargan Gumpert kompaniyasi bankrot boʻlgandan keyin '''RG''' tomonidan ishlab chiqarilgan birinchi avtomobil<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : La supercar électrique qui boit de l'alcool|url=http://www.autonews.fr/salon/rg-nathalie-pile-a-combustible-methanol-pekin-2018-81305|muallif=Lucas Raheriarivony|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Ushbu sport mashinasidan 500 ta ishlab chiqarish rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : la première supercar à pile à combustible|url=https://www.turbo.fr/actualite-automobile/gumpert-nathalie-la-premiere-supercar-pile-combustible-158635|muallif=Hugo Quintal|sana=4-mart 2020-yil}}</ref>. == Tarixi == === Preambula === Roland Gumpert — Audi Sport kompaniyasining sobiq prezidenti hisoblanadi. 2001-yilda u Gumpert Apollon nomli superkar ishlab chiqarish uchun [[Avtomobil sanoati|avtomobil ishlab chiqaruvchi]] Gumpert kompaniyasiga asos solgan<ref name="caradisiac 88871">{{Veb manbasi|sarlavha=La marque Gumpert ne se relèvera pas|url=http://www.caradisiac.com/Gumpert-ne-se-relevera-pas-88871.htm|muallif=Patrick Garcia|sana=30-avgust 2013-yil}}</ref>. 2014-yilda kompaniya bankrot boʻldi va kompaniya nomini Apollo Automobil Gmbh ga oʻzgartirgan. Apollo Intensa Emozione ishlab chiqaradigan De Tomaso kompaniyasi egasi [[Hong Kong|gonkonglik]] tadbirkor Norman Choi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Apollo IE, seulement 10 exemplaires de cette hypercar|url=http://www.turbo.fr/actualite-automobile/837912-apollo-ie-10-exemplaires-hypercar/|sana=28 October 2017}}</ref> Consolidated Ideal TeamVenture konsorsiumi egallab oldi. === Taqdimot === 2017-yilda Roland Gumpert Xitoyning [[Shanxay|Shanxay shahrida]] joylashgan, muqobil energiya boʻyicha mutaxassis Aiways kompaniyasi bilan hamkorlik qildi va Germaniyaning [[Ingolstadt|Ingolshtadt]] shahrida joylashgan Roland Gumpertning bosh harflari boʻlgan „RG“ deb nomlangan yangi kompaniyasiga asos soldi. 2018-yilda Pekin avtosalonida RG oʻzining birinchi modeli prototipini taqdim etadi. Mashina asoschining qizi nomiga „Nathalie“ deb atalgan. RG Nathalie 2019-yil oxiridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=RG Nathalie : une supercar propulsée par une pile à combustible au méthanol|url=http://www.automobile-propre.com/rg-nathalie-une-supercar-propulsee-par-une-pile-a-combustible-au-methanol/|muallif=Jean-François Christiaens|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref> Germaniyada 500 nusxada ishlab chiqariladi, keyin Xitoyning Shangrao shahrida va 420 000 [[Yevro|evro]] narxda sotiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie : elle fonctionne au méthanol|url=http://www.caradisiac.com/gumpert-rg-nathalie-elle-fonctionne-au-methanol-167961.htm|muallif=Audric Doche|sana=30-aprel 2018-yil}}</ref>. Jeneva avtosalonida Gumpert RG Nathalieʼni 2021-yilda ishlab chiqarilgan, yonilgʻi hujayrasi bilan ishlaydigan elektr motorli seriyali versiyasida taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert Nathalie : retour en électrique|url=https://www.largus.fr/geneve/gumpert-nathalie-retour-en-electrique-9667393.html|muallif=Léo Mingo|sana=6-mart 2019-yilt}}</ref>. == Xususiyatlari == Nathalie ikki oʻrindiqli kupe boʻlib, uning liniyasi Nissan GT-R ga yaqin. U old tomonida [[LED|svetodiodli]] faralar va orqa chiroqlarni birlashtiruvchi yorugʻlik chizigʻini ham oʻz ichiga oladi. U juda yengil uglerod qobigʻida yaratilgan boʻlib, unga maksimal {{Convert|300|km/h|abbr=on}} tezlikda yuqori ishlash imkonini beradi va 0 dan {{Convert|100|km/h|abbr=on}} tezlikka 2,5 soniyada erishadi. Nathalie {{Convert|150|kW|abbr=on}} toʻrtta elektr motordan iborat, har bir motor gʻildiraklarga joylashtirilgan. Ular {{Convert|400|kW|abbr=on}} ning umumiy quvvatini ishlab chiqarib barcha toʻrt gʻildirakda uzatiladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=La RG Nathalie (2019) va changer de look|url=https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019|muallif=Maxime K|ish=news.sportauto.fr|sana=10-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=16-dekabr 2019-yil|arxivsana=2020-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201001033432/https://news.sportauto.fr/news/1534642/Gumpert-RG-Nathalie-Design-Salon-Gen%C3%A8ve-2019}}</ref>. Nathalie {{Convert|15|kW|abbr=on}} bilan jihozlangan [[Metanol|metanolda]] ishlaydigan va {{Convert|70|kWh|abbr=on}} ni taʼminlaydigan yonilgʻi hujayrali batareya. RG tomonidan ishlab chiqilgan murakkab tizim [[Kataliz|katalizlangan]] [[kimyoviy reaksiya]] orqali metanolni [[karbonat angidrid]] va vodorodga ajratadigan metanol reformatoridan iborat boʻlib, ikkinchisi elektr energiyasini ishlab chiqaradigan yonilgʻi hujayrasini oziqlantiradi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Gumpert RG Nathalie – La supercar à hydrogène|url=https://fr.motor1.com/news/240598/gumpert-rg-nathalie-supercar-hydrogene/|muallif=Yann Lethuillier|sana=28-aprel 2018-yil}}</ref>. Yoqilgʻi hujayrasi tizimi turi oʻsha yoqilgʻi hujayrasi ishlab chiqaruvchisi tomonidan Reformed metanol yonilgʻi hujayrasi sifatida koʻrsatilgan. Bundan tashqari, tormozlash paytida ishlab chiqarilgan energiyaning tiklanishi tufayli avtonomiyani oshiradi. U 60 litrli metanol tankidan va shu bilan {{Convert|600|km|abbr=on}} diapazondan foyda oladi {{Convert|1200|km|abbr=on}} gacha „eko“ rejimida<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.200 km pour cette sportive électrique ?|url=https://gocar.be/fr/actu-auto/actualite/1-200-km-pour-cette-sportive-electrique|ish=Gocar.be|til=fr|kirish sanasi=25-mart 2020-yil|sana=}}</ref>. Agar qayta tiklanadigan metanol (masalan, shahar chiqindilaridan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Renewable Methanol Report|url=https://www.methanol.org/wp-content/uploads/2019/01/MethanolReport.pdf|kirish sanasi=3-iyul 2021-yil}}</ref> yoki qayta tiklanadigan elektr energiyasidan) ishlatilsa, uglerodsiz foydalanish mumkin. == Yana qarang == * [[Reformatsiya qilingan metanol yonilgʻi xujayrasi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.rolandgumpert.com/ Rasmiy veb-sayt] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221026165518/https://www.rolandgumpert.com/ |date=2022-10-26 }} [[Turkum:Sport Avtomobillari]] [[Turkum:Germaniya avtomobillari]] g6xl0waf0dzdd4fzmmix085bwi3220m 0 820285 6271449 3539193 2026-09-16T01:57:43Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271449 wikitext text/x-wiki {| class="infobox biota" style="text-align: left; width: 200px; font-size: 100%" ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb (180,250,180)" |''Ficus benjamina'' |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[Fayl:Ficus_benjamina2.jpg|frameless]] |- style="text-align: center; background-color: rgb (180,250,180)" |- ! colspan="2" style="min-width:15em; text-align: center; background-color: rgb (180,250,180)" |Ilmiy tasniflash |- | |Oʻsimliklar |- | |Yuksak oʻsimliklar |- | |Gulli oʻsimliklar |- | |Ikki urugʻpallalilar |- | |[[Rosids]] |- | |[[Rosales]] |- | |[[Moraceae]] |- | |[[Ficus|Ficeae]] |- | |''[[Ficus]]'' |- | |[[Banyan|''F.'' subg. ''Urostigma'']] |- | |<div class="species" style="display:inline">'''''F.&nbsp;benjamina'''''</div> |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb (180,250,180)" |Binar nomi |- | colspan="2" style="text-align: center" |'''<span class="binomial">''Ficus benjamina''</span>'''<br /><br /><div style="font-size: 85%;">[[Carl Linnaeus|L.]] 1767<ref name="TPL"><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="285">[http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2809661 „''Ficus benjamina'' L&#x2E;“]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="286">''[[World Checklist of Selected Plant Families]] (WCSP)''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="288">[[Royal Botanic Gardens, Kew]]<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="290"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">2015-07-19</span></span> &#x2013; via [[The Plant List]].</span></cite></ref></div> |- style="text-align: center; background-color: rgb (180,250,180)" |- | colspan="2" style="text-align: center" |[[Fayl:Ficus_benjamina_distribution.jpg|frameless]] |- | colspan="2" style="text-align: center; font-size: 88%" |Range of the species ''Ficus benjamina''. |- ! colspan="2" style="text-align: center; background-color: rgb (180,250,180)" |Sinonimlar |- | colspan="2" style="text-align: left" | <div class="mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center; font-size: 95%;"> <div style="line-height: 1.6em; font-weight: bold; font-size: 100%; text-align: left;"><div><small>Synonymy</small></div></div> * ''Ficus benjamina'' var. ''bracteata'' <small>Corner</small> * ''Ficus benjamina'' var ''comosa'' <small>(Roxb.</small><small>) Kurz</small> * ''Ficus benjamina'' subsp. ''comosa'' <small>(Roxb.</small><small>) Panigrahi & Murti</small> * ''Ficus benjamina'' var. ''comosa'' <small>King</small> * ''Ficus benjamina'' var. ''haematocarpa'' <small>(Blume ex Decne.</small><small>) Miq.</small> * ''Ficus benjamina'' var. ''nuda'' <small>(Miq.</small><small>) M.F.Barrett</small> * ''Ficus benjamina'' f. ''warringiana'' <small>M.F.Barrett</small> * ''Ficus comosa'' <small>Roxb.</small> * ''Ficus cuspidatocaudata'' <small>Hayata</small> * ''Ficus dictyophylla'' <small>Wall.</small> <small>[Invalid]</small> * ''Ficus haematocarpa'' <small>Blume ex Decne.</small> * ''Ficus lucida'' <small>Aiton</small> * ''Ficus neglecta'' <small>Decne.</small> * ''Ficus nepalensis'' <small>Blanco</small> * ''Ficus nitida'' <small>Thunb.</small> * ''Ficus notobor'' <small>Buch.</small><small>-Ham. ex Wall. [Invalid]</small> * ''Ficus nuda'' <small>(Miq.</small><small>) Miq.</small> * ''Ficus papyrifera'' <small>Griff.</small> * ''Ficus parvifolia'' <small>Oken</small> * ''Ficus pendula'' <small>Link</small> * ''Ficus pyrifolia'' <small>Salisb.</small> <small>[Illegitimate]</small> * ''Ficus reclinata'' <small>Desf.</small> * ''Ficus retusa'' var. ''nitida'' <small>(Thunb.</small><small>) Miq.</small> * ''Ficus striata'' <small>Roth</small> * ''Ficus umbrina'' <small>Elmer</small> * ''Ficus xavieri'' <small>Merr.</small> * ''Urostigma benjaminum'' var. ''nudum'' <small>Miq.</small> * ''Urostigma neglectum'' <small>Miq.</small> <small>Unresolved</small> * ''Urostigma nudum'' <small>Miq.</small> </div> |} '''''Ficus benjamina''''', odatda '''yigʻlayotgan anjir''', '''benjamin anjiri''' yoki '''fikus daraxti''' sifatida tanilgan. Koʻpincha doʻkonlarda faqat '''ficus''' nomi bilan sotiladigan [[Tur (biologiya)|Moraceae]] [[Oila (biologiya)|oilasiga mansub]] gulli [[Gulli oʻsimliklar|oʻsimlik]] [[Tutdoshlar|turi]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006350|sarlavha=Ficus benjamina in Flora of China @ efloras.org|ish=www.efloras.org}}</ref>. Bu tur [[Bangkok|Bangkokning]] rasmiy daraxti. Tur, shuningdek, [[Vest-Indiya|Gʻarbiy Hindistonda]] va AQShning [[Florida]] va [[Arizona]] shtatlarida tabiiylashtirilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://bonap.net/MapGallery/County/Ficus%20benjamina.png|sarlavha=Biota of North America Program 2014 county distribution map}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=200006350|sarlavha=Ficus benjamina in Flora of North America @ efloras.org|ish=www.efloras.org}}</ref>. Uning kichik mevalari baʼzi qushlar tomonidan isteʼmol qilinadi<ref>Frith ''et al.'' 1976</ref>. == Tavsif == ''Ficus benjamina'' — boʻyi {{Convert|30|m|ft|abbr=in}} ga yetadigan [[daraxt]]. [[Poʻstloq|Poʻstlogʻi]] och kulrang va silliqdir. Yosh shoxlarning qobigʻi jigarrang rangga ega. Keng tarqalgan, yuqori tarvaqaylab ketgan daraxt tepasi koʻpincha 10 metr diametrni qoplaydi. Bu nisbatan kichik bargli anjirdir. Oʻzgaruvchan barglar oddiy, butun va poyali. Yosh barglar och yashil va biroz toʻlqinli, eski barglari yashil va silliq, barg plastinkasi tuxumsimondan tuxumsimon lansetsimon, asosi xanjarsimon va keng dumaloq boʻlib, qisqa tomchi uchi bilan tugaydi<ref>Wolverton, BC (1996) How to Grow Fresh Air. </ref>. ''F. benjamina'' bir uyli hisoblanadi. [[Toʻpgul|Gullari]] sharsimon tuxumsimon, yaltiroq yashil, diametri{{Convert|1.5|cm|in|abbr=in|frac=2}}. Pishgan anjir rangi toʻq sariq-qizil va diametri {{Convert|2.0|to|2.5|cm|abbr=in|frac=8|in}}. == Kultivatsiya == ''F. benjamina'' [[Moʻtadil iqlim|moʻtadil]] hududlarda juda mashhur [[Uy oʻsimliklari|uy oʻsimligidir]]. Yozda oʻrtacha miqdorda sugʻorishni talab qiladi va faqat qishda qurib ketmasligi uchun kamroq sugʻorish kerak. ''F. benjamina'' xonadagi havodan gazsimon [[Formaldegid|formaldegidni]] samarali olib tashlashi isbotlangan<ref name="JASHS2008">{{jurnal manbasi|title=Efficiency of Volatile Formaldehyde Removal by Indoor Plants: Contribution of Aerial Plant Parts versus the Root Zone|last=Kwang Jin Kim, Mi Jung Kil, Jeong Seob Song, Eun Ha Yoo, Ki-Cheol Son, Stanley J. Kays|date=2008-yil iyul|volume=133|issue=4|pages=521–526|issn=0003-1062|journal=Journal of the American Society for Horticultural Science|doi=10.21273/JASHS.133.4.521}}</ref>. Mevani yeyish mumkin, lekin oʻsimlik odatda mevasi uchun oʻstirilmaydi. Barglar yorugʻlikdagi kichik oʻzgarishlarga juda sezgir. U aylantirilganda yoki boshqa joyga koʻchirilganda, koʻplab barglarini toʻkadi. [[Fayl:Weeping_Fig_(Ficus_benjamina)_in_Hyderabad,_AP_W_IMG_7645.jpg|thumb| [[Haydarobod (shahar)|Hindistonning Haydarobod]] shahridagi bogʻlarda dekorativ oʻsimlik sifatida ishlatiladi]] === Turlari === Koʻp [[Nav|navlari]] mavjud (masalan „Daniel“, „Naomi“, „Exotica“ va „Oltin qirol“). Baʼzi navlar barglarda och yashildan toʻq yashil ranggacha boʻlgan turli xil rang berish naqshlarni oʻz ichiga oladi. Buyuk Britaniyada yetishtirishda bu oʻsimlik<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/7197/Ficus-benjamina/Details|sarlavha=''Ficus benjamina''|nashriyot=Royal Horticultural Society|qaralgan sana=4-iyul 2020-yil}}</ref> va rang-barang „Starlight“<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/Plants/97233/Ficus-benjamina-Starlight-(v)/Details|sarlavha=''Ficus benjamina'' 'Starlight' (v) Benjamin fig|nashriyot=Royal Horticultural Society|qaralgan sana=4-iyul 2020-yil}}</ref> navi Qirollik bogʻdorchilik jamiyatining Bogʻdagi xizmatlari uchun mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rhs.org.uk/plants/pdfs/agm-lists/agm-ornamentals.pdf|sarlavha=AGM Plants - Ornamental|sana=2017-yil iyul|nashriyot=Royal Horticultural Society|qaralgan sana=27-fevral 2018-yil}}</ref>. Miniatyura navlari, ayniqsa „Too Little“ bonsai uchun eng mashhur oʻsimliklardan biridir. == Allergik reaksiyalar == Oʻsimlik [[Allergiya|allergenlarning]] asosiy manbai boʻlib, chang va uy hayvonlaridan keyin allergiyaning uchinchi eng keng tarqalgan sababi hisoblanadi<ref name="ncbi.nlm.nih.gov">{{jurnal manbasi|title=''Ficus benjamina--the hidden allergen in the house''|pmid=9522185|volume=49|issue=1|journal=Hautarzt|pages=2–5|doi=10.1007/s001050050692|year=1998}}</ref>. Allergiyaning umumiy belgilari rinokonyunktivit va [[Bronxial astma|allergik astmadir]]. ''Ficus'' oʻsimliklari [[lateks]] allergiyasi bilan kasallanganlar uchun alohida tashvish tugʻdirishi mumkin va lateks allergiyasi bilan kasallanganlar muhitida saqlanmasligi kerak<ref name="ncbi.nlm.nih.gov" />. Haddan tashqari holatlarda ''Ficus'' lateks allergiyasi bilan ogʻrigan bemorlarda [[Anafilaksiya|anafilaktik shokni]] keltirib chiqarishi mumkin. Oʻsimliklarning qismlarini isteʼmol qilish koʻngil aynishi, qusish va diareyaga olib keladi. ''Ficus'' oʻsimliklariga allergiya vaqt oʻtishi bilan rivojlanadi. Allergiya birinchi marta oʻsimliklar bilan muntazam shugʻullanadigan ishchilar orasida kasbiy sharoitlarda kuzatilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.phadia.com/en/Products/Allergy-testing-products/ImmunoCAP-Allergen-Information/Occupational-Allergens/Allergens/Ficus-spp-/|sarlavha=Ficus spp. - Setting the Standard|nashriyot=Thermo Fisher Scientific|ish=phadia.com|sana=2012|qaralgan sana=2022-11-01|arxivsana=2014-07-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140722094304/http://www.phadia.com/en/Products/Allergy-testing-products/ImmunoCAP-Allergen-Information/Occupational-Allergens/Allergens/Ficus-spp-/}}</ref>.<gallery> Fayl:Weeping-fig Ficus-benjamina.jpg|Barglari Fayl:Starr 050516-1264 Ficus benjamina.jpg|[[Hawaii|Gavayidagi]] daraxt Fayl:Ficus benjamina.jpg|[[Tenerife|Tenerifedagi]] daraxt Fayl:Ficus benjamina Sukabumi.jpg|[[West Java|G'arbiy Javadagi]] daraxt Fayl:Ficus benjamina 1.jpg|Mevasi Fayl:Starr 070123-3739 Ficus benjamina.jpg|Turli xil shakl </gallery> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Zaharli o‘simliklar]] [[Turkum:Osiyo bog‘ o‘simliklari]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] [[Turkum:Bonsai uchun ishlatiladigan o‘simliklar]] [[Turkum:Fikus]] r3qbfmuhho14uepiu7q8me5sbfrx7qd 0 824362 6271448 5757522 2026-09-16T01:49:36Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271448 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Festus Baise <br /> 法圖斯|tasvir=Festus Baise.jpg|toʻliqism=|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1980|4|11|df=y}}|tavallud_joyi=[[Lagos]], Nigeriya|boʻyi=1.80 m|pozitsiya=[[Himoyachi]]|joriyklub=|klubraqami=|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=|yillar1=2004—2005|klublar1=[[Mutual FC|Mutual]]|isht1=|gollar1=|yillar2=2005|klublar2=[[South China AA|Janubiy Xitoy]]|isht2=6|gollar2=1|yillar3=2005—2014|klublar3=[[Citizen AA|Citizen]]|isht3=151|gollar3=24|yillar4=2014—2015|klublar4=[[Hong Kong Pegasus FC|Pegasus]]|isht4=16|gollar4=4|yillar5=2015—2016|klublar5=[[Eastern Sports Club|Eastern]]|isht5=5|gollar5=1|yillar6=2016—2019|klublar6=[[Guizhou Hengfeng F.C.|Guizhou Hengfeng]]|isht6=87|gollar6=10|pcupdate=6-iyun 2021-yil|milliyyillar1=2015—2019|milliyjamoa1=[[Hong Kong national football team|Hong Kong]]|milliyisht1=28|milliygollar1=2}} '''Festus Baise''' ({{Talaffuz|Festus Bayse}}) (1980-yil 11-aprelda tugʻilgan) — nigeriyada tugʻilgan, sobiq gonkonglik professional [[Futbol|futbolchi]], [[Himoyachi (futbol)|markaziy himoyachi]] sifatida oʻynagan. == Klubdagi faoliyati == === Ilk faoliyati === Festus Baise [[Nigeriya|Nigeriyaning]] [[Lagos (Nigeriya)|Lagos]] shahrida tugʻilgan va unga Gonkongga borish hamda Happy Valley va Sun Hei klublarida sinovdan oʻtish tavsiya etilgan. U 2004/05-yilgi liga mavsumida futbolchilik faoliyatini boshlagan. Baise ikkinchi darajali Mutual klubidan taklif olgam<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Festus Baise |work=worldfootball.net |url=http://www.worldfootball.net/player_summary/festus-baise/ |access-date=8-may 2018-yil}}</ref>. Baise mavsumning yarmida yuqori diviziondagi Janubiy Xitoy klubiga qoʻshilgan va oltita oʻyinda qatnashib, bitta gol urgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Festus Baise |work=nationalfootballteams.com |url=http://nationalfootballteams.com/player/58903/Festus_Baise.html |access-date=8-may 2018-yil}}</ref>. === Citizen === 2011-yil 16-dekabrda Baise liga oʻyinida Sun Hei ustidan 3:2 hisobida gʻalaba qozonilgan oʻyinda jamosi darvozaboni Te Tak Ximdan oʻtib, teskari chayon zarbasi bilan avtogol muallifiga aylangan. Bu [[Deyli telegraf|Daily Telegraph muxbiri]] Stiv Uilson tomonidan barcha davrlarning eng yaxshi 5-avtogoli sifatida tanlangan<ref>[https://www.telegraph.co.uk/sport/football/competitions/premier-league/8967675/Top-10-own-goals-of-all-time.html Top 10 own goals of all time] By Steve Wilson. ''Daily Telegraph''. 20 December 2011.</ref>. 2012-yil 21-mart kuni Baise soʻnggi daqiqalarda Myanmaning „Yangon United“ jamoasi ustidan 2:1 hisobida gʻalba qozongan jamoa tarkibida maydonga tushgan<ref>[https://archive.today/20120912154728/http://www.the-afc.com/en/tournaments/clubs/afc-cup/936-afc-cup-2012/38451-citizen-vs-yangon-united Citizen 2-1 Yangon United] ''The-AFC.com''. 21 March 2012.</ref>. === Guizhou Hengfeng === 2015-yil 13-dekabr kuni Xitoyning „Guizhou Hengfeng“ klubi [[FIFA Jahon chempionati 2018 saralash bosqichi – AFC Ikkinchi round|2018-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida]] [[Xitoy milliy futbol terma jamoasi|Xitoyga]] qarshi oʻtkazgan ikkita oʻyinini hisobga olib, Easternda Baiseni sotib olgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Man|ism=Sum Tak|sarlavha=東方大勝元朗歡送楊正光 法圖斯加盟中甲貴州|url=https://www.sportsroad.hk/archives/99244|ish=Sports Road|qaralgan sana=13-dekabr 2015-yil|arxivsana=2022-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221107183150/https://www.sportsroad.hk/archives/99244}} {{In lang|zh-hk}}</ref>. U klubga 2016-yilning 1-yanvarida kelgan. 2018-yilning 1-martida Guizhou Baise 2019-yil oxirigacha yangi shartnoma imzolaganini eʼlon qilgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=Mak|ism=King Zi|sarlavha=法圖斯續約貴州恆豐至2019年底|url=https://www.sportsroad.hk/archives/190784|ish=Sports Road|qaralgan sana=1-mart 2018-yil|arxivsana=2019-12-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191211174123/https://www.sportsroad.hk/archives/190784}} {{In lang|zh-hk}}</ref>. U shartnomasi tugaganidan keyin klubni tark etgan. == Xalqaro faoliyati == Baise Nigeriyada tugʻilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |year=2013 |title=域陀摩西斯無礙捧尼日利亞封王 |work=Hong Kong Jockey Club |url=http://football.hkjc.com/football/special/chinese/2013-anc/anc-expert.aspx |url-status=dead |access-date=3-sentabr 2013-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20130404040614/http://football.hkjc.com/football/special/chinese/2013-anc/anc-expert.aspx |archive-date=4-aprel 2013-yil}}</ref>. 2012-yil dekabr oyida Baise Hong Kong immigratsiya departamentiga Xitoy fuqarosi sifatida fuqarolikni olish uchun murojaat qilganini tasdiqlagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12-dekabr 2012-yil |title=申請入籍 |work=Apple Daily |url=http://hk.apple.nextmedia.com/sports/art/20121212/18098747 |access-date=12-dekabr 2012-yil |archive-date=2016-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304000332/http://hk.apple.nextmedia.com/sports/art/20121212/18098747 |url-status=dead }}</ref>. Unga 2015-yil 7-martda Hong Kong SAR pasporti berilgan va Baise 2015-yil 28-martda Guamga qarshi Hong Kong terma jamoasi safida debyut qilgan. == Foaliyat statistikasi == === Klub === {| class="wikitable" style="text-align: center" |+ ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |Mamlakat Kubogi ! colspan="2" |Liga Kubogi ! colspan="2" |Qitʼa ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Jami |- !Divizion !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- |Mutual |2004—2005 |Hong Kong Ikkinchi Divizioni | | | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - | | |- |South China |2004—2005 | rowspan="10" |Hong Kong Birinchi Divizioni |6 |1 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |6 |1 |- | rowspan="10" |Citizen |2005—2006 |19 |4 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |19 |4 |- |2006—2007 |17 |4 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |17 |4 |- |2007—2008 |24 |1 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |24 |1 |- |2008—2009 |21 |2 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |21 |2 |- |2009—2010 |5 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |5 |0 |- |2010—2011 |15 |2 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |15 |2 |- |2011—2012 |16 |4 |1 |0 |2 |2 |6 |1 |0 |0 |25 |7 |- |2012—2013 |18 |5 |1 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |7 |2 |26 |7 |- |2013—2014 |16 |2 |2 |0 |0 |0 | colspan="2" | - |0 |0 |18 |2 |- ! colspan="2" |Jami !151 !24 !4 !0 !2 !2 !6 !1 !7 !2 !170 !29 |- |Pegasus |2014—2015 | rowspan="2" |Hong Kong Premyer Ligasi |16 |4 |0 |0 |3 |1 | colspan="2" | - |2 |1 |21 |6 |- |Eastern |2015—2016 |5 |1 |0 |0 |1 |0 | colspan="2" | - |1 |0 |7 |1 |- | rowspan="5" |Guizhou Hengfeng |2016 |Xitoy Birinchi Ligasi |28 |6 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |28 |6 |- |2017 | rowspan="2" |Xitoy Super Ligasi |23 |3 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |23 |3 |- |2018 |14 |0 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |14 |0 |- |2019 |Xitoy Birinchi Ligasi |22 |1 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - | colspan="2" | - |22 |1 |- ! colspan="2" |Jami !87 !10 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !0 !87 !10 |- ! colspan="3" |Karyerada jami !265 !40 !4 !0 !6 !3 !6 !1 !10 !3 !291 !47 |} === Xalqaro === {| class="wikitable" style="text-align:center" !Milliy terma jamoa ! Yil !Oʻyin ! Gol |- | rowspan="5" |Hong Kong | 2015-yil | 10 | 0 |- | 2016-yil | 6 | 0 |- | 2017-yil | 5 | 0 |- | 2018-yil | 6 | 2 |- | 2019-yil | 1 | 0 |- ! colspan="2" | Jami ! 28 ! 2 |} === Xalqaro maydondagi gollari === {| class="wikitable" style="font-size:100%;" !# ! Sana ! Joy ! Raqib ! Hisob ! Natija ! Musobaqa |- | 1. | 2018-yil 16-oktyabr | Wibawa Mukti stadioni, Cikarang, [[Indoneziya]] |{{Fb|IDN}} | align="center" | '''1''' — 1 | align="center" | 1-1 | Oʻrtoqlik |- | 2. | 2018-yil 16-noyabr | Taipei Municipal Stadium, [[Taypey]], [[Xitoy Respublikasi|Tayvan]] |{{Fb|MNG}} | align="center" | '''4''' — 1 | align="center" | 5-1 | 2019-yilgi EAFF E-1 Futbol chempionati saralashi |} == Yutuqlari == === Klub ===; Citizen * Hong Kong kubogi : 2010—2011<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Festus Baise |work=nationalfootballteams.com |url=http://nationalfootballteams.com/player/58903/Festus_Baise.html |access-date=8-may 2018-yil}}</ref>; Eastern * Hong Kong premyer ligasi : 2015—2016<ref name="NFT">{{Yangiliklar manbasi |title=Festus Baise |work=nationalfootballteams.com |url=http://nationalfootballteams.com/player/58903/Festus_Baise.html |access-date=8-may 2018-yil}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true">[http://nationalfootballteams.com/player/58903/Festus_Baise.html „Festus Baise“]. ''nationalfootballteams.com''<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">8 May</span> 2018</span>.</cite></ref> == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Baise, Festus}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Nigeriyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Gonkonglik erkak futbolchilar]] [[Category:South China AA futbolchilari]] [[Category:Citizen AA futbolchilari]] [[Category:Eastern Sports Club futbolchilari]] [[Category:Guizhou F.C. futbolchilari]] [[Category:North District FC futbolchilari]] ef0qoy2npgd21lj0epbyyl38i3vk0dp 0 825773 6271542 6140430 2026-09-16T04:58:44Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271542 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;" |<div class="center">; Hindiston teatri </div> |- |<gallery mode="packed" heights="130px"> Kathakali -Play with Kaurava.jpg|[[Kathakali]] [[Kerala, India|- Hindistonning Kerala shahridagi]] klassik teatr turlaridan biri. Rasa Lila in Manipuri dance style.jpg|[[Manipuri dance|Manipuri raqs]] uslubidagi ''[[Rasa lila]]'' teatrlashtirilgan tomosha. </gallery> |- |} '''[[Hindiston]] teatri''' – [[teatr]]ning eng qadimiy shakllaridan biri boʻlib, u eramizdan avvalgi birinchi ming yillik oʻrtalarida paydo boʻlgan. Batafsil matn, haykaltaroshlik va dramatik effektlarni oʻz ichiga oladi. Musiqa, raqs sohalarida boʻlgani kabi, hind teatri ham Nritya kontseptsiyasiga asoslangan dramatik spektakl bilan belgilanadi. Bu sanskrit drama soʻzi boʻlib, dramatik hikoya, virtuoz raqs va musiqani oʻz ichiga oladi. Tarixan hind teatri oʻz chegaralaridan tashqarida ham taʼsir oʻtkazib, qadimgi Xitoy va uzoq Sharqning boshqa mamlakatlariga yetib borgan. X—XI asrlarda boshlangan islomiy istilolar bilan teatr ruhlantirildi yoki butunlay taqiqlandi.<ref name="Brandon 1997">Brandon (1997, 72) and Richmond (1998, 516).</ref> Keyinchalik, mahalliy qadriyatlar va gʻoyalarni qayta tiklashga urinib, <nowiki>XV—XIX</nowiki> asrlarda koʻplab mintaqaviy tillarda rivojlanib, butun subkontinentda qishloq teatri ragʻbatlantirildi.<ref>Brandon (1997, 72), Richmond (1998, 516), and Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 12).</ref> Zamonaviy hind teatri [[Britaniya imperiyasi]] davrida mustamlakachilik davrida, <nowiki>XIX</nowiki> asr oʻrtalaridan <nowiki>XX</nowiki> asr oʻrtalarigacha rivojlangan.<ref>Richmond (1998, 516) and Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 13).</ref> XIX asrning soʻnggi yarmidan boshlab Hindistondagi teatrlar soni va amaliyoti ortib boradi. 1947-yilda Hindiston mustaqillikka erishgandan soʻng teatrlar koʻngilochar vositalardan biri sifatida butun [[Hindiston]] boʻylab tarqaldi. Turli xil, koʻp madaniyatli xalq sifatida Hindiston teatrini yagona, bir xil tendentsiyaga aylantirib boʻlmaydi. Zamonaviy Hindistonda oʻz teatri bilan asosiy raqobat [[Televideniye|televidenie sanoatining]] oʻsishi va „[[Bollywood|Bollivud]]“ nomi bilan mashhur boʻlgan [[Mumbay]]da (Sobiq Bombey) joylashgan hind kino sanoatida ishlab chiqarilgan filmlarning tarqalishi bilan ifodalanadi. Moliyaviy etishmaslig yana bir katta toʻsiqdir. == Hind teatri tarixi == === Sanskrit teatri === Hindistonda teatrning paydo boʻlishi tarixi jiddiy baxsli. '''Erta tanishish''' Ayrim olimlarning fikricha, hind teatri miloddan avvalgi XV asrda paydo boʻlgan. Rigveda kabi vedik matnlar [[Yajna|Yagya]] marosimlarida dramatik spektakllarning ijro etilishini tasdiqlaydi. Matnlarda eslatib oʻtilgan dialoglar Indra va Vrishakapi oʻrtasidagi dialog kabi bir kishilik monologlardan uch kishilik dialoglargacha boʻlgan dialoglarni oʻz ichiga oladi. Muloqotlar nafaqat diniy mazmunga ega, balki dunyoviy hamdir. Masalan bir rigvedik monolog shu tufayli hayoti barbod boʻlgan va xotinini uzoqlashtirgan va ota-onasi undan nafratlangan qimorboz haqidadir. Miloddan avvalgi V asrda Panini ikki hind dramaturglari Shilalin va Krishashva tomonidan yozilgan. Natasutra dramatik matnni eslatib oʻtadi{{Sfn|Ananda Lal|2004}}<ref name="Lidova1994p1112">{{Kitob manbasi|last=Natalia Lidova|url=https://books.google.com/books?id=3TKarwqJJP0C|title=Drama and Ritual of Early Hinduism|date=1994|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1234-5|pages=111–113}}</ref>. Patanjali shuningdek Kemsavadha va Balibandha kabi yoʻqolgan pyesalarning nomini ham tilga oladi. Miloddan avvalgi III asrga oid Sitabenga gʻorlari<ref>{{Kitob manbasi|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&q=sitabenga+caves&pg=PA50|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1120-0|language=inglizcha}}</ref> va miloddan avvalgi II asrga oid Xandagiri gʻorlari Hindistondagi teatr meʼmorchiligining ilk namunalaridan biri hisoblanadi.<ref name="History of Indian Theatre">{{Kitob manbasi|last=Varadpande|first=M. L.|url=https://books.google.com/books?id=SyxOHOCVcVkC&q=shatapatha+brahmana+drama&pg=PA37|title=History of Indian Theatre|date=1987|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-221-5|language=inglizcha}}</ref> Bxasaning tanishuvi munozarali boʻlib, u miloddan avvalgi V asrdan<ref name="History of Indian Theatre"/> eramizning II asrigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra, Bxasa Natyashastra anʼanasidan oldin boʻlgan. ''Abhinaya Darpana'' <abbr>lit</abbr> yozgan Nandikeshvara. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra 400<ref>{{jurnal manbasi|last=Barnett|first1=L. D.|date=1917|title=The Mirror of Gesture: being tho Abhinaya Darpaṇa of Nandikeśvara. Translated into English by Ananda Coomaraswamy and Gopala Kristnayya Duggirala. With Introduction and Illustrations. 8vo; pp. i, 52, with 14 plates. Cambridge (Mass.): Harvard University Press. 1917.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/mirror-of-gesture-being-tho-abhinaya-darpana-of-nandikesvara-translated-into-english-by-ananda-coomaraswamy-and-gopala-kristnayya-duggirala-with-introduction-and-illustrations-8vo-pp-i-52-with-14-plates-cambridge-mass-harvard-university-press-1917/38FF6BBC05B31110E788BD187F22248C|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|language=inglizcha|volume=49|issue=3|pages=627–628|doi=10.1017/S0035869X0005070X|issn=1474-0591}}</ref> sholakdan iborat uzun risolaning qisqartmasi asosida yaratilgan „''Imo-ishora koʻzgusi''“ Bharatadan oldinroq boʻlganga oʻxshaydi. Nandikeshvara taʼlimotlarining eng aniq namunasi Bxasa tufayli saqlanib qolgan. Miloddan avvalgi 200-yillarda yozilgan Natyashastra, garchi turli oʻqituvchilarni tilga olib, ularni ocharya deb atasa-da, lekin ularning ismlarini aytmaydi, lekin baribir dramaturg Kohalaning yoʻqolgan risolasiga ishora bilan yakunlanadi. '''Kech tanishish''' Kech tanishishni talab qiladigan olimlarning fikriga koʻra sanskrit teatri miloddan avvalgi II asrda paydo boʻlgan va miloddan avvalgi I asr va X asrlar orasida gullab-yashnagan, bu [[Hindiston tarixi]]da nisbiy tinchlik davri boʻlib, yuzlab pyesalar yozilgan<ref>Brandon (1996, 70) and Richmond (1998, 516).</ref>. Nomiga qaramay, sanskrit teatri faqat [[Sanskrit|sanskrit tilida]] emas edi. Sanskritdan tashqari birgalikda Prakrit deb ataladigan boshqa hind tillari ham ishlatilgan.<ref name="RSZ21">Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 21).</ref> Sanskrit dramasining saqlanib qolgan eng qadimgi qismlari miloddan avvalgi I asrga tegishli.<ref>Brandon (1981, xvii) and (1998, 516-517).</ref> Oldingi davrlarga oid arxeologik dalillarning boyligi teatr anʼanalarining mavjudligini koʻrsatmaydi.<ref name="Richmond516">Richmond (1998, 516).</ref> ''[[Veddlar|Vedalarda]]'' (Eng qadimgi hind adabiyoti, miloddan avvalgi 1500-600-yillar oraligʻida) bu haqda hech qanday ishora yoʻq. Oz sonli madhiyalar [[dialog]] shaklida tuzilgan boʻlsa-da, Vedik davrining marosimlari teatrga aylanmagan koʻrinadi.<ref name="Richmond516" /> Patanjali tomonidan yozilgan „''Mahabhāshya''“ asarida sanskrit dramasining urugʻlari boʻlishi mumkin boʻlgan eng qadimgi maʼlumotlar mavjud.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Miloddan avvalgi 140-yildagi [[grammatika]] boʻyicha ushbu risola Hindistonda teatrning boshlanishi uchun mumkin boʻlgan sanani beradi.<ref name="Richmond517" /> Biroq bu tarixga qadar biron bir dramaning omon qolgan qismlari yoʻq boʻlsada, Hind teatrining mavjudligini dastlabki buddist adabiyoti taqdim etgan boʻlishi mumkin. [[Pali]] suttalari (Miloddan avvalgi <nowiki>V—III</nowiki> asrlarga oid) sahnada dramalarni ijro etgan [[aktyor]]<nowiki/>lar truppalarining (Bosh aktyor boshchiligida) mavjudligini bildiradi. Taʼkidlanishicha, bu dramalar raqsni oʻz ichiga olgan, ammo raqs, qoʻshiq va hikoyalar oʻqish bilan bir qatorda ijroning alohida shakli sifatida roʻyxatga olingan.<ref>Rachel Van M. Baumer and James R. Brandon (ed.), [https://books.google.com/books?id=Ix-RShGgZUAC&pg=PA11&dq=actor+drama+pali#v=onepage&q=actor%20drama%20pali&f=false ''Sanskrit Drama in Performance''] (University of Hawaii Press, 1981), pp.11</ref> Sanskrit teatri uchun dalilning asosiy manbai „''Teatr haqida risola“'' (''Nātyaśāstra'') boʻlib, uning yaratilgan sanasi noaniq (Taxminlar eramizdan avvalgi 200-yildan 200-yilgacha boʻlgan) va muallifligi Bharata Muniga tegishli boʻlgan toʻplamdir. ''Risolat'' qadimgi dunyo dramaturgiyasining eng mukammal asaridir. U aktyorlik, raqs, musiqa, [[Dramaturgiya|dramatik qurilish]], arxitektura, liboslar, [[Grim|pardoz]], [[rekvizit]]lar, kompaniyalarni tashkil etish, tomoshabinlar, tanlovlar haqida gapiradi. Teatrning kelib chiqishi haqida mifologik maʼlumotlarni taqdim etadi.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Bunda u haqiqiy teatr amaliyotlarining tabiati haqida koʻrsatma beradi. Sanskrit teatri muqaddas zaminda [Irsiy jarayonda] zarur koʻnikmalarga (Raqs, musiqa va qiroat) oʻrgatilgan ruhoniylar tomonidan ijro etilgan. Uning maqsadi ham taʼlim berish, ham koʻngil ochish edi. Sanskrit oʻyinlaridagi qahramonlar muhim edi. Ular uch turga boʻlingan: Nayaka (qahramon), Nayika (qahramon) va Vidusaka (masxaraboz)<ref>{{Kitob manbasi|last=Singhania|first=Nitish|title=INDIAN ART AND CULTURE|publisher=Mc Graw Hill Education|year=2018|isbn=978-93-87067-54-7|page=7.3}}</ref>. [[Fayl:കൂടിയാട്ടത്തിലെസുഗ്രീവൻ.jpg|right|thumb|200x200px|Sanskrit teatrining Koodiyattam koʻrinishida Sugriva oʻynayotgan ijrochi.]] Sahna sanʼati va klassik sanskrit dramasini qadrlash VII asrning oxiriga kelib, murakkab dunyoqarashning muhim qismi sifatida qaraldi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Trivedi|first1=Madhu|year=1999|title=Tradition and Transition|journal=The Medieval History Journal|volume=2|doi=10.1177/097194589900200105}}</ref> Qirollik sudlarining homiyligida ijrochilar professional kompaniyalarga tegishli boʻlib, ularni sahna menejeri (''sutradxara'') boshqargan va u ham harakat qilgan boʻlishi mumkin edi.<ref>Brandon (1981, xvii) and Richmond (1998, 517).</ref> Bu vazifa [[Qoʻgʻirchoq teatri|qoʻgʻirchoqbozning]] vazifasiga oʻxshash deb hisoblangan-"S''utradxara''" soʻzining tom maʼnosi „Torlar yoki iplar egasi“ degan maʼnoni anglatadi.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Ijrochilar vokal va jismoniy texnika boʻyicha qattiq tayyorgarlikdan oʻtdilar.<ref>Richmond (1998, 518).</ref> Ayol ijrochilarga nisbatan hech qanday taqiq yoʻq edi. Kompaniyalari hammasi erkak, hammasi ayol va aralash jinsli edi. Biroq, baʼzi his-tuygʻular erkaklar uchun nomaqbul deb hisoblangan va ayollarga koʻproq mos keladi. Baʼzi ijrochilar oʻz yoshidagi personajlarni oʻynagan. Boshqalari esa oʻz yoshidan farqli yoshdagi (Kichikmi yoki kattami) oʻynagan. Teatrning barcha elementlaridan ''risolada'' aktyorlik faoliyatiga (A''bhinaya'') koʻproq eʼtibor berilgan. U ikki uslubdan iborat: realistik (''lokadxarmi'') va anʼanaviy (''natyadharmi''), lekin asosiy eʼtibor ikkinchisiga qaratilgan.<ref>Richmond (1998, 518). The literal meaning of ''abhinaya'' is „to carry forwards“.</ref> Uning dramasi [[sanskrit adabiyoti]]ning eng yuqori yutugʻi hisoblanadi.<ref name="Brandonxvii">Brandon (1981, xvii).</ref> Unda qahramon (''nayaka''), qahramon (''nayika'') yoki masxaraboz (''vidusaka'') kabi stok belgilar ishlatilgan. Aktyorlar maʼlum bir turdagi ixtisoslashgan boʻlishi mumkin. [[Kalidasa]] [[Hindiston]]ning eng buyuk sanskrit dramaturgi hisoblanadi. Milodiy IV asr-taxminan. Milodiy V asr. Kalidāsa tomonidan yozilgan uchta mashhur romantik pyesalar: ''Mālavikāgnimitram'' (''Mālavikā va Agnimitra''), ''Vikramuurvashiiya'' (''Vikrama va'' Urvashiga tegishli) va ''Abhijñānaśākuntala'' (''Shakuntalaning tan olinishi''). Oxirgisi ''Mahabharatadagi'' hikoyadan ilhomlangan va eng mashhuri. U birinchi boʻlib ingliz va nemis tillariga tarjima qilingan. ''Śakuntalā'' (inglizcha tarjimasida) [[Johann Wolfgang von Goethe|Gyotening]] ''[[Faust (Goethe)|Faustiga]]'' (1808—1832) taʼsir koʻrsatdi.<ref name="Brandonxvii" /> Keyingi buyuk hind dramaturgi Bxavabxuti (taxminan milodiy VII asr). U quyidagi uchta pyesa yozganligi aytiladi: ''Malati-Madhava'', ''Mahaviracharita'' va ''Uttar Ramacharita''. Bu uchtasi orasida oxirgi ikkitasi butun ''Ramayana'' dostonini qamrab oladi. Qudratli hind imperatori Xarsha (606-648) uchta pyesa yozgan: "''Ratnavali'' ", „''Priyadarsika''“ komediyasi va „''Nagananda''“ [[Buddizm|buddist]] dramasi. Ayrim olimlarning fikriga koʻra, Hindiston klassik teatrining eng qadimgi shakli gʻarbda yunon va rim teatrlari rivojlanganidan keyin vujudga kelgan sanskrit teatri boʻlgan. Bir nazariya bu rivojlanishni Iskandar Zulqarnaynning hind istilosining bir novdasi sifatida tasvirlaydi. Bosqinchi armiya [[Yunon tili|yunoncha]] spektakllarni sahnalashtirdi va hindlar ijrochilik sanʼatini koʻtardilar. Baʼzi olimlar anʼanaviy hind teatri undan oldin paydo boʻlgan deb taʼkidlashsa-da, klassik yunon teatri uni oʻzgartirishga yordam bergani eʼtirof etiladi. Hind teatrining yunoncha kelib chiqishi xalq tomonidan qabul qilinmagan. === Oʻrta asr Hindistonidagi teatr === '''XII asr oʻrtalari — XVIII asr''' Hindistonning badiiy oʻziga xosligi uning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va diniy qarashlari bilan chuqur bogʻlangan. Shu sababli Hindlarning madaniy amaliyotlarini tushunish juda muhim. Chunki ular toʻgʻridan-toʻgʻri ijrochilar va bu davrning chiqishlari bilan bogʻliq. Raqs, musiqa va matnni oʻz ichiga olgan spektakllar hind madaniyatiga boʻlgan sadoqatning ifodasidir. Shuning uchun bu davrdagi „Teatr“ ga qaraganda, bu soʻzga kengroq taʼrif berish kerak.<ref name="Trivedi 73–110">{{jurnal manbasi|last=Trivedi|first1=Madhu|title=Tradition and Transition: The Performing Arts in Medieval North India|journal=The Medieval History Journal|volume=2|issue=1|pages=73–110|doi=10.1177/097194589900200105|year=1999}}</ref> Ijro sanʼati tomoshabinlarga yoʻnaltirilganligini va doimiy ravishda ularning homiyligidagi ijtimoiy-madaniy landshaftga moslashishi kerakligini tushunishga asoslangan. Shimoliy Hindiston yangi Turk-Fors taʼsiriga qaramay oʻz madaniy anʼanalarini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi. XIII asr boshlari hind madaniyati uchun bu oʻzgarishni belgilab qoʻydi. Bu yerda Sanskrit dramalari va sahna hunarmandchiligi ilgari elitalar tomonidan hurmatga sazovor boʻlgan. Endi bu oʻz ahamiyatini yoʻqotadi. Buning sababi bosqinchi madaniyatlar hukmronlik qila boshlagan va ularni qadrlamagan va tushunmagan va ular Sanskrit tilini tushunmaganligi uchun bu tilni endi bu qadar hurmat qilish mumkin emas edi. Natijada koʻplab teatr sanʼatkorlari eʼtiborsizlikdan aziyat chekdilar.<ref name="Trivedi 73–110"/> Ijrochilarni shahar markazlarida topish odatiy hol edi. Chunki u yerda ular oʻzlarini boqish uchun ish topishlari mumkin edi. Musiqiy va teatr tomoshalari oʻtkaziladigan katta ibodatxonalar.<ref name="Trivedi 73–110"/> Bharata Natyshatra śāstra sifatida ham tanilgan. Kostyumlar imo-ishoralar, tananing pozitsiyalari va boʻyanishlarini roʻyxatga olish uchun yozilgan. Shuningdek unda yaroqsiz tortilgan uchastkalar roʻyxati keltirilgan va u eng toʻldirilgan hujjat boʻlgan. Hind teatrlarining aksariyatida manzara yoʻq edi. Odatda guruch chiroq kabi bir nechta rekvizit bor edi. „Teatr sanʼati“ tushunchasi paydo boʻlganda [[Oʻrta asr]] Hindistonida sheʼrlar aytilgan. Bhakti sheʼriyati mashhur boʻlgan. Oʻrta asrlarda Hindistonda Bhavabhuti juda mashhur dramaturg boʻlgan. Uning uchta muhim dramatik „Malati-Madxava“, „Magviracharita“ va „Uttar Ramacharita“ spektakllari bor edi. === Hindistonda inglizlar qoʻl ostidagi teatr === Britaniya mustamlaka hukmronligi ostida zamonaviy hind teatri Belgachiyada teatr ishga tushirilgandan soʻng boshlandi. Bu davrda yaratilgan va sahnalashtirilgan eng qadimgi pyesalardan biri Maykl Madhusudan Duttning [[Bengal tili]]da Buro Shalikher Ghaare Roa (1860) asaridir. Taxminan bir vaqtning oʻzida Nil Darpan (1858-1859, 1872-yilda Girish Chandra Ghosh tomonidan [[Kalkutta]]dagi milliy teatrda) birinchi tijoriy spektakl) Dinabandhu Mitraning bengal spektakli Indigo yetishtirishning dahshat va fojiasini tasvirlagani uchun maqtov va bahslarga sabab boʻldi. Bengalning qishloqlari va indigo qoʻzgʻolonida katta rol oʻynagan. Rabindranat Tagor milliylik, oʻziga xoslik, ruhiyatparastlik va moddiy ochkoʻzlikni oʻrganish va shubha ostiga qoʻygan pyesalar yozgan. Kashshof zamonaviy dramaturg edi.<ref name="Banham1051">Banham (1998, 1051).</ref> Uning pyesalari [[Bengal tili]]da yozilgan boʻlib ular orasida ''Chitra'' (''Chitrangada'', 1892), ''"Qorongʻu xonaning qiroli"'' (''Raja'', 1910), ''"Pochta boʻlimi"'' (''Dakghar'', 1913) va „''Qizil'' Zakkum“ (''Raktakarabi'', 1924)<ref name="Banham1051" />. Kalyanam Raghuramaya, Sangeet Natak Akademi mukofoti va Padmashri sohibi, Telugu teatrida Krishna yoki Dushyantha, Bhavanisankar, Narada va boshqalar rollari bilan tanilgan. U bu rollarni qariyb 60 yil davomida ijro etgan. U turli xil ragalar asosida tayyorlangan raga alapanasiga padyamlarni koʻrsatar ekan. U eng yaxshi usul aktyorlardan biri boʻlib, barmogʻini ogʻziga solib, hushtak yoki nay tovushini (telugu tilida Eela degan maʼnoni anglatadi) chiqarib, hushtak orqali padyamlar va qoʻshiqlarni kuylash qobiliyatiga ega edi. U turli dramalarda rol oʻynagan va 20 000 dan ortiq sahna koʻrinishlarini bergan. Uni Rabindranat Tagor „Sahna bulbuli“ deb atagan. Inglizlar hind aktyorlarini mistik mavjudotlar deb hisoblashgan. Ular asosan ularga omad va farovonlik olib kelganiga ishonishgan. Yangi paydo boʻlgan zamonaviy hind teatri mahalliy teatr deb ham ataladi. Hind ijtimoiy makonining Gʻarb teatr formatlari va konventsiyalari bilan kesishishi sifatida qaraladigan teatr yondashuviga ega boʻgan. Natijada paydo boʻlgan teatr maydoni moddiy, ramziy va diskursiv darajalarda mavjud boʻlgani tasvirlangan. Hindlar tomonidan mustamlakachilik hukmronligiga qarshi norozilik vositasi sifatida foydalanishga qarshi turish uchun Britaniya hukumati 1876-yilda dramatik spektakllar oʻzining qonunini joriy qiladi. === Mustaqillikdan keyingi hind teatri (1947—1992) === ==== Improvizatsiya ==== [[Improvizatsiya]] (Shuningdek, improvizatsiya yoki improv sifatida ham tanilgan) — aktyorlar oʻz-oʻzidan ijro etish uchun [[improvizatsiya]] aktyorlik texnikasidan foydalanadigan teatr shakli hisoblanadi. Improvizatorlar odatda spektaklni boshqarish uchun tomoshabinlar takliflaridan foydalanadilar. Chunki ular dialog, sozlash va syujetni tez-tez yaratadilar. Koʻpgina improvizatsiya aktyorlari ssenariyli aktyorlar sifatida ham ishlaydi. „Improv“ usullari koʻpincha standart aktyorlik darslarida oʻrgatiladi. Tinglash, aniqlik, ishonch hamda instinktiv oʻz-oʻzidan ijro etish kabi asosiy qobiliyatlar aktyorlarning rivojlanishi uchun muhim koʻnikmalar hisoblanadi. Hindistondagi improvizatsiya teatri asosan taʼlim interventsiya va koʻngil ochar maqsadlarda ishlatiladi. Hindistondagi improvizatsiya teatrining izlari 1990-yillarda Sanjoy Ganguli boshchiligida Janasanskriti bilan Forum teatrining paydo boʻlishi bilan boshlanadi. Shundan soʻng 1999-yilda AQShdan Bev Xoskins va Meri Gud bilan bir jamoa Hindistonga Playback teatrini taqdim etadi. Playback teatri va Forum teatri Hindistonning Karur, Chennay, Gʻarbiy Bengal, Bangalor kabi eng chekka hududlarida oʻz shaklini ola boshlaydi. Bangalorda joylashgan Yours Truly Theater guruhi 2006-yilda Ranji Devid va Nandini Rao rahbarligida ishlab chiqilgan improvizatsiya teatrining mahalliy formati boʻlgan (Hikoyani toʻliq) ishlab chiqdi. 2009-yilda ular improvizatsiya teatrining yana bir shakli (Mushyara teatri)ni ham ishlab chiqdilar. 1960-yillarning oxirlarida Badal Sirkar uchinchi teatr deb nomlangan siyosiy teatrning yangi shaklini kiritdi. Badal Sarkarning tuzumga qarshi eksperimental teatri ijtimoiy maʼrifatning yangi janrini yaratdi. U 1967-yilda oʻzining birinchi (Satabdi) uchinchi teatr guruhini tuzdi. Ular Anganmanchada (Hovlidagi teatr) Badal Sircar yozgan (Dramma)ni uchinchi teatr shaklida sahnalashtirar edilar. Bu (Proscenium bir nuqtadan qarash) anʼanasidan ajralib, xalqqa teatrni olib kirishga daʼvat etardi. Hindistondagi improvizatsiya teatri guruhlari: * Sizning haqiqiy teatr Hindistonda qoʻllanadigan improvizatsiya teatri shakllari: * Ijro teatri * Mazlumlar teatri * Forum teatri ==== Hindistondagi turli hind tillari va mintaqalaridagi taniqli teatrlar ==== * Bengal teatri * Gujarati teatri * Hind teatri * Marathi teatri * Telugu teatri == Taniqli odamlar == === Qadimgi hind dramaturglari === * Bhasa * Bhavabhuti * [[Kalidasa]] * Bharata Muni === Britaniya hukmronligi ostida ishlagan dramaturglar === * Vishnudas Bhave * Jaishankar Bxojak „Sundari“ * [[Chottopaddhaya Bonkimchondro|Bankim Chandra Chatterji]] * Govind Ballal Deval * Girish Chandra Ghosh * Annasaheb Kirloskar * [[Bxaratendu Xarishchandra|Bhartendu Xarishchandra]] * Dinabandhu Mitra * Jaishankar Prasad * [[Rabindranath Tagore|Rabindranat Tagor]] === Mustaqillikdan keyingi teatr ijodkorlari === Taniqli teatr rejissyorlari: {{Div col|colwidth=22em}} * [[Ebrahim Alkazi]] * [[K.V. Akshara]] * [[Nadira Babbar]] * [[Ram Gopal Bajaj]] * [[Ajitesh Bandopadhyay]] * [[Suresh Bhardwaj]] * [[Bijon Bhattacharya]] * [[Raj Bisaria]] * [[Manish Joshi Bismil]] * [[Chandradasan]] * [[Neelam Mansingh Chowdhry]] * [[Satyadev Dubey]] * [[Utpal Dutta]] * [[Arvind Gaur]] * [[Sachin Gupta]] * [[Safdar Hashmi]] * [[Rohini Hattangadi]] * [[Shafi Inamdar]] * [[Nemi Chandra Jain]] * [[Shyamanand Jalan]] * [[Prithviraj Kapoor]] * [[Shashi Kapoor]] * [[B.V. Karanth]] * [[Bansi Kaul]] * [[Kader Khan]] * [[Mohan Maharishi]] * [[Ramesh Mehta]] * [[Utpal Dutt]] * [[Shaoli Mitra]] * [[Sombhu Mitra]] * [[Shankar Nag]] * [[Balraj Pandit]] * [[Kavalam Narayana Panicker]] * [[Mrityunjay Prabhakar]] * [[Prasanna (theatre director)|Prasanna]] <!-- [[Sreejith Ramanan]] --> * [[Rathna Shekar Reddy]] * [[Rudraprasad Sengupta]] * [[B.M. Shah]] * [[Naseeruddin Shah]] <!-- * [[Gopal Sharman]] --> <!-- * [[Ishwar Shunya]] --> * [[Gursharan Singh (theatre director)|Gursharan Singh]] * [[Badal Sircar]] * [[Deepan Sivaraman]] * [[Anjan Srivastav]] * [[K.V. Subbanna]] * [[Habib Tanvir]] [[Bhopal]] * [[Ratan Thiyam]] <!-- * [[Manvendra Tripathi]] --> <!-- [[Jalabala Vaidya]] --> * [[Kumara Varma]] * [[Sankar Venkateswaran]] {{Div col end}} === Taniqli dramaturglar === == Hind teatrining shakllari == === Anʼanaviy hind teatri === Qutiyattam qadimgi sanskrit teatrining saqlanib qolgan [[Bizning era|yagona]] namunasi taxminan milodiy eramizning boshida paydo boʻlgan va [[UNESCO|YuNESKO]] tomonidan rasman insoniyat ogʻzaki va nomoddiy merosining durdona asari sifatida tan olingan. Bundan tashqari hind xalq teatrining koʻplab shakllari mavjud. Bhavay (Sayrayotgan oʻyinchilar) — [[Gujarot|Gujaratning]] mashhur xalq teatri shakli boʻlib, u miloddan avvalgi XIV asrda paydo boʻlgan. Bhaona va Ankiya Nats [[Accom|Assamda]] XVI asrning boshidan beri Mahapurusha Srimanta Sankardeva tomonidan yaratilgan va tashabbusi bilan shugʻullanadi. Jatra [[Bengaliya|Bengalda]] mashhur boʻlib, uning kelib chiqishi XVI asrda Bhakti harakati bilan bogʻliq. [[Xaryana|Haryana]] [[Uttar-Pradesh]] va [[Madhya-Pradesh]]ning Malva mintaqalarida mashhur boʻlgan. Yana bir xalq teatri shakli Svang boʻlib, u esa harakatga ega emas, balki dialogga yoʻnaltirilgan va hozirgi koʻrinishida XVIII asr oxiri-XIX asr boshlarida paydo boʻlgan deb hisoblanadi. Yakshagana Karnatakada juda mashhur teatr sanʼati boʻlib kamida XVI asrdan beri turli nomlar ostida mavjud. Bu tabiatan yarim klassik boʻlib karnatik musiqaga asoslangan musiqa va qoʻshiqlarni, boy liboslarni ''[[Mahabharata]]'' va ''[[Ramayana]]ga asoslangan hikoyalarni oʻz ichiga oladi.'' Shuningdek u qoʻshiqlar orasidagi ogʻzaki dialogni qoʻllaydi, bu unga xalq sanʼati lazzatini beradi. [[Kathakali]] — XVII asrda paydo boʻlgan, „Krishnanattam“ va „ Ramanattam“ nomli maʼbad sanʼati spektakllaridan kelib chiqqan [[Kerala]]ga xos raqs-drama turi.<gallery> Fayl:Kondadakuli.jpg| Fayl:Devendra Shivashankara.jpg -->| </gallery> === Urdu/Hindustan teatri === [[Urdu]] dramasi Shimoliy Hindistondagi hukmron dramatik anʼanalardan kelib chiqqan Rahas yoki Raasni shakllantiradi. Chunki Vojid Ali Shoh, Avadlik Navab kabi eksponentlar tomonidan qoʻllanadi. Uning dramatik tajribalari Agha Hasan Amanatning mashhur Inder Sabhasiga olib keldi. Keyinchalik bu anʼana Parsi teatri shaklini oldi. Ogʻa Hashar Kashmiriyning „Yahudiy Ki Ladki“ (Yahudiyning qizi) asari bu anʼananing choʻqqisidir. Urdu tili Ilk yozuvchilar uni [[hind tili]] deb atagan barcha tillar orasida Gujrati Maratxi, Bengal teatrlari bilan bir qatorda gullab-yashnab bordi. Drama ixlosmandlari tomonidan yozuvchilar va rassomlarga boʻlgan talab pasaymadi. Urdu teatrining barcha dastlabki marvaridlari (Parsi kompaniyalari tomonidan ijro etilgan.) filmlarga aylantirilgan. Shekspir asarlari kabi buyuk asarlar asosan (Hind, Eron, Turk) hikoyalari va xalq hikoyalari Urdu sheʼriyatining ogʻir dozalari bilan sahnaga moslashtirilganda zamonaviy Urdu anʼanalariga katta darajada taʼsir koʻrsatdi. Zamonaviy davrda ([[Imtiaz Ali Taj]], Rafi Peer, Krishan Chander, Manto, Upender Nath Ashk, Gʻulom Rabboniy, Prof Mujib va boshqalar) bu anʼanani shakllantirgan. Professor (Hasan, Gʻulom Jilaniy, JN Kaushal, Shameim Hanfi, Jamil Shaydayiy va boshqalar) eski avlod vakillari. Mujib Xon, Javod Siddiqiy, Sayid Alam, Daniya Iqbol, Anis Azmi, Aftob Hasnain, Aslam Parvez, Anis Javedlar (zamonaviy yozuvchilar) hisoblanadi. Iqbol Niyoziy, Sayid [[Sohil]] ogʻa hamda Zohir Anvar urdu dramaturgiya sohasida faol hissa qoʻshayotgan post-modern dramaturglar soni kam. Zohir Anvar Kalkuttada Urdu teatri bayrogʻini hilpiratib turdi. Oldingi avlod yozuvchilaridan farqli oʻlaroq daniyalik iqbol va Zahir kitobiy pyesalar yozmaydilar. Lekin ularning ijodi kuchli ijrochilik anʼanasi mahsulidir. Mumbaylik Iqbol Niyoziy Urdu tilida bir necha pyesa yozgan. Uning (Aur Kitne Jalyanwala BaughU???) Milliy mukofotning boshqa mukofotlariga sazovor boʻldi. Demak bu Omonat va Ogʻa Hashrdan keyin kutubxonalar uchun emas balki sahna uchun yozadigan yagona avlod boʻlgan. Yaqinlashib kelayotgan Aatrangi Pitaara jamgʻarmasi guruhi Hindustani teatrini faol ijro etmoqda.Ularning Daniya Iqbol tomonidan yozilgan Anti-Milliy Gʻolib<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Rezvi |first=Ali Fraz |date=20-avgust 2022-yil |title=Ghalib has been called back to the court! |work=The Patriot |url=https://thepatriot.in/reports/ghalib-has-been-called-back-to-the-court-28353}}</ref> taqdimoti Dehli teatri ishqibozlari tomonidan yaxshi kutib olinadi. Guruhni boshqargan Keshav Raina Hindistonning boy tarixi va merosini namoyish qiluvchi koʻproq hindistoncha shoularni ishlab chiqmoqda. === Hind qoʻgʻirchoq teatri === Yakshagana-Karnataka qirgʻoqlaridan mashhur yarim klassik teatr sanʼati. U boy (liboslar, musiqa, raqs va dialoglar)dan foydalanadi. Karnatakaning baʼzi qismlarida qoʻgʻirchoq teatrlari ''[[Ramayana]]'' va ''[[Mahabharata]]'' hikoyalarini tasvirlash uchun yakshagananing barcha elementlaridan foydalanadi. === Hind koʻcha teatri === [[Fayl:PSI_India_street_play.jpg|thumb|Mumbaydagi Dxaravi xarobalarida koʻcha oʻyini (''nukkad natak'') .]] * Yan Natya Manch (JANAM) === Mobil teatr === Koʻchma teatrlar-Bu asosan [[Accom|Assamda]] mavjud boʻlgan mashhur teatr shakli. Oʻz spektakllarini sahnalashtirish uchun teatr guruhlari oʻzlarining (Aktyorlari, qoʻshiqchilari, musiqachilari, raqqosalari va butun jamoasi) bilan turli joylarga sayohat qilishadi. Hatto tomoshabinlar uchun chodir va stullar ham ular bilan olib yuriladi. Mobil teatr birinchi marotaba 1963-yil 2-oktyabrda Assam shtatining Patsala shahrida sahnalashtirilgan. Achyut Lahkar koʻchma teatrning otasi sifatida tanilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.telegraphindia.com/1060121/asp/guwahati/story_5748001.asp|sarlavha=Screen salute to mobile theatre pioneer}}</ref> Sharqiy Uttar-Pradesh Deoria shtatidagi Salempurdagi '''mobil teatr''' 15-yil ichida 900 martadan ortiq sahnada oʻynadi. sanskritiksangam.com-Sharqiy Uttar-Pradeshda joylashgan mintaqaviy rassomlar orqali boy hind madaniyatini targʻib qilib kelayotgan yetakchi madaniy tashkilot. 2005-yilda tashkil etilganidan beri uning eng mashhur klassik-musiqiy-raqs dramasi Sanskritik Sangam Salempur, Bxojpuridagi Meghdoot Ki Puravanchal Yatra<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.MEGHDOOT KI POORVANCHAL YATRA - YouTube|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLnfpS117nLitk6bgGQZHc_6-S9yayqSyj|kirish sanasi=14-noyabr 2020-yil|ish=www.youtube.com}}</ref> Kalidasaning Meghdootamning moslashuvi (Mumbay, Dehli, Rishikesh) kabi shaharlarda rekord darajadagi 96 ta spektakl oʻtkazdi. [[Agra]], Varanasi, Patna, Sonpur Mela Goraxpur, UP sharqiy hududlari yaqinida boshqalar qatori. Ijodlari yetakchi tashkilotlar orqali oʻz jamoasi uchun koʻplab mukofotlar va eʼtiroflarga sazovor boʻladi. Mamlakatlar Bhagvata (7 kun oʻynaydi) ikkita oʻrin, Kabir (32-oʻrin), Harishchandra Taramati, (32-oʻrin), Utho Ahilya (36-oʻrin) va Shri Krishna (3-oʻrin). Shuningdek Hind adabiyotidan mashhur pyesalarni ijro eting. Jumladan (Kaptan Sahab (31), Kort Marshall (1), Saiyyan Bhaye Kotval (22), Muvaavaje (2), Bakari (2), Bade Bhai Saheb (63), Kafan (12), [[Premchand|Munshi Premchand]], Bhikaari Thakur kabi mashhur adabiy daholarga asoslangan boshqa taqdimotlar qatorida Bholaram ka jeev (17), Satgati (2), Boodhi kaaki (3), kakha ga kaa chakkar (7), Jago grahak jaago (3)) va boshqalar. Manvendra Tripathi muassasani boshqaradigan ushbu jamoaning direktori sifatida. == Mashhur mukofotlar va festivallar == === Mukofotlar === * Sangeet Natak Akademi mukofoti * Theatr Pasta Teatr mukofotlari * Kalidas Samman === Hindistonda teatr festivallari === * Prithvi teatr festivali (Prithvi festivali) tashkil etilganidan beri har yili 3-noyabrda, uning afsonaviy asoschisi Prithviraj Kapurning tavallud kunida oʻtkaziladi. * Bharat Rang Mahotsav, NSD, Nyu-Dehli * Jairangam — Jaipur teatr festivali, Jaypur * Nandikar milliy teatr festivali * Binafsha soyabon teatr festivali, Nyu-Dehli == Mashhur guruhlar va kompaniyalar == * Aasakta Kalamanch * Bhoomika teatr guruhi * Chilsag Chillies teatr kompaniyasi * Dramanon * Hindiston xalq teatrlari uyushmasi * Kerala xalq sanʼati klubi * [[Mandapa|Mandap]] * Manch teatri * Madras futbolchilari * Nandikar * Ninasam * Ijodiy teatrda harakat platformasi * Prithvi teatri * Rangayana * Ranga Shankara * Samahaara * Teatr sanʼati ustaxonasi (TAW) * Paribartak teatr shakllanishi * WeMove teatri == Mashhur teatrlar == * Tasviriy sanʼat akademiyasi, Kalkutta (Ranu Mukherji Mancha) * Circle teatr kompaniyasi (2003) * Girish Mancha * Kalidasa Kalakendram * Rabindra Sadan * Yulduzli teatr * Surabhi (teatr guruhi) == Trening == * Bhartendu Dramatik sanʼat akademiyasi * Milliy drama maktabi * Madhya Pradesh drama maktabi == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlari == * Ananda Lal tomonidan [https://indianwritinginenglish.uohyd.ac.in/indian-drama-in-english-ananda-lal/ ingliz tilida hind dramasi], IWE Online, 2022-yil 13-may. * * * * ''Hind teatri'', Mulk Raj Bansal muallifi, D. Dobson tomonidan nashr etilgan, 1950 yil. * ''Hindistondagi teatr,'' Balvant Gargi. „Theatr Arts Books“ nashriyoti, 1962 yil. * Som Benegal tomonidan ''Hindistondagi teatr panoramasi'' . Popular Prakashan [uchun] Hindiston Madaniy Aloqalar Kengashi (ICCR) tomonidan nashr etilgan, 1968 yil. * Roy, Pinaki. „ Bratya ''Basuning'' ''Boma'' : mustamlakachilar tomonidan boshqariladigan xronikani bombardimon qilish“. ''Postkolonial hind dramasi ingliz va ingliz tilidagi tarjimasi: oʻqish mavzulari va texnikasi'' ({{ISBN|978-93-5207-560-7}}). Tahrirlar. Sarkar, J. va U. De. Yangi Dehli: Mualliflar matbuoti, 2017. bet.&nbsp;287-300. * ''Hind teatri: ijro anʼanalari,'' Farli P. Richmond, Darius L. Swann, Fillip B. Zarrilli. Motilal Banarsidass nashriyoti, 1993 yil.{{ISBN|81-208-0981-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/81-208-0981-5|81-208-0981-5]] . * ''Hind teatri: kelib chiqish teatri, ozodlik teatri,'' Ralf Yarrow. Routledge, 2001 yil.{{ISBN|0-7007-1412-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7007-1412-X|0-7007-1412-X]] . * ''Hind teatrining Oksford hamrohi'', Ananda Lal tomonidan. Oksford universiteti nashriyoti, 2004 yil.{{ISBN|0-19-564446-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-19-564446-8|0-19-564446-8]] . * ''jagrancityplus'' * ''Jan Natya Manch tarixi: Xalq uchun oʻyinlar" Arjun Ghosh; SAGE nashrlari tomonidan nashr etilgan Hindiston, Yangi Dehli; 2012 yil'' {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} 7iyn5utvu6pfbgy8wifr0goeibsofa4 6271543 6271542 2026-09-16T04:58:57Z Sherzod11W 273619 6271543 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;" |<div class="center">; Hindiston teatri </div> |- |<gallery mode="packed" heights="130px"> Kathakali -Play with Kaurava.jpg|[[Kathakali]] [[Kerala, India|- Hindistonning Kerala shahridagi]] klassik teatr turlaridan biri. Rasa Lila in Manipuri dance style.jpg|[[Manipuri dance|Manipuri raqs]] uslubidagi ''[[Rasa lila]]'' teatrlashtirilgan tomosha. </gallery> |- |} '''[[Hindiston]] teatri''' – [[teatr]]ning eng qadimiy shakllaridan biri boʻlib, u eramizdan avvalgi birinchi ming yillik oʻrtalarida paydo boʻlgan. Batafsil matn, haykaltaroshlik va dramatik effektlarni oʻz ichiga oladi. Musiqa, raqs sohalarida boʻlgani kabi, hind teatri ham Nritya kontseptsiyasiga asoslangan dramatik spektakl bilan belgilanadi. Bu sanskrit drama soʻzi boʻlib, dramatik hikoya, virtuoz raqs va musiqani oʻz ichiga oladi. Tarixan hind teatri oʻz chegaralaridan tashqarida ham taʼsir oʻtkazib, qadimgi Xitoy va uzoq Sharqning boshqa mamlakatlariga yetib borgan. X—XI asrlarda boshlangan islomiy istilolar bilan teatr ruhlantirildi yoki butunlay taqiqlandi.<ref name="Brandon 1997">Brandon (1997, 72) and Richmond (1998, 516).</ref> Keyinchalik, mahalliy qadriyatlar va gʻoyalarni qayta tiklashga urinib, <nowiki>XV—XIX</nowiki> asrlarda koʻplab mintaqaviy tillarda rivojlanib, butun subkontinentda qishloq teatri ragʻbatlantirildi.<ref>Brandon (1997, 72), Richmond (1998, 516), and Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 12).</ref> Zamonaviy hind teatri [[Britaniya imperiyasi]] davrida mustamlakachilik davrida, <nowiki>XIX</nowiki> asr oʻrtalaridan <nowiki>XX</nowiki> asr oʻrtalarigacha rivojlangan.<ref>Richmond (1998, 516) and Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 13).</ref> XIX asrning soʻnggi yarmidan boshlab Hindistondagi teatrlar soni va amaliyoti ortib boradi. 1947-yilda Hindiston mustaqillikka erishgandan soʻng teatrlar koʻngilochar vositalardan biri sifatida butun [[Hindiston]] boʻylab tarqaldi. Turli xil, koʻp madaniyatli xalq sifatida Hindiston teatrini yagona, bir xil tendentsiyaga aylantirib boʻlmaydi. Zamonaviy Hindistonda oʻz teatri bilan asosiy raqobat [[Televideniye|televidenie sanoatining]] oʻsishi va „[[Bollywood|Bollivud]]“ nomi bilan mashhur boʻlgan [[Mumbay]]da (Sobiq Bombey) joylashgan hind kino sanoatida ishlab chiqarilgan filmlarning tarqalishi bilan ifodalanadi. Moliyaviy etishmaslig yana bir katta toʻsiqdir. == Hind teatri tarixi == === Sanskrit teatri === Hindistonda teatrning paydo boʻlishi tarixi jiddiy baxsli. '''Erta tanishish''' Ayrim olimlarning fikricha, hind teatri miloddan avvalgi XV asrda paydo boʻlgan. Rigveda kabi vedik matnlar [[Yajna|Yagya]] marosimlarida dramatik spektakllarning ijro etilishini tasdiqlaydi. Matnlarda eslatib oʻtilgan dialoglar Indra va Vrishakapi oʻrtasidagi dialog kabi bir kishilik monologlardan uch kishilik dialoglargacha boʻlgan dialoglarni oʻz ichiga oladi. Muloqotlar nafaqat diniy mazmunga ega, balki dunyoviy hamdir. Masalan bir rigvedik monolog shu tufayli hayoti barbod boʻlgan va xotinini uzoqlashtirgan va ota-onasi undan nafratlangan qimorboz haqidadir. Miloddan avvalgi V asrda Panini ikki hind dramaturglari Shilalin va Krishashva tomonidan yozilgan. Natasutra dramatik matnni eslatib oʻtadi{{Sfn|Ananda Lal|2004}}<ref name="Lidova1994p1112">{{Kitob manbasi|last=Natalia Lidova|url=https://books.google.com/books?id=3TKarwqJJP0C|title=Drama and Ritual of Early Hinduism|date=1994|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1234-5|pages=111–113}}</ref>. Patanjali shuningdek Kemsavadha va Balibandha kabi yoʻqolgan pyesalarning nomini ham tilga oladi. Miloddan avvalgi III asrga oid Sitabenga gʻorlari<ref>{{Kitob manbasi|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&q=sitabenga+caves&pg=PA50|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1120-0|language=inglizcha}}</ref> va miloddan avvalgi II asrga oid Xandagiri gʻorlari Hindistondagi teatr meʼmorchiligining ilk namunalaridan biri hisoblanadi.<ref name="History of Indian Theatre">{{Kitob manbasi|last=Varadpande|first=M. L.|url=https://books.google.com/books?id=SyxOHOCVcVkC&q=shatapatha+brahmana+drama&pg=PA37|title=History of Indian Theatre|date=1987|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-221-5|language=inglizcha}}</ref> Bxasaning tanishuvi munozarali boʻlib, u miloddan avvalgi V asrdan<ref name="History of Indian Theatre"/> eramizning II asrigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra, Bxasa Natyashastra anʼanasidan oldin boʻlgan. ''Abhinaya Darpana'' <abbr>lit</abbr> yozgan Nandikeshvara. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra 400<ref>{{jurnal manbasi|last=Barnett|first1=L. D.|date=1917|title=The Mirror of Gesture: being tho Abhinaya Darpaṇa of Nandikeśvara. Translated into English by Ananda Coomaraswamy and Gopala Kristnayya Duggirala. With Introduction and Illustrations. 8vo; pp. i, 52, with 14 plates. Cambridge (Mass.): Harvard University Press. 1917.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/mirror-of-gesture-being-tho-abhinaya-darpana-of-nandikesvara-translated-into-english-by-ananda-coomaraswamy-and-gopala-kristnayya-duggirala-with-introduction-and-illustrations-8vo-pp-i-52-with-14-plates-cambridge-mass-harvard-university-press-1917/38FF6BBC05B31110E788BD187F22248C|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|language=inglizcha|volume=49|issue=3|pages=627–628|doi=10.1017/S0035869X0005070X|issn=1474-0591}}</ref> sholakdan iborat uzun risolaning qisqartmasi asosida yaratilgan „''Imo-ishora koʻzgusi''“ Bharatadan oldinroq boʻlganga oʻxshaydi. Nandikeshvara taʼlimotlarining eng aniq namunasi Bxasa tufayli saqlanib qolgan. Miloddan avvalgi 200-yillarda yozilgan Natyashastra, garchi turli oʻqituvchilarni tilga olib, ularni ocharya deb atasa-da, lekin ularning ismlarini aytmaydi, lekin baribir dramaturg Kohalaning yoʻqolgan risolasiga ishora bilan yakunlanadi. '''Kech tanishish''' Kech tanishishni talab qiladigan olimlarning fikriga koʻra sanskrit teatri miloddan avvalgi II asrda paydo boʻlgan va miloddan avvalgi I asr va X asrlar orasida gullab-yashnagan, bu [[Hindiston tarixi]]da nisbiy tinchlik davri boʻlib, yuzlab pyesalar yozilgan<ref>Brandon (1996, 70) and Richmond (1998, 516).</ref>. Nomiga qaramay, sanskrit teatri faqat [[Sanskrit|sanskrit tilida]] emas edi. Sanskritdan tashqari birgalikda Prakrit deb ataladigan boshqa hind tillari ham ishlatilgan.<ref name="RSZ21">Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 21).</ref> Sanskrit dramasining saqlanib qolgan eng qadimgi qismlari miloddan avvalgi I asrga tegishli.<ref>Brandon (1981, xvii) and (1998, 516-517).</ref> Oldingi davrlarga oid arxeologik dalillarning boyligi teatr anʼanalarining mavjudligini koʻrsatmaydi.<ref name="Richmond516">Richmond (1998, 516).</ref> ''[[Veddlar|Vedalarda]]'' (Eng qadimgi hind adabiyoti, miloddan avvalgi 1500-600-yillar oraligʻida) bu haqda hech qanday ishora yoʻq. Oz sonli madhiyalar [[dialog]] shaklida tuzilgan boʻlsa-da, Vedik davrining marosimlari teatrga aylanmagan koʻrinadi.<ref name="Richmond516" /> Patanjali tomonidan yozilgan „''Mahabhāshya''“ asarida sanskrit dramasining urugʻlari boʻlishi mumkin boʻlgan eng qadimgi maʼlumotlar mavjud.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Miloddan avvalgi 140-yildagi [[grammatika]] boʻyicha ushbu risola Hindistonda teatrning boshlanishi uchun mumkin boʻlgan sanani beradi.<ref name="Richmond517" /> Biroq bu tarixga qadar biron bir dramaning omon qolgan qismlari yoʻq boʻlsada, Hind teatrining mavjudligini dastlabki buddist adabiyoti taqdim etgan boʻlishi mumkin. [[Pali]] suttalari (Miloddan avvalgi <nowiki>V—III</nowiki> asrlarga oid) sahnada dramalarni ijro etgan [[aktyor]]<nowiki/>lar truppalarining (Bosh aktyor boshchiligida) mavjudligini bildiradi. Taʼkidlanishicha, bu dramalar raqsni oʻz ichiga olgan, ammo raqs, qoʻshiq va hikoyalar oʻqish bilan bir qatorda ijroning alohida shakli sifatida roʻyxatga olingan.<ref>Rachel Van M. Baumer and James R. Brandon (ed.), [https://books.google.com/books?id=Ix-RShGgZUAC&pg=PA11&dq=actor+drama+pali#v=onepage&q=actor%20drama%20pali&f=false ''Sanskrit Drama in Performance''] (University of Hawaii Press, 1981), pp.11</ref> Sanskrit teatri uchun dalilning asosiy manbai „''Teatr haqida risola“'' (''Nātyaśāstra'') boʻlib, uning yaratilgan sanasi noaniq (Taxminlar eramizdan avvalgi 200-yildan 200-yilgacha boʻlgan) va muallifligi Bharata Muniga tegishli boʻlgan toʻplamdir. ''Risolat'' qadimgi dunyo dramaturgiyasining eng mukammal asaridir. U aktyorlik, raqs, musiqa, [[Dramaturgiya|dramatik qurilish]], arxitektura, liboslar, [[Grim|pardoz]], [[rekvizit]]lar, kompaniyalarni tashkil etish, tomoshabinlar, tanlovlar haqida gapiradi. Teatrning kelib chiqishi haqida mifologik maʼlumotlarni taqdim etadi.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Bunda u haqiqiy teatr amaliyotlarining tabiati haqida koʻrsatma beradi. Sanskrit teatri muqaddas zaminda [Irsiy jarayonda] zarur koʻnikmalarga (Raqs, musiqa va qiroat) oʻrgatilgan ruhoniylar tomonidan ijro etilgan. Uning maqsadi ham taʼlim berish, ham koʻngil ochish edi. Sanskrit oʻyinlaridagi qahramonlar muhim edi. Ular uch turga boʻlingan: Nayaka (qahramon), Nayika (qahramon) va Vidusaka (masxaraboz)<ref>{{Kitob manbasi|last=Singhania|first=Nitish|title=INDIAN ART AND CULTURE|publisher=Mc Graw Hill Education|year=2018|isbn=978-93-87067-54-7|page=7.3}}</ref>. [[Fayl:കൂടിയാട്ടത്തിലെസുഗ്രീവൻ.jpg|right|thumb|200x200px|Sanskrit teatrining Koodiyattam koʻrinishida Sugriva oʻynayotgan ijrochi.]] Sahna sanʼati va klassik sanskrit dramasini qadrlash VII asrning oxiriga kelib, murakkab dunyoqarashning muhim qismi sifatida qaraldi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Trivedi|first1=Madhu|year=1999|title=Tradition and Transition|journal=The Medieval History Journal|volume=2|doi=10.1177/097194589900200105}}</ref> Qirollik sudlarining homiyligida ijrochilar professional kompaniyalarga tegishli boʻlib, ularni sahna menejeri (''sutradxara'') boshqargan va u ham harakat qilgan boʻlishi mumkin edi.<ref>Brandon (1981, xvii) and Richmond (1998, 517).</ref> Bu vazifa [[Qoʻgʻirchoq teatri|qoʻgʻirchoqbozning]] vazifasiga oʻxshash deb hisoblangan-"S''utradxara''" soʻzining tom maʼnosi „Torlar yoki iplar egasi“ degan maʼnoni anglatadi.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Ijrochilar vokal va jismoniy texnika boʻyicha qattiq tayyorgarlikdan oʻtdilar.<ref>Richmond (1998, 518).</ref> Ayol ijrochilarga nisbatan hech qanday taqiq yoʻq edi. Kompaniyalari hammasi erkak, hammasi ayol va aralash jinsli edi. Biroq, baʼzi his-tuygʻular erkaklar uchun nomaqbul deb hisoblangan va ayollarga koʻproq mos keladi. Baʼzi ijrochilar oʻz yoshidagi personajlarni oʻynagan. Boshqalari esa oʻz yoshidan farqli yoshdagi (Kichikmi yoki kattami) oʻynagan. Teatrning barcha elementlaridan ''risolada'' aktyorlik faoliyatiga (A''bhinaya'') koʻproq eʼtibor berilgan. U ikki uslubdan iborat: realistik (''lokadxarmi'') va anʼanaviy (''natyadharmi''), lekin asosiy eʼtibor ikkinchisiga qaratilgan.<ref>Richmond (1998, 518). The literal meaning of ''abhinaya'' is „to carry forwards“.</ref> Uning dramasi [[sanskrit adabiyoti]]ning eng yuqori yutugʻi hisoblanadi.<ref name="Brandonxvii">Brandon (1981, xvii).</ref> Unda qahramon (''nayaka''), qahramon (''nayika'') yoki masxaraboz (''vidusaka'') kabi stok belgilar ishlatilgan. Aktyorlar maʼlum bir turdagi ixtisoslashgan boʻlishi mumkin. [[Kalidasa]] [[Hindiston]]ning eng buyuk sanskrit dramaturgi hisoblanadi. Milodiy IV asr-taxminan. Milodiy V asr. Kalidāsa tomonidan yozilgan uchta mashhur romantik pyesalar: ''Mālavikāgnimitram'' (''Mālavikā va Agnimitra''), ''Vikramuurvashiiya'' (''Vikrama va'' Urvashiga tegishli) va ''Abhijñānaśākuntala'' (''Shakuntalaning tan olinishi''). Oxirgisi ''Mahabharatadagi'' hikoyadan ilhomlangan va eng mashhuri. U birinchi boʻlib ingliz va nemis tillariga tarjima qilingan. ''Śakuntalā'' (inglizcha tarjimasida) [[Johann Wolfgang von Goethe|Gyotening]] ''[[Faust (Goethe)|Faustiga]]'' (1808—1832) taʼsir koʻrsatdi.<ref name="Brandonxvii" /> Keyingi buyuk hind dramaturgi Bxavabxuti (taxminan milodiy VII asr). U quyidagi uchta pyesa yozganligi aytiladi: ''Malati-Madhava'', ''Mahaviracharita'' va ''Uttar Ramacharita''. Bu uchtasi orasida oxirgi ikkitasi butun ''Ramayana'' dostonini qamrab oladi. Qudratli hind imperatori Xarsha (606-648) uchta pyesa yozgan: "''Ratnavali'' ", „''Priyadarsika''“ komediyasi va „''Nagananda''“ [[Buddizm|buddist]] dramasi. Ayrim olimlarning fikriga koʻra, Hindiston klassik teatrining eng qadimgi shakli gʻarbda yunon va rim teatrlari rivojlanganidan keyin vujudga kelgan sanskrit teatri boʻlgan. Bir nazariya bu rivojlanishni Iskandar Zulqarnaynning hind istilosining bir novdasi sifatida tasvirlaydi. Bosqinchi armiya [[Yunon tili|yunoncha]] spektakllarni sahnalashtirdi va hindlar ijrochilik sanʼatini koʻtardilar. Baʼzi olimlar anʼanaviy hind teatri undan oldin paydo boʻlgan deb taʼkidlashsa-da, klassik yunon teatri uni oʻzgartirishga yordam bergani eʼtirof etiladi. Hind teatrining yunoncha kelib chiqishi xalq tomonidan qabul qilinmagan. === Oʻrta asr Hindistonidagi teatr === '''XII asr oʻrtalari — XVIII asr''' Hindistonning badiiy oʻziga xosligi uning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va diniy qarashlari bilan chuqur bogʻlangan. Shu sababli Hindlarning madaniy amaliyotlarini tushunish juda muhim. Chunki ular toʻgʻridan-toʻgʻri ijrochilar va bu davrning chiqishlari bilan bogʻliq. Raqs, musiqa va matnni oʻz ichiga olgan spektakllar hind madaniyatiga boʻlgan sadoqatning ifodasidir. Shuning uchun bu davrdagi „Teatr“ ga qaraganda, bu soʻzga kengroq taʼrif berish kerak.<ref name="Trivedi 73–110">{{jurnal manbasi|last=Trivedi|first1=Madhu|title=Tradition and Transition: The Performing Arts in Medieval North India|journal=The Medieval History Journal|volume=2|issue=1|pages=73–110|doi=10.1177/097194589900200105|year=1999}}</ref> Ijro sanʼati tomoshabinlarga yoʻnaltirilganligini va doimiy ravishda ularning homiyligidagi ijtimoiy-madaniy landshaftga moslashishi kerakligini tushunishga asoslangan. Shimoliy Hindiston yangi Turk-Fors taʼsiriga qaramay oʻz madaniy anʼanalarini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi. XIII asr boshlari hind madaniyati uchun bu oʻzgarishni belgilab qoʻydi. Bu yerda Sanskrit dramalari va sahna hunarmandchiligi ilgari elitalar tomonidan hurmatga sazovor boʻlgan. Endi bu oʻz ahamiyatini yoʻqotadi. Buning sababi bosqinchi madaniyatlar hukmronlik qila boshlagan va ularni qadrlamagan va tushunmagan va ular Sanskrit tilini tushunmaganligi uchun bu tilni endi bu qadar hurmat qilish mumkin emas edi. Natijada koʻplab teatr sanʼatkorlari eʼtiborsizlikdan aziyat chekdilar.<ref name="Trivedi 73–110"/> Ijrochilarni shahar markazlarida topish odatiy hol edi. Chunki u yerda ular oʻzlarini boqish uchun ish topishlari mumkin edi. Musiqiy va teatr tomoshalari oʻtkaziladigan katta ibodatxonalar.<ref name="Trivedi 73–110"/> Bharata Natyshatra śāstra sifatida ham tanilgan. Kostyumlar imo-ishoralar, tananing pozitsiyalari va boʻyanishlarini roʻyxatga olish uchun yozilgan. Shuningdek unda yaroqsiz tortilgan uchastkalar roʻyxati keltirilgan va u eng toʻldirilgan hujjat boʻlgan. Hind teatrlarining aksariyatida manzara yoʻq edi. Odatda guruch chiroq kabi bir nechta rekvizit bor edi. „Teatr sanʼati“ tushunchasi paydo boʻlganda [[Oʻrta asr]] Hindistonida sheʼrlar aytilgan. Bhakti sheʼriyati mashhur boʻlgan. Oʻrta asrlarda Hindistonda Bhavabhuti juda mashhur dramaturg boʻlgan. Uning uchta muhim dramatik „Malati-Madxava“, „Magviracharita“ va „Uttar Ramacharita“ spektakllari bor edi. === Hindistonda inglizlar qoʻl ostidagi teatr === Britaniya mustamlaka hukmronligi ostida zamonaviy hind teatri Belgachiyada teatr ishga tushirilgandan soʻng boshlandi. Bu davrda yaratilgan va sahnalashtirilgan eng qadimgi pyesalardan biri Maykl Madhusudan Duttning [[Bengal tili]]da Buro Shalikher Ghaare Roa (1860) asaridir. Taxminan bir vaqtning oʻzida Nil Darpan (1858-1859, 1872-yilda Girish Chandra Ghosh tomonidan [[Kalkutta]]dagi milliy teatrda) birinchi tijoriy spektakl) Dinabandhu Mitraning bengal spektakli Indigo yetishtirishning dahshat va fojiasini tasvirlagani uchun maqtov va bahslarga sabab boʻldi. Bengalning qishloqlari va indigo qoʻzgʻolonida katta rol oʻynagan. Rabindranat Tagor milliylik, oʻziga xoslik, ruhiyatparastlik va moddiy ochkoʻzlikni oʻrganish va shubha ostiga qoʻygan pyesalar yozgan. Kashshof zamonaviy dramaturg edi.<ref name="Banham1051">Banham (1998, 1051).</ref> Uning pyesalari [[Bengal tili]]da yozilgan boʻlib ular orasida ''Chitra'' (''Chitrangada'', 1892), ''"Qorongʻu xonaning qiroli"'' (''Raja'', 1910), ''"Pochta boʻlimi"'' (''Dakghar'', 1913) va „''Qizil'' Zakkum“ (''Raktakarabi'', 1924)<ref name="Banham1051" />. Kalyanam Raghuramaya, Sangeet Natak Akademi mukofoti va Padmashri sohibi, Telugu teatrida Krishna yoki Dushyantha, Bhavanisankar, Narada va boshqalar rollari bilan tanilgan. U bu rollarni qariyb 60 yil davomida ijro etgan. U turli xil ragalar asosida tayyorlangan raga alapanasiga padyamlarni koʻrsatar ekan. U eng yaxshi usul aktyorlardan biri boʻlib, barmogʻini ogʻziga solib, hushtak yoki nay tovushini (telugu tilida Eela degan maʼnoni anglatadi) chiqarib, hushtak orqali padyamlar va qoʻshiqlarni kuylash qobiliyatiga ega edi. U turli dramalarda rol oʻynagan va 20 000 dan ortiq sahna koʻrinishlarini bergan. Uni Rabindranat Tagor „Sahna bulbuli“ deb atagan. Inglizlar hind aktyorlarini mistik mavjudotlar deb hisoblashgan. Ular asosan ularga omad va farovonlik olib kelganiga ishonishgan. Yangi paydo boʻlgan zamonaviy hind teatri mahalliy teatr deb ham ataladi. Hind ijtimoiy makonining Gʻarb teatr formatlari va konventsiyalari bilan kesishishi sifatida qaraladigan teatr yondashuviga ega boʻgan. Natijada paydo boʻlgan teatr maydoni moddiy, ramziy va diskursiv darajalarda mavjud boʻlgani tasvirlangan. Hindlar tomonidan mustamlakachilik hukmronligiga qarshi norozilik vositasi sifatida foydalanishga qarshi turish uchun Britaniya hukumati 1876-yilda dramatik spektakllar oʻzining qonunini joriy qiladi. === Mustaqillikdan keyingi hind teatri (1947—1992) === ==== Improvizatsiya ==== [[Improvizatsiya]] (Shuningdek, improvizatsiya yoki improv sifatida ham tanilgan) — aktyorlar oʻz-oʻzidan ijro etish uchun [[improvizatsiya]] aktyorlik texnikasidan foydalanadigan teatr shakli hisoblanadi. Improvizatorlar odatda spektaklni boshqarish uchun tomoshabinlar takliflaridan foydalanadilar. Chunki ular dialog, sozlash va syujetni tez-tez yaratadilar. Koʻpgina improvizatsiya aktyorlari ssenariyli aktyorlar sifatida ham ishlaydi. „Improv“ usullari koʻpincha standart aktyorlik darslarida oʻrgatiladi. Tinglash, aniqlik, ishonch hamda instinktiv oʻz-oʻzidan ijro etish kabi asosiy qobiliyatlar aktyorlarning rivojlanishi uchun muhim koʻnikmalar hisoblanadi. Hindistondagi improvizatsiya teatri asosan taʼlim interventsiya va koʻngil ochar maqsadlarda ishlatiladi. Hindistondagi improvizatsiya teatrining izlari 1990-yillarda Sanjoy Ganguli boshchiligida Janasanskriti bilan Forum teatrining paydo boʻlishi bilan boshlanadi. Shundan soʻng 1999-yilda AQShdan Bev Xoskins va Meri Gud bilan bir jamoa Hindistonga Playback teatrini taqdim etadi. Playback teatri va Forum teatri Hindistonning Karur, Chennay, Gʻarbiy Bengal, Bangalor kabi eng chekka hududlarida oʻz shaklini ola boshlaydi. Bangalorda joylashgan Yours Truly Theater guruhi 2006-yilda Ranji Devid va Nandini Rao rahbarligida ishlab chiqilgan improvizatsiya teatrining mahalliy formati boʻlgan (Hikoyani toʻliq) ishlab chiqdi. 2009-yilda ular improvizatsiya teatrining yana bir shakli (Mushyara teatri)ni ham ishlab chiqdilar. 1960-yillarning oxirlarida Badal Sirkar uchinchi teatr deb nomlangan siyosiy teatrning yangi shaklini kiritdi. Badal Sarkarning tuzumga qarshi eksperimental teatri ijtimoiy maʼrifatning yangi janrini yaratdi. U 1967-yilda oʻzining birinchi (Satabdi) uchinchi teatr guruhini tuzdi. Ular Anganmanchada (Hovlidagi teatr) Badal Sircar yozgan (Dramma)ni uchinchi teatr shaklida sahnalashtirar edilar. Bu (Proscenium bir nuqtadan qarash) anʼanasidan ajralib, xalqqa teatrni olib kirishga daʼvat etardi. Hindistondagi improvizatsiya teatri guruhlari: * Sizning haqiqiy teatr Hindistonda qoʻllanadigan improvizatsiya teatri shakllari: * Ijro teatri * Mazlumlar teatri * Forum teatri ==== Hindistondagi turli hind tillari va mintaqalaridagi taniqli teatrlar ==== * Bengal teatri * Gujarati teatri * Hind teatri * Marathi teatri * Telugu teatri == Taniqli odamlar == === Qadimgi hind dramaturglari === * Bhasa * Bhavabhuti * [[Kalidasa]] * Bharata Muni === Britaniya hukmronligi ostida ishlagan dramaturglar === * Vishnudas Bhave * Jaishankar Bxojak „Sundari“ * [[Chottopaddhaya Bonkimchondro|Bankim Chandra Chatterji]] * Govind Ballal Deval * Girish Chandra Ghosh * Annasaheb Kirloskar * [[Bxaratendu Xarishchandra|Bhartendu Xarishchandra]] * Dinabandhu Mitra * Jaishankar Prasad * [[Rabindranath Tagore|Rabindranat Tagor]] === Mustaqillikdan keyingi teatr ijodkorlari === Taniqli teatr rejissyorlari: {{Div col|colwidth=22em}} * [[Ebrahim Alkazi]] * [[K.V. Akshara]] * [[Nadira Babbar]] * [[Ram Gopal Bajaj]] * [[Ajitesh Bandopadhyay]] * [[Suresh Bhardwaj]] * [[Bijon Bhattacharya]] * [[Raj Bisaria]] * [[Manish Joshi Bismil]] * [[Chandradasan]] * [[Neelam Mansingh Chowdhry]] * [[Satyadev Dubey]] * [[Utpal Dutta]] * [[Arvind Gaur]] * [[Sachin Gupta]] * [[Safdar Hashmi]] * [[Rohini Hattangadi]] * [[Shafi Inamdar]] * [[Nemi Chandra Jain]] * [[Shyamanand Jalan]] * [[Prithviraj Kapoor]] * [[Shashi Kapoor]] * [[B.V. Karanth]] * [[Bansi Kaul]] * [[Kader Khan]] * [[Mohan Maharishi]] * [[Ramesh Mehta]] * [[Utpal Dutt]] * [[Shaoli Mitra]] * [[Sombhu Mitra]] * [[Shankar Nag]] * [[Balraj Pandit]] * [[Kavalam Narayana Panicker]] * [[Mrityunjay Prabhakar]] * [[Prasanna (theatre director)|Prasanna]] <!-- [[Sreejith Ramanan]] --> * [[Rathna Shekar Reddy]] * [[Rudraprasad Sengupta]] * [[B.M. Shah]] * [[Naseeruddin Shah]] <!-- * [[Gopal Sharman]] --> <!-- * [[Ishwar Shunya]] --> * [[Gursharan Singh (theatre director)|Gursharan Singh]] * [[Badal Sircar]] * [[Deepan Sivaraman]] * [[Anjan Srivastav]] * [[K.V. Subbanna]] * [[Habib Tanvir]] [[Bhopal]] * [[Ratan Thiyam]] <!-- * [[Manvendra Tripathi]] --> <!-- [[Jalabala Vaidya]] --> * [[Kumara Varma]] * [[Sankar Venkateswaran]] {{Div col end}} === Taniqli dramaturglar === == Hind teatrining shakllari == === Anʼanaviy hind teatri === Qutiyattam qadimgi sanskrit teatrining saqlanib qolgan [[Bizning era|yagona]] namunasi taxminan milodiy eramizning boshida paydo boʻlgan va [[UNESCO|YuNESKO]] tomonidan rasman insoniyat ogʻzaki va nomoddiy merosining durdona asari sifatida tan olingan. Bundan tashqari hind xalq teatrining koʻplab shakllari mavjud. Bhavay (Sayrayotgan oʻyinchilar) — [[Gujarot|Gujaratning]] mashhur xalq teatri shakli boʻlib, u miloddan avvalgi XIV asrda paydo boʻlgan. Bhaona va Ankiya Nats [[Accom|Assamda]] XVI asrning boshidan beri Mahapurusha Srimanta Sankardeva tomonidan yaratilgan va tashabbusi bilan shugʻullanadi. Jatra [[Bengaliya|Bengalda]] mashhur boʻlib, uning kelib chiqishi XVI asrda Bhakti harakati bilan bogʻliq. [[Xaryana|Haryana]] [[Uttar-Pradesh]] va [[Madhya-Pradesh]]ning Malva mintaqalarida mashhur boʻlgan. Yana bir xalq teatri shakli Svang boʻlib, u esa harakatga ega emas, balki dialogga yoʻnaltirilgan va hozirgi koʻrinishida XVIII asr oxiri-XIX asr boshlarida paydo boʻlgan deb hisoblanadi. Yakshagana Karnatakada juda mashhur teatr sanʼati boʻlib kamida XVI asrdan beri turli nomlar ostida mavjud. Bu tabiatan yarim klassik boʻlib karnatik musiqaga asoslangan musiqa va qoʻshiqlarni, boy liboslarni ''[[Mahabharata]]'' va ''[[Ramayana]]ga asoslangan hikoyalarni oʻz ichiga oladi.'' Shuningdek u qoʻshiqlar orasidagi ogʻzaki dialogni qoʻllaydi, bu unga xalq sanʼati lazzatini beradi. [[Kathakali]] — XVII asrda paydo boʻlgan, „Krishnanattam“ va „ Ramanattam“ nomli maʼbad sanʼati spektakllaridan kelib chiqqan [[Kerala]]ga xos raqs-drama turi.<gallery> Fayl:Kondadakuli.jpg| Fayl:Devendra Shivashankara.jpg -->| </gallery> === Urdu/Hindustan teatri === [[Urdu]] dramasi Shimoliy Hindistondagi hukmron dramatik anʼanalardan kelib chiqqan Rahas yoki Raasni shakllantiradi. Chunki Vojid Ali Shoh, Avadlik Navab kabi eksponentlar tomonidan qoʻllanadi. Uning dramatik tajribalari Agha Hasan Amanatning mashhur Inder Sabhasiga olib keldi. Keyinchalik bu anʼana Parsi teatri shaklini oldi. Ogʻa Hashar Kashmiriyning „Yahudiy Ki Ladki“ (Yahudiyning qizi) asari bu anʼananing choʻqqisidir. Urdu tili Ilk yozuvchilar uni [[hind tili]] deb atagan barcha tillar orasida Gujrati Maratxi, Bengal teatrlari bilan bir qatorda gullab-yashnab bordi. Drama ixlosmandlari tomonidan yozuvchilar va rassomlarga boʻlgan talab pasaymadi. Urdu teatrining barcha dastlabki marvaridlari (Parsi kompaniyalari tomonidan ijro etilgan.) filmlarga aylantirilgan. Shekspir asarlari kabi buyuk asarlar asosan (Hind, Eron, Turk) hikoyalari va xalq hikoyalari Urdu sheʼriyatining ogʻir dozalari bilan sahnaga moslashtirilganda zamonaviy Urdu anʼanalariga katta darajada taʼsir koʻrsatdi. Zamonaviy davrda ([[Imtiaz Ali Taj]], Rafi Peer, Krishan Chander, Manto, Upender Nath Ashk, Gʻulom Rabboniy, Prof Mujib va boshqalar) bu anʼanani shakllantirgan. Professor (Hasan, Gʻulom Jilaniy, JN Kaushal, Shameim Hanfi, Jamil Shaydayiy va boshqalar) eski avlod vakillari. Mujib Xon, Javod Siddiqiy, Sayid Alam, Daniya Iqbol, Anis Azmi, Aftob Hasnain, Aslam Parvez, Anis Javedlar (zamonaviy yozuvchilar) hisoblanadi. Iqbol Niyoziy, Sayid [[Sohil]] ogʻa hamda Zohir Anvar urdu dramaturgiya sohasida faol hissa qoʻshayotgan post-modern dramaturglar soni kam. Zohir Anvar Kalkuttada Urdu teatri bayrogʻini hilpiratib turdi. Oldingi avlod yozuvchilaridan farqli oʻlaroq daniyalik iqbol va Zahir kitobiy pyesalar yozmaydilar. Lekin ularning ijodi kuchli ijrochilik anʼanasi mahsulidir. Mumbaylik Iqbol Niyoziy Urdu tilida bir necha pyesa yozgan. Uning (Aur Kitne Jalyanwala BaughU???) Milliy mukofotning boshqa mukofotlariga sazovor boʻldi. Demak bu Omonat va Ogʻa Hashrdan keyin kutubxonalar uchun emas balki sahna uchun yozadigan yagona avlod boʻlgan. Yaqinlashib kelayotgan Aatrangi Pitaara jamgʻarmasi guruhi Hindustani teatrini faol ijro etmoqda.Ularning Daniya Iqbol tomonidan yozilgan Anti-Milliy Gʻolib<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Rezvi |first=Ali Fraz |date=20-avgust 2022-yil |title=Ghalib has been called back to the court! |work=The Patriot |url=https://thepatriot.in/reports/ghalib-has-been-called-back-to-the-court-28353}}</ref> taqdimoti Dehli teatri ishqibozlari tomonidan yaxshi kutib olinadi. Guruhni boshqargan Keshav Raina Hindistonning boy tarixi va merosini namoyish qiluvchi koʻproq hindistoncha shoularni ishlab chiqmoqda. === Hind qoʻgʻirchoq teatri === Yakshagana-Karnataka qirgʻoqlaridan mashhur yarim klassik teatr sanʼati. U boy (liboslar, musiqa, raqs va dialoglar)dan foydalanadi. Karnatakaning baʼzi qismlarida qoʻgʻirchoq teatrlari ''[[Ramayana]]'' va ''[[Mahabharata]]'' hikoyalarini tasvirlash uchun yakshagananing barcha elementlaridan foydalanadi. === Hind koʻcha teatri === [[Fayl:PSI_India_street_play.jpg|thumb|Mumbaydagi Dxaravi xarobalarida koʻcha oʻyini (''nukkad natak'') .]] * Yan Natya Manch (JANAM) === Mobil teatr === Koʻchma teatrlar-Bu asosan [[Accom|Assamda]] mavjud boʻlgan mashhur teatr shakli. Oʻz spektakllarini sahnalashtirish uchun teatr guruhlari oʻzlarining (Aktyorlari, qoʻshiqchilari, musiqachilari, raqqosalari va butun jamoasi) bilan turli joylarga sayohat qilishadi. Hatto tomoshabinlar uchun chodir va stullar ham ular bilan olib yuriladi. Mobil teatr birinchi marotaba 1963-yil 2-oktyabrda Assam shtatining Patsala shahrida sahnalashtirilgan. Achyut Lahkar koʻchma teatrning otasi sifatida tanilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.telegraphindia.com/1060121/asp/guwahati/story_5748001.asp|sarlavha=Screen salute to mobile theatre pioneer}}</ref> Sharqiy Uttar-Pradesh Deoria shtatidagi Salempurdagi '''mobil teatr''' 15-yil ichida 900 martadan ortiq sahnada oʻynadi. sanskritiksangam.com-Sharqiy Uttar-Pradeshda joylashgan mintaqaviy rassomlar orqali boy hind madaniyatini targʻib qilib kelayotgan yetakchi madaniy tashkilot. 2005-yilda tashkil etilganidan beri uning eng mashhur klassik-musiqiy-raqs dramasi Sanskritik Sangam Salempur, Bxojpuridagi Meghdoot Ki Puravanchal Yatra<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.MEGHDOOT KI POORVANCHAL YATRA - YouTube|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLnfpS117nLitk6bgGQZHc_6-S9yayqSyj|kirish sanasi=14-noyabr 2020-yil|ish=www.youtube.com}}</ref> Kalidasaning Meghdootamning moslashuvi (Mumbay, Dehli, Rishikesh) kabi shaharlarda rekord darajadagi 96 ta spektakl oʻtkazdi. [[Agra]], Varanasi, Patna, Sonpur Mela Goraxpur, UP sharqiy hududlari yaqinida boshqalar qatori. Ijodlari yetakchi tashkilotlar orqali oʻz jamoasi uchun koʻplab mukofotlar va eʼtiroflarga sazovor boʻladi. Mamlakatlar Bhagvata (7 kun oʻynaydi) ikkita oʻrin, Kabir (32-oʻrin), Harishchandra Taramati, (32-oʻrin), Utho Ahilya (36-oʻrin) va Shri Krishna (3-oʻrin). Shuningdek Hind adabiyotidan mashhur pyesalarni ijro eting. Jumladan (Kaptan Sahab (31), Kort Marshall (1), Saiyyan Bhaye Kotval (22), Muvaavaje (2), Bakari (2), Bade Bhai Saheb (63), Kafan (12), [[Premchand|Munshi Premchand]], Bhikaari Thakur kabi mashhur adabiy daholarga asoslangan boshqa taqdimotlar qatorida Bholaram ka jeev (17), Satgati (2), Boodhi kaaki (3), kakha ga kaa chakkar (7), Jago grahak jaago (3)) va boshqalar. Manvendra Tripathi muassasani boshqaradigan ushbu jamoaning direktori sifatida. == Mashhur mukofotlar va festivallar == === Mukofotlar === * Sangeet Natak Akademi mukofoti * Theatr Pasta Teatr mukofotlari * Kalidas Samman === Hindistonda teatr festivallari === * Prithvi teatr festivali (Prithvi festivali) tashkil etilganidan beri har yili 3-noyabrda, uning afsonaviy asoschisi Prithviraj Kapurning tavallud kunida oʻtkaziladi. * Bharat Rang Mahotsav, NSD, Nyu-Dehli * Jairangam — Jaipur teatr festivali, Jaypur * Nandikar milliy teatr festivali * Binafsha soyabon teatr festivali, Nyu-Dehli == Mashhur guruhlar va kompaniyalar == * Aasakta Kalamanch * Bhoomika teatr guruhi * Chilsag Chillies teatr kompaniyasi * Dramanon * Hindiston xalq teatrlari uyushmasi * Kerala xalq sanʼati klubi * [[Mandapa|Mandap]] * Manch teatri * Madras futbolchilari * Nandikar * Ninasam * Ijodiy teatrda harakat platformasi * Prithvi teatri * Rangayana * Ranga Shankara * Samahaara * Teatr sanʼati ustaxonasi (TAW) * Paribartak teatr shakllanishi * WeMove teatri == Mashhur teatrlar == * Tasviriy sanʼat akademiyasi, Kalkutta (Ranu Mukherji Mancha) * Circle teatr kompaniyasi (2003) * Girish Mancha * Kalidasa Kalakendram * Rabindra Sadan * Yulduzli teatr * Surabhi (teatr guruhi) == Trening == * Bhartendu Dramatik sanʼat akademiyasi * Milliy drama maktabi * Madhya Pradesh drama maktabi == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Ananda Lal tomonidan [https://indianwritinginenglish.uohyd.ac.in/indian-drama-in-english-ananda-lal/ ingliz tilida hind dramasi], IWE Online, 2022-yil 13-may. * * * * ''Hind teatri'', Mulk Raj Bansal muallifi, D. Dobson tomonidan nashr etilgan, 1950 yil. * ''Hindistondagi teatr,'' Balvant Gargi. „Theatr Arts Books“ nashriyoti, 1962 yil. * Som Benegal tomonidan ''Hindistondagi teatr panoramasi'' . Popular Prakashan [uchun] Hindiston Madaniy Aloqalar Kengashi (ICCR) tomonidan nashr etilgan, 1968 yil. * Roy, Pinaki. „ Bratya ''Basuning'' ''Boma'' : mustamlakachilar tomonidan boshqariladigan xronikani bombardimon qilish“. ''Postkolonial hind dramasi ingliz va ingliz tilidagi tarjimasi: oʻqish mavzulari va texnikasi'' ({{ISBN|978-93-5207-560-7}}). Tahrirlar. Sarkar, J. va U. De. Yangi Dehli: Mualliflar matbuoti, 2017. bet.&nbsp;287-300. * ''Hind teatri: ijro anʼanalari,'' Farli P. Richmond, Darius L. Swann, Fillip B. Zarrilli. Motilal Banarsidass nashriyoti, 1993 yil.{{ISBN|81-208-0981-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/81-208-0981-5|81-208-0981-5]] . * ''Hind teatri: kelib chiqish teatri, ozodlik teatri,'' Ralf Yarrow. Routledge, 2001 yil.{{ISBN|0-7007-1412-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7007-1412-X|0-7007-1412-X]] . * ''Hind teatrining Oksford hamrohi'', Ananda Lal tomonidan. Oksford universiteti nashriyoti, 2004 yil.{{ISBN|0-19-564446-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-19-564446-8|0-19-564446-8]] . * ''jagrancityplus'' * ''Jan Natya Manch tarixi: Xalq uchun oʻyinlar" Arjun Ghosh; SAGE nashrlari tomonidan nashr etilgan Hindiston, Yangi Dehli; 2012 yil'' {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} ayuh4yonydutfsvdmwupbwhqb1lyt9y 6271544 6271543 2026-09-16T04:59:06Z Sherzod11W 273619 6271544 wikitext text/x-wiki {| class="toccolours" style="float:right; margin:0 0 1em 1em;" | style="background:#f8eaba; text-align:center;" |<div class="center">; Hindiston teatri </div> |- |<gallery mode="packed" heights="130px"> Kathakali -Play with Kaurava.jpg|[[Kathakali]] [[Kerala, India|- Hindistonning Kerala shahridagi]] klassik teatr turlaridan biri. Rasa Lila in Manipuri dance style.jpg|[[Manipuri dance|Manipuri raqs]] uslubidagi ''[[Rasa lila]]'' teatrlashtirilgan tomosha. </gallery> |- |} '''[[Hindiston]] teatri''' – [[teatr]]ning eng qadimiy shakllaridan biri boʻlib, u eramizdan avvalgi birinchi ming yillik oʻrtalarida paydo boʻlgan. Batafsil matn, haykaltaroshlik va dramatik effektlarni oʻz ichiga oladi. Musiqa, raqs sohalarida boʻlgani kabi, hind teatri ham Nritya kontseptsiyasiga asoslangan dramatik spektakl bilan belgilanadi. Bu sanskrit drama soʻzi boʻlib, dramatik hikoya, virtuoz raqs va musiqani oʻz ichiga oladi. Tarixan hind teatri oʻz chegaralaridan tashqarida ham taʼsir oʻtkazib, qadimgi Xitoy va uzoq Sharqning boshqa mamlakatlariga yetib borgan. X—XI asrlarda boshlangan islomiy istilolar bilan teatr ruhlantirildi yoki butunlay taqiqlandi.<ref name="Brandon 1997">Brandon (1997, 72) and Richmond (1998, 516).</ref> Keyinchalik, mahalliy qadriyatlar va gʻoyalarni qayta tiklashga urinib, <nowiki>XV—XIX</nowiki> asrlarda koʻplab mintaqaviy tillarda rivojlanib, butun subkontinentda qishloq teatri ragʻbatlantirildi.<ref>Brandon (1997, 72), Richmond (1998, 516), and Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 12).</ref> Zamonaviy hind teatri [[Britaniya imperiyasi]] davrida mustamlakachilik davrida, <nowiki>XIX</nowiki> asr oʻrtalaridan <nowiki>XX</nowiki> asr oʻrtalarigacha rivojlangan.<ref>Richmond (1998, 516) and Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 13).</ref> XIX asrning soʻnggi yarmidan boshlab Hindistondagi teatrlar soni va amaliyoti ortib boradi. 1947-yilda Hindiston mustaqillikka erishgandan soʻng teatrlar koʻngilochar vositalardan biri sifatida butun [[Hindiston]] boʻylab tarqaldi. Turli xil, koʻp madaniyatli xalq sifatida Hindiston teatrini yagona, bir xil tendentsiyaga aylantirib boʻlmaydi. Zamonaviy Hindistonda oʻz teatri bilan asosiy raqobat [[Televideniye|televidenie sanoatining]] oʻsishi va „[[Bollywood|Bollivud]]“ nomi bilan mashhur boʻlgan [[Mumbay]]da (Sobiq Bombey) joylashgan hind kino sanoatida ishlab chiqarilgan filmlarning tarqalishi bilan ifodalanadi. Moliyaviy etishmaslig yana bir katta toʻsiqdir. == Hind teatri tarixi == === Sanskrit teatri === Hindistonda teatrning paydo boʻlishi tarixi jiddiy baxsli. '''Erta tanishish''' Ayrim olimlarning fikricha, hind teatri miloddan avvalgi XV asrda paydo boʻlgan. Rigveda kabi vedik matnlar [[Yajna|Yagya]] marosimlarida dramatik spektakllarning ijro etilishini tasdiqlaydi. Matnlarda eslatib oʻtilgan dialoglar Indra va Vrishakapi oʻrtasidagi dialog kabi bir kishilik monologlardan uch kishilik dialoglargacha boʻlgan dialoglarni oʻz ichiga oladi. Muloqotlar nafaqat diniy mazmunga ega, balki dunyoviy hamdir. Masalan bir rigvedik monolog shu tufayli hayoti barbod boʻlgan va xotinini uzoqlashtirgan va ota-onasi undan nafratlangan qimorboz haqidadir. Miloddan avvalgi V asrda Panini ikki hind dramaturglari Shilalin va Krishashva tomonidan yozilgan. Natasutra dramatik matnni eslatib oʻtadi{{Sfn|Ananda Lal|2004}}<ref name="Lidova1994p1112">{{Kitob manbasi|last=Natalia Lidova|url=https://books.google.com/books?id=3TKarwqJJP0C|title=Drama and Ritual of Early Hinduism|date=1994|publisher=Motilal Banarsidass|isbn=978-81-208-1234-5|pages=111–113}}</ref>. Patanjali shuningdek Kemsavadha va Balibandha kabi yoʻqolgan pyesalarning nomini ham tilga oladi. Miloddan avvalgi III asrga oid Sitabenga gʻorlari<ref>{{Kitob manbasi|last=Singh|first=Upinder|url=https://books.google.com/books?id=H3lUIIYxWkEC&q=sitabenga+caves&pg=PA50|title=A History of Ancient and Early Medieval India: From the Stone Age to the 12th Century|date=2008|publisher=Pearson Education India|isbn=978-81-317-1120-0|language=inglizcha}}</ref> va miloddan avvalgi II asrga oid Xandagiri gʻorlari Hindistondagi teatr meʼmorchiligining ilk namunalaridan biri hisoblanadi.<ref name="History of Indian Theatre">{{Kitob manbasi|last=Varadpande|first=M. L.|url=https://books.google.com/books?id=SyxOHOCVcVkC&q=shatapatha+brahmana+drama&pg=PA37|title=History of Indian Theatre|date=1987|publisher=Abhinav Publications|isbn=978-81-7017-221-5|language=inglizcha}}</ref> Bxasaning tanishuvi munozarali boʻlib, u miloddan avvalgi V asrdan<ref name="History of Indian Theatre"/> eramizning II asrigacha boʻlgan davrni oʻz ichiga oladi. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra, Bxasa Natyashastra anʼanasidan oldin boʻlgan. ''Abhinaya Darpana'' <abbr>lit</abbr> yozgan Nandikeshvara. Baʼzi olimlarning fikriga koʻra 400<ref>{{jurnal manbasi|last=Barnett|first1=L. D.|date=1917|title=The Mirror of Gesture: being tho Abhinaya Darpaṇa of Nandikeśvara. Translated into English by Ananda Coomaraswamy and Gopala Kristnayya Duggirala. With Introduction and Illustrations. 8vo; pp. i, 52, with 14 plates. Cambridge (Mass.): Harvard University Press. 1917.|url=https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-the-royal-asiatic-society/article/mirror-of-gesture-being-tho-abhinaya-darpana-of-nandikesvara-translated-into-english-by-ananda-coomaraswamy-and-gopala-kristnayya-duggirala-with-introduction-and-illustrations-8vo-pp-i-52-with-14-plates-cambridge-mass-harvard-university-press-1917/38FF6BBC05B31110E788BD187F22248C|journal=Journal of the Royal Asiatic Society|language=inglizcha|volume=49|issue=3|pages=627–628|doi=10.1017/S0035869X0005070X|issn=1474-0591}}</ref> sholakdan iborat uzun risolaning qisqartmasi asosida yaratilgan „''Imo-ishora koʻzgusi''“ Bharatadan oldinroq boʻlganga oʻxshaydi. Nandikeshvara taʼlimotlarining eng aniq namunasi Bxasa tufayli saqlanib qolgan. Miloddan avvalgi 200-yillarda yozilgan Natyashastra, garchi turli oʻqituvchilarni tilga olib, ularni ocharya deb atasa-da, lekin ularning ismlarini aytmaydi, lekin baribir dramaturg Kohalaning yoʻqolgan risolasiga ishora bilan yakunlanadi. '''Kech tanishish''' Kech tanishishni talab qiladigan olimlarning fikriga koʻra sanskrit teatri miloddan avvalgi II asrda paydo boʻlgan va miloddan avvalgi I asr va X asrlar orasida gullab-yashnagan, bu [[Hindiston tarixi]]da nisbiy tinchlik davri boʻlib, yuzlab pyesalar yozilgan<ref>Brandon (1996, 70) and Richmond (1998, 516).</ref>. Nomiga qaramay, sanskrit teatri faqat [[Sanskrit|sanskrit tilida]] emas edi. Sanskritdan tashqari birgalikda Prakrit deb ataladigan boshqa hind tillari ham ishlatilgan.<ref name="RSZ21">Richmond, Swann, and Zarrilli (1993, 21).</ref> Sanskrit dramasining saqlanib qolgan eng qadimgi qismlari miloddan avvalgi I asrga tegishli.<ref>Brandon (1981, xvii) and (1998, 516-517).</ref> Oldingi davrlarga oid arxeologik dalillarning boyligi teatr anʼanalarining mavjudligini koʻrsatmaydi.<ref name="Richmond516">Richmond (1998, 516).</ref> ''[[Veddlar|Vedalarda]]'' (Eng qadimgi hind adabiyoti, miloddan avvalgi 1500-600-yillar oraligʻida) bu haqda hech qanday ishora yoʻq. Oz sonli madhiyalar [[dialog]] shaklida tuzilgan boʻlsa-da, Vedik davrining marosimlari teatrga aylanmagan koʻrinadi.<ref name="Richmond516" /> Patanjali tomonidan yozilgan „''Mahabhāshya''“ asarida sanskrit dramasining urugʻlari boʻlishi mumkin boʻlgan eng qadimgi maʼlumotlar mavjud.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Miloddan avvalgi 140-yildagi [[grammatika]] boʻyicha ushbu risola Hindistonda teatrning boshlanishi uchun mumkin boʻlgan sanani beradi.<ref name="Richmond517" /> Biroq bu tarixga qadar biron bir dramaning omon qolgan qismlari yoʻq boʻlsada, Hind teatrining mavjudligini dastlabki buddist adabiyoti taqdim etgan boʻlishi mumkin. [[Pali]] suttalari (Miloddan avvalgi <nowiki>V—III</nowiki> asrlarga oid) sahnada dramalarni ijro etgan [[aktyor]]<nowiki/>lar truppalarining (Bosh aktyor boshchiligida) mavjudligini bildiradi. Taʼkidlanishicha, bu dramalar raqsni oʻz ichiga olgan, ammo raqs, qoʻshiq va hikoyalar oʻqish bilan bir qatorda ijroning alohida shakli sifatida roʻyxatga olingan.<ref>Rachel Van M. Baumer and James R. Brandon (ed.), [https://books.google.com/books?id=Ix-RShGgZUAC&pg=PA11&dq=actor+drama+pali#v=onepage&q=actor%20drama%20pali&f=false ''Sanskrit Drama in Performance''] (University of Hawaii Press, 1981), pp.11</ref> Sanskrit teatri uchun dalilning asosiy manbai „''Teatr haqida risola“'' (''Nātyaśāstra'') boʻlib, uning yaratilgan sanasi noaniq (Taxminlar eramizdan avvalgi 200-yildan 200-yilgacha boʻlgan) va muallifligi Bharata Muniga tegishli boʻlgan toʻplamdir. ''Risolat'' qadimgi dunyo dramaturgiyasining eng mukammal asaridir. U aktyorlik, raqs, musiqa, [[Dramaturgiya|dramatik qurilish]], arxitektura, liboslar, [[Grim|pardoz]], [[rekvizit]]lar, kompaniyalarni tashkil etish, tomoshabinlar, tanlovlar haqida gapiradi. Teatrning kelib chiqishi haqida mifologik maʼlumotlarni taqdim etadi.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Bunda u haqiqiy teatr amaliyotlarining tabiati haqida koʻrsatma beradi. Sanskrit teatri muqaddas zaminda [Irsiy jarayonda] zarur koʻnikmalarga (Raqs, musiqa va qiroat) oʻrgatilgan ruhoniylar tomonidan ijro etilgan. Uning maqsadi ham taʼlim berish, ham koʻngil ochish edi. Sanskrit oʻyinlaridagi qahramonlar muhim edi. Ular uch turga boʻlingan: Nayaka (qahramon), Nayika (qahramon) va Vidusaka (masxaraboz)<ref>{{Kitob manbasi|last=Singhania|first=Nitish|title=INDIAN ART AND CULTURE|publisher=Mc Graw Hill Education|year=2018|isbn=978-93-87067-54-7|page=7.3}}</ref>. [[Fayl:കൂടിയാട്ടത്തിലെസുഗ്രീവൻ.jpg|right|thumb|200x200px|Sanskrit teatrining Koodiyattam koʻrinishida Sugriva oʻynayotgan ijrochi.]] Sahna sanʼati va klassik sanskrit dramasini qadrlash VII asrning oxiriga kelib, murakkab dunyoqarashning muhim qismi sifatida qaraldi.<ref>{{jurnal manbasi|last=Trivedi|first1=Madhu|year=1999|title=Tradition and Transition|journal=The Medieval History Journal|volume=2|doi=10.1177/097194589900200105}}</ref> Qirollik sudlarining homiyligida ijrochilar professional kompaniyalarga tegishli boʻlib, ularni sahna menejeri (''sutradxara'') boshqargan va u ham harakat qilgan boʻlishi mumkin edi.<ref>Brandon (1981, xvii) and Richmond (1998, 517).</ref> Bu vazifa [[Qoʻgʻirchoq teatri|qoʻgʻirchoqbozning]] vazifasiga oʻxshash deb hisoblangan-"S''utradxara''" soʻzining tom maʼnosi „Torlar yoki iplar egasi“ degan maʼnoni anglatadi.<ref name="Richmond517">Richmond (1998, 517).</ref> Ijrochilar vokal va jismoniy texnika boʻyicha qattiq tayyorgarlikdan oʻtdilar.<ref>Richmond (1998, 518).</ref> Ayol ijrochilarga nisbatan hech qanday taqiq yoʻq edi. Kompaniyalari hammasi erkak, hammasi ayol va aralash jinsli edi. Biroq, baʼzi his-tuygʻular erkaklar uchun nomaqbul deb hisoblangan va ayollarga koʻproq mos keladi. Baʼzi ijrochilar oʻz yoshidagi personajlarni oʻynagan. Boshqalari esa oʻz yoshidan farqli yoshdagi (Kichikmi yoki kattami) oʻynagan. Teatrning barcha elementlaridan ''risolada'' aktyorlik faoliyatiga (A''bhinaya'') koʻproq eʼtibor berilgan. U ikki uslubdan iborat: realistik (''lokadxarmi'') va anʼanaviy (''natyadharmi''), lekin asosiy eʼtibor ikkinchisiga qaratilgan.<ref>Richmond (1998, 518). The literal meaning of ''abhinaya'' is „to carry forwards“.</ref> Uning dramasi [[sanskrit adabiyoti]]ning eng yuqori yutugʻi hisoblanadi.<ref name="Brandonxvii">Brandon (1981, xvii).</ref> Unda qahramon (''nayaka''), qahramon (''nayika'') yoki masxaraboz (''vidusaka'') kabi stok belgilar ishlatilgan. Aktyorlar maʼlum bir turdagi ixtisoslashgan boʻlishi mumkin. [[Kalidasa]] [[Hindiston]]ning eng buyuk sanskrit dramaturgi hisoblanadi. Milodiy IV asr-taxminan. Milodiy V asr. Kalidāsa tomonidan yozilgan uchta mashhur romantik pyesalar: ''Mālavikāgnimitram'' (''Mālavikā va Agnimitra''), ''Vikramuurvashiiya'' (''Vikrama va'' Urvashiga tegishli) va ''Abhijñānaśākuntala'' (''Shakuntalaning tan olinishi''). Oxirgisi ''Mahabharatadagi'' hikoyadan ilhomlangan va eng mashhuri. U birinchi boʻlib ingliz va nemis tillariga tarjima qilingan. ''Śakuntalā'' (inglizcha tarjimasida) [[Johann Wolfgang von Goethe|Gyotening]] ''[[Faust (Goethe)|Faustiga]]'' (1808—1832) taʼsir koʻrsatdi.<ref name="Brandonxvii" /> Keyingi buyuk hind dramaturgi Bxavabxuti (taxminan milodiy VII asr). U quyidagi uchta pyesa yozganligi aytiladi: ''Malati-Madhava'', ''Mahaviracharita'' va ''Uttar Ramacharita''. Bu uchtasi orasida oxirgi ikkitasi butun ''Ramayana'' dostonini qamrab oladi. Qudratli hind imperatori Xarsha (606-648) uchta pyesa yozgan: "''Ratnavali'' ", „''Priyadarsika''“ komediyasi va „''Nagananda''“ [[Buddizm|buddist]] dramasi. Ayrim olimlarning fikriga koʻra, Hindiston klassik teatrining eng qadimgi shakli gʻarbda yunon va rim teatrlari rivojlanganidan keyin vujudga kelgan sanskrit teatri boʻlgan. Bir nazariya bu rivojlanishni Iskandar Zulqarnaynning hind istilosining bir novdasi sifatida tasvirlaydi. Bosqinchi armiya [[Yunon tili|yunoncha]] spektakllarni sahnalashtirdi va hindlar ijrochilik sanʼatini koʻtardilar. Baʼzi olimlar anʼanaviy hind teatri undan oldin paydo boʻlgan deb taʼkidlashsa-da, klassik yunon teatri uni oʻzgartirishga yordam bergani eʼtirof etiladi. Hind teatrining yunoncha kelib chiqishi xalq tomonidan qabul qilinmagan. === Oʻrta asr Hindistonidagi teatr === '''XII asr oʻrtalari — XVIII asr''' Hindistonning badiiy oʻziga xosligi uning ijtimoiy, iqtisodiy, madaniy va diniy qarashlari bilan chuqur bogʻlangan. Shu sababli Hindlarning madaniy amaliyotlarini tushunish juda muhim. Chunki ular toʻgʻridan-toʻgʻri ijrochilar va bu davrning chiqishlari bilan bogʻliq. Raqs, musiqa va matnni oʻz ichiga olgan spektakllar hind madaniyatiga boʻlgan sadoqatning ifodasidir. Shuning uchun bu davrdagi „Teatr“ ga qaraganda, bu soʻzga kengroq taʼrif berish kerak.<ref name="Trivedi 73–110">{{jurnal manbasi|last=Trivedi|first1=Madhu|title=Tradition and Transition: The Performing Arts in Medieval North India|journal=The Medieval History Journal|volume=2|issue=1|pages=73–110|doi=10.1177/097194589900200105|year=1999}}</ref> Ijro sanʼati tomoshabinlarga yoʻnaltirilganligini va doimiy ravishda ularning homiyligidagi ijtimoiy-madaniy landshaftga moslashishi kerakligini tushunishga asoslangan. Shimoliy Hindiston yangi Turk-Fors taʼsiriga qaramay oʻz madaniy anʼanalarini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi. XIII asr boshlari hind madaniyati uchun bu oʻzgarishni belgilab qoʻydi. Bu yerda Sanskrit dramalari va sahna hunarmandchiligi ilgari elitalar tomonidan hurmatga sazovor boʻlgan. Endi bu oʻz ahamiyatini yoʻqotadi. Buning sababi bosqinchi madaniyatlar hukmronlik qila boshlagan va ularni qadrlamagan va tushunmagan va ular Sanskrit tilini tushunmaganligi uchun bu tilni endi bu qadar hurmat qilish mumkin emas edi. Natijada koʻplab teatr sanʼatkorlari eʼtiborsizlikdan aziyat chekdilar.<ref name="Trivedi 73–110"/> Ijrochilarni shahar markazlarida topish odatiy hol edi. Chunki u yerda ular oʻzlarini boqish uchun ish topishlari mumkin edi. Musiqiy va teatr tomoshalari oʻtkaziladigan katta ibodatxonalar.<ref name="Trivedi 73–110"/> Bharata Natyshatra śāstra sifatida ham tanilgan. Kostyumlar imo-ishoralar, tananing pozitsiyalari va boʻyanishlarini roʻyxatga olish uchun yozilgan. Shuningdek unda yaroqsiz tortilgan uchastkalar roʻyxati keltirilgan va u eng toʻldirilgan hujjat boʻlgan. Hind teatrlarining aksariyatida manzara yoʻq edi. Odatda guruch chiroq kabi bir nechta rekvizit bor edi. „Teatr sanʼati“ tushunchasi paydo boʻlganda [[Oʻrta asr]] Hindistonida sheʼrlar aytilgan. Bhakti sheʼriyati mashhur boʻlgan. Oʻrta asrlarda Hindistonda Bhavabhuti juda mashhur dramaturg boʻlgan. Uning uchta muhim dramatik „Malati-Madxava“, „Magviracharita“ va „Uttar Ramacharita“ spektakllari bor edi. === Hindistonda inglizlar qoʻl ostidagi teatr === Britaniya mustamlaka hukmronligi ostida zamonaviy hind teatri Belgachiyada teatr ishga tushirilgandan soʻng boshlandi. Bu davrda yaratilgan va sahnalashtirilgan eng qadimgi pyesalardan biri Maykl Madhusudan Duttning [[Bengal tili]]da Buro Shalikher Ghaare Roa (1860) asaridir. Taxminan bir vaqtning oʻzida Nil Darpan (1858-1859, 1872-yilda Girish Chandra Ghosh tomonidan [[Kalkutta]]dagi milliy teatrda) birinchi tijoriy spektakl) Dinabandhu Mitraning bengal spektakli Indigo yetishtirishning dahshat va fojiasini tasvirlagani uchun maqtov va bahslarga sabab boʻldi. Bengalning qishloqlari va indigo qoʻzgʻolonida katta rol oʻynagan. Rabindranat Tagor milliylik, oʻziga xoslik, ruhiyatparastlik va moddiy ochkoʻzlikni oʻrganish va shubha ostiga qoʻygan pyesalar yozgan. Kashshof zamonaviy dramaturg edi.<ref name="Banham1051">Banham (1998, 1051).</ref> Uning pyesalari [[Bengal tili]]da yozilgan boʻlib ular orasida ''Chitra'' (''Chitrangada'', 1892), ''"Qorongʻu xonaning qiroli"'' (''Raja'', 1910), ''"Pochta boʻlimi"'' (''Dakghar'', 1913) va „''Qizil'' Zakkum“ (''Raktakarabi'', 1924)<ref name="Banham1051" />. Kalyanam Raghuramaya, Sangeet Natak Akademi mukofoti va Padmashri sohibi, Telugu teatrida Krishna yoki Dushyantha, Bhavanisankar, Narada va boshqalar rollari bilan tanilgan. U bu rollarni qariyb 60 yil davomida ijro etgan. U turli xil ragalar asosida tayyorlangan raga alapanasiga padyamlarni koʻrsatar ekan. U eng yaxshi usul aktyorlardan biri boʻlib, barmogʻini ogʻziga solib, hushtak yoki nay tovushini (telugu tilida Eela degan maʼnoni anglatadi) chiqarib, hushtak orqali padyamlar va qoʻshiqlarni kuylash qobiliyatiga ega edi. U turli dramalarda rol oʻynagan va 20 000 dan ortiq sahna koʻrinishlarini bergan. Uni Rabindranat Tagor „Sahna bulbuli“ deb atagan. Inglizlar hind aktyorlarini mistik mavjudotlar deb hisoblashgan. Ular asosan ularga omad va farovonlik olib kelganiga ishonishgan. Yangi paydo boʻlgan zamonaviy hind teatri mahalliy teatr deb ham ataladi. Hind ijtimoiy makonining Gʻarb teatr formatlari va konventsiyalari bilan kesishishi sifatida qaraladigan teatr yondashuviga ega boʻgan. Natijada paydo boʻlgan teatr maydoni moddiy, ramziy va diskursiv darajalarda mavjud boʻlgani tasvirlangan. Hindlar tomonidan mustamlakachilik hukmronligiga qarshi norozilik vositasi sifatida foydalanishga qarshi turish uchun Britaniya hukumati 1876-yilda dramatik spektakllar oʻzining qonunini joriy qiladi. === Mustaqillikdan keyingi hind teatri (1947—1992) === ==== Improvizatsiya ==== [[Improvizatsiya]] (Shuningdek, improvizatsiya yoki improv sifatida ham tanilgan) — aktyorlar oʻz-oʻzidan ijro etish uchun [[improvizatsiya]] aktyorlik texnikasidan foydalanadigan teatr shakli hisoblanadi. Improvizatorlar odatda spektaklni boshqarish uchun tomoshabinlar takliflaridan foydalanadilar. Chunki ular dialog, sozlash va syujetni tez-tez yaratadilar. Koʻpgina improvizatsiya aktyorlari ssenariyli aktyorlar sifatida ham ishlaydi. „Improv“ usullari koʻpincha standart aktyorlik darslarida oʻrgatiladi. Tinglash, aniqlik, ishonch hamda instinktiv oʻz-oʻzidan ijro etish kabi asosiy qobiliyatlar aktyorlarning rivojlanishi uchun muhim koʻnikmalar hisoblanadi. Hindistondagi improvizatsiya teatri asosan taʼlim interventsiya va koʻngil ochar maqsadlarda ishlatiladi. Hindistondagi improvizatsiya teatrining izlari 1990-yillarda Sanjoy Ganguli boshchiligida Janasanskriti bilan Forum teatrining paydo boʻlishi bilan boshlanadi. Shundan soʻng 1999-yilda AQShdan Bev Xoskins va Meri Gud bilan bir jamoa Hindistonga Playback teatrini taqdim etadi. Playback teatri va Forum teatri Hindistonning Karur, Chennay, Gʻarbiy Bengal, Bangalor kabi eng chekka hududlarida oʻz shaklini ola boshlaydi. Bangalorda joylashgan Yours Truly Theater guruhi 2006-yilda Ranji Devid va Nandini Rao rahbarligida ishlab chiqilgan improvizatsiya teatrining mahalliy formati boʻlgan (Hikoyani toʻliq) ishlab chiqdi. 2009-yilda ular improvizatsiya teatrining yana bir shakli (Mushyara teatri)ni ham ishlab chiqdilar. 1960-yillarning oxirlarida Badal Sirkar uchinchi teatr deb nomlangan siyosiy teatrning yangi shaklini kiritdi. Badal Sarkarning tuzumga qarshi eksperimental teatri ijtimoiy maʼrifatning yangi janrini yaratdi. U 1967-yilda oʻzining birinchi (Satabdi) uchinchi teatr guruhini tuzdi. Ular Anganmanchada (Hovlidagi teatr) Badal Sircar yozgan (Dramma)ni uchinchi teatr shaklida sahnalashtirar edilar. Bu (Proscenium bir nuqtadan qarash) anʼanasidan ajralib, xalqqa teatrni olib kirishga daʼvat etardi. Hindistondagi improvizatsiya teatri guruhlari: * Sizning haqiqiy teatr Hindistonda qoʻllanadigan improvizatsiya teatri shakllari: * Ijro teatri * Mazlumlar teatri * Forum teatri ==== Hindistondagi turli hind tillari va mintaqalaridagi taniqli teatrlar ==== * Bengal teatri * Gujarati teatri * Hind teatri * Marathi teatri * Telugu teatri == Taniqli odamlar == === Qadimgi hind dramaturglari === * Bhasa * Bhavabhuti * [[Kalidasa]] * Bharata Muni === Britaniya hukmronligi ostida ishlagan dramaturglar === * Vishnudas Bhave * Jaishankar Bxojak „Sundari“ * [[Chottopaddhaya Bonkimchondro|Bankim Chandra Chatterji]] * Govind Ballal Deval * Girish Chandra Ghosh * Annasaheb Kirloskar * [[Bxaratendu Xarishchandra|Bhartendu Xarishchandra]] * Dinabandhu Mitra * Jaishankar Prasad * [[Rabindranath Tagore|Rabindranat Tagor]] === Mustaqillikdan keyingi teatr ijodkorlari === Taniqli teatr rejissyorlari: {{Div col|colwidth=22em}} * [[Ebrahim Alkazi]] * [[K.V. Akshara]] * [[Nadira Babbar]] * [[Ram Gopal Bajaj]] * [[Ajitesh Bandopadhyay]] * [[Suresh Bhardwaj]] * [[Bijon Bhattacharya]] * [[Raj Bisaria]] * [[Manish Joshi Bismil]] * [[Chandradasan]] * [[Neelam Mansingh Chowdhry]] * [[Satyadev Dubey]] * [[Utpal Dutta]] * [[Arvind Gaur]] * [[Sachin Gupta]] * [[Safdar Hashmi]] * [[Rohini Hattangadi]] * [[Shafi Inamdar]] * [[Nemi Chandra Jain]] * [[Shyamanand Jalan]] * [[Prithviraj Kapoor]] * [[Shashi Kapoor]] * [[B.V. Karanth]] * [[Bansi Kaul]] * [[Kader Khan]] * [[Mohan Maharishi]] * [[Ramesh Mehta]] * [[Utpal Dutt]] * [[Shaoli Mitra]] * [[Sombhu Mitra]] * [[Shankar Nag]] * [[Balraj Pandit]] * [[Kavalam Narayana Panicker]] * [[Mrityunjay Prabhakar]] * [[Prasanna (theatre director)|Prasanna]] <!-- [[Sreejith Ramanan]] --> * [[Rathna Shekar Reddy]] * [[Rudraprasad Sengupta]] * [[B.M. Shah]] * [[Naseeruddin Shah]] <!-- * [[Gopal Sharman]] --> <!-- * [[Ishwar Shunya]] --> * [[Gursharan Singh (theatre director)|Gursharan Singh]] * [[Badal Sircar]] * [[Deepan Sivaraman]] * [[Anjan Srivastav]] * [[K.V. Subbanna]] * [[Habib Tanvir]] [[Bhopal]] * [[Ratan Thiyam]] <!-- * [[Manvendra Tripathi]] --> <!-- [[Jalabala Vaidya]] --> * [[Kumara Varma]] * [[Sankar Venkateswaran]] {{Div col end}} === Taniqli dramaturglar === == Hind teatrining shakllari == === Anʼanaviy hind teatri === Qutiyattam qadimgi sanskrit teatrining saqlanib qolgan [[Bizning era|yagona]] namunasi taxminan milodiy eramizning boshida paydo boʻlgan va [[UNESCO|YuNESKO]] tomonidan rasman insoniyat ogʻzaki va nomoddiy merosining durdona asari sifatida tan olingan. Bundan tashqari hind xalq teatrining koʻplab shakllari mavjud. Bhavay (Sayrayotgan oʻyinchilar) — [[Gujarot|Gujaratning]] mashhur xalq teatri shakli boʻlib, u miloddan avvalgi XIV asrda paydo boʻlgan. Bhaona va Ankiya Nats [[Accom|Assamda]] XVI asrning boshidan beri Mahapurusha Srimanta Sankardeva tomonidan yaratilgan va tashabbusi bilan shugʻullanadi. Jatra [[Bengaliya|Bengalda]] mashhur boʻlib, uning kelib chiqishi XVI asrda Bhakti harakati bilan bogʻliq. [[Xaryana|Haryana]] [[Uttar-Pradesh]] va [[Madhya-Pradesh]]ning Malva mintaqalarida mashhur boʻlgan. Yana bir xalq teatri shakli Svang boʻlib, u esa harakatga ega emas, balki dialogga yoʻnaltirilgan va hozirgi koʻrinishida XVIII asr oxiri-XIX asr boshlarida paydo boʻlgan deb hisoblanadi. Yakshagana Karnatakada juda mashhur teatr sanʼati boʻlib kamida XVI asrdan beri turli nomlar ostida mavjud. Bu tabiatan yarim klassik boʻlib karnatik musiqaga asoslangan musiqa va qoʻshiqlarni, boy liboslarni ''[[Mahabharata]]'' va ''[[Ramayana]]ga asoslangan hikoyalarni oʻz ichiga oladi.'' Shuningdek u qoʻshiqlar orasidagi ogʻzaki dialogni qoʻllaydi, bu unga xalq sanʼati lazzatini beradi. [[Kathakali]] — XVII asrda paydo boʻlgan, „Krishnanattam“ va „ Ramanattam“ nomli maʼbad sanʼati spektakllaridan kelib chiqqan [[Kerala]]ga xos raqs-drama turi.<gallery> Fayl:Kondadakuli.jpg| Fayl:Devendra Shivashankara.jpg -->| </gallery> === Urdu/Hindustan teatri === [[Urdu]] dramasi Shimoliy Hindistondagi hukmron dramatik anʼanalardan kelib chiqqan Rahas yoki Raasni shakllantiradi. Chunki Vojid Ali Shoh, Avadlik Navab kabi eksponentlar tomonidan qoʻllanadi. Uning dramatik tajribalari Agha Hasan Amanatning mashhur Inder Sabhasiga olib keldi. Keyinchalik bu anʼana Parsi teatri shaklini oldi. Ogʻa Hashar Kashmiriyning „Yahudiy Ki Ladki“ (Yahudiyning qizi) asari bu anʼananing choʻqqisidir. Urdu tili Ilk yozuvchilar uni [[hind tili]] deb atagan barcha tillar orasida Gujrati Maratxi, Bengal teatrlari bilan bir qatorda gullab-yashnab bordi. Drama ixlosmandlari tomonidan yozuvchilar va rassomlarga boʻlgan talab pasaymadi. Urdu teatrining barcha dastlabki marvaridlari (Parsi kompaniyalari tomonidan ijro etilgan.) filmlarga aylantirilgan. Shekspir asarlari kabi buyuk asarlar asosan (Hind, Eron, Turk) hikoyalari va xalq hikoyalari Urdu sheʼriyatining ogʻir dozalari bilan sahnaga moslashtirilganda zamonaviy Urdu anʼanalariga katta darajada taʼsir koʻrsatdi. Zamonaviy davrda ([[Imtiaz Ali Taj]], Rafi Peer, Krishan Chander, Manto, Upender Nath Ashk, Gʻulom Rabboniy, Prof Mujib va boshqalar) bu anʼanani shakllantirgan. Professor (Hasan, Gʻulom Jilaniy, JN Kaushal, Shameim Hanfi, Jamil Shaydayiy va boshqalar) eski avlod vakillari. Mujib Xon, Javod Siddiqiy, Sayid Alam, Daniya Iqbol, Anis Azmi, Aftob Hasnain, Aslam Parvez, Anis Javedlar (zamonaviy yozuvchilar) hisoblanadi. Iqbol Niyoziy, Sayid [[Sohil]] ogʻa hamda Zohir Anvar urdu dramaturgiya sohasida faol hissa qoʻshayotgan post-modern dramaturglar soni kam. Zohir Anvar Kalkuttada Urdu teatri bayrogʻini hilpiratib turdi. Oldingi avlod yozuvchilaridan farqli oʻlaroq daniyalik iqbol va Zahir kitobiy pyesalar yozmaydilar. Lekin ularning ijodi kuchli ijrochilik anʼanasi mahsulidir. Mumbaylik Iqbol Niyoziy Urdu tilida bir necha pyesa yozgan. Uning (Aur Kitne Jalyanwala BaughU???) Milliy mukofotning boshqa mukofotlariga sazovor boʻldi. Demak bu Omonat va Ogʻa Hashrdan keyin kutubxonalar uchun emas balki sahna uchun yozadigan yagona avlod boʻlgan. Yaqinlashib kelayotgan Aatrangi Pitaara jamgʻarmasi guruhi Hindustani teatrini faol ijro etmoqda.Ularning Daniya Iqbol tomonidan yozilgan Anti-Milliy Gʻolib<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Rezvi |first=Ali Fraz |date=20-avgust 2022-yil |title=Ghalib has been called back to the court! |work=The Patriot |url=https://thepatriot.in/reports/ghalib-has-been-called-back-to-the-court-28353}}</ref> taqdimoti Dehli teatri ishqibozlari tomonidan yaxshi kutib olinadi. Guruhni boshqargan Keshav Raina Hindistonning boy tarixi va merosini namoyish qiluvchi koʻproq hindistoncha shoularni ishlab chiqmoqda. === Hind qoʻgʻirchoq teatri === Yakshagana-Karnataka qirgʻoqlaridan mashhur yarim klassik teatr sanʼati. U boy (liboslar, musiqa, raqs va dialoglar)dan foydalanadi. Karnatakaning baʼzi qismlarida qoʻgʻirchoq teatrlari ''[[Ramayana]]'' va ''[[Mahabharata]]'' hikoyalarini tasvirlash uchun yakshagananing barcha elementlaridan foydalanadi. === Hind koʻcha teatri === [[Fayl:PSI_India_street_play.jpg|thumb|Mumbaydagi Dxaravi xarobalarida koʻcha oʻyini (''nukkad natak'') .]] * Yan Natya Manch (JANAM) === Mobil teatr === Koʻchma teatrlar-Bu asosan [[Accom|Assamda]] mavjud boʻlgan mashhur teatr shakli. Oʻz spektakllarini sahnalashtirish uchun teatr guruhlari oʻzlarining (Aktyorlari, qoʻshiqchilari, musiqachilari, raqqosalari va butun jamoasi) bilan turli joylarga sayohat qilishadi. Hatto tomoshabinlar uchun chodir va stullar ham ular bilan olib yuriladi. Mobil teatr birinchi marotaba 1963-yil 2-oktyabrda Assam shtatining Patsala shahrida sahnalashtirilgan. Achyut Lahkar koʻchma teatrning otasi sifatida tanilgan.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.telegraphindia.com/1060121/asp/guwahati/story_5748001.asp|sarlavha=Screen salute to mobile theatre pioneer}}</ref> Sharqiy Uttar-Pradesh Deoria shtatidagi Salempurdagi '''mobil teatr''' 15-yil ichida 900 martadan ortiq sahnada oʻynadi. sanskritiksangam.com-Sharqiy Uttar-Pradeshda joylashgan mintaqaviy rassomlar orqali boy hind madaniyatini targʻib qilib kelayotgan yetakchi madaniy tashkilot. 2005-yilda tashkil etilganidan beri uning eng mashhur klassik-musiqiy-raqs dramasi Sanskritik Sangam Salempur, Bxojpuridagi Meghdoot Ki Puravanchal Yatra<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=1.MEGHDOOT KI POORVANCHAL YATRA - YouTube|url=https://www.youtube.com/playlist?list=PLnfpS117nLitk6bgGQZHc_6-S9yayqSyj|kirish sanasi=14-noyabr 2020-yil|ish=www.youtube.com}}</ref> Kalidasaning Meghdootamning moslashuvi (Mumbay, Dehli, Rishikesh) kabi shaharlarda rekord darajadagi 96 ta spektakl oʻtkazdi. [[Agra]], Varanasi, Patna, Sonpur Mela Goraxpur, UP sharqiy hududlari yaqinida boshqalar qatori. Ijodlari yetakchi tashkilotlar orqali oʻz jamoasi uchun koʻplab mukofotlar va eʼtiroflarga sazovor boʻladi. Mamlakatlar Bhagvata (7 kun oʻynaydi) ikkita oʻrin, Kabir (32-oʻrin), Harishchandra Taramati, (32-oʻrin), Utho Ahilya (36-oʻrin) va Shri Krishna (3-oʻrin). Shuningdek Hind adabiyotidan mashhur pyesalarni ijro eting. Jumladan (Kaptan Sahab (31), Kort Marshall (1), Saiyyan Bhaye Kotval (22), Muvaavaje (2), Bakari (2), Bade Bhai Saheb (63), Kafan (12), [[Premchand|Munshi Premchand]], Bhikaari Thakur kabi mashhur adabiy daholarga asoslangan boshqa taqdimotlar qatorida Bholaram ka jeev (17), Satgati (2), Boodhi kaaki (3), kakha ga kaa chakkar (7), Jago grahak jaago (3)) va boshqalar. Manvendra Tripathi muassasani boshqaradigan ushbu jamoaning direktori sifatida. == Mashhur mukofotlar va festivallar == === Mukofotlar === * Sangeet Natak Akademi mukofoti * Theatr Pasta Teatr mukofotlari * Kalidas Samman === Hindistonda teatr festivallari === * Prithvi teatr festivali (Prithvi festivali) tashkil etilganidan beri har yili 3-noyabrda, uning afsonaviy asoschisi Prithviraj Kapurning tavallud kunida oʻtkaziladi. * Bharat Rang Mahotsav, NSD, Nyu-Dehli * Jairangam — Jaipur teatr festivali, Jaypur * Nandikar milliy teatr festivali * Binafsha soyabon teatr festivali, Nyu-Dehli == Mashhur guruhlar va kompaniyalar == * Aasakta Kalamanch * Bhoomika teatr guruhi * Chilsag Chillies teatr kompaniyasi * Dramanon * Hindiston xalq teatrlari uyushmasi * Kerala xalq sanʼati klubi * [[Mandapa|Mandap]] * Manch teatri * Madras futbolchilari * Nandikar * Ninasam * Ijodiy teatrda harakat platformasi * Prithvi teatri * Rangayana * Ranga Shankara * Samahaara * Teatr sanʼati ustaxonasi (TAW) * Paribartak teatr shakllanishi * WeMove teatri == Mashhur teatrlar == * Tasviriy sanʼat akademiyasi, Kalkutta (Ranu Mukherji Mancha) * Circle teatr kompaniyasi (2003) * Girish Mancha * Kalidasa Kalakendram * Rabindra Sadan * Yulduzli teatr * Surabhi (teatr guruhi) == Trening == * Bhartendu Dramatik sanʼat akademiyasi * Milliy drama maktabi * Madhya Pradesh drama maktabi == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Ananda Lal tomonidan [https://indianwritinginenglish.uohyd.ac.in/indian-drama-in-english-ananda-lal/ ingliz tilida hind dramasi], IWE Online, 2022-yil 13-may. * * * * ''Hind teatri'', Mulk Raj Bansal muallifi, D. Dobson tomonidan nashr etilgan, 1950 yil. * ''Hindistondagi teatr,'' Balvant Gargi. „Theatr Arts Books“ nashriyoti, 1962 yil. * Som Benegal tomonidan ''Hindistondagi teatr panoramasi'' . Popular Prakashan [uchun] Hindiston Madaniy Aloqalar Kengashi (ICCR) tomonidan nashr etilgan, 1968 yil. * Roy, Pinaki. „ Bratya ''Basuning'' ''Boma'' : mustamlakachilar tomonidan boshqariladigan xronikani bombardimon qilish“. ''Postkolonial hind dramasi ingliz va ingliz tilidagi tarjimasi: oʻqish mavzulari va texnikasi'' ({{ISBN|978-93-5207-560-7}}). Tahrirlar. Sarkar, J. va U. De. Yangi Dehli: Mualliflar matbuoti, 2017. bet.&nbsp;287-300. * ''Hind teatri: ijro anʼanalari,'' Farli P. Richmond, Darius L. Swann, Fillip B. Zarrilli. Motilal Banarsidass nashriyoti, 1993 yil.{{ISBN|81-208-0981-5}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/81-208-0981-5|81-208-0981-5]] . * ''Hind teatri: kelib chiqish teatri, ozodlik teatri,'' Ralf Yarrow. Routledge, 2001 yil.{{ISBN|0-7007-1412-X}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-7007-1412-X|0-7007-1412-X]] . * ''Hind teatrining Oksford hamrohi'', Ananda Lal tomonidan. Oksford universiteti nashriyoti, 2004 yil.{{ISBN|0-19-564446-8}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0-19-564446-8|0-19-564446-8]] . * ''jagrancityplus'' * ''Jan Natya Manch tarixi: Xalq uchun oʻyinlar" Arjun Ghosh; SAGE nashrlari tomonidan nashr etilgan Hindiston, Yangi Dehli; 2012 yil''. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} stfrh83uz1wzfnporm0l9p7sd4azfh5 0 838309 6271440 3774834 2026-09-16T00:17:52Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271440 wikitext text/x-wiki '''Fattoh Vasigov''' — sovet iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi, [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] . == Tarjimai hol == Vasigov [[1912]]-yilda Toshkent shahrida dunyoga keladi. U [[1945]]-yildan Sovet ittifoqi kommunistik partiyasi (SIKP) a’zosi.   Fattoh Vasigov Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi. U [[1943]]-yildan — iqtisodiy-ijtimoiy va siyosiy ishlarda faoliyat olib boradi. Shuningdek, u [[1943]]—[[1970]]-yillarda — [[Xorazm viloyati]] Ijroiya qo‘mitasi bo‘lim mudiri, mas’ul kotibi, O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumi bo‘lim mudiri, O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasi mas’ul tashkilotchisi, O‘zbekiston Kompartiyasi To‘rtko‘l shahar qo‘mitasi birinchi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpog‘iston]] viloyat qo‘mitasi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi Amudaryo tuman qo‘mitasi birinchi kotibi, O‘zbekiston Kompartiyasi Markaziy Qo‘mitasi sektor mudiri sifatida faoliyat olib boradi. U SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining [[1957]]-yil [[11-yanvar|11-yanvardagi]] farmoni bilan  Sosialistik Mehnat Qahramoni unvoni, Lenin ordeni va “O‘roq va Bolg‘a” oltin medali  bilan taqdirlanadi. Fattoh Vasigov [[2002]]-yilda Toshkentda vafot etadi. == Havolalar == * O‘zSE – T. 2. – S. 121. * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero89748425/ pamyat-naroda.ru] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221125044643/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero89748425/ |date=2022-11-25 }} {{DEFAULTSORT:Vasigov, Fattoh}} [[Turkum:Jangovar xizmatlari uchun medali sohiblari]] [[Turkum:Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari]] [[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]] [[Turkum:Sotsialistik Mehnat Qahramonlari]] [[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]] [[Turkum:2002-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Toshkentda tugʻilganlar]] [[Turkum:1912-yilda tugʻilganlar]] 7hl7yq8pem18upuqn5inrhm3ocy6o86 0 847319 6271368 6079605 2026-09-15T17:48:23Z Biberbaer 307197 new picture 6271368 wikitext text/x-wiki '''Katerina Belkina''' (haqiqiy ismi — '''Katerina Nikolaevna Tumanova''' eri Meissner tomonidan 1974-yil 16-aprel) — [[Rossiya|rus]] fotosuratchisi va [[Rassom|rassomi]] . [[File:Portrait Katerina Belkina, 2026.jpg|250px|right|Katerina Belkina 2026]] == Biografiyasi == Katerina Tumanova (Katerina Belkina — [[Taxallus|taxallusi]]) [[Samara|Kuybishevda]] tugʻilgan. Onasi rassom. Katerina sanʼat maktabini, keyin esa Samara sanʼat kollejini tamomlagan. K. S. Petrov-Vodkina. 1994-1999-yillarda Samara Fedorov nashriyotida ishlagan. 2000-2002-yillarda u Samara Fotografiya maktabida tahsil olgan, bir vaqtning oʻzida Samara davlat teleradiokompaniyasining kompyuter grafikasi boʻlimida ishlagan. Artemiy Lebedevning studiyasi bilan illyustrator sifatida hamkorlik qilgan. Rossiya Fotosuratchilar uyushmasi aʼzosi.2002-yildan 2013-yilgacha u [[Moskva|Moskvada]] yashab ishlagan, keyin [[Berlin|Berlinga]] koʻchib oʻtgan. Uch qizni tarbiyalaydi . == Hayoti == Katerina maktabda rasm chizishni boshlagan. Boʻsh vaqtlarida u kashshoflar uyidagi fotostudiyaga qatnay boshladi. U yerda u reagentlar yordamida filmlar yaratish, fotosuratlarni chop etishni oʻrgandi. Buni koʻrgan ota-onasi unga tugʻilgan kuni uchun birinchi „Zenit“ kamerasini sovgʻa qildi. Katerinani ongli ijodga undagan fotografiyaga boʻlgan ishtiyoq edi. U rassomlik maktabini keyin esa fotografiya maktabini tugatgan. Moskvaga koʻchib oʻtishdan oldin, Belkina ijodiy taxallusi paydo boʻldi . Katerina Belkina oʻz asarlarida raqamli fotosuratlarni [[Fotomontaj|tahrirlash]] va [[kollaj]] texnikasidan foydalanadi, aslida fotografiyani [[Rassomlik sanʼati|rasm]] sanʼati bilan uygʻunlashtiradi."Raqamli fotosurat" janri yordamida Katerina hech kimga oʻxshamaydigan noyob tasvirlarni yaratadi. Koʻpincha u oʻz asarlari uchun namuna sifatida ishlaydi. U fotografiyadan vosita sifatida foydalanadi, unga [[Adobe Photoshop|Photoshop]] yordamida rasm chizadi. Fotografiya oʻzining realizmi bilan oʻziga jalb qiladi va chizish qobiliyati tasvirni oʻzgartirishga, uni aqliy tasvirlariga yaqinlashtirishga yordam beradi. Belkina uchun kompozitsiyadagi rang shakl kabi muhimdir. ''"Menga koʻrgazmalardagi ishlarim oldida bu sharmandalik yoqadi — bu nima?'' ''Rasm yoki fotografiya?'' ''"'' — dedi Katerina intervyusida. Belkina asarlarining aksariyati tematik ravishda bir qatorga birlashtirilgan va oʻz nomlariga ega — ular orasida: „Uyga vazifa“ ({{Lang-en|Home Work}} <span lang="en" style="font-style:italic;">Uy ishi</span>), „Erkaksiz dunyo“ ({{Lang-en|Not a Man's World}} <span lang="en" style="font-style:italic;">Erkak dunyosi emas</span>), Mashhur ovchilar ({{Lang-en|Famous hunters}}), „Rasm“ ({{Lang-en|Paint}}), „Uygʻonish“ ({{Lang-en|Revival}}), „Boʻsh joylar“ ({{Lang-en|Empy Spaces}}), „Mening tanam ieroglifi“ ({{Lang-en|Hieroglyph of my Body}}), „Yengil va ogʻir“ ({{Lang-en|Light and Heavy}}) . 2002-yildan boshlab Katerina xalqaro fotografiya [[Koʻrgazma|koʻrgazmalarida]] qatnasha boshladi, uning fotograflar va rassomlar tanlovlarida birinchi gʻalabalari 2007-yilda boshlangan. 2009-yilda Katerina Belkinaning toʻrtta asari Sankt-Peterburgdagi Davlat rus muzeyi almanaxiga kiritilgan. 2015-yilda u „Gunohkor“ asari uchun Lukas Kranach yosh xalqaro sanʼat mukofotiga sazovor boʻldi, uning mashhur „Masih va fohisha“ kartinasi uchun allegoriya. Mukofot nemis Uygʻonish davri buyuk rassomi tavalludining 500 yilligini nishonlash munosabati bilan taʼsis etilgan. 2016 -yilda xuddi shu ish uchun u fotografiya olamidagi eng nufuzli mukofotlardan biri — Hasselbald Masters Award ni oldi. <blockquote class="ts-Начало_цитаты-quote"><div class="ts-Конец_цитаты-source"></div></blockquote> == Mukofotlar == {{Div col}} * 2007: Nominant [[Премия Кандинского|Premii Kandinskogo]], [[Москва]] (nominatsiya „Proekt goda“)<ref name="Кандинского"/><ref name="коммерсант"/> * 2007: „{{Tarjima qilinmagan 5|International Photography Awards|4=International Photography Awards}}“, [[Лос-Анджелес]] (2-e mesto v kategorii „fotomontaj“)<ref> * 2008: „Px3 Photo Competition“, [[Париж]] (1-e, 2-e i 3-e mesto v raznix kategoriyax)<ref name="p3p2008"/><ref> * 2008: „Art Interview — International Online Artist Competition“, [[Берлин]] (1-e mesto)<ref name="p3p2011"/> * 2010: „Px3 Photo Competition“, [[Париж]] (1-e mesto v kategorii „Portret“)<ref> * 2011: „Px3 Photo Competition“, [[Париж]] (1-e mesto v dvux kategoriyax)<ref> * 2012: „International Photography Awards“, [[Лос-Анджелес]] (1-e mesto v 8-mi kategoriyax)<ref> * 2014: „MIFA Moscow International Foto Awards“, [[Москва]] (1-e mesto v kategorii „Fine Art“)<ref> * 2015: „International Lucas-Cranach-Preis of the Cranach-Foundation“ (1-e mesto)<re> * 2015: „MIFA Moscow International Foto Awards“, [[Москва]] (1-e mesto v dvux kategoriyax)<ref> * 2016: „{{Tarjima qilinmagan 5|Hasselblad Masters Award|4=Hasselblad Masters Award}}“ (1-e mesto v kategorii „Art“)<ref> {{Div col end}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.belkina.art Katerina Belkinaning rasmiy sayti] * [http://www.artfacts.net/en/artist/katerina-belkina-175550/profile.html ArtFacts maʼlumotlar bazasida Katerina Belkina haqidagi faktlar toʻplami.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171205093049/http://www.artfacts.net/en/artist/katerina-belkina-175550/profile.html |date=2017-12-05 }} * [http://www.artfacts.net/en/artist/katerina-belkina-175550/profile.html Net] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171205093049/http://www.artfacts.net/en/artist/katerina-belkina-175550/profile.html |date=2017-12-05 }} * [http://www.all-about-photo.com/photographer.php?name=katerina-belkina&id=592 Intervyu va All-About-Photo.com saytida ishlaydi] {{DEFAULTSORT:Belkina, Katerina}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1974-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:16-aprelda tugʻilganlar]] r7q9d3e3dnzdito9igd9obo39uidttp 0 862007 6271478 6246926 2026-09-16T04:40:03Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271478 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Andrew Redmayne | tasvir = Andrew Redmayne 2022.jpg | izoh = Redmayne Sydney FC tarkibida (2022-yil) | toʻliqism = Andrew James Redmayne<ref name="FIFA">{{web manbasi |title=FIFA U-20 World Cup Egypt 2009™: List of Players: Australia|url=http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/10/28/62/fwyc_2009_squadlists.pdf |publisher=FIFA |page=1 |date=6 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091013164551/http://www.fifa.com/mm/document/tournament/competition/01/10/28/62/fwyc_2009_squadlists.pdf |archive-date=13 October 2009 }}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1989|1|13|df=y}} | tavallud_joyi = [[Gosford]], Avstraliya | boʻyi = {{height|m=1.94|precision=0}} | pozitsiya = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] | joriyklub = [[Central Coast Mariners FC|Central Coast Mariners]] | klubraqami = 30 | yoshlikyillari1 = 2005–2006 | yoshlikklublari1 = [[:en:New South Wales Institute of Sport|NSWIS]] | yoshlikyillari2 = 2006–2008 | yoshlikklublari2 = [[Australian Institute of Sport|AIS]] | yillar1 = 2007–2008 | klublar1 = [[Australian Institute of Sport|AIS]] | isht1 = 17 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2008–2010 | klublar2 = [[Central Coast Mariners FC|Central Coast Mariners]] | isht2 = 3 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2010–2012 | klublar3 = [[:en:Brisbane Roar FC|Brisbane Roar]] | isht3 = 2 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2012–2015 | klublar4 = [[Melbourne City FC|Melbourne City]] | isht4 = 48 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2015–2017 | klublar5 = [[Western Sydney Wanderers FC|Western Sydney Wanderers]] | isht5 = 31 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2017–2025 | klublar6 = [[Sydney FC]] | isht6 = 192 | gollar6 = 0 | milliyyillar1 = 2008–2009 | milliyjamoa1 = [[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Avstraliya U20]] | milliyisht1 = 25 | milliygollar1 = 0 | milliyyillar2 = 2010–2011 | milliyjamoa2 = [[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Avstraliya U23]] | milliyisht2 = 6 | milliygollar2 = 0 | milliyyillar3 = 2019–2022 | milliyjamoa3 = [[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi|Avstraliya]] | milliyisht3 = 4 | milliygollar3 = 0 | pcupdate = 26 May 2022 | ntupdate = 25 September 2022 }} '''Andrew James Redmayne''' (1989-yil 13-yanvarda tugʻilgan) - avstraliyalik professional [[futbolchi]], A-liga chempionati "Sidney" FC klubida va [[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi|Avstraliya erkaklar terma jamoasi]] tarkibida [[Darvozabon (futbol)|darvozabon]] sifatida oʻynaydi. Redmayne Gosfordda dunyoga kelgan va oʻzining professional faoliyatini Central Coast Mariners jamoasida boshlashidan oldin Avstraliya Futbol Instituti sport dasturida yoshlar futbol jamoasida oʻynagan. 2010-yilda Brisben Roarga koʻchib oʻtgandan soʻng, Redmayne 2012-yilda Melburn Heartga (hozirgi Siti) koʻchib oʻtadi. 2015-yilda esa u Vestern Sidney Uonderersga oʻtadi. Redmayne Avstraliya terma jamoasi safida U-20, U-23 va katta yoshdagi futbolchilar toifasida maydonga tushgan. == Yoshligi == Redmayne Avstraliyadagi [[Yangi Janubiy Uels|Yangi Janubiy Uels shtatining]] markaziy sohilidagi Gosford shahrida tugʻilgan. == Klubdagi karyerasi == === NSWIS va AIS === Redmayne dastlab "Yangi Janubiy Uels" sport institutida va Avstraliya sport institutida yoshlar jamoasi safida futbol oʻynagan. NSWIS boʻyicha Angliyaga qilgan safari natijasida Redmayne [[Arsenal (futbol klubi)|"Arsenal"]] da qisqa sinovdan oʻtdi. Angliyaga koʻchib oʻtish boʻyicha bergan taklifiga qaramay, "Arsenal" uning oʻrniga 15 yoshli [[Wojciech Szczęsny]] bilan shartnoma imzolaganidan keyin u oʻz taklifini qaytarib oldi. Uning AIS klubidagi faoliyati esa Viktoriya Premer-ligasidagi oʻtkazilgan ikki mavsumni oʻz ichiga oladi<ref name="ais">{{Veb manbasi|url=http://www.ozfootball.net/ark/States/VIC/2007PLR.html|nashriyot=Ozfootball|qaralgan sana=3 October 2014|sarlavha=2007 Victorian Premier League (Foxtel Cup) Results}}</ref>. === Central Coast Mariners klubi === [[Fayl:Andrew_Redmayne.jpg|left|thumb| Redmayne Central Coast Mariners yoshlar jamoasida]] Redmayne 2007-2008-yilgi mavsumda A-Liga uchun oʻz shahrining "Central Coast Mariners" klubi bilan shartnoma imzoladi. Redmayne "Central Coast Mariners" klubi safidagi debyut uchrashuvini 2008-yilning sentyabrida o‘tkazdi va ushbu Pert Glori ustidan gʻalaba qozonilgan bahsda u jarohat olgan jamoadoshi Mark Bosnichning o‘rniga maydonga tushdi. Redmayne klubdagi ilk uchrashuvini oʻtkazganidan bir hafta oʻtgach, Adelaida Yunayted klubi bilan 3:3 hisobida durang oʻynadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=3 October 2008 |title=A-League 2008/2009 – Round 7 between Adelaide United and Central Coast Mariners at Hindmarsh Stadium |publisher=FootballNews.com.au |url=http://www.smh.com.au/sport/a-league/ifill-bags-a-double-as-phoenix-beat-mariners-20091231-lkwf.html |access-date=28 October 2014}}</ref>. Redmayne 2010-yil yanvar oyida Vellington Feniksga 2:0 hisobida mag‘lub bo‘lgan bahs, uning dengizchilar safidagi so‘nggi o‘yini boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 January 2010 |title=Ifill bags a double as Phoenix beat Mariners |work=[[The Sydney Morning Herald]] |url=http://www.smh.com.au/sport/a-league/ifill-bags-a-double-as-phoenix-beat-mariners-20091231-lkwf.html |access-date=28 October 2014}}</ref>. === Brisben Roar klubi === 2010-yil 18-yanvarda u Marinersda muntazam oʻyin vaqtini topa olmaganidan keyin Brisben Roarga qoʻshilishi haqida xabar berdi. Redmeyn klubdagi debyutida 80-daqiqada darvozabon Maykl Teoklitosning oʻrniga maydonga tushdi va oʻz maydonida "Gold Kost Yunayted" jamoasini 4:0 hisobida magʻlubiyatga uchratdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Monteverde, Marco |date=13 February 2011 |title=Ruthless Roar celebrate A-League Premier's Plate with 4–0 win over Gold Coast United on return to Suncorp Stadium |work=[[Herald Sun]] |url=http://www.heraldsun.com.au/news/ruthless-roar-celebrate-a-league-premiers-plate-with-4-0-win-over-gold-coast-united-on-return-to-suncorp-stadium/story-e6frf7jo-1226005093814 |access-date=28 October 2014}}</ref>. U 2011-12-yilgi A-Ligadagi toʻliq mavsumning soʻnggi oʻyinida Brisbane Roar klubi uchun ikkinchi marta maydonga tushdi va ushbu bahsda yana Gold Coast United ustidan gʻalaba qozondi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pace, Daniel |date=25 March 2012 |title=Stunning late strike from George Lambadaridis helps Brisbane Roar to victory over Gold Coast United |publisher=[[Fox Sports (Australia)]] |url=http://www.foxsports.com.au/football/a-league/ss/story-e6frf4gl-1226309679007 |access-date=28 October 2014}}</ref>. === Melburn Heart klubi === 2012-yilning 21-yanvarida Melburn Heart Redmayneni 2012-2013-yilgi A-Liga mavsumi uchun birinchi transferi sifatida e'lon qildi. 2013-yil yanvar oyida u "Nyukasl Jets" ustidan qozonilgan gʻalabada "Melburn Heart" dagi debyutini oʻtkazdi va keyinchalik klubda birinchi tanlov "oʻyinchisi"ga aylandi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Monteverde, Marco |date=4 January 2013 |title=Former second choice Roar keeper Andrew Redmayne faces old teammates on sunday |work=[[Herald Sun]] |url=http://www.heraldsun.com.au/sport/football/former-second-choice-roar-keeper-andrew-redmayne-faces-old-teammates-on-sunday/story-e6frfg8x-1226547275931 |access-date=28 October 2014}}</ref>. == Xalqaro karyera == [[Fayl:Andrew_Redmayne-Olyroos.jpg|thumb|Redmayne 2011-yilda]] === Katta terma jamoasi === Redmayne [[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi|Avstraliya terma jamoasiga]] birinchi marta 2019-yil iyun oyida [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi|Janubiy Koreyaga]] qarshi [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik oʻyini]] uchun, 2019-yilgi A-Liga Grand Finalidagi oʻyinidan keyin chaqirilgan edi. U oʻrtoqlik uchrashuvida oʻzining debyut oʻyinini oʻtkazishga muvaffaq boʻldi va aynan oʻsha bahsda Avstraliya terma jamoasi 1:0 hisobida magʻlubiyatga uchradi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wilson |first=Jacob |title=Redmayne: 'It's a moment I'll remember forever' |work=[[Socceroos]] |url=https://www.socceroos.com.au/news/redmayne-its-a-moment-ill-remember-forever}}</ref>. 2022-yil 13-iyun kuni Redmayne FIFA Jahon chempionati pley-off bosqichi doirasida Peruga qarshi oʻyinning 120-daqiqasida zaxiradan maydonga tushdi. Shundan soʻng penaltilar seriyasida Redmayne Peruga qarshi bahsni muvaffaqiyatli oʻtkazdi va Avstraliyaning [[FIFA Jahon Chempionati 2022|2022-yilgi FIFA Jahon chempionatiga yoʻllanmasini]] ta'minlash uchun muhim boʻlgan penaltini qaytarishga muvaffaq boʻldi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Australia vs. Peru - Football Match Summary - June 13, 2022 - ESPN|url=https://www.espn.com/soccer/match/_/gameId/633780|qaralgan sana=13 June 2022|ish=ESPN.com|til=en}}</ref>. Oʻyindan soʻng bergan intervyusida Redmayne bu taktika bir necha oylar mobaynida rejalashtirilganligini ta'kidladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=How the Socceroos 'planned' Redmayne's heroics months in advance|url=https://www.socceroos.com.au/news/how-socceroos-planned-redmaynes-heroics-months-advance|qaralgan sana=14 June 2022|ish=socceroos.com.au|til=en}}</ref>. == Karyera statistikasi == === Klub === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |Kubok ! colspan="2" |Osiyo ! colspan="2" |Umumiy |- !Liga turi !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar |- | rowspan="3" valign="center" |AIS |2007 | rowspan="2" |Victorian Premier League |12 |0 |0 |0 |0 |0 |12 |0 |- |2008<ref name="aisfp">{{Veb manbasi|url=http://www.ozfootball.net/ark/States/VIC/2008PLR.html|nashriyot=Ozfootball|qaralgan sana=3 October 2014|sarlavha=2008 Victorian Premier League Results}}</ref> |5 |0 |0 |0 |0 |0 |5 |0 |- ! colspan="2" |AIS !17 !0 !0 !0 !0 !0 !17 !0 |- | rowspan="3" valign="center" |Central Coast Mariners |2008–09<ref name="ultimatealeague">{{Veb manbasi|url=http://www.ultimatealeague.com/player_detail.php?player_id=25|sarlavha=Andrew Redmayne (Western Sydney Wanderers)|nashriyot=Ultimate A-League}}</ref> | rowspan="2" |A-League |2 |0 |0 |0 |0 |0 |2 |0 |- |2009–10<ref name="ultimatealeague" /> |1 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- ! colspan="2" |Central Coast Mariners !3 !0 !0 !0 !0 !0 !3 !0 |- | rowspan="3" valign="center" |Brisbane Roar |2010–11<ref name="ultimatealeague" /> | rowspan="2" |A-League |1 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- |2011–12<ref name="ultimatealeague" /> |1 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- ! colspan="2" |Brisbane Roar !2 !0 !0 !0 !0 !0 !2 !0 |- | rowspan="4" valign="center" |Melbourne City |2012–13<ref name="ultimatealeague" /> | rowspan="3" |A-League |13 |0 |0 |0 |0 |0 |13 |0 |- |2013–14<ref name="ultimatealeague" /> |24 |0 |0 |0 |0 |0 |24 |0 |- |2014–15<ref name="ultimatealeague" /> |11 |0 |1 |0 |0 |0 |12 |0 |- ! colspan="2" |Melbourne City !48 !0 !1 !0 !0 !0 !49 !0 |- | rowspan="3" |Western Sydney Wanderers |2015–16<ref name="ultimatealeague" /> | rowspan="2" |A-League |23 |0 |3 |0 |0 |0 |26 |0 |- |2016–17 |8 |0 |3 |0 |0 |0 |11 |0 |- ! colspan="2" |Western Sydney Wanderers !31 !0 !6 !0 !0 !0 !37 !0 |- | rowspan="8" |Sydney FC |2016–17 | rowspan="7" |A-League |1 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |- |2017–18 |28 |0 |5 |0 |6 |0 |39 |0 |- |2018–19 |29 |0 |5 |0 |5 |0 |39 |0 |- |2019–20 |27 |0 |1 |0 |2 |0 |30 |0 |- |2020–21 |25 |0 |0 |0 |0 |0 |25 |0 |- |2021–22 |16 |0 |4 |0 |6 |0 |26 |0 |- |2022–23 |1 |0 |3 |0 |0 |0 |4 |0 |- ! colspan="2" |Sydney FC !127 !0 !18 !0 !13 !0 !164 !0 |- ! colspan="3" |Career total !218 !0 !25 !0 !13 !0 !262 !0 |} === Xalqaro === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[Avstraliya milliy futbol terma jamoasi|Avstraliya]] |- ! Yil ! Oʻyinlar !Gollar |- | 2019-yil | 1 | 0 |- | 2020-yil | 0 | 0 |- | 2021-yil | 1 | 0 |- | 2022-yil | 2 | 0 |- ! Jami ! 4 ! 0 |} == Yutuqlar == '''Brisben Roar''' * A-Liga Premer-ligasi: 2010–11 * A-Liga chempionati: 2010–11, 2011–12 '''Sidney FK''' * A-Liga Premer-ligasi: 2016–17, 2017–18, 2019–20 * A-Liga chempionati: 2016–17, 2018–19, 2019–20 * FFA kubogi: 2017 '''Avstraliya U20''' * U-19 yoshlar oʻrtasidagi AFF chempionati: 2008-yil '''Individual''' * PFA A-Ligasining eng yaxshi jamoasi: 2017–18 * A-ligada yilning eng yaxshi darvozaboni: 2019–20 * A-League All Star: 2022<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Harrington |first=Anna |date=20 May 2022 |title=ALM young guns get shot against Barcelona |work=[[The Canberra Times]] |url=https://www.canberratimes.com.au/story/7747208/alm-young-guns-get-shot-against-barcelona/ |access-date=20 May 2022}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Avstraliyalik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Category:Central Coast Mariners FC futbolchilari]] [[Category:Brisbane Roar FC futbolchilari]] [[Category:Melbourne City FC futbolchilari]] [[Category:Western Sydney Wanderers FC futbolchilari]] [[Turkum:Sidney FC futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2022 oʻyinchilari]] l6v21vgd6msnt80lgvovzodceubqhr5 0 863881 6271445 3774161 2026-09-16T00:56:00Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271445 wikitext text/x-wiki '''Fedor Timofeyevich Chuprunov''' (1916 — 1984) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] iqtisodiy, davlat va siyosiy arbobi sanaladi. == Biografiyasi == U [[1916]]-yilda Goldino qishlog‘ida tug‘iladi. 1942-yildan esa SIKP (Sovet ittifoqi kommunistik partiyasi) a’zosi.   Fyodor Chuprunov [[1933|1933-]]<nowiki/>yildan — iqtisodiy, ijtimoiy va siyosiy ishlar faoliyat olib boradi. U [[1933]]—[[1946]]-yillarda — shaxta muhandisi, "Stalintog‘ko‘mir" tresti zavodi boshlig‘ining o‘rinbosari, Ulug‘ Vatan urushi qatnashchisi, bo‘linmaning siyosiy yo‘riqchisi, qo‘shin qo‘mondoni, batalon qo‘mondoni, "Donko‘mir" shaxta trestining BKP (Butunittifoq kommunistik partiyasi) partiya tashkilotchisi; SIKP Don okrug qo‘mitasi ([[Tula viloyati]]) birinchi kotibi, [[O‘zbekiston]] Kompartiyasi [[Surxondaryo viloyati|Surxondaryo viloyat]] qo‘mitasi sanoat va transport bo‘limi mudiri, Surxondaryo viloyat ijroiya qo‘mitasi raisining birinchi o‘rinbosari, “Surxonsovxozsuvqurilish” tresti boshlig‘i , O‘zbekiston SSR suv xo‘jaligi davlat qo‘mitasining rejalashtirish bo‘limi boshlig‘i lavozimlarida ishlaydi. Fyodor Chuprunov 7-chaqiriq O‘zbekiston SSR Oliy Kengashi deputati etib saylanadi.   U [[1984]]-yilda [[Toshkent|Toshkentda]] vafot etadi. == Havolalar == * [https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer13190785/ Hisob fayli] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20221202045724/https://pamyat-naroda.ru/heroes/kld-card_uchet_officer13190785/ |date=2022-12-02 }} * [https://newspaperarchive.com/toshkent-sovet-uzbekistoni-jul-08-1984-p-4 Nekroloq] [[Turkum:Hurmat Belgisi ordeni sohiblari]] [[Turkum:Qizil Yulduz ordeni sohiblari]] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari]] [[Turkum:1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari]] [[Turkum:Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]] [[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]] [[Turkum:1984-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:8-iyulda vafot etganlar]] [[Turkum:1916-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:17-sentabrda tugʻilganlar]] 4jrqv8gkmzk0x940g1irtmvm69p2hdz 0 892071 6271497 6072447 2026-09-16T04:46:27Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271497 wikitext text/x-wiki '''Markaziy Osiyo''' mamlakatlari mustaqillikka erishgandan soʻng oradan oʻtgan uzoq davr mobaynida ular integratsiyasi deyarli rasmiyatchilikdan iborat boʻlib, yagona bozor, bojxona ittifoqi va yagona valyutaning shakllanish jarayoni esa deklarativ boʻlib qolayotgan edi. Mintaqada yetakchilik uchun raqobatning kuchayib borgani milliy identitetni shakllantirish maqsadida umumiy tarixni oʻz millatini ustun qoʻygan holda talqin qilish, mamlakatlar islohotlar jarayonini sinxronlashtirish oʻrniga turli islohot modellarini tanlashi ularni bir-biridan tobora uzoqlashtira boshladi va mintaqaviy hamkorlikni kun tartibidan chetga surib qoʻydi. Qayd etish joizki, integratsiya jarayoni „Turkiston — umumiy uyimiz“ shiori ostida amalga oshirila boshlagan edi. Bu mintaqada tashkil topgan chegaralardan emas, aksincha, XX asr boshlaridagi hali milliy milliy-hududiy chegaralar tortilmasidan burungi davrdan kelib chiqib qilingan ish edi. Integratsiya bilan bogʻliq voqealarning rivojida mintaqaga tashqi faktorlar — oʻyinchilarning eʼtibori oshishi rol oʻynadi. Masalan, [[Rossiya]] mintaqaga yaqin xorij/postsovet makonining bir boʻlagi deb qaragan va bu yerda oʻz taʼsirini tiklashga urinayotgan edi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] uzoq yillar mobaynida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]]<nowiki/>ni mintaqaning bir qismi deb hisoblovchi „Katta Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini va „Janubiy va Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini ilgari surib keldi. [[Xitoy]] esa ikki tomonlama munosabatlar oʻrnatishni afzal bildi, mintaqaviy yondashuvni ishlab chiqishga unchalik qiziqish bildirmadi. [[Markaziy Osiyo]]<nowiki/>dagi beshta davlatni birlashtiruvchi mintaqaviy tuzilma yoʻqligi sabab ushbu jugʻrofiy makonda turli integratsiya va muloqot platmorfalarining turli-tuman mozaikasi shaklllandi. == Mintaqa integratsiyasining yangi va eski muammolari == Biroq yaxshi qoʻshnichilikning ilk quvonchli alomatlari paydo boʻlishi bilanoq mintaqa mamlakatlari dastlabki muammolarga duch keldi. Mintaqani necha oʻn yillik boʻlaklanishdan keyin jugʻrofiy siyosat subyekti sifatida tiklash unchalik ham oson ish emasligi koʻzga tashlanib qoldi. Markaziy Osiyo miqyosida fikrlash va beshlik formatida ishlash koʻnikmasi yoʻqligi hamkorlik samaradorligiga putur yetkazmoqda. Markaziy Osiyo respublikalari yaqinda bir jamoada oʻynay boshlagan, ammo maydonda bir-birini tushunib oʻynay olmasdan muammolarga duch kelayotgan [[futbol]] jamoasini esga soladi. Mintaqa mamlakatlariga hali ham ikki tomonlama formatda muloqot qilish qulayroq. Bunday format afzal koʻrilayotganining sababi shuki, barcha mamlakatlarga davlat boshqaruvining vertikal va muayyan shaxsga bogʻliq tizimi xos boʻlib, muloqot formati davlat rahbarlari oʻrtasidagi shaxsiy munosabatlarga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Lekin tarix shundan dalolat beradiki, bu Markaziy Osiyodagi mintaqaviy hamkorlik uchun omonat poydevor hisoblanadi. Oqibatda ikki tomonlama munosabatlar holati mintaqaviy hamkorlikka bosim oʻtkazmoqda. Siyosiy elita ikki tomonlama munosabatlar darajasidagi bahslar sabab mintaqaviy hamkorlik kun tartibini mensimaslikni odatiy hol deb biladi. Masalan, [[Turkmaniston]] prezidenti qozogʻistonlik hamkasbi bilan ixtilofi sabab davlat rahbarlarining [[Ostona]]<nowiki/>dagi ilk uchrashuviga bormadi. 2019-yil martida [[Toshkent]]<nowiki/>da oʻtkazilishi moʻljallangan ikkinchi uchrashuv bir necha marta nomaʼlum muddatga kechiktirildi. Bunga sabablar sifatida [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston]] bilan [[Tojikiston]] oʻrtasidagi chegarada vaziyatning chigallashuvi hamda Turkmaniston bilan Tojikiston oʻrtasida tranzit bilan bogʻliq mojaro koʻrsatildi. Qizigʻi shundaki, shu paytgacha besh davlat rahbari toʻliq tarkibda uchrasha olgani yoʻq, chunki Toshkentdagi uchrashuvda [[Qozogʻiston prezidenti]] [[Qasim-Jomart Toqayev|Qosim-Jomart Toqayev]] qatnashmagan edi. Uning oʻrniga „Elboshi“ (sobiq prezident) [[Nursulton Nazarboyev]] ishtirok etdi. Garchi u uchrashuv obroʻsini oshirgan boʻlsa-da, hujjatlarga qoʻl qoʻyish uchun qonuniy vakolatga ega emas edi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]<nowiki/>ning [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEOII) bilan aloqalari ham bu borada jiddiy ahamiyat kasb etadi. Rasman olib qaraganda, Oʻzbekistonning ushbu tashkilotga potentsial kirishi Markaziy Osiyodagi muloqot jarayoniga zid boʻlmaydi. Biroq roʻy berayotgan voqealar Moskvaning 2005-yildagi xatti-harakatlarini va Markaziy Osiyo mintaqasi kun tartibini Yevroosiyo mintaqasiga oid kun tartibiga oʻzgartirishga urinishlarini esga solmoqda. Oʻzbekistonning YEOIIga toʻlaqonli aʼzo boʻlib kirishi mintaqani „makromintaqaviy“ jarayonga tortishi va Markaziy Osiyo vektorini ikkinchi darajali masalaga aylantirib qoʻyishi mumkin. Ushbu muammolar mintaqaviy hamkorlik mohiyatini avvalgidek niyatlar haqidagi bayonotlarga aylantirib qoʻyishi mumkin. Muloqotning mintaqaviy formati hali-hanuz barqaror maromga ega boʻlmadi, oʻrta muddatga moʻljallangan harakatlar rejasi ham yoʻq. Shuning uchun rasmiy bayonotlar doʻstona ekaniga qaramasdan, siyosiy ayonlar oʻzini butun boshli mintaqa vakillari sifatida tanitishdan uzoq. Ular hali ham bir-birini xabardor qilgan holda harakatlanishni boshlashi qiyin boʻlyapti, ikki tomonlama munosabatlardagi hal etilmay qolib ketayotgan muammolar nafaqat vaqti-vaqti bilan vaziyat taranglashuviga sabab boʻlmoqda, qolaversa, mintaqa darajasidagi muloqotlarga toʻsqinlik qilmoqda. Oqibatda mintaqa identitetini tiklash jarayoni joyida depsinib qolmoqda. Mintaqaviy hamkorlik boʻyicha kun tartibi ikkinchi darajali masala boʻlib qolayotgani mavjud holatni ham koʻrsatib bermoqda. Koronavirus pandemiyasi — COVID-19 boshlangandan beri mintaqa mamlakatlari koʻplab ikki tomonlama maslahatlashuvlar oʻtkazdi hamda turli yirik mintaqaviy platformalarning ([[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]], [[Turkiy davlatlar tashkiloti|Turkiy kengash]]) onlayn majlislarida ishtirok etdi. Ayni choqda ular epidemiyaga qarshi kurash va uning oqibatlarini tugatish borasida birgalikda harakat qilish masalalarini muhokama etish uchun Markaziy Osiyo beshligi doirasida birorta ham uchrashuv oʻtkazmadi. [[Tasvir:Central Asia (orthographic projection).svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia Physical.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia world region2.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia borders.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asian trade routes.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo XIII asr]] [[Tasvir:LA2-NSRW-1-0148.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1914]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia 1900-ru.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1920]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[2019]]-yil]] '''Markaziy Osiyo''' — Osiyo materigining ichki qismidagi tabiiy mintaqa. Maydoni 6 mln. km². Shimoliy va gʻarbiy chekkasi [[Mongoliya]], [[Xitoy|XXR]] bilan Rossiya Federatsiyasi oʻrtasidagi davlat chegarasigacha boʻlib, sharqi Katta Shinjon, jan va boshqalar. esa [[Tibet muxtor rayoni|Tibet]] hududidagi Sangpo ([[Brahmaputra]]) daryosi va Hind daryosining yuqori qismi bilan oʻralgan. M. O. dengiz sathidan ancha baland joylashgan. Relyefi kenglik boʻylab choʻzilgan togʻ tizmalari ([[Mongoliya]] [[Oltoy Respublikasi|Oltoyi]], [[Xangay]], Xentey, [[Tyan-Shan|Tyan-shan]], Nanshan, [[Kunlun]]) va keng hamda ancha chuqur botiklar (Jungʻoriya, Gʻarbiy Mongoliyadagi Katta Koʻllar soyligi, [[Tarim]], Saydam)dan iborat. Ayrim joylarida mutlaq balandlik dengiz sathidan past (mas, [[Turfon soyligi|Turfon botigʻi]] — 154 m). Qum va shagʻalli baland tekisliklar, kichik togʻ koʻp. Iqlimi hamma yerda keskin kontinental, choʻl iqlimi; yogʻin kam, yiliga oʻrtacha 100–200 mm, markaziy qismlarida 10–30 mm, chekkalarida 300– 400 mm, janubi-sharqida, [[Tibet togʻligi|Tibet togʻlari]]<nowiki/>ning chetlarida 1000 mm va undan ham koʻproq. Qishda antitsiklon taʼsirida qattiq sovuq boʻladi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°, —25°, eng past temperatura —50°, —52°. Tyan-shan, Nanshan, [[Qoraqurum]] togʻlarida muzliklar bor. [[Selenga]], [[Irtish]], [[Xuanxe]], [[Yanszi]], [[Brahmaputra]], Hind, [[Mekong]], [[Tarim]], Xaydikgol, Kobdo, Tes, Manas, Urungu, Edzin-gol daryolari togʻlardan boshlanadi. Chuchuk suvli eng katta [[Xubsugul]] oqar koʻlining maydoni 2620 km², eng chuqur joyi — 238 m. M. O.da [[Gobi]], [[Taklamakon]], [[Alashan]] va boshqa choʻllar katta maydonni egallagan. Choʻl va chala choʻllar baland togʻlargacha koʻtarilib boradi. Balandlik mintaqalari Nanshanning sharqiy qismida, sharqiy Tyan-shanning shim. yon bagʻirlarida va Mongoliya Oltoyining jan.-gʻarbiy yon bagʻirlarida uchraydi. Xangay, Xentey togʻlari va Tibet togʻligining jan.-sharqiy chetlarida anchagina oʻrmonlar bor.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> Markaziy Osiyo deganda, [[Sovet Ittifoqi]] parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: [[Qirgʻiziston]], [[Qozogʻiston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Oʻzbekiston]] nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston atamasi qoʻllangan. Lekin, [[1991]]-yilda [[mustaqillik]]ka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qoʻllana boshlashdi. [[1992]]-yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat xalqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo boʻlimlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga [[Afgʻoniston]], [[Moʻgʻuliston]] va [[Xitoy]]ning [[Uygʻur]] viloyatlari ham kiradi. Bundan tashqari „Greater Central Asia“ yoki, Kengroq Markaziy Osiyo atamasi boʻr. Bu hududga, bazi siyosatchilar va tadqiqotchilar, ushbu zikr etilgan davlatlardan tashqari, [[Eron]], [[Ozarbayjon]], [[Turkiya]], hatto [[Hindiston]]ning bazi qismlarini ham qoʻshishadi. Markaziy Osiyo darajasida, maʼlum bir maʼnoda hududiy hamkorlik harakatlari ham mavjud. Bu harakatlarning misolida Markaziy Osiyo Hamkorlik Tashkilotini ham koʻrsatish mumkin. Lekin, hozirgacha bunday harakatlarda maʼlum bir tartiblilik va davomiylik boʻlmadi. == Boy berilgan regionalizmni izlab == Regionalizm gʻoyasi qayta tiklanishiga koʻp jihatdan 2016-yili Oʻzbekistonda hokimiyat almashgani sabab boʻldi. Yangi rahbariyat qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni taftish qilishga qaror qildi. [[Shavkat Mirziyoyev]] prezidentligining dastlabki yilida Turkmaniston, Qozogʻiston va Qirgʻizistonga safar qilgani bejiz emas. Boz ustiga, Toshkent mintaqaviy muloqot formatini jonlantirishni taklif qildi. Kun tartibida mintaqada oʻzaro ishonchni tiklash vazifasi paydo boʻldi, davlat rahbarlari esa hamkorlikning foydalanilmay yotgan potensiali, oʻzaro munosabatlardagi muammoli jihatlarni tartibga solishga tayyor ekani xususida gapira boshladi. Ham davlat rahbarlari, ham vazirliklar va idoralar oʻrtasidagi ikki tomonlama uchrashuvlar tez-tez oʻtkaziladigan boʻldi. Xalqaro sammitlar vaqtida sahna orti uchrashuvlarini oʻtkazish qiziq tamoyilga aylandi. 2017-yil [[Ar-Riyod]] shahrida boʻlib oʻtgan arab va musulmon mamlakatlari sammiti chogʻida [[Emomali Rahmon]], Shavkat Mirziyoyev va Nursulton Nazarboyevning divanda oʻtirib suhbatlashayotgani aks etgan suratlar maʼlum vaqt mobaynida hamkorlik yangi davrining bosh ramziga aylangan edi. Ikki tomonlama munosabatlarni izga solish jarayoni qotib qolgan nuqtasidan siljidi. Tomonlar chegara masalasida fikr almashishga unday boshlashdi. Xususan, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hamda Oʻzbekiston va Tojikiston oʻrtasidagi chegaralarni demarkatsiya qilish masalalarida ancha-muncha olgʻa qadam qoʻyishga erishildi. Muzokaralar vaqtida ilgari taqiqda boʻlgan hududlarni almashish gʻoyasi muhokama etiladigan boʻldi. Markaziy Osiyo respublikalari tabiiy resurslardan birgalikda foydalanish muammosiga ham eʼtibor qarata boshladi. Masalan, Toshkent Qirgʻiziston va Tojikistondagi [[Gidroelektr stansiya|GES]]<nowiki/>lar qurilishiga boʻlgan pozitsiyasini yumshatdi va ushbu loyihalarda ishtirok etishi mumkinligi toʻgʻrisida bayonot ham berdi. Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari energetika, transport va logistika sohalarida birgalikdagi infratuzilmalarni yaratish imkoniyati haqida gap ochmoqda. Mintaqaviy aloqalarni jonlantirish haqidagi gap-soʻzlarga savdo-sotiq sohasidagi munosabatlar javobini uzoq kuttirmadi. Masalan, 2018-yilda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi bir yil ichida 35 foiz oʻsib, 12,2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Ushbu davrning eng asosiy voqeasi 2018-yil martida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo mamlakatlari rahbarlarining uchrashuvi va bunday masalahatlashuvlarni har yili oʻtkazish toʻgʻrisida qabul qilgan qarori boʻldi. Ayni uchrashuvning eʼtiborga molik jihati u tor Markaziy Osiyo doirasida tashqi ishtirokchilarsiz boʻlib oʻtgani boʻldi. Bundan tashqari, mamlakatlar yetakchilari rasmiy integratsiya yoʻlini takrorlash, qandaydir ustmilliy institutlar barpo etish niyati yoʻqligini qatʼiy bildirib, maslahatlashuv formatini afzal bilishini qayd etdi. Mintaqaviy integratsiyani qayta ishga tushirish gʻoyasiga AQSH 2015-yildayoq ilgari surgan „C+1“ muloqot platformasi hamda [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqining]] Markaziy Osiyo boʻyicha oʻtgan yili qabul qilgan strategiyasi juda mos tushadi. Vashington va Bryussel butun boshli mintaqa bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish orqali oʻz mintaqaviy siyosatini mustahkamlash uchun qoʻshimcha imkoniyatga ega boʻldi. Shuncha yillar davomida tobora soʻlib borgan „Markaziy Osiyo + Yaponiya“ muloqot platformasi ham yangi maromda ishlay boshladi. Bunday formatga [[Hindiston]] bilan Xitoy ham qiziqishi borligini maʼlum qildi. „Hindiston — Markaziy Osiyo“ muloqot platformasining ilk uchrashuvi 2019-yil aprelida [[Samarqand|Samarqandda]] boʻlib oʻtgan edi. 2020-yil 16-iyulida esa „Xitoy — Markaziy Osiyo“ TIV rahbarlarining ilk uchrashuvi videokonferensiya formatida oʻtkazildi. == Hamkorlikning C5-ga asoslangan modeli == Qayta jonlantirilayotgan mintaqaviy muloqot samaradorligi yuqorida zikr etilgan muammolar hal etilishiga bogʻliq. Markaziy Osiyo mamlakatlarining siyosiy ayonlari uchinchi mamlakatlar beshlik formatida qanchalik koʻp munosabatlarni yoʻlga qoʻysa, mintaqa mamlakatlari jamoatchiligi darajasida qanchalik koʻp muloqot oʻrnatilsa, 2017-yilda boshlangan jarayon muvaffaqiyati shunchalik real boʻladi. Shu munosabat bilan faqat Markaziy Osiyoga yoʻnaltirilgan yoki mintaqaning oʻzida shakllangan platformalarning ahamiyati oshadi. Shuning uchun „S5“ yoki „S5+…“ formatidagi tuzilmalar mintaqa mamlakatlari uchun ham oʻzaro, ham tashqi dunyo bilan hamkorlik modeli boʻlib qolishi kerak. Bunday formatlar doirasidagi izchil muloqotlar siyosiy ayonlarga tafakkurning milliy darajasiga mintaqaviy fikrlashni qoʻshish imkonini beradi. Shu bilan birga, institutsionallashni amalga oshirish va navbatdagi rasmiy integratsion mexanizmlarni yaratishdan tiyilish kerak. Shuning uchun asosiy eʼtiborni maslahatlashuv platformalarini (davlat rahbarlari, idoralar, jamoatchilik darajasida) ishlatishga qaratish zarur. Bunday maydonchalar samaradorligi mintaqaviy hamkorlik jarayonida ikki tomonlama munosabatlar rolini pasaytirish imkonini beradi. Boz ustiga, ular istiqbolda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi eng oʻtkir muammolarni hal etish joyi ham boʻlishi mumkin. Ayni choqda koʻp narsa kun tartibining yana-da mazmunliroq boʻlishiga va uzoq muddatli mintaqaviy loyihalarni ishlab chiqishga asosiy eʼtibor qaratishga bogʻliq boʻladi. Shu munosabat bilan davlat rahbarlarining joriy yilda oʻtkazilishi kerak boʻlgan uchinchi uchrashuvini oʻtkazish yoki bekor qilish oʻziga xos koʻrsatkich vazifasini oʻtaydi. Biroq uning oʻtkazilishini — muvaffaqit garovi deyish qiyin. Buning uchun ishtirokchilar tarkibi va yakunida aynan qanday kelishuvlarga erishilishi muhim ahamiyatga ega. „C+“ formati beshlik tarkibidagi hamkorlik odatini mustahkamlaydi va ushbu mamlakatlarning xalqaro maydondagi hamkorligini sinxronlash imkonini beradi. Ayni format tashqi oʻyinchilar konsolidatsiya — faoliyatni kuchaytirish uchun jipslashuv va u bilan munosabatlarni yagona geosiyosiy makon sifatida oʻrnatish zarurligi haqidagi signal boʻladi. Integratsiya tuzilmalarida qatnashish nuqtai nazaridan, Markaziy Osiyo bugungi kunda mintaqaning ayrim mamlakatlari chuqur iqtisodiy va harbiy-siyosiy integratsiyada ekani bilan hisoblashishga majbur. Bu, qayd etish joizki, birorta yangi integratsiya tuzilmasini ishga tushirish oʻrniga muloqot platformasiga eʼtibor qaratish uchun qoʻshim dalildir. Yaqin kelajakda ushbu status-kvo — mavjud holat oʻzgarishi dargumon. Lekin bu mintaqa kun tartibini ishlab chiqishga toʻsqinlik qilmasligi kerak. Bunga Vishegard guruhiga (V4) aʼzo mamlakatlar tajribasi yaxshi misol boʻla oladi. Ular [[NATO]] bilan YEIga aʼzo boʻlib kirgandan soʻng ham koʻp tomonlama formatlarda mustahkam muzokara pozitsiyasiga ega boʻlish uchun oʻz harakatlarini muvofiqlashtirishni davom ettirmoqda. Mintaqaviy hamkorlik renessansi faqat Markaziy Osiyoni dunyoning geosiyosiy xaritasiga Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston hududlari sifatida qaytgandan soʻng yuz berishi mumkin. Bu ushbu mamlakatlar bir-birini investitsiyalar, loyihalar va transport koridorlari uchun kurashda raqib deb bilishidan voz kecha olishiga bogʻliqdir. Eski yondashuv oʻrniga mintaqaviy taraqqiyot masalalarida bir yoqadan bosh chiqarib ishlash samaraliroq ekani, milliy manfaatlarni esa qoʻshnilarning manfaatlarini hisobga olmasdan turib taʼminlab boʻlmasligi tushunchasi kelsa, Markaziy Osiyoning xalqaro kun tartibiga qaytish imkoniyatlari ancha-muncha oshadi. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} e2kvl29321hstbgrrc6bkplcck3da2c 6271498 6271497 2026-09-16T04:46:46Z Sherzod11W 273619 6271498 wikitext text/x-wiki '''[[Markaziy Osiyo]]''' mamlakatlari mustaqillikka erishgandan soʻng oradan oʻtgan uzoq davr mobaynida ular integratsiyasi deyarli rasmiyatchilikdan iborat boʻlib, yagona bozor, bojxona ittifoqi va yagona valyutaning shakllanish jarayoni esa deklarativ boʻlib qolayotgan edi. Mintaqada yetakchilik uchun raqobatning kuchayib borgani milliy identitetni shakllantirish maqsadida umumiy tarixni oʻz millatini ustun qoʻygan holda talqin qilish, mamlakatlar islohotlar jarayonini sinxronlashtirish oʻrniga turli islohot modellarini tanlashi ularni bir-biridan tobora uzoqlashtira boshladi va mintaqaviy hamkorlikni kun tartibidan chetga surib qoʻydi. Qayd etish joizki, integratsiya jarayoni „Turkiston — umumiy uyimiz“ shiori ostida amalga oshirila boshlagan edi. Bu mintaqada tashkil topgan chegaralardan emas, aksincha, XX asr boshlaridagi hali milliy milliy-hududiy chegaralar tortilmasidan burungi davrdan kelib chiqib qilingan ish edi. Integratsiya bilan bogʻliq voqealarning rivojida mintaqaga tashqi faktorlar — oʻyinchilarning eʼtibori oshishi rol oʻynadi. Masalan, [[Rossiya]] mintaqaga yaqin xorij/postsovet makonining bir boʻlagi deb qaragan va bu yerda oʻz taʼsirini tiklashga urinayotgan edi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] uzoq yillar mobaynida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]]<nowiki/>ni mintaqaning bir qismi deb hisoblovchi „Katta Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini va „Janubiy va Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini ilgari surib keldi. [[Xitoy]] esa ikki tomonlama munosabatlar oʻrnatishni afzal bildi, mintaqaviy yondashuvni ishlab chiqishga unchalik qiziqish bildirmadi. [[Markaziy Osiyo]]<nowiki/>dagi beshta davlatni birlashtiruvchi mintaqaviy tuzilma yoʻqligi sabab ushbu jugʻrofiy makonda turli integratsiya va muloqot platmorfalarining turli-tuman mozaikasi shaklllandi. == Mintaqa integratsiyasining yangi va eski muammolari == Biroq yaxshi qoʻshnichilikning ilk quvonchli alomatlari paydo boʻlishi bilanoq mintaqa mamlakatlari dastlabki muammolarga duch keldi. Mintaqani necha oʻn yillik boʻlaklanishdan keyin jugʻrofiy siyosat subyekti sifatida tiklash unchalik ham oson ish emasligi koʻzga tashlanib qoldi. Markaziy Osiyo miqyosida fikrlash va beshlik formatida ishlash koʻnikmasi yoʻqligi hamkorlik samaradorligiga putur yetkazmoqda. Markaziy Osiyo respublikalari yaqinda bir jamoada oʻynay boshlagan, ammo maydonda bir-birini tushunib oʻynay olmasdan muammolarga duch kelayotgan [[futbol]] jamoasini esga soladi. Mintaqa mamlakatlariga hali ham ikki tomonlama formatda muloqot qilish qulayroq. Bunday format afzal koʻrilayotganining sababi shuki, barcha mamlakatlarga davlat boshqaruvining vertikal va muayyan shaxsga bogʻliq tizimi xos boʻlib, muloqot formati davlat rahbarlari oʻrtasidagi shaxsiy munosabatlarga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Lekin tarix shundan dalolat beradiki, bu Markaziy Osiyodagi mintaqaviy hamkorlik uchun omonat poydevor hisoblanadi. Oqibatda ikki tomonlama munosabatlar holati mintaqaviy hamkorlikka bosim oʻtkazmoqda. Siyosiy elita ikki tomonlama munosabatlar darajasidagi bahslar sabab mintaqaviy hamkorlik kun tartibini mensimaslikni odatiy hol deb biladi. Masalan, [[Turkmaniston]] prezidenti qozogʻistonlik hamkasbi bilan ixtilofi sabab davlat rahbarlarining [[Ostona]]<nowiki/>dagi ilk uchrashuviga bormadi. 2019-yil martida [[Toshkent]]<nowiki/>da oʻtkazilishi moʻljallangan ikkinchi uchrashuv bir necha marta nomaʼlum muddatga kechiktirildi. Bunga sabablar sifatida [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston]] bilan [[Tojikiston]] oʻrtasidagi chegarada vaziyatning chigallashuvi hamda Turkmaniston bilan Tojikiston oʻrtasida tranzit bilan bogʻliq mojaro koʻrsatildi. Qizigʻi shundaki, shu paytgacha besh davlat rahbari toʻliq tarkibda uchrasha olgani yoʻq, chunki Toshkentdagi uchrashuvda [[Qozogʻiston prezidenti]] [[Qasim-Jomart Toqayev|Qosim-Jomart Toqayev]] qatnashmagan edi. Uning oʻrniga „Elboshi“ (sobiq prezident) [[Nursulton Nazarboyev]] ishtirok etdi. Garchi u uchrashuv obroʻsini oshirgan boʻlsa-da, hujjatlarga qoʻl qoʻyish uchun qonuniy vakolatga ega emas edi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]<nowiki/>ning [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEOII) bilan aloqalari ham bu borada jiddiy ahamiyat kasb etadi. Rasman olib qaraganda, Oʻzbekistonning ushbu tashkilotga potentsial kirishi Markaziy Osiyodagi muloqot jarayoniga zid boʻlmaydi. Biroq roʻy berayotgan voqealar Moskvaning 2005-yildagi xatti-harakatlarini va Markaziy Osiyo mintaqasi kun tartibini Yevroosiyo mintaqasiga oid kun tartibiga oʻzgartirishga urinishlarini esga solmoqda. Oʻzbekistonning YEOIIga toʻlaqonli aʼzo boʻlib kirishi mintaqani „makromintaqaviy“ jarayonga tortishi va Markaziy Osiyo vektorini ikkinchi darajali masalaga aylantirib qoʻyishi mumkin. Ushbu muammolar mintaqaviy hamkorlik mohiyatini avvalgidek niyatlar haqidagi bayonotlarga aylantirib qoʻyishi mumkin. Muloqotning mintaqaviy formati hali-hanuz barqaror maromga ega boʻlmadi, oʻrta muddatga moʻljallangan harakatlar rejasi ham yoʻq. Shuning uchun rasmiy bayonotlar doʻstona ekaniga qaramasdan, siyosiy ayonlar oʻzini butun boshli mintaqa vakillari sifatida tanitishdan uzoq. Ular hali ham bir-birini xabardor qilgan holda harakatlanishni boshlashi qiyin boʻlyapti, ikki tomonlama munosabatlardagi hal etilmay qolib ketayotgan muammolar nafaqat vaqti-vaqti bilan vaziyat taranglashuviga sabab boʻlmoqda, qolaversa, mintaqa darajasidagi muloqotlarga toʻsqinlik qilmoqda. Oqibatda mintaqa identitetini tiklash jarayoni joyida depsinib qolmoqda. Mintaqaviy hamkorlik boʻyicha kun tartibi ikkinchi darajali masala boʻlib qolayotgani mavjud holatni ham koʻrsatib bermoqda. Koronavirus pandemiyasi — COVID-19 boshlangandan beri mintaqa mamlakatlari koʻplab ikki tomonlama maslahatlashuvlar oʻtkazdi hamda turli yirik mintaqaviy platformalarning ([[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]], [[Turkiy davlatlar tashkiloti|Turkiy kengash]]) onlayn majlislarida ishtirok etdi. Ayni choqda ular epidemiyaga qarshi kurash va uning oqibatlarini tugatish borasida birgalikda harakat qilish masalalarini muhokama etish uchun Markaziy Osiyo beshligi doirasida birorta ham uchrashuv oʻtkazmadi. [[Tasvir:Central Asia (orthographic projection).svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia Physical.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia world region2.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia borders.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asian trade routes.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo XIII asr]] [[Tasvir:LA2-NSRW-1-0148.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1914]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia 1900-ru.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1920]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[2019]]-yil]] '''Markaziy Osiyo''' — Osiyo materigining ichki qismidagi tabiiy mintaqa. Maydoni 6 mln. km². Shimoliy va gʻarbiy chekkasi [[Mongoliya]], [[Xitoy|XXR]] bilan Rossiya Federatsiyasi oʻrtasidagi davlat chegarasigacha boʻlib, sharqi Katta Shinjon, jan va boshqalar. esa [[Tibet muxtor rayoni|Tibet]] hududidagi Sangpo ([[Brahmaputra]]) daryosi va Hind daryosining yuqori qismi bilan oʻralgan. M. O. dengiz sathidan ancha baland joylashgan. Relyefi kenglik boʻylab choʻzilgan togʻ tizmalari ([[Mongoliya]] [[Oltoy Respublikasi|Oltoyi]], [[Xangay]], Xentey, [[Tyan-Shan|Tyan-shan]], Nanshan, [[Kunlun]]) va keng hamda ancha chuqur botiklar (Jungʻoriya, Gʻarbiy Mongoliyadagi Katta Koʻllar soyligi, [[Tarim]], Saydam)dan iborat. Ayrim joylarida mutlaq balandlik dengiz sathidan past (mas, [[Turfon soyligi|Turfon botigʻi]] — 154 m). Qum va shagʻalli baland tekisliklar, kichik togʻ koʻp. Iqlimi hamma yerda keskin kontinental, choʻl iqlimi; yogʻin kam, yiliga oʻrtacha 100–200 mm, markaziy qismlarida 10–30 mm, chekkalarida 300– 400 mm, janubi-sharqida, [[Tibet togʻligi|Tibet togʻlari]]<nowiki/>ning chetlarida 1000 mm va undan ham koʻproq. Qishda antitsiklon taʼsirida qattiq sovuq boʻladi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°, —25°, eng past temperatura —50°, —52°. Tyan-shan, Nanshan, [[Qoraqurum]] togʻlarida muzliklar bor. [[Selenga]], [[Irtish]], [[Xuanxe]], [[Yanszi]], [[Brahmaputra]], Hind, [[Mekong]], [[Tarim]], Xaydikgol, Kobdo, Tes, Manas, Urungu, Edzin-gol daryolari togʻlardan boshlanadi. Chuchuk suvli eng katta [[Xubsugul]] oqar koʻlining maydoni 2620 km², eng chuqur joyi — 238 m. M. O.da [[Gobi]], [[Taklamakon]], [[Alashan]] va boshqa choʻllar katta maydonni egallagan. Choʻl va chala choʻllar baland togʻlargacha koʻtarilib boradi. Balandlik mintaqalari Nanshanning sharqiy qismida, sharqiy Tyan-shanning shim. yon bagʻirlarida va Mongoliya Oltoyining jan.-gʻarbiy yon bagʻirlarida uchraydi. Xangay, Xentey togʻlari va Tibet togʻligining jan.-sharqiy chetlarida anchagina oʻrmonlar bor.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> Markaziy Osiyo deganda, [[Sovet Ittifoqi]] parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: [[Qirgʻiziston]], [[Qozogʻiston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Oʻzbekiston]] nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston atamasi qoʻllangan. Lekin, [[1991]]-yilda [[mustaqillik]]ka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qoʻllana boshlashdi. [[1992]]-yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat xalqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo boʻlimlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga [[Afgʻoniston]], [[Moʻgʻuliston]] va [[Xitoy]]ning [[Uygʻur]] viloyatlari ham kiradi. Bundan tashqari „Greater Central Asia“ yoki, Kengroq Markaziy Osiyo atamasi boʻr. Bu hududga, bazi siyosatchilar va tadqiqotchilar, ushbu zikr etilgan davlatlardan tashqari, [[Eron]], [[Ozarbayjon]], [[Turkiya]], hatto [[Hindiston]]ning bazi qismlarini ham qoʻshishadi. Markaziy Osiyo darajasida, maʼlum bir maʼnoda hududiy hamkorlik harakatlari ham mavjud. Bu harakatlarning misolida Markaziy Osiyo Hamkorlik Tashkilotini ham koʻrsatish mumkin. Lekin, hozirgacha bunday harakatlarda maʼlum bir tartiblilik va davomiylik boʻlmadi. == Boy berilgan regionalizmni izlab == Regionalizm gʻoyasi qayta tiklanishiga koʻp jihatdan 2016-yili Oʻzbekistonda hokimiyat almashgani sabab boʻldi. Yangi rahbariyat qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni taftish qilishga qaror qildi. [[Shavkat Mirziyoyev]] prezidentligining dastlabki yilida Turkmaniston, Qozogʻiston va Qirgʻizistonga safar qilgani bejiz emas. Boz ustiga, Toshkent mintaqaviy muloqot formatini jonlantirishni taklif qildi. Kun tartibida mintaqada oʻzaro ishonchni tiklash vazifasi paydo boʻldi, davlat rahbarlari esa hamkorlikning foydalanilmay yotgan potensiali, oʻzaro munosabatlardagi muammoli jihatlarni tartibga solishga tayyor ekani xususida gapira boshladi. Ham davlat rahbarlari, ham vazirliklar va idoralar oʻrtasidagi ikki tomonlama uchrashuvlar tez-tez oʻtkaziladigan boʻldi. Xalqaro sammitlar vaqtida sahna orti uchrashuvlarini oʻtkazish qiziq tamoyilga aylandi. 2017-yil [[Ar-Riyod]] shahrida boʻlib oʻtgan arab va musulmon mamlakatlari sammiti chogʻida [[Emomali Rahmon]], Shavkat Mirziyoyev va Nursulton Nazarboyevning divanda oʻtirib suhbatlashayotgani aks etgan suratlar maʼlum vaqt mobaynida hamkorlik yangi davrining bosh ramziga aylangan edi. Ikki tomonlama munosabatlarni izga solish jarayoni qotib qolgan nuqtasidan siljidi. Tomonlar chegara masalasida fikr almashishga unday boshlashdi. Xususan, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hamda Oʻzbekiston va Tojikiston oʻrtasidagi chegaralarni demarkatsiya qilish masalalarida ancha-muncha olgʻa qadam qoʻyishga erishildi. Muzokaralar vaqtida ilgari taqiqda boʻlgan hududlarni almashish gʻoyasi muhokama etiladigan boʻldi. Markaziy Osiyo respublikalari tabiiy resurslardan birgalikda foydalanish muammosiga ham eʼtibor qarata boshladi. Masalan, Toshkent Qirgʻiziston va Tojikistondagi [[Gidroelektr stansiya|GES]]<nowiki/>lar qurilishiga boʻlgan pozitsiyasini yumshatdi va ushbu loyihalarda ishtirok etishi mumkinligi toʻgʻrisida bayonot ham berdi. Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari energetika, transport va logistika sohalarida birgalikdagi infratuzilmalarni yaratish imkoniyati haqida gap ochmoqda. Mintaqaviy aloqalarni jonlantirish haqidagi gap-soʻzlarga savdo-sotiq sohasidagi munosabatlar javobini uzoq kuttirmadi. Masalan, 2018-yilda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi bir yil ichida 35 foiz oʻsib, 12,2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Ushbu davrning eng asosiy voqeasi 2018-yil martida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo mamlakatlari rahbarlarining uchrashuvi va bunday masalahatlashuvlarni har yili oʻtkazish toʻgʻrisida qabul qilgan qarori boʻldi. Ayni uchrashuvning eʼtiborga molik jihati u tor Markaziy Osiyo doirasida tashqi ishtirokchilarsiz boʻlib oʻtgani boʻldi. Bundan tashqari, mamlakatlar yetakchilari rasmiy integratsiya yoʻlini takrorlash, qandaydir ustmilliy institutlar barpo etish niyati yoʻqligini qatʼiy bildirib, maslahatlashuv formatini afzal bilishini qayd etdi. Mintaqaviy integratsiyani qayta ishga tushirish gʻoyasiga AQSH 2015-yildayoq ilgari surgan „C+1“ muloqot platformasi hamda [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqining]] Markaziy Osiyo boʻyicha oʻtgan yili qabul qilgan strategiyasi juda mos tushadi. Vashington va Bryussel butun boshli mintaqa bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish orqali oʻz mintaqaviy siyosatini mustahkamlash uchun qoʻshimcha imkoniyatga ega boʻldi. Shuncha yillar davomida tobora soʻlib borgan „Markaziy Osiyo + Yaponiya“ muloqot platformasi ham yangi maromda ishlay boshladi. Bunday formatga [[Hindiston]] bilan Xitoy ham qiziqishi borligini maʼlum qildi. „Hindiston — Markaziy Osiyo“ muloqot platformasining ilk uchrashuvi 2019-yil aprelida [[Samarqand|Samarqandda]] boʻlib oʻtgan edi. 2020-yil 16-iyulida esa „Xitoy — Markaziy Osiyo“ TIV rahbarlarining ilk uchrashuvi videokonferensiya formatida oʻtkazildi. == Hamkorlikning C5-ga asoslangan modeli == Qayta jonlantirilayotgan mintaqaviy muloqot samaradorligi yuqorida zikr etilgan muammolar hal etilishiga bogʻliq. Markaziy Osiyo mamlakatlarining siyosiy ayonlari uchinchi mamlakatlar beshlik formatida qanchalik koʻp munosabatlarni yoʻlga qoʻysa, mintaqa mamlakatlari jamoatchiligi darajasida qanchalik koʻp muloqot oʻrnatilsa, 2017-yilda boshlangan jarayon muvaffaqiyati shunchalik real boʻladi. Shu munosabat bilan faqat Markaziy Osiyoga yoʻnaltirilgan yoki mintaqaning oʻzida shakllangan platformalarning ahamiyati oshadi. Shuning uchun „S5“ yoki „S5+…“ formatidagi tuzilmalar mintaqa mamlakatlari uchun ham oʻzaro, ham tashqi dunyo bilan hamkorlik modeli boʻlib qolishi kerak. Bunday formatlar doirasidagi izchil muloqotlar siyosiy ayonlarga tafakkurning milliy darajasiga mintaqaviy fikrlashni qoʻshish imkonini beradi. Shu bilan birga, institutsionallashni amalga oshirish va navbatdagi rasmiy integratsion mexanizmlarni yaratishdan tiyilish kerak. Shuning uchun asosiy eʼtiborni maslahatlashuv platformalarini (davlat rahbarlari, idoralar, jamoatchilik darajasida) ishlatishga qaratish zarur. Bunday maydonchalar samaradorligi mintaqaviy hamkorlik jarayonida ikki tomonlama munosabatlar rolini pasaytirish imkonini beradi. Boz ustiga, ular istiqbolda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi eng oʻtkir muammolarni hal etish joyi ham boʻlishi mumkin. Ayni choqda koʻp narsa kun tartibining yana-da mazmunliroq boʻlishiga va uzoq muddatli mintaqaviy loyihalarni ishlab chiqishga asosiy eʼtibor qaratishga bogʻliq boʻladi. Shu munosabat bilan davlat rahbarlarining joriy yilda oʻtkazilishi kerak boʻlgan uchinchi uchrashuvini oʻtkazish yoki bekor qilish oʻziga xos koʻrsatkich vazifasini oʻtaydi. Biroq uning oʻtkazilishini — muvaffaqit garovi deyish qiyin. Buning uchun ishtirokchilar tarkibi va yakunida aynan qanday kelishuvlarga erishilishi muhim ahamiyatga ega. „C+“ formati beshlik tarkibidagi hamkorlik odatini mustahkamlaydi va ushbu mamlakatlarning xalqaro maydondagi hamkorligini sinxronlash imkonini beradi. Ayni format tashqi oʻyinchilar konsolidatsiya — faoliyatni kuchaytirish uchun jipslashuv va u bilan munosabatlarni yagona geosiyosiy makon sifatida oʻrnatish zarurligi haqidagi signal boʻladi. Integratsiya tuzilmalarida qatnashish nuqtai nazaridan, Markaziy Osiyo bugungi kunda mintaqaning ayrim mamlakatlari chuqur iqtisodiy va harbiy-siyosiy integratsiyada ekani bilan hisoblashishga majbur. Bu, qayd etish joizki, birorta yangi integratsiya tuzilmasini ishga tushirish oʻrniga muloqot platformasiga eʼtibor qaratish uchun qoʻshim dalildir. Yaqin kelajakda ushbu status-kvo — mavjud holat oʻzgarishi dargumon. Lekin bu mintaqa kun tartibini ishlab chiqishga toʻsqinlik qilmasligi kerak. Bunga Vishegard guruhiga (V4) aʼzo mamlakatlar tajribasi yaxshi misol boʻla oladi. Ular [[NATO]] bilan YEIga aʼzo boʻlib kirgandan soʻng ham koʻp tomonlama formatlarda mustahkam muzokara pozitsiyasiga ega boʻlish uchun oʻz harakatlarini muvofiqlashtirishni davom ettirmoqda. Mintaqaviy hamkorlik renessansi faqat Markaziy Osiyoni dunyoning geosiyosiy xaritasiga Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston hududlari sifatida qaytgandan soʻng yuz berishi mumkin. Bu ushbu mamlakatlar bir-birini investitsiyalar, loyihalar va transport koridorlari uchun kurashda raqib deb bilishidan voz kecha olishiga bogʻliqdir. Eski yondashuv oʻrniga mintaqaviy taraqqiyot masalalarida bir yoqadan bosh chiqarib ishlash samaraliroq ekani, milliy manfaatlarni esa qoʻshnilarning manfaatlarini hisobga olmasdan turib taʼminlab boʻlmasligi tushunchasi kelsa, Markaziy Osiyoning xalqaro kun tartibiga qaytish imkoniyatlari ancha-muncha oshadi. {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} e58mai1qg4zonf2u5c5g39owfpubr8n 6271499 6271498 2026-09-16T04:46:59Z Sherzod11W 273619 6271499 wikitext text/x-wiki '''[[Markaziy Osiyo]]''' mamlakatlari mustaqillikka erishgandan soʻng oradan oʻtgan uzoq davr mobaynida ular integratsiyasi deyarli rasmiyatchilikdan iborat boʻlib, yagona bozor, bojxona ittifoqi va yagona valyutaning shakllanish jarayoni esa deklarativ boʻlib qolayotgan edi. Mintaqada yetakchilik uchun raqobatning kuchayib borgani milliy identitetni shakllantirish maqsadida umumiy tarixni oʻz millatini ustun qoʻygan holda talqin qilish, mamlakatlar islohotlar jarayonini sinxronlashtirish oʻrniga turli islohot modellarini tanlashi ularni bir-biridan tobora uzoqlashtira boshladi va mintaqaviy hamkorlikni kun tartibidan chetga surib qoʻydi. Qayd etish joizki, integratsiya jarayoni „Turkiston — umumiy uyimiz“ shiori ostida amalga oshirila boshlagan edi. Bu mintaqada tashkil topgan chegaralardan emas, aksincha, XX asr boshlaridagi hali milliy milliy-hududiy chegaralar tortilmasidan burungi davrdan kelib chiqib qilingan ish edi. Integratsiya bilan bogʻliq voqealarning rivojida mintaqaga tashqi faktorlar — oʻyinchilarning eʼtibori oshishi rol oʻynadi. Masalan, [[Rossiya]] mintaqaga yaqin xorij/postsovet makonining bir boʻlagi deb qaragan va bu yerda oʻz taʼsirini tiklashga urinayotgan edi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] uzoq yillar mobaynida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]]<nowiki/>ni mintaqaning bir qismi deb hisoblovchi „Katta Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini va „Janubiy va Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini ilgari surib keldi. [[Xitoy]] esa ikki tomonlama munosabatlar oʻrnatishni afzal bildi, mintaqaviy yondashuvni ishlab chiqishga unchalik qiziqish bildirmadi. [[Markaziy Osiyo]]<nowiki/>dagi beshta davlatni birlashtiruvchi mintaqaviy tuzilma yoʻqligi sabab ushbu jugʻrofiy makonda turli integratsiya va muloqot platmorfalarining turli-tuman mozaikasi shaklllandi. == Mintaqa integratsiyasining yangi va eski muammolari == Biroq yaxshi qoʻshnichilikning ilk quvonchli alomatlari paydo boʻlishi bilanoq mintaqa mamlakatlari dastlabki muammolarga duch keldi. Mintaqani necha oʻn yillik boʻlaklanishdan keyin jugʻrofiy siyosat subyekti sifatida tiklash unchalik ham oson ish emasligi koʻzga tashlanib qoldi. Markaziy Osiyo miqyosida fikrlash va beshlik formatida ishlash koʻnikmasi yoʻqligi hamkorlik samaradorligiga putur yetkazmoqda. Markaziy Osiyo respublikalari yaqinda bir jamoada oʻynay boshlagan, ammo maydonda bir-birini tushunib oʻynay olmasdan muammolarga duch kelayotgan [[futbol]] jamoasini esga soladi. Mintaqa mamlakatlariga hali ham ikki tomonlama formatda muloqot qilish qulayroq. Bunday format afzal koʻrilayotganining sababi shuki, barcha mamlakatlarga davlat boshqaruvining vertikal va muayyan shaxsga bogʻliq tizimi xos boʻlib, muloqot formati davlat rahbarlari oʻrtasidagi shaxsiy munosabatlarga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Lekin tarix shundan dalolat beradiki, bu Markaziy Osiyodagi mintaqaviy hamkorlik uchun omonat poydevor hisoblanadi. Oqibatda ikki tomonlama munosabatlar holati mintaqaviy hamkorlikka bosim oʻtkazmoqda. Siyosiy elita ikki tomonlama munosabatlar darajasidagi bahslar sabab mintaqaviy hamkorlik kun tartibini mensimaslikni odatiy hol deb biladi. Masalan, [[Turkmaniston]] prezidenti qozogʻistonlik hamkasbi bilan ixtilofi sabab davlat rahbarlarining [[Ostona]]<nowiki/>dagi ilk uchrashuviga bormadi. 2019-yil martida [[Toshkent]]<nowiki/>da oʻtkazilishi moʻljallangan ikkinchi uchrashuv bir necha marta nomaʼlum muddatga kechiktirildi. Bunga sabablar sifatida [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston]] bilan [[Tojikiston]] oʻrtasidagi chegarada vaziyatning chigallashuvi hamda Turkmaniston bilan Tojikiston oʻrtasida tranzit bilan bogʻliq mojaro koʻrsatildi. Qizigʻi shundaki, shu paytgacha besh davlat rahbari toʻliq tarkibda uchrasha olgani yoʻq, chunki Toshkentdagi uchrashuvda [[Qozogʻiston prezidenti]] [[Qasim-Jomart Toqayev|Qosim-Jomart Toqayev]] qatnashmagan edi. Uning oʻrniga „Elboshi“ (sobiq prezident) [[Nursulton Nazarboyev]] ishtirok etdi. Garchi u uchrashuv obroʻsini oshirgan boʻlsa-da, hujjatlarga qoʻl qoʻyish uchun qonuniy vakolatga ega emas edi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]<nowiki/>ning [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEOII) bilan aloqalari ham bu borada jiddiy ahamiyat kasb etadi. Rasman olib qaraganda, Oʻzbekistonning ushbu tashkilotga potentsial kirishi Markaziy Osiyodagi muloqot jarayoniga zid boʻlmaydi. Biroq roʻy berayotgan voqealar Moskvaning 2005-yildagi xatti-harakatlarini va Markaziy Osiyo mintaqasi kun tartibini Yevroosiyo mintaqasiga oid kun tartibiga oʻzgartirishga urinishlarini esga solmoqda. Oʻzbekistonning YEOIIga toʻlaqonli aʼzo boʻlib kirishi mintaqani „makromintaqaviy“ jarayonga tortishi va Markaziy Osiyo vektorini ikkinchi darajali masalaga aylantirib qoʻyishi mumkin. Ushbu muammolar mintaqaviy hamkorlik mohiyatini avvalgidek niyatlar haqidagi bayonotlarga aylantirib qoʻyishi mumkin. Muloqotning mintaqaviy formati hali-hanuz barqaror maromga ega boʻlmadi, oʻrta muddatga moʻljallangan harakatlar rejasi ham yoʻq. Shuning uchun rasmiy bayonotlar doʻstona ekaniga qaramasdan, siyosiy ayonlar oʻzini butun boshli mintaqa vakillari sifatida tanitishdan uzoq. Ular hali ham bir-birini xabardor qilgan holda harakatlanishni boshlashi qiyin boʻlyapti, ikki tomonlama munosabatlardagi hal etilmay qolib ketayotgan muammolar nafaqat vaqti-vaqti bilan vaziyat taranglashuviga sabab boʻlmoqda, qolaversa, mintaqa darajasidagi muloqotlarga toʻsqinlik qilmoqda. Oqibatda mintaqa identitetini tiklash jarayoni joyida depsinib qolmoqda. Mintaqaviy hamkorlik boʻyicha kun tartibi ikkinchi darajali masala boʻlib qolayotgani mavjud holatni ham koʻrsatib bermoqda. Koronavirus pandemiyasi — COVID-19 boshlangandan beri mintaqa mamlakatlari koʻplab ikki tomonlama maslahatlashuvlar oʻtkazdi hamda turli yirik mintaqaviy platformalarning ([[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]], [[Turkiy davlatlar tashkiloti|Turkiy kengash]]) onlayn majlislarida ishtirok etdi. Ayni choqda ular epidemiyaga qarshi kurash va uning oqibatlarini tugatish borasida birgalikda harakat qilish masalalarini muhokama etish uchun Markaziy Osiyo beshligi doirasida birorta ham uchrashuv oʻtkazmadi. [[Tasvir:Central Asia (orthographic projection).svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia Physical.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia world region2.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia borders.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asian trade routes.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo XIII asr]] [[Tasvir:LA2-NSRW-1-0148.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1914]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia 1900-ru.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1920]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[2019]]-yil]] '''Markaziy Osiyo''' — Osiyo materigining ichki qismidagi tabiiy mintaqa. Maydoni 6 mln. km². Shimoliy va gʻarbiy chekkasi [[Mongoliya]], [[Xitoy|XXR]] bilan Rossiya Federatsiyasi oʻrtasidagi davlat chegarasigacha boʻlib, sharqi Katta Shinjon, jan va boshqalar. esa [[Tibet muxtor rayoni|Tibet]] hududidagi Sangpo ([[Brahmaputra]]) daryosi va Hind daryosining yuqori qismi bilan oʻralgan. M. O. dengiz sathidan ancha baland joylashgan. Relyefi kenglik boʻylab choʻzilgan togʻ tizmalari ([[Mongoliya]] [[Oltoy Respublikasi|Oltoyi]], [[Xangay]], Xentey, [[Tyan-Shan|Tyan-shan]], Nanshan, [[Kunlun]]) va keng hamda ancha chuqur botiklar (Jungʻoriya, Gʻarbiy Mongoliyadagi Katta Koʻllar soyligi, [[Tarim]], Saydam)dan iborat. Ayrim joylarida mutlaq balandlik dengiz sathidan past (mas, [[Turfon soyligi|Turfon botigʻi]] — 154 m). Qum va shagʻalli baland tekisliklar, kichik togʻ koʻp. Iqlimi hamma yerda keskin kontinental, choʻl iqlimi; yogʻin kam, yiliga oʻrtacha 100–200 mm, markaziy qismlarida 10–30 mm, chekkalarida 300– 400 mm, janubi-sharqida, [[Tibet togʻligi|Tibet togʻlari]]<nowiki/>ning chetlarida 1000 mm va undan ham koʻproq. Qishda antitsiklon taʼsirida qattiq sovuq boʻladi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°, —25°, eng past temperatura —50°, —52°. Tyan-shan, Nanshan, [[Qoraqurum]] togʻlarida muzliklar bor. [[Selenga]], [[Irtish]], [[Xuanxe]], [[Yanszi]], [[Brahmaputra]], Hind, [[Mekong]], [[Tarim]], Xaydikgol, Kobdo, Tes, Manas, Urungu, Edzin-gol daryolari togʻlardan boshlanadi. Chuchuk suvli eng katta [[Xubsugul]] oqar koʻlining maydoni 2620 km², eng chuqur joyi — 238 m. M. O.da [[Gobi]], [[Taklamakon]], [[Alashan]] va boshqa choʻllar katta maydonni egallagan. Choʻl va chala choʻllar baland togʻlargacha koʻtarilib boradi. Balandlik mintaqalari Nanshanning sharqiy qismida, sharqiy Tyan-shanning shim. yon bagʻirlarida va Mongoliya Oltoyining jan.-gʻarbiy yon bagʻirlarida uchraydi. Xangay, Xentey togʻlari va Tibet togʻligining jan.-sharqiy chetlarida anchagina oʻrmonlar bor.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> Markaziy Osiyo deganda, [[Sovet Ittifoqi]] parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: [[Qirgʻiziston]], [[Qozogʻiston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Oʻzbekiston]] nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston atamasi qoʻllangan. Lekin, [[1991]]-yilda [[mustaqillik]]ka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qoʻllana boshlashdi. [[1992]]-yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat xalqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo boʻlimlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga [[Afgʻoniston]], [[Moʻgʻuliston]] va [[Xitoy]]ning [[Uygʻur]] viloyatlari ham kiradi. Bundan tashqari „Greater Central Asia“ yoki, Kengroq Markaziy Osiyo atamasi boʻr. Bu hududga, bazi siyosatchilar va tadqiqotchilar, ushbu zikr etilgan davlatlardan tashqari, [[Eron]], [[Ozarbayjon]], [[Turkiya]], hatto [[Hindiston]]ning bazi qismlarini ham qoʻshishadi. Markaziy Osiyo darajasida, maʼlum bir maʼnoda hududiy hamkorlik harakatlari ham mavjud. Bu harakatlarning misolida Markaziy Osiyo Hamkorlik Tashkilotini ham koʻrsatish mumkin. Lekin, hozirgacha bunday harakatlarda maʼlum bir tartiblilik va davomiylik boʻlmadi. == Boy berilgan regionalizmni izlab == Regionalizm gʻoyasi qayta tiklanishiga koʻp jihatdan 2016-yili Oʻzbekistonda hokimiyat almashgani sabab boʻldi. Yangi rahbariyat qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni taftish qilishga qaror qildi. [[Shavkat Mirziyoyev]] prezidentligining dastlabki yilida Turkmaniston, Qozogʻiston va Qirgʻizistonga safar qilgani bejiz emas. Boz ustiga, Toshkent mintaqaviy muloqot formatini jonlantirishni taklif qildi. Kun tartibida mintaqada oʻzaro ishonchni tiklash vazifasi paydo boʻldi, davlat rahbarlari esa hamkorlikning foydalanilmay yotgan potensiali, oʻzaro munosabatlardagi muammoli jihatlarni tartibga solishga tayyor ekani xususida gapira boshladi. Ham davlat rahbarlari, ham vazirliklar va idoralar oʻrtasidagi ikki tomonlama uchrashuvlar tez-tez oʻtkaziladigan boʻldi. Xalqaro sammitlar vaqtida sahna orti uchrashuvlarini oʻtkazish qiziq tamoyilga aylandi. 2017-yil [[Ar-Riyod]] shahrida boʻlib oʻtgan arab va musulmon mamlakatlari sammiti chogʻida [[Emomali Rahmon]], Shavkat Mirziyoyev va Nursulton Nazarboyevning divanda oʻtirib suhbatlashayotgani aks etgan suratlar maʼlum vaqt mobaynida hamkorlik yangi davrining bosh ramziga aylangan edi. Ikki tomonlama munosabatlarni izga solish jarayoni qotib qolgan nuqtasidan siljidi. Tomonlar chegara masalasida fikr almashishga unday boshlashdi. Xususan, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hamda Oʻzbekiston va Tojikiston oʻrtasidagi chegaralarni demarkatsiya qilish masalalarida ancha-muncha olgʻa qadam qoʻyishga erishildi. Muzokaralar vaqtida ilgari taqiqda boʻlgan hududlarni almashish gʻoyasi muhokama etiladigan boʻldi. Markaziy Osiyo respublikalari tabiiy resurslardan birgalikda foydalanish muammosiga ham eʼtibor qarata boshladi. Masalan, Toshkent Qirgʻiziston va Tojikistondagi [[Gidroelektr stansiya|GES]]<nowiki/>lar qurilishiga boʻlgan pozitsiyasini yumshatdi va ushbu loyihalarda ishtirok etishi mumkinligi toʻgʻrisida bayonot ham berdi. Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari energetika, transport va logistika sohalarida birgalikdagi infratuzilmalarni yaratish imkoniyati haqida gap ochmoqda. Mintaqaviy aloqalarni jonlantirish haqidagi gap-soʻzlarga savdo-sotiq sohasidagi munosabatlar javobini uzoq kuttirmadi. Masalan, 2018-yilda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi bir yil ichida 35 foiz oʻsib, 12,2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Ushbu davrning eng asosiy voqeasi 2018-yil martida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo mamlakatlari rahbarlarining uchrashuvi va bunday masalahatlashuvlarni har yili oʻtkazish toʻgʻrisida qabul qilgan qarori boʻldi. Ayni uchrashuvning eʼtiborga molik jihati u tor Markaziy Osiyo doirasida tashqi ishtirokchilarsiz boʻlib oʻtgani boʻldi. Bundan tashqari, mamlakatlar yetakchilari rasmiy integratsiya yoʻlini takrorlash, qandaydir ustmilliy institutlar barpo etish niyati yoʻqligini qatʼiy bildirib, maslahatlashuv formatini afzal bilishini qayd etdi. Mintaqaviy integratsiyani qayta ishga tushirish gʻoyasiga AQSH 2015-yildayoq ilgari surgan „C+1“ muloqot platformasi hamda [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqining]] Markaziy Osiyo boʻyicha oʻtgan yili qabul qilgan strategiyasi juda mos tushadi. Vashington va Bryussel butun boshli mintaqa bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish orqali oʻz mintaqaviy siyosatini mustahkamlash uchun qoʻshimcha imkoniyatga ega boʻldi. Shuncha yillar davomida tobora soʻlib borgan „Markaziy Osiyo + Yaponiya“ muloqot platformasi ham yangi maromda ishlay boshladi. Bunday formatga [[Hindiston]] bilan Xitoy ham qiziqishi borligini maʼlum qildi. „Hindiston — Markaziy Osiyo“ muloqot platformasining ilk uchrashuvi 2019-yil aprelida [[Samarqand|Samarqandda]] boʻlib oʻtgan edi. 2020-yil 16-iyulida esa „Xitoy — Markaziy Osiyo“ TIV rahbarlarining ilk uchrashuvi videokonferensiya formatida oʻtkazildi. == Hamkorlikning C5-ga asoslangan modeli == Qayta jonlantirilayotgan mintaqaviy muloqot samaradorligi yuqorida zikr etilgan muammolar hal etilishiga bogʻliq. Markaziy Osiyo mamlakatlarining siyosiy ayonlari uchinchi mamlakatlar beshlik formatida qanchalik koʻp munosabatlarni yoʻlga qoʻysa, mintaqa mamlakatlari jamoatchiligi darajasida qanchalik koʻp muloqot oʻrnatilsa, 2017-yilda boshlangan jarayon muvaffaqiyati shunchalik real boʻladi. Shu munosabat bilan faqat Markaziy Osiyoga yoʻnaltirilgan yoki mintaqaning oʻzida shakllangan platformalarning ahamiyati oshadi. Shuning uchun „S5“ yoki „S5+…“ formatidagi tuzilmalar mintaqa mamlakatlari uchun ham oʻzaro, ham tashqi dunyo bilan hamkorlik modeli boʻlib qolishi kerak. Bunday formatlar doirasidagi izchil muloqotlar siyosiy ayonlarga tafakkurning milliy darajasiga mintaqaviy fikrlashni qoʻshish imkonini beradi. Shu bilan birga, institutsionallashni amalga oshirish va navbatdagi rasmiy integratsion mexanizmlarni yaratishdan tiyilish kerak. Shuning uchun asosiy eʼtiborni maslahatlashuv platformalarini (davlat rahbarlari, idoralar, jamoatchilik darajasida) ishlatishga qaratish zarur. Bunday maydonchalar samaradorligi mintaqaviy hamkorlik jarayonida ikki tomonlama munosabatlar rolini pasaytirish imkonini beradi. Boz ustiga, ular istiqbolda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi eng oʻtkir muammolarni hal etish joyi ham boʻlishi mumkin. Ayni choqda koʻp narsa kun tartibining yana-da mazmunliroq boʻlishiga va uzoq muddatli mintaqaviy loyihalarni ishlab chiqishga asosiy eʼtibor qaratishga bogʻliq boʻladi. Shu munosabat bilan davlat rahbarlarining joriy yilda oʻtkazilishi kerak boʻlgan uchinchi uchrashuvini oʻtkazish yoki bekor qilish oʻziga xos koʻrsatkich vazifasini oʻtaydi. Biroq uning oʻtkazilishini — muvaffaqit garovi deyish qiyin. Buning uchun ishtirokchilar tarkibi va yakunida aynan qanday kelishuvlarga erishilishi muhim ahamiyatga ega. „C+“ formati beshlik tarkibidagi hamkorlik odatini mustahkamlaydi va ushbu mamlakatlarning xalqaro maydondagi hamkorligini sinxronlash imkonini beradi. Ayni format tashqi oʻyinchilar konsolidatsiya — faoliyatni kuchaytirish uchun jipslashuv va u bilan munosabatlarni yagona geosiyosiy makon sifatida oʻrnatish zarurligi haqidagi signal boʻladi. Integratsiya tuzilmalarida qatnashish nuqtai nazaridan, Markaziy Osiyo bugungi kunda mintaqaning ayrim mamlakatlari chuqur iqtisodiy va harbiy-siyosiy integratsiyada ekani bilan hisoblashishga majbur. Bu, qayd etish joizki, birorta yangi integratsiya tuzilmasini ishga tushirish oʻrniga muloqot platformasiga eʼtibor qaratish uchun qoʻshim dalildir. Yaqin kelajakda ushbu status-kvo — mavjud holat oʻzgarishi dargumon. Lekin bu mintaqa kun tartibini ishlab chiqishga toʻsqinlik qilmasligi kerak. Bunga Vishegard guruhiga (V4) aʼzo mamlakatlar tajribasi yaxshi misol boʻla oladi. Ular [[NATO]] bilan YEIga aʼzo boʻlib kirgandan soʻng ham koʻp tomonlama formatlarda mustahkam muzokara pozitsiyasiga ega boʻlish uchun oʻz harakatlarini muvofiqlashtirishni davom ettirmoqda. Mintaqaviy hamkorlik renessansi faqat Markaziy Osiyoni dunyoning geosiyosiy xaritasiga Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston hududlari sifatida qaytgandan soʻng yuz berishi mumkin. Bu ushbu mamlakatlar bir-birini investitsiyalar, loyihalar va transport koridorlari uchun kurashda raqib deb bilishidan voz kecha olishiga bogʻliqdir. Eski yondashuv oʻrniga mintaqaviy taraqqiyot masalalarida bir yoqadan bosh chiqarib ishlash samaraliroq ekani, milliy manfaatlarni esa qoʻshnilarning manfaatlarini hisobga olmasdan turib taʼminlab boʻlmasligi tushunchasi kelsa, Markaziy Osiyoning xalqaro kun tartibiga qaytish imkoniyatlari ancha-muncha oshadi. == Manbalar == {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} mbhwsbg9jomwvqqhxu7j8su5z7r3221 6271500 6271499 2026-09-16T04:47:14Z Sherzod11W 273619 6271500 wikitext text/x-wiki '''[[Markaziy Osiyo]]''' mamlakatlari mustaqillikka erishgandan soʻng oradan oʻtgan uzoq davr mobaynida ular integratsiyasi deyarli rasmiyatchilikdan iborat boʻlib, yagona bozor, bojxona ittifoqi va yagona valyutaning shakllanish jarayoni esa deklarativ boʻlib qolayotgan edi. Mintaqada yetakchilik uchun raqobatning kuchayib borgani milliy identitetni shakllantirish maqsadida umumiy tarixni oʻz millatini ustun qoʻygan holda talqin qilish, mamlakatlar islohotlar jarayonini sinxronlashtirish oʻrniga turli islohot modellarini tanlashi ularni bir-biridan tobora uzoqlashtira boshladi va mintaqaviy hamkorlikni kun tartibidan chetga surib qoʻydi. Qayd etish joizki, integratsiya jarayoni „Turkiston — umumiy uyimiz“ shiori ostida amalga oshirila boshlagan edi. Bu mintaqada tashkil topgan chegaralardan emas, aksincha, XX asr boshlaridagi hali milliy milliy-hududiy chegaralar tortilmasidan burungi davrdan kelib chiqib qilingan ish edi. Integratsiya bilan bogʻliq voqealarning rivojida mintaqaga tashqi faktorlar — oʻyinchilarning eʼtibori oshishi rol oʻynadi. Masalan, [[Rossiya]] mintaqaga yaqin xorij/postsovet makonining bir boʻlagi deb qaragan va bu yerda oʻz taʼsirini tiklashga urinayotgan edi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] uzoq yillar mobaynida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]]<nowiki/>ni mintaqaning bir qismi deb hisoblovchi „Katta Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini va „Janubiy va Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini ilgari surib keldi. [[Xitoy]] esa ikki tomonlama munosabatlar oʻrnatishni afzal bildi, mintaqaviy yondashuvni ishlab chiqishga unchalik qiziqish bildirmadi. [[Markaziy Osiyo]]<nowiki/>dagi beshta davlatni birlashtiruvchi mintaqaviy tuzilma yoʻqligi sabab ushbu jugʻrofiy makonda turli integratsiya va muloqot platmorfalarining turli-tuman mozaikasi shaklllandi. == Mintaqa integratsiyasining yangi va eski muammolari == Biroq yaxshi qoʻshnichilikning ilk quvonchli alomatlari paydo boʻlishi bilanoq mintaqa mamlakatlari dastlabki muammolarga duch keldi. Mintaqani necha oʻn yillik boʻlaklanishdan keyin jugʻrofiy siyosat subyekti sifatida tiklash unchalik ham oson ish emasligi koʻzga tashlanib qoldi. Markaziy Osiyo miqyosida fikrlash va beshlik formatida ishlash koʻnikmasi yoʻqligi hamkorlik samaradorligiga putur yetkazmoqda. Markaziy Osiyo respublikalari yaqinda bir jamoada oʻynay boshlagan, ammo maydonda bir-birini tushunib oʻynay olmasdan muammolarga duch kelayotgan [[futbol]] jamoasini esga soladi. Mintaqa mamlakatlariga hali ham ikki tomonlama formatda muloqot qilish qulayroq. Bunday format afzal koʻrilayotganining sababi shuki, barcha mamlakatlarga davlat boshqaruvining vertikal va muayyan shaxsga bogʻliq tizimi xos boʻlib, muloqot formati davlat rahbarlari oʻrtasidagi shaxsiy munosabatlarga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Lekin tarix shundan dalolat beradiki, bu Markaziy Osiyodagi mintaqaviy hamkorlik uchun omonat poydevor hisoblanadi. Oqibatda ikki tomonlama munosabatlar holati mintaqaviy hamkorlikka bosim oʻtkazmoqda. Siyosiy elita ikki tomonlama munosabatlar darajasidagi bahslar sabab mintaqaviy hamkorlik kun tartibini mensimaslikni odatiy hol deb biladi. Masalan, [[Turkmaniston]] prezidenti qozogʻistonlik hamkasbi bilan ixtilofi sabab davlat rahbarlarining [[Ostona]]<nowiki/>dagi ilk uchrashuviga bormadi. 2019-yil martida [[Toshkent]]<nowiki/>da oʻtkazilishi moʻljallangan ikkinchi uchrashuv bir necha marta nomaʼlum muddatga kechiktirildi. Bunga sabablar sifatida [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston]] bilan [[Tojikiston]] oʻrtasidagi chegarada vaziyatning chigallashuvi hamda Turkmaniston bilan Tojikiston oʻrtasida tranzit bilan bogʻliq mojaro koʻrsatildi. Qizigʻi shundaki, shu paytgacha besh davlat rahbari toʻliq tarkibda uchrasha olgani yoʻq, chunki Toshkentdagi uchrashuvda [[Qozogʻiston prezidenti]] [[Qasim-Jomart Toqayev|Qosim-Jomart Toqayev]] qatnashmagan edi. Uning oʻrniga „Elboshi“ (sobiq prezident) [[Nursulton Nazarboyev]] ishtirok etdi. Garchi u uchrashuv obroʻsini oshirgan boʻlsa-da, hujjatlarga qoʻl qoʻyish uchun qonuniy vakolatga ega emas edi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]<nowiki/>ning [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEOII) bilan aloqalari ham bu borada jiddiy ahamiyat kasb etadi. Rasman olib qaraganda, Oʻzbekistonning ushbu tashkilotga potentsial kirishi Markaziy Osiyodagi muloqot jarayoniga zid boʻlmaydi. Biroq roʻy berayotgan voqealar Moskvaning 2005-yildagi xatti-harakatlarini va Markaziy Osiyo mintaqasi kun tartibini Yevroosiyo mintaqasiga oid kun tartibiga oʻzgartirishga urinishlarini esga solmoqda. Oʻzbekistonning YEOIIga toʻlaqonli aʼzo boʻlib kirishi mintaqani „makromintaqaviy“ jarayonga tortishi va Markaziy Osiyo vektorini ikkinchi darajali masalaga aylantirib qoʻyishi mumkin. Ushbu muammolar mintaqaviy hamkorlik mohiyatini avvalgidek niyatlar haqidagi bayonotlarga aylantirib qoʻyishi mumkin. Muloqotning mintaqaviy formati hali-hanuz barqaror maromga ega boʻlmadi, oʻrta muddatga moʻljallangan harakatlar rejasi ham yoʻq. Shuning uchun rasmiy bayonotlar doʻstona ekaniga qaramasdan, siyosiy ayonlar oʻzini butun boshli mintaqa vakillari sifatida tanitishdan uzoq. Ular hali ham bir-birini xabardor qilgan holda harakatlanishni boshlashi qiyin boʻlyapti, ikki tomonlama munosabatlardagi hal etilmay qolib ketayotgan muammolar nafaqat vaqti-vaqti bilan vaziyat taranglashuviga sabab boʻlmoqda, qolaversa, mintaqa darajasidagi muloqotlarga toʻsqinlik qilmoqda. Oqibatda mintaqa identitetini tiklash jarayoni joyida depsinib qolmoqda. Mintaqaviy hamkorlik boʻyicha kun tartibi ikkinchi darajali masala boʻlib qolayotgani mavjud holatni ham koʻrsatib bermoqda. Koronavirus pandemiyasi — COVID-19 boshlangandan beri mintaqa mamlakatlari koʻplab ikki tomonlama maslahatlashuvlar oʻtkazdi hamda turli yirik mintaqaviy platformalarning ([[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]], [[Turkiy davlatlar tashkiloti|Turkiy kengash]]) onlayn majlislarida ishtirok etdi. Ayni choqda ular epidemiyaga qarshi kurash va uning oqibatlarini tugatish borasida birgalikda harakat qilish masalalarini muhokama etish uchun Markaziy Osiyo beshligi doirasida birorta ham uchrashuv oʻtkazmadi. [[Tasvir:Central Asia (orthographic projection).svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia Physical.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia world region2.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia borders.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asian trade routes.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo XIII asr]] [[Tasvir:LA2-NSRW-1-0148.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1914]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia 1900-ru.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1920]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[2019]]-yil]] '''Markaziy Osiyo''' — Osiyo materigining ichki qismidagi tabiiy mintaqa. Maydoni 6 mln. km². Shimoliy va gʻarbiy chekkasi [[Mongoliya]], [[Xitoy|XXR]] bilan Rossiya Federatsiyasi oʻrtasidagi davlat chegarasigacha boʻlib, sharqi Katta Shinjon, jan va boshqalar. esa [[Tibet muxtor rayoni|Tibet]] hududidagi Sangpo ([[Brahmaputra]]) daryosi va Hind daryosining yuqori qismi bilan oʻralgan. M. O. dengiz sathidan ancha baland joylashgan. Relyefi kenglik boʻylab choʻzilgan togʻ tizmalari ([[Mongoliya]] [[Oltoy Respublikasi|Oltoyi]], [[Xangay]], Xentey, [[Tyan-Shan|Tyan-shan]], Nanshan, [[Kunlun]]) va keng hamda ancha chuqur botiklar (Jungʻoriya, Gʻarbiy Mongoliyadagi Katta Koʻllar soyligi, [[Tarim]], Saydam)dan iborat. Ayrim joylarida mutlaq balandlik dengiz sathidan past (mas, [[Turfon soyligi|Turfon botigʻi]] — 154 m). Qum va shagʻalli baland tekisliklar, kichik togʻ koʻp. Iqlimi hamma yerda keskin kontinental, choʻl iqlimi; yogʻin kam, yiliga oʻrtacha 100–200 mm, markaziy qismlarida 10–30 mm, chekkalarida 300– 400 mm, janubi-sharqida, [[Tibet togʻligi|Tibet togʻlari]]<nowiki/>ning chetlarida 1000 mm va undan ham koʻproq. Qishda antitsiklon taʼsirida qattiq sovuq boʻladi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°, —25°, eng past temperatura —50°, —52°. Tyan-shan, Nanshan, [[Qoraqurum]] togʻlarida muzliklar bor. [[Selenga]], [[Irtish]], [[Xuanxe]], [[Yanszi]], [[Brahmaputra]], Hind, [[Mekong]], [[Tarim]], Xaydikgol, Kobdo, Tes, Manas, Urungu, Edzin-gol daryolari togʻlardan boshlanadi. Chuchuk suvli eng katta [[Xubsugul]] oqar koʻlining maydoni 2620 km², eng chuqur joyi — 238 m. M. O.da [[Gobi]], [[Taklamakon]], [[Alashan]] va boshqa choʻllar katta maydonni egallagan. Choʻl va chala choʻllar baland togʻlargacha koʻtarilib boradi. Balandlik mintaqalari Nanshanning sharqiy qismida, sharqiy Tyan-shanning shim. yon bagʻirlarida va Mongoliya Oltoyining jan.-gʻarbiy yon bagʻirlarida uchraydi. Xangay, Xentey togʻlari va Tibet togʻligining jan.-sharqiy chetlarida anchagina oʻrmonlar bor.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> Markaziy Osiyo deganda, [[Sovet Ittifoqi]] parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: [[Qirgʻiziston]], [[Qozogʻiston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Oʻzbekiston]] nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston atamasi qoʻllangan. Lekin, [[1991]]-yilda [[mustaqillik]]ka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qoʻllana boshlashdi. [[1992]]-yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat xalqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo boʻlimlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga [[Afgʻoniston]], [[Moʻgʻuliston]] va [[Xitoy]]ning [[Uygʻur]] viloyatlari ham kiradi. Bundan tashqari „Greater Central Asia“ yoki, Kengroq Markaziy Osiyo atamasi boʻr. Bu hududga, bazi siyosatchilar va tadqiqotchilar, ushbu zikr etilgan davlatlardan tashqari, [[Eron]], [[Ozarbayjon]], [[Turkiya]], hatto [[Hindiston]]ning bazi qismlarini ham qoʻshishadi. Markaziy Osiyo darajasida, maʼlum bir maʼnoda hududiy hamkorlik harakatlari ham mavjud. Bu harakatlarning misolida Markaziy Osiyo Hamkorlik Tashkilotini ham koʻrsatish mumkin. Lekin, hozirgacha bunday harakatlarda maʼlum bir tartiblilik va davomiylik boʻlmadi. == Boy berilgan regionalizmni izlab == Regionalizm gʻoyasi qayta tiklanishiga koʻp jihatdan 2016-yili Oʻzbekistonda hokimiyat almashgani sabab boʻldi. Yangi rahbariyat qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni taftish qilishga qaror qildi. [[Shavkat Mirziyoyev]] prezidentligining dastlabki yilida Turkmaniston, Qozogʻiston va Qirgʻizistonga safar qilgani bejiz emas. Boz ustiga, Toshkent mintaqaviy muloqot formatini jonlantirishni taklif qildi. Kun tartibida mintaqada oʻzaro ishonchni tiklash vazifasi paydo boʻldi, davlat rahbarlari esa hamkorlikning foydalanilmay yotgan potensiali, oʻzaro munosabatlardagi muammoli jihatlarni tartibga solishga tayyor ekani xususida gapira boshladi. Ham davlat rahbarlari, ham vazirliklar va idoralar oʻrtasidagi ikki tomonlama uchrashuvlar tez-tez oʻtkaziladigan boʻldi. Xalqaro sammitlar vaqtida sahna orti uchrashuvlarini oʻtkazish qiziq tamoyilga aylandi. 2017-yil [[Ar-Riyod]] shahrida boʻlib oʻtgan arab va musulmon mamlakatlari sammiti chogʻida [[Emomali Rahmon]], Shavkat Mirziyoyev va Nursulton Nazarboyevning divanda oʻtirib suhbatlashayotgani aks etgan suratlar maʼlum vaqt mobaynida hamkorlik yangi davrining bosh ramziga aylangan edi. Ikki tomonlama munosabatlarni izga solish jarayoni qotib qolgan nuqtasidan siljidi. Tomonlar chegara masalasida fikr almashishga unday boshlashdi. Xususan, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hamda Oʻzbekiston va Tojikiston oʻrtasidagi chegaralarni demarkatsiya qilish masalalarida ancha-muncha olgʻa qadam qoʻyishga erishildi. Muzokaralar vaqtida ilgari taqiqda boʻlgan hududlarni almashish gʻoyasi muhokama etiladigan boʻldi. Markaziy Osiyo respublikalari tabiiy resurslardan birgalikda foydalanish muammosiga ham eʼtibor qarata boshladi. Masalan, Toshkent Qirgʻiziston va Tojikistondagi [[Gidroelektr stansiya|GES]]<nowiki/>lar qurilishiga boʻlgan pozitsiyasini yumshatdi va ushbu loyihalarda ishtirok etishi mumkinligi toʻgʻrisida bayonot ham berdi. Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari energetika, transport va logistika sohalarida birgalikdagi infratuzilmalarni yaratish imkoniyati haqida gap ochmoqda. Mintaqaviy aloqalarni jonlantirish haqidagi gap-soʻzlarga savdo-sotiq sohasidagi munosabatlar javobini uzoq kuttirmadi. Masalan, 2018-yilda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi bir yil ichida 35 foiz oʻsib, 12,2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Ushbu davrning eng asosiy voqeasi 2018-yil martida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo mamlakatlari rahbarlarining uchrashuvi va bunday masalahatlashuvlarni har yili oʻtkazish toʻgʻrisida qabul qilgan qarori boʻldi. Ayni uchrashuvning eʼtiborga molik jihati u tor Markaziy Osiyo doirasida tashqi ishtirokchilarsiz boʻlib oʻtgani boʻldi. Bundan tashqari, mamlakatlar yetakchilari rasmiy integratsiya yoʻlini takrorlash, qandaydir ustmilliy institutlar barpo etish niyati yoʻqligini qatʼiy bildirib, maslahatlashuv formatini afzal bilishini qayd etdi. Mintaqaviy integratsiyani qayta ishga tushirish gʻoyasiga AQSH 2015-yildayoq ilgari surgan „C+1“ muloqot platformasi hamda [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqining]] Markaziy Osiyo boʻyicha oʻtgan yili qabul qilgan strategiyasi juda mos tushadi. Vashington va Bryussel butun boshli mintaqa bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish orqali oʻz mintaqaviy siyosatini mustahkamlash uchun qoʻshimcha imkoniyatga ega boʻldi. Shuncha yillar davomida tobora soʻlib borgan „Markaziy Osiyo + Yaponiya“ muloqot platformasi ham yangi maromda ishlay boshladi. Bunday formatga [[Hindiston]] bilan Xitoy ham qiziqishi borligini maʼlum qildi. „Hindiston — Markaziy Osiyo“ muloqot platformasining ilk uchrashuvi 2019-yil aprelida [[Samarqand|Samarqandda]] boʻlib oʻtgan edi. 2020-yil 16-iyulida esa „Xitoy — Markaziy Osiyo“ TIV rahbarlarining ilk uchrashuvi videokonferensiya formatida oʻtkazildi. == Hamkorlikning C5-ga asoslangan modeli == Qayta jonlantirilayotgan mintaqaviy muloqot samaradorligi yuqorida zikr etilgan muammolar hal etilishiga bogʻliq. Markaziy Osiyo mamlakatlarining siyosiy ayonlari uchinchi mamlakatlar beshlik formatida qanchalik koʻp munosabatlarni yoʻlga qoʻysa, mintaqa mamlakatlari jamoatchiligi darajasida qanchalik koʻp muloqot oʻrnatilsa, 2017-yilda boshlangan jarayon muvaffaqiyati shunchalik real boʻladi. Shu munosabat bilan faqat Markaziy Osiyoga yoʻnaltirilgan yoki mintaqaning oʻzida shakllangan platformalarning ahamiyati oshadi. Shuning uchun „S5“ yoki „S5+…“ formatidagi tuzilmalar mintaqa mamlakatlari uchun ham oʻzaro, ham tashqi dunyo bilan hamkorlik modeli boʻlib qolishi kerak. Bunday formatlar doirasidagi izchil muloqotlar siyosiy ayonlarga tafakkurning milliy darajasiga mintaqaviy fikrlashni qoʻshish imkonini beradi. Shu bilan birga, institutsionallashni amalga oshirish va navbatdagi rasmiy integratsion mexanizmlarni yaratishdan tiyilish kerak. Shuning uchun asosiy eʼtiborni maslahatlashuv platformalarini (davlat rahbarlari, idoralar, jamoatchilik darajasida) ishlatishga qaratish zarur. Bunday maydonchalar samaradorligi mintaqaviy hamkorlik jarayonida ikki tomonlama munosabatlar rolini pasaytirish imkonini beradi. Boz ustiga, ular istiqbolda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi eng oʻtkir muammolarni hal etish joyi ham boʻlishi mumkin. Ayni choqda koʻp narsa kun tartibining yana-da mazmunliroq boʻlishiga va uzoq muddatli mintaqaviy loyihalarni ishlab chiqishga asosiy eʼtibor qaratishga bogʻliq boʻladi. Shu munosabat bilan davlat rahbarlarining joriy yilda oʻtkazilishi kerak boʻlgan uchinchi uchrashuvini oʻtkazish yoki bekor qilish oʻziga xos koʻrsatkich vazifasini oʻtaydi. Biroq uning oʻtkazilishini — muvaffaqit garovi deyish qiyin. Buning uchun ishtirokchilar tarkibi va yakunida aynan qanday kelishuvlarga erishilishi muhim ahamiyatga ega. „C+“ formati beshlik tarkibidagi hamkorlik odatini mustahkamlaydi va ushbu mamlakatlarning xalqaro maydondagi hamkorligini sinxronlash imkonini beradi. Ayni format tashqi oʻyinchilar konsolidatsiya — faoliyatni kuchaytirish uchun jipslashuv va u bilan munosabatlarni yagona geosiyosiy makon sifatida oʻrnatish zarurligi haqidagi signal boʻladi. Integratsiya tuzilmalarida qatnashish nuqtai nazaridan, Markaziy Osiyo bugungi kunda mintaqaning ayrim mamlakatlari chuqur iqtisodiy va harbiy-siyosiy integratsiyada ekani bilan hisoblashishga majbur. Bu, qayd etish joizki, birorta yangi integratsiya tuzilmasini ishga tushirish oʻrniga muloqot platformasiga eʼtibor qaratish uchun qoʻshim dalildir. Yaqin kelajakda ushbu status-kvo — mavjud holat oʻzgarishi dargumon. Lekin bu mintaqa kun tartibini ishlab chiqishga toʻsqinlik qilmasligi kerak. Bunga Vishegard guruhiga (V4) aʼzo mamlakatlar tajribasi yaxshi misol boʻla oladi. Ular [[NATO]] bilan YEIga aʼzo boʻlib kirgandan soʻng ham koʻp tomonlama formatlarda mustahkam muzokara pozitsiyasiga ega boʻlish uchun oʻz harakatlarini muvofiqlashtirishni davom ettirmoqda. Mintaqaviy hamkorlik renessansi faqat Markaziy Osiyoni dunyoning geosiyosiy xaritasiga Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston hududlari sifatida qaytgandan soʻng yuz berishi mumkin. Bu ushbu mamlakatlar bir-birini investitsiyalar, loyihalar va transport koridorlari uchun kurashda raqib deb bilishidan voz kecha olishiga bogʻliqdir. Eski yondashuv oʻrniga mintaqaviy taraqqiyot masalalarida bir yoqadan bosh chiqarib ishlash samaraliroq ekani, milliy manfaatlarni esa qoʻshnilarning manfaatlarini hisobga olmasdan turib taʼminlab boʻlmasligi tushunchasi kelsa, Markaziy Osiyoning xalqaro kun tartibiga qaytish imkoniyatlari ancha-muncha oshadi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} oozdt0z0talh4h38z1i5eq6dnb84x1n 6271501 6271500 2026-09-16T04:47:21Z Sherzod11W 273619 6271501 wikitext text/x-wiki '''[[Markaziy Osiyo]]''' mamlakatlari mustaqillikka erishgandan soʻng oradan oʻtgan uzoq davr mobaynida ular integratsiyasi deyarli rasmiyatchilikdan iborat boʻlib, yagona bozor, bojxona ittifoqi va yagona valyutaning shakllanish jarayoni esa deklarativ boʻlib qolayotgan edi. Mintaqada yetakchilik uchun raqobatning kuchayib borgani milliy identitetni shakllantirish maqsadida umumiy tarixni oʻz millatini ustun qoʻygan holda talqin qilish, mamlakatlar islohotlar jarayonini sinxronlashtirish oʻrniga turli islohot modellarini tanlashi ularni bir-biridan tobora uzoqlashtira boshladi va mintaqaviy hamkorlikni kun tartibidan chetga surib qoʻydi. Qayd etish joizki, integratsiya jarayoni „Turkiston — umumiy uyimiz“ shiori ostida amalga oshirila boshlagan edi. Bu mintaqada tashkil topgan chegaralardan emas, aksincha, XX asr boshlaridagi hali milliy milliy-hududiy chegaralar tortilmasidan burungi davrdan kelib chiqib qilingan ish edi. Integratsiya bilan bogʻliq voqealarning rivojida mintaqaga tashqi faktorlar — oʻyinchilarning eʼtibori oshishi rol oʻynadi. Masalan, [[Rossiya]] mintaqaga yaqin xorij/postsovet makonining bir boʻlagi deb qaragan va bu yerda oʻz taʼsirini tiklashga urinayotgan edi. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] uzoq yillar mobaynida [[Afgʻoniston|Afgʻoniston]]<nowiki/>ni mintaqaning bir qismi deb hisoblovchi „Katta Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini va „Janubiy va Markaziy Osiyo“ konsepsiyasini ilgari surib keldi. [[Xitoy]] esa ikki tomonlama munosabatlar oʻrnatishni afzal bildi, mintaqaviy yondashuvni ishlab chiqishga unchalik qiziqish bildirmadi. [[Markaziy Osiyo]]<nowiki/>dagi beshta davlatni birlashtiruvchi mintaqaviy tuzilma yoʻqligi sabab ushbu jugʻrofiy makonda turli integratsiya va muloqot platmorfalarining turli-tuman mozaikasi shaklllandi. == Mintaqa integratsiyasining yangi va eski muammolari == Biroq yaxshi qoʻshnichilikning ilk quvonchli alomatlari paydo boʻlishi bilanoq mintaqa mamlakatlari dastlabki muammolarga duch keldi. Mintaqani necha oʻn yillik boʻlaklanishdan keyin jugʻrofiy siyosat subyekti sifatida tiklash unchalik ham oson ish emasligi koʻzga tashlanib qoldi. Markaziy Osiyo miqyosida fikrlash va beshlik formatida ishlash koʻnikmasi yoʻqligi hamkorlik samaradorligiga putur yetkazmoqda. Markaziy Osiyo respublikalari yaqinda bir jamoada oʻynay boshlagan, ammo maydonda bir-birini tushunib oʻynay olmasdan muammolarga duch kelayotgan [[futbol]] jamoasini esga soladi. Mintaqa mamlakatlariga hali ham ikki tomonlama formatda muloqot qilish qulayroq. Bunday format afzal koʻrilayotganining sababi shuki, barcha mamlakatlarga davlat boshqaruvining vertikal va muayyan shaxsga bogʻliq tizimi xos boʻlib, muloqot formati davlat rahbarlari oʻrtasidagi shaxsiy munosabatlarga bogʻliq boʻlib qolmoqda. Lekin tarix shundan dalolat beradiki, bu Markaziy Osiyodagi mintaqaviy hamkorlik uchun omonat poydevor hisoblanadi. Oqibatda ikki tomonlama munosabatlar holati mintaqaviy hamkorlikka bosim oʻtkazmoqda. Siyosiy elita ikki tomonlama munosabatlar darajasidagi bahslar sabab mintaqaviy hamkorlik kun tartibini mensimaslikni odatiy hol deb biladi. Masalan, [[Turkmaniston]] prezidenti qozogʻistonlik hamkasbi bilan ixtilofi sabab davlat rahbarlarining [[Ostona]]<nowiki/>dagi ilk uchrashuviga bormadi. 2019-yil martida [[Toshkent]]<nowiki/>da oʻtkazilishi moʻljallangan ikkinchi uchrashuv bir necha marta nomaʼlum muddatga kechiktirildi. Bunga sabablar sifatida [[Qirgʻiziston|Qirgʻiziston]] bilan [[Tojikiston]] oʻrtasidagi chegarada vaziyatning chigallashuvi hamda Turkmaniston bilan Tojikiston oʻrtasida tranzit bilan bogʻliq mojaro koʻrsatildi. Qizigʻi shundaki, shu paytgacha besh davlat rahbari toʻliq tarkibda uchrasha olgani yoʻq, chunki Toshkentdagi uchrashuvda [[Qozogʻiston prezidenti]] [[Qasim-Jomart Toqayev|Qosim-Jomart Toqayev]] qatnashmagan edi. Uning oʻrniga „Elboshi“ (sobiq prezident) [[Nursulton Nazarboyev]] ishtirok etdi. Garchi u uchrashuv obroʻsini oshirgan boʻlsa-da, hujjatlarga qoʻl qoʻyish uchun qonuniy vakolatga ega emas edi. [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston]]<nowiki/>ning [[Yevrosiyo iqtisodiy ittifoqi|Yevroosiyo iqtisodiy ittifoqi]] (YEOII) bilan aloqalari ham bu borada jiddiy ahamiyat kasb etadi. Rasman olib qaraganda, Oʻzbekistonning ushbu tashkilotga potentsial kirishi Markaziy Osiyodagi muloqot jarayoniga zid boʻlmaydi. Biroq roʻy berayotgan voqealar Moskvaning 2005-yildagi xatti-harakatlarini va Markaziy Osiyo mintaqasi kun tartibini Yevroosiyo mintaqasiga oid kun tartibiga oʻzgartirishga urinishlarini esga solmoqda. Oʻzbekistonning YEOIIga toʻlaqonli aʼzo boʻlib kirishi mintaqani „makromintaqaviy“ jarayonga tortishi va Markaziy Osiyo vektorini ikkinchi darajali masalaga aylantirib qoʻyishi mumkin. Ushbu muammolar mintaqaviy hamkorlik mohiyatini avvalgidek niyatlar haqidagi bayonotlarga aylantirib qoʻyishi mumkin. Muloqotning mintaqaviy formati hali-hanuz barqaror maromga ega boʻlmadi, oʻrta muddatga moʻljallangan harakatlar rejasi ham yoʻq. Shuning uchun rasmiy bayonotlar doʻstona ekaniga qaramasdan, siyosiy ayonlar oʻzini butun boshli mintaqa vakillari sifatida tanitishdan uzoq. Ular hali ham bir-birini xabardor qilgan holda harakatlanishni boshlashi qiyin boʻlyapti, ikki tomonlama munosabatlardagi hal etilmay qolib ketayotgan muammolar nafaqat vaqti-vaqti bilan vaziyat taranglashuviga sabab boʻlmoqda, qolaversa, mintaqa darajasidagi muloqotlarga toʻsqinlik qilmoqda. Oqibatda mintaqa identitetini tiklash jarayoni joyida depsinib qolmoqda. Mintaqaviy hamkorlik boʻyicha kun tartibi ikkinchi darajali masala boʻlib qolayotgani mavjud holatni ham koʻrsatib bermoqda. Koronavirus pandemiyasi — COVID-19 boshlangandan beri mintaqa mamlakatlari koʻplab ikki tomonlama maslahatlashuvlar oʻtkazdi hamda turli yirik mintaqaviy platformalarning ([[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]], [[Turkiy davlatlar tashkiloti|Turkiy kengash]]) onlayn majlislarida ishtirok etdi. Ayni choqda ular epidemiyaga qarshi kurash va uning oqibatlarini tugatish borasida birgalikda harakat qilish masalalarini muhokama etish uchun Markaziy Osiyo beshligi doirasida birorta ham uchrashuv oʻtkazmadi. [[Tasvir:Central Asia (orthographic projection).svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia Physical.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia world region2.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asia borders.png|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo]] [[Tasvir:Central Asian trade routes.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo XIII asr]] [[Tasvir:LA2-NSRW-1-0148.jpg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1914]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia 1900-ru.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[1920]]-yil]] [[Tasvir:Central Asia.svg|250px|thumb|right|Markaziy Osiyo [[2019]]-yil]] '''Markaziy Osiyo''' — Osiyo materigining ichki qismidagi tabiiy mintaqa. Maydoni 6 mln. km². Shimoliy va gʻarbiy chekkasi [[Mongoliya]], [[Xitoy|XXR]] bilan Rossiya Federatsiyasi oʻrtasidagi davlat chegarasigacha boʻlib, sharqi Katta Shinjon, jan va boshqalar. esa [[Tibet muxtor rayoni|Tibet]] hududidagi Sangpo ([[Brahmaputra]]) daryosi va Hind daryosining yuqori qismi bilan oʻralgan. M. O. dengiz sathidan ancha baland joylashgan. Relyefi kenglik boʻylab choʻzilgan togʻ tizmalari ([[Mongoliya]] [[Oltoy Respublikasi|Oltoyi]], [[Xangay]], Xentey, [[Tyan-Shan|Tyan-shan]], Nanshan, [[Kunlun]]) va keng hamda ancha chuqur botiklar (Jungʻoriya, Gʻarbiy Mongoliyadagi Katta Koʻllar soyligi, [[Tarim]], Saydam)dan iborat. Ayrim joylarida mutlaq balandlik dengiz sathidan past (mas, [[Turfon soyligi|Turfon botigʻi]] — 154 m). Qum va shagʻalli baland tekisliklar, kichik togʻ koʻp. Iqlimi hamma yerda keskin kontinental, choʻl iqlimi; yogʻin kam, yiliga oʻrtacha 100–200 mm, markaziy qismlarida 10–30 mm, chekkalarida 300– 400 mm, janubi-sharqida, [[Tibet togʻligi|Tibet togʻlari]]<nowiki/>ning chetlarida 1000 mm va undan ham koʻproq. Qishda antitsiklon taʼsirida qattiq sovuq boʻladi, yanvarning oʻrtacha temperaturasi —10°, —25°, eng past temperatura —50°, —52°. Tyan-shan, Nanshan, [[Qoraqurum]] togʻlarida muzliklar bor. [[Selenga]], [[Irtish]], [[Xuanxe]], [[Yanszi]], [[Brahmaputra]], Hind, [[Mekong]], [[Tarim]], Xaydikgol, Kobdo, Tes, Manas, Urungu, Edzin-gol daryolari togʻlardan boshlanadi. Chuchuk suvli eng katta [[Xubsugul]] oqar koʻlining maydoni 2620 km², eng chuqur joyi — 238 m. M. O.da [[Gobi]], [[Taklamakon]], [[Alashan]] va boshqa choʻllar katta maydonni egallagan. Choʻl va chala choʻllar baland togʻlargacha koʻtarilib boradi. Balandlik mintaqalari Nanshanning sharqiy qismida, sharqiy Tyan-shanning shim. yon bagʻirlarida va Mongoliya Oltoyining jan.-gʻarbiy yon bagʻirlarida uchraydi. Xangay, Xentey togʻlari va Tibet togʻligining jan.-sharqiy chetlarida anchagina oʻrmonlar bor.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> Markaziy Osiyo deganda, [[Sovet Ittifoqi]] parchalangandan keyin mustaqillikka erishgan beshta musulmon respublikalar: [[Qirgʻiziston]], [[Qozogʻiston]], [[Tojikiston]], [[Turkmaniston]] va [[Oʻzbekiston]] nazarda tutiladi. Sovetlar davrida bu hududga Oʻrta Osiyo va Qozogʻiston atamasi qoʻllangan. Lekin, [[1991]]-yilda [[mustaqillik]]ka erishilgandan keyin, ham ushbu davlatlar, ham horijiy davlatlar Markaziy Osiyo atamasini qoʻllana boshlashdi. [[1992]]-yilda besh davlat rahbarlari rasmiy uchrashuvida Markaziy Osiyo atamasini qabul qilishdi. Hozirda, bu atama dunyo hamjamiyati tomonidan qabul qilingan. Aksariyat xalqaro tashkilot va tadqiqot institutlarida, Markaziy Osiyo boʻlimlari ochilgan. Lekin, geografik nuqtai nazardan yondoshilsa, Markaziy Osiyoga [[Afgʻoniston]], [[Moʻgʻuliston]] va [[Xitoy]]ning [[Uygʻur]] viloyatlari ham kiradi. Bundan tashqari „Greater Central Asia“ yoki, Kengroq Markaziy Osiyo atamasi boʻr. Bu hududga, bazi siyosatchilar va tadqiqotchilar, ushbu zikr etilgan davlatlardan tashqari, [[Eron]], [[Ozarbayjon]], [[Turkiya]], hatto [[Hindiston]]ning bazi qismlarini ham qoʻshishadi. Markaziy Osiyo darajasida, maʼlum bir maʼnoda hududiy hamkorlik harakatlari ham mavjud. Bu harakatlarning misolida Markaziy Osiyo Hamkorlik Tashkilotini ham koʻrsatish mumkin. Lekin, hozirgacha bunday harakatlarda maʼlum bir tartiblilik va davomiylik boʻlmadi. == Boy berilgan regionalizmni izlab == Regionalizm gʻoyasi qayta tiklanishiga koʻp jihatdan 2016-yili Oʻzbekistonda hokimiyat almashgani sabab boʻldi. Yangi rahbariyat qoʻshni davlatlar bilan munosabatlarni taftish qilishga qaror qildi. [[Shavkat Mirziyoyev]] prezidentligining dastlabki yilida Turkmaniston, Qozogʻiston va Qirgʻizistonga safar qilgani bejiz emas. Boz ustiga, Toshkent mintaqaviy muloqot formatini jonlantirishni taklif qildi. Kun tartibida mintaqada oʻzaro ishonchni tiklash vazifasi paydo boʻldi, davlat rahbarlari esa hamkorlikning foydalanilmay yotgan potensiali, oʻzaro munosabatlardagi muammoli jihatlarni tartibga solishga tayyor ekani xususida gapira boshladi. Ham davlat rahbarlari, ham vazirliklar va idoralar oʻrtasidagi ikki tomonlama uchrashuvlar tez-tez oʻtkaziladigan boʻldi. Xalqaro sammitlar vaqtida sahna orti uchrashuvlarini oʻtkazish qiziq tamoyilga aylandi. 2017-yil [[Ar-Riyod]] shahrida boʻlib oʻtgan arab va musulmon mamlakatlari sammiti chogʻida [[Emomali Rahmon]], Shavkat Mirziyoyev va Nursulton Nazarboyevning divanda oʻtirib suhbatlashayotgani aks etgan suratlar maʼlum vaqt mobaynida hamkorlik yangi davrining bosh ramziga aylangan edi. Ikki tomonlama munosabatlarni izga solish jarayoni qotib qolgan nuqtasidan siljidi. Tomonlar chegara masalasida fikr almashishga unday boshlashdi. Xususan, Oʻzbekiston va Qirgʻiziston hamda Oʻzbekiston va Tojikiston oʻrtasidagi chegaralarni demarkatsiya qilish masalalarida ancha-muncha olgʻa qadam qoʻyishga erishildi. Muzokaralar vaqtida ilgari taqiqda boʻlgan hududlarni almashish gʻoyasi muhokama etiladigan boʻldi. Markaziy Osiyo respublikalari tabiiy resurslardan birgalikda foydalanish muammosiga ham eʼtibor qarata boshladi. Masalan, Toshkent Qirgʻiziston va Tojikistondagi [[Gidroelektr stansiya|GES]]<nowiki/>lar qurilishiga boʻlgan pozitsiyasini yumshatdi va ushbu loyihalarda ishtirok etishi mumkinligi toʻgʻrisida bayonot ham berdi. Bundan tashqari, mintaqa mamlakatlari energetika, transport va logistika sohalarida birgalikdagi infratuzilmalarni yaratish imkoniyati haqida gap ochmoqda. Mintaqaviy aloqalarni jonlantirish haqidagi gap-soʻzlarga savdo-sotiq sohasidagi munosabatlar javobini uzoq kuttirmadi. Masalan, 2018-yilda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi tovar ayirboshlash hajmi bir yil ichida 35 foiz oʻsib, 12,2 milliard AQSH dollarini tashkil etdi. Ushbu davrning eng asosiy voqeasi 2018-yil martida Qozogʻistonda boʻlib oʻtgan Markaziy Osiyo mamlakatlari rahbarlarining uchrashuvi va bunday masalahatlashuvlarni har yili oʻtkazish toʻgʻrisida qabul qilgan qarori boʻldi. Ayni uchrashuvning eʼtiborga molik jihati u tor Markaziy Osiyo doirasida tashqi ishtirokchilarsiz boʻlib oʻtgani boʻldi. Bundan tashqari, mamlakatlar yetakchilari rasmiy integratsiya yoʻlini takrorlash, qandaydir ustmilliy institutlar barpo etish niyati yoʻqligini qatʼiy bildirib, maslahatlashuv formatini afzal bilishini qayd etdi. Mintaqaviy integratsiyani qayta ishga tushirish gʻoyasiga AQSH 2015-yildayoq ilgari surgan „C+1“ muloqot platformasi hamda [[Yevropa Ittifoqi|Yevropa Ittifoqining]] Markaziy Osiyo boʻyicha oʻtgan yili qabul qilgan strategiyasi juda mos tushadi. Vashington va Bryussel butun boshli mintaqa bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻyish orqali oʻz mintaqaviy siyosatini mustahkamlash uchun qoʻshimcha imkoniyatga ega boʻldi. Shuncha yillar davomida tobora soʻlib borgan „Markaziy Osiyo + Yaponiya“ muloqot platformasi ham yangi maromda ishlay boshladi. Bunday formatga [[Hindiston]] bilan Xitoy ham qiziqishi borligini maʼlum qildi. „Hindiston — Markaziy Osiyo“ muloqot platformasining ilk uchrashuvi 2019-yil aprelida [[Samarqand|Samarqandda]] boʻlib oʻtgan edi. 2020-yil 16-iyulida esa „Xitoy — Markaziy Osiyo“ TIV rahbarlarining ilk uchrashuvi videokonferensiya formatida oʻtkazildi. == Hamkorlikning C5-ga asoslangan modeli == Qayta jonlantirilayotgan mintaqaviy muloqot samaradorligi yuqorida zikr etilgan muammolar hal etilishiga bogʻliq. Markaziy Osiyo mamlakatlarining siyosiy ayonlari uchinchi mamlakatlar beshlik formatida qanchalik koʻp munosabatlarni yoʻlga qoʻysa, mintaqa mamlakatlari jamoatchiligi darajasida qanchalik koʻp muloqot oʻrnatilsa, 2017-yilda boshlangan jarayon muvaffaqiyati shunchalik real boʻladi. Shu munosabat bilan faqat Markaziy Osiyoga yoʻnaltirilgan yoki mintaqaning oʻzida shakllangan platformalarning ahamiyati oshadi. Shuning uchun „S5“ yoki „S5+…“ formatidagi tuzilmalar mintaqa mamlakatlari uchun ham oʻzaro, ham tashqi dunyo bilan hamkorlik modeli boʻlib qolishi kerak. Bunday formatlar doirasidagi izchil muloqotlar siyosiy ayonlarga tafakkurning milliy darajasiga mintaqaviy fikrlashni qoʻshish imkonini beradi. Shu bilan birga, institutsionallashni amalga oshirish va navbatdagi rasmiy integratsion mexanizmlarni yaratishdan tiyilish kerak. Shuning uchun asosiy eʼtiborni maslahatlashuv platformalarini (davlat rahbarlari, idoralar, jamoatchilik darajasida) ishlatishga qaratish zarur. Bunday maydonchalar samaradorligi mintaqaviy hamkorlik jarayonida ikki tomonlama munosabatlar rolini pasaytirish imkonini beradi. Boz ustiga, ular istiqbolda mintaqa mamlakatlari oʻrtasidagi eng oʻtkir muammolarni hal etish joyi ham boʻlishi mumkin. Ayni choqda koʻp narsa kun tartibining yana-da mazmunliroq boʻlishiga va uzoq muddatli mintaqaviy loyihalarni ishlab chiqishga asosiy eʼtibor qaratishga bogʻliq boʻladi. Shu munosabat bilan davlat rahbarlarining joriy yilda oʻtkazilishi kerak boʻlgan uchinchi uchrashuvini oʻtkazish yoki bekor qilish oʻziga xos koʻrsatkich vazifasini oʻtaydi. Biroq uning oʻtkazilishini — muvaffaqit garovi deyish qiyin. Buning uchun ishtirokchilar tarkibi va yakunida aynan qanday kelishuvlarga erishilishi muhim ahamiyatga ega. „C+“ formati beshlik tarkibidagi hamkorlik odatini mustahkamlaydi va ushbu mamlakatlarning xalqaro maydondagi hamkorligini sinxronlash imkonini beradi. Ayni format tashqi oʻyinchilar konsolidatsiya — faoliyatni kuchaytirish uchun jipslashuv va u bilan munosabatlarni yagona geosiyosiy makon sifatida oʻrnatish zarurligi haqidagi signal boʻladi. Integratsiya tuzilmalarida qatnashish nuqtai nazaridan, Markaziy Osiyo bugungi kunda mintaqaning ayrim mamlakatlari chuqur iqtisodiy va harbiy-siyosiy integratsiyada ekani bilan hisoblashishga majbur. Bu, qayd etish joizki, birorta yangi integratsiya tuzilmasini ishga tushirish oʻrniga muloqot platformasiga eʼtibor qaratish uchun qoʻshim dalildir. Yaqin kelajakda ushbu status-kvo — mavjud holat oʻzgarishi dargumon. Lekin bu mintaqa kun tartibini ishlab chiqishga toʻsqinlik qilmasligi kerak. Bunga Vishegard guruhiga (V4) aʼzo mamlakatlar tajribasi yaxshi misol boʻla oladi. Ular [[NATO]] bilan YEIga aʼzo boʻlib kirgandan soʻng ham koʻp tomonlama formatlarda mustahkam muzokara pozitsiyasiga ega boʻlish uchun oʻz harakatlarini muvofiqlashtirishni davom ettirmoqda. Mintaqaviy hamkorlik renessansi faqat Markaziy Osiyoni dunyoning geosiyosiy xaritasiga Qozogʻiston, Qirgʻiziston, Tojikiston, Turkmaniston va Oʻzbekiston hududlari sifatida qaytgandan soʻng yuz berishi mumkin. Bu ushbu mamlakatlar bir-birini investitsiyalar, loyihalar va transport koridorlari uchun kurashda raqib deb bilishidan voz kecha olishiga bogʻliqdir. Eski yondashuv oʻrniga mintaqaviy taraqqiyot masalalarida bir yoqadan bosh chiqarib ishlash samaraliroq ekani, milliy manfaatlarni esa qoʻshnilarning manfaatlarini hisobga olmasdan turib taʼminlab boʻlmasligi tushunchasi kelsa, Markaziy Osiyoning xalqaro kun tartibiga qaytish imkoniyatlari ancha-muncha oshadi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Turkumsiz|date=Aprel 2024}} n0abbtlpiolzyrp2di2zvf5f3jb956m 0 912664 6272014 6126110 2026-09-16T09:22:51Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272014 wikitext text/x-wiki   {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Gaizka Mendieta|tasvir=2018 Gaizka Mendieta.jpg|izoh=Mendieta in a charity match in 2018|toʻliqism=Gaizka Mendieta Zabala|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1974|3|27|df=y}}<ref name=Bio>{{yangiliklar manbasi|url=https://www.elmundo.es/elmundodeporte/envivos/fichas/1/079/79.html|title=Gaizka MENDIETA|newspaper=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=ispancha|access-date=28-aprel 2020-yil}}</ref>|tavallud_joyi=[[Bilbao]], Spain<ref name=Bio/>|boʻyi=1.73 m<ref name=Bio/>|pozitsiya=[[Midfielder]]|joriyklub=|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=[[CD Castellón|Castellón]]|yillar1=1992|klublar1=[[CD Castellón|Castellón]]|isht1=16|gollar1=0|yillar2=1992—1994|klublar2=[[Valencia CF Mestalla|Valencia B]]|isht2=34|gollar2=4|yillar3=1993—2001|klublar3=[[Valencia CF|Valencia]]|isht3=230|gollar3=44|yillar4=2001—2004|klublar4=[[S.S. Lazio|Lazio]]|isht4=20|gollar4=0|yillar5=2002—2003|klublar5=→ [[FC Barcelona|Barcelona]] (loan)|isht5=33|gollar5=4|yillar6=2003—2004|klublar6=→ [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] (loan)|isht6=31|gollar6=2|yillar7=2004—2008|klublar7=[[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]]|isht7=31|gollar7=2|milliyyillar1=1991|milliyjamoa1=[[Spain national under-18 football team|Spain U18]]|milliyisht1=5|milliygollar1=0|milliyyillar2=1993|milliyjamoa2=[[Spain national under-20 football team|Spain U20]]|milliyisht2=3|milliygollar2=0|milliyyillar3=1992—1996|milliyjamoa3=[[Spain national under-21 football team|Spain U21]]|milliyisht3=13|milliygollar3=0|milliyyillar4=1996|milliyjamoa4=[[Spain national under-23 football team|Spain U23]]|milliyisht4=2|milliygollar4=0|milliyyillar5=1999—2002|milliyjamoa5=[[Spain national football team|Spain]]|milliyisht5=40|milliygollar5=8|milliyyillar6=1998—2007|milliyjamoa6=[[Basque Country national football team|Basque Country]]|milliyisht6=6|milliygollar6=1}} '''Gaizka Mendieta Zabala''' ({{IPA-es|ˈgajθka menˈdjeta θaˈβala}}, Basque: [gais̻ka mendieta s̻aβala] ; 1974-yil 27-martda tugʻilgan) — [[yarim himoyachi]] sifatida oʻynagan ispaniyalik sobiq professional [[Futbol|futbolchi]]. Koʻp qirrali oʻyinchi, yaxshi texnikasi, hujumkorligi va oʻzi uchun gol yaratishga qodir, u asosan [[Valencia CF|"Valensiya"]] da oʻynadi va faoliyatini Angliyaning „Midlsbro“ jamoasida yakunladi<ref name="Leyenda">{{Veb manbasi|url=http://www.deportevalenciano.com/2013/03/27/gaizka-mendieta-39-a%C3%B1os-de-una-leyenda|sarlavha=Gaizka Mendieta: 39 años de una leyenda|nashriyot=Deporte Valenciano|ism=José|muallif=Hernández|til=ispancha|sana=27-mart 2013-yil|qaralgan sana=2-iyul 2013-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://en.espn.co.uk/football/sport/story/208392.html|sarlavha=Worst players to win the Champions League|nashriyot=[[ESPN]]|sana=24-may 2013-yil|qaralgan sana=15-yanvar 2018-yil|arxivsana=2021-08-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210806042347/http://en.espn.co.uk/football/sport/story/208392.html}}</ref>. Oʻn mavsum davomida u [[La Liga|La Ligada]] jami 263 oʻyin oʻtkazib, 48 ta gol urdi. Mendieta [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya terma jamoasi]] safida 40 marta maydonga tushdi va bu mamlakat terma jamoasi safida Evro-2000 va 2002-yilgi jahon chempionatida ishtirok etdi. == Futbolchilik faoliyati == === Valensiya === [[Basklar mamlakati]], [[Bilbao]] shahrida tugʻilgan Mendieta oʻzining professional debyutini atigi 17 yoshida CD Castellón bilan Segunda diviziyasida oʻtkazgan va asosan [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] sifatida ishtirok etgan<ref name="Bat">{{Yangiliklar manbasi |last=Pérez Sierra |first=Alberto |date=22-mart 2017-yil |title=¿Qué fue de Mendieta, el 'murciélagoʻ indie del Valencia? |language=ispancha |trans-title=What happened to Mendieta, the indie 'bat' of Valencia? |work=[[Diario AS]] |url=http://futbol.as.com/futbol/2017/03/21/primera/1490120559_579277.html |access-date=6-iyun 2017-yil}}</ref><ref name="Pain">{{Yangiliklar manbasi |last=Balagué |first=Guillem |date=24-avgust 2003-yil |title=Leaving the pain in Spain |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/football/2003/aug/24/sport.comment2 |access-date=7-iyun 2017-yil}}</ref>. Bir mavsumdan soʻng u [[Valencia CF|"Valensiya"]] bilan 30 million [[Peseta|pesetaga]] shartnoma imzolaganidan soʻng [[La Liga|La Ligaga]] koʻchib oʻtdi<ref name="Athlete">{{Yangiliklar manbasi |last=Ballester |first=Enrique |date=26-iyul 2016-yil |title=El futbolista con sueños de atleta |language=ispancha |trans-title=The footballer with athlete dreams |work=[[Levante-EMV]] |url=http://www.levante-emv.com/castello/2016/07/26/futbolista-suenos-atleta/1449063.html |access-date=7-iyun 2017-yil}}</ref>, lekin oʻzining birinchi yilining katta qismini zaxirada oʻtkazdi va 1993-yil 13-iyunda [[Cádiz CF|"Kadis]]" ga qarshi oʻyinda birinchi jamoada debyut qildi;<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.deportevalenciano.com/2011/12/12/c%C3%A1diz-y-los-malos-recuerdos-del-valencia|sarlavha=Cádiz y los malos recuerdos del Valencia|nashriyot=Deporte Valenciano|ism=José|muallif=Hernández|til=ispancha|sana=12-dekabr 2011-yil|qaralgan sana=24-aprel 2018-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://en.valenciacf.com/ver/59175/mendieta-a-cult-hero-for-valencia-fans.html|sarlavha=Mendieta: a cult hero for Valencia fans|nashriyot=Valencia CF|sana=21-iyun 2016-yil|qaralgan sana=24-aprel 2018-yil|arxivsana=2019-02-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190207032131/http://en.valenciacf.com/ver/59175/mendieta-a-cult-hero-for-valencia-fans.html}}</ref> 1995—1996-yillarda 42 oʻyindan 34 tasini oʻynadi, chunki ikkinchi oʻrinni egalladi, bu ularning 1990-yildan beri eng yaxshi natijasi edi<ref name="MM">{{Veb manbasi|url=https://www.football-espana.net/2020/05/29/mendieta-the-magnificent-magician|sarlavha=Mendieta: The magnificent magician|nashriyot=Football España|ism=David|muallif=Whitworth|sana=29-may 2020-yil|qaralgan sana=25-yanvar 2023-yil}}</ref>. [[Fayl:Mendieta_95-96.jpg|thumb| Mendieta 1995-yil]] 1997—1998-yilgi mavsum Mendietaning yangi bosh murabbiyi Klaudio Raneri qoʻl ostidagi yutuq mavsumi boʻldi. [[Yarim himoyachi|Markaziy yarim himoyachi]] roliga oʻtib, u ligada 30 ta oʻyin oʻtkazdi va oʻnta gol urdi<ref name="Leyenda"/>, tez orada terma jamoada debyut qildi. 1999-yil iyun oyida u [[Copa del Rey|Ispaniya kubogida]] [[Atlético Madrid|Atletiko Madridni]] magʻlub etib, klub bilan oʻzining birinchi sovrinini qoʻlga kiritdi;<ref name="Bat"/> u finalgacha bo‘lgan o‘yinda „Levante UD“, [[FC Barcelona|"Barselona"]] (ikkala oyog‘i) va [[Real Madrid CF|"Real Madrid"]] ustidan g‘alaba qozondi<ref name="Leyenda" /> Mendieta 1999—2000-yillarda undan ham yaxshiroq yil oʻtkazdi, [[Héctor Cúper|Ektor Kuper]] esa murabbiy sifatida katta muvaffaqiyatga erishdi. U „Valensiya“ga [[Ispaniya superkubogi (futbol)|Ispaniya Superkubogida]] gʻalaba qozonish uchun „Barselona“ni umumiy hisobda 4:3 hisobida magʻlub etishda yordam berdi<ref name="SC">{{Yangiliklar manbasi |last=Piñol |first=Àngels |date=16-avgust 1999-yil |title=El Valencia contesta al Barça |language=ispancha |trans-title=Valencia answer Barça |work=[[El País]] |url=https://elpais.com/diario/1999/08/16/deportes/934754414_850215.html |access-date=25-yanvar 2023-yil}}</ref>. va ''Chempionatda'' 3-oʻrinni egallaganligi sababli ichki maydonda faoliyatidagi eng yaxshi faoliyatida 13 ta gol kiritdi<ref name="MM"/> Biroq, ularning mavsumdagi eng katta gʻalabasi [[UEFA Chempionlar Ligasi]] finaliga chiqish boʻldi, 3:0 hisobida ispaniyalik Real Madridga magʻlub boʻldi;<ref name="CL1">{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/football/762837.stm|sarlavha=Real storm to Cup glory|nashriyot=[[BBC Sport]]|sana=24-may 2000-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref>. keyinchalik u „Yevropaning mavsumning eng yaxshi yarim himoyachisi“ mukofotiga sazovor boʻldi<ref name="UEFA1">{{Yangiliklar manbasi |last=Starcevic |first=Nesha |date=25-avgust 2000-yil |title=Nightmare draw for Leeds as Istanbul beckons again |work=[[The Independent]] |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/international/nightmare-draw-for-leeds-as-istanbul-beckons-again-696402.html |access-date=24-yanvar 2011-yil}}</ref>. Keyingi yili „Valensiya“ Chempionlar ligasining finaliga chiqdi va yana magʻlub boʻldi, bu safar [[O‘yindan keyingi penaltilar seriyasi|penaltilar seriyasidan]] keyin [[FC Bayern Munich|"Bavariya"]] ga yutqazdi. Mendieta oddiy vaqtda erta [[Penalti|penaltini]] aniq amalga oshirib jamoasini 1:0 hisobida oldinga olib chiqdi, shuningdek, oʻz urinishini oʻyinda golga aylantirdi<ref name="CL2">{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/champions_league/1346307.stm|sarlavha=Bayern crowned European champions|nashriyot=BBC Sport|sana=23-may 2001-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref><ref name="Bat"/> yana „UEFA yilning eng yaxshi yarim himoyachisi“ deb topildi<ref name="UEFA2">{{Veb manbasi|url=https://www.rte.ie/sport/soccer/2001/0824/158271-liverpool/|sarlavha=Liverpool lose out at UEFA awards|nashriyot=[[Raidió Teilifís Éireann]]|sana=24-avgust 2001-yil|qaralgan sana=28-aprel 2020-yil}}</ref>. === Legionerga aylanish === Mendieta 2001-yilgi mavsumda eng koʻp narxi oʻsgan oʻyinchilardan biri boʻlib, oxir-oqibat 47,7 [[Yevro|evro]] million transfer (yoki xabar qilingan 8&nbsp;milliard&nbsp;[[Peseta|pesetas]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11837_2213988,00.html|sarlavha=Mendieta agrees to Lazio switch|nashriyot=[[Sky Sports]]|ism=Jonny|muallif=Owen|sana=2001|qaralgan sana=2-sentabr 2014-yil}}</ref>) ishlab oldi. Italiyaning „[[Lazio (futbol klubi)|SS Lazio]]“ klubiga<ref>{{Pres-reliz manbasi |url=http://www.sslazio.it/news/visualizza_news.asp?idnews=351&titolo=2 |title=Definito l'acquisto di Mendieta |trans-title=Mendieta purchase complete |publisher=S.S. Lazio |language=italyancha |date=20-iyul 2001-yil |access-date=24-sentabr 2017-yil |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20010725042948/http://www.sslazio.it/news/visualizza_news.asp?idnews=351&titolo=2 |archive-date=25-iyul 2001-yil}}</ref> oʻsha paytda barcha davrlarning eng qimmat oltinchi futbolchisini oʻz safiga qoʻshib oldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1444929.stm|sarlavha=Mendieta agrees to Lazio move|nashriyot=BBC Sport|sana=19-iyul 2001-yil|qaralgan sana=2-noyabr 2009-yil}}</ref>. Biroq, u Rimda bor-yoʻgʻi bir yil oʻtkazib, [[Serie A|A Seriya]] oʻyinlariga kirishib keta olmadi. Jamoani tark etgan pleymeykerlar Pavel Nedved va Xuan Sebastyan Veronlarning olingan boʻlsada jamoaning oʻyinlariga mos kela olmadi. Mendieta 2002-03-yilgi mavsum uchun „[[FC Barcelona|Barselona]]“ga ijaraga berildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/2138712.stm|sarlavha=Barca seal Mendieta loan deal|nashriyot=BBC Sport|sana=20-iyul 2002-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref> — u koʻp oʻyinlarni boshladi, ammo [[Kataloniya|kataloniyaliklar]] faqat oltinchi oʻrinni egallashga muvaffaq boʻlishdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.martiperarnau.com/el-ultimo-barcelona-oscuro/|sarlavha=El último Barcelona oscuro|nashriyot=Martí Perarnau|ism=David|muallif=González|til=ispancha|sana=6-mart 2013-yil|qaralgan sana=25-yanvar 2023-yil}}</ref> — va keyinchalik u Midlsbroga koʻchib oʻtdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/middlesbrough/3162989.stm|sarlavha=Boro sign Mendieta|nashriyot=BBC Sport|sana=21-avgust 2003-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref>. Angliyada oʻynash istagi tufayli vatanidan (Atletiko Madrid va [[Athletic Bilbao|Atletik Bilbao]]) takliflar boʻyicha [[Angliya Premyer-ligasi|Premer-liga]] klubini tanladi<ref name="Pain"/> === Midlsbro === "Midlsbro"dagi birinchi mavsumida Mendieta Futbol Ligasi kubogini qoʻlga kiritgan jamoaning bir qismi boʻlib, Tissayd klubiga oʻzining ilk kumush medalini keltirdi<ref name="LC">{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/league_cup/3507795.stm|sarlavha=Boro lift Carling Cup|nashriyot=BBC Sport|sana=29-fevral 2004-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref><ref name="Bat"/> 2004-yil iyul oyida transfer toʻlovisiz doimiy ravishda amalga oshirildi<ref name="Pain"/> Soʻnggi ikki yil ichida bir qator jarohatlar (jumladan, 2006-yilgi UEFA kubogi finalini oʻtkazib yuborishiga sabab boʻlgan)<ref name="Bat"/> va oʻyindagi jismoniy holatini tiklab olishning uzoq davom etishi Mendietani zaxira oʻrindigʻiga tushirib yubordi. U murabbiy Garet Sautgeyt bilan xayrlashdi, u futbolchi endi oʻz rejalarida koʻrsatilmaganligini aniq aytdi. Maʼlumotlarga koʻra, „Real Sosedad“, „Atletik Bilbao“ va „Malaga“ klublari yarim himoyachini 2007-yilning yanvarida transfer oynasida sotib olishga qiziqish bildirishgan, biroq hech qanday aniq kelishuvga erishilmagan va transfer muddati futbolchining Los-Anjelesga oʻtishi mumkinligi haqidagi taxminlar tufayli oʻtib ketgan. Galaxy;<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/teams/m/middlesbrough/6335681.stm|sarlavha=Boroʻs Mendieta could be US bound|nashriyot=BBC Sport|sana=6-fevral 2007-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref>... oxiriga kelib, u Midlsbrodagi oʻrni uchun kurashishini aytgan edi. Bir kun oʻtgach, ''Boroning'' bosh direktori Keyt Lamb uning asosiy jamoada oʻynash imkoniyati yoʻqligini aytib, uning izohlariga eʼtibor bermadi. U oxirgi oʻyinini 2006-yilning 26-dekabrida [[Everton F.C.|"Everton"]] ga qarshi oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/6200111.stm|sarlavha=Everton 0–0 Middlesbrough|nashriyot=BBC Sport|sana=26-dekabr 2006-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref>. 2007-yil 5-dekabrda, ispan gazetasiga koʻra,<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Bort |first=José Manuel |date=5-dekabr 2007-yil |title=Gaizka Mendieta se retira |language=ispancha |trans-title=Gaizka Mendieta retires |work=Levante-EMV |url=http://www.levante-emv.com/secciones/noticia.jsp?pRef=3742_11_379038__Deportes-Gaizka-Mendieta-retira |access-date=4-fevral 2009-yil |archive-date=4-iyul 2012-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120704183956/http://www.levante-emv.com/secciones/noticia.jsp?pRef=3742_11_379038__Deportes-Gaizka-Mendieta-retira |url-status=dead }}</ref> Mendieta 2007-08-yilgi mavsum oxirida Midlsbro bilan shartnomasi tugashi bilan professional futboldan ketishini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Wilson |first=Scott |date=6-dekabr 2007-yil |title=Mendieta decides to retire |work=[[The Northern Echo]] |url=http://www.thisisthenortheast.co.uk/display.var.1884726.0.mendieta_decides_to_retire.php |access-date=7-dekabr 2007-yil |archive-date=2008-06-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080603220528/http://www.thisisthenortheast.co.uk/display.var.1884726.0.mendieta_decides_to_retire.php |url-status=dead }}</ref>. U nihoyat 2008-yil 13-mayda futbolchilik faoliyatini yakunladi. Muvaffaqiyatli 17 yillik professional mavsum<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Paylor |first=Eric |date=9-oktabr 2008-yil |title=I'm glad I came to Boro – Mendieta |work=[[Teesside Gazette]] |url=http://www.gazettelive.co.uk/boro-fc/boro-fc-news/2008/10/09/i-m-glad-i-came-to-boro-mendieta-84229-21998950/ |access-date=13-oktabr 2008-yil}}</ref>. Mendieta 2009-yil 3-noyabrda [[BBC|BBCga]] bergan intervyusida uni futbol menejmentiga qiziqtirishi mumkinligini aytdi: „Mening bir qismim menejer boʻlishning hayajon va qiyinligini koʻra oladi, albatta“. Nafaqaga chiqqanidan soʻng, u oilasi bilan Yarmdagi Midlsbro yaqinida joylashdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8323143.stm|sarlavha=What became of Gaizka Mendieta?|nashriyot=BBC Sport|ism=Jonathan|muallif=Stevenson|sana=3-noyabr 2009-yil|qaralgan sana=25-yanvar 2023-yil}}</ref>. == Milliy terma jamoa == 1996-yilning mart/may oylarida Mendieta UEFA Yevropa chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan 21 yoshgacha boʻlgan Ispaniya terma jamoasi tarkibida boʻldi. U 1999-yilning 27-martida Yevropa chempionati saralash bosqichida [[Avstriya milliy futbol terma jamoasi|Avstriyaga]] 9:0 hisobida magʻlub bo‘lgan Xuan Karlos Valeron o‘rniga o‘yinda [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|maydonga]] tushdi;<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Ros |first=Cayetano |date=28-mart 1999-yil |title=España vive una noche idílica |language=ispancha |trans-title=Spain live idyllic night |work=El País |url=http://elpais.com/diario/1999/03/28/deportes/922575601_850215.html |access-date=6-iyun 2017-yil}}</ref> u Belgiya va Gollandiyadagi musobaqada 22 ta roʻyxatga kiritilib, milliy terma jamoaga oxirgi sakkizlikka chiqishga yordam berdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/euro2000/805574.stm|sarlavha=Raul miss sends France through|nashriyot=BBC Sport|sana=25-iyun 2000-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref>. „Latsio“dagi formasi pasayib ketganiga qaramay, Mendieta 2002-yilgi FIFA Jahon Kubogida jamoaga tanlandi va chorak finalda Janubiy Afrikaga qarshi uchta oʻyinda bitta gol urdi (3:2)<ref>{{Veb manbasi|url=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/matches_wallchart/south_africa_v_spain/default.stm|sarlavha=Heartbreak for South Africa|nashriyot=BBC Sport|sana=12-iyun 2002-yil|qaralgan sana=3-noyabr 2009-yil}}</ref>. Oxirgi 40 ta oʻyinini<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.uefa.com/insideuefa/news/025e-0fbe249782a5-f5d1044b8c75-1000--a-time-to-reflect-gaizka-mendieta/|sarlavha=A time to reflect – Gaizka Mendieta|nashriyot=UEFA|sana=26-iyun 2020-yil|qaralgan sana=25-yanvar 2023-yil}}</ref> Jahon chempionatidan toʻrt oy oʻtib [[Granada|Granadada]] Bolgariya bilan [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvida]] qoʻlga kiritdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sánchez |first=Guillermo |date=20-noyabr 2002-yil |title=Una pobre España sólo vence por la mínima a Bulgaria |language=ispancha |trans-title=Poor Spain can only beat Bulgaria by the odd goal |work=[[La Voz de Galicia]] |url=https://www.lavozdegalicia.es/noticia/deportes/2002/11/20/pobre-espana-solo-vence-minima-bulgaria/0003_1330535.htm |access-date=25-yanvar 2023-yil}}</ref>. Mendieta, shuningdek, norasmiy Basklar mamlakati mintaqaviy jamoasi uchun ham maydonga tushdi va gol urdi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.eff-fvf.eus/pub/verFichaPartido.asp?idioma=ca&idPartido=139|sarlavha=Euskadi 5–1 Nigeria|nashriyot=[[Basque Football Federation]]|til=ispancha|sana=29-noyabr 1999-yil|qaralgan sana=11-iyun 2017-yil|arxivsana=2018-11-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181104052243/http://www.eff-fvf.eus/pub/verFichaPartido.asp?idioma=ca&idPartido=139}}</ref>. == OAV == [[Fayl:Planetas_y_Mendieta.jpg|thumb| Mendieta kontsertda (FIB, 2015)]] Mendieta sport kiyimlari kompaniyasi [[Nike]] tomonidan homiylik qildi va brend uchun reklama roliklarida paydo boʻldi. 2002-yilda Janubiy Koreya va Yaponiyada boʻlib oʻtgan jahon chempionati arafasida oʻtkazilgan global reklama kampaniyasida u [[Luís Figo|Luish Figu]] kabi futbolchilar bilan birga boʻlgan Terri Gilliam rejissyorligidagi „Yashirin turnir“ („Scorpion KO“ brendi) reklama roligida rol oʻynadi. [[Thierry Henry|Terri Anri]], [[Hidetoshi Nakata|Xidetoshi Nakata]], [[Roberto Carlos (futbolchi)|Roberto Karlos]], [[Ronaldinho|Ronaldinyo]], [[Ronaldo|Ronaldu]] va [[Francesco Totti|Franchesko Totti]], sobiq futbolchi [[Eric Cantona|Erik Kantona]] bilan turnir „hakami“ edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.nikebiz.com/story/stry_scorpion.shtml|sarlavha=A lighter shoe, cooler kits, a faster ball, a Secret Tournament – every touch counts|nashriyot=[[Nike (shirkat)|Nike]]|qaralgan sana=26-may 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20020602055510/http://www.nikebiz.com/story/stry_scorpion.shtml|arxivsana=2 June 2002}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Cozens |first=Claire |date=3-aprel 2002-yil |title=Cantona hosts World Cup with a difference |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/media/2002/apr/03/advertising.worldcupfootball2002?INTCMP=ILCNETTXT3487 |access-date=26-may 2015-yil}}</ref>. Mendieta, shuningdek[[Sky Sports|, Sky Sports]] telekanalida ispan futbolini yoritishda ekspert boʻlib ishlagan<ref name="Bat"/><ref name="Master">{{Veb manbasi|url=https://www.the42.ie/how-guillem-balague-gaizka-mendieta-see-premier-league-1603631-Aug2014/|sarlavha=Here's how Balague and Mendieta see the Premier League and La Liga going this year|nashriyot=[[TheJournal.ie|The 42]]|ism=Paul|muallif=Fennessy|sana=4-avgust 2014-yil|qaralgan sana=1-sentabr 2020-yil}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Mendietaning otasi Andres ham [[Darvozabon (futbol)|darvozabon]] sifatida oʻynagan futbolchi edi<ref name="Master"/> Asli [[Vizcaya (provinsiya)|Biskayning]] [[Lequeitio|Lekeytio]] shahridan boʻlib, u oʻzining soʻnggi yillarini Kastellonda futbolchi sifatida oʻtkazdi va keyinchalik klub xodimlarida ishladi,<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-avgust 2010-yil |title=El Castellón nombró gerente a Mendieta |language=ispancha |trans-title=Castellón named Mendieta as manager |work=El Periódico Mediterráneo |url=http://www.elperiodicomediterraneo.com/noticias/castellon/castellon-nombro-gerente-mendieta_583845.html |access-date=7-iyun 2017-yil}}</ref>. mintaqada oilasini tarbiyaladi. Shunday qilib, Gaizka [[Basklar mamlakati|Bask]] tugʻilgan joyiga qaramay, ularning yoshlik tizimi orqali paydo boʻldi. Bilbaoda tugʻilgan ispaniyalik hamkasblar Ander Errera va Roberto Riosning kelib chiqishi oʻxshash boʻlib, oʻz mahoratlarini oʻzlarining futbolchi otalari (mos ravishda Pedro va Eysebio) professional ravishda joylashgan shaharlarda oʻrganishgan. Biroq, keyinchalik ikkalasi ham Bilbaoning Atletik klubi bilan shartnoma imzoladilar, Mendieta esa hech qachon bask klubida maydonga tushmagan; u va uning otasi Ispaniyani [[Futbol Olimpiada o‘yinlarida|Olimpiya oʻyinlari turnirida]] himoya qilishgan, ikkinchisi 1968-yilda va birinchisi 1996-yilda<ref name="Athlete"/> Mendieta yoshligida isteʼdodli sportchi boʻlgan va futboldan koʻra oʻrta masofaga yugurishga yaqin kelgan<ref name="Athlete"/><ref name="Master"/> U musiqa muxlisi edi va ayniqsa, [[DJ|DJingga]] ishtiyoqi bor edi;<ref name="Master" /> u shuningdek, 2015-yilda Benicassim festivalida Los Planetas guruhining toʻplamida sahnaga chiqdi, uning „Un buen día“ qoʻshigʻi matnida unga murojaat qilgan<ref name="Bat"/> Mendietaning taʼkidlashicha, [[Ruud Gullit|Rud Gullit]] gollandiyalikning noanʼanaviy uslubi tufayli uning oʻsmirlik davridagi futbol qahramoni boʻlgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.skysports.com/football/news/11837/9115953/my-career-gaizka-mendieta|sarlavha=My career: Gaizka Mendieta|nashriyot=Sky Sports|ism=Peter|muallif=Fraser|sana=16-yanvar 2014-yil|qaralgan sana=7-iyun 2017-yil}}</ref>.... == Faoliyat statistikasi == === Klub === : Manbalar: {| class="wikitable" style="text-align:center" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |Milliy kubok ! colspan="2" |Liga kubogi ! colspan="2" |Xalqaro ! colspan="2" |Umumiy |- !Division !Oʻyinlar !Gol !Oʻyinlar !Gol !Oʻyinlar !Gol !Oʻyinlar !Gol !Oʻyinlar !Gol |- |Castellón |1991-92 |Segunda División |16 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |16 |0 |- | rowspan="10" |[[Valencia CF|Valencia]] |1992-93 |[[La Liga]] |2 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |2 |0 |- |1993-94 |La Liga |20 |2 |0 |0 | colspan="2" |— |0 |0 |20 |2 |- |1994-95 |La Liga |13 |1 |3 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |16 |1 |- |1995-96 |La Liga |34 |0 |8 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |42 |0 |- |1996-97 |La Liga |30 |1 |0 |0 | colspan="2" |— |6 |0 |36 |1 |- |1997-98 |La Liga |30 |10 |5 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |35 |10 |- |1998-99 |La Liga |37 |7 |7 |5 | colspan="2" |— |10 |0 |54 |12 |- |1999-2000 |La Liga |33 |13 |2 |1 | colspan="2" |— |16 |5 |51 |19 |- |2000-01 |La Liga |31 |10 |0 |0 | colspan="2" |— |16 |4 |47 |14 |- ! colspan="2" |Umumiy !230 !44 !25 !6 !0 !0 !48 !9 !303 !59 |- |[[Lazio (futbol klubi)|Lazio]] |2001-02 |[[Serie A]] |20 |0 |4 |0 | colspan="2" |— |7 |0 |31 |0 |- |[[FC Barcelona|Barcelona]] (loan) |2002-03 |La Liga |33 |4 |1 |0 | colspan="2" |— |13 |2 |47 |6 |- |Midlsbro (loan) |2003-04 |[[Angliya Premyer-ligasi|Premier League]] |31 |2 |1 |0 |6 |1 |0 |0 |38 |3 |- | rowspan="4" |Midlsbro |2004-05 |Premier League |7 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |8 |0 |- |2005-06 |Premier League |17 |2 |6 |1 |0 |0 |6 |0 |29 |3 |- |2006-07 |Premier League |7 |0 |0 |0 |1 |0 |0 |0 |8 |0 |- ! colspan="2" |Umumiy !31 !2 !6 !1 !1 !0 !7 !0 !45 !3 |- ! colspan="3" |Umumiy faoliyat !361 !52 !37 !7 !7 !1 !75 !11 !480 !71 |} === Xalqaro === : Manbalar:<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/mendieta-intl.html|sarlavha=Gaizka Mendieta Zabala – International Appearances|nashriyot=[[RSSSF]]|ism=Emilio|muallif=Pla Díaz|qaralgan sana=31-avgust 2010-yil}}</ref><ref name="EU">{{Veb manbasi|url=https://eu-football.info/_player.php?id=13763|sarlavha=Gaizka Mendieta|nashriyot=European Football|qaralgan sana=30-yanvar 2019-yil}}</ref> '''Terma jamoa va yil boʻyicha koʻrinish va gollar''' {| class="wikitable" style="text-align:center" !Milliy terma jamoa ! Yil ! Oʻyinlar ! Gollar |- |- | rowspan="4" | [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] | 1999 | 9 | 1 |- | 2000 | 13 | 3 |- | 2001 | 8 | 3 |- | 2002 | 10 | 1 |- ! colspan="2" | Jami ! 40 ! 8 |} '''Terma jamoa uchun gollar''' : Manba:<ref name="EU"/> {| class="wikitable" !№ ! Sana ! Joy ! Raqib ! Xol ! Natija ! Musobaqa |- | 1. | 1999-yil 5-iyun | [[Estadio de la Cerámica|El Madrigal]], [[Villarreal (Castellón)|Vilyarreal]], Ispaniya |{{Fb|SMR}} | '''9''' — 0 | 9-0 | UEFA Evro-2000 saralashi |- | 2. | 2000-yil 7-iyun | Josi Bartel, [[Lyuksemburg (shahar)|Lyuksemburg]], Lyuksemburg |{{Fb|Lyuksemburg}} | '''1''' — 0 | 1-0 | [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Doʻstona]] |- | 3. | 2000-yil 21-iyun | Yan Breydel, [[Brugge|Bryugge]], Belgiya |{{Fb|Yugoslavia}} | '''3-3''' | 3-4 | UEFA Evro 2000 |- | 4. | 2000-yil 25-iyun | Yan Breydel, Bryugge, Belgiya |{{Fb|FRA}} | '''1''' — 1 | 1-2 | UEFA Evro 2000 |- | 5. | rowspan="2" | 2001-yil 24-mart | rowspan="2" | Xose Riko Peres, [[Alicante|Alikante]], Ispaniya | rowspan="2" |{{Fb|LIE}} | '''4''' — 0 | rowspan="2" | 5-0 | rowspan="2" | 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |- | 6. | '''5''' — 0 |- | 7. | 2001-yil 1-sentyabr | [[Mestalya stadioni|Mestalla]], [[Valensiya (shahar)|Valensiya]], Ispaniya |{{Fb|AUT}} | '''4''' — 0 | 4-0 | 2002-yilgi FIFA Jahon chempionati saralashi |- | 8. | 2002-yil 12-iyun | Daegu jahon chempionati, Daegu, Janubiy Koreya |{{Fb|RSA}} | '''1-2''' | 2-3 | 2002 FIFA Jahon chempionati |} == Yutuqlar == * [[Copa del Rey|Qirol kubogi]] : 1998-99<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.valenciacf.com/es/article/es-los-heroes-de-la-cartuja-gaizka-mendieta-2022-04-22|sarlavha=Los Héroes de La Cartuja: Gaizka Mendieta|nashriyot=Valencia CF|til=ispancha|sana=22-aprel 2022-yil|qaralgan sana=25-yanvar 2023-yil}}</ref> * [[Ispaniya superkubogi (futbol)|Ispaniya Superkubogi]] : 1999<ref name="SC"/> * [[UEFA Intertoto kubogi]] : 1998 * [[UEFA Chempionlar Ligasi]] 2-oʻrinchisi: 1999-2000,<ref name="CL1"/> 2000-01<ref name="CL2"/> '''Midlsbro''' * Futbol Liga kubogi : 2003-04<ref name="LC"/> * [[UEFA Yevropa Ligasi|UEFA kubogi]] sohibi: 2005-06 '''Ispaniya U21''' * 21 yoshgacha boʻlgan oʻsmirlar oʻrtasidagi Yevropa chempionatining ikkinchi oʻyinchisi: 1996-yil;<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Pallàs |first=Joan Josep |last2=Cubero |first2=Cristina |date=1-iyun 1996-yil |title=Clemente: "Merecimos vencer sobradamente" |language=ispancha |trans-title=Clemente: "We deserved to win by far" |work=[[Mundo Deportivo]] |url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1996/06/01/pagina-4/1308838/pdf.html |access-date=2-iyul 2013-yil |archive-date=2023-02-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230226081154/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/1996/06/01/pagina-4/1308838/pdf.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rsssf.org/tableso/ol1996q.html|sarlavha=Games of the XXVI. Olympiad|nashriyot=RSSSF|ism=Eugene|muallif=Shtutin|qaralgan sana=2-iyul 2013-yil}}</ref> Uchinchi oʻrin 1994-yil<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rsssf.org/tablese/eur-u21-94.html|sarlavha=Europe U-21 Championship 1994|nashriyot=RSSSF|ism=Erik|muallif=Garin|qaralgan sana=2-iyul 2013-yil}}</ref> '''Individual''' * UEFA Club Football mukofotlari : 1999-2000 yillardagi eng yaxshi yarim himoyachi,<ref name="UEFA1"/> 2000-01<ref name="UEFA2"/> * ESM mavsum jamoasi : 2000-01<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Stokkermans |first=Karel |title=ESM XI |publisher=RSSSF |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/esm-xi.html |access-date=25-yanvar 2023-yil}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * Gaizka Mendieta at BDFutbol * [http://www.ciberche.net/histoche/jugador?player=70 CiberChe biography and stats] {{In lang|es}} * Gaizka Mendieta at Soccerbase * {{NFT player|6248}} * Gaizka Mendieta — FIFA competition record (archived) {{UEFA klub futboli mukofotlari}} {{DEFAULTSORT:Mendieta, Gaizka}} [[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Serie A futbolchilari]] [[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]] [[Turkum:Segunda División B oʻyinchilari]] [[Turkum:La Liga oʻyinchilari]] [[Turkum:Futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Ispaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1974-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] 5vzfwpr8tqkh0etnx15q57xznk7knbx 0 917240 6271426 6259917 2026-09-15T20:05:21Z LNTG 143868 [[Special:Contributions/~2026-47375-15|~2026-47375-15]] ([[User talk:~2026-47375-15|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6259917|6259917]]-sonli tahrir qaytarildi 6271426 wikitext text/x-wiki {{Telekanal bilgiqutisi|kanal_nomi=Acasă|logotip=Acasa 2022 flat.png|mamlakat=[[Ruminiya]]|davlat=[[Ruminiya]]|namoyish vaqti=24/7|tili=Rumin tili|formati=[[16:9]] ([[576i]], [[SDTV]]) <br />[[1080i]] ([[High-definition television|HDTV]])|efirgachiqqan=2-fevral 1998-yil|Vorisi=Pro 2 (2017–2022)|image=Logo Acasă TV (2016).svg}} '''Acasă''' (maʼnosi: „Uyda“) — 2017 va 2022 yillar orasida ''Pro 2'' nomi bilan tanilgan, [[Ruminiya]]da efirga uzatiladigan Markaziy Yevropa Media tashkiloti tomonidan ([[Warner Bros.|Warner Bros. Discovery]] orqali) boshqariladigan telekanal. Bu koʻngilochar kanal hisoblanib, birinchi navbatda kunduzgi seriallar, oilaviy filmlar, tok-shoular va yangiliklar kabi dasturlarga bagʻishlangan. Uning yonloyihasi 2012-yil 15-aprelda ochilgan ''Acasă Gold'' telekanalidir. Unda Acasăda efirga uzatilgan telenovellalar, klassik telenovellalarning, shu jumladan baʼzi pullik telekoʻrsatuvlarining takrorlari namoyish etiladi. 2022-yil 7-martda Pro 2 nomi Acasăga qaytarilishi eʼlon qilindi. Telekanal nomi oʻzgartirilishi 2022-yil 4-aprel kuni soat 07:00 da boʻlib oʻtdi. == Koʻrsatuvlar == Acasă TV asosan quyidagi koʻrsatuvlarni efirga uzatadi: * Poveștiri adevărate (2007—2014); * Casa Ibacka (2013—2014); * Doctorul casei (2006—2014); * Poveștiri de Noapte (2007-2014, reruns in 2014-2019); * Dincolo de Poveștiri (2014-2019 yillari qayta efirga uzatildi); * În al 9-lea cer; * CanCan TV; * Corazon Latino. Kundalik dasturlar: * Știrile de Acasă; * Muzica de Acasă; * Rețeta de Acasă; * Zodiacul de Acasă; * Vremea de Acasă; * Vești bune de Acasă. Ushbu dasturlar efirga uzatilishi 2013-yilda toʻxtatildi, ammo Muzica de Acasă keyinchalik uning moldovancha versiyasi ''Acasă în Moldova''da paydo boʻldi. 2014-yil 9-mayda dasturlar qayta tuzildi. Endilikda Acasă TV faqat takroriy efirlarni va telenovellalarni namoyish qila boshladi. == Dasturlari == === Hamkorlik telenovellalari === {| class="wikitable sortable wikitabl" ! Yili!! Asl nomi !! Hududi!! Rumin tilida |- | 1992 || ''[[Antonella (teleserial)|Antonella]]'' || [[Argentina]] || ''Antonella'' |- | 1992 || ''[[Marielena]]'' || [[AQSh]] || ''Marielena'' |- | 1996-1997 || ''[[Nada personal (1996-yilgi teleserial)|Nada personal]]'' || [[AQSh]]|| ''Nimic personal'' |- | 1997 || ''[[Hombre de mar]]'' || [[Argentina]] || ''Omul mării'' |- | 1993 || ''[[Celeste (telenovella)|Celeste siempre Celeste]]'' || [[Argentina]] || ''Celeste se întoarce'' |- | 1985 || ''[[María de nadie]]'' || [[Argentina]] || ''Maria'' |- | 1989 || ''[[La extraña dama]]'' || [[Argentina]] || ''Misterioasa doamnă'' |- | 1992 || ''[[Soy Gina]]'' || [[Argentina]] || ''Gina'' |- | 1993-1994 || ''[[Guadalupe (telenovella)|Guadalupe]]'' || [[AQSh]] || ''Guadalupe'' |- | 1997-1998 || ''[[De corazón (telenovella)|De corazón]]'' || [[Argentina]] || ''Din toată inima'' |- | 1994 || ''[[Marimar (Meksika telenovella)|Marimar]]'' || [[Meksika]] || ''Marimar'' |- | 1995-1996 || ''[[María la del barrio]]'' || [[Meksika]] || ''Sărmana Maria'' |- | 1995-1996 || ''[[Lazos de amor]]'' || [[Meksika]] || ''Lanțurile iubirii'' |- | 1995-1996 || ''[[Sangue do Meu Sangue]]'' || [[Braziliya]] || ''Sânge din sângele meu'' |- | 1995-1996 || ''[[Flor de oro]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Floare de aur'' |- | 1996 || ''[[Mujercitas (1996 telenovella)|Mujercitas]]'' || [[Venesuela]] || ''Micuțele doamne'' |- | 1996 || ''[[Amor sagrado]]'' || [[Argentina]] || ''Iubire sfântă'' |- | 1996 || ''[[El último verano]]'' || [[Argentina]] || ''Ultima vară'' |- | 1996-1997 || ''[[Te sigo amando]]'' || [[Meksika]] || ''Dragostea nu moare'' |- | 1996-1997 || ''[[Luz Clarita]]'' || [[Meksika]] || ''Luz Clarita'' |- | 1996-1997 || ''[[90-60-90 modelos]]'' || [[Argentina]] || ''90-60-90 fotomodele'' |- | 1996-1997 || ''[[O Rei do Gado]]'' || [[Braziliya]] || ''Războiul pasiunilor'' |- | 1997 || ''[[Alguna vez tendremos alas]]'' || [[Meksika]] || ''Uneori avem aripi'' |- | 1997-1998 || ''[[Milady, la historia continúa]]'' || [[Argentina]] || ''Milady'' |- | 1997-1998 || ''[[María Isabel (1997 telenovella)|María Isabel]]'' || [[Meksika]] || ''Maria Isabel'' |- | 1997-1998 || ''[[Por Amor (1997 telenovella)|Por Amor]]'' || [[Braziliya]] || ''Iubire fără limite'' |- | 1998-1999 || ''[[Muñeca brava]]'' || [[Argentina]] || ''Înger sălbatic'' |- | 1998 || ''[[La mentira (1998 telenovella)|La mentira]]'' || [[Meksika]] || ''Minciuna'' |- | 1998 || ''[[Preciosa (telenovella)|Preciosa]]'' || [[Meksika]] || ''Preciosa'' |- | 1998-1999 || ''[[Ángela (telenovella)|Ángela]]'' || [[Meksika]] || ''Angela'' |- | 1998-1999 || ''[[La mujer de mi vida (Venesuela teleseriali)|La mujer de mi vida]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Femeia vieții mele'' |- | 1998 || ''[[Travesuras del corazón]]'' || [[Peru]] || ''Miracolul iubirii'' |- | 1998-1999 || ''[[Perro amor (1998 telenovella)|Perro amor]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Amor de cățel'' |- | 1999 || ''[[Rosalinda (telenovella)|Rosalinda]]'' || [[Meksika]] || ''Rosalinda'' |- | 1999 || ''[[Amor gitano (Teleserial)|Amor gitano]]'' || [[Meksika]] || ''Renzo și Adriana'' |- | 1999 || ''[[Por tu amor]]'' || [[Meksika]] || ''Pentru iubirea ta'' |- | 1999-2000 || ''[[Tres mujeres]]'' || [[Meksika]] || ''Trei femei'' |- | 1999 || ''[[El niño que vino del mar]]'' || [[Meksika]] || ''Copilul adus de mare'' |- | 1999-2000 || ''[[Cuento de Navidad]]'' || [[Meksika]] || ''Poveste de Crăciun'' |- | 1999-2001 || ''[[Yo soy Betty, la fea]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Betty cea urâtă'' |- | 1999 || ''[[Luisa Fernanda (telenovella)|Luisa Fernanda]]'' || [[Venesuela]] || ''Luisa Fernanda'' |- | 1999-2000 || ''[[Mujeres engañadas]]'' || [[Meksika]] || ''Femei înșelate'' |- | 1999-2000 || ''[[Terra Nostra (telenovella)|Terra Nostra]]'' || [[Braziliya]] || ''Terra Nostra'' |- | 2000 || ''[[Ramona (telenovella)|Ramona]]'' || [[Meksika]] || ''Ramona'' |- | 2000 || ''[[Locura de amor (telenovella)|Locura de amor]]'' || [[Meksika]] || ''Dragoste nebună'' |- | 2000-2001 || ''[[Carita de ángel]]'' || [[Meksika]] || ''Îngerașul'' |- | 2000-2001 || ''[[Amantes de luna llena]]'' || [[Venesuela]] || ''Seducție'' |- | 2000 || ''[[Amor latino]]'' || [[Argentina]] || ''Amor latino'' |- | 2000-2001 || ''[[Pobre Diabla (2000 telenovella)|Pobre Diabla]]'' || [[Peru]] || ''Fiorella'' |- | 2000-2001 || ''[[Primer amor, a mil por hora]]'' || [[Meksika]] || ''Prima dragoste'' |- | 1999-2000 || ''[[Mariú]]'' || [[Venesuela]] || ''Mariú'' |- | 2000-2001 || ''[[Rayito de luz]]'' || [[Meksika]] || ''Rază de lumină'' |- | 2000 || ''[[A Muralha (2000 Teleserial)|A Muralha]]'' || [[Braziliya]] || ''Cucerirea'' |- | 2000-2001 || ''[[Laços de Família]]'' || [[Braziliya]] || ''Legături de familie'' |- | 2001 || ''[[El derecho de nacer (2001 telenovella)|El derecho de nacer]]'' || [[Meksika]] || ''Dreptul la viață'' |- | 2001-2002 || ''[[Salomé (telenovella)|Salomé]]'' || [[Meksika]] || ''Salomé'' |- | 2001 || ''[[La intrusa (Meksika telenovella)|La intrusa]]'' || [[Meksika]] || ''Intrusa'' |- | 2001-2002 || ''[[Cuando seas mía]]'' || [[Meksika]] || ''Vei fi a mea, Paloma'' |- | 2001 || ''[[Ecomoda]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Ecomoda'' |- | 2001-2002 || ''[[El manantial]]'' || [[Meksika]] || ''Taina din adâncuri'' |- | 2001 || ''[[María Belén]]'' || [[Meksika]] || ''María Belén'' |- | 2001 || ''[[Sin pecado concebido]]'' || [[Meksika]] || ''Iubire fără de păcat'' |- | 2001-2002 || ''[[Secreto de amor]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Secretul iubirii'' |- | 2001-2002 || ''[[O Clone]]'' || [[Braziliya]] || ''Clona'' |- | 2001 || ''[[Solterita y a la orden]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Singură și disponibilă'' |- | 2002 || ''[[Kachorra]]'' || [[Argentina]] || ''Kachorra, micuța impostoare'' |- | 2002 || ''[[Franco Buenaventura, el profe]]'' || [[Argentina]] || ''Profu<nowiki>'</nowiki>'' |- | 2002 || ''[[Entre el amor y el odio]]'' || [[Meksika]] || ''Între iubire și ură'' |- | 1993-1994 || ''[[Corazón salvaje (1993 telenovella)|Corazón salvaje]]'' || [[Meksika]] || ''Inimă sălbatică'' |- | 2002-2003 || ''[[¡Vivan los niños!]]'' || [[Meksika]] || ''Îngerașii'' |- | 2002-2003 || ''[[Las vías del amor]]'' || [[Meksika]] || ''Perla, cărările iubirii'' |- | 2002-2003 || ''[[Gata salvaje]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Pisica sălbatică'' |- | 2002 || ''[[Juana la virgen]]'' || [[Venesuela]] || ''Juana'' |- | 2002 || ''[[La otra]]'' || [[Meksika]] || ''Cealaltă femeie'' |- | 2002-2003 || ''[[La venganza (Kolumbiya telenovellasi)|La venganza]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]]|| ''Răzbunarea'' |- | 2002 || ''[[Mi pequeña mamá]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]]|| ''Micuța mea mamă'' |- | 2003 || ''[[Todo sobre Camila]]'' || [[Peru]]<br />[[Venesuela]] || ''Totul despre Camila'' |- | 2002-2003 || ''[[Mi gorda bella]]'' || [[Venesuela]] || ''Valentina, grăsuța mea frumoasă'' |- | 2002 || ''[[La duda]]'' || [[Meksika]] || ''Îndoiala'' |- | 1998-1999 || ''[[Luz María]]'' || [[Peru]] || ''Luz María'' |- | 2003 || ''[[Amor real]]'' || [[Meksika]] || ''Amor real'' |- | 2003 || ''[[Ladrón de corazones]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Hoțul de inimi'' |- | 2003 || ''[[Niña amada mía]]'' || [[Meksika]] || ''Amazoana'' |- | 2003-2004 || ''[[Amor descarado]]'' || [[AQSh]] || ''Iubire cu două fețe'' |- | 2003-2004 || ''[[Mariana de la noche]]'' || [[Meksika]] || ''Îngerul nopții'' |- | 2003 || ''[[Pasión de Gavilanes|Pasión de gavilanes]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Jurământul'' |- | 2003 || ''[[A Casa das Sete Mulheres]]'' || [[Braziliya]] || ''Șapte femei'' |- | 2003-2004 || ''[[Olá Pai]]'' || [[Portugaliya]] || ''Ola tati'' |- | 2003-2004 || ''[[Bajo la misma piel]]'' || [[Meksika]] || ''Suflete pereche'' |- | 2004 || ''[[Amar otra vez]]'' || [[Meksika]] || ''Să iubești din nou'' |- | 2003 || ''[[Mulheres Apaixonadas]]'' || [[Braziliya]] || ''Femei îndrăgostite'' |- | 2003 || ''[[Morangos com Açúcar]]'' || [[Portugal]] || ''Căpșune cu zahăr'' |- | 2003-2004 || ''[[Ángel rebelde]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Înger rebel'' |- | 2003-2004 || ''[[Luciana y Nicolás]]'' || [[Peru]] || ''Luciana și Nicolas'' |- | 2003-2004 || ''[[Chocolate com Pimenta]]'' || [[Braziliya]] || ''Ciocolată cu piper'' |- | 2003-2004 || ''[[Celebridade]]'' || [[Braziliya]] || ''Celebritate'' |- | 2004 || ''[[Prisionera]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Prizoniera'' |- | 2004-2005 || ''[[Mujer de madera]]'' || [[Meksika]] || ''Pădurea blestemată'' |- | 2004 || ''[[El deseo (telenovella)|El deseo]]'' || [[Argentina]] || ''Dorința'' |- | 2004 || ''[[Estrambótica Anastasia]]'' || [[Venesuela]] || ''Extravaganta Anastasia'' |- | 2004-2005 || ''Gitanas'' || [[Meksika]] || ''Gitanas'' |- | 2004 || ''[[Rubí (2004 telenovella)|Rubí]]'' || [[Meksika]] || ''Rubi'' |- | 2004 || ''[[Amarte es mi pecado]]'' || [[Meksika]] || ''Iubirea mea, păcatul'' |- | 2004-2005 || ''[[Te voy a enseñar a querer]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Te voi învăța să iubești'' |- | 2004 || ''[[Jesús, el heredero]]'' || [[Argentina]] || ''Jesus'' |- | 2004-2005 || ''[[Luna, la heredera]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Luna'' |- | 2004 || ''[[Da Cor do Pecado]]'' || [[Braziliya]] || ''Culoarea păcatului'' |- | 2004-2005 || ''[[Anita, no te rajes]]'' || [[AQSh]] || ''Anita'' |- | 2004-2005 || ''[[Apuesta por un amor]]'' || [[Meksika]] || ''Pariul iubirii'' |- | 2004-2005 || ''[[Inocente de ti]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Inocență furată'' |- | 2004 || ''[[Amy, la niña de la mochila azul]]'' || [[Meksika]] || ''Amy, fetița cu ghiozdanul albastru'' |- | 2004-2005 || ''[[Senhora do Destino]]'' || [[Braziliya]] || ''Stăpâna destinului'' |- | 2005 || ''[[Piel de otoño]]'' || [[Meksika]] || ''Iubire târzie'' |- | 2004-2006 || ''[[Rebelde (Meksika telenovellasi)|Rebelde]]'' || [[Meksika]] || ''Rebelde'' |- | 2005 || ''[[La madrastra (2005 telenovella)|La madrastra]]'' || [[Meksika]] || ''Mama vitregă'' |- | 1998 || ''[[La usurpadora (1998 Teleserial)|La usurpadora]]'' || [[Meksika]] || ''Uzurpatoarea'' |- | 2005 || ''[[Amarte así]]'' || [[Argentina]]<br />[[AQSh]] || ''Micuțul Frijolito'' |- | 2005-2006 || ''[[El cuerpo del deseo]]'' || [[AQSh]] || ''Trupul dorit'' |- | 2005 || ''[[Contra viento y marea (Meksika teleseriali)|Contra viento y marea]]'' || [[Meksika]] || ''Împotriva destinului'' |- | 2005 || ''[[Los plateados]]'' || [[AQSh]] || ''Bandiții'' |- | 2005-2006 || ''[[Alborada (telenovella)|Alborada]]'' || [[Meksika]] || ''Cântec de iubire'' |- | 2005-2006 || ''[[La Tormenta]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''La Tormenta'' |- | 2005-2006 || ''[[Peregrina (Meksika Teleserial)|Peregrina]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Peregrina'' |- | 2005-2007 || ''[[Soñar no Cuesta Nada|Soñar no cuesta nada]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Visuri fără preț'' |- | 2005-2006 || ''[[Amor a palos]]'' || [[Venesuela]] || ''Bărbatul visurilor mele'' |- | 2005-2006 || ''[[Corazón partido]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]]|| ''Iubire de mamă'' |- | 2005-2006 || ''[[Olvidarte jamás]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Răzbunarea Victoriei'' |- | 2005-2006 || ''[[Belíssima]]'' || [[Braziliya]] || ''Belissima'' |- | 2006 || ''[[Tierra de pasiones]]'' || [[AQSh]] || ''Tărâmul pasiunii'' |- | 2006-2007 || ''[[Sos mi vida]]'' || [[Argentina]] || ''SOS, viața mea!'' |- | 2006-2007 || ''[[Mundo de fieras (Meksika teleseriali)|Mundo de fieras]]'' || [[Meksika]] || ''O lume a fiarelor'' |- | 2006 || ''[[Heridas de amor]]'' || [[Meksika]] || ''Suflete rănite'' |- | 2006 || ''[[Duelo de pasiones]]'' || [[Meksika]] || ''Duelul pasiunilor'' |- | 2006-2007 || ''[[Amores de mercado (2006 teleserial)|Amores de mercado]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Iubiri'' |- | 2006 || ''[[Montecristo (Argentine telenovella)|Montecristo]]'' || [[Argentina]] || ''Montecristo'' |- | 2006-2007 || ''[[La viuda de Blanco (2006 telenovella)|La viuda de Blanco]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Văduva Blanco'' |- | 2006-2007 || ''[[Las dos caras de Ana]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Cele două fețe ale Anei'' |- | 2007 || ''[[Acorralada]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Destine furate'' |- | 2006-2007 || ''[[Páginas da Vida]]'' || [[Braziliya]] || ''Pagini de viață'' |- | 2006-2007 || ''[[Marina (2006 telenovella)|Marina]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Marina'' |- | 2006-2007 || ''[[En los tacones de Eva]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Pe tocurile Evei'' |- | 2006 || ''[[Sinhá Moça]]'' || [[Braziliya]] || ''Micuța domnișoară'' |- | 2006 || ''[[Cobras & Lagartos]]'' || [[Braziliya]] || ''Cuibul de vipere'' |- | 2007 || ''[[Amazônia, de Galvez a Chico Mendes]]'' || [[Braziliya]] || ''Amazonia'' |- | 2007 || ''[[El Zorro, la espada y la rosa]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Zorro'' |- | 2007 || ''[[Destilando Amor|Destilando amor]]'' || [[Meksika]] || ''Tequila cu suflet de femeie'' |- | 2007 || ''[[Patito feo]]'' || [[Argentina]] || ''Rățușca cea urâtă'' |- | 2007-2008 || ''[[Pasión (telenovella)|Pasión]]'' || [[Meksika]] || ''Pasiune'' |- | 2007 || ''[[RBD: La familia]]'' || [[Meksika]] || ''RBD, familia'' |- | 2007 || ''[[Amor sin maquillaje]]'' || [[Meksika]] || ''Iubire fără machiaj'' |- | 2007-2008 || ''[[Victoria (Kolumbiya telenovellasi)|Victoria]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Victoria'' |- | 2007-2008 || ''[[Nuevo rico, nuevo pobre]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Totul sau nimic'' |- | 2007-2008 || ''[[Madre Luna]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Luna fermecată'' |- | 2007-2008 || ''[[Pura sangre (Kolumbiyan telenovella)|Pura sangre]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Onoare și noblețe'' |- | 2007-2008 || ''[[Palabra de mujer (telenovella)|Palabra de mujer]]'' || [[Meksika]] || ''Pe cuvânt de femeie'' |- | 2007-2008 || ''[[Pecados ajenos]]'' || [[AQSh]] || ''Umbrele trecutului'' |- | 2007-2008 || ''[[Tormenta en el paraíso]]'' || [[Meksika]] || ''Paradisul blestemat'' |- | 2007-2008 || ''[[Sete Pecados]]'' || [[Braziliya]] || ''Șapte păcate'' |- | 2008 || ''[[La traición (2008 Teleserial)|La traición]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Trădarea'' |- | 2008-2009 || ''[[Cuidado con el ángel]]'' || [[Meksika]] || ''Iubire cu chip rebel'' |- | 2008 || ''[[Las tontas no van al cielo]]'' || [[Meksika]] || ''Toantele nu merg în Rai'' |- | 2008 || ''[[Amanda O]]'' || [[Argentina]] || ''Amanda O'' |- | 2008 || ''[[Fuego en la sangre (telenovella)|Fuego en la sangre]]'' || [[Meksika]] || ''Focul iubirii'' |- | 2008-2009 || ''[[Valeria (2008 Teleserial)|Valeria]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Valeria'' |- | 2008-2009 || ''[[Sin senos no hay paraíso]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Fără sâni nu există Paradis'' |- | 2008-2009 || ''[[Doña Bárbara (2008 telenovella)|Doña Bárbara]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Doña Bárbara'' |- | 2008-2009 || ''[[En nombre del amor]]'' || [[Meksika]] || ''În numele iubirii'' |- | 2008-2009 ||''[[Mañana es para siempre]]'' || [[Meksika]] || ''Împreună pentru totdeauna'' |- | 2008-2009 || ''[[El Frostro de Analía]]'' || [[AQSh]] || ''Cealaltă față a Analiei'' |- | 2008 || ''[[El juramento]]'' || [[AQSh]] || ''Legământul'' |- | 2009 || ''[[Caminho das Índias]]'' || [[Braziliya]] || ''Hindiston'' |- | 2009-2010 || ''[[Camaleones]]'' || [[Meksika]] || ''Cameleonii'' |- | 2009 || ''[[Sortilegio]]'' || [[Meksika]] || ''Predestinați'' |- | 1992-1993 || ''[[María Mercedes (telenovella)|María Mercedes]]'' || [[Meksika]] || ''Maria Mercedes'' |- | 2009-2010 || ''[[Niños ricos, pobres padres]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Săracii tineri bogați'' |- | 2009-2010 ||''[[Mar de amor]]'' || [[Meksika]] || ''O mare de pasiune'' |- | 2009 || ''[[Mi pecado]]'' || [[Meksika]] || ''Fructul oprit'' |- | 1997 || ''[[Esmeralda (Meksika Teleserial)|Esmeralda]]'' || [[Meksika]] || ''Esmeralda'' |- | 2002-2003 ||''[[Clase 406]]'' || [[Meksika]] || ''Clase 406'' |- | 2009-2010 || ''[[Más sabe el diablo]]'' || [[AQSh]] || ''Demon și înger'' |- | 2010 || ''[[¿Dónde está Elisa? (American telenovella)|¿Dónde está Elisa?]]'' || [[AQSh]] || ''Căutând-o pe Elisa'' |- | 2010 || ''[[Bella calamidades]]'' || [[Kolumbiya]] || ''Suflet rătăcit'' |- | 2010-2011 || ''[[Teresa (2010 telenovella)|Teresa]]'' || [[Meksika]] || ''Teresa'' |- | 2011 || ''[[Los herederos del Monte]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Moștenitorii'' |- | 2008 || ''[[Querida enemiga]]'' || [[Meksika]] || ''Impostoarea'' |- | 1992-1993 || ''[[Kassandra (telenovella)|Kassandra]]'' || [[Venesuela]] || ''Kassandra'' |- | 2010-2011 || ''[[Aurora (telenovella)|Aurora]]'' || [[AQSh]] || ''Aurora'' |- | 2009-2010 || ''[[Corazón salvaje (2009 telenovella)|Corazón salvaje]]'' || [[Meksika]] || ''Inimă sălbatică'' |- | 2011 || ''[[Cielo rojo]]'' || [[Meksika]] || ''Sub cerul în flăcări'' |- | 2010-2011 || ''[[Triunfo del amor]]'' || [[Meksika]] || ''Triumful dragostei'' |- | 2010 || ''[[Soy tu dueña]]'' || [[Meksika]] || ''Stăpâna'' |- | 2010 || ''[[Perro amor (American Teleserial)|Perro amor]]'' || [[Kolumbiya]]<br />[[AQSh]] || ''Jocul seducției'' |- | 2011 || ''[[Mi corazón insiste en Lola Volcán]]'' || [[AQSh]] || ''Lola'' |- | 2000-2001 || ''[[Abrázame muy fuerte (telenovella)|Abrázame muy fuerte]]'' || [[Meksika]] || ''Îmbrățișări pătimașe'' |- | 2010-2011 || ''[[Eva Luna (telenovella)|Eva Luna]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Eva Luna'' |- | 2010 || ''[[El fantasma de Elena]]'' || [[AQSh]] || ''Iubire blestemată'' |- | 2010-2011 || ''[[Cuando me enamoro (telenovella)|Cuando me enamoro]]'' || [[Meksika]] || ''Secrete din trecut'' |- | 2011-2012 || ''[[La que no podía amar]]'' || [[Meksika]] || ''Suflet vândut'' |- | 2011 || ''[[La fuerza del destino (telenovella)|La fuerza del destino]]'' || [[Meksika]] || ''Forța destinului'' |- | 2012 || ''[[Relaciones peligrosas]]'' || [[AQSh]] || ''Legături riscante'' |- | 2011 || ''[[Emperatriz (Meksika Teleserial)|Emperatriz]]'' || [[Meksika]] || ''Emperatriz'' |- | 2011 || ''[[Larin izbor]]'' || [[Xorvatiya]] || ''Lara'' |- | 2012 || ''[[Un refugio para el amor]]'' || [[Meksika]] || ''Refugiul'' |- | 2011 || ''[[Dos hogares]]'' || [[Meksika]] || ''Dragoste la indigo'' |- | 2012 || ''[[Abismo de pasión]]'' || [[Meksika]] || ''Abisul pasiunii'' |- | 2011 || ''[[La reina del Sur (telenovella)|La reina del Sur]]'' || [[AQSh]] || ''Regina sudului'' |- | 2012 || ''[[Cachito de cielo]]'' || [[Meksika]] || ''Un colț de rai'' |- | 2012 ||''[[Amor bravío]]'' || [[Meksika]] || ''Dragoste și luptă'' |- | 2011-2012 || ''[[Corazón apasionado]]'' || [[AQSh]]<br />[[Venesuela]] || ''Patimile inimii'' |- | 2012-2013 || ''[[Rosa Diamante]]'' || [[AQSh]] || ''Rosa Diamante'' |- | 2012-2013 || ''[[Porque el amor manda]]'' || [[Meksika]] || ''Îți ordon să mă iubești!'' |- | 2010 || ''[[Yer Gök Aşk]]'' || [[Turkiya]]|| ''Intrigi și seducție'' |- | 2012-2013 || ''[[Qué bonito amor]]'' || [[Meksika]] || ''Que bonito amor'' |- | 1999 || ''[[Nunca te olvidaré (telenovella)|Nunca te olvidaré]]'' || [[Meksika]] || Dragostea învinge |- | 2012-2013 || ''[[Amores verdaderos]]'' || [[Meksika]] || ''Iubiri vinovate'' |- | 2013 || ''[[Corazón indomable (telenovella)|Corazón indomable]]'' || [[Meksika]] || ''Maricruz'' |- | 2012-2013 || ''[[La otra cara del alma]]'' || [[Meksika]] || ''Suflet de gheață'' |- | 2013 || ''[[La patrona]]'' || [[AQSh]] || ''Diamantul nopții'' |- | 2002 || ''[[Winter Sonata]]'' (겨울 연가) || [[Janubiy Koreya]] || ''Cântec de iarnă'' |- | 2013 || ''[[La tempestad]]'' || [[Meksika]] || ''Furtuna din adâncuri'' |- | 2013 || ''[[Mentir para vivir]]'' || [[Meksika]] || ''Viață de împrumut'' |- | 2013-2014 || ''[[Santa diabla]]'' || [[Meksika]]<br />[[AQSh]] || ''Santa Diabla'' |- | 2013 || ''[[Corona de lágrimas (2012 telenovella)|Corona de lágrimas]]'' || [[Meksika]] || ''Cununa de lacrimi'' |- | 2013 || ''[[Dama y obrero (American telenovella)|Dama y obrero]]'' || [[AQSh]] || ''Chemarea inimii'' |- | 2013-2014 || ''[[De que te quiero, te quiero]] '' || [[Meksika]] || ''Pentru că te iubesc'' |- | 2013-2014 || ''[[Marido en alquiler]] '' || [[AQSh]] || ''Soț de închiriat'' |- | 2013-2014 || ''[[Lo que la vida me robó]]'' || [[Meksika]] || ''Spune-mi că ești a mea'' |- | 2011 || ''[[La casa de al lado]]'' || [[AQSh]] || ''Casa de alături'' |- | 2014 || ''[[El color de la pasión]]'' || [[Meksika]] || ''Culorile iubirii'' |- | 2013 || ''[[Pasión prohibida]]'' || [[AQSh]] || ''Pasiune interzisă'' |- | 2014 || ''[[La impostora]]'' || [[AQSh]] || ''Complicea'' |- | 2014 || ''[[Reina de corazones (Amerika telenovellasi)|Reina de corazones]]'' || [[AQSh]] || ''Regina inimilor'' |- | 2012 || ''[[Corazón valiente]]'' || [[AQSh]] || ''Îngeri păzitori'' |- | 2014 || ''[[Las Bravo]]'' || [[Meksika]] || ''Las bravo'' |- | 2013 || ''[[Amor à Vida]]'' || [[Braziliya]] || ''Dragoste de viață'' |- | 2006 || ''[[Sıla (Teleserial)|Sıla]]'' || [[Turkiya]] || ''Puterea destinului'' |- | 2013 || ''[[Karagül]]'' || [[Turkiya]] || ''Trandafirul negru'' |- | 2014-2015 || ''[[Los miserables (2014 telenovella)|Los miserables]]'' || [[AQSh]] || ''Fugara'' |- | 2014 || ''[[En otra piel]]'' || [[AQSh]] || ''Suflet călător'' |- | 2014 || ''[[La gata (2014 telenovella)|La gata]]'' || [[Meksika]] || ''Singură pe lume'' |- | 2011 || ''[[Kuzey Güney]]'' || [[Turkiya]] || ''Inimă de frate'' |- | 2005 || ''[[Bitter Life (Teleserial)|Bitter Life]]'' || [[Turkiya]] || ''Viață nedreaptă'' |- | 2014 || ''[[Tierra de reyes]]'' || [[AQSh]] || ''Tărâmul răzbunării'' |- | 2013 || ''[[Flor do Caribe]]'' || [[Braziliya]] || ''Floarea din Caraibe'' |- | 2013 || ''[[Rosario (American telenovella)|Rosario]]'' || [[AQSh]] || ''Rosario'' |- | 2013 || ''[[Merhamet]]'' || [[Turkiya]] || ''Iertare'' |- | 2014 || ''[[Corazón esmeralda]]'' || [[Venesuela]] || ''Vise de smarald'' |- | 2013-2014 || ''[[Saraswatichandra (Teleserial)|Saraswatichandra]]'' (सरस्वतीचन्द्र) || [[Hindiston]] || ''Sufletul meu pereche'' |- | 2013 || ''[[Bugünün Saraylısı]]'' || [[Turkiya]] || ''Îngeri și nobili'' |- | 2012 || ''[[Avenida Brasil (telenovella)|Avenida Brasil]]'' || [[Braziliya]] || ''Avenida Brasil'' |- | 2015-2016 || ''[[Güllerin Savaşı]]'' || [[Turkiya]] || ''Lupta rozelor'' |- | 2014-2015 || ''[[La sombra del pasado]]'' || [[Meksika]] || ''În umbra trecutului'' |- | 2014-2015 || ''[[Hasta el fin del mundo]]'' || [[Meksika]] || ''Până la capătul lumii'' |- | 2013-2014 || ''[[Tumhari Paakhi]]'' (तुम्हारी पाखी) || [[Hindiston]] || ''În așteptarea dragostei'' |- | 2013-2014 || ''[[Quiero amarte]]'' || [[Meksika]] || ''Intrigi în paradis'' |- | 2016 || ''[[Kış Güneşi]]'' || [[Turkiya]] || ''Iarna răzbunării'' |- | 2015 || ''[[Kara Ekmek]]'' || [[Turkiya]] || ''Vieți schimbate'' |- | 2015 || ''[[İlişki Durumu: Karışık]]'' || [[Turkiya]] || ''Stadiul relației: complicat'' |- | 2015 || ''[[Aşk Yeniden]]'' || [[Turkiya]] || ''Dragoste cu împrumut'' |- | 2014 || ''[[Meri Aashiqui Tum Se Hi]]'' (मेरी आशिकी तुम से ही) || [[Hindiston]] || ''Totul Pentru Tine'' |- | 2015 || ''[[Kırgın Çiçekler]]'' || [[Turkiya]] || ''Petale de singurătate'' |- | 2014 || ''[[Señora Acero]]'' || [[AQSh]] || ''Señora'' |- | 2015-2016 || ''[[Pasión y poder (2015 telenovella)|Pasion Y Poder]]'' || [[Meksika]] || ''Pasiune şi Putere'' |- | 2015-2017 || ''[[Kıralık Aşk]]'' || [[Turkiya]] || ''Prețul dragostei'' |- | 2016 || ''[[Las Amazonas (2016 telenovella)|Las Amazonas]]'' || [[Meksika]] || ''Amazoanele: Lupta Pentru fericire'' |- | 2015-2016 || ''[[¿Quién es quién?|¿Quién Es Quién?]]'' || [[AQSh]] || ''Cine-i Cine?'' |- | 2015-2016 || ''[[Inadina Aşk]]'' || [[Turkiya]] || ''Parola: Te Iubesc'' |- | 2016-2017 || ''[[Despertar contigo|Despertar Contigo]]'' || [[Meksika]] || ''Dimineți Lângă Tine'' |- | 2015-2016 || ''[[Tashan-e-Ishq]]'' (टशन-ए-इश्क़) || [[Hindiston]] || ''Inimi Rătăcite'' |- | 2016 || ''[[Babam ve Ailesi]]'' || [[Turkiya]] || ''Secrete În Familie'' |- | 2016-2017 || ''[[Silvana Sin Lana]]'' || [[AQSh]] || ''Silvana'' |- | 2016-2017 || ''[[Kördüğüm]]'' || [[Turkiya]] || ''Vieți La Răscruce'' |- | 2016-2017 || ''[[Hayat Şarkısı]]'' || [[Turkiya]] || ''În Numele Fericirii'' |- | 2016 || ''[[Eva la trailera|Eva La Trailera]]'' || [[AQSh]] || ''Destinul Evei'' |- | 2013-2014 || ''[[Do Dil Bandhe Ek Dori Se]]'' || [[Hindiston]] || ''E Scris În Stele'' |- | 2016-2017 || ''La Doña'' || [[Meksika]] || ''La Doña'' |- | 2017 || ''[[Enamorándome de Ramón]]'' || [[Meksika]] || ''Cum M-am Îndrăgostit'' |- | 2018 || ''Always Been With You'' || [[Buyuk Britaniya]] || „Întotdeauna a fost cu tine“ |- | 2019 || ''[[Bepannah]]'' || [[Hindiston]] || ''Umbre Din Trecut'' |- | 2020 || ''{{ill|Kuzgun (Teleserial)|lt=Kuzgun|tr|Kuzgun (dizi, 2019)}}'' || [[Turkiya]] || „Intre tine si rau“ |} === Rumin telenovellalari === {|class="wikitable sortable" |- ! Yili !! Asl nomi !! Oʻzbekcha maʼnosi !! Rollarda |- | 2004 || ''Numai iubirea'' || ''Faqat sevgi'' || [[Corina Dănilă]], [[Alexandru Papadopol]] |- | 2005 || ''Lacrimi de iubire'' || '' Sevgi koʻz yoshlari '' || [[Dan Bordeianu]], [[Adela Popescu]] |- | 2005 || ''Păcatele Evei'' || '' Havvoning gunohlari '' || [[Alexandru Papadopol]], [[Oana Zăvoranu]] |- | 2006 || ''Iubire ca în filme'' || '' Kinoga oʻxshash romantika '' || [[Dan Bordeianu]], [[Adela Popescu]] |- | 2006 || ''Daria, iubirea mea'' || ''Daria, sevgilim'' || [[Victoria Răileanu]], [[Adrian Ștefan]] |- | 2007 || ''Inimă de țigan'' || '' Loʻli yuragi '' || [[Andreea Pătrașcu]], [[Denis Ștefan]] |- | 2007 || ''Războiul sexelor'' || ''Jinslar jangi'' || [[Diana Dumitrescu]], [[Alexandru Papadopol]] |- | 2008 || ''Regina'' || ''Regina'' || [[Bogdan Albulescu]], [[Diana Dumitrescu]] |- | 2008 || ''Îngerașii'' || ''Kichik farishtalar'' || [[Ioan Isaiu]], [[Adela Popescu]] |- | 2008 || ''Doctori de mame'' || ''Ona va doktor'' || [[Medeea Marinescu]], [[Vlad Zamfiresu]] |- | 2009 || ''Aniela'' || ''Aniela'' || [[Mihai Petre]], [[Adela Popescu]] |- | 2010 || ''Iubire și onoare'' || „Shon-sharaf nomi bilan“ || [[Mădălina Drăghici]], [[Radu Vâlcan]] |- | 2013 || ''Îngeri pierduți'' || ''Yoʻqolgan farishta'' || [[Diana Dumitrescu]], [[Ioan Isaiu]] |- | 2014 || ''O nouă viață'' || ''Yangi hayot'' || [[Cristina Ciobănașu]], [[Vlad Gherman]] |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Ruminiya Madaniyati]] [[Turkum:Ruminiya loyihasi maqolalari]] [[Turkum:Ruminiya televideniyesi]] rg2hy8n1n88y9kyxr11v9ijdzfrbt6j 0 952103 6271491 6123884 2026-09-16T04:44:41Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6271491 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy | tasvir = | tavallud_sanasi = [[1909-yil]] [[1-yanvar]] | tavallud_joyi = [[Qoʻqon]], [[Fargʻona viloyati]] | vafot_sanasi = [[1991-yil]] [[19-aprel]] | fuqaroligi = {{SSSR}} | kasbi = Qurol konstruktori | mukofotlari = [[File:Medal_State_Prize_Soviet_Union.png|25px|]] <br/> [[File:SU_Order_of_the_Red_Banner_of_Labour_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_the_Defence_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_Valiant_Labour_in_the_Great_Patriotic_War_1941-1945_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_In_Commemoration_of_the_800th_Anniversary_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] }} '''Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy''' (1909 — 1991) — Sovet qurollari konstruktori. == Tarjimayi holi == [[1909|1909-yil]] [[1-yanvar|1-yanvarda]] [[Qoʻqon]] shahrida (hozirgi [[Fargʻona viloyati]], [[Oʻzbekiston]]) xizmatchi oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni [[Toshkent|Toshkentda]] tugatgan, ularning oilasi keyinchalik Toshkentga koʻchib kelgan. 1926—1929-yillarda Toshkent paxta sanoati bosh mexanika zavodida chizmachi-konstruktor, 1929—1931-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodi qurilishi yigʻish boʻlimida muhandis-konstruktor boʻlib ishlagan. Ham ishlab, ham oʻqib Toshkent universitetining ishchilar fakulteti va 3 kursini tamomlagan. 1931-yilda Rachinskiy Moskvaga koʻchib oʻtdi. [[Moskva|Moskvada]] u mudofaa sanoati korxonalari va konstruktorlik byurolarida ishlagan: muhandis-konstruktor, yetakchi dizayner, bosh loyiha dizayneri. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida SSSRning turli zavodlarida Shpagin avtomati ishlab chiqarishni tashkil etishda qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Рачинский Евгений Константинович (01.01.1909 - 19.04.1991) |url=https://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 |website=museumarmas |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1940—1960-yillarda u bir qator yangi uskunalar modellarini ishlab chiquvchi boʻlib ishladi, ulardan toʻrttasi Sovet Armiyasi tomonidan qabul qilingan. Ular orasida: — (Vodopyanov E. D. bilan birgalikda) Vladimirov tomonidan ishlab chiqilgan 14,5 mm kalibrli KPV pulemyoti ostida ZPU-1 bitta zenit pulemyoti — (Pursen R.Ya bilan birga) Afanasyev-Yakushev tomonidan ishlab chiqilgan 23 mm 2A14 zenit qurollari uchun ZU-23 ikkita zenit quroli oʻrin olgan. Umuman olganda, Rachinskiy — dastgoh asboblari va oʻqotar qurollarning juda mashhur dizayneri. „Mashinistlar“ ning barcha keksa avlodi — Stepanov, Samojenkov, Malinovskiylarning barchasi uni oʻz ustozlari deb bilishadi<ref>{{veb manbasi |title=Конструктор Рачинский Евгений Константинович |url=https://forum.guns.ru/forummessage/36/2740809.html |website=forumguns |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1957-yildan 1963-yilgacha Y. K. Rachinskiy Tula TsKB-14 (Asboblarni loyihalash byurosi) boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. == Mukofotlar va ordenlar == Rachinskiy 1949-yilda 1-darajali Stalin mukofoti laureati, 1968-yilda SSSR Davlat mukofoti 1949-yilda Mehnat [[Qizil Bayroq ordeni]] kavaleri, 1945-yilda „1941-1945-yillardagi Ikkinchi jahon urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan. 1950-yilda „Mehnat jasorati uchun“ ordeni sohibi boʻldi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Istoriya sovetskogo strelkovogo orujiya i patronov. David Naumovich Bolotin. Poligon, 1995-yil. == Havolalar == * [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?] [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 ELEMENT_ID=2544] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:1991-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:19-aprelda vafot etganlar]] [[Turkum:Qoʻqonda tugʻilganlar]] [[Turkum:1909-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1-yanvarda tugʻilganlar]] oapildy75r9r3rh174bbm2zinp50ox4 6271493 6271491 2026-09-16T04:44:54Z Sherzod11W 273619 6271493 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy | tasvir = | tavallud_sanasi = [[1909-yil]] [[1-yanvar]] | tavallud_joyi = [[Qoʻqon]], [[Fargʻona viloyati]] | vafot_sanasi = [[1991-yil]] [[19-aprel]] | fuqaroligi = {{SSSR}} | kasbi = Qurol konstruktori | mukofotlari = [[File:Medal_State_Prize_Soviet_Union.png|25px|]] <br/> [[File:SU_Order_of_the_Red_Banner_of_Labour_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_the_Defence_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_Valiant_Labour_in_the_Great_Patriotic_War_1941-1945_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_In_Commemoration_of_the_800th_Anniversary_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] }} '''Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy''' (1909 — 1991) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] qurollari konstruktori. == Tarjimayi holi == [[1909|1909-yil]] [[1-yanvar|1-yanvarda]] [[Qoʻqon]] shahrida (hozirgi [[Fargʻona viloyati]], [[Oʻzbekiston]]) xizmatchi oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni [[Toshkent|Toshkentda]] tugatgan, ularning oilasi keyinchalik Toshkentga koʻchib kelgan. 1926—1929-yillarda Toshkent paxta sanoati bosh mexanika zavodida chizmachi-konstruktor, 1929—1931-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodi qurilishi yigʻish boʻlimida muhandis-konstruktor boʻlib ishlagan. Ham ishlab, ham oʻqib Toshkent universitetining ishchilar fakulteti va 3 kursini tamomlagan. 1931-yilda Rachinskiy Moskvaga koʻchib oʻtdi. [[Moskva|Moskvada]] u mudofaa sanoati korxonalari va konstruktorlik byurolarida ishlagan: muhandis-konstruktor, yetakchi dizayner, bosh loyiha dizayneri. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida SSSRning turli zavodlarida Shpagin avtomati ishlab chiqarishni tashkil etishda qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Рачинский Евгений Константинович (01.01.1909 - 19.04.1991) |url=https://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 |website=museumarmas |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1940—1960-yillarda u bir qator yangi uskunalar modellarini ishlab chiquvchi boʻlib ishladi, ulardan toʻrttasi Sovet Armiyasi tomonidan qabul qilingan. Ular orasida: — (Vodopyanov E. D. bilan birgalikda) Vladimirov tomonidan ishlab chiqilgan 14,5 mm kalibrli KPV pulemyoti ostida ZPU-1 bitta zenit pulemyoti — (Pursen R.Ya bilan birga) Afanasyev-Yakushev tomonidan ishlab chiqilgan 23 mm 2A14 zenit qurollari uchun ZU-23 ikkita zenit quroli oʻrin olgan. Umuman olganda, Rachinskiy — dastgoh asboblari va oʻqotar qurollarning juda mashhur dizayneri. „Mashinistlar“ ning barcha keksa avlodi — Stepanov, Samojenkov, Malinovskiylarning barchasi uni oʻz ustozlari deb bilishadi<ref>{{veb manbasi |title=Конструктор Рачинский Евгений Константинович |url=https://forum.guns.ru/forummessage/36/2740809.html |website=forumguns |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1957-yildan 1963-yilgacha Y. K. Rachinskiy Tula TsKB-14 (Asboblarni loyihalash byurosi) boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. == Mukofotlar va ordenlar == Rachinskiy 1949-yilda 1-darajali Stalin mukofoti laureati, 1968-yilda SSSR Davlat mukofoti 1949-yilda Mehnat [[Qizil Bayroq ordeni]] kavaleri, 1945-yilda „1941-1945-yillardagi Ikkinchi jahon urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan. 1950-yilda „Mehnat jasorati uchun“ ordeni sohibi boʻldi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Istoriya sovetskogo strelkovogo orujiya i patronov. David Naumovich Bolotin. Poligon, 1995-yil. == Havolalar == * [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?] [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 ELEMENT_ID=2544] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:1991-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:19-aprelda vafot etganlar]] [[Turkum:Qoʻqonda tugʻilganlar]] [[Turkum:1909-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1-yanvarda tugʻilganlar]] 5g5yt7851fnsi4qq1niju9b9td98h0g 6271494 6271493 2026-09-16T04:45:47Z Sherzod11W 273619 /* */ 6271494 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy | tasvir = | tavallud_sanasi = [[1909-yil]] [[1-yanvar]] | tavallud_joyi = [[Qoʻqon]], [[Fargʻona viloyati]] | vafot_sanasi = [[1991-yil]] [[19-aprel]] | fuqaroligi = {{SSSR}} | kasbi = Qurol konstruktori | mukofotlari = [[File:Medal_State_Prize_Soviet_Union.png|25px|]] <br/> [[File:SU_Order_of_the_Red_Banner_of_Labour_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_the_Defence_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_Valiant_Labour_in_the_Great_Patriotic_War_1941-1945_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_In_Commemoration_of_the_800th_Anniversary_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] }} '''Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy''' (1909 — 1991) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] qurollari konstruktori. == Tarjimayi holi == [[1909|1909-yil]] [[1-yanvar|1-yanvarda]] [[Qoʻqon]] shahrida (hozirgi [[Fargʻona viloyati]], [[Oʻzbekiston]]) xizmatchi oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni [[Toshkent|Toshkentda]] tugatgan, ularning oilasi keyinchalik Toshkentga koʻchib kelgan. 1926—1929-yillarda Toshkent paxta sanoati bosh mexanika zavodida chizmachi-konstruktor, 1929—1931-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodi qurilishi yigʻish boʻlimida muhandis-konstruktor boʻlib ishlagan. Ham ishlab, ham oʻqib Toshkent universitetining ishchilar fakulteti va 3 kursini tamomlagan. 1931-yilda Rachinskiy Moskvaga koʻchib oʻtdi. [[Moskva|Moskvada]] u mudofaa sanoati korxonalari va konstruktorlik byurolarida ishlagan: muhandis-konstruktor, yetakchi dizayner, bosh loyiha dizayneri. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida SSSRning turli zavodlarida Shpagin avtomati ishlab chiqarishni tashkil etishda qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Рачинский Евгений Константинович (01.01.1909 - 19.04.1991) |url=https://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 |website=museumarmas |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1940—1960-yillarda u bir qator yangi uskunalar modellarini ishlab chiquvchi boʻlib ishladi, ulardan toʻrttasi Sovet Armiyasi tomonidan qabul qilingan. Ular orasida: — (Vodopyanov E. D. bilan birgalikda) Vladimirov tomonidan ishlab chiqilgan 14,5 mm kalibrli KPV pulemyoti ostida ZPU-1 bitta zenit pulemyoti — (Pursen R.Ya bilan birga) Afanasyev-Yakushev tomonidan ishlab chiqilgan 23 mm 2A14 zenit qurollari uchun ZU-23 ikkita zenit quroli oʻrin olgan. Umuman olganda, Rachinskiy — dastgoh asboblari va oʻqotar qurollarning juda mashhur dizayneri. „Mashinistlar“ ning barcha keksa avlodi — Stepanov, Samojenkov, Malinovskiylarning barchasi uni oʻz ustozlari deb bilishadi<ref>{{veb manbasi |title=Конструктор Рачинский Евгений Константинович |url=https://forum.guns.ru/forummessage/36/2740809.html |website=forumguns |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1957-yildan 1963-yilgacha Y. K. Rachinskiy Tula TsKB-14 (Asboblarni loyihalash byurosi) boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. == Mukofotlar va ordenlar == Rachinskiy 1949-yilda 1-darajali Stalin mukofoti laureati, 1968-yilda SSSR Davlat mukofoti 1949-yilda Mehnat [[Qizil Bayroq ordeni]] kavaleri, 1945-yilda „1941-1945-yillardagi Ikkinchi jahon urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan. 1950-yilda „Mehnat jasorati uchun“ ordeni sohibi boʻldi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Istoriya sovetskogo strelkovogo orujiya i patronov. David Naumovich Bolotin. Poligon, 1995-yil. == Havolalar == * [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?] [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 ELEMENT_ID=2544] [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:1991-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:19-aprelda vafot etganlar]] [[Turkum:Qoʻqonda tugʻilganlar]] [[Turkum:1909-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1-yanvarda tugʻilganlar]] 5s5kv6y2rqs2d7yy746thawephwj6g2 6271495 6271494 2026-09-16T04:46:00Z Sherzod11W 273619 6271495 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy | tasvir = | tavallud_sanasi = [[1909-yil]] [[1-yanvar]] | tavallud_joyi = [[Qoʻqon]], [[Fargʻona viloyati]] | vafot_sanasi = [[1991-yil]] [[19-aprel]] | fuqaroligi = {{SSSR}} | kasbi = Qurol konstruktori | mukofotlari = [[File:Medal_State_Prize_Soviet_Union.png|25px|]] <br/> [[File:SU_Order_of_the_Red_Banner_of_Labour_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_the_Defence_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_For_Valiant_Labour_in_the_Great_Patriotic_War_1941-1945_ribbon.svg|40px|]] [[File:SU_Medal_In_Commemoration_of_the_800th_Anniversary_of_Moscow_ribbon.svg|40px|]] }} '''Yevgeniy Konstantinovich Rachinskiy''' (1909 — 1991) — [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet]] qurollari konstruktori. == Tarjimayi holi == [[1909|1909-yil]] [[1-yanvar|1-yanvarda]] [[Qoʻqon]] shahrida (hozirgi [[Fargʻona viloyati]], [[Oʻzbekiston]]) xizmatchi oilasida tugʻilgan. Oʻrta maktabni [[Toshkent|Toshkentda]] tugatgan, ularning oilasi keyinchalik Toshkentga koʻchib kelgan. 1926—1929-yillarda Toshkent paxta sanoati bosh mexanika zavodida chizmachi-konstruktor, 1929—1931-yillarda Toshkent qishloq xoʻjaligi mashinasozligi zavodi qurilishi yigʻish boʻlimida muhandis-konstruktor boʻlib ishlagan. Ham ishlab, ham oʻqib Toshkent universitetining ishchilar fakulteti va 3 kursini tamomlagan. 1931-yilda Rachinskiy Moskvaga koʻchib oʻtdi. [[Moskva|Moskvada]] u mudofaa sanoati korxonalari va konstruktorlik byurolarida ishlagan: muhandis-konstruktor, yetakchi dizayner, bosh loyiha dizayneri. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida SSSRning turli zavodlarida Shpagin avtomati ishlab chiqarishni tashkil etishda qatnashgan<ref>{{veb manbasi |title=Рачинский Евгений Константинович (01.01.1909 - 19.04.1991) |url=https://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 |website=museumarmas |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1940—1960-yillarda u bir qator yangi uskunalar modellarini ishlab chiquvchi boʻlib ishladi, ulardan toʻrttasi Sovet Armiyasi tomonidan qabul qilingan. Ular orasida: — (Vodopyanov E. D. bilan birgalikda) Vladimirov tomonidan ishlab chiqilgan 14,5 mm kalibrli KPV pulemyoti ostida ZPU-1 bitta zenit pulemyoti — (Pursen R.Ya bilan birga) Afanasyev-Yakushev tomonidan ishlab chiqilgan 23 mm 2A14 zenit qurollari uchun ZU-23 ikkita zenit quroli oʻrin olgan. Umuman olganda, Rachinskiy — dastgoh asboblari va oʻqotar qurollarning juda mashhur dizayneri. „Mashinistlar“ ning barcha keksa avlodi — Stepanov, Samojenkov, Malinovskiylarning barchasi uni oʻz ustozlari deb bilishadi<ref>{{veb manbasi |title=Конструктор Рачинский Евгений Константинович |url=https://forum.guns.ru/forummessage/36/2740809.html |website=forumguns |accessdate=8-iyun 2023-yil}}</ref>. 1957-yildan 1963-yilgacha Y. K. Rachinskiy Tula TsKB-14 (Asboblarni loyihalash byurosi) boʻlimi boshligʻi boʻlib ishlagan. == Mukofotlar va ordenlar == Rachinskiy 1949-yilda 1-darajali Stalin mukofoti laureati, 1968-yilda SSSR Davlat mukofoti 1949-yilda Mehnat [[Qizil Bayroq ordeni]] kavaleri, 1945-yilda „1941-1945-yillardagi Ikkinchi jahon urushidagi jasoratli mehnati uchun“ medallari bilan taqdirlangan. 1950-yilda „Mehnat jasorati uchun“ ordeni sohibi boʻldi. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Istoriya sovetskogo strelkovogo orujiya i patronov. David Naumovich Bolotin. Poligon, 1995-yil. == Havolalar == * [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?] [http://www.museum-arms.ru/about/tula-armory/detail.php?ELEMENT_ID=2544 ELEMENT_ID=2544]. [[Turkum:Mehnat Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:1991-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:19-aprelda vafot etganlar]] [[Turkum:Qoʻqonda tugʻilganlar]] [[Turkum:1909-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1-yanvarda tugʻilganlar]] 4j1u6bzicv94aho0asqamhg65c7odsv 0 959863 6271927 6264111 2026-09-16T08:17:01Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271927 wikitext text/x-wiki {{Infobox futbol ligasi | name = Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha) | image = [[File:PFL new.png|260px]] | upright = | organiser = [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] | founded = 2020 | first = {{start date and age|2020|6|20}} | folded = | country = {{UZB}} | other countries = | confed = [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi]] | divisions = | teams =16ta | feeds = | promotion = | relegation = | levels = | domest_cup = | league_cup = | overseas_tournament = | confed_cup = | champions =[[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] (3-marta) | season =[[#2026|2026]] | premiers = | prem_season = | mlscupchamps = | mlscupseason = | shieldchamps = | shieldseason = | shieldtitle = | shield = | most_champs =Paxtakor U21 (3 marta) | most_prems = | most_mlscups = | most_shields = | most_appearances = | top_goalscorer = | tv = | sponsor =[[Artel (shirkat)|Artel]]<br />[[Uzcard]]<br />[[BMB Holding|BMB]]<br />[[Coca-Cola Ichimligi (Oʻzbekiston)|Coca-Cola]]<br />Apex<br />[[Macron]] | website ={{URL|pfl.uz}} | current =[[#2026|2026]] }} '''Futbol boʻyicha Oʻzbekiston U-21 chempionati''' — [[Oʻzbekistonda futbol|Oʻzbekiston futbolida]] 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasida oʻtkaziladigan musobaqa<ref>{{cite web|url=https://www.sofascore.com/team/football/uzbekistan-u21/227749|title=Uzbekistan U21|publisher=[[Sofascore]]}}</ref>. U21 chempionatida [[Oʻzbekiston Superligasi|Superliga]] klublari qoshidagi U21 jamoalari gʻoliblik uchun kurash olib boradi. == Tarixi == U21 chempionatiga [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] tomonidan [[2020-yil]]da asos solingan. 2021-yildan boshlab [[Oʻzbekiston Pro ligasi|Pro liga]] jamoalarining 21 yoshgacha boʻlgan futbolchilari ham U21 chempionatiga jalb etilgan. [[2021-yil|2021-yildan]] Superliga klublari oʻrtasida oʻtkaziladi<ref>{{cite web|url=https://www.footboom1.com/uz/football/leagues/uzbekistan/uzbekistan-championship-u21|title=O`zbekiston Chempionati U21}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2023-yilda 9106 nafar muxlis U21 chempionatini stadiondan tomosha qilgan. == Gʻoliblar == 2020-yilda [[Metallurg Bekobod#U21|Metallurg]], 2021-yilda [[AGMK#U21|AGMK]], 2022-yilda [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik]], 2023, 2024 va 2025-yilgi chempionatlarda esa [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor]] klubining U21 jamoalari ushbu chempionatning gʻoliblari boʻlishgan. == Yillar boʻyicha natijalar == === 2020 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2020-yil]] | winners =[[Metallurg Bekobod#U21|Metallurg]] | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches =182 | total goals =537 | league topscorer =[[Kamronbek Abdulhamidov]] (18) | biggest home win =[[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] '''6:1''' [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] (09.09.2020) | biggest away win = Andijon U21 '''1:6''' OKMK U21 (20.08.2020) | highest scoring = Paxtakor U21 '''5:3''' Lokomotiv U21 (23.08.2020) | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance ='''1450''' (29.02.2020, Surxon U21 2:1 Bunyodkor U21) | lowest attendance ='''15''' (02.12.2020, Mashʼal U-21 0:0 Metallurg U21) | average attendance = | prevseason = ''musobaqa taʼsis etilgan'' | nextseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2021|2021]] | updated = }} {| class="wikitable sortable" ! # !! Jamoa !! Oʻyin !! Gʻalaba !! Durang !! Magʻlubiyat !! Toʻplar<br />nisbati !! Ochko |- | 1 || [[Metallurg Bekobod#U21|Metallurg U21]] || 26 || 19 || 5 || 2 || 49-16 || 62 |- | 2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 26 || 17 || 6 || 3 || 52-20 || 57 |- | 3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 26 || 17 || 1 || 8 || 53-33 || 52 |- | 4 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 26 || 13 || 7 || 6 || 49-42 || 46 |- | 5 || [[AGMK#U21|AGMK U21]] || 26 || 12 || 4 || 10 || 46-35 || 40 |- | 6 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 26 || 8 || 10 || 8 || 33-32 || 34 |- | 7 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 26 || 9 || 7 || 10 || 32-48 || 34 |- | 8 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 26 || 8 || 8 || 10 || 37-39 || 32 |- | 9 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 26 || 7 || 10 || 9 || 35-30 || 31 |- | 10 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 26 || 7 || 7 || 12 || 30-45 || 28 |- | 11 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 26 || 6 || 7 || 13 || 25-45 || 25 |- | 12 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 26 || 7 || 3 || 16 || 38-46 || 24 |- | 13 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 26 || 4 || 9 || 13 || 29-48 || 21 |- | 14 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 26 || 4 || 4 || 18 || 22-51 || 16 |} ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" ! Tur !! Sana !! Vaqt (UZT) !! Uy jamoasi !! Hisob !! Mehmon jamoasi !! Tomoshabinlar |- | 1 || 26.02.2020 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 94 |- | 1 || 27.02.2020 || 14:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 276 |- | 1 || 28.02.2020 || 14:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 84 |- | 1 || 28.02.2020 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:4 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 53 |- | 1 || 28.02.2020 || 16:45 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 0:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 57 |- | 1 || 29.02.2020 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 1450 |- | 1 || 29.02.2020 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:4 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 193 |- | 2 || 05.03.2020 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 1124 |- | 2 || 05.03.2020 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 267 |- | 2 || 06.03.2020 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 57 |- | 2 || 06.03.2020 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 286 |- | 2 || 06.03.2020 || 15:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 135 |- | 2 || 07.03.2020 || 15:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 104 |- | 2 || 07.03.2020 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 63 |- | 3 || 12.03.2020 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 989 |- | 3 || 12.03.2020 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 4:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 150 |- | 3 || 13.03.2020 || 14:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 386 |- | 3 || 13.03.2020 || 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 133 |- | 3 || 13.03.2020 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 74 |- | 3 || 14.03.2020 || 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 157 |- | 3 || 14.03.2020 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 4:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 250 |- | 4 || 12.06.2020 || 17:45 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 4 || 12.06.2020 || 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || |- | 4 || 13.06.2020 || 17:45 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 4 || 14.06.2020 || 17:30 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 4 || 14.06.2020 || 17:45 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 4 || 14.06.2020 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 4 || 13.07.2020 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 5 || 18.06.2020 || 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 5 || 18.06.2020 || 18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 5 || 19.06.2020 || 17:45 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 4:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 5 || 19.06.2020 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || |- | 5 || 19.06.2020 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 5 || 20.06.2020 || 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 5 || 20.06.2020 || 18:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 6 || 24.06.2020 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 6 || 24.06.2020 || 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 6 || 24.06.2020 || 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 6 || 25.06.2020 || 17:45 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 5:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 6 || 25.06.2020 || 18:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || |- | 6 || 26.06.2020 || 17:45 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 6 || 26.06.2020 || 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 7 || 30.06.2020 || 18:00 || Qoʻqon-1912 U21 || 1:1 || Mashʼal U21 || |- | 7 || 30.06.2020 || 18:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 7 || 30.06.2020 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 7 || 01.07.2020 || 17:30 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 7 || 01.07.2020 || 17:45 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 7 || 01.07.2020 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 7 || 01.07.2020 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 8 || 05.07.2020 || 17:45 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:3 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 8 || 05.07.2020 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 4:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 8 || 05.07.2020 || 18:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:4 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 8 || 06.07.2020 || 17:45 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || |- | 8 || 06.07.2020 || 17:45 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || |- | 8 || 06.07.2020 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 8 || 06.07.2020 || 19:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 9 || 11.06.2020 || 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 9 || 09.07.2020 || 17:45 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 9 || 12.07.2020 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 9 || 12.07.2020 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 9 || 13.07.2020 || 17:30 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 0:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 9 || 13.07.2020 || 17:45 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 9 || 30.08.2020 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:4 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 10 || 16.08.2020 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 10 || 16.08.2020 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 10 || 16.08.2020 || 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 10 || 16.08.2020 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:5 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 10 || 17.08.2020 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 0:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 10 || 17.08.2020 || 18:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 10 || 17.08.2020 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || |- | 11 || 19.08.2020 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 11 || 20.08.2020 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 11 || 20.08.2020 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:6 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 11 || 20.08.2020 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || |- | 11 || 21.08.2020 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 5:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 11 || 21.08.2020 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 11 || 21.08.2020 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 12 || 23.08.2020 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 5:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 12 || 23.08.2020 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 12 || 23.08.2020 || 18:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 12 || 24.08.2020 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 12 || 24.08.2020 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 12 || 24.08.2020 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 12 || 06.09.2020 || 10:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:4 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || |- | 13 || 26.08.2020 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 13 || 26.08.2020 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 13 || 27.08.2020 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 13 || 27.08.2020 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || |- | 13 || 27.08.2020 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:4 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 13 || 28.08.2020 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 13 || 28.08.2020 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 14 || 31.08.2020 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 14 || 09.09.2020 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 14 || 09.09.2020 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 6:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 14 || 10.09.2020 || 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 3:1 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || |- | 14 || 10.09.2020 || 16:45 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:4 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 14 || 11.09.2020 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 14 || 11.09.2020 || 16:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 15 || 14.09.2020 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 15 || 14.09.2020 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 15 || 15.09.2020 || 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 15 || 15.09.2020 || 16:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 1:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 15 || 15.09.2020 || 16:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 15 || 16.09.2020 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 15 || 16.09.2020 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 16 || 19.09.2020 || 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 4:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 16 || 19.09.2020 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 16 || 20.09.2020 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 4:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || |- | 16 || 20.09.2020 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 16 || 20.09.2020 || 16:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 16 || 21.09.2020 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 16 || 21.09.2020 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 17 || 24.09.2020 || 15:15 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 17 || 24.09.2020 || 15:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || |- | 17 || 25.09.2020 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:3 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 17 || 25.09.2020 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 17 || 26.09.2020 || 15:30 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 2:4 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 17 || 26.09.2020 || 16:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 17 || 20.10.2020 || 15:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 18 || 29.09.2020 || 16:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 18 || 30.09.2020 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 18 || 30.09.2020 || 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 18 || 01.10.2020 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 18 || 01.10.2020 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 18 || 01.10.2020 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 95 |- | 18 || 04.11.2020 || 14:45 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 85 |- | 19 || 16.10.2020 || 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 19 || 17.10.2020 || 14:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 72 |- | 19 || 17.10.2020 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 30 |- | 19 || 17.10.2020 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 78 |- | 19 || 18.10.2020 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 38 |- | 19 || 18.10.2020 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 124 |- | 19 || 18.10.2020 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 65 |- | 20 || 20.10.2020 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 97 |- | 20 || 21.10.2020 || 15:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:2 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 17 |- | 20 || 21.10.2020 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 40 |- | 20 || 22.10.2020 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 26 |- | 20 || 22.10.2020 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 35 |- | 20 || 23.10.2020 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 67 |- | 20 || 23.10.2020 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 52 |- | 21 || 25.10.2020 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 90 |- | 21 || 25.10.2020 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 56 |- | 21 || 26.10.2020 || 14:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 264 |- | 21 || 26.10.2020 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 315 |- | 21 || 27.10.2020 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 65 |- | 21 || 27.10.2020 || 15:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 47 |- | 21 || 28.10.2020 || 14:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 4:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 87 |- | 22 || 30.10.2020 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:1 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 40 |- | 22 || 31.10.2020 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 104 |- | 22 || 31.10.2020 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 55 |- | 22 || 01.11.2020 || 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:4 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 28 |- | 22 || 01.11.2020 || 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 38 |- | 22 || 01.11.2020 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 54 |- | 22 || 02.11.2020 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 55 |- | 23 || 18.11.2020 || 13:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 29 |- | 23 || 18.11.2020 || 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 27 |- | 23 || 18.11.2020 || 14:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 5:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 24 |- | 23 || 19.11.2020 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 99 |- | 23 || 19.11.2020 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 5:1 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 25 |- | 23 || 19.11.2020 || 14:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 44 |- | 23 || 19.11.2020 || 14:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 24 || 23.11.2020 || 14:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 33 |- | 24 || 23.11.2020 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 29 |- | 24 || 23.11.2020 || 14:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 35 |- | 24 || 24.11.2020 || 13:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 63 |- | 24 || 24.11.2020 || 13:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 99 |- | 24 || 24.11.2020 || 14:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 2:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 90 |- | 24 || 24.11.2020 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 36 |- | 25 || 28.11.2020 || 13:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 56 |- | 25 || 28.11.2020 || 13:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 48 |- | 25 || 28.11.2020 || 14:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 5:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 57 |- | 25 || 28.11.2020 || 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 31 |- | 25 || 28.11.2020 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 25 || 28.11.2020 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 34 |- | 25 || 29.11.2020 || 10:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 155 |- | 26 || 02.12.2020 || 13:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 50 |- | 26 || 02.12.2020 || 13:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 73 |- | 26 || 02.12.2020 || 14:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 15 |- | 26 || 02.12.2020 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 136 |- | 26 || 02.12.2020 || 14:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 47 |- | 26 || 02.12.2020 || 14:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 2:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 92 |- | 26 || 02.12.2020 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 30 |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== {| class="wikitable sortable" ! № ! Oʻyinchi ! Gollar |- | 1 || [[Kamronbek Abdulhamidov]] || 18 |- | 2 || [[Alisher Odilov]] || 14 |- | 3 || [[Sahob Rashidov]] || 12 |- | 4 || [[Mahmud Qudratillayev]] || 12 |- | 5 || [[Husayn Ergashboyev]] || 12 |- | 6 || [[Javohir Hasanov]] || 11 |- | 7 || [[Muhiddin Zoirov]] || 10 |- | 8 || [[Ilhomjon Kenjayev]] || 9 |- | 9 || [[Shohmalik Komilov]] || 9 |- |10 || [[Jamoliddin Bahromov]] || 9 |} === 2021 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2021-yil]] | winners =[[AGMK#U21|AGMK U21]] | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches =182 | total goals =539 | league topscorer =[[Husayn Ergashboyev]] (16) | biggest home win =[[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] '''4:2''' [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] (09.03.2021) | biggest away win =[[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] '''2:6''' [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] (15.03.2021) | highest scoring =[[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] '''2:6''' [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] (15.03.2021) | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance ='''2152''' (06.04.2021, Navbahor U21 2:2 Paxtakor U21) | lowest attendance = | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2020|2020]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2022|2022]] | updated = }} {| class="wikitable sortable" ! # !! Jamoa !! Oʻyin !! Gʻalaba !! Durang !! Magʻlubiyat !! Toʻplar<br />nisbati !! Ochko |- | 1 || [[AGMK#U21|AGMK U21]] || 26 || 19 || 4 || 3 || 48-24 || 61 |- | 2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 26 || 12 || 9 || 5 || 52-33 || 45 |- | 3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 26 || 12 || 9 || 5 || 55-40 || 45 |- | 4 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 26 || 13 || 5 || 8 || 45-36 || 44 |- | 5 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 26 || 13 || 4 || 9 || 45-32 || 43 |- | 6 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 26 || 12 || 7 || 7 || 45-34 || 43 |- | 7 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 26 || 10 || 9 || 7 || 35-29 || 39 |- | 8 || [[Turon (futbol klubi)#U21|Turon U21]] || 26 || 11 || 4 || 11 || 31-31 || 37 |- | 9 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 26 || 9 || 5 || 12 || 39-45 || 32 |- | 10 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 26 || 7 || 7 || 12 || 38-49 || 28 |- | 11 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 26 || 6 || 8 || 12 || 37-50 || 26 |- | 12 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 26 || 5 || 7 || 14 || 32-43 || 22 |- | 13 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 26 || 5 || 5 || 16 || 24-51 || 20 |- | 14 || [[Metallurg Bekobod#U21|Metallurg U21]] || 26 || 5 || 3 || 18 || 24-53 || 18 |} ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" ! Tur !! Sana !! Vaqt (UZT) !! Uy jamoasi !! Hisob !! Mehmon jamoasi !! Tomoshabinlar |- | 1 || 08.03.2021 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 700 |- | 1 || 08.03.2021 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 75 |- | 1 || 09.03.2021 || 15:00 || [[Turon (futbol klubi)#U21|Turon U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 468 |- | 1 || 09.03.2021 || 15:00 || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor U21]] || 4:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 102 |- | 1 || 09.03.2021 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 182 |- | 1 || 10.03.2021 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 410 |- | 1 || 10.03.2021 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 182 |- | 2 || 13.03.2021 || 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 157 |- | 2 || 13.03.2021 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 37 |- | 2 || 13.03.2021 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 38 |- | 2 || 14.03.2021 || 14:45 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 144 |- | 2 || 14.03.2021 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 54 |- | 2 || 15.03.2021 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:6 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 54 |- | 2 || 15.03.2021 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 191 |- | 3 || 17.03.2021 || 14:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 587 |- | 3 || 17.03.2021 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 47 |- | 3 || 18.03.2021 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 182 |- | 3 || 18.03.2021 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 357 |- | 3 || 19.03.2021 || 13:15 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 784 |- | 3 || 19.03.2021 || 15:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 3 || 19.03.2021 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 68 |- | 4 || 31.03.2021 || 15:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 215 |- | 4 || 31.03.2021 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 91 |- | 4 || 01.04.2021 || 14:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 98 |- | 4 || 01.04.2021 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 42 |- | 4 || 01.04.2021 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 183 |- | 4 || 02.04.2021 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 127 |- | 4 || 02.04.2021 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 21 |- | 5 || 06.04.2021 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2152 |- | 5 || 07.04.2021 || 16:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 102 |- | 5 || 07.04.2021 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 80 |- | 5 || 08.04.2021 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 178 |- | 5 || 08.04.2021 || 15:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 3:3 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 80 |- | 5 || 09.04.2021 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 5 || 09.05.2021 || 16:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 97 |- | 6 || 14.04.2021 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:4 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 95 |- | 6 || 14.04.2021 || 16:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 238 |- | 6 || 14.04.2021 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 84 |- | 6 || 15.04.2021 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 169 |- | 6 || 15.04.2021 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1 |- | 6 || 21.06.2021 || 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 54 |- | 6 || 22.06.2021 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 5:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 65 |- | 7 || 03.05.2021 || 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1 |- | 7 || 03.05.2021 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 83 |- | 7 || 04.05.2021 || 15:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1 |- | 7 || 04.05.2021 || 16:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:4 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 106 |- | 7 || 04.05.2021 || 17:15 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 52 |- | 7 || 05.05.2021 || 16:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 2:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 65 |- | 7 || 05.05.2021 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 67 |- | 8 || 10.05.2021 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 60 |- | 8 || 10.05.2021 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 76 |- | 8 || 11.05.2021 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:3 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 86 |- | 8 || 11.05.2021 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 312 |- | 8 || 12.05.2021 || 16:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 0:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 57 |- | 8 || 12.05.2021 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 72 |- | 8 || 08.07.2021 || 18:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:3 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 9 || 16.05.2021 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 110 |- | 9 || 17.05.2021 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 186 |- | 9 || 17.05.2021 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 205 |- | 9 || 18.05.2021 || 17:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 50 |- | 9 || 18.05.2021 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 74 |- | 9 || 18.05.2021 || 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:3 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 56 |- | 9 || 22.06.2021 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 120 |- | 10 || 17.06.2021 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 5:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 143 |- | 10 || 18.06.2021 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 65 |- | 10 || 18.06.2021 || 18:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:4 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 92 |- | 10 || 18.06.2021 || 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 133 |- | 10 || 19.06.2021 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 96 |- | 10 || 19.06.2021 || 18:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 83 |- | 10 || 19.06.2021 || 18:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 253 |- | 11 || 24.06.2021 || 18:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 67 |- | 11 || 24.06.2021 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 74 |- | 11 || 25.06.2021 || 17:45 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 96 |- | 11 || 25.06.2021 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 61 |- | 11 || 26.06.2021 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 5:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 72 |- | 11 || 26.06.2021 || 18:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 285 |- | 11 || 27.06.2021 || 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 72 |- | 12 || 01.07.2021 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:3 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 155 |- | 12 || 01.07.2021 || 18:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 56 |- | 12 || 01.07.2021 || 20:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 4:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 55 |- | 12 || 02.07.2021 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 96 |- | 12 || 02.07.2021 || 18:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 92 |- | 12 || 03.07.2021 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 52 |- | 12 || 03.07.2021 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 232 |- | 13 || 29.07.2021 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 13 || 29.07.2021 || 18:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 3:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1 |- | 13 || 30.07.2021 || 17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1 |- | 13 || 30.07.2021 || 17:45 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1 |- | 13 || 30.07.2021 || 17:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:3 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || |- | 13 || 31.07.2021 || 17:45 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:3 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1 |- | 13 || 31.07.2021 || 17:45 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1 |- | 14 || 05.08.2021 || 17:45 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1 |- | 14 || 05.08.2021 || 18:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1 |- | 14 || 06.08.2021 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1 |- | 14 || 06.08.2021 || 17:30 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:3 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1 |- | 14 || 06.08.2021 || 17:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1 |- | 14 || 07.08.2021 || 17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:5 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1 |- | 14 || 07.08.2021 || 17:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:3 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1 |- | 15 || 12.08.2021 || 17:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 15 || 12.08.2021 || 17:45 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 15 || 12.08.2021 || 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 15 || 13.08.2021 || 17:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 15 || 13.08.2021 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || |- | 15 || 14.08.2021 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 15 || 14.08.2021 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 16 || 24.08.2021 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:3 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 16 || 24.08.2021 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 16 || 24.08.2021 || 17:15 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 16 || 25.08.2021 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 16 || 25.08.2021 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 16 || 26.08.2021 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || |- | 16 || 28.08.2021 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 17 || 08.09.2021 || 16:45 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 5:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || |- | 17 || 09.09.2021 || 16:45 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 17 || 09.09.2021 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || |- | 17 || 09.09.2021 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 17 || 10.09.2021 || 16:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 0:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 17 || 10.09.2021 || 16:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || |- | 17 || 10.09.2021 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 18 || 13.09.2021 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:4 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 18 || 14.09.2021 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 18 || 14.09.2021 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || |- | 18 || 14.09.2021 || 16:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || |- | 18 || 15.09.2021 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 3:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || |- | 18 || 15.09.2021 || 16:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || |- | 18 || 15.09.2021 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || |- | 19 || 18.09.2021 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || |- | 19 || 18.09.2021 || 16:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:4 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || |- | 19 || 19.09.2021 || 16:15 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 0:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 15 |- | 19 || 19.09.2021 || 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 19 || 20.09.2021 || 16:20 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 62 |- | 19 || 20.09.2021 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || |- | 19 || 10.11.2021 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 71 |- | 20 || 24.09.2021 || 16:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 195 |- | 20 || 24.09.2021 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 5:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 25 |- | 20 || 25.09.2021 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 4:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || |- | 20 || 25.09.2021 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 75 |- | 20 || 25.09.2021 || 16:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 565 |- | 20 || 26.09.2021 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || |- | 20 || 26.09.2021 || 16:45 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 87 |- | 21 || 30.09.2021 || 15:45 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 234 |- | 21 || 30.09.2021 || 16:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 64 |- | 21 || 01.10.2021 || 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 21 || 01.10.2021 || 15:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 214 |- | 21 || 01.10.2021 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:5 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || |- | 21 || 02.10.2021 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 78 |- | 21 || 02.10.2021 || 16:15 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:3 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 88 |- | 22 || 14.10.2021 || 14:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 59 |- | 22 || 14.10.2021 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 136 |- | 22 || 15.10.2021 || 15:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 3:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 84 |- | 22 || 15.10.2021 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 80 |- | 22 || 15.10.2021 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 4:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || |- | 22 || 16.10.2021 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 75 |- | 22 || 16.10.2021 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 357 |- | 23 || 20.10.2021 || 15:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:3 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 57 |- | 23 || 21.10.2021 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 55 |- | 23 || 21.10.2021 || 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || |- | 23 || 22.10.2021 || 14:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 15 |- | 23 || 22.10.2021 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 1:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 62 |- | 23 || 23.10.2021 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 59 |- | 23 || 24.10.2021 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 120 |- | 24 || 03.11.2021 || 14:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 21 |- | 24 || 03.11.2021 || 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 25 |- | 24 || 04.11.2021 || 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 31 |- | 24 || 04.11.2021 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 256 |- | 24 || 05.11.2021 || 14:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 38 |- | 24 || 05.11.2021 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 23 |- | 24 || 14.11.2021 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 160 |- | 25 || 19.11.2021 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 38 |- | 25 || 19.11.2021 || 14:00 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 2:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 82 |- | 25 || 19.11.2021 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 25 || 19.11.2021 || 14:30 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 116 |- | 25 || 20.11.2021 || 14:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 113 |- | 25 || 20.11.2021 || 14:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 104 |- | 25 || 20.11.2021 || 14:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 75 |- | 26 || 26.11.2021 || 13:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 77 |- | 26 || 26.11.2021 || 14:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 35 |- | 26 || 26.11.2021 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 86 |- | 26 || 26.11.2021 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 123 |- | 26 || 26.11.2021 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 170 |- | 26 || 26.11.2021 || 14:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 35 |- | 26 || 26.11.2021 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912|Qoʻqon-1912 U-21]] || 185 |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== {| class="wikitable sortable" ! № ! Futbolchi ! Gollar |- | 1 || [[Husayn Ergashboyev]] || 16 |- | 2 || [[Asadbek Joʻraqulov]] || 14 |- | 3 || [[Muzaffar Olimjonov]] || 12 |- | 4 || [[Muhammadali Abdurahmonov]] || 12 |- | 5 || [[Abbos Ergashboyev]] || 11 |- | 6 || [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] || 11 |- | 7 || [[Ruslan Hojiyev]] || 10 |- | 8 || [[Jasurbek Umarov]] || 10 |- | 9 || [[Ilhomjon Kenjayev]] || 10 |- |10 || [[Bobur Sobirov]] || 9 |} === 2022 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2022-yil]] | winners =[[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik]] | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches =182 | total goals =769 | league topscorer =[[Boburbek Sobirov]] (17) | biggest home win = Olimpik U21 '''6:1''' Dinamo U21 (06.05.2022) | biggest away win = Metallurg U21 '''1:7''' Olimpik U21 (27.06.2022) | highest scoring = Qoʻqon-1912 U21 '''4:7''' Neftchi U21 (03.08.2022) | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance ='''447''' (04.03.2022, Navbahor U21 2:3 Nasaf U21) | lowest attendance = | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2021|2021]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2023|2023]] | updated = }} {| class="wikitable sortable" ! # !! Jamoa !! Oʻyin !! Gʻalaba !! Durang !! Magʻlubiyat !! Toʻplar<br />nisbati !! Ochko |- | 1 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 26 || 22 || 0 || 4 || 86-27 || 66 |- | 2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 26 || 17 || 4 || 5 || 60-29 || 55 |- | 3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 26 || 16 || 1 || 9 || 53-34 || 49 |- | 4 || [[Metallurg Bekobod#U21|Metallurg U21]] || 26 || 14 || 4 || 8 || 53-47 || 46 |- | 5 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 26 || 14 || 3 || 9 || 55-37 || 45 |- | 6 || [[AGMK#U21|AGMK U21]] || 26 || 13 || 4 || 9 || 56-44 || 43 |- | 7 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 26 || 13 || 2 || 11 || 47-45 || 41 |- | 8 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 26 || 10 || 4 || 12 || 44-60 || 34 |- | 9 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 26 || 9 || 5 || 12 || 57-55 || 32 |- | 10 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 26 || 9 || 4 || 13 || 41-57 || 31 |- | 11 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 26 || 7 || 5 || 14 || 47-62 || 26 |- | 12 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 26 || 6 || 7 || 13 || 38-55 || 25 |- | 13 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 26 || 5 || 5 || 16 || 38-70 || 20 |- | 14 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 26 || 2 || 2 || 22 || 25-78 || 8 |} ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" ! Tur !! Sana !! Vaqt (UZT) !! Uy jamoasi !! Hisob !! Mehmon jamoasi !! Tomoshabinlar |- | 1 || 03.03.2022 || 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 176 |- | 1 || 03.03.2022 || 15:30 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 57 |- | 1 || 04.03.2022 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 447 |- | 1 || 04.03.2022 || 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo U21]] || 0:5 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 89 |- | 1 || 04.03.2022 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:4 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 58 |- | 1 || 04.03.2022 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 78 |- | 1 || 04.03.2022 || 15:30 || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor U21]] || 5:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 222 |- | 2 || 10.03.2022 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 268 |- | 2 || 10.03.2022 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 122 |- | 2 || 11.03.2022 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 37 |- | 2 || 11.03.2022 || 14:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 65 |- | 2 || 11.03.2022 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 67 |- | 2 || 12.03.2022 || 14:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:4 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 114 |- | 2 || 12.03.2022 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 75 |- | 3 || 17.03.2022 || 14:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 37 |- | 3 || 17.03.2022 || 15:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 123 |- | 3 || 18.03.2022 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:3 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 359 |- | 3 || 18.03.2022 || 15:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 378 |- | 3 || 19.03.2022 || 14:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 3:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 67 |- | 3 || 19.03.2022 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 4:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 125 |- | 3 || 27.06.2022 || 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 50 |- | 4 || 01.04.2022 || 14:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 144 |- | 4 || 01.04.2022 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 110 |- | 4 || 02.04.2022 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 34 |- | 4 || 02.04.2022 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 115 |- | 4 || 02.04.2022 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 77 |- | 4 || 03.04.2022 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 37 |- | 4 || 03.04.2022 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:2 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 38 |- | 5 || 26.04.2022 || 16:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 97 |- | 5 || 26.04.2022 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 78 |- | 5 || 27.04.2022 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 67 |- | 5 || 27.04.2022 || 16:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 5:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 124 |- | 5 || 28.04.2022 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 35 |- | 5 || 05.07.2022 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 5:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 128 |- | 5 || 05.07.2022 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 68 |- | 6 || 01.05.2022 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:5 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 52 |- | 6 || 01.05.2022 || 17:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 3:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 38 |- | 6 || 02.05.2022 || 16:15 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 96 |- | 6 || 02.05.2022 || 16:30 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 3:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 66 |- | 6 || 02.05.2022 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 20 |- | 6 || 03.05.2022 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 4:4 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 232 |- | 6 || 03.05.2022 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 71 |- | 7 || 06.05.2022 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 73 |- | 7 || 06.05.2022 || 17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 6:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 35 |- | 7 || 07.05.2022 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 358 |- | 7 || 07.05.2022 || 16:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 220 |- | 7 || 07.05.2022 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 32 |- | 7 || 08.05.2022 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 100 |- | 7 || 08.05.2022 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 135 |- | 8 || 11.05.2022 || 16:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 138 |- | 8 || 11.05.2022 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 158 |- | 8 || 12.05.2022 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 73 |- | 8 || 12.05.2022 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 57 |- | 8 || 12.05.2022 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 133 |- | 8 || 13.05.2022 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || |- | 8 || 13.05.2022 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 95 |- | 9 || 17.05.2022 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 62 |- | 9 || 17.05.2022 || 17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 88 |- | 9 || 18.05.2022 || 17:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 202 |- | 9 || 18.05.2022 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 136 |- | 9 || 18.05.2022 || 17:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 6:3 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 116 |- | 9 || 19.05.2022 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 46 |- | 9 || 19.05.2022 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 45 |- | 10 || 23.05.2022 || 16:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 4:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 73 |- | 10 || 24.05.2022 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 65 |- | 10 || 24.05.2022 || 17:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 56 |- | 10 || 24.05.2022 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 64 |- | 10 || 25.05.2022 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 197 |- | 10 || 25.05.2022 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:3 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 65 |- | 10 || 06.07.2022 || 18:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 202 |- | 11 || 28.05.2022 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 63 |- | 11 || 28.05.2022 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 89 |- | 11 || 29.05.2022 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 197 |- | 11 || 30.05.2022 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 72 |- | 11 || 27.06.2022 || 18:15 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:7 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 52 |- | 11 || 07.08.2022 || 17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:6 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 70 |- | 11 || 08.08.2022 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 46 |- | 12 || 18.06.2022 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 40 |- | 12 || 19.06.2022 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 5:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 57 |- | 12 || 22.06.2022 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 202 |- | 12 || 22.06.2022 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 97 |- | 12 || 23.06.2022 || 17:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 4:4 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 26 |- | 12 || 23.06.2022 || 18:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 4:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 77 |- | 12 || 24.06.2022 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 84 |- | 13 || 29.06.2022 ||17:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:6 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 210 |- | 13 || 30.06.2022 ||18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 27 |- | 13 || 30.06.2022 ||18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 35 |- | 13 || 01.07.2022 ||18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:4 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 128 |- | 13 || 01.07.2022 ||18:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 51 |- | 13 || 02.07.2022 ||18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 79 |- | 13 || 06.07.2022 ||18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 67 |- | 14 || 02.08.2022 ||17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 41 |- | 14 || 02.08.2022 ||18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 123 |- | 14 || 03.08.2022 ||17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 4:7 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 215 |- | 14 || 03.08.2022 ||17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 56 |- | 14 || 03.08.2022 ||18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 85 |- | 14 || 04.08.2022 ||17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 37 |- | 14 || 04.08.2022 ||18:15 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 4:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 14 |- | 15 || 11.08.2022 ||17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 161 |- | 15 || 11.08.2022 ||18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 52 |- | 15 || 12.08.2022 ||17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 6:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 54 |- | 15 || 12.08.2022 ||17:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 34 |- | 15 || 12.08.2022 ||18:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 5:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 122 |- | 15 || 13.08.2022 ||17:15 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 78 |- | 15 || 13.08.2022 ||17:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 58 |- | 16 || 17.08.2022 || 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:4 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 117 |- | 16 || 17.08.2022 || 17:30 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 45 |- | 16 || 18.08.2022 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 38 |- | 16 || 18.08.2022 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 101 |- | 16 || 19.08.2022 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 57 |- | 16 || 19.08.2022 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 180 |- | 16 || 15.09.2022 || 16:15 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 67 |- | 17 || 28.08.2022 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 246 |- | 17 || 29.08.2022 || 17:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 56 |- | 17 || 29.08.2022 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 210 |- | 17 || 30.08.2022 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:4 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 87 |- | 17 || 30.08.2022 || 17:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 95 |- | 17 || 30.08.2022 || 17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 5:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 16 |- | 17 || 31.08.2022 || 17:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 4:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 76 |- | 18 || 09.09.2022 || 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 79 |- | 18 || 09.09.2022 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 72 |- | 18 || 10.09.2022 || 16:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 155 |- | 18 || 11.09.2022 || 16:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:5 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 77 |- | 18 || 11.09.2022 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 4:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 43 |- | 18 || 11.09.2022 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 52 |- | 18 || 14.10.2022 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 65 |- | 19 || 16.09.2022 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 67 |- | 19 || 16.09.2022 || 16:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 107 |- | 19 || 17.09.2022 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 77 |- | 19 || 17.09.2022 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 152 |- | 19 || 18.09.2022 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 66 |- | 19 || 19.09.2022 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 51 |- | 19 || 19.09.2022 || 16:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 71 |- | 20 || 30.09.2022 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 41 |- | 20 || 01.10.2022 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 35 |- | 20 || 02.10.2022 || 16:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:5 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 191 |- | 20 || 02.10.2022 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 28 |- | 20 || 03.10.2022 || 15:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 33 |- | 20 || 04.10.2022 || 15:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 61 |- | 20 || 04.10.2022 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 65 |- | 21 || 08.10.2022 || 15:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 63 |- | 21 || 09.10.2022 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 444 |- | 21 || 09.10.2022 || 15:45 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 4:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 49 |- | 21 || 09.10.2022 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 57 |- | 21 || 10.10.2022 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 39 |- | 21 || 10.10.2022 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 5:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 79 |- | 21 || 10.10.2022 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 183 |- | 22 || 18.10.2022 || 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 5:5 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 55 |- | 22 || 18.10.2022 || 15:30 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 138 |- | 22 || 19.10.2022 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 32 |- | 22 || 19.10.2022 || 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 54 |- | 22 || 19.10.2022 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 36 |- | 22 || 20.10.2022 || 15:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 47 |- | 22 || 20.10.2022 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:3 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 252 |- | 23 || 25.10.2022 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 77 |- | 23 || 25.10.2022 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:4 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 45 |- | 23 || 26.10.2022 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 4:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 63 |- | 23 || 26.10.2022 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 87 |- | 23 || 26.10.2022 || 15:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:3 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 122 |- | 23 || 27.10.2022 || 14:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 87 |- | 23 || 27.10.2022 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 47 |- | 24 || 03.11.2022 || 14:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 0:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 67 |- | 24 || 03.11.2022 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 205 |- | 24 || 03.11.2022 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 69 |- | 24 || 03.11.2022 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 7:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 38 |- | 24 || 04.11.2022 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 4:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 89 |- | 24 || 04.11.2022 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 23 |- | 24 || 04.11.2022 || 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 49 |- | 25 || 08.11.2022 || 14:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 57 |- | 25 || 08.11.2022 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 21 |- | 25 || 08.11.2022 || 14:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 53 |- | 25 || 08.11.2022 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 56 |- | 25 || 08.11.2022 || 14:15 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 46 |- | 25 || 08.11.2022 || 14:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:3 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 12 |- | 25 || 08.11.2022 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 37 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 182 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 56 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 32 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 63 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 87 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 4:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 55 |- | 26 || 13.11.2022 || 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 6:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 37 |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== {| class="wikitable sortable" ! № ! Futbolchi ! Gollar |- | 1 || [[Boburbek Sobirov]] || 17 |- | 2 || [[Shahzodjon Neʼmatjonov]] || 13 |- | 3 || [[Poʻlatxoʻja Xoldorxonov]] || 13 |- | 4 || [[Muhammadali Gʻiyosov]] || 12 |- | 5 || [[Murodjon Komilov]] || 12 |- | 6 || [[Asadbek Joʻraboyev]] || 11 |- | 7 || [[Ali Abdurahmonov]] || 11 |- | 8 || [[Bektemir Abdumannonov]] || 11 |- | 9 || [[Daler Sharipov (futbolchi)|Daler Sharipov]] || 11 |- |10 || [[Temur Mamasidiqov]] || 11 |} === 2023 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2023-yil]] | winners =[[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches =182 | total goals =873 | league topscorer =[[Behruz Abdullayev]] (13) | biggest home win = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi U21]] '''7:0''' [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro U21]] (28.09.2023) | biggest away win = [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] '''0:5''' [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor U21]] (03.04.2023) | highest scoring = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro U21]] '''5:3''' [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor U21]] (30.10.2023) | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance ='''648''' (31.08.2023, Metallurg U21 5:1 Soʻgʻdiyona U21) | lowest attendance = | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2022|2022]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2024|2024]] | updated = }} {| class="wikitable sortable" ! # !! Jamoa !! Oʻyin !! Gʻalaba !! Durang !! Magʻlubiyat !! Toʻplar<br />nisbati !! Ochko |- | 1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 26 || 18 || 3 || 5 || 76-33 || 57 |- | 2 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 26 || 17 || 5 || 4 || 67-38 || 56 |- | 3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 26 || 15 || 8 || 3 || 48-29 || 53 |- | 4 || [[Metallurg Bekobod#U21|Metallurg U21]] || 26 || 14 || 4 || 8 || 50-35 || 46 |- | 5 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 26 || 12 || 5 || 9 || 47-37 || 41 |- | 6 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 26 || 9 || 8 || 9 || 39-36 || 35 |- | 7 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 26 || 10 || 4 || 12 || 42-43 || 34 |- | 8 || [[Turon (futbol klubi)#U21|Turon U21]] || 26 || 10 || 4 || 12 || 39-52 || 34 |- | 9 || [[AGMK#U21|AGMK U21]] || 26 || 9 || 6 || 11 || 44-48 || 33 |- | 10 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 26 || 8 || 9 || 9 || 32-40 || 33 |- | 11 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 26 || 9 || 2 || 15 || 35-56 || 29 |- | 12 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 26 || 4 || 9 || 13 || 25-44 || 21 |- | 13 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 26 || 6 || 3 || 17 || 39-62 || 21 |- | 14 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 26 || 5 || 2 || 19 || 28-58 || 17 |} ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" ! Tur !! Sana !! Vaqt (UZT) !! Uy jamoasi !! Hisob !! Mehmon jamoasi !! Tomoshabinlar |- | 1 || 04.03.2023 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:3 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 35<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3181|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 04.03.2023 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 112<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3182|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 05.03.2023 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3667|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 05.03.2023 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 91<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3185|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 05.03.2023 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 102<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3184|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 06.03.2023 || 15:00 || [[Turon (futbol klubi)#U21|Turon U21]] || 0:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 32<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3187|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 06.03.2023 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 26<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3186|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 11.03.2023 || 13:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:2 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 43<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3192|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 11.03.2023 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 43<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3193|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 12.03.2023 || 14:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3194|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 12.03.2023 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3195|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 13.03.2023 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:3 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 83<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3196|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 13.03.2023 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[Turon (futbol klubi)#U21|Turon U21]] || 87<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3197|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 14.03.2023 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:0 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 137<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3198|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 18.03.2023 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 84<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3202|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 18.03.2023 || 15:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3203|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 18.03.2023 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 51<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3204|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 19.03.2023 || 11:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 35<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3205|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 19.03.2023 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 72<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3206|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 20.03.2023 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3207|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 20.03.2023 || 16:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 101<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3208|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 01.04.2023 || 15:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 4:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 43<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3210|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 01.04.2023 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3211|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 02.04.2023 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 254<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3212|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 02.04.2023 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 117<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3213|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 03.04.2023 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:5 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 32<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3214|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 03.04.2023 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 222<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3215|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 04.04.2023 || 16:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 0:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 56<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3216|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 08.04.2023 || 12:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 203<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3218|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 08.04.2023 || 16:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 4:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 156<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3219|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 09.04.2023 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 80<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3221|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 09.04.2023 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 101<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3222|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 10.04.2023 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3223|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 10.04.2023 || 16:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 53<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3224|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 11.04.2023 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 6:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3225|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 15.04.2023 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 249<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3227|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 15.04.2023 || 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 101<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3228|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 16.04.2023 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 5:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 28<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3229|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 17.04.2023 || 15:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 505<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3230|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 17.04.2023 || 16:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 70<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3231|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 18.04.2023 || 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 84<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3232|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 18.04.2023 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 123<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3233|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 22.04.2023 || 13:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 217<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3260|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 22.04.2023 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 46<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3263|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 23.04.2023 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3267|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 23.04.2023 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 188<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3269|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 24.04.2023 || 16:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 53<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3273|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 25.04.2023 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 57<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3276|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 25.04.2023 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 127<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3277|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 30.06.2023 || 19:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 26<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3472|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 01.07.2023 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3473|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 02.07.2023 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 5:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 41<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3474|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 02.07.2023 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 6:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3475|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 03.07.2023 || 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:4 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 83<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3476|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 04.07.2023 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 4:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 247<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3477|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 17.08.2023 || 17:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 2:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3478|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 05.05.2023 || 16:30 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 62<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3510|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 06.05.2023 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:4 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 33<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3511|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 07.05.2023 || 16:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 41<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3512|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 07.05.2023 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:3 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 303<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3513|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 08.05.2023 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 87<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3514|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 08.05.2023 || 17:15 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 83<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3515|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 09.05.2023 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 78<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3516|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 13.05.2023 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:5 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 118<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3517|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 14.05.2023 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 27<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3518|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 14.05.2023 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3519|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 15.05.2023 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 139<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3520|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 15.05.2023 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3521|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 16.05.2023 || 16:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3522|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 20.05.2023 || 19:00 || [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona U21]] || 138<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3554|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 21.05.2023 || 19:00 || [[Surxon (futbol klubi)|Surxon U21]] || 1:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 41<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3555|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 22.05.2023 || 19:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 2:2 || [[OKMK (futbol klubi)|OKMK U21]] || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3556|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 22.05.2023 || 19:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:2 || [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi U21]] || 171<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3557|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 23.05.2023 || 19:00 || [[Andijon (futbol klubi)|Andijon U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum U21]] || 142<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3558|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 23.05.2023 || 19:15 || [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor U21]] || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3559|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 16.08.2023 || 19:30 || [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf U21]] || 3:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor U21]] || 75<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3560|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 27.05.2023 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3590|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 27.05.2023 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 62<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3591|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 28.05.2023 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 67<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3592|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 28.05.2023 || 17:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 4:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 83<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3593|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 29.05.2023 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 191<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3594|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 29.05.2023 || 17:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:2 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 121<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3594|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 30.05.2023 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 36<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3596|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 24.06.2023 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 87<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3597|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 24.06.2023 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 4:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 71<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3598|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 25.06.2023 || 18:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 4:3 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 68<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3599|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 25.06.2023 || 18:15 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3600|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 26.06.2023 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 117<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3601|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 26.06.2023 || 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 202<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3602|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 27.06.2023 || 18:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 4:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3603|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 28.07.2023 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 201<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3604|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 29.07.2023 || 17:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 46<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3605|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 29.07.2023 || 19:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 0:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 111<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3606|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 30.07.2023 || 17:45 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 4:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 222<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3607|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 30.07.2023 || 18:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:2 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 38<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3608|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 31.07.2023 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 189<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3609|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 31.07.2023 || 19:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 6:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 68<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3610|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 05.08.2023 || 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] ||<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3733|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 05.08.2023 || 17:45 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3735|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 06.08.2023 || 18:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 89<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3736|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 06.08.2023 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3740|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 06.08.2023 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 124<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3743|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 07.08.2023 || 17:45 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 4:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3744|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 07.08.2023 || 19:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 86<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3745|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 11.08.2023 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 89<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3753|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 11.08.2023 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3754|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 12.08.2023 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 188<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3755|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 12.08.2023 || 18:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 210<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3756|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 13.08.2023 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 27<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3757|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 13.08.2023 || 19:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 124<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3758|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 14.08.2023 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 80<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3759|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 20.08.2023 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 96<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3961|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 20.08.2023 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 57<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3962|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 21.08.2023 || 17:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3963|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 21.08.2023 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 82<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3964|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 22.08.2023 || 16:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:3 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3965|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 27.08.2023 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 56<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3966|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 27.08.2023 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:3 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 123<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/3967|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 26.08.2023 || 16:45 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 29<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4058|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 28.08.2023 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 4:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 53<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4059|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 30.08.2023 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:5 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4060|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 30.08.2023 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 49<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4061|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 31.08.2023 || 17:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 5:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 648<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4062|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 31.08.2023 || 17:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 223<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4063|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 01.09.2023 || 16:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 3:4 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 268<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4064|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 23.09.2023 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 49<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4065|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 24.09.2023 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 27<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4066|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 24.09.2023 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4067|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 25.09.2023 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 64<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4068|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 25.09.2023 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4071|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 10.11.2023 || 15:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 2:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 71<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4072|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 11.11.2023 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 78<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4073|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 28.09.2023 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 7:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 86<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4074|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 28.09.2023 || 15:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 185<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4082|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 29.09.2023 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:2 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 333<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4089|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 29.09.2023 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 57<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4105|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 30.09.2023 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 64<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4106|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 01.10.2023 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 72<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4107|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 01.10.2023 || 15:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 54<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4124|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 06.10.2023 || 15:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:4 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 136<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4116|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 07.10.2023 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 58<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4118|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 08.10.2023 || 12:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 15<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4119|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 08.10.2023 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:3 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 61<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4120|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 09.10.2023 || 12:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 3:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 42<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4118|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 09.10.2023 || 15:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 75<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4122|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 20.11.2023 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 101<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4123|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 13.10.2023 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 126<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4108|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 21.10.2023 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 4:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 116<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4109|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 21.10.2023 || 15:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:2 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 49<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4110|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 22.10.2023 || 15:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 4:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 54<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4111|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 22.10.2023 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 51<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4112|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 23.10.2023 || 13:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4113|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 31.10.2023 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 54<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4114|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 27.10.2023 || 14:30 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 4:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 114<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4098|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 27.10.2023 || 15:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4099|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 28.10.2023 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 17<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4100|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 28.10.2023 || 15:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 33<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4101|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 29.10.2023 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 42<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4102|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 29.10.2023 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 43<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4103|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 30.10.2023 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 5:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 136<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4104|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 02.11.2023 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:1 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 123<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4091|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 03.11.2023 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 53<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4092|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 04.11.2023 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4093|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 04.11.2023 || 15:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:4 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 38<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4094|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 05.11.2023 || 12:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 22<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4095|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 05.11.2023 || 14:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 47<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4096|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 12.11.2023 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:4 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 404<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4097|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 23.11.2023 || 14:00 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] || 1:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 36<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4083|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 23.11.2023 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 67<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4084|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 24.11.2023 || 14:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4085|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 24.11.2023 || 14:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 32<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4086|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 24.11.2023 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 61<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4087|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 25.11.2023 || 14:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 5:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 34<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4088|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 25.11.2023 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 34<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4090|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4076|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:2 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 38<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4077|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4078|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:0 || [[Turon (futbol klubi)|Turon U21]] ||<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4075|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 154<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4079|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 94<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4080|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 02.12.2023 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 22<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4081|title=Qaydnoma}}</ref> |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== {| class="wikitable sortable" ! № ! Futbolchi ! Gollar |- | 1 || [[Behruz Abdullayev]] || 13 |- | 2 || [[Azizjon Ahrorov]] || 12 |- | 3 || [[Temur Mamasidiqov]] || 10 |- | 4 || [[Asadbek Ahmadjonov]] || 10 |- | 5 || [[Humoyun Murtazoyev]] || 10 |- | 6 || [[Saidumarxon Saidnurullayev]] || 10 |- | 7 || [[Sohib Muhammadiyev]] || 9 |- | 8 || [[Abdulvosit Vositjonov]] || 9 |- | 9 || [[Ulugʻbek Kenjayev]] || 8 |- |10 || [[Muhsin Bozorov]] || 8 |- |11 || [[Azizbek Odilov]] || 8 |} === 2024 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2024-yil]] | winners =[[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches =182 | total goals =828 | league topscorer =[[Navroʻzbek Iminjonov]] (24) | biggest home win = Navbahor U21 '''6:1''' Olimpik U21 (31.05.2024) | biggest away win = Metallurg U21 '''1:6''' Lokomotiv U21 (05.08.2024) | highest scoring = Andijon U21 '''5:2''' Surxon U21 (19.08.2024) | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance ='''426''' (01.04.2024, Navbahor U21 2:2 Surxon U21) | lowest attendance = | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2023|2023]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2025|2025]] | updated = }} {| class="wikitable sortable" ! Oʻrin !! Jamoa !! Oʻyin !! Gʻalaba !! Durang !! Magʻlubiyat !! UG !! OʻG !! TF !! Ochko |- | 1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 26 || 16 || 6 || 4 || 58 || 39 || +19 || 54 |- | 2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 26 || 16 || 3 || 7 || 58 || 32 || +26 || 51 |- | 3 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo U21]] || 26 || 15 || 3 || 8 || 41 || 34 || +7 || 48 |- | 4 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 26 || 11 || 9 || 6 || 31 || 27 || +4 || 42 |- | 5 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 26 || 12 || 5 || 9 || 41 || 34 || +7 || 41 |- | 6 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 26 || 10 || 6 || 10 || 42 || 45 || −3 || 36 |- | 7 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 26 || 9 || 8 || 9 || 54 || 45 || +9 || 35 |- | 8 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 26 || 9 || 7 || 10 || 39 || 44 || −5 || 34 |- | 9 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 26 || 9 || 6 || 11 || 34 || 44 || −10 || 33 |- | 10 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 26 || 10 || 3 || 13 || 37 || 41 || −4 || 33 |- | 11 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 26 || 8 || 6 || 12 || 39 || 44 || −5 || 30 |- | 12 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 26 || 6 || 8 || 12 || 29 || 42 || −13 || 26 |- | 13 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 26 || 4 || 10 || 12 || 23 || 37 || −14 || 22 |- | 14 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 26 || 5 || 4 || 17 || 35 || 53 || −18 || 19 |} ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" ! Tur !! Sana !! Vaqt (UZT) !! Uy jamoasi !! Hisob !! Mehmon jamoasi !! Stadion !! Tomoshabinlar |- | 1 || 02.03.2024 || 14:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:2 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]] || 131<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8e566345-1c22-4eab-bfa4-03be937fe5f4-af948e51-2658-4f8b-9919-bffb23f3a9f6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 02.03.2024 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo U21]] || [[Navbahor markaziy stadioni|Namangan]] || 68<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1339a2ee-58ea-42c7-b1d6-5a28f827fb32-9dc9b617-ac88-44e1-b627-12718c05e6ef.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 03.03.2024 || 13:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]] || 59<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e0dae784-b4a9-4193-894c-2ae8a02b5621-2c2d5448-aa31-48d0-ae68-cd40cd2a237f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 03.03.2024 || 15:00 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3122c8a4-a679-46ca-9d2e-0c02bb5adbe1-816459fe-c31f-49d6-8ec2-ce204bdfcd91.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 04.03.2024 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv]] || 73<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/88288468-10f2-423b-a866-34c748009636-649a2402-d767-4117-8fac-1018babef726.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 04.03.2024 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || [[OKMK sport majmuasi|OKMK SM]] || 230<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9c64f1cd-73ab-42e1-b75d-b77a83623bed-320761d8-a91a-4c5f-b705-b194cb616063.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 05.03.2024 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]] || 187<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/954eab64-2967-4a06-a05f-f917c7a4884c-cfe0b1e0-94d1-4191-900d-2cd8b60786c3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 09.03.2024 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 3:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || [[Metallurg (Stadion, Bekobod)|Metallurg]] || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/be014bd3-a77c-4166-8187-92923ef7418a-b58a32f9-ab6f-4b3f-8050-ecfc801fd1c5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 09.03.2024 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || [[Paxtakor markaziy stadioni|Paxtakor]] || 123<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e65232ae-eb0b-4357-b410-23ec93216dbf-7ea4d6be-4229-43e7-84ae-99c3f0ce9afe.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 10.03.2024 || 00:00 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || 2:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 91<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8b56cd6b-1041-4ea3-9f26-80019c0cf2e6-d909c5e7-a5c9-4b8b-91ae-2e0e263a0a14.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 10.03.2024 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || [[Navbahor markaziy stadioni|Navbahor]] || 105<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/74bf301f-4bb9-4f0c-84c1-b253dc151904-b519a377-6d95-448a-abd2-8a0fb5373f6f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 11.03.2024 || 13:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:1 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || [[Bobur stadioni|Bobur arena]] || 135<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2cccd1b0-1fd1-4419-a024-94e384a891b5-6aa75cfc-7736-4ea1-9c67-25e5b787b9a0.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 11.03.2024 || 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo U21]] || 1:3 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]] || 46<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7970b60b-68b8-455c-9706-ec125e2ea48b-fe224d27-8054-4a88-ac92-4b6a50617c0d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 12.03.2024 || 13:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]] || 43<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7970b60b-68b8-455c-9706-ec125e2ea48b-fe224d27-8054-4a88-ac92-4b6a50617c0d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 15.03.2024 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 2:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || [[Lokomotiv stadioni (Toshkent)|Lokomotiv]] || 79<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5c6cade8-7543-4c61-b77c-b942f3406ba4-ccdb55d8-2dc3-4391-bbbb-46fa197599cc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 16.03.2024 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Olimpik (futbol klubi)#U21|Olimpik U21]] || [[Zomin stadioni|Zomin]] || 172<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d5779020-bcb4-419d-a368-eab13e537437-a6f6af82-de9d-47f3-92e7-b6d4e8836e3e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 16.03.2024 || 14:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Istiqlol || 125<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43508759-48a7-4ed1-8532-8b3e96a17e0e-2f04c47b-144c-4c6e-acb2-373878e50997.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 17.03.2024 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Beshkent || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8256fce0-afde-4286-be05-0570db4f7507-9a90578e-8aa3-4edf-8f1c-8f02f868b4fc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 17.03.2024 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:3 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Paxtakor || 126<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6ab9c691-2003-4306-8bc4-c0d8f927953e-cde5004a-37e2-41e1-8bf1-4fa20f06ed48.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 18.03.2024 || 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 4:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 55<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/006d5ec0-306d-4140-bbb3-69b54d12912f-18035ca6-bb50-412c-b7d7-63fc618c1f78.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 18.03.2024 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || OKMK SM || 42<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/351f5237-ba2b-45f1-ae3a-b1f321695b50-48a86062-9215-4447-9047-e2711acea36b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 29.03.2024 || 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Soʻgʻdiyona || 69<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/26e5776b-07e0-4c0c-b2df-175f963d686e-bd4aca84-cdcb-493c-9ce9-ae026bcaf21d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 30.03.2024 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Beshkent || 38<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/abc47cc7-6681-40f9-a2a5-d34645a084bd-12b5eea8-b56b-4c62-b880-381667e8f7d2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 30.03.2024 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || OKMK SM || 135<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/950f0036-1439-4153-9453-6429cb11d738-34b2e742-f8c5-4226-a93c-1a33e5f89f18.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 31.03.2024 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Bobur arena || 212<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fe779217-1f49-46ba-8938-d55374e48499-3c4f9621-c0dd-4862-9ba8-46097f381f2a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 31.03.2024 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Paxtakor || 72<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/572a4c02-458e-4dd5-a54e-0a91c9ffab3d-f5c82e93-bc8a-4f5f-b7ed-3b1ba7d7426b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 01.04.2024 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Namangan || 426<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3e8da994-6dbb-4ded-aa24-0510b2dec06c-c71d5550-2a32-4bd2-bf14-2b457688f76f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 01.04.2024 || 16:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 2:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Jar || 82<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f1235933-8499-4f6f-8e89-a5af1082b16b-1d401a29-f4a8-4125-8b07-441e99ef87f3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 05.04.2024 || 16:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Lokomotiv || 62<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2fab3f58-3840-4401-9334-52141bf095a8-33109467-972b-49c1-8f20-8e71a4756b21.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 06.04.2024 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Soʻgʻdiyona || 102<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/44bbf147-6f93-42b7-bd5f-50076d8c190e-b745eeff-0751-48b0-9202-10c80ab7b07c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 06.04.2024 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:3 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 77 |- | 5 || 07.04.2024 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Paxtakor || 192<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d91ec2cd-117f-480f-9e89-dd4f2ca842a7-21ac9fd1-3694-42ca-962d-c224dd46ac8c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 01.07.2024 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Mehnatchi || 61<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d9acd3cc-b097-407d-824e-ba35b82d619e-b2984824-d7a5-449f-83c4-abbe9ae110cb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 01.07.2024 || 18:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:2 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Metallurg || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5de8db83-3ebc-4608-927a-19bd80e65cd2-a4fce58f-c553-452d-ab9e-2ca29b95e3c1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 02.07.2024 || 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Neftchi SM || 157<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2f899cd5-163a-49e2-b976-16506d5ba421-7dbb4040-28d8-4749-8984-d9516bf23745.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 05.05.2024 || 16:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Bobur arena || 71<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6ef96ca8-53be-4201-b7a9-6b7058977376-907cc37f-c99b-4820-87f8-05ca8ccb89f7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 06.05.2024 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Namangan || 215<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c3591956-3178-45a3-b16a-5aebae478deb-8250a797-9830-47d1-913f-770cbb188417.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 06.05.2024 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 110<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/539b0530-32fb-4604-b4b8-fc66154a4812-2e043ca7-ead2-403d-9016-d076a56e7e35.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 07.05.2024 || 09:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Beshkent || 12<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/51d1c49e-359d-4e84-82d2-f4728f4590dd-8df0c0b2-51f1-4d42-b371-ab67b8f356c8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 08.05.2024 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Olmaliq || 148<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/efc0855e-31af-46c5-bb02-5ed6c621c234-ce447ff1-42ec-4575-b462-98c6246bbe85.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 08.05.2024 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Paxtakor || 52<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f3563cf1-ffbb-4a40-8098-21e2270a4501-7dd932b1-56d3-49a7-8968-bdbc5d01ac3c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 14.06.2024 || 17:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 3:3 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Soʻgʻdiyona || 30<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/53756e6e-03ee-4c15-a3c4-f4366a75e224-91951879-14b7-4b35-905d-7c0b1f30e6e2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 12.05.2024 || 16:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Metallurg || 54<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c3f1964d-fd32-4f5f-844f-d2986cf0be7b-355869b3-3af9-42f3-aa25-56513aafbca3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 12.05.2024 || 17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 2:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Jar || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b431e891-635a-4c6e-b7f4-21a28e8731c0-90574205-36b5-4094-90f8-8676c8348b25.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 13.05.2024 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:4 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Soʻgʻdiyona || 137<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ed0cf840-28a0-4e55-a1d8-a78f44f3731d-cab02a85-b9c9-40b4-a68c-4cc6db4b4af5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 13.05.2024 || 17:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Neftchi SM || 221<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3f7285f2-72fa-4be0-a9e1-4ae5500af099-724120d7-63b7-490a-90c0-8f055b1fb35d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 14.05.2024 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Paxtakor || 51<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/dd1532f3-5b68-4fc1-85f4-8564103606be-80cbf6a0-dac0-40c8-b0c1-d3e4ab29ffbf.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 14.05.2024 || 19:15 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 5:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Mehnatchi || 156<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/75fbc3f1-4019-465c-811e-f5392efab07c-e9a68e27-6964-44d1-be7b-eae170a979f8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 15.05.2024 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:5 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Lokomotiv || 373<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/33960b4b-623a-460c-859c-1666041de9a6-9d96b37c-92d2-4f06-a720-10ee9fbe7320.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 19.05.2024 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Beshkent || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f5b5fbb1-fd1e-4b73-b6a8-3f9a9d1ab7c2-6e517ccd-5326-4140-8ac0-c3313b9b292d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 19.05.2024 || 16:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Bobur arena || 124<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7d288502-c7f5-4e55-b943-bcf1f849b8ad-398ca8f2-682b-4469-84ef-1022977fe2d3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 20.05.2024 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Olmaliq || 185<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cf8668f4-f862-45ab-af7f-6497b56408b8-be5ca406-6191-40e7-810b-2922564ddcea.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 20.05.2024 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Namangan || 151<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6e35a1db-3b0b-4df5-9b6b-6ed5fb59b524-27f8aecb-c97c-4583-a458-50e87a56995a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 21.05.2024 || 15:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 4:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Soʻgʻdiyona || 36<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef2f7853-23ad-459b-acc4-2548c6f8220e-3de28542-2f72-44b3-af42-76711f6d4331.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 21.05.2024 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Paxtakor || 67<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05923abc-f57b-41ce-b5d6-2a06e6f8b6a3-8783f5ee-1e36-43a9-a5be-8db7cbf06e97.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 22.05.2024 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 72<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0e6ee590-37f6-4644-a1f3-2da053449346-1c341272-1c46-4a70-9dc4-b93262791484.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 25.05.2024 || 17:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Metallurg || 125<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cd05af26-f081-4c61-a722-6ba80f7df184-7cc05dfa-814e-4e85-82aa-882f1b8adba6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 25.05.2024 || 17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Jar || 55<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bd420da5-c087-415d-938c-74e7adbac1d6-5dd30c5a-9634-4d2c-8c68-880b2db36599.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 26.05.2024 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Mehnatchi || 91<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/489f46c8-7c4a-4998-a79d-5c21b211113c-64cc4c27-84b4-4b0d-b131-1d3525cff5d2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 26.05.2024 || 19:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Paxtakor || 134<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/aa4fad4f-33ff-4990-b366-21f7a4aac603-00b1908b-cf2f-4269-8ff5-f5eb8a8d6b2e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 27.05.2024 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Soʻgʻdiyona || 34<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/83816a76-d5d7-4701-ab97-8de55179fe46-226e187a-a68e-422b-ac26-f88556a8b3f6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 27.05.2024 || 17:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Neftchi SM || 84<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a60720d6-bdc9-4429-a106-492159bd1acb-429ec5d3-81b1-4a3c-af07-8bbd76bfe1c7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 28.05.2024 || 11:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Lokomotiv || 47<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fc7a28e2-718f-4202-ac56-acb6eb909488-c22e2b08-3112-4556-a7e8-619ddac30d36.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 31.05.2024 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 6:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Namangan || 72<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/791960db-49ba-4d17-a503-d60980054625-7211c995-ba04-4a69-932e-7c3120ca62f8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 31.05.2024 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Soʻgʻdiyona || 31<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e22a72a1-0837-46d4-85d5-44457c201e43-0fe58518-edc7-4f38-8bc1-d9a224063d8c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 01.06.2024 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 4:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Paxtakor || 54<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/952963e1-c23a-45b6-9c17-f2ef558c98f5-7d99ef68-fc27-412d-88ac-13a6fc0c2854.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 01.06.2024 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 4:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Olmaliq || 201<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2a2d51cf-4c7f-410b-bc9b-862bea952907-2a86918f-927d-406c-b1b3-e61c31129284.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 02.06.2024 || 17:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 163<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0ac6501a-e734-454f-995c-b176b70f4448-bf0be01d-83ad-47f4-9f73-fdc440e19e83.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 03.06.2024 || 16:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Bobur arena || 98<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0fcb1718-2a0a-4e0a-a87e-3a27605c89f4-dfd39e34-0fd7-4dcf-aea1-353340ce85f7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 03.06.2024 || 17:45 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Mehnatchi || 97<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1223ea95-0be6-4463-a4bc-182a5e9b8d22-efc81f25-8afe-42d2-9bac-0eefb80aebaf.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 15.06.2024 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Metallurg || 41<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/71b2af13-991a-42e1-8250-0798b131af7a-b2678d80-987b-4d3a-90c0-d7ab3de77934.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 16.06.2024 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Mehnatchi || 52<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fe2b30d7-9177-45e7-ada4-6325a70fc096-95f20aa5-8d4c-4f04-8fc6-2402bd3270b7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 16.06.2024 || 17:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Neftchi SM || 323<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/334aae95-c125-4275-b947-e6d643910fd9-a0bb61cb-06dc-4606-98c9-f8b73c745adc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 17.06.2024 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Paxtakor || 83<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d6966bab-451b-4c74-946c-70acd19f31e6-00687c82-b401-472a-a56f-8098e52b76dc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 17.06.2024 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Soʻgʻdiyona || 52<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/117dcf54-56ed-4cfa-8dee-94ca45fb7a1b-13c1b4da-1b8d-46a1-9eb3-f4ddc6f6434f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 18.06.2024 || 17:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Jar || 124<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a3a1199c-11c7-4b65-b153-72d40c155491-71c085df-98cb-4e16-82cf-75c487b75be4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 18.06.2024 || 17:45 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || TDTU || 71<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e6614132-5249-4b5b-a415-1e0b37ba6b80-7c070cb6-0208-438d-9129-659ffdaf2945.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 20.06.2024 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Paxtakor || 16<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3b08cf28-64c9-4a3e-9430-562ee882f87c-beb76004-d97a-41eb-beee-54ec45568523.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 21.06.2024 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Mehnatchi || 238<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d2ef895d-7823-4b43-9ee6-cc0b3bea45ff-4f2ee36c-1579-483a-b017-78875f4ea08b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 21.06.2024 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Namangan || 55<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1d763ea7-9fa8-4723-8744-9a55124fc886-06bc4682-a0cc-48db-96a7-e3c952c6f944.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 22.06.2024 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Olmaliq || 107<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f3548fd8-df18-44cb-97f6-884123f75d90-da64d1a4-cf87-47a6-a422-4e3c3aa8def7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 22.06.2024 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:0 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 86<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/63fb49cc-c9a6-463a-862a-5644a26bb732-a52db456-dc3b-479e-baa2-535a50567596.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 23.06.2024 || 17:45 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || [[Islom Karimov nomidagi Toshkent davlat texnika universiteti|TDTU]] || 108<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/873b17f2-6d8a-46c9-920d-d49647fa64af-21cae521-8784-44dd-a038-fafa7492ecc3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 23.06.2024 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]] || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ab444c8d-25fc-4123-9573-15e520a75b5a-96edd37f-8c9f-417f-8def-61a0bfddc3c8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 26.06.2024 || 18:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || [[Jar (sport majmuasi)|Jar]] || 38<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/35261fed-2973-4984-96bf-04bbed21cfde-69dadfe5-2a10-4eb1-8d57-ee67e2798b14.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 27.06.2024 || 17:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Bobur arena || 83<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a92b0307-197c-494c-bd21-8c5ba12d02d0-ebfb5344-680a-4497-8e33-7b4add351fc8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 27.06.2024 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Olmaliq || 38<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8c848534-cb44-47e9-9b1b-459aff6e839f-d38c7213-80f0-425d-bb99-df411b97ac77.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 28.06.2024 || 17:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Neftchi SM || 159<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5a637637-c18c-47f5-8a34-24ba256aec83-dd916b2a-876e-4647-8caf-807044320fa5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 28.06.2024 || 19:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Paxtakor || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/74d21939-283a-4130-aebd-e44c06ac793d-f5ebe232-736e-4db9-885e-437998243a60.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 29.06.2024 || 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Mehnatchi || 67<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/621cd357-41a9-455d-b835-8ec46120e8d2-5ae477ec-4726-483c-8153-929cbe710d52.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 29.06.2024 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Soʻgʻdiyona || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/708ce05d-9552-4200-a176-49dcf479ed95-bb805424-4652-43d5-94b8-2e99abae6992.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 03.08.2024 || 17:45 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 56<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/896f4fe5-7c12-4fa4-8926-c725f5fd668d-90053427-a379-404c-b7f6-603c428eed5c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 04.08.2024 || 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Bobur arena || 28<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fa00e025-2e50-4354-b3c3-b3e3165e9cb5-8c2a77e8-c761-42ee-909f-687db7728370.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 05.08.2024 || 18:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:6 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Lokomotiv || 35<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/638ec0ec-e3ef-4e83-a463-1e441249637c-c9a061f6-528a-46ec-acbc-4d292f9ac1e3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 21.08.2024 || 17:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Jar || 164<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1f3780de-1d0c-4584-aacd-d6be48a6851b-91dfc3bb-23cb-4912-9d92-dae57a683bef.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 21.08.2024 || 17:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Neftchi SM || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/16ebf26e-babd-42ac-ae67-afbe01e5d074-c59e8737-98c7-4ce3-94ba-e341f9a15392.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 23.08.2024 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Paxtakor || 58<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/20cfa389-8cd6-44f6-9633-1a5e44323731-b96ce28c-719c-4f33-abfe-3e20a7acdaea.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 13.10.2024 || 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Dinamo || 36<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/27dc7e0e-1cc3-49e4-af58-94975afc8986-61794ce6-945c-48d3-8b3d-2fa60dd8876a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 10.08.2024 || 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:0 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Lokomotiv || 68<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1f1eecb8-ba36-403f-a261-8e530859847e-6b931bd1-4387-4f37-ad93-6352c2d73724.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 11.08.2024 || 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:3 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Neftchi SM || 47<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8ee5bd47-a8c0-4d6a-a471-1c31153d9be9-ed7f573c-e62d-4b1e-b3e3-523cb8d3f319.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 11.08.2024 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Paxtakor || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/58aa04cd-379b-4327-bb8b-a9e8a759c11e-5abb66c2-6128-413b-8134-fc5eabd88f72.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 12.08.2024 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Soʻgʻdiyona || 51<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/58aa04cd-379b-4327-bb8b-a9e8a759c11e-5abb66c2-6128-413b-8134-fc5eabd88f72.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 12.08.2024 || 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 5:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 88<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6dc928e4-de13-427f-8902-16f0fb34b75c-6d44f4c8-9660-4230-820e-b35eaedbeff9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 13.08.2024 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Olmaliq || 365<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7da7434e-7fed-4dce-924b-017a79508bea-f91613fd-e679-4100-a03f-cd493ca0fa80.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 13.08.2024 || 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Jar || 57<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/43f5e442-ff83-4bb5-93da-0fe93d0b20f4-923c618d-102b-4af5-8042-346800444767.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 16.08.2024 || 17:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Jar || 36<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9874c18b-4ab0-414a-a3de-1758cada7bfa-97b778a3-5e00-4c2b-84e6-39ffb280cef3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 16.08.2024 || 17:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 2:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Metallurg || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b05275a0-a742-403d-b6bd-8814e4f689c4-e60715bf-36ae-4342-b3c7-356136ed60dc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 17.08.2024 || 17:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Dinamo || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/33b738d1-bae9-4ac9-960d-d4bda0f9ce3b-bf48b408-dc7e-45f7-8e77-fab3b70e6035.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 17.08.2024 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Mehnatchi || 321<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2f93e4b0-df38-43bd-b63a-0747ccb9c29d-d7a22717-e6c1-491e-baf5-7ba6e22120df.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 19.08.2024 || 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 5:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Surxon || 0<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3605b83f-2743-41e5-a7ad-7d549f960396-f78ce547-7387-4c0e-bcfa-d1fe2de845ed.pdf Qaydnoma]</ref> |- | 16 || 19.08.2024 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 6:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Paxtakor || 64<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09be458a-5c04-45eb-8c78-0edf721ba595-18910032-3c93-45a3-be7e-d99ee5fbe824.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 20.08.2024 || 17:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Namangan || 208<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a82f1e37-aea7-4cfb-9dad-a360e7d7439c-c90cae90-1384-4e51-8fa0-267e907658fd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 24.08.2024 || 17:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Metallurg || 104<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f33d83cc-8e1b-406c-9459-45372009a4ad-948cff2f-f56d-4133-b40d-061fdde7b07c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 25.08.2024 || 17:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Lokomotiv || 62<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/82daceb6-ae22-416d-9a9c-d64ae5cc1cb7-e6ea9b76-465f-4847-8736-7e5208a229ab.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 25.08.2024 || 17:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Neftchi SM || 158<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a559eb99-bc13-47aa-abea-9ff61138273f-2d6c83ff-dbd2-4fe6-9a10-58bdb77758a3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 26.08.2024 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Mehnatchi || 91<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fcbbee0b-bb9c-47fe-92b8-e4e957ad69a9-96e86ad0-7683-4b26-969c-031811f8b632.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 27.08.2024 || 16:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Soʻgʻdiyona || 78<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8e4c652f-7900-46a3-913c-5774ffba7e52-e8b7c47c-be47-4b23-bd74-cebbd561b694.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 27.08.2024 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Jar || 46<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/680a54b0-6c31-4fc5-b640-113afd06e4ea-78a443fa-ce46-4d0a-bbbc-26ac8f94f1e5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 28.08.2024 || 17:45 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 0:4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 32<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c85ac18c-8c53-4f12-bd56-55dfe82143cf-57eac745-1c46-4a01-9d95-8aee3361cbb7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 14.09.2024 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Paxtakor || 181<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6b91daad-9c0e-453f-b369-c17aeb649eb6-ce64433b-462b-42b0-81f3-a4944a5f2ef0.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 14.09.2024 || 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Soʻgʻdiyona || 28<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/110035f8-5462-4e76-900d-e2642c2155f8-b59d8a00-d3db-4765-9723-4666898036cd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 15.09.2024 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Namangan || 74<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e6f3be9c-c027-42ec-a3c5-d64c2d3e5363-7cc984f9-a9f4-478e-8e5b-d9b52d37d58e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 16.09.2024 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 4:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Bobur arena || 53<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/08e669e2-6ce9-41c1-bf07-2ed2b2262305-74299b38-4f83-41bc-95ec-8ea6021ad009.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 16.09.2024 || 16:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Dinamo || 35<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/00ba36d8-5c59-4db4-b446-1bb2c6381197-8e9b33e6-e854-42c6-a6a2-89dc7d98ece2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 17.09.2024 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 5:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Metallurg || 78<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/99b73be3-908d-411c-8626-fbb9ad653160-61e0e200-40b2-4b6b-8575-0810ec849c97.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 18.09.2024 || 16:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Jar || 24<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2bab61be-a62e-4e13-8471-d800368da898-a2949c7b-eb40-4bc1-98d3-a0284a677c73.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 20.09.2024 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Neftchi SM || 86<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8bb9960f-53a9-4776-a3a0-1706021a7e6a-822d8a47-4446-489a-b276-79ddcef22359.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 21.09.2024 || 15:30 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Lokomotiv || 35<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e5637b4b-bfbc-49f4-8157-98d1edd149c2-2a9bfa0c-4790-4caa-ab9f-092d28a192c9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 21.09.2024 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Soʻgʻdiyona || 58<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/65ab2d1d-b2f7-4673-8888-9ccbeb7bba08-04a4ae15-eb71-46ce-99c6-d25a590477a7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 22.09.2024 || 16:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 4:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Jar || 54<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e0b1e6c3-0f6f-4c04-b06e-f5465937a418-d8aec771-4bbe-432e-8afa-ffd9b2c7bb1c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 22.09.2024 || 16:30 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Metallurg || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/27f4b698-ddfc-44c7-9636-335bc3a1550a-bea8ddf7-32e5-4ddd-930b-913e939d45ab.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 23.09.2024 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Jar || 58<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5643aabc-84fa-4e4d-b9a2-8d6a721d79c0-43c53b86-38f9-40cb-9a15-396e592e6120.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 24.09.2024 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Qarshi || 61<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e1894e6b-b5b4-4d8d-975e-c49ade969987-500b5d6a-cdd3-4733-b26c-b8800a9a11f9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 26.09.2024 || 15:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Andijon BOʻFM || 0<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/946fae94-6955-415c-a3a6-c11a57f6554e-0c3d8712-d614-4421-b965-e7f60dad9976.pdf Qaydnoma]</ref> |- | 20 || 26.09.2024 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Paxtakor || 156<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/44b3275f-82ab-4de7-9b49-125445175c4f-ed174b0b-2304-49f6-b0cc-cd92683febf4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 27.09.2024 || 15:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Dinamo || 57<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/44b3275f-82ab-4de7-9b49-125445175c4f-ed174b0b-2304-49f6-b0cc-cd92683febf4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 27.09.2024 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Namangan || 43<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8d231331-ded9-43bb-8dff-a7a8dcb9cb2b-8c80f208-3c5e-4ee1-b211-45572321b847.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 28.09.2024 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Yoshlar || 37<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1d640505-2042-44cd-ac8e-9e2cac22a7cd-5bbbb136-4cf3-41d6-9ddf-b0fce1e657f6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 28.09.2024 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || OKMK SM || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/70549b71-0a4c-428d-840d-1824cf617365-2c6fea3f-60c6-430e-b520-c368baf8c904.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 29.09.2024 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 122<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/38454ab7-8dc7-4125-bd2f-64f7b445e834-a5e9337c-bff0-49da-9348-e0e62de99b9c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 07.10.2024 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Paxtakor || 31<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bff88ef7-edde-4324-b133-da319fcc6a8f-28e53ead-3ef7-4b73-bc1e-e428b9ef15f1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 19.10.2024 || 15:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Mehnatchi || 56<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e5b10d0a-6f84-4b73-9bcb-b956b9772471-2961dfe1-7fe9-41d1-8256-7e3da4ec1c6d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 20.10.2024 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 3:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Lokomotiv || 67<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5bbab31a-c1df-430e-89b1-b2010b700d15-85cf0a86-8fbc-4e9d-a027-3e2c57fa6f0a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 20.10.2024 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Metallurg || 41<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1cdfa358-7ca8-4e3d-ad6c-e4db0dfa9649-4faa43a2-811a-4b52-8730-7e9ff5aa6e75.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 21.10.2024 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 3:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Neftchi SM || 55<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/00283ece-dd36-4f49-ba24-f7f0f36a9d3c-075d21b0-bfcf-4e5c-a066-57fe3b9ff55b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 21.10.2024 || 15:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Jar || 68<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/92c027c8-52b0-49c8-904f-7f7ac3c59754-17b0ea24-9bd9-452b-97c5-0e39e102187a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 22.10.2024 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Soʻgʻdiyona || 48<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/684753e7-c75b-4b9e-b466-8010eeef3a94-6c3c438a-d569-47fa-a288-c386326d5c0e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 25.10.2024 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Mehnatchi || 19<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fcf7505b-5cdb-4d89-aef6-873b9125d8b4-b051b2f7-f832-4df0-b762-c946606039b0.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 26.10.2024 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:3 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Namangan || 41<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/844862ca-cfad-47a0-a01d-6ed364358ac5-d70a7093-dcfa-4566-b9f8-bd8d0b4056db.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 26.10.2024 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Jar || 62<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a080c725-dd26-4755-9b46-013f40304a81-bb88355e-d36c-44ea-8eb9-8858bb812f37.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 27.10.2024 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:2 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Bobur arena || 51<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9fef17cd-a426-433f-a3d1-1dbebf8cdb88-6780b672-13f8-4fdb-84fe-186e874b8ba5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 28.10.2024 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 128<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/74112286-5e6c-49b7-ae51-03a4a758fdc0-15de2396-a758-4cb5-84cd-a107cdff7c08.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 29.10.2024 || 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Dinamo || 78<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b2038e00-6abf-45dc-a7aa-583578c2c932-aa12b776-36c0-4ba9-9dcb-e53da5e18c66.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 29.10.2024 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Metallurg || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d1d8e2c7-136d-4548-a241-3637ab955f48-39217e5e-8461-4378-9fc9-41aad534d41c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 01.11.2024 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:5 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Paxtakor || 27<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/96a4e10d-11d4-4a7e-87de-d7599e5e89f8-cacbde0f-1500-4510-94e1-161580f26648.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 02.11.2024 || 12:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Soʻgʻdiyona || 44<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/05056b7f-9a4b-4b67-be23-c4b7c5346eb6-52764994-104d-4a5d-8764-492cd4b333e6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 02.11.2024 || 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || TDTU || 119<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7e7abcf7-790c-4810-b57c-91a793ac867b-ee140803-880a-43ff-ba08-28d6d76e33ed.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 03.11.2024 || 14:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Mehnatchi || 26<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/42fc8d9f-7ffa-43ec-9a43-50a3f2f02649-e140476b-6c83-4dce-a200-e6d637afea5a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 03.11.2024 || 15:00 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Jar || 140<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e630395f-71aa-42c0-9ad3-09a7e5be53f8-b4b91bdf-28e1-49fe-8b2f-7856198fdd4a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 04.11.2024 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Neftchi SM || 76<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bfb6b0ba-cbc6-43e9-a42b-790c8e2e23a6-93c3d80b-98a7-4358-ac60-c6dfa5871cfc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 04.11.2024 || 15:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || OKMK SM || 107<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/964c9c47-40c6-4119-ad0c-aa70218eacaa-77ecfd14-9cfa-4cde-870b-da52b8406435.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 08.11.2024 || 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Dinamo || 114<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ab0fa282-3085-4737-95c7-9e550e31bce0-fa63e2bc-c719-48c1-bdc2-14b82d101f58.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 08.11.2024 || 14:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 4:0 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || OKMK SM || 28<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/47ed13d6-fcc9-42a8-a3dd-4f79d99a5d0b-0d25d5f4-08ba-4597-b39b-ec53cb3b32c7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 09.11.2024 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 179<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bdbbd551-9900-4b80-82e0-53f277c78c44-96905e5e-9968-46ae-8491-63620c215e3d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 10.11.2024 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Namangan || 54<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4b845d4e-196b-416c-9fde-df5735e4712b-c45c2181-a080-4f2d-bf62-6a9d72374726.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 10.11.2024 || 14:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Mehnatchi || 61<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/aef69a7d-d61a-4b00-b590-316ebbb3d186-a2e00fb6-fced-4cc7-a769-4db0cb121664.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 10.11.2024 || 15:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Jar || 38<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4715af1c-64e0-4f89-a052-6e8fb71c2789-cde3ddff-3559-46be-bea9-8faf3ea72b51.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 11.11.2024 || 14:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Andijon BOʻFM || 241<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fd16fda9-23cc-465d-9926-8afde7bbd52f-a53c6922-20fe-42a7-b8ee-297735dbfd20.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 22.11.2024 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Paxtakor || 136<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/744fbf49-bdd4-481d-96df-e4ddd9142392-3dc7a2d6-0c1b-40f6-be18-eaaabb70de1b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 23.11.2024 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Istiqlol, Fargʻona || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f017633a-540b-4c47-97b7-71ace4ed70cd-7ebbdd46-8f34-4738-8065-e0cb310a11ec.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 23.11.2024 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Mehnatchi || 12<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4da18fc5-d4f6-4be5-9d74-f1ca4ff545ac-6cd0df59-eb68-46bb-9639-c6010bb85099.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 24.11.2024 || 14:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Andijon BOʻFM || 0<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5b472e29-a6c1-415c-9208-d7a5eb6b58c5-0faa2f93-e265-417d-a911-6c320b90b6c8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 24.11.2024 || 14:30 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d5b9fe8e-9b7f-4164-854a-7b2e6b69b26e-070caf4e-0901-4184-ab0a-d6642ce801b4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 25.11.2024 || 13:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Soʻgʻdiyona markaziy || 56<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6cdd82bb-db09-46eb-9f72-d7a3e040e13a-c5131429-759f-4f61-b56d-43326cf58f3f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 25.11.2024 || 14:00 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || 0:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Metallurg, Bekobod || 27<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/99fff9cb-6e3b-42d9-af1b-ff8324347467-75b67737-9978-47fa-a13b-ab1832074c65.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 29.11.2024 || 12:45 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || Jar stadioni || 27<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/894166a7-219f-4886-b130-147d29517f00-667f95c2-996e-4caa-80bb-3a1fbb421394.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 29.11.2024 || 13:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 3:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || TDTU || 37<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/baa695b1-4b78-43c9-8cc6-5145b9cccd3b-d10eb794-dc08-4426-ba2f-c979b88b472f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 29.11.2024 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Markaziy, Namangan || 113<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e0a2b59a-6b9a-49ac-a73c-30137c171712-84dc8676-efba-4956-a644-8fbfeadb3e6d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 01.12.2024 || 13:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 168<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d4148aaa-d612-4ae6-a866-e3d6db98ed58-1bcacc62-22ee-4ab8-92eb-ee836ce2c7a6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 01.12.2024 || 13:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 3:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Dinamo || 134<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ffd8ca7d-3c64-421e-a104-d9bf46cfb26a-d10969ae-e723-4a52-922e-eaf2d3f7e185.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 01.12.2024 || 13:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:0 || [[Metallurg Bekobod|Metallurg U21]] || Markaziy, Qarshi || 135<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/34b76074-3618-4760-9dd7-b0af9c2aaca2-6550befe-c0db-4462-ab6e-acceb69434e2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 01.12.2024 || 13:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || OKMK SM || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ff2beb4f-67e9-4268-9201-34a17b5f301f-14e69c80-9285-44ec-b6c0-89da1923248a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== {| class="wikitable sortable" ! № ! Futbolchi ! Klub ! Gollar |- | 1 || [[Navroʻzbek Iminjonov]] || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 24 |- | 2 || [[Ali Abdurahmonov]] || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 15 |- | 3 || [[Murod Ermatov]] || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 14 |- | 4 || [[Javohir Muborakov]] || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 12 |- | 5 || [[Hamidullo Karimov]] || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 12 |- | 6 || [[Behruzbek Oblaqulov]] || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 11 |- | 7 || [[Azizjon Ahrorov]] || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 11 |- | 8 || [[Samandar Qodirov]] || [[Olimpik (futbol klubi)|Olimpik U21]] || 9 |- | 9 || [[Firdavs Abdurahmonov]] || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 9 |- |10 || [[Saidumarxon Saidnurullayev]] || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 8 |} === 2025 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2025-yil]] | winners =[[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches =232 | total goals =943 | league topscorer = [[Farruhjon Qodirov]] (25) | biggest home win = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor U21]] '''8:0''' [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona U21]] (16.08.2025) | biggest away win = [[Xorazm (futbol klubi)|Xorazm U21]] '''2:8''' [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor U21]] (17.04.2025) | highest scoring = [[OKMK (futbol klubi)|OKMK U21]] '''7:3''' [[Qoʻqon 1912]] U21 (04.10.2025) | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance ='''5152''' (30.11.2025, Buxoro U21 0:1 Surxon U21) | lowest attendance ='''25''' (22.11.2025, Dinamo U21 2:1 Qoʻqon-1912 U21) | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2024|2024]] | nextseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2026|2026]] | updated = }} {| class="wikitable sortable" |- ! Oʻrin !! Jamoa !! Oʻyin !! Gʻalaba !! Durang !! Magʻlubiyat !! Urilgan gollar (UG) !! Oʻtkazilgan gollar (OʻG) !! Tafovut (TF) !! Ochko |- | 1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 30 || 19 || 5 || 6 || 69 || 35 || 34 || 62 |- | 2 || [[Bunyodkor PFK#U21|Bunyodkor U21]] || 30 || 17 || 4 || 9 || 79 || 42 || 37 || 55 |- | 3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 30 || 17 || 2 || 11 || 50 || 40 || 10 || 53 |- | 4 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 30 || 14 || 9 || 7 || 51 || 33 || 18 || 51 |- | 5 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 30 || 14 || 9 || 7 || 42 || 31 || 11 || 51 |- | 6 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 30 || 13 || 7 || 10 || 62 || 64 || −2 || 46 |- | 7 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 30 || 13 || 5 || 12 || 60 || 58 || 2 || 44 |- | 8 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 30 || 12 || 7 || 11 || 56 || 53 || 3 || 43 |- | 9 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 30 || 11 || 8 || 11 || 37 || 41 || −4 || 41 |- | 10 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 30 || 11 || 6 || 13 || 46 || 52 || −6 || 39 |- | 11 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 30 || 10 || 5 || 15 || 48 || 60 || −12 || 35 |- | 12 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 30 || 11 || 1 || 18 || 54 || 62 || −8 || 34 |- | 13 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 30 || 9 || 6 || 15 || 48 || 67 || −19 || 33 |- | 14 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 30 || 8 || 5 || 17 || 48 || 93 || −45 || 29 |- | 15 || [[Shoʻrtan (futbol klubi)#U21|Shoʻrtan U21]] || 30 || 7 || 7 || 16 || 45 || 54 || −9 || 28 |- | 16 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 30 || 6 || 10 || 14 || 46 || 56 || −10 || 28 |} ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" ! Tur !! Sana !! Vaqt (UZT) !! Uy jamoasi !! Hisob !! Mehmon jamoasi !! Stadion !! Tomoshabinlar |- | 1 || 08.03.2025 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Metallurg || 145<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8b605953-d627-412b-b49d-c050b710dd8a-c305be21-1ae0-4420-9e33-4b339e29dd07.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 09.03.2025 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || || 0 |- | 1 || 09.03.2025 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 0 |- | 1 || 09.03.2025 || 14:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Oʻzbekiston || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/229f461d-006b-440f-a35b-19e21387c671-3770da7d-0551-4fcd-8053-51b3d23fe6d7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 10.03.2025 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 0:3 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || || 0 |- | 1 || 10.03.2025 || 15:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:4 || Shoʻrtan U21 || Gʻuzor futbol maktabi || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/304a52a0-6d84-4bb1-89ed-b120399b41ea-03146e8f-1383-4b5e-84d7-7508bd3628b9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1 || 10.03.2025 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Mehnatchi || 0 |- | 1 || 03.04.2025 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Qibray || 90<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1da36e8a-dfcc-4557-b9e4-f2eb34d2e789-6509fb27-4064-479a-a839-86fa62de57d9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 15.03.2025 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 3:5 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Oʻzbekiston || 84<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23ca6914-a0a0-4fd0-b01d-b3ae308108b4-ab46eeee-9072-4ff5-8453-582ed61bb3b7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 15.03.2025 || 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Buxoro FA || 92<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/93fc0fa6-bb07-4b47-bf9b-8324dde68db0-91671f92-188a-4f76-9fd5-a2fd4d9cdb9d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 16.03.2025 || 14:00 || Shoʻrtan U21 || 0:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Gʻuzor futbol maktabi || 234<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d1ec6b3e-4738-441e-9da1-6db393ac9827-ed8b9ebf-fe79-4731-b942-99d73b6fd9ce.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 16.03.2025 || 16:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 3:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 120<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/53ced85d-dc85-456c-83c6-066c4f46b566-9cf85147-2784-499a-90b1-68f2e78afed1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 16.03.2025 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Mehnatchi || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c9d2741f-391b-4894-a9ab-9dfcf49a9b0c-2b976eda-6a7a-4a7b-9d30-760ec1583b4a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 17.03.2025 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 6:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Soʻgʻdiyona || 106<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ee52af2f-b76b-42bf-8089-f8c5223ebcb0-2800e9a1-63be-48df-af85-d7d0b6096943.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 17.03.2025 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 4:0 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Surxon arena || 235<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6eb13c9f-5b65-46e9-83d2-cdf3f72363e8-cddf8f02-29be-4974-b7c7-5e9538edebe8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2 || 17.03.2025 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Metallurg || 120<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5a91b01b-46c2-4ed7-b8fa-b43471cd66ad-bca169fa-e20f-4b5e-befb-9c5f9936823b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 28.03.2025 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:2 || Shoʻrtan U21 || Oʻzbekiston || 62<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/add1a053-e949-4ffb-8e28-384f8f1be4d5-a3aa3cb5-e92b-4892-86f9-c091f70e998c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 28.03.2025 || 16:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 1:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Buxoro FA || 82<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3447a754-dbe3-4e88-86a2-02d11032bfd8-491f4b10-ca06-41ea-8caa-4258c023bca4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 29.03.2025 || 14:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || || 325<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/22ebec0a-ac2b-447c-82d1-6fe10639664a-d03c1369-ad58-49dc-ad09-a6571a2cee75.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 29.03.2025 || 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 7:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 57<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a80f88bc-67d5-4de9-8343-73f1a33beab5-fc60d625-c99a-44de-97f0-920575b09c12.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 29.03.2025 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Yoshlik || 83<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/35857f8c-4f4a-414e-a77b-75adf55d6f60-f82b1fd7-bcb0-4408-b3ff-06ac045db3ea.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 30.03.2025 || 14:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Qibray || 38<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8ba2f290-c502-4c44-a703-12aa0ff2c9bd-a716be57-444a-44ed-b9bf-e26c55d03471.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 30.03.2025 || 16:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Mehnatchi || 140<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a2081414-2cf1-4c08-936c-8d65c61d26fa-b3c10e04-f812-42da-ac99-88f2041b6499.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3 || 30.03.2025 || 16:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 4:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ae35e645-23b0-4e37-88b7-a277c036f28d-8ad69689-3705-431f-88df-1829b534aa73.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 05.04.2025 || 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Surxon arena || 253<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/83f3a55c-3f0e-4ffe-a573-a5c3b35dd0a1-d507b9b9-e4f9-485f-97d1-2f0e8731e231.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 05.04.2025 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Umid || 91<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/36d2a881-fd78-4b26-8e50-351201ecc05f-8a1c9ced-5b18-44eb-9fa5-280182628ca7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 06.04.2025 || 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 4:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Oʻzbekiston || 0<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/189806d8-bb0b-4a18-aca7-d8a230bbd2b5-a707095a-0029-48af-9dc9-1aa7b176229d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 06.04.2025 || 16:00 || Shoʻrtan U21 || 2:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Yoshlar || 120<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/57a0793d-5b8f-4944-bbc3-0089dca617a6-91e98839-0f95-4b72-9d95-ed2103a2383c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 07.04.2025 || 15:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Soʻgʻdiyona || 48<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b921c0b7-45d5-4eed-8c82-2e435f69fbfe-90286bc3-dff7-4b69-88ed-f8232c6aee3f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 07.04.2025 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Metallurg || 132<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/960fb957-5ef6-4a80-88ed-583d95e6ca20-7a62dffb-318a-4739-92a1-a6db9d75c0cb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 07.04.2025 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:3 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Andijon BOʻFM || 179<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5704bae1-5fc7-4549-9ac1-9e26f411827c-d500d3fd-af7b-4c08-8a80-f58f10a9fe73.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4 || 07.06.2025 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:0 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || || T.m. |- | 5 || 12.04.2025 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:1 || Shoʻrtan U21 || || 135<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bd643152-7289-4e48-b418-2ecdff036c44-add76977-1c0d-4bff-97b3-a2b67ab78b9a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 12.04.2025 || 17:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3801d502-772c-44b5-b9bd-f77190c76f39-12d95a56-7947-4c3d-941e-491635a74eb4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 13.04.2025 || 13:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Soʻgʻdiyona || 79<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/47d4943a-5570-4d1f-bdb2-65524c09f3f8-43b0356d-5c1c-47aa-b23a-0dc88f852f80.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 13.04.2025 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 4:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Oʻzbekiston || 94<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/69c9699e-ce94-4cd4-ad18-45e81092b089-3155c3a9-827f-44f0-9c14-4cd8db4fc001.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 13.04.2025 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 103<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8e3dea25-baeb-4f98-aa3e-d36ccf1ecf64-ad283e2f-c8ac-40e2-8370-34b59d42e7c4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 14.04.2025 || 16:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Metallurg || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5dea7340-7fce-4e4f-b2af-99d66560df60-2ddabe72-5c4f-46df-bad6-c9f99c1829eb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 14.04.2025 || 16:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || || 50<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fd484c7a-d484-4acd-90b3-09ac312ae5c9-ae75761b-62c9-469d-985a-13d48374531f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5 || 14.04.2025 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Mehnatchi || 90<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0afec6cb-1692-4422-8970-c3002e2a33f6-f238b123-9713-4a1f-b620-c86c40668e80.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 17.04.2025 || 18:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:8 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 67<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/39142c4d-6b6c-4475-a513-a69b2ae6f37a-096a79b4-b19b-43c8-b37b-329a4e053b46.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 19.04.2025 || 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Yoshlik || 63<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ed7d7f72-ab04-4d2a-9a90-9d0662874d6f-41d88cd8-fe6e-43c4-85e9-e03c728867d5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 20.04.2025 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Oʻzbekiston || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/11866bac-0138-416d-92ea-93b2d838487b-690e0680-26d5-4b72-987d-31c784b96fcf.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 20.04.2025 || 16:30 || Shoʻrtan U21 || 3:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Yoshlar || 124<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/582a8666-b46b-449c-a4d1-fd4f9aa15fb2-5554fc86-0a74-4bb2-a324-144f72924a2a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 20.04.2025 || 17:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Umid || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8aacfeaf-77b2-4faa-bdf1-296ee21d517b-2f2f0883-288e-4ea9-83cd-08165aacbafd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 21.04.2025 || 13:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Surxon arena || 132<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/25778bc3-1b5e-4c98-b1b3-54044e71bd07-db44c30a-51dd-4382-8102-b3c10396d9ce.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 21.04.2025 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Andijon FA || 74<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/336770ba-29a5-4f1c-8f12-ef6e67e2ed13-62638eb9-32a3-4939-a1f1-19f85479711d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6 || 21.04.2025 || 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Metallurg || 84<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5b82f8ac-566e-4487-9fb9-3ef16fd79f56-48044c3c-130a-4c8a-91fa-db9a2b6c088f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 27.04.2025 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:4 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Soʻgʻdiyona || 78<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/fed9c890-0dbd-4019-9327-5de05b26bd07-9158d43c-5d23-46c2-bbdd-74ac29bebec5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 27.04.2025 || 16:45 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Oʻzbekiston || 76<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8a15eb13-9a34-42c8-a21e-1121e1bb3940-45835df8-fd1a-4b33-8097-6daf68cac110.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 27.04.2025 || 17:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 4:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 110<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2eba89ca-f98a-4cef-9297-1e546e3442ba-03f8aaf0-0f78-4560-80a7-4cc23f207344.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 28.04.2025 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:3 || Shoʻrtan U21 || Qibray || 40<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1012c47f-9b86-461f-922e-22534b87c690-206229ce-c64e-4833-87c8-f49a2bd07dc1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 28.04.2025 || 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Namangan || 149<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e839af7a-509d-44a4-8e24-b298c3a24d2a-d95ea45c-3f48-4073-83d3-9be0f62b369d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 28.04.2025 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:4 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Mehnatchi || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f28a5160-c8d5-4cf6-9a2b-4119d2daf9b5-b1233a50-4a4d-4389-8d8c-d999f44a39d4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 29.04.2025 || 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 97<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/25e421ad-fbf8-4eef-9e5d-6f082fe08312-3a736efa-f7ac-48c8-9630-d7557b256593.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7 || 01.07.2025 || 16:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Samarqand futbol maktabi || 97<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/92907ed3-9f21-4241-a95c-47080726000d-9cfad944-507a-48c9-9ed8-effc674ba539.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 03.05.2025 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 5:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 78<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2e4e2b62-7d80-42fe-bf4b-b5775c007e22-01630226-154a-4a1c-94ff-093642965745.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 03.05.2025 || 17:30 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 4:4 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Xorazm SM || 358<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/87b16f3a-eb55-4e31-9a37-d2d090e2e8e9-0df35303-5869-4f34-8279-5a2ed13d40f8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 04.05.2025 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Metallurg || 203<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/87b16f3a-eb55-4e31-9a37-d2d090e2e8e9-0df35303-5869-4f34-8279-5a2ed13d40f8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 04.05.2025 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Surxon arena || 246<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4806a12d-f005-413c-948b-c334b895b8c1-69eaf41b-e5b3-4bce-a08b-2522c45bf176.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 04.05.2025 || 17:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Umid || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8c0d2fe5-b38d-4903-8137-fcd8f1ffa48a-245b4ed1-e78f-4c3b-b180-556e336d7e40.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 05.05.2025 || 14:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Yoshlik || 67<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3f24f0d5-2b14-405a-b973-d58adfd71a70-b6f764a6-d9b9-450f-9351-841148d4696a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 05.05.2025 || 16:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Oʻzbekiston || 71<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6984484e-7215-4d9d-b829-cc8c769491e2-17ac40c5-c79a-4698-8e27-8ecfad76a88f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8 || 05.05.2025 || 17:00 || Shoʻrtan U21 || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Yoshlar SM || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8cca1e6f-017f-4e73-89f4-033c8ce37a0b-b8377d12-25f8-40ac-b372-52ffb9d3a629.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 10.05.2025 || 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || || 0 |- | 9 || 10.05.2025 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Andijon BOʻFM || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/86efd6b0-4db2-4c90-b392-05123aba3293-912e61da-429b-4cf9-aef3-b7ffbcc656bd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 11.05.2025 || 16:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:3 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Oʻzbekiston || 88<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4726ec46-1f91-4f5e-b1d9-d12483153dd2-22f2c3f7-9c6d-4c11-a278-fedecb7bf509.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 11.05.2025 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 4:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Qibray || 48<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c20a1d27-d102-4824-ab05-8d5be2444cbe-deb52de3-7cc9-4d57-812c-612b1a62f379.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 11.05.2025 || 17:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Mehnatchi || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e38a1e78-d761-43a8-9920-b517eb49e528-df9d6a9a-a194-4fb4-8696-8a25afb184ec.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 12.05.2025 || 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:1 || Shoʻrtan U21 || [[Soʻgʻdiyona (stadion)|Soʻgʻdiyona]] || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/283985a9-4bf6-42c4-9ea3-c7095ceeb8a9-acfecf22-2075-4340-80df-3f892fdb407c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 12.05.2025 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || || 259<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/485fbaef-7026-4b0c-af1b-a075fb693cf1-e127802a-9a00-4763-a111-18d58a569610.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9 || 12.05.2025 || 18:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|[[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]]]] || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f2842155-04fc-4123-a7b0-3301ecf0d580-8cae7fd1-996f-407d-adb5-56216e1e7900.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 17.05.2025 || 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Surxon arena || 220<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f47b650d-47dc-413e-9208-072d8bee4035-de3a094d-b44f-41cb-8cf4-4cdb1ac6f8ca.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 18.05.2025 || 17:30 || Shoʻrtan U21 || 1:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || || 0 |- | 10 || 18.05.2025 || 17:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Oʻzbekiston || 70<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bda7e180-7e50-4e57-8f1c-04c6c408f93d-120a6c87-0cb4-4373-99d6-88f38508be66.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 18.05.2025 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Umid || 0 |- | 10 || 19.05.2025 || 17:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:4 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 278<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/67ab5532-ccf8-4fb5-8a1a-67b883bef49c-4c6a009f-567c-4240-98ca-8f169806facd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 19.05.2025 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Yoshlik || 134<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0ffc409c-74e3-4bb7-91a1-55ad00de43f6-6828d3ed-0665-46a5-b4ce-3a1010c6cea2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 19.05.2025 || 18:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 1:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Xorazm SM || 342<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/03671f6d-88c8-4dd9-8539-d4400e6b20d6-fb0d5630-80e1-4c91-a8e6-55a40c02ae66.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10 || 20.05.2025 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Metallurg || 124<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/820dfd2b-ad55-4578-a0e9-3536b6e78fe4-cc009f5e-3c7d-44c9-9d22-323c7014e5d1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 24.05.2025 || 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Andijon FA || 37<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/65653528-d403-42ea-af0e-307921243b85-d29f2487-462b-40a8-a499-abf0a29dd329.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 24.05.2025 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Mehnatchi || 145<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ec837bad-ef1b-4439-a090-a4b5d3994803-7f63c6cb-0e9c-4d45-a409-abff9fd235cf.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 25.05.2025 || 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Soʻgʻdiyona || 79<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b320b3b3-2f29-4d1d-bfa4-e2bbdf4abec2-d6f72b93-484c-4dfb-aa69-ba9cb290c10d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 25.05.2025 || 17:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:0 || Shoʻrtan U21 || Neftchi SM || 152<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b2decca-a767-4653-b354-452aebfe3822-7128b885-141f-42ad-b762-917cbe9235a0.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 26.05.2025 || 17:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Samarqand futbol maktabi || 25<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0427fc0c-7c78-4da9-b010-5215809c1bd3-349dfe51-257c-493e-bff5-3d14b3a851bb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 26.05.2025 || 17:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Qibray || 101<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2d07a636-7c06-4ebe-8fa2-8f6fcfc9ad84-ec02bcff-6183-4594-8fb6-8af1a2993c03.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 26.05.2025 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || || 231<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f41a023d-dbb9-45f8-9d6c-63627af5546f-7a79450e-c975-4ed3-bc9d-20c9ad11d250.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11 || 27.05.2025 || 18:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 128<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/838103c7-4eed-4816-b854-5006fd74c985-642d3102-9cbc-4e41-bed9-f0d47ac13a0d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 14.06.2025 || 18:15 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Oʻzbekiston || 45<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/35bda8ba-7ea4-4236-8cf7-82e686f1705e-b81d7267-9a5a-4220-bd57-c0a97b90f226.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 14.06.2025 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Umid || 90<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3cedda3b-0e81-4043-add5-fc0fd91ba534-f2ad77f2-75f0-47f2-adf8-e00a58dc7134.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 15.06.2025 || 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:0 || Shoʻrtan U21 || Metallurg || 43<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8e4e6b0f-7001-4082-81f8-c4cb8f13fc25-bdfb723b-b734-4c31-a9b9-1f49cf6e00ad.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 15.06.2025 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Yoshlik || 128<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23adff92-ad2b-4464-911f-36b05b8dcb45-fd9fce41-17ec-4b47-a267-803120daf27e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 16.06.2025 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 53<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2d09e4e0-0337-47a3-a35e-cac52901c4dd-cf99696b-6efd-46b8-991b-e65bee0d2d6d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 16.06.2025 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Mehnatchi || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/16d605f5-e082-421b-a5f6-9386a9721d93-8c609a8f-7246-46c7-ab7a-2f246b3c2fc8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 16.06.2025 || 18:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 1:4 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Xorazm SM || 264<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cc6d1d10-63fb-4e81-b779-2ea73fceedf2-af48c1c4-ec55-41fe-ba0f-282e1ded41c5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12 || 16.06.2025 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Surxon arena || 238<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/defc8448-189d-4ada-8d1c-a1484a554b89-4e50ca79-3387-46bc-9a70-5c4ef152a15c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 20.06.2025 || 17:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Andijon BOʻFM || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7a2cd262-d50e-4b94-ba6f-877225aca80d-1de228e1-cabb-4ffb-8037-0983a01a4d1b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 20.06.2025 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Soʻgʻdiyona || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c4ace975-3bea-41d9-bf70-dd49b8319820-c5712bdd-2f5e-47ce-babc-e830a1a789e7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 21.06.2025 || 17:45 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Neftchi SM || 168<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/13c67a0d-9f13-42e1-b58f-13985aae1498-0a2d3d36-c8b3-490e-b0c9-a09d8a7ff4ce.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 21.06.2025 || 18:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2c681dfe-9144-44cb-b5dd-ba0730c06ee0-8be76d6f-4cb6-47a3-8360-7bf4119b7333.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 22.06.2025 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Markaziy. Zaxira || 215<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/48bc1c8d-f563-4879-ac7b-cf733f654227-1abcbf03-0a84-4a78-8b40-1c5b2f956f8f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 23.06.2025 || 18:00 || Shoʻrtan U21 || 0:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Gʻuzor futbol maktabi || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bdfb424b-e63a-4690-b554-76900bbdbbfb-4614d308-2536-4c42-839b-ac9e1af4ce8a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13 || 23.06.2025 || 18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:3 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Qibray || 0<ref>[https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/000601a3-17dc-4f15-9e93-616c7f30c601-9f7388c3-3b74-4b10-83d0-fe7902cd1f3e.pdf Qaydnoma]</ref> |- | 13 || 24.06.2025 || 17:45 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:4 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Samarqand futbol maktabi || 35<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/09b85721-ef41-42d7-ba01-15440b85a13e-e6317a41-6fa6-44c6-a391-d09d9b9c4743.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 27.06.2025 || 18:30 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Xorazm SM || 237<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/af28cfe2-f0cf-4349-87e7-a903914fb80d-cf9ffaed-89a7-42f4-b713-e5bcbcc0582b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 28.06.2025 || 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:3 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Oʻzbekiston || 100<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e9be2472-4d89-414d-8146-767bfd8eb1de-663f3e66-79c6-4234-b970-13926806c594.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 28.06.2025 || 18:15 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Mehnatchi || 165<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/57daf5a9-7698-40df-9f7f-6ea4874a7392-87f510c2-0e2c-43e3-a4c3-d1174f38a311.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 29.06.2025 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Yoshlik || 150<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2deb653c-4940-4586-aa9d-b142a35cb112-fd151759-7bed-4e92-b5b1-89e6f067bbf6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 29.06.2025 || 18:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Markaziy. Zaxira || 236<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/76d48a3d-9bd7-40ee-a012-2de0061f2fcf-4de8bc00-74f4-4a42-9907-04ecff8cd6b5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 30.06.2025 || 18:15 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:0 || Shoʻrtan U21 || Umid || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/227c2a39-726d-478f-8f45-7dcdc71c6c04-0e29fba2-16be-4356-ade3-c606d797e1d3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 30.06.2025 || 18:15 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 97<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d0150d43-8889-4854-b719-9aa1a965f331-c414e6cc-02f9-4c57-b608-e73bf5f20df8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14 || 01.07.2025 || 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Metallurg. Olmaliq || 121<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9562a384-bd20-4ade-822e-8e8bb84a1f53-72ea47b0-9c52-4824-8746-ae303316d13f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 04.07.2025 || 18:00 || Shoʻrtan U21 || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Yoshlar SM || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5649006a-37cc-495a-9544-8aed1e2757be-8f5b12ed-a545-42aa-84d5-2698ab31311b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 05.07.2025 || 17:45 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Soʻgʻdiyona || 44<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/30190243-f25c-41c5-adae-899e5382c630-7c4d604e-92c0-4d1b-8f2a-04ac2871263d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 05.07.2025 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Surxon arena || 184<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ef0d66dd-150a-45bb-90f6-1e281dfd881c-2e211b30-2963-4268-95be-6156370e41e9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 06.07.2025 || 17:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 4:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 58<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e9dd58ea-d5d1-4b8f-9c7f-459020ed952a-9f219354-7bc5-41ab-b2af-01345f3f5cab.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 06.07.2025 || 18:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:4 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Andijon BOʻFM || 102<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6e44b9c8-4106-466d-b0d1-659d0fa4b25b-8fe0c1b1-cd24-43da-979d-223a2796d0c5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 07.07.2025 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Samarqand futbol maktabi || 120<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c5b2b00b-b6c0-4203-9346-61847972d025-ba5ef794-f329-447f-b4e6-d72030535184.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 07.07.2025 || 18:15 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:3 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Qibray || 174<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2f8a1f01-c28a-4773-9610-53a905690abf-8f9099a6-dd78-4ccd-b493-d0df1fd1bbf7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15 || 08.07.2025 || 17:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Neftchi SM || 189<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f9acd1b9-1990-44a0-a850-37684befa7f7-87d976e8-67a9-4c99-b90c-baf367714c0b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 02.08.2025 || 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Umid || 80<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f2500bc5-cf92-4e2c-8d8a-dc3337e5a6f4-f7f38f7c-cbc8-4752-b93a-9e89f8ee988b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 02.08.2025 || 19:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 135<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/de07c6d5-c493-451e-a72d-b5ffc6f4b166-42abd419-07d9-484c-b9ab-13ff7f8c174b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 03.08.2025 || 17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:3 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Soʻgʻdiyona || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5ebdefa4-bf79-488a-8666-74541ded7a03-03a655b1-9cc3-4117-b020-6a46ba38a0a9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 03.08.2025 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Samarqand futbol maktabi || 55<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3c4975c5-dd4f-40a7-9974-fc5910d332a5-0e28ef69-b8dd-4ed2-a79f-43456776680e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 03.08.2025 || 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Neftchi SM || 368<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0752e7e0-2c2a-4e11-9910-e9551c6aed45-e95b1d99-7eda-42ec-8470-3615c0c6f779.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 04.08.2025 || 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 7:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Andijon BOʻFM || 178<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/93fac7aa-d3f3-42fc-9892-c24cc62fed75-51140081-7e33-437f-a9ce-e8ba6a73e7cf.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 04.08.2025 || 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Surxon arena || 215<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/19b86895-5739-44da-bea7-cd234d1992bf-a498b80b-1fc9-49db-b1a3-4da366b1efbe.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16 || 04.08.2025 || 18:00 || Shoʻrtan U21 || 3:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Gʻuzor Markaziy || 158<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0bd33c74-ff4e-45f4-849c-bc5108a2c4b0-e6917ea2-9764-4756-a54c-49a99e0518cf.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 06.08.2025 || 18:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Qibray || 74<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/59fd569e-d56a-4061-aa1b-4dcb8a3cbc34-7488184e-298c-47f7-a539-53e6885ea95f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 07.08.2025 || 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || ? || 133<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3939dbd3-c8fd-41b4-b63e-505d83bc35dd-f9e30e05-1e3e-41d2-a729-4d2995424ea3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 07.08.2025 || 18:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 4:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 75<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/bcd38db7-af13-4ec1-9eb9-01efeaeb0381-11b6a054-e7f7-4abf-9615-be279b7168ef.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 08.08.2025 || 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Oʻzbekiston || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6ce26c06-a1c2-4cf6-ae20-17c7a02cdb2d-af2ddde9-a98c-49b1-97bf-149313944969.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 08.08.2025 || 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:4 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Mehnatchi || 68<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/68f9ca6f-23ae-444e-916d-99e462650d70-c8d57818-fc97-4fe5-97e1-38b232af1cb3.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 09.08.2025 || 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Yoshlik || 205<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/dd19acfc-48b5-4843-afa6-896731bf971e-aa923f7f-9feb-4366-8b75-4f384d9786ab.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 09.08.2025 || 18:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 1:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Xorazm SM || 48<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/84efb925-21de-4e1a-a801-617012ea24a7-80d7a233-a8cf-4bab-bb62-09044b5ceda7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17 || 09.08.2025 || 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:3 || Shoʻrtan U21 || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 0<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/eabc0d53-fef4-495d-afe3-e9fb677d1313-413fc7f6-2da7-48d7-af9a-b21c43963039.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 11.08.2025 || 18:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 5:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Jizzax FA || 48<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7d5163fa-68a2-4cdc-8208-570225e0024e-202be5b2-f1fc-4ce7-8ee8-c9a7a9dc1095.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 12.08.2025 || 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Samarqand futbol maktabi || 76<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/680f05d7-38e8-4c92-8de1-2a524c6e46c1-41fcf124-a9cd-4c33-ae15-63d415142019.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 12.08.2025 || 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 5:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Neftchi SM || 265<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a5559299-9890-49d9-baa4-a997176ddd9f-c6a4a2fa-0139-42e9-aed3-043aab215e14.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 13.08.2025 || 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Metallurg. Olmaliq || 82<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6c2fd5ce-a38c-4454-9e9b-80f0c241869e-b66c58d5-0cef-469b-a066-48bf45c10537.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 13.08.2025 || 18:00 || Shoʻrtan U21 || 1:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Gʻuzor futbol maktabi || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/350a3d7e-59c6-434b-abf0-2c8c50292e37-0756ab88-275a-4833-bdac-eaa844418258.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 13.08.2025 || 18:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Andijon BOʻFM || 278<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/be62a5fc-dca9-43c8-915d-b61312af577d-bf035f2a-cc40-4047-a7a8-eaa83edb267a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 14.08.2025 || 17:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:0 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Umid || 155<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/084fc39e-9eda-48eb-9fd0-f320213472e0-d2e1dcc5-f14b-409b-86bd-498cc1da55d0.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 18 || 14.08.2025 || 17:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Surxon arena || 374<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/44bf6bf8-f173-4ab7-a00d-e427adb135db-60d431ae-49cc-4b49-9215-bca11d5d4bbb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 16.08.2025 || 00:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 8:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Qibray || 42<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/22f83460-5322-4182-bbc4-83ad41b084b3-bfc2c8d8-6c95-4d7a-aa97-6cd35a8a6e3a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 17.08.2025 || 00:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Samarqand futbol maktabi || 50<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6cfc4315-6752-4731-bd13-07a954c7322c-13bbf42c-350e-4564-9adf-df7c1e14e51d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 17.08.2025 || 00:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || Shoʻrtan U21 || Mehnatchi || 87<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/138f2947-c5f2-4abd-8cac-a50d28032928-a6f403e4-3678-4817-b6eb-4412a0a9fea4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 17.08.2025 || 00:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Markaziy (zaxira) || 200<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cb5a1d96-5778-42b3-872e-10f50945cd06-f77030e5-81c0-46d4-9004-86d55b44246f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 18.08.2025 || 00:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:3 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 124<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f3adb5f0-bdee-490c-a456-f8a674006e0d-84d6d792-1334-4e4b-a4b1-edc813d710fd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 18.08.2025 || 00:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Oʻzbekiston || 100<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1b8b109d-48fb-4456-a485-9b83adf98296-8ffcbe15-1cd4-435b-918d-016290610f16.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 18.08.2025 || 00:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 5:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 98<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2afbce96-0fd4-4929-adc8-07e6bcb15ce3-9a72ab1e-7374-494a-8a3a-22b6b77f0074.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 19 || 19.08.2025 || 18:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Xorazm SM || 118<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8d4ae48f-e0ed-4be7-bd1d-62c378624d87-767caf56-de1f-492e-8b67-86043d3e6b1c.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 21.08.2025 || 00:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Soʻgʻdiyona || 153<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6e02527f-a43a-406d-93ef-79c2eb8eaf4b-aad20752-701a-4b7d-83f6-8b901c604ad4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 21.08.2025 || 00:00 || Shoʻrtan U21 || 5:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Yoshlar SM || 154<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ad52af8c-337d-4cea-9fb0-cf342a9b9224-f4275290-2139-4175-888b-79bebdd664bb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 22.08.2025 || 17:15 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 3:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Umid || 156<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ec3d10b8-c4a9-4189-985d-35b90ae7a07c-90a61c4c-2d60-43fe-aadb-97544daf3c58.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 22.08.2025 || 17:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Neftchi SM || 155<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7ec9db18-42d9-4a6a-a965-7501445d6842-2d06fec3-32cf-4183-b7a6-17a09dc80c10.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 23.08.2025 || 16:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Andijon FA || 178<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b3ef000-173a-4f27-a4bb-836f0f1a824d-49fd4198-7b8b-4d1e-9dc8-22f4757f7436.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 23.08.2025 || 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Yoshlik || 158<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d00cab14-657c-47ba-b4c4-7c5e471f1b5e-feb49e52-3827-448d-8992-5071552a5de7.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 24.08.2025 || 00:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Metallurg (Olmaliq) || 159<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9d690e1e-06ef-4c38-8d9e-4f102867d5b5-5d8dbb4d-0210-47f0-9445-cc9c1bc06080.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 20 || 24.08.2025 || 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Surxon arena || 160<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b8cc8084-53ec-4c6a-9602-3fbfd9e297ec-9a058b37-1589-4c26-b6e6-134808255a1d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 11.09.2025 || 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:3 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Mehnatchi || 58<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9a3c3105-16fc-4fd1-b0b0-238dd88f62f0-d98f51a3-6797-4c44-bce5-e95559110bfc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 12.09.2025 || 17:30 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 2:6 || Shoʻrtan U21 || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 80<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f8f2b583-4d7d-4de4-9251-07894e3075b8-3b3b4343-2049-4e2b-adae-fedf5edd9dd8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 13.09.2025 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Soʻgʻdiyona || 38<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4022e765-d754-4564-87c7-1705892982e4-a4ece1ad-f37c-4800-9615-6f37e5d866a6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 13.09.2025 || 16:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Markaziy (zaxira) || 0<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/01e27968-3b9b-479f-ab4b-e0ffe0fae142-e8334383-540f-4dd4-8aa8-ad5530afd091.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 14.09.2025 || 16:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Oʻzbekiston || 56<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/270af067-5613-4261-b213-6d03690ca6f3-8e218324-9bed-4980-a2b1-7af86df77c4d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 14.09.2025 || 17:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Qibray || 32<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/32ba219f-4ca3-43f4-958d-2d16d34e0008-4d88f9f9-cac5-400b-82c3-4d3993556523.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 15.09.2025 || 17:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 117<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b8ccd639-4c35-43ae-ae5e-8c5b14152f84-22c20fcc-eada-4c44-a424-e933635affa1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 21 || 16.11.2025 || 00:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 00:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || ? || 0 |- | 22 || 19.09.2025 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Surxon arena || 128<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e4d6d4aa-84b7-409b-b4c2-37c6e09847aa-0eff85b0-7e8d-47c0-bb64-bf4322b4b7bc.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 20.09.2025 || 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || ? || 0<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/42a6a222-c732-47fd-8db2-cf8d35e5089c-1bd48794-82c2-45bf-a15d-9f203f103eda.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 20.09.2025 || 16:30 || Shoʻrtan U21 || 0:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Yoshlar SM || 165<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b65674dd-69b6-4153-9f26-d71a0549f4de-d0ef278f-20ad-42f5-bdf7-02c202a2efb5.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 21.09.2025 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 4:4 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Neftchi SM || 114<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2007f25a-55ee-404e-9bef-0a530b9a5b16-1bd4e30e-4b22-4a97-822a-9647224dc178.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 21.09.2025 || 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Umid || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a4e06133-9047-4fc5-a8ae-6e6b836da9c1-4901a3ab-8bf5-4ce4-878d-fefc90cbf279.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 21.09.2025 || 17:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 4:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Xorazm SM || 78<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/20d7fc81-32f9-45ad-ad3c-65c4ef76e5da-c5044516-12c5-479d-b388-2135485a19f8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 22.09.2025 || 00:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || ? || 0<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6bf0eb24-9a92-4e87-9bad-ff5927ab9d98-8cf461fe-3ee5-4657-90e9-eda4786cb5bb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 22 || 22.09.2025 || 16:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Andijon BOʻFM || 69<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3423f9dd-8469-4379-b21a-e3eeb6da086c-5c452616-eb1d-4871-92b2-4a1e1ef78740.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 26.09.2025 || 16:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:4 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Mehnatchi || 128<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/cd9b9dbb-2b8f-4f0d-acb9-12ee496b6fd1-790d98bd-44d1-4626-b774-f99ddc00e4fb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 27.09.2025 || 15:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Andijon BOʻFM || 178<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5fb9a83f-7dd3-4278-a38a-42b854524c07-6cafa794-5c97-40c8-8aa6-aaeee7a862b8.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 28.09.2025 || 17:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:3 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Markaziy (Zaxira) || 167<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b98bc1b-63eb-44a0-ae3b-54b21f45d04b-4a1793f1-2e6a-43b2-ae2e-5b5da0145421.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 29.09.2025 || 16:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:6 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Oʻzbekiston || 98<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/57291543-7b22-40d9-b4ba-097ac80aeb98-00764a83-b70f-499a-bac0-8e487f72c9ca.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 30.09.2025 || 16:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 4:1 || Shoʻrtan U21 || Samarqand futbol maktabi || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/443ec5bd-212a-4099-a2fe-ec5c17c217d7-59f3fc80-e3d5-48bb-8353-96694d457df6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 30.09.2025 || 16:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:0 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Qibray || 57<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d45796e3-5b50-43e2-8e9c-dc333e17576b-8d5654d2-5922-4727-a999-a99a751f4944.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 01.10.2025 || 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 4:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Soʻgʻdiyona || 47<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/896ba638-f47d-4916-aaef-0eb9e2567094-29627c26-e1ba-439d-8d42-683066541a60.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 23 || 01.10.2025 || 17:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:0 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 195<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/62cd5176-ad85-4607-93f0-ea6966c581f1-a5a2cabf-e9a0-4017-8033-0551737ed71e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 04.10.2025 || 11:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Xorazm SM || 138<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/ba054b3b-6af2-452e-8122-577799b55c8a-b4014594-099d-406c-a686-89cef71f1c9a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 04.10.2025 || 15:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 7:3 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Metallurg (Olmaliq) || 107<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c2763eda-b83d-4715-9df3-a358a0a76c90-44000e12-0d0a-425c-8360-3005f3046d1f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 05.10.2025 || 15:30 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:2 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Umid || 70<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2919c88f-4cf2-40ab-b799-d00980146930-753421ed-24d5-429b-b1eb-5d59b0f658d0.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 05.10.2025 || 16:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Surxon Arena || 237<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/58a58454-2d3f-4348-b3d0-460e97a7d743-97cd4d22-8196-47ab-bd56-247acf15e83f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 05.10.2025 || 16:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 5:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 105<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b71bc805-0fd4-424a-8f3e-6de8a18b4331-01547888-5749-4bb4-8fa9-a56d12541753.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 06.10.2025 || 16:00 || Shoʻrtan U21 || 0:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Gʻuzor futbol maktabi || 210<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/21b3efb7-bbc6-4048-9182-2965aaeb8bf8-00b03efa-17b2-45a5-849b-eda1c0b338a9.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 06.10.2025 || 16:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Yoshlik || 97<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5263add9-b978-43f3-8328-3f95548826e4-5fc8fdf4-aa05-4bcb-a401-822312087739.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 24 || 06.10.2025 || 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Neftchi SM || 95<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0f51a1b1-f5d5-44b9-b072-e41952abec16-fc96ee03-1122-49f6-8973-50484c9e6213.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 17.10.2025 || 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 4:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Mehnatchi || 105<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/647cde77-27c3-47b1-a50e-feb0108722da-f38ef78c-7247-4bdc-a494-8d57d5c9bf50.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 18.10.2025 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:1 || Shoʻrtan U21 || Andijon FA || 89<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/958ddd74-cfb9-444f-8aea-0e19fdfb7a5d-4722434f-6817-464e-b0e3-d5aaa3ef4e19.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 18.10.2025 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 51<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8622ae4f-b125-4b8d-a060-ec4ffdffa297-32fcd4f6-c9eb-4b4c-8fc7-f02ceed144dd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 18.10.2025 || 16:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:3 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 90<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/7cda0024-cf29-4240-9fe8-cf4b87161f7d-61ee366f-12d5-4b7d-b33b-f0b4f179463f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 19.10.2025 || 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Samarqand futbol maktabi || 60<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1247e931-97b3-48a2-8864-0901e8b56c60-6c477525-d92d-4db6-abfb-1ce0eb9e8269.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 19.10.2025 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:6 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Markaziy (Zaxira) || 96<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9833ee8d-8c95-42aa-a669-27f7d7e33860-3df5ab05-b086-4a0f-bd0c-0e312e44e72d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 20.10.2025 || 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Neftchi SM || 125<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/63243269-3970-408c-ae0e-48ffc9d2a30a-1d8b8873-6315-4d87-b596-56393ea5ad81.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 25 || 20.10.2025 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Qibray || 107<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/96eaf4b0-97bf-4800-aa4e-af1d75ba610e-06cdd3d7-5d1b-461e-b2f3-05fdb4c414f2.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 24.10.2025 || 15:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 1:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Xorazm SM || 127<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/e7646586-ff41-4b1c-bddc-32fc7968ba3d-6bb8a27c-3476-4583-9941-bac8872707ad.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 24.10.2025 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Umid || 83<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9d518e9c-c777-44c3-8bf5-11f43a70f9aa-15fe5ed4-3065-4259-b087-41ac2a82a112.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 25.10.2025 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Yoshlik || 93<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2da11877-d3b1-4d7b-9e46-9f9ca923dd8d-9ea9a6d3-1d50-4550-934f-a69327b56958.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 26.10.2025 || 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Oʻzbekiston || 56<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/61ba7bc1-9ffa-4be8-b9d7-caa11a12c121-7b07cfcb-515c-4603-bc37-8349473f711a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 26.10.2025 || 15:30 || Shoʻrtan U21 || 1:0 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Gʻuzor futbol maktabi || 201<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a69d236c-7709-4601-9810-057fabaf3221-a6dbbace-40a0-4c4c-b41c-fae4f9e01d1b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 27.10.2025 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Metallurg (Olmaliq) || 57<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b6afab02-ecf5-4eb6-8351-637fea45947e-d5ea352f-5fec-45d4-97f4-4aa5ebdb2cbb.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 27.10.2025 || 15:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/10c11124-8d4c-4376-a382-c5a9f6d66954-92fdf6d1-c17d-4c12-a532-4608388917e6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 26 || 28.10.2025 || 14:45 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:0 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Surxon Arena || 146<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/93f3edd0-0cb7-42f8-97f1-a9195999016b-d3ccf095-7835-4d83-a646-b727c9394ea6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 31.10.2025 || 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Kattaqoʻrgʻon markaziy || 150<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/65dcd5b5-a619-4edb-96fa-181c982c5e55-11522ff4-b7ac-4ebe-9087-f29184297dca.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 31.10.2025 || 15:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 2:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Markaziy (Zaxira) || 121<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/2f845e61-44ba-41b1-8272-183495d8b352-f4e286cc-6dd5-45a7-9af4-e7784922f2f4.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 01.11.2025 || 15:30 || Shoʻrtan U21 || 1:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Gʻuzor futbol maktabi || 128<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5cb01b1f-a4f8-476c-87f8-5d0442b51c69-4869a040-d05f-4519-b0db-58b44cb79dda.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 02.11.2025 || 15:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 0:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Andijon BOʻFM || 178<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/18e68308-80e2-4f88-bcfc-44f7cfecf400-99f82fce-5f0e-4ab6-9030-e403e12dcc27.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 03.11.2025 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:2 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Neftchi SM || 162<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/3642741b-eb01-453d-b916-d97e459689cb-f9a7921f-0632-40e3-afd9-3913bf8e692d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 03.11.2025 || 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 0:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 45<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1d5e0a1b-96ce-4674-98b0-d7defc411dc3-f3582b1d-e820-4117-b03a-bd8169721289.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 03.11.2025 || 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 6:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 85<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d2d6470e-9c4e-4b58-a92f-f6510d54ea20-76ae3465-ac2e-4866-b6e1-4c9d509758f6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 27 || 04.11.2025 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Qibray || 88<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/aff5ef85-a11b-47e2-853a-cf8d0bd8321c-d19cc5b9-cc5c-46dc-a3d3-54ed3e2af8b6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 08.11.2025 || 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Metallurg (Olmaliq) || 67<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8490b71a-5d74-4fb0-8964-af00ef230236-5612ccc6-23f9-4f30-9640-a07209709f4d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 08.11.2025 || 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Umid || 65<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/c5f85bca-0010-4679-aaa1-53ff6b0ebe43-c897957c-48ba-494b-8056-84bd5fc5b65b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 09.11.2025 || 14:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 45<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/23515495-8bff-4716-a265-5418332e0264-0f64eb3e-b241-4af0-848a-1bb1b6b2b328.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 09.11.2025 || 14:30 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:7 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Oʻzbekiston || 46<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b29bde49-db25-4f9c-aa3e-4c7491c32770-416f2e59-e9ac-47ca-a9bc-3a09c5499852.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 09.11.2025 || 15:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 1:3 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Mehnatchi || 115<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a4b989ce-9178-4d81-b2a7-75464dafed2d-62be882f-7c20-441c-954d-fb0350f837d1.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 10.11.2025 || 14:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Xorazm SM || 48<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/d83fef67-1442-4a84-ae44-2f37e5c93d7a-c294190d-c01c-4f24-8257-b4c20bb9535f.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 10.11.2025 || 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Yoshlik || 86<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6e9d5d64-afe7-42c0-84a3-0be6aa7d78f5-5296adf9-3891-44ed-8c01-7d30839cc84a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 28 || 11.11.2025 || 14:45 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || Shoʻrtan U21 || Surxon Arena || 242<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/b8cd6308-4f3c-4e15-ac01-eac096806054-75690e75-0436-441f-ace9-2f63655cd654.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 29 || 20.11.2025 || 14:30 || Shoʻrtan U21 || 3:3 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || ? || 0 |- | 29 || 21.11.2025 || 14:45 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || ? || 0 |- | 29 || 21.11.2025 || 15:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Qibray || 37<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/40148d8a-9314-45ff-98ad-3757c4625f4c-00080076-fd15-4ca9-8ca1-304aeef2f249.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 29 || 22.11.2025 || 12:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Andijon BOʻFM || 32<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/1f9fdffe-b159-45d8-bf91-a6806ef76736-cca5fff3-291c-4094-bee5-ac83f57ca14d.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 29 || 22.11.2025 || 14:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 3:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 90<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5a6d7daf-f939-4930-bcf1-6f1d26e5a1cd-d870f3a2-c0c1-4b2f-977b-32d7ba97fe9e.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 29 || 22.11.2025 || 14:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Samarqand futbol maktabi || 25<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6b546c2b-281d-4376-81ac-ffe2d0b8f4e6-8b70b194-8844-43c9-8a47-a24b5ff46b22.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 29 || 23.11.2025 || 13:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Zomin || 84<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/9b3b3de1-fb11-43c7-b315-646481bbe3bf-9727ac24-08c7-4f7f-bb7b-1c4c64346a4b.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 29 || 23.11.2025 || 14:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Neftchi SM || 0 |- | 30 || 29.11.2025 || 15:00 || Nasaf || 0:0 || Dinamo || Markaziy (Qarshi) || 2583<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/5015ac59-db82-44c0-958f-3a4fdd95780f-860d84c7-3857-4125-a97a-a312e990c73a.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 29.11.2025 || 15:00 || Navbahor || 1:1 || Paxtakor || Markaziy (Namangan) || 2722<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/6fafd27f-048c-46a7-8f17-91c722a5142c-0acb8b34-0fd7-4c13-b4b9-b3fc0c0beefd.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 29.11.2025 || 15:30 || Qizilqum || 3:3 || Shoʻrtan || Yoshlar SM || 2158<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/f774fc23-5966-42c6-b43a-b11d27100739-d9d8ee9d-9712-4527-aa90-6472a3c24fa6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 30.11.2025 || 15:00 || Qoʻqon-1912 || 2:0 || Soʻgʻdiyona || Markaziy Qoʻqon || 2550<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/a87abbdd-5830-4696-b90e-0fb9c7a6f092-9b9c7c8d-84f7-4685-9b52-244de43ce325.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 30.11.2025 || 15:00 || Xorazm || 2:0 || Neftchi || Xorazm SM || 1747<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/4da521e0-2301-4f5e-b396-b5190ab8696f-ef8e4510-3416-486a-a1d0-4e75d439caad.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 30.11.2025 || 15:00 || Bunyodkor || 1:2 || Andijon || Olimpiya || 1260<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/46af891d-57a7-49e7-ab70-32cece2a3416-7b5c7ffb-52f4-4b5b-b472-3a81ec3adb71.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 30.11.2025 || 15:00 || OKMK || 2:0 || Mashʼal || OKMK SM || 1002<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/8475231d-529c-46d0-b3ae-2613beeb066d-f54b11da-bd27-4165-a8e2-0dfedf4964b6.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 30 || 30.11.2025 || 15:00 || Buxoro || 0:1 || Surxon || Buxoro FA || 5152<ref>{{cite web|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/0516e2f2-ef7e-4954-a55f-4a2e81be211e-ce206b6d-fbe1-4320-a4ff-1d460b3ec967.pdf|title=Qaydnoma}}</ref> |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== {| class="wikitable sortable" ! № ! Futbolchi ! Klub ! Gollar soni |- |1||[[Farruhjon Qodirov]]||Bunyodkor||25 |- |2||[[Farrux Toshpoʻlatov]]||Mashʼal||20 |- |3||[[Jasurbek Mahmudjonov]]||Qoʻqon 1912#U21||19 |- |4||[[Hamidullo Karimov]]||Andijon||17 |- |5||[[Navroʻzbek Iminjonov]]||Navbahor||16 |- |6||[[Kamronbek Yusupov]]||Surxon||13 |- |7||[[Akmal Muzaffarov]]||Qizilqum||13 |- |8||[[Asadbek Samariddinov]]||Mashʼal||12 |- |9||[[Azizjon Ahrorov]]||Xorazm||11 |- |10||[[Asadbek Joʻraboyev]]||Navbahor||11 |} === 2026 === {{infobox football league season | image = | competition = Oʻzbekiston U21 chempionati | season = [[2026-yil]] | winners = | relegated= | continentalcup1 = | continentalcup1 qualifiers = | matches = | total goals = | league topscorer = | biggest home win = | biggest away win = | highest scoring = | longest wins = | longest unbeaten = | longest winless = | longest losses = | highest attendance = | lowest attendance = | average attendance = | prevseason = [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2025|2025]] | nextseason = ''[[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (21 yoshgacha)#2027|2027]]'' | updated = }} 3-mart kuni 2026-yilgi mavsumga start berilgan<ref>{{Cite web|access-date=2026-03-03|title=U21 Chempionatida yangi mavsum start oldi - PFL.UZ|url=https://pfl.uz/news/u21-chempionatida-yangi-mavsum-start-oldi|website=pfl.uz}}</ref>. ==== Turnir jadvali ==== {| class="wikitable sortable" |- ! Tur !! Sana va vaqt !! Mezbon jamoa !! Hisob !! Mehmon jamoa !! Stadion !! Tomoshabinlar |- | 1-tur || 26.02.2026, 14:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:0 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 58<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4252|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 26.02.2026, 14:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Qibray || 31<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4253|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 26.02.2026, 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Umid || 165<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4254|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 27.02.2026, 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 3:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 108<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4256|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 27.02.2026, 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Neftchi SM || 151<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4255|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 27.02.2026, 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || TDTU || 60<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4257|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 28.02.2026, 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Qibray || 117<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4258|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 1-tur || 28.02.2026, 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:3 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Mehnatchi || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4259|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 03.03.2026, 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Neftchi SM || 25<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4268|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 03.03.2026, 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 1:3 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Yoshlik || 303<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4267|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 04.03.2026, 14:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 3:3 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Surxon arena. Zaxira maydoni || 232<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4274|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 04.03.2026, 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:3 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 43<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4265|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 04.03.2026, 15:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Umid || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4266|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 05.03.2026, 14:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 23<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4270|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 05.03.2026, 15:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4271|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 2-tur || 05.03.2026, 16:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 3:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Xorazm SM || 216<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4273|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 09.03.2026, 13:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:0 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Qibray || 54<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4465|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 09.03.2026, 15:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 75<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4463|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 09.03.2026, 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Neftchi SM || 318<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4462|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 10.03.2026, 14:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || TDTU || 32<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4464|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 10.03.2026, 14:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Umid || 92<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4470|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 10.03.2026, 15:10 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Surxon arena. Zaxira maydoni || 183<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4466|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 11.03.2026, 14:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Mehnatchi || 80<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4476|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 3-tur || 11.03.2026, 15:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:3 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Qibray || 44<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4475|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 17.03.2026, 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Neftchi SM || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4469|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 17.03.2026, 15:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Yoshlik || 50<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4471|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 17.03.2026, 15:30 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 0:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Xorazm SM || 248<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4472|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 18.03.2026, 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Umid || 95<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4474|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 18.03.2026, 15:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 2:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Andijon BOʻFM || 158<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4473|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 19.03.2026, 15:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 1:2 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Neftchi SM || 105<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4479|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 19.03.2026, 15:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 48<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4478|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 4-tur || 19.03.2026, 16:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Mehnatchi || 58<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4477|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 01.04.2026, 17:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi ||43<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4630|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 01.04.2026, 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 81<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4631|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 02.04.2026, 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Yoshlik || 67<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4633|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 02.04.2026, 17:45 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 0:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Buxoro FA || 212<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4632|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 02.04.2026, 18:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Mehnatchi || 75<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4634|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 03.04.2026, 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 4:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Surxon arena. Zaxira maydoni || 204<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4637|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 03.04.2026, 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Yoshlik || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4636|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 5-tur || 03.04.2026, 18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 0:2 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Qibray || 177<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4635|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 06.04.2026, 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 4:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || TDTU || 58<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4807|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 06.04.2026, 16:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 0:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 60<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4808|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 06.04.2026, 18:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 5:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Andijon BOʻFM || 278<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4809|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 07.04.2026, 15:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Neftchi SM || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4810|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 07.04.2026, 15:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 58<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4812|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 07.04.2026, 16:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 2:3 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Qibray || 77<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4811|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 08.04.2026, 15:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:0 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Umid || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4814|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 6-tur || 08.04.2026, 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Neftchi SM || 154<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4813|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 11.04.2026, 16:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Andijon BOʻFM || 1278<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4824|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 11.04.2026, 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Samarqand futbol maktabi || 85<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4823|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 11.04.2026, 18:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 3:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 76<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4821|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 12.04.2026, 18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:0 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Qibray || 51<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4825|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 12.04.2026, 18:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:2 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Yoshlik || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4826|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 12.04.2026, 19:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Mehnatchi || 74<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4822|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 13.04.2026, 00:11 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 70<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4827|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 7-tur || 13.04.2026, 16:30 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 3:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Xorazm SM || 368<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4828|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 16.04.2026, 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || TDTU || 42<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4835|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 16.04.2026, 16:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Surxon arena || 215<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4833|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 16.04.2026, 16:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 0:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || OKMK SM. Zaxira maydoni || 177<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4831|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 17.04.2026, 16:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 3:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || Neftchi SM || 150<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4832|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 17.04.2026, 16:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:3 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4836|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 17.04.2026, 16:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 1:2 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Qibray || 77<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4830|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 18.04.2026, 16:00 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:1 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 41<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4829|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 8-tur || 18.04.2026, 16:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 1:5 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Neftchi SM || 38<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4834|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 21.04.2026, 16:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Umid || 95<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4899|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 21.04.2026, 16:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 0:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Surxon arena. Zaxira maydoni || 328<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4898|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 22.04.2026, 15:30 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Mehnatchi || 105<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4901|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 22.04.2026, 16:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Samarqand futbol maktabi || 37<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4902|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 22.04.2026, 16:00 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:4 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 120<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4900|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 23.04.2026, 00:01 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Yoshlik || 60<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4904|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 23.04.2026, 16:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:1 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 217<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4905|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 9-tur || 23.04.2026, 17:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:2 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Xorazm SM || 348<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4903|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 26.04.2026, 16:30 || Mashʼal U21 || 0:2 || Buxoro U21 || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 112<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4910|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 26.04.2026, 17:00 || OKMK U21 || 1:2 || Lokomotiv U21 || OKMK SM. Zaxira maydoni || 63<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4911|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 27.04.2026, 16:00 || Soʻgʻdiyona U21 || 2:0 || Surxon U21 || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 41<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4913|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 27.04.2026, 16:45 || Andijon U21 || 1:0 || Dinamo U21 || Andijon BOʻFM || 164<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4912|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 27.04.2026, 17:00 || Paxtakor U21 || 2:1 || Nasaf U21 || Qibray || 79<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4914|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 28.04.2026, 00:00 || Bunyodkor U21 || 2:0 || Navbahor U21 || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 178<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4917|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 28.04.2026, 00:00 || Neftchi U21 || 3:1 || Qoʻqon-1912 U21 || Neftchi SM || 0<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4915|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 10-tur || 28.04.2026, 16:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:2 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Yoshlik || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4919|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 01.05.2026, 16:30 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 3:4 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Umid || 90<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4919|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 01.05.2026, 16:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 3:2 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Afrosiyob arena || 71<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4918|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 02.05.2026, 16:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:4 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Surxon arena. Zaxira maydoni || 238<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4923|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 02.05.2026, 17:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 3:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || OKMK SM. Zaxira maydoni || 118<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4920|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 02.05.2026, 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:5 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Neftchi SM || 20<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4921|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 03.05.2026, 15:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 0:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || TDTU || 107<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4924|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 03.05.2026, 17:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Mehnatchi || 250<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4925|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 11-tur || 03.05.2026, 17:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:4 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Xorazm SM || 312<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/4922|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 15.07.2026, 17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:4 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 99<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5322|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 15.07.2026, 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 3:1 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 69<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5316|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 15.07.2026, 18:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:2 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Neftchi SM || 112<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5320|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 16.07.2026, 17:45 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 55<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5319|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 16.07.2026, 19:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5323|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 16.07.2026, 19:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:1 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Qibray || 52<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5317|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 17.07.2026, 17:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 4:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Andijon BOʻFM || 197<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5321|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 12-tur || 17.07.2026, 18:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 2:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Yoshlik || 88<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5324|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 20.07.2026, 17:30 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 1:1 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 59<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5327|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 20.07.2026, 18:30 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 1:2 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Umid || 96<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5326|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 20.07.2026, 19:00 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 3:0 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Qibray || 62<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5325|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 21.07.2026, 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 2:3 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || TDTU || 46<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5329|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 21.07.2026, 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 0:5 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Oʻzbekiston || 150<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5328|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 21.07.2026, 19:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:0 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 58<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5330|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 22.07.2026, 17:45 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 56<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5331|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 13-tur || 22.07.2026, 18:00 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 2:1 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || Samarqand futbol maktabi || 85<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5332|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 25.07.2026, 18:30 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 1:1 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5335|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 26.07.2026, 17:45 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 3:3 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Andijon BOʻFM || 1278<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5334|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 26.07.2026, 18:00 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 1:3 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || TDTU || 50<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5336|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 26.07.2026, 18:00 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 4:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || OKMK SM. Zaxira maydoni || 126<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5337|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 27.07.2026, 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 3:2 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Mehnatchi || 155<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5340|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 27.07.2026, 18:00 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 4:1 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Neftchi SM || 179<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5341|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 27.07.2026, 18:30 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 2:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Xorazm SM || 328<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5338|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 14-tur || 28.07.2026, 18:00 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Samarqand futbol maktabi || 80<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5333|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 31.07.2026, 17:30 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:0 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Andijon BOʻFM || 2043<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5345|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 31.07.2026, 18:00 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 2:0 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Umid || 82<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5343|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 01.08.2026, 17:30 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 1:6 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 40<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5342|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 01.08.2026, 17:30 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 3:0 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Yoshlik || {{efn|texnik magʻlubiyat}}<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5346|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 01.08.2026, 19:00 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || [[Bahrom Vafoev nomli stadion|Bahrom Vafoyev]] || 50<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5344|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 02.08.2026, 17:30 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || 1:2 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || OKMK SM. Zaxira maydoni || 277<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5347|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 02.08.2026, 17:45 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 1:3 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Samarqand futbol maktabi || 85<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5348|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 15-tur || 02.08.2026, 18:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 5:1 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || Oʻzbekiston || 125<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5349|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 05.08.2026, 16:45 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || 3:2 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || Soʻgʻdiyona qarorgohi || 35<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5350|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 05.08.2026, 18:30 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || 2:1 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || Qibray || 77<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5352|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 06.08.2026, 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:2 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5357|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 06.08.2026, 17:45 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || 3:0 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || TDTU || 47<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5353|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 06.08.2026, 18:00 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || 0:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Xorazm SM || 168<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5351|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 07.08.2026, 18:00 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || 2:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || [[Bunyodkor stadioni|Bunyodkor Akademiyasi]] || 70<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5356|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 07.08.2026, 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 2:2 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || Mehnatchi || 78<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5355|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 16-tur || 07.08.2026, 18:30 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || 2:1 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || Neftchi SM || 150<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5354|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 12.08.2026, 17:00 || [[Andijon (futbol klubi)#U21|Andijon U21]] || 1:4 || [[Neftchi (futbol klubi)#U21|Neftchi U21]] || Andijon BOʻFM || 1048<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5360|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 12.08.2026, 17:30 || [[Surxon (futbol klubi)#U21|Surxon U21]] || 1:1 || [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)#U21|Soʻgʻdiyona U21]] || Qibray || 36<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5358|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 12.08.2026, 17:45 || [[Buxoro (futbol klubi)#U21|Buxoro U21]] || 0:0 || [[OKMK (futbol klubi)#U21|OKMK U21]] || Umid || 65<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5366|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 13.08.2026, 17:00 || [[Qizilqum (futbol klubi)#U21|Qizilqum U21]] || 0:1 || [[Mashʼal (futbol klubi)#U21|Mashʼal U21]] || Yoshlik || 25<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5359|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 13.08.2026, 17:15 || [[Navbahor (futbol klubi)#U21|Navbahor U21]] || 4:3 || [[Bunyodkor (futbol klubi)#U21|Bunyodkor U21]] || Yoshlik. Toʻraqoʻrgʻon || 97<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5361|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 13.08.2026, 17:30 || [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)#U21|Dinamo U21]] || 2:1 || [[Xorazm (futbol klubi)#U21|Xorazm U21]] || Xorazm SM || 45<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5362|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 14.08.2026, 17:00 || [[Qoʻqon 1912#U21|Qoʻqon-1912 U21]] || 3:4 || [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)#U21|Lokomotiv U21]] || Oʻzbekiston || 73<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5364|title=Qaydnoma}}</ref> |- | 17-tur || 15.08.2026, 18:00 || [[Nasaf (futbol klubi)#U21|Nasaf U21]] || 0:3 || [[Paxtakor (futbol klubi)#U21|Paxtakor U21]] || Mehnatchi || 112<ref>{{cite web|url=https://pfl.uz/match/5363|title=Qaydnoma}}</ref> |} ==== Eng yaxshi toʻpurarlar ==== == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati (19 yoshgacha)]] == Izohlar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar|3}} == Havolalar == * {{Telegram|uzpfl}} * {{Instagram|uzpfl}} * {{Facebook|pfluzb}} * {{Twitter|pfl_uz}} * {{Youtube channel|@uzbekistanpfl}} * {{TikTok|uzpfl}} {{Oʻzbekiston futboli}} [[Turkum:Oʻzbekistonda futbol musobaqalari]] [[Turkum:2020-yildan buyon muntazam oʻtkazib kelinayotgan sport musobaqalari]] lvyz8bz4x7fa56m1s0zn8gcn4z71a17 828 969830 6271456 6230547 2026-09-16T03:00:51Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6271456 Scribunto text/plain return { ["WPBannerMeta"] = 240000, ["WPBannerMeta/styles.css"] = 240000, ["Modul:Wikidata"] = 200000, ["Wikidata"] = 160000, ["Modul:WikidataCoords"] = 140000, ["Wikidata-coords"] = 140000, ["Modul:WikidataSelectors"] = 70000, ["Modul:Webarchive"] = 40000, ["Webarxiv"] = 40000, ["WeekieHogwarts 2-mavsum"] = 30000, ["Modul:Wikidata/date"] = 20000, ["Wikidata/p18"] = 20000, ["WikiStipendiya marafoni"] = 20000, ["Modul:Wikidata/Population"] = 10000, ["Welcome"] = 10000, ["Wikidata/Population"] = 10000, ["Wikidata/Population/styles.css"] = 10000, ["Wikidata/Population/Table"] = 10000, ["Wikidata/Population/Table/styles.css"] = 10000, ["WPBannerMeta Astronomy"] = 10000, ["Webarchive"] = 8000, ["WikiOromgoh IV"] = 8000, ["Modul:Wikidata/media"] = 6000, ["WPBannerMeta Spain"] = 6000, ["Modul:WikidataCheck"] = 5000, ["Modul:WikidataIB"] = 5000, ["Modul:WikidataIB/i18n"] = 5000, ["Modul:WikidataIB/nolinks"] = 5000, ["Modul:WikidataIB/titleformats"] = 5000, ["WPBannerMeta Islam"] = 5000, ["WikiAyollar loyihasi"] = 4000, ["WikidataCheck"] = 4000, ["Wikispecies"] = 4000, ["Modul:WPMILHIST Infobox style"] = 2000, ["WikiAyollar"] = 2000, ["WikiSport"] = 2000, ["WikiStipendiya II marafoni"] = 2000, ["WPBannerMeta Austria"] = 2000, ["WPMILHIST Infobox style"] = 2000, ["Wikidata image"] = 1000, ["Wikidata/p373"] = 1000, ["Wikify"] = 1000, ["WPBannerMeta Kyrgyzstan"] = 1000, ["WPBannerMeta Television"] = 700, } o1mahx6xc4alxtrak1jfcktybz58ao7 0 972684 6271355 3878908 2026-09-15T17:10:26Z Andre Engels 14 [[Usmoniylar Parlamenti]]ga yoʻnaltirildi 6271355 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[Usmoniylar Parlamenti]] 5rhfvcs7y4co9t8cd1kh12xd1cd6y0i 2 978156 6271294 6270679 2026-09-15T13:00:58Z Janob Mirzaolim 64438 6271294 wikitext text/x-wiki == Ben Gurion aeroporti == == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == ===Yoʻlovchi tashish=== 2026-yil 15-iyundan boshlab [[Etihad Airways]] Ben Gurion va [[Abu-Dabi]]dagi [[Zayd xalqaro aeroporti]] o‘rtasida kuniga oltita reysni yo‘lga qo‘yadi; bu esa mazkur yo‘nalishni aviakompaniyaning eng serqatnov reysiga aylantiradi. 2026-yilning birinchi choragida AUH-TLV yo‘nalishida 100 000 nafar yo‘lovchi tashilgan bo‘lib, ularning uchdan ikki qismidan ko‘prog‘i Abu-Dabidan Osiyoning boshqa hududlaridagi Etihad yo‘nalishlariga parvoz qilish uchun tranzit punkti sifatida foydalangan<ref>Smith, Asher. [https://www.jpost.com/business-and-innovation/all-news/article-897398 "Etihad Airways to launch hub at Ben-Gurion as UAE's flag airline schedules 42 weekly flights With 6 daily flights between Tel Aviv and Abu Dhabi, the Israel-UAE route will become the most frequently traveled route in Etihad’s network."], ''[[The Jerusalem Post]]'', May 28, 2026. Accessed May 28, 2026. "Etihad Airways, the flag carrier of the United Arab Emirates capital Abu Dhabi, announced this week that starting June 15, it will expand to 42 weekly flights on its Tel Aviv route. With 6 daily flights between Ben-Gurion Airport and Abu Dhabi's Zayed International Airport, the TLV-AUH route will become the most frequently traveled route in Etihad’s network.... Over 100,000 passengers flew between Tel Aviv and Abu Dhabi during the first three months, representing a 30% increase compared to the same period last year, according to data published by Etihad. The Airline also stated that roughly 70% of passengers used Abu Dhabi as a stopover for flights heading further east to Asia."</ref>. Quyidagi aviakompaniyalar Ben-Gurion aeroportida muntazam va charter reyslarni amalga oshiradi<ref>{{cite web |title=Full List of Flights to Ben Gurion Airport, Tel Aviv, Israel |url=https://www.touristisrael.com/full-list-flights-tel-aviv-israel/12331/ |access-date=22 February 2020|date=27 July 2015}}</ref>. <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26">{{cite news |title=First Europe–Israel Flight Returns: Aegean Restarts Today |url=https://www.traveltourister.com/news/aegean-airlines-athens-tel-aviv-restarts-april-28-2026/ |access-date=2 May 2026 |work=www.traveltourister.com |publisher=Travel Tourister, India |date=28 April 2026}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" /><br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" /> <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau (barcha parvozlar 2027-yil 18-yanvargacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |title=Air Canada extends Tel Aviv and Dubai flight cancellations into 2027 {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/international/article-904932 |access-date=9 August 2026 |work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=9 August 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | Air Europa, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite news |title=עוד חברת תעופה זרה חוזרת לישראל: אייר אירופה תחדש את הטיסות למדריד כבר בשבוע הבא |url=https://passportnews.co.il/article/207004 |access-date=24 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=23 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=ברוכה הבאה: Air France נחתה בישראל - צפו ! |url=https://passportnews.co.il/article/207215 |access-date=3 July 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=3 July 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] (2026-yil 30-noyabrgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Lotem |first1=Nimrod |title=הודו מתרחקת מישראל: אייר אינדיה דוחה שוב את החזרה לנתב״ג |url=https://passportnews.co.il/article/209165 |access-date=27 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Air Seychelles | {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{cite news |last1=Peretz |first1=Sapir |title=אייר סיישל חוזרת לישראל: תפעיל טיסות ישירות החל מתאריך זה |url=https://passportnews.co.il/article/207152 |access-date=28 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=28 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref>{{cite news |last1=Saunders |first1=Eddie |title=airBaltic plans to resume flights to Tel Aviv |url=https://airlinergs.com/airbaltic-plans-to-resume-flights-to-tel-aviv/ |access-date=4 June 2026 |work=airlinergs.com |agency=EVA International Media Ltd |publisher=Airline Routes & Ground Services |date=4 June 2026}}</ref> <!-- --> | American Airlines | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] (2027-yil 29-martdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=בשורה לנוסעים: אמריקן איירליינס תחדש את טיסותיה לת"א - זה המועד |url=https://passportnews.co.il/article/209172 |access-date=30 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Animawings, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Resum_Spring26">{{cite news |title=Middle East and Gulf Flight Cancellations: Airline Updates in Real Time |url=https://passport.news/article/2012 |access-date=23 April 2026 |work=PassportNews |date=22 April 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Arkia, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="Arkia-Bangkok-Hanoi">{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Arkia to operate direct flights to Thailand twice weekly – and exclusive route to Vietnam |url=https://www.ynetnews.com/article/e8q9tnv87 |access-date=12 August 2025|work=Ynetnews |date=12 August 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=בצל היעדר חברות זרות: ארקיע תטוס לשני יעדים חדשים באירופה |url=https://passportnews.co.il/article/196818 |access-date=29 May 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 May 2025|language=he}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz Klieger |first1=Iris |title=Arkia releases new flight schedule and emphasizes that it flies on Shabbat |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/s1yl59mjc |access-date=27 January 2025|work=Ynetnews |date=28 March 2024|language=en}}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=משבר האבטחה נפתר: ארקיע חוזרת לטוס לבאקו |url=https://passportnews.co.il/article/200283 |access-date=21 October 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=21 October 2025|language=he}}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Israel}}Eilat, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref>{{cite news |title=אחרי ניו יורק וסיישל: קו חדש נוסף לארקיע – החל מ-199 דולר לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/196728 |access-date=25 May 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=25 May 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name=TLV-LIS>{{cite news |title=Arkia to compete with El Al on the popular European route |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-866502 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=7 September 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{cite news |title=Arkia to London this summer – fares from $299 |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-860447 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |agency=WALLA! TOURISM |publisher=The Jerusalem Post |date=30 July 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite web |title=Málaga |url=https://www.arkia.com/en/destinations/malaga |website=arkia.com |publisher=Arkia |access-date=27 December 2025 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Arkia announces it will resume fights to Morocco on August 24 after 3-year war suspension |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/arkia-announces-it-will-resume-fights-to-morocco-on-august-24-after-3-year-war-suspension/ |access-date=9 July 2026 |work=.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=8 July 2026}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |title=Arkia resumes direct Tel Aviv-New York JFK flights |url=https://www.jpost.com/travel/article-859819 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=3 July 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=ארקיע: "בוטל איסור הנחיתה בפאפוס, חוזרים לבצע טיסה יומית" |url=https://passportnews.co.il/article/197594 |access-date=27 June 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 June 2025|language=he}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite news |title=מרחיבה פעילותה: ארקיע תפעיל טיסות לפריז |url=https://passportnews.co.il/article/193073 |access-date=4 November 2024|work=פספורטניוז |date=4 November 2024|language=he}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="IZ_TLV_NW25">{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=25 יעדים, 250 טיסות שבועיות: לוח הסתיו והחורף של ארקיע |url=https://passportnews.co.il/article/199190 |access-date=2 September 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=2 September 2025|language=he}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite news |title=GPT: Cheapest, safest destination for Israelis - save a third on costs |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-861212 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=22 July 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=Arkia to launch flights to Japan |url=https://www.jns.org/news/israel-news/arkia-to-launch-flights-to-japan |access-date=2 June 2026 |work=jns.org |agency=Jewish News Syndicate (JNS) |publisher=Israel & Jewish News - JNS |date=2 June 2026}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="Arkia_NS26" />, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{cite news |last1=Broga |first1=Karolis |title=Arkia Israeli Airlines will fly from Tel Aviv to Vilnius |url=https://www.delfi.lt/en/business/arkia-israeli-airlines-will-fly-from-tel-aviv-to-vilnius-120206673 |access-date=3 February 2026|publisher=UAB DELFI |date=2 February 2026}}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref name="Arkia-Bangkok-Hanoi"/>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin (2026-yil 29-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=Arkia to expand Vietnam service |url=https://www.jns.org/news/israel-news/arkia-to-expand-vietnam-service |access-date=10 May 2026 |work=Israel & Jewish News - JNS |agency=Jewish News Syndicate (JNS) |date=10 May 2026}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="ISR_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Arkia_NS26" />, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="arkia_NS_25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Arkia extends Tel Aviv-New York route until at least October, adds new destinations |url=https://www.timesofisrael.com/arkia-extends-tel-aviv-new-york-route-until-at-least-october-adds-new-destinations/ |access-date=23 February 2025|work=[[The Times of Israel]] |publisher=The Times of Israel |date=23 February 2025|issn=0040-7909}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="arki_NS25_GR"/>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref name="Arkia_NS26" />, {{Flagicon|Philippines}}Manila (2026-yil 3-yanvardan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Ahronheim |first1=Anna |title=Arkia announces first direct flight to Manila, Philippines, opening January 2027 |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-907986 |access-date=9 September 2026 |work=The Jerusalem Post |date=8 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260908210615/https://www.jpost.com/israel-news/article-907986 |archive-date=8 September 2026 |url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Mykonos<ref name="arki_NS25_GR">{{cite news |title=30 יעדים, 11 מהם ליוון, 6 קווים חדשים וניו יורק עד אוקטובר: הקיץ של ארקיע |url=https://passportnews.co.il/article/195118 |access-date=24 February 2025|work=פספורטניוז |date=23 February 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Slovakia}}Poprad<ref>{{cite news |last1=Michalko |first1=Dominik |title=Letiská Košice a Poprad hlásia rekordnú sezónu: Lietať sa bude do vyše 30 destinácií |url=https://www1.pluska.sk/regiony/letiska-kosice-a-poprad-hlasia-rekordnu-sezonu-lietat-sa-bude-do-vyse-30-destinacii |access-date=24 June 2026 |work=pluska.sk |agency=News and Media Holding, a.s. |publisher=Plus JEDEN DEŇ |date=19 June 2026 |language=sk}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name=arkia_ns25_ynet>{{cite news |last1=ליפשיץ-קליגר |first1=איריס |title=30 יעדים ברחבי העולם, מהם 11 ביוון – ו-20% הנחה בפסח {{!}} הקיץ של ארקיע |url=https://www.ynet.co.il/vacation/flights/article/hk3xdl00cjl#google_vignette |access-date=15 November 2025|work=Ynet |date=23 February 2025|language=he}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="Arkia_NS26">{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=חלקת עסקים גם לאירופה: הבשורה של ארקיע - וכל היעדים החדשים |url=https://passportnews.co.il/article/203468 |access-date=16 February 2026|publisher=Passport News |date=16 February 2026}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="arki_NS25_GR"/>, {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref name="Arkia_NS26" />, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref name="Arkia_NS26" />, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref name="arki_NS25_GR"/> <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="LH_Gr_TLV_resumption_26">{{cite news |title=Positive Signal: Lufthansa Group Will Gradually Resume Flights to Tel Aviv This Summer |url=https://passport.news/article/2541 |access-date=13 May 2026 |work=PassportNews |date=13 May 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |last1=Hasanova |first1=Tamilla |title=Azerbaijan's flag carrier restarts Tel Aviv route {{!}} Caliber.Az |url=https://caliber.az/en/post/azerbaijan-s-flag-carrier-restarts-tel-aviv-route |access-date=3 May 2026 |work=caliber.az |publisher=Caliber |date=3 May 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|azimuth]] | [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite web |title=Seasonal schedule |url=https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |website=krr.aero |publisher=Krasnodar International Airport |access-date=1 November 2025 |language=en |archive-date=22 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022133633/https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |url-status=dead }}</ref>, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref>{{cite web |title=Flight map |url=https://azimuth.ru/en/flight-map |website=azimuth.ru |publisher=Azimuth Airlines |access-date=16 November 2025|language=ru}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite news |title=Самолеты из России снова полетят в Израиль |url=https://properm.ru/news/2025-06-26/samolety-iz-rossii-snova-poletyat-v-izrail-5422625 |access-date=26 June 2025|work=properm.ru |publisher=Сетевое издание «Properm.ru» |date=26 June 2025}}</ref> <!-- --> | [[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |title=Belavia Resumes Flights to Israel |url=https://reform.news/en/belavia-resumes-flights-to-israel |access-date=2 May 2026 |work=REFORM.news (formerly REFORM.by) |date=15 April 2026}}</ref> <!-- --> | Bluebird Airways<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=החל מ-59$ לכיוון, 198$ לטיסת הלוך ושוב: מבצעי החזרה לישראל של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/192867 |access-date=22 October 2024|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 October 2024|language=he}}</ref>, {{GRE}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="Tus_BB_return_NS25">{{cite news |last1=אזולאי |first1=רואי |title=מחר זה קורה: TUS ו-Blue Bird חוזרות לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/197536 |access-date=25 June 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=25 June 2025|language=he}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=ממשיכה להתרחב: היעד החדש והלוהט של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/203620 |access-date=22 February 2026|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 February 2026|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite news |title=Winter in Europe: Flights from Tel Aviv starting at €59 |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-870629 |access-date=16 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=20 October 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref name=BZ_ITA>{{cite news |title=New direct flight route to Naples: Southern Italy is closer to Israelis |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-845911 |access-date=16 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=23 March 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="BZ_ISR-ITA" />, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite news |last1=פרץ |first1=ספיר |title=החל מ-94 אירו לכיוון: חברת התעופה היוונית במחיר השקה מת"א לבוקרשט |url=https://passportnews.co.il/article/201265 |access-date=27 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 November 2025|language=he}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite news |title=קו ישיר חדש מתל אביב למינכן: החל מ-€152 לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/201721 |access-date=14 December 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=14 December 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="BZ_ISR-ITA" />, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{cite news |title=Israeli Airlines to Resume Paphos Flights Starting July 2025 - AirGuide.info :: AirGuide Business – Aviation and Travel Business News + AirGuide Destinations – Airline and Travel News, Latest Aviation, Airline and Travel News {{!}} U.S. and Global Updates |url=https://airguide.info/israeli-airlines-to-resume-paphos-flights-starting-july-2025/ |access-date=16 November 2025|publisher=AirGuide & Pyramid Media Group |date=3 July 2025}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="BZ_ISR-ITA">{{cite news |last1=Sharabi |first1=Meital |title=Blue Bird Airways adds four direct Italy routes from Tel Aviv {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-905303 |access-date=31 August 2026 |work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=12 August 2026 |language=en}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=אחרי הקיץ: Bluebird מתגברת את הטיסות לבירה האהובה |url=https://passportnews.co.il/article/199028 |access-date=25 August 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=25 August 2025|language=he}}</ref><br/>'''Mavsumiy:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref name="BlueBird_TLV_NS26">{{cite news |last1=Peretz |first1=Sapir |title=החל מ-111 אירו לכיוון: חברת התעופה היוונית משיקה שלושה קווים חדשים ליעדים המבוקשים |url=https://passportnews.co.il/article/205906 |access-date=17 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=17 May 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref>{{cite web |title=Dusseldorf |url=https://booking.bluebirdair.com/DESTINATIONS/Dusseldorf |website=Blue Bird Airways |publisher=Holiday Lines LTD |access-date=27 December 2025}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="BlueBird_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Greece}}Mykonos<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="BlueBird_TLV_NS26" /> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] (2026-yil 24-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=British Airways cancels Israel flights until the fall |url=https://www.jns.org/news/israel-news/british-airways-cancels-israel-flights-until-the-fall |access-date=2 June 2026 |work=jns.org |agency=Jewish News Syndicate (JNS) |publisher=Israel & Jewish News - JNS |date=2 June 2026}}</ref> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref>{{cite news |last1=O'Donoghue |first1=Deborah |title=Brussels Airlines to resume Tel Aviv flights in August |url=https://traveltomorrow.com/brussels-airlines-to-resume-tel-aviv-flights-in-august/ |access-date=8 July 2026 |work=traveltomorrow.com |agency=Buscardini Communications |publisher=Travel Tomorrow |date=1 July 2026}}</ref> <!-- --> | Bulgaria Air | {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=כבר בשבוע הבא: חברת התעופה האירופית חוזרת לישראל - עם בשורה גדולה |url=https://passportnews.co.il/article/206187 |access-date=26 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=26 May 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref>{{cite news |title=Centrum Air Launches New Tel Aviv to Samarkand Route |url=https://teutza.com/en/blog_travel/centrum-air-launches-new-tel-aviv-to-samarkand-route/ |access-date=16 November 2025|work=teutza.com |publisher=Flight Hunter}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="TLV_Resumprion_260503">{{cite news |last1=Avrahami |first1=Sahar |title=3 Airlines resume Israel flights as major carriers keep cancellations in place |url=https://www.israelhayom.com/2026/05/03/3-airlines-resume-israel-flights-as-major-carriers-keep-cancellations-in-place/ |access-date=3 May 2026 |work=israelhayom.com |publisher=Israel Hayom |date=3 May 2026}}</ref> <!-- --> | Condor, {{DEU}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite news |title=Condor Returns to Israel with Daily Frankfurt–Tel Aviv Flights from August 2026 {{!}} ITN - Israel Travel News |url=https://itn.co.il/top-stories/condor-returns-to-israel-with-daily-frankfurt-tel-aviv-flights-from-august-2026/ |access-date=5 July 2026 |work=itn.co.il |agency=Israel Travel News Ltd. |publisher=ITN – Israel Travel News |date=3 July 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | Cyprus Airways | [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite news |last1=Peretz |first1=Sapir |title=Back to Operations: Cyprus Airways Resumes Flights to and From Tel Aviv |url=https://passport.news/article/2347 |access-date=23 April 2026 |work=PassportNews |date=23 April 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |title=Delta extends suspension of NY and Atlanta flights to Israel through September 5|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/delta-extends-suspension-of-ny-priland-atlanta-flights-to-israel-through-september-5/|access-date=14 April 2026|work=[[The Times of Israel]] |date=25 March 2026}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Israel reopens skies for air travel, returns international airport to full operation |url=https://www.timesofisrael.com/israel-reopens-skies-for-air-travel-returns-international-airport-to-full-operation/ |access-date=16 November 2025|work=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=24 June 2025}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name=El_Al_Price_24>{{cite news |last1=Yaish |first1=Shimon |title=Flying to Israel? El Al discloses airfare ranges|url=https://www.israelhayom.com/2024/11/20/el-al-discloses-range-of-airfare-prices-for-all-routes/ |access-date=17 November 2025|work=israelhayom.com |publisher=Israel HaYom |date=20 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{cite news |last1=שרעבי |first1=מיטל |title=239 דולר לברלין: אל על משיקה את מחירי החורף שלה |url=https://www.maariv.co.il/lifestyle/travel/article-1097393 |access-date=18 November 2025|work=www.maariv.co.il |publisher=Maariv |date=8 May 2024|language=he}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref>{{cite news |last1=Reed |first1=Ted |title=As U.S. To Israel Flights Increase, Confident El Al Adds A Boston Flight |url=https://www.forbes.com/sites/tedreed/2025/02/19/as-us-to-israel-flights-increase-confident-el-al-adds-a-boston-flight/ |access-date=20 February 2025|work=Forbes |date=19 February 2025|language=en}}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza (2026-yil 29-noyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|url=https://aviationclubcenter.com/en/2026/05/06/el-al-to-launch-first-ever-nonstop-flights-between-tel-aviv-and-buenos-aires/|title=El Al to Launch First-Ever Nonstop Flights Between Tel Aviv and Buenos Aires|website=Aviation Club Center|date=6 May 2026|access-date=6 May 2026|language=en}}</ref>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name=ELAL_increase_25 />, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref>{{title=Flights to Geneva}|url=https://www.elal.com/en/Elal-Destinations/Europe/Geneva/Pages/default.aspx}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name=TLV-LIS />, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref>{{cite news |last1=Livne |first1=Stav |title=London loses its lustre for Israeli tourists |url=https://en.globes.co.il/en/article-london-loses-its-lustre-for-israeli-tourists-1001519297 |access-date=20 November 2025|work=globes.co.il |publisher=Globes Publisher Itonut (1983) Ltd. |date=18 August 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles<ref>{{cite news |last1=Leff |first1=Gary |title=American Airlines Is Returning To Tel Aviv—And A Los Angeles Non-Stop Could Be Next |url=https://viewfromthewing.com/american-airlines-is-returning-to-tel-aviv-and-a-los-angeles-non-stop-could-be-next/ |access-date=20 November 2025|work=viewfromthewing.com |publisher=View from the Wing |date=24 October 2025}}</ref>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref>{{cite news |last1=Wagenheim |first1=Mike |title=El Al announces expanded flights into four American markets |url=https://www.jns.org/el-al-announces-expanded-flights-into-four-american-markets/ |access-date=17 November 2025|work=JNS.org |date=9 July 2025}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="EL_AL_Resumes_Jun26">{{cite news |last1=Fleming |first1=Eliana |title=Israel's Skies Reopen: Which Airlines Are Flying Again and When? |url=https://www.jfeed.com/travel/israel-airlines-resume-flights-after-war |access-date=20 November 2025|work=jfeed.com |date=26 June 2025|ref=JFeed |language=en}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]] (2027-yil 25-martgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Shveiko |first1=Pavel |title=El Al removed Moscow until spring 2027: passengers will be sent via Baku - NAnews - news Israel |url=https://nikk.agency/en/el-al-removed-moscow-until/ |access-date=8 September 2026 |work=nikk.agency |publisher=NAnews - Nikk.Agency Israel News |date=5 September 2026}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name=ELAL_increase_25 />, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name=El_Al_Price_24 />, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="EL_AL_Resumes_Jun26" />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|USA}}San Fransisko (2026-yil 25-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=REINSTEIN |first1=ZIV |title=El Al announces direct flight to San Francisco, says price will be USD 1,199 |url=https://www.jpost.com/business-and-innovation/article-898014 |access-date=2 June 2026 |work=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |agency=REUTERS |date=1 June 2026 |language=en}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] (2027-yil 27-martdan boshlanadi)<ref name=LY_TLV-ICN_EZE>{{cite news |title=סיאול ובואנוס איירס עולות על המפה: אל על פתחה את המכירה לקווים החדשים. אלו המחירים |url=https://passportnews.co.il/article/205621 |access-date=7 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=7 May 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name=ELAL_increase_25>{{cite news |title=El Al to add flight to high-demand European destinations |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-836824 |access-date=16 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=9 January 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite web |title=EL AL flights to Tokyo |url=https://scpg.tv/el-al-flights-to-tokyo/ |website=scpg.tv |date=25 March 2022 |publisher=SCPG |access-date=16 November 2025|language=en}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name=ELAL_increase_25 />, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Wizz Air expands Israel flights to Venice and Thessaloniki |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/r1c49fs00eg |access-date=16 November 2025|work=ynetnews.com |publisher=YNet Global |date=14 August 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref>{{cite news |title=Ethiopian Airlines to resume flights to Tel Aviv |url=https://apanews.net/ethiopian-airlines-to-resume-flights-to-tel-aviv/ |access-date=2 May 2026 |work=apanews.net |agency=APAnews - African Press Agency |publisher=APA-Addis Ababa (Ethiopia) |date=14 April 2026}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Etihad Airways returns to Israel and offers short connections to the US |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/bkgleqt2zg |access-date=2 May 2026 |work=ynetnews.com |publisher=Ynetglobal |date=15 April 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name="LH_TLV_NS26_p2" />, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="LH_TLV_NS26_p2">{{cite news |title=החזרה הגדולה נמשכת: אוסטריאן שבה לישראל, חברות נוספות בקבוצה יצטרפו בקרוב |url=https://passportnews.co.il/article/206392 |access-date=2 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=2 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{OAGWorldMay2025Ref|title=Dubai, United Arab Emirates DXB|pages=337-343}}</ref><ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Flydubai to become first foreign airline to resume flights to Israel Wednesday night |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/flydubai-to-become-first-foreign-airline-to-resume-flights-to-israel-wednesday-night/ |access-date=26 June 2025|work=[[The Times of Israel]] |publisher=The Times of Israel |date=25 June 2025|issn=0040-7909}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" />, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" />, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" /> <!-- --> | [[HiSky]] | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite news |last1=Alexe |first1=Anca |title=HiSky to introduce direct flights between Bucharest and Chicago starting 2026 |url=https://business-review.eu/business/airlines/hisky-to-introduce-direct-flights-between-bucharest-and-chicago-288722 |access-date=16 November 2025|work=Business Review |date=17 September 2025|language=ro}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |last1=Conovali |first1=Mihaela |title=Veste bună pentru moldovenii din Israel: o companie israeliană va opera zboruri directe Tel Aviv-Chișinău, începând cu 2 noiembrie |url=https://newsmaker.md/ro/veste-buna-pentru-moldovenii-din-israel-o-companie-israeliana-va-opera-zboruri-directe-tel-aviv-chisinau-incepand-cu-2-noiembrie |access-date=16 November 2025|work=NewsMaker |date=25 October 2023|language=ro-RO}}</ref> <!-- --> | Iberia Express, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] (2026-yil 24-oktyabrgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=לא לפני עונת החורף: Iberia Express מאריכה את השעיית טיסותיה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/206442 |access-date=4 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=4 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Israir | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="6h_VNO_BSL">{{cite news |title=Starting at $245, Israir airline launches flights to three new cities |url=https://www.jpost.com/j-spot/article-838489 |access-date=17 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=21 January 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bari<ref name="6H_ITA_NS26">{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Fashion show at 30,000 feet: Israir announces new Italian destinations with style |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/sjufcdqmze |access-date=8 December 2025|work=ynetnews.com |publisher=Ynet Global |date=7 December 2025|language=en}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name=6h_WetLease_25>{{cite news |last1=Spanjevic |first1=Aleksa |title=Israel's Israir to wet-lease A320-200 during S25 |url=https://www.ch-aviation.com/news/153925-israels-israir-to-wet-lease-a320-200-during-s25 |access-date=17 November 2025|work=ch-aviation |date=22 May 2025}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="6h_Black_Friday_25" />, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="6H_ITA_NS26" />, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name=6h_WetLease_25 />, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="6h_Black_Friday_25" />, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name="ISR_NS25">{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Israeli airlines expand summer 2026 routes with new flights to Europe, Asia and US |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/ryuco7enzg |access-date=8 January 2026|work=Ynetglobal |publisher=ynetnews.com |date=29 December 2025|language=en}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Mukherjee |first1=Samadrita |title=Israir Adds Direct Tel Aviv Madrid Flights Starting October 2026 - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/lr0l6y1q41n8/ |access-date=9 July 2026 |work=travelandtourworld.com |publisher=Travel and Tour World (TTW) |date=9 July 2026}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite news |title=החל מ-300 דולר לכיוון: ישראייר תפעיל טיסות ישירות למילאנו |url=https://passportnews.co.il/article/197974 |access-date=13 July 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=13 July 2025|language=he}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Israir becomes third Israeli carrier with NYC route, just as US airlines make their return |url=https://www.timesofisrael.com/israir-becomes-third-israeli-carrier-with-nyc-route-just-as-us-airlines-make-their-return/ |access-date=14 September 2026 |work=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=7 September 2026}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="6h_Black_Friday_25">{{cite news |last1=רוכברג |first1=רועי |title=החל מ-60 דולר לכיוון: מבצע Black Friday של ישראייר מסתיים היום - למטייל |url=https://www.lametayel.co.il/articles/9744e8 |access-date=21 November 2025|work=Lametayel.co.il |publisher=אתר למטייל |date=18 November 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite news |title=Israir Airlines and Tourism: Σχέδια για περισσότερες πτήσεις και ξενοδοχεία στην Ελλάδα |url=https://www.newmoney.gr/roh/palmos-oikonomias/tourismos/ouri-sirkis-israir-airlines-and-tourism-schedia-gia-perissoteres-ptisis-ke-xenodochia-stin-ellada/}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="6h_Black_Friday_25" />, {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref>{{cite news |title=Israir grows Tivat winter operations|url=https://www.exyuaviation.com/2026/08/israir-grows-tivat-winter-operations.html |access-date=20 August 2026|work=exyuaviation.com |date=20 August 2026 |language=en-CA}}</ref>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref name="6h_VNO_BSL" /><br/> '''Mavsumiy:''' [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name=6H_Trump_Visit>{{cite news |last1=מקיינקו |first1=אירה |title=לקראת הגעת טראמפ: השינויים בטיסות ישראייר |url=https://passportnews.co.il/article/200098 |access-date=21 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=Passportnews |date=12 October 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name=6H_Trump_Visit />, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite news |title=Israir Airlines to Operate Flights From Malaga, Spain To Tel Aviv, Israel from Spring, 2023 |url=https://www.touristisrael.com/israir-malaga-to-tel-aviv/57732/ |access-date=21 November 2025|work=Tourist Israel |date=8 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref>{{cite web|title=Announcement: Israir launches Tel Aviv-Sarajevo route|url=https://zamaaero.com/13/02/2026/novosti-iz-regije/najave-israit-pokrece-tel-aviv-sarajevo/|website=zamaaero|access-date=February 13, 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref>{{cite web |title=טיסות לורונה שבאיטליה, טיסה ישירה לורונה – ישראייר |url=https://www.israir.co.il/Flights/To/Verona.html |website=www.israir.co.il |publisher=Israir Airlines |access-date=2 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref>{{cite news |title=טיסת ישראייר לשטוטגרט שבה על עקבותיה בעקבות תקלה טכנית |url=https://passportnews.co.il/article/198975 |access-date=21 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=23 August 2025|language=he}}</ref> <br>'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Plovdiv<ref>{{cite news |title=New Winter Escape: Israir Opens Route to Plovdiv, A Historic European Ski Hub |url=https://passport.news/article/1000 |access-date=6 September 2025|work=PassportNews |date=5 September 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Rovaniemi<ref>{{cite news |title=Direct flights to Lapland from the end of January |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-866717 |access-date=13 September 2025|work=[[The Jerusalem Post]] |agency=WALLA! TOURISM |date=13 September 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{cite news |last1=Ingilizova |first1=Svetoslava |title=Israel remains a strategic market for Bulgarian tourism |url=https://fakti.bg/en/bulgaria/989804-izrael-ostava-strategicheski-pazar-za-balgarskia-turizam |access-date=8 September 2025|work=Fakti.bg - Да извадим фактите наяве |date=30 July 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref name="6h_Black_Friday_25" /> <!-- --> | ITA Airways | [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite news |title=ITA Airways resumes flights between Rome and Tel Aviv starting July 1st |url=https://www.agenzianova.com/en/news/ita-airways-riprende-i-voli-tra-roma-e-tel-aviv-dal-primo-luglio/ |access-date=4 June 2026 |work=agenzianova.com |agency=Nov Agency |publisher=Agenzia Nova |date=3 June 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite news |title=KLM hervat eind deze maand vluchten tussen Amsterdam en Tel Aviv |url=https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland/2026/08/klm-hervat-vluchten-amsterdam-tel-aviv-br/ |access-date=7 August 2026 |work=Metronieuws.nl |date=7 August 2026 |language=nl-NL}}</ref> <!-- --> | KM Malta Airlines | {{Flagicon|Malta}}Malta<ref>{{cite news |last1=Meilak |first1=Nicole |title=KM Malta Airlines introduces Tel Aviv service |url=https://www.maltatoday.com.mt/news/national/139780/km_malta_airlines_introduces_tel_aviv_service |access-date=17 February 2026|work=MaltaToday.com.mt |agency=MediaToday |date=17 February 2026|language=en}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name=LOT_TLV_Jun26 />, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name=LOT_TLV_Jun26>{{cite news |title=פרסום ראשון {{!}} הקאמבק נמשך: LOT תחדש את טיסותיה לישראל - זה המועד |url=https://passportnews.co.il/article/206076 |access-date=24 May 2026 |work=פספורטניוז |date=22 May 2026 |ref=PassportNews |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="LH_Group_Resumes_ISR_NS25">{{cite news |last1=Livne |first1=Stav |title=Lufthansa Group to partially resume Israel flights next week |url=https://en.globes.co.il/en/article-lufthansa-group-to-partially-resume-israel-flights-next-week-1001516936 |access-date=24 July 2025|work=en.globes.co.il |publisher=Globes, Israel business news |date=24 July 2025|language=en}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Lufthansa, ITA Airways resume flights to and from Ben Gurion after Iran war halt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lufthansa-ita-airways-resume-flights-to-and-from-ben-gurion-after-iran-war-halt/ |access-date=29 July 2026 |work=The Times of Israel |date=1 July 2026}}</ref> <!-- --> | Neos, {{ITA}} | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="Neos_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref name="Neos_TLV_NS26">{{cite news |title=הקאמבק נמשך: חברת התעופה האיטלקית מחדשת את הפעילות בישראל - זה המועד |url=https://passportnews.co.il/article/206118 |access-date=24 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=24 May 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Qanot Sharq]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name=hh_TLV>{{cite news |title=Qanot Sharq Resumes Tashkent and Samarkand Flights to Tel Aviv |url=https://www.uzdaily.uz/en/qanot-sharq-resumes-tashkent-and-samarkand-flights-to-tel-aviv/ |access-date=14 June 2026 |work=UzDaily.uz |publisher=Uzbekistan Daily (UzDaily.com) |date=11 June 2026 |language=en}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name=hh_TLV /> <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva–Jukovskiy]]<ref>{{cite news |title=Russia Resumes Daytime Flights to Israel |url=https://www.themoscowtimes.com/2026/04/16/russia-resumes-daytime-flights-to-israel-a92519 |access-date=3 May 2026 |work=The Moscow Times |date=16 April 2026 |language=en}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="WZ_Resume_TLV_NS25">{{cite news |last1=Мошков |first1=Александр |title=Российские авиакомпании возобновляют полеты в Израиль |url=https://www.tourdom.ru/news/rossiyskie-aviakompanii-vozobnovlyayut-polety-v-izrail.html |access-date=26 June 2025|work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=26 June 2025|language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Scandinavian Airlines]] | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] (2026-yil 26-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Makiyenko |first1=Ira |title=הסקנדינבים חוזרים לישראל עם 4 טיסות שבועיות |url=https://passportnews.co.il/article/209502 |access-date=7 September 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=6 September 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | SKY Express, {{GRE}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=As low as $119: Greek airline offers daily flights between Tel Aviv, Athens |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/sjpz1skweg |access-date=16 November 2025|work=ynetnews.com |date=24 July 2025|ref=YNet Global |language=en}}</ref> <!-- --> | SkyUp Airlines, {{UKR}} | [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="TLV_Resumprion_260503" /> <!-- --> | Smartwings, {{CZE}} | [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" /> <!-- --> | Sundor, {{ISR}} | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite news |title=El Al's Sun d'Or to launch scheduled Belgrade flights |url=https://www.exyuaviation.com/2024/06/el-als-sun-dor-to-launch-scheduled.html |access-date=13 June 2024|publisher=EX-YU Aviation News |date=11 June 2024}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="Sundor 25" />, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="Sundor 25">{{cite news |title=El Al to fly to 8 destinations in Greece this summer |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-846665 |access-date=17 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=28 March 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="Sundor 25" />, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]] (2026-yil 16-noyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=סאן דור ממשיכה לכבוש יעדים: מרקש מצטרפת למפת הטיסות של החברה בחורף הקרוב |url=https://passportnews.co.il/article/209787 |access-date=15 September 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=15 September 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="Sundor_NS26">{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=החל מ-299$ בשיא הקיץ: היעדים המשפחתיים החדשים של סאן דור |url=https://passportnews.co.il/article/201920 |access-date=22 December 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 December 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{cite news |title=גם סאן דור חוזרת לפאפוס: טיסות ישירות ב-99 דולר לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/197597 |access-date=27 June 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 June 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Sun D'Or offers new winter destinations sure to please Israeli skiers |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/rkhkap02r |access-date=17 November 2025|work=ynetnews.com |publisher=YNet Global |date=11 September 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref name="Sundor 25" />, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="Sundor 25" />, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web |title=El Al subsidiary Sun d'Or offers new flights to Albania |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/rjsxvrou1e |website=ynetnews.com |date=8 January 2025|access-date=8 January 2025 |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris }}</ref>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="Sundor 25" /><br/> '''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="Sundor_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=ממשיכה להפתיע: סאן דור מתרחבת עם קו ישיר חדש לאי היווני המבוקש |url=https://passportnews.co.il/article/194613 |access-date=22 January 2025|work=פספורטניוז |date=22 January 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel<ref name="LY_news_26 _2">{{cite web |title=Fly With Us Around The World - And Now To New And Exciting Destinations! |url=https://www.elal.com/eng/israel/deals/special-offers/new-destination-2026 |website=elal.com |publisher=EL AL Israel Airlines Ltd. |access-date=8 February 2026}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Sundor 25" />, {{Flagicon|Italy}}Kalyari<ref name="LY_news_26 _2" />, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya<ref name="Sundor 25" />, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Greece}}Mykonos<ref name="Sundor_NS25"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Sundor_NS25"/>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{cite news |last1=Cotler |first1=Amit |title=Sun Dor Reveals Varna As Its 20th Destination for Summer 2026 |url=https://passport.news/article/1689 |access-date=19 January 2026|work=passport.news |publisher=PassportNews |date=19 January 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Verona (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=קו חדש בדרך: טיסות ישירות ליעד האיטלקי החל מ-150 דולר לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/208584 |access-date=10 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=10 August 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=טיסה ישירה לאלפים: זה יעד החורף החם של סאן דור - החל מ-339$ |url=https://passportnews.co.il/article/198936 |access-date=21 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=21 August 2025|language=he}}</ref> <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="LH_TLV_NS26_p2" /> <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon (2027-yil 27-martgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Lotem |first1=Nimrod |title=חברת התעופה האירופית מבטלת טיסות לישראל עד מרץ 2027: מה יקבלו הנוסעים? |url=https://passportnews.co.il/article/208866 |access-date=18 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=18 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" /> <!-- --> | Transavia, {{FRA}} | {{Flagicon|France}}Lion<ref name=TO_TLV_NS26 />, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name=TO_TLV_NS26 />, {{Flagicon|France}}Parij–Orly<ref name=TO_TLV_NS26>{{cite news |title=חברת תעופה אירופית נוספת חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/208706 |access-date=14 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=13 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | TUS Airways, {{CYP}} | {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=איתי |title=החל מ-119 אירו לכיוון: TUS Air מתגברת את קווי הטיסות מישראל לאירופה |url=https://passportnews.co.il/article/198669 |access-date=10 August 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=10 August 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="ISR_NS25" />, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite news |title=פרסום ראשון: TUS Airways חוזרת לנתב"ג |url=https://passportnews.co.il/article/188163 |access-date=14 January 2024|work=פספורטניוז |date=14 January 2024|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="ISR_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref name ='U8_TLV-FCO_PFO_NS25' />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name ='U8_TLV-FCO_PFO_NS25'>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=צ'או בלה: TUS תטוס מתל אביב לרומא 4 פעמים בשבוע |url=https://passportnews.co.il/article/196822 |access-date=29 May 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 May 2025|language=he}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=United Airlines to return to Israel starting September 8 |url=https://www.ynetnews.com/article/t08e3ctr5 |access-date=7 August 2026 |work=ynetnews.com |publisher=Ynetglobal |date=7 August 2026 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko (2027-yil 28-martdan qayta tiklanadi})<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=United to restart San Francisco-Tel Aviv flights |url=https://www.jns.org/news/israel-news/united-to-restart-san-francisco-tel-aviv-flights |access-date=25 August 2026 |work=jns.org |agency=Jerusalem News Syndicate (JNS) |publisher=Israel & Jewish News - JNS |date=25 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles (2026-yil 24-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=ep 8: Middle East operations update |url=https://jetstream.united.com/#/news-detail/a0d4X00000b47ZAQAY |access-date=9 September 2026 |work=jetstream.united.com |publisher=United Airlines - JNS |date=8 September 2026}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Chikago–O'Hare (2026-yil 23-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=ep 8: Middle East operations update |url=https://jetstream.united.com/#/news-detail/a0d4X00000b47ZAQAY |access-date=9 September 2026 |work=jetstream.united.com |publisher=United Airlines - JNS |date=8 September 2026}}</ref> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name=HY_res_TLV_NS26>{{cite news |last1=Razzakov |first1=Shuhrat |title=Uzbekistan Airways has resumed Tashkent–Tel Aviv flights – Zamin.uz, 15.04.2026 |url=https://zamin.uz/en/uzbekistan/196654-uzbekistan-airways-has-resumed-tashkenttel-aviv-flights.html |access-date=2 May 2026 |work=Zamin.uz |publisher=«Zamin» – Uzbekistan news |date=15 April 2026 |language=en}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Ten |first1=Alexander |last2=Aliyeva |first2=Sabina |title=Uzbekistan Airways Resumes Flights to Tel Aviv from July 1 |url=https://uz.kursiv.media/en/2025-06-29/uzbekistan-airways-resumes-flights-to-tel-aviv-from-july-1/ |access-date=29 June 2025|work=Kursiv Media Uzbekistan |date=29 June 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Wizz Air]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Slovakia}}Bratislava<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="WizzResTLV_May26" /> [[Kluj xalqaro aeroporti|Kluj-Napoka]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=Wizz Air expands Israel operations: new route to Palermo|url=https://www.ias.co.il/%d7%aa%d7%a2%d7%95%d7%a4%d7%94/%d7%95%d7%95%d7%99%d7%96-%d7%90%d7%99%d7%99%d7%a8-%d7%9e%d7%a8%d7%97%d7%99%d7%91%d7%94-%d7%a4%d7%a2%d7%99%d7%9c%d7%95%d7%aa-%d7%91%d7%90%d7%99%d7%98%d7%9c%d7%99%d7%94-%d7%a7%d7%95-%d7%99%d7%a9%d7%99/|access-date=4 February 2026|publisher=IAS |date=4 February 2026}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Greece}}Saloniki (2027-yil 29-martdan qayta tiklanadi)<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="WizzResTLV_May26">{{cite news |title=רעידת אדמה בענף: אחרי הסרת אזהרת האיחוד האירופי - Wizz Air חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/205811 |access-date=13 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=13 May 2026 |language=he}}</ref>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{cite news |title=Vilnius Adds More Tel Aviv Flights This Summer |url=https://infoerdve.lt/en/vilnius-airport-to-add-more-summer-flights-to-tel-aviv/ |access-date=29 July 2026 |work=Infoerdve.lt |date=11 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|Romania}}Yassi<ref name="WizzResTLV_May26" /> }} === Yuk === [[File:My Freighter B767 in TLV.jpg|thumb|[[My Freighter Airlines]] ([[Oʻzbekiston]]) aviakompaniyasining Boeing 767-300F samolyoti Ben Gurion aeroportida]] {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[ASL Airlines]] | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] <!-- --> | [[Astral Aviation]] | [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref>{{cite press release|title=ASTRAL AVIATION LAUNCHES SCHEDULED FLIGHT TO TEL AVIV|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-launches-scheduled-flight-to-tel-aviv/|work=[[Astral Aviation]]|date=8 June 2023|access-date=2 August 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Cargoair]] | [[Cologne Bonn Airport|Cologne/Bonn]] <!-- --> | [[Challenge Airlines]]<ref>{{Cite web |date=21 April 2019|title=CAL Cargo |url=https://www.cal-cargo.com/network/overview/ |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320221042/https://www.cal-cargo.com/network/overview/ |archive-date=20 March 2023|access-date=17 August 2024 |website=CAL Cargo}}</ref> | [[Almaty International Airport|Almaty]], [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], [[Al Maktoum International Airport|Dubai-Al Maktoum]], [[Helsinki Vantaa Airport|Helsinki]], [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Liège Airport|Liège]], [[Malpensa Airport|Milan-Malpensa]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Oslo Airport, Gardermoen|Oslo]] <!-- --> | [[DHL Aviation]] | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]<ref>[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served aviationcargo.dhl.com – Destinations served] retrieved 29 May 2021 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220505063723/https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served |date=5 May 2022}}</ref> <!-- --> | [[El Al|El Al Cargo]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/el-al-provides-update-on-cargo-operations/|title=EL AL provides update on cargo operations|date=7 March 2020|website=www.aircargonews.net|access-date=29 December 2020|archive-date=23 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240423151214/https://www.aircargonews.net/airlines/el-al-provides-update-on-cargo-operations/|url-status=dead}}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name=LY_LUZ_FRA /> [[Liège Airport|Liège]], [[Lublin Airport|Lublin]],<ref name=LY_LUZ_FRA>{{cite news |last1=Kieruzal |first1=Mateusz |title=Cargo z Izraela do Lublina. Nowość El Al |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/cargo-z-izraela-do-lublina-nowosc-el-al-25542.html |access-date=27 November 2025|work=www.rynek-lotniczy.pl |publisher=Rynek Lotniczy |date=25 October 2025|language=pl-PL}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Kalitta Air]] | [[Almaty International Airport|Almaty]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="Kalitta_TLV-HKG" /> [[Hong Kong International Airport|Hong Kong]]<ref name="Kalitta_TLV-HKG">{{cite news |last1=Saunders |first1=Eddie |title=Challenge Group partners with Kalitta Air to operate first Boeing 777-300ERSF freighter |url=https://caasint.com/challenge-group-partners-with-kalitta-air-to-operate-first-boeing-777-300ersf-freighter/ |access-date=12 May 2026 |work=Cargo Airports & Airline Services |date=24 October 2025}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>{{cite web |title=Routing offer |url=https://www.lufthansa-cargo.com/en/network/schedule-routings |website=lufthansa-cargo.com |publisher=Lufthansa Cargo |access-date=24 July 2025}}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="LH_Gr_TLV_resumption_26" /> <!-- --> | [[My Freighter]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Sourabh |first1=Parijat |title=My Freighter adds B767F, expands fleet to eight aircraft |url=https://www.stattimes.com/air-cargo/my-freighter-adds-b767f-expands-fleet-to-eight-aircraft-1355175 |access-date=18 November 2025|work=www.stattimes.com |publisher=STAT Times |date=5 May 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Silk Way West Airlines]]}} | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>[http://www.silkwayairlines.com/our-network silkwayairlines.com – Our Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191103090613/http://www.silkwayairlines.com/our-network |date=3 November 2019}} retrieved 29 May 2021</ref> <!-- --> | [[UPS Airlines]]<ref>{{cite web | last1=Brett | first1=Damian | url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/ups-adds-cologne-tel-aviv-flight/ | title=UPS adds Cologne-Tel Aviv flight | work=Air Cargo News | date=23 November 2021 | access-date=28 November 2021 | archive-date=14 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240414132419/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/ups-adds-cologne-tel-aviv-flight/ | url-status=dead }}</ref> | [[Cologne Bonn Airport|Cologne/Bonn]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]] <!-- --> }} <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[]]<ref name="A3_TLV_12-24">{{cite news |last1=אזולאי |first1=עדי |title=חברת Aegean Airlines חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/193581 |access-date=27 November 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 November 2024 |language=he}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230207-a3intl|title=Aegean Airlines NS23 International Network Additions – 06FEB23|website=Aeroroutes.com|date=7 February 2023|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, [[]]<ref name="A3_TLV_12-24" />, {{Flagicon|Greece}}Saloniki (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi) <!-- --> | [[Air Canada]] | (toʻxtatilgan)<ref>{{cite web |title=Travel to or from Israel |url=https://www.aircanada.com/il/en/aco/home/book/travel-news-and-updates/2024/travel-to-from-israel.html#/ |website=www.aircanada.com |publisher=Air Canada |access-date=23 January 2025 |language=en-il}}</ref>, (2025-yil 8-iyundan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Livne |first1=Stav |title=Air Canada to resume Israel flights in June |url=https://en.globes.co.il/en/article-air-canada-to-resume-israel-flights-in-june-1001502784 |access-date=21 February 2025 |work=Globes |publisher=Globes, Israel business news |date=20 February 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | Air Europa, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=גלי |title=פרסום ראשון: מפתיעה בגדול וחוזרת לפני כולם - אייר פראנס בדרך לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/194592 |access-date=21 January 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=21 January 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite news |last1=מקיינקו |first1=אירה |title=בשורה ענקית לטסים למזרח: אייר אינדיה חוזרת להפעיל טיסות לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/194627 |access-date=23 January 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=23 January 2025|language=he}}</ref> <!-- --> | [[Air Samarkand]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]] (2025-yil 30-martdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=איתי |title=ישיר לישראל: חברת התעופה Air Samarkand תחל להפעיל טיסות ישירות לארץ |url=https://passportnews.co.il/article/195033 |access-date=18 February 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=18 February 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | Air Seychelles | {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{cite news |title=המגמה נמשכת: גם אייר סיישל חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/193594 |access-date=28 November 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=28 November 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]] (2025-yil 2-apreldan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=איתי |title=השמיים נפתחים: אייר בלטיק חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/194661 |access-date=26 January 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=26 January 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | American Airlines | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] (toʻxtatilgan)<ref>{{Cite web |title=American Airlines won't fly to Israel again until at least September 2025|url=https://www.jta.org/2024/11/04/israel/american-airlines-wont-fly-to-israel-again-until-at-least-september-2025|website=Jewish Telegraphic Agency |date=November 4, 2024|access-date=November 5, 2024}}</ref> <!-- --> | Arkia, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite news |title=Arkia Adds One-time Leased 737 MAX Barcelona Service in mid-August 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230808-izaug23bcn |access-date=9 August 2023 |work=AeroRoutes |date=8 August 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="IZ_BUD_MXP">{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=החל מ-169 דולר: מילאנו, בודפשט, דובאי וגם יוון וקפריסין. לוח הטיסות החדש של ארקיע |url=https://passportnews.co.il/article/192863 |access-date=22 October 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 October 2024 |language=he}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Israel}}Eylat, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Arkia Resumes Madrid Service in mid-1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250127-iz1q25mad |access-date=27 January 2025 |work=AeroRoutes |date=27 January 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="IZ_BUD_MXP" />, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |title=Arkia Schedules mid-1Q25 Tel Aviv – New York Launc |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250114-iz1q25jfk|access-date=14 January 2025|publisher=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos (toʻxtatilgan)<ref name="TLV_PFO_secur_25">{{cite news |title=Israeli airlines told not to land in Paphos, Cyprus |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-839364 |access-date=27 January 2025 |work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=26 January 2025 |language=en}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite news |title=מרחיבה פעילותה: ארקיע תפעיל טיסות לפריז |url=https://passportnews.co.il/article/193073 |access-date=4 November 2024 |work=פספורטניוז |date=4 November 2024 |language=he}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="IZ_BUD_MXP" />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite web|url= https://www.ertnews.gr/video/ta-nea-dromologia-ayksisan-tin-epivatiki-kinisi-sto-aerodromio-makedonia/ |title=Τα νέα δρομολόγια αύξησαν την επιβατική κίνηση στο αεροδρόμιο «Μακεδονία»}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz Klieger |first1=Iris |title=Arkia releases new flight schedule and emphasizes that it flies on Shabbat |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/s1yl59mjc |access-date=27 January 2025 |work=Ynetnews |date=28 March 2024 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=German airline Lufthansa says Tel Aviv flights will resume from February 1 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/german-airline-lufthansa-says-tel-aviv-flights-will-resume-from-february-1/ |access-date=16 January 2025 |work=www.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=רואי |title=הראשונה לחזור: אזרבייג׳ן איירליינס תשוב להפעיל טיסות בקו ת״א - באקו |url=https://passportnews.co.il/article/193576 |access-date=27 November 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 November 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> | Bluebird Airways<ref name=BB_TLV_NOV_24>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=החל מ-59$ לכיוון, 198$ לטיסת הלוך ושוב: מבצעי החזרה לישראל של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/192867 |access-date=22 October 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 October 2024 |language=he}}</ref>, {{GRE}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230808-bzaug23bcn|title=Blue Bird Suspends Barcelona Service in Aug/Sep 2023|website=Aeroroutes.com|date=8 August 2023|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240125-bzns24|title=Blue Bird Airways NS24 Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=25 January 2024|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Bergamo (2025-yil 8-apreldan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Blue Bird Airways April 2025 Tel Aviv – Milan Bergamo Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250102-bzapr25bgy |access-date=3 January 2025 |work=AeroRoutes |date=2 January 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] (2025-yil 5-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="BA_res_TLV_24">{{cite news |title=British Airways to resume flights to Tel Aviv |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-838302 |access-date=20 January 2025 |work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=20 January 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25" /> <!-- --> | Bulgaria Air | {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{cite news |title=השמיים נפתחים: בולגריה אייר חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/193598 |access-date=28 November 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=28 November 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] (2025-yil 25-oktyabrgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite web |title=Latest situation in Tel Aviv, Israel |url=https://www.cathaypacific.com/cx/en_IL/prepare-trip/travel-advisories/latest-situation-in-tlv.html |website=Cathay Pacific |publisher=Cathay Pacific Airways Limited 國泰航空有限公司 |access-date=12 February 2025 |language=en-IL}}</ref> <!-- --> | [[Centrum Air]] |[[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] (2025-yil 31-martdan boshlanadi)<ref name="Centrum_UPD_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Centrum Air Revises Planned Network Expansion in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250217-c6ns25 |access-date=17 February 2025 |work=AeroRoutes |date=17 February 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Croatia Airlines | '''Mavsumiy:''' Zagreb ({{HRV}}) (2025-yil 13-maygacha toʻxtatilgan)<ref name="TLV_Susp_Aug_24">{{cite news |title=כל העדכונים השוטפים של חברות התעופה: פספורטניוז עושה לכם סדר |url=https://passportnews.co.il/article/191420 |access-date=6 August 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=6 August 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | Cyprus Airways | [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |url=https://www.timesofisrael.com/delta-to-become-first-us-carrier-to-resume-flight-services-to-tel-aviv-on-april-1/|title=Delta on April 1 to become first US carrier to resume flight services to Tel Aviv|publisher=The Times of Israel|date=January 24, 2025|accessdate=January 25, 2025}}</ref> <!-- --> | [[EasyJet]] | [[Schiphol|Amsterdam]] (2025-yil 3-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="easyjet_back_TLV_June25" />, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse (2025-yil 1-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="easyjet_back_TLV_June25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=EasyJet announces resumption of flights to and from Tel Aviv from June 1 |url=https://www.timesofisrael.com/easyjet-announces-resumption-of-flights-to-and-from-tel-aviv-from-june-1/ |access-date=20 January 2025 |work=www.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin (2025-yil 1-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="easyjet_back_TLV_June25" />, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva (2025-yil 1-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="easyjet_back_TLV_June25" />, {{Flagicon|England}}London–Luton (2025-yil 1-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="easyjet_back_TLV_June25" />, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]] (2025-yil 5-iyundan qayta tiklanadi),<ref name="easyjet_back_TLV_June25" />, {{Flagicon|France}}Nitsa (2025-yil 3-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="easyjet_back_TLV_June25" /> <!-- --> | El Al<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230322-ly777 | title=El al NS23 Boeing 777 European Network – 21MAR23 }}</ref>, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230222-ly772 | title=El al NS23 Boeing 777 European Operations – 20FEB23 }}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240805-ly1h25787|title=El Al Outlines 293-seater 787-9 Network in 2025|website=AeroRoutes|accessdate=17 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240315-lyns24eu|title=El Al NS24 Europe Service Changes – 14MAR24|website=Aeroroutes}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="auto"/><ref name="seat1">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240805-ly1h25787 | title=El al Outlines 293-seater 787-9 Network in 2025 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref>{{cite news |last1=Reed |first1=Ted |title=As U.S. To Israel Flights Increase, Confident El Al Adds A Boston Flight |url=https://www.forbes.com/sites/tedreed/2025/02/19/as-us-to-israel-flights-increase-confident-el-al-adds-a-boston-flight/ |access-date=20 February 2025 |work=Forbes |publisher=Forbes Media LLC |date=19 February 2025 |language=en}}</ref>, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu"/>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240315-lyjun24dxb | title=El al June – September 2024 Dubai Service Changes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Fort Lauderdale<ref>{{cite web|url=https://www.local10.com/news/local/2023/02/15/fort-lauderdale-airport-getting-first-ever-flights-to-israel-heres-when-they-start/|title=Fort Lauderdale airport getting first-ever flights to Israel; here's when they start|website=Local10News|date=15 February 2023|access-date=15 February 2023|arxivsana=2023-03-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230323104455/https://www.local10.com/news/local/2023/02/15/fort-lauderdale-airport-getting-first-ever-flights-to-israel-heres-when-they-start/}}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu"/>, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name="part1">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240129-sklycodeshare|title=El Al / SAS Begins Codeshare Partnership From Feb 2024|website=Aeroroutes}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Luton, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="part1"/>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name="aeroroutes.com">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-aflycodeshare | title=Air France / El al Begins Reciprocal Codeshare Partnership in NS24 }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref name="aeroroutes_231218-dllycodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231218-dllycodeshare|title=Delta / El Al Begins Codeshare Partnership From Jan 2024|website=Aeroroutes}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]] (toʻxtatilgan)<ref name="AZAL_Crash_Susp_24">{{cite news |last1=Orban |first1=André |title=Several airlines suspend flights to Russia following suspected downing of Azerbaijan Airlines plane |url=https://www.aviation24.be/airlines/azerbaijan-airlines/several-airlines-suspend-flights-to-russia-following-suspected-downing-of-azerbaijan-airlines-plane/ |access-date=28 December 2024 |work=Aviation24.be |date=27 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref name="aeroroutes_231214-lynw23nyc">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231214-lynw23nyc | title=El al Israel Airlines New York JFK Nov 2023 – Jan 2024 Service Increases }}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name="aeroroutes_231214-lynw23nyc"/>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref name="aeroroutes.com"/>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu"/>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="auto"/><ref name="seat1"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite web |url=https://money-tourism.gr/el-al-nees-syndeseis-pros-thessaloniki-ptiseis-koinoy-kodikoy-aegean-eurowings/ |title=El Al: Νέες συνδέσεις προς Θεσσαλονίκη |date=15 March 2024 |qaralgan sana=2025-02-22 |arxivsana=2025-01-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250125135945/https://money-tourism.gr/el-al-nees-syndeseis-pros-thessaloniki-ptiseis-koinoy-kodikoy-aegean-eurowings/ }}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220817-lynw22sof | title=El al NW22 Sofia Aircraft Changes }}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_240315-lyns24eu"/>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite news |title=El Al Maintains Tokyo March 2024 Service Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240108-lymar24nrt |access-date=9 January 2024 |work=AeroRoutes |date=8 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Venetsiya{{citation needed|date=January 2025}} <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] (2025-yil 1-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=רואי |title=יש מועד חזרה: Emirates תחדש את טיסותיה לישראל - כל הפרטים |url=https://passportnews.co.il/article/194671 |access-date=27 January 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=26 January 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | Addis-Abeba ({{ETH}})<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25" />, {{Flagicon|Germany}}Hamburg<ref>{{cite news |last1=B |first1=Beate |title=Eurowings nimmt Flüge von Hamburg nach Tel Aviv auf |url=https://reisetopia.de/news/eurowings-hamburg-tel-aviv/ |access-date=29 January 2025 |work=reisetopia |date=28 January 2025 |language=de-DE}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Fly Lili<ref>{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Romania's Fly Lili launches Tel Aviv charters |url=https://www.ch-aviation.com/news/149938-romanias-fly-lili-launches-tel-aviv-charters |access-date=4 February 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=4 February 2025}}</ref>, {{ROU}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, {{Flagicon|Romania}}Brashov, {{Flagicon|Poland}}Krakov, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|France}}Lion<ref name="FL_TLV_25" />, {{Flagicon|Malta}}Malta<ref name="FL_TLV_25">{{cite news |last1=אזולאי |first1=רואי |title=הבשורה של אשת טורס: טיסות ישירות ל-12 יעדים בשת״פ עם חברת התעופה האירופאית |url=https://passportnews.co.il/article/194775 |access-date=4 February 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=3 February 2025 |language=he}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], {{Flagicon|Poland}}Rzeszów (2025-yil 20-martdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Fly Lili 1Q25 Israel Charters Overview |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250205-fl1q25il |access-date=5 February 2025 |work=AeroRoutes |date=5 February 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Rovaniemi<ref name="FL_TLV_25" />, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], Zagreb ({{HRV}}) <!-- --> | FlyOne, {{MDA}} | [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="5F_Res_TLV_24">{{cite news |last1=אזולאי |first1=איתי |title=FLYONE מולדובה חוזרת לטוס לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/188836 |access-date=20 February 2024 |work=פספורטניוז |date=20 February 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | FlyOne Armenia | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] (2025-yil 29-martgacha toʻxtatilgan)<ref>{{Cite web |url=https://flyone.eu/en/About-FLYONE/News/2021/10/28/FLYONE-Armenia-received-the-Air-Operator-Certificate |title=FLYONE Armenia received the Air Operator Certificate!|date=28 October 2021 |website=flyone.eu}}</ref> <!-- --> | FLYYO<ref>{{cite web |title=FLYYO Launches Charter Operations to 26 Destinations from Tel Aviv! — Flyyo |url=https://flyyo.com/news/flyyo-launches-charter-operations-to-26-destinations-from-tel-aviv |website=flyyo.com |publisher=FLYYO by Aerro Direkt |access-date=5 February 2025}}</ref>, {{ROU}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, {{Flagicon|Slovakia}}Bratislava, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]], [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref>{{cite news |title=חוזרת לסיציליה: קשרי תעופה משיקה טיסות ישירות לאי הגדול ביום התיכון |url=https://passportnews.co.il/article/194924 |access-date=12 February 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=12 February 2025 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Czech Republic}}Karlovy Vary, {{Flagicon|Lithuania}}Kaunas, {{Flagicon|Poland}}Krakov, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|France}}Lion, {{Flagicon|Malta}}Malta, {{Flagicon|Greece}}Mytilene, {{Flagicon|Greece}}Pafos, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|Slovakia}}Peshtyani, Pula ({{HRV}}), {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, Split ({{HRV}}), {{Flagicon|France}}Strasburg, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]], Zadar ({{HRV}}) <!-- --> | [[Georgian Airways]] | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Georgian Airways NS25 Boeing 767 Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250218-a9ns25763 |access-date=18 February 2025 |work=AeroRoutes |date=18 February 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Shenjen <!-- --> | HiSky, {{MDA}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="aeroroutes_230307-h4tlv">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230307-h4tlv|title=HiSky Adds Cluj – Tel Aviv Service in NS23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="aeroroutes_230307-h4tlv"/> <!-- --> | Iberia Express, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=רואי |title=גל החזרה נמשך: Iberia Express תחדש את טיסותיה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/194826 |access-date=9 February 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=9 February 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | Israir | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250106-6h1q25|title=Israir 1Q25 Leased Hello Jets Boeing 737 Network Overview|website=Aeroroutes.com|date=6 January 2025|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse (2025-yil 1-apreldan boshlanadi)<ref name="6H_VNO_BSL_NS25" />, {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Israir Adds Milan Bergamo in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241125-6h1q25bgy |access-date=25 November 2024 |work=AeroRoutes |date=25 November 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, {{Flagicon|Hungary}}Debretsen (2025-yil 24-apreldan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=איתי |title=ישראייר לא עוצרת: משיקה טיסות לשלושה יעדים חדשים |url=https://passportnews.co.il/article/194551 |access-date=19 January 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=19 January 2025 |language=he}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Israel}}Eylat, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |title=Israir Schedules Chisinau Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230808-6hnw23kiv |access-date=9 August 2023 |work=AeroRoutes |date=8 August 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name="IsrairAdditions"/>, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Israir Adds Tel Aviv – London Luton From mid-Nov 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241104-6hnov24ltn |access-date=4 November 2024 |work=AeroRoutes |date=4 November 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=לופטהנזה, מאחורייך: זה היעד החדש והמפתיע של ישראייר |url=https://passportnews.co.il/article/193818 |access-date=10 December 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews Israel |date=10 December 2024 |language=he}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="Israir_NS24">{{cite news |title=Israir NS24 Leased Smartwings Boeing 737 Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240321-6hns24qs |access-date=21 March 2024 |work=AeroRoutes |date=21 March 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, [[Varna (aeroport)|Varna]], [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]] (2025-yil 30-martdan boshlanadi)<ref name="6H_VNO_BSL_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Israir NS25 European Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250114-6hns25eu |access-date=14 January 2025 |work=AeroRoutes |date=14 January 2025 |language=en-CA}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Grenobl<ref name="aeroroutes_250106-6h1q25"/>, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="6H">{{cite web |title=Israir NS22 Network Additions Update - 03Apr22 |url=https://aeroroutes.com/eng/220404-6hns22 |website=Aeroroutes |access-date=4 April 2022}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref name="IsrairAdditions">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221107-6hns23eu|title=ISRAIR NS23 EUROPEAN NETWORK ADDITIONS – 06NOV22|website=Aeroroutes|date=7 November 2022|access-date=12 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos (toʻxtatilgan)<ref name="TLV_PFO_secur_25" />, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="Israir_NS24" />, [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref name="Israir_NS24" />, {{Flagicon|Italy}}Verona{{citation needed|date=January 2025}}, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref name="Israir_NS24" />, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart (2025-yil 28-iyundan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Israir Resumes Stuttgart Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250127-6hns25str |access-date=27 January 2025 |work=AeroRoutes |date=27 January 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | ITA Airways | [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]] (2025-yil 1-iyundan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=יש מועד: KLM תחדש את טיסותיה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/194848 |access-date=7 February 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=6 February 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]]| [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="LO_E8_Resume_TLV">{{cite news |title=Romania's Bees and Poland's LOT airlines will resume flights to Israel - report |url=https://www.jpost.com/breaking-news/article-833137 |access-date=12 December 2024 |work=The Jerusalem Post |date=12 December 2024 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25" />, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25" /> <!-- --> | Neos, {{ITA}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] (2025-yil 11-apreldan boshlanadi)<ref name="NO_Resumes_IL">{{cite news |last1=יעיש |first1=שמעון |title=החל מאפריל הקרוב: חברת תעופה נוספת חוזרת לישראל |url=https://www.israelhayom.co.il/travel/tourism-news/article/17257870 |access-date=30 January 2025 |work=www.israelhayom.co.il |publisher=Israel Hayom |date=29 January 2025}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]] (2025-yil 3-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="NO_Resumes_IL" />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]] (2025-yil 10-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="NO_Resumes_IL" /><br>'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Spain}}Barselona (2025-yil 30-iyundan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Neos Adds Tel Aviv – Barcelona Charters in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250212-nons25tlvbcn |access-date=12 February 2025 |work=AeroRoutes |date=12 February 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Qanot Sharq]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="HHtoTLV" />, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="HHtoTLV">{{cite news |title=Qanot Sharq Adds Tel Aviv Schedule in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230316-hhtlv |access-date=13 July 2023 |work=AeroRoutes |date=16 March 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref name="WZ_TLV_MOW_24">{{cite news |title=Red Wings Resumes Moscow – Tel Aviv Service From late-Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240105-wzjan24tlv |access-date=7 January 2024 |work=AeroRoutes |date=5 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva–Jukovskiy]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] <!-- --> | [[Ryanair]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25">{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=רשמית: זה התאריך לחזרת ריינאייר לישראל. לאן תוכלו לטוס ב-140 שקלים? |url=https://passportnews.co.il/article/194703 |access-date=29 January 2025 |work=פספורטניוז |date=28 January 2025 |ref=FR_Resumes_IL_25 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bari (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Italy}}Bergamo (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Germany}}Berlin (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]] (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Germany}}Karlsruhe/Baden-Baden (2025-yil 30-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Poland}}Krakov (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Malta}}Malta (2025-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Germany}}Memmingen (2025-yil 2-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Greece}}Pafos (2025-yil 30-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]] (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki (2025-yil 30-martdan boshlanadi), {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Italy}}Treviso (2025-yil 5-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, {{Flagicon|Italy}}Turin (2025-yil 30-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] (2025-yil 30-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]] (2025-yil 2-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]] (2025-yil 1-iyundan boshlanadi), {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua (2025-yil 31-martdan qayta tiklanadi)<ref name="FR_Resumes_ISR_25"/> <!-- --> | Smartwings, {{CZE}} | [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="QS_res_TLV_24">{{cite news |last1=אביטן |first1=יותם |title=חברת תעופה אירופאית נוספת חוזרת לישראל |url=https://aviationews.co.il/2024/01/16/%d7%97%d7%91%d7%a8%d7%aa-%d7%aa%d7%a2%d7%95%d7%a4%d7%94-%d7%90%d7%99%d7%a8%d7%95%d7%a4%d7%90%d7%99%d7%aa-%d7%a0%d7%95%d7%a1%d7%a4%d7%aa-%d7%97%d7%95%d7%96%d7%a8%d7%aa-%d7%9c%d7%99%d7%a9%d7%a8%d7%90-2/ |access-date=17 January 2024 |work=חדשות תעופה |date=16 January 2024 |language=he-IL}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230904-ewqscodeshare|title=Eurowings / Smartwings Expands Codeshare Network From late-Aug 2023|website=Aeroroutes.com|date=4 September 2023|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Sundor<ref name="Sun_dOr_NS24">{{cite news |title=Sun d'Or NS24 A320 Operations – 14JAN24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240116-lyns24320 |access-date=16 January 2024 |work=AeroRoutes |date=16 January 2024 |language=en-CA}}</ref><ref name="Sundor_NW24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Sun d'Or NW24 Preliminary Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240819-lynw24 |access-date=19 August 2024 |work=AeroRoutes |date=19 August 2024 |ref=Sun d'Or NW24 |language=en-CA}}</ref>, {{ISR}} | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref name="BEG-TLV">{{cite news |title=El Al's Sun d'Or to launch scheduled Belgrade flights |url=https://www.exyuaviation.com/2024/06/el-als-sun-dor-to-launch-scheduled.html |access-date=13 June 2024 |publisher=EX-YU Aviation News |date=11 June 2024}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]], {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="aeroroutes_240116-lyns24320">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240116-lyns24320|title=Sun d'Or NS24 A320 Operations – 14JAN24|website=Aeroroutes.com|date=16 January 2024|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="aeroroutes_240116-lyns24320"/>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Sun d'Or Resumes Tel Aviv – Porto Service in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240711-lyns24opo |access-date=11 July 2024 |work=AeroRoutes |date=11 July 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="aeroroutes_240116-lyns24320"/>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="aeroroutes_240116-lyns24320"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="aeroroutes_240116-lyns24320"/> <br />'''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="Sundor_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=ממשיכה להפתיע: סאן דור מתרחבת עם קו ישיר חדש לאי היווני המבוקש |url=https://passportnews.co.il/article/194613 |access-date=22 January 2025 |work=פספורטניוז |date=22 January 2025 |language=he}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="Sundor_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Iraklion (2025-yil 3-apreldan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Sun d’Or Adds Irakleion Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250210-lyns25her |access-date=11 February 2025 |work=AeroRoutes |date=10 February 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya<ref name="SunD'Or_GRE_NS24">{{cite news |title=Sun d'Or NS24 Greece Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240513-lyjun24gr |access-date=13 May 2024 |work=AeroRoutes |date=13 May 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Mikonos (2025-yil 11-apreldan boshlanadi)<ref name="Sundor_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Pafos (toʻxtatilgan)<ref name="TLV_PFO_secur_25" />, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Sundor_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Santorini<ref name="Sundor_NS25" />, {{Flagicon|Albania}}Tirana (2025-yil 31-martdan boshlanadi)<ref>{{cite web |title=El Al subsidiary Sun d'Or offers new flights to Albania |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/rjsxvrou1e |website=ynetnews.com |access-date=8 January 2025}}</ref>, [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref name="aeroroutes_240116-lyns24320"/> <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25" /> <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> <!-- --> | Transavia, {{NLD}} | {{Flagicon|France}}Parij–Orli<ref>{{cite news |title=Air France, Transavia to resume Israel flights |url=https://en.globes.co.il/en/article-air-france-transavia-to-resume-israel-flights-1001499957 |access-date=21 January 2025 |publisher=Globes, Israel business news |date=21 January 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | TUS Airways, {{CYP}} | [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="TUS_ISR_24">{{cite news |title=פרסום ראשון: TUS Airways חוזרת לנתב"ג |url=https://passportnews.co.il/article/188163 |access-date=14 January 2024 |work=פספורטניוז |date=14 January 2024 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol (2025-yil 2-apreldan boshlanadi)<ref name="U8_NAP_TLV">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Tus Airways Adds Naples Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250115-u8ns25nap |access-date=15 January 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="U8_TLV-EU_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Tus Airways Sep 2024 Tel Aviv Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240726-u8sep24tlv |access-date=26 July 2024 |work=AeroRoutes |date=26 July 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="U8_TLV-EU_NS24" /> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref>{{cite news |title=United Airlines reveals Israel-US fares |url=https://en.globes.co.il/en/article-united-airlines-reveals-israel-us-fares-1001501311|access-date=4 February 2025 |publisher=Globes, Israel business news |date=4 February 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[]]<ref name="aeroroutes_230913-hynw23tlvskd">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230913-hynw23tlvskd|title=Uzbekistan Airways Adds Tel Aviv – Samarkand One-Way Service in NW23|website=Aeroroutes.com|date=13 September 2023|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="aeroroutes_230913-hynw23tlvskd"/> <!-- --> | Virgin Atlantic, {{UK}} | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] (toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |title=Lufthansa group, including Swiss Air, Austrian Airlines, extends suspension of Israel flights; Virgin delays restart |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lufthansa-group-including-swiss-air-austrian-airlines-extends-suspension-of-israel-flights-virgin-delays-restart/ |access-date=19 January 2025 |work=www.timesofisrael.com |date=11 November 2024}}</ref> <!-- --> | Vueling, {{ESP}} | {{Flagicon|Spain}}Barselona (toʻxtatilgan)<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> <!-- --> | [[Wizz Air]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, {{Flagicon|Romania}}Kluj-Napoca<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, {{Flagicon|Greece}}Iraklion (2025-yil 16-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite news |last1=Livne |first1=Stav |title=Wizz Air brings forward return to Israel |url=https://en.globes.co.il/en/article-wizz-air-restoring-israel-flights-1001495368 |access-date=27 November 2024 |publisher=Globes - Israel Business News |date=27 November 2024 |language=en}}</ref>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]] (2025-yil 28-oktyabrdan qayta tiklanadi), {{Flagicon|England}}London–Luton<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, {{Flagicon|Greece}}Rodos (2025-yil 19-iyundan qayta tiklanadi)<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Varna (aeroport)|Varna]] (2025-yil 14-apreldan qayta tiklanadi)<ref name="Wizz_NS25_Upd">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Wizz Air NS25 Network Additions – 16JAN25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250117-w6ns25 |access-date=17 January 2025 |work=AeroRoutes |date=17 January 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref name="TLV_Susp_Aug_24" />, {{Flagicon|Romania}}Yassi<ref name="TLV_Susp_Aug_24" /> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | ASL Airlines, {{IRE}} | [[Lyej aeroporti|Lyej]] <!-- --> | Astral Aviation<ref>{{cite press release|title=ASTRAL AVIATION LAUNCHES SCHEDULED FLIGHT TO TEL AVIV|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-launches-scheduled-flight-to-tel-aviv/|work=[[Astral Aviation]]|date=8 June 2023|access-date=2 August 2023|language=en}}</ref>, {{KEN}} | {{Flagicon|Kenya}}Nayrobi–Jomo Kenyatta <!-- --> | CAL Cargo Air Lines<ref>{{Cite web |date=21 Apr 2019 |title=CAL Cargo |url=https://www.cal-cargo.com/network/overview/ |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320221042/https://www.cal-cargo.com/network/overview/ |archive-date=20 Mar 2023 |access-date=17 Aug 2024 |website=CAL Cargo |ref={{sfnref|CAL Cargo|2019}}}}</ref>, {{ISR}} | [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Lyej aeroporti|Lyej]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] <!-- --> | DHL Aviation<ref>[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served aviationcargo.dhl.com – Destinations served] retrieved 29 May 2021 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220505063723/https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served |date=5 May 2022 }}</ref>, {{DEU}} | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] <!-- --> | Easy Charter | [[Lyej aeroporti|Lyej]] <!-- --> | El Al Cargo<ref>{{Cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/el-al-provides-update-on-cargo-operations/|title=EL AL provides update on cargo operations|date=7 March 2020|website=www.aircargonews.net|qaralgan sana=2023-10-27|arxivsana=2024-04-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240423151214/https://www.aircargonews.net/airlines/el-al-provides-update-on-cargo-operations/}}</ref>, {{ISR}} | [[Lyej aeroporti|Lyej]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>[https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings lufthansa-cargo.com – Routes & Schedules] retrieved 29 May 2021</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- --> | [[My Freighter Airlines]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | MyWay Airlines, {{GEO}} | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]] <!-- --> | [[Silk Way West Airlines]]<ref>[http://www.silkwayairlines.com/our-network silkwayairlines.com – Our Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191103090613/http://www.silkwayairlines.com/our-network |date=3 November 2019 }} retrieved 29 May 2021</ref> | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | UPS Airlines<ref>{{cite web | url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/ups-adds-cologne-tel-aviv-flight/ | title=UPS adds Cologne-Tel Aviv flight | date=23 November 2021 | qaralgan sana=2023-10-27 | arxivsana=2024-04-14 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20240414132419/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/ups-adds-cologne-tel-aviv-flight/ }}</ref>, {{USA}} | {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]] <!-- --> }} == Chori Mirzayev == {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Chori Mirzayev | asl ismi = Chori Sadibaqosovich Mirzayev | tasvir = | uzunlik = 280px | izoh = | tartib = | lavozim = [[Turonbank]] ATB Boshqaruvi raisi | bayroq = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq2 = Emblem of Uzbekistan.svg | ismi ostida = | boshlanish davri = 2016-yil 23-sentyabrdan | tugash davri = hozirgacha | prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir = [[Abdulla Aripov]] | vorisi = | oʻtmishdoshi = |tartib_2 = 1 | lavozimi_2 = Oʻzbekiston fransuz boksi savat assotsiatsiyasi prezidenti | boshlanish davri_2 = [[2020-yil]] [[27-aprel]]dan | tugash davri_2 = hozirgacha | prezident_2 = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir_2 = [[Abdulla Aripov]] | oʻtmishdoshi_2 = ''lavozim taʼsis etilgan'' | vorisi_2 = | tugʻilgan paytidagi ismi = Chori Sadibaqosovich Mirzayev | tugʻilgan sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|5|23}} | tugʻilgan joyi = {{TavalludJoyi|Sariosiyo tumani}}, [[Surxondaryo viloyati]], [[OʻzSSR]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = [[oʻzbek]] | partiya = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = [[Toshkent]]<br />[[Oʻzbekiston]] | dini = | taʼlim = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] <small> (bakalavr) </small> <br> [[Saitama universiteti]] <small> (magistr) </small> | alma_mater = | kasbi = | mashhur ishlari = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = oliy | mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} | imzosi = | sayt = }} '''Chori Sadibaqosovich Mirzayev''' (1971-yil 23-may, [[Sariosiyo tumani]], [[Surxondaryo viloyati]], [[OʻzSSR]]) — oʻzbekistonlik iqtisodchi, bankir. 2016-yil 23-sentyabrdan „[[Turonbank]]“ ATB Boshqaruvi raisi<ref name="turonbank.uz">{{veb manbasi |title=Mirzayev Chori Sadibaqosovich Boshqaruv Raisi |url=https://turonbank.uz/uz/about/management/38509/ |website=turonbank.uz |publisher=[[Turonbank]] |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref>. == Hayoti == Chori Mirzayev 1971-yil 23-mayda [[Surxondaryo viloyati]]ning [[Sariosiyo tumani]]da tugʻilgan. 1995-yil [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]ni xalqaro iqtisodiy munosabatlar yoʻnalishida bakalvr bosqichini, 2002-yil [[Yaponiya]]ning [[Saitama universiteti]]ni davlat siyosati va boshqaruvi yoʻnalishida magistratura bosqichini tamomlagan<ref name="turonbank.uz" />. == Mehnat faoliyati == Chori Mirzayev 1995-yildan beri bank tizimida faoliyat yuritib keladi. 2016-yil 23-sentyabrda „[[Turonbank]]“ ATB Boshqaruv raisi etib tayinlangan[2]. 2020-yil 27-aprel kuni Chori Mirzayev yangidan tashkil etilgan Oʻzbekiston fransuz boksi savat assotsiatsiyasi prezidenti etib saylangan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekistonda yangi sport tashkiloti - Fransuz boksi “Savat” Assotsiatsiyasi tashkil etildi |url=https://kun.uz/01595967#! |accessdate=2026-yil 1-may |agency=Web Expert MChJ |publisher=[[kun.uz]] |date=2020-yil 27-aprel}}</ref>. Shuningdek, 50 foiz ulush bilan ushbu assotsiatsiyasining ta'sischisi ham hisoblanadi<ref>{{veb manbasi |title=O'ZBEKISTON FRANSUZ BOKSI SAVAT ASSOTSIATSIYASI |url=https://ihamkor.uz/oz/subject/44e1224a9a7063112172132d8faa0561?n=O%27ZBEKISTON+FRANSUZ+BOKSI+SAVAT+ASSOTSIATSIYASI&section=gi&u=1566753724 |website=ihamkor.uz |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=O'ZBEKISTON FRANSUZ BOKSI SAVAT ASSOTSIATSIYASI |url=https://orginfo.uz/ru/organization/dd878a99be19/ |website=orginfo.uz |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref>. == Mukofotlari == * 2021-yil [[Sodiq xizmatlari uchun medali]] bilan mukofotlangan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz yilligi munosabati bilan davlat xizmatchilari hamda ishlab chiqarish va ijtimoiy-iqtisodiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida |url=https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/o-nagrazhdenii-v-svyazi-s-tridcatiletiem-nezavisimosti-respubliki-uzbekistan-gruppy-gosudarstvennyh-sluzhashhih-i-rabotnikov-proizvodstvennoj-i-socialno-ekonomicheskoj-sfer |accessdate=2026-yil 1-may |agency=[[Qoraqolpog'iston xabar agentligi|Qoraqalpogʻiston axborot agentligi]] |date=2021-yil 26-avgust}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik bankirlar]] Ҷonibeki Murod {{Musiqachi bilgiqutisi}} '''Jonibek Murodov''' ({{lang-tg|Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович}}; 1986-yil 29-may, [[Xoʻjand|Leninobod]], [[Tojikiston SSR]]) – tojikistonlik [[Ashulachi|qoʻshiqchi]], [[musiqachi]], produser va [[Pedagogika|pedagog]]. [[Tojikiston]]ning eng mashhur xonandalaridan biri. 2017-yildan boshlab „JONIBEK“ taxallusi bilan [[Ukraina]]da musiqiy faoliyatini davom ettirdi. Uning repertuarida [[Tojik tili|tojik]], [[Ukrain tili|ukrain]] va [[Rus tili|rus tillaridagi]] qoʻshiqlar mavjud{{manba kerak}}. Mashhur tojik xonandasi [[Joʻrabek Murodov]]ning oʻgʻli. == Tarjimai holi == Jonibek Murodov [[1986]] [[29-may]]da [[Tojikiston SSR]]ning [[Xoʻjand|Leninobod]] shahrida tugʻilgan<ref name="BBC">{{yangiliklar manbasi |title=Tojikistonlik qo‘shiqchi Jonibek Murodov bilan Google+ da suhbatlashing |url=https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2016/02/160203_latin_video_google_hangout_jmurodov |accessdate=4-dekabr 2025-yil |agency=[[BBC]] |publisher=[[BBC Oʻzbek]] |date=2016-yil 3-fevral}}</ref>. Jonibek [[SSSR xalq artisti]] [[Joʻrabek Murodov]]ning oʻgʻli. 2003-yilda [[Xoʻjand]] shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan va Xoʻjanddagi Zamonaviy Tojikiston-Rossiya gumanitar universitetining arab tilshunosligi yoʻnalishi talabasi boʻlgan. == Musiqiy martaba == Jonibeki Murod ijodiy faoliyatini 1995-yilda boshlagan va 2005-yilgacha Xoʻjanddagi „Bolo“ guruhining yakkaxon ijrochisi boʻlgan. 2006-2007-yillarda „Vazir“ guruhi bilan chiqish qilgan, 2007-yildan beri yakkaxon xonanda sifatida ijod qiladi<ref name="BBC" />. Tojikistonlik yetakchi xonandalar: Nigina Omonqulova, Shabnam Surayo, Farzona Hurshed, Mehrnigori Rustam, Damirbek Olimov, Jonibeki Murod („Zamonaviy kelin“ qoʻshigʻi bilan) bilan birgalikda YouTubeʼdagi „Tamoshow Music Awards – 2017“ mukofotini qoʻlga kiritdi. Tojik musiqasining ushbu nufuzli mukofoti uchun 9 nominatsiya boʻyicha 45 nafar daʼvogar bellashdi.<ref>[https://www.ozodi.org/a/28363939.html Barandagoni ҷoizai imsolai Tamoshow]</ref> == Mukofotlar va yutuqlar == * 2005, 2006, 2007-yillarda „Yil qoʻshigʻi“ mukofoti. * Yil yulduzi mukofoti 2008 * Tamoshow musiqa mukofoti – 2017 == Boʻydoqlar == {{Div col}}* ''Xlus'', 2010-yil * ''Kahanag chalavek uchun qoʻshiq'' * ''Men yoʻlga qadam qoʻyaman'' * ''Zabariy'' * '' Hazon Res'' * ''Jonimning ogʻrigʻi tirjaydi'' * ''Meni toshboʻron qildim'' * Zikry Alahamdan ''Dilbar'', Madzina, Sítara, 2010-yil * '' Yuraksiz'' * ''Alohu taolo'' z Shabnam Suraya * ''Mahinabonu'' * Shabnam Surayadan ''Yuqorida'' marta * ''Ab sirtsy'' * ''Men p’yany'' * Shabnam Suray va Xolidam Kaenamdan ''Sabza oʻ zv'' marta * Shabnam Surayadan ''Ajoyib tikish'' marta * ''Kel, priyatsel'' * ''gullar uyi'' * Shabnam Surayadan ''Xindzi'' vaqtlari * ''Dona, Dona'' * ''Sanamo'' razam z Shabnam Suraya * ''Dajjli shaharlar'' * '' Siz tiriksiz'' * ''Xudo sodiqdir'' * ''Sizning soatingiz'' * ''Zulayho'' Joʻrabekam Murodavim bilan * ''Ní i, ni i'' Jurabek Murodavymdan * ''Xazanrez'' Joʻrabekam Murodavym bilan{{Div col end}} == Albomlar == * Xudoga shukur * salomat boʻling * yuragim haqida * Men qariman, yoshman == Bilim == Jonibekning qoʻshiqlaridan biri tojikistonlik xonanda Maniza Davlatova tomonidan yozilgan. == Eslatmalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.jonibekmusic.com// Jonibek Murodov arxivining rasmiy veb-sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100512032700/http://jonibekmusic.com/ |date=2010-05-12 }} Boygon shudaast 2010-yil may chap. {{DEFAULTSORT:Murod, Jonibeki}} == Madad Invest Bank == {{Bank | nomi = Madad Invest Bank | asl nomi = | tasvir = | tasvir2 = | tasvir nomi = |shiori = | turi = [[Aksiyadorlik jamiyati|AJ]] | litsenziya = №82 [[2016-yil]] [[22-oktabr]] | omonatlarni sugʻurtalash= | birja listingi = MIBK | faoliyati = | asos solingan yil = {{start date and age|2016}} | yopilgan yil = | avvalgi nomi = | joylashuvi = {{UZB}} [[Fargʻona viloyati]] [[Fargʻona|Fargʻona shahri]] Mustaqillik koʻchasi, 312-uy, 150100 | raxbar(lari) = Otabek Ashiraliyev <br /> (Boshqaruv raisi) | nizom jamgʻarmasi = | shaxsiy kapitali = | aktivlari = | sof foyda = 35,0 mlrd soʻm (2023-yil 1-yanvar)<ref name="Moliyaviy koʻrsatkichlar">{{yangiliklar manbasi |title=Ўзбекистон банклари 2022 йилда қарийб 10 трлн. сўм соф фойда олди |url=https://bankers.uz/news/1013 |accessdate=7-iyun 2023-yil |agency=Bankers.uz}}</ref> | xodimlar soni = | qaram = | boshqaruvchi jamiyati = | shoʻba tashkilotlari = | auditor = | sayt = https://madadinvestbank.uz/ | vikiombor = }} '''"Madad Invest Bank" ATB''' – aksiyadorlik-tijorat banki boʻlib, [[Oʻzbekiston]]dagi bosh ofisi Toshkent shahrida joylashmagan 3 ta [[tijorat banki|tijorat banklaridan]] biri. Bank Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki|Markaziy banki]] tomonidan [[2016-yil]] [[22-oktabr|22-oktabrda]] berilgan 82-sonli litsenziya asosida faoliyat yuritadi<ref>{{veb manbasi |title="Madad Invest Bank" aksiyadorlik tijorat banki|url=https://cbu.uz/uz/credit-organizations/banks/head-offices/ao/madadinvestbank/|website=cbu.uz |publisher=Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. 2023-yil 1-yanvar holatiga koʻra, sof foyda miqdori boʻyicha Oʻzbekistonning oʻrtamiyona banklaridan (22-oʻrinda) hisoblanadi<ref name="Moliyaviy koʻrsatkichlar"/>. == Tarixi == Madad Invest Bank 2016-yilda [[Fargʻona]] shahrida tashkil etilgan. 2016-yil 22-oktabr – Oʼzbekiston Respublikasi Markaziy bankining 82-sonli bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyasi berildi 2016-yil 23-noyabr – Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondiga aʼzo boʻldi<ref>{{veb manbasi |title=Fond reestri|url=https://fgd.uz/uz/category/Fund+register+|website=fgd.uz |publisher=Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondi |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref> 2017-yil 31-mart – bank oʻzining milliy valyutadagi birinchi bank kartasini muomalaga chiqardi. 2017-yil 6-iyul – bank Amaliyot boshqarmasi ish boshladi va mijozlarga xizmat koʻrsatishni boshladi 2017-yil – bank aksiyalari „Toshkent“ RFBda listingga qoʻyildi. 2020-yil 2-dekabr – bankning yuridik mijozlariga moʻljallangan „Madad Invest Business“ mobil ilovasi taqdim etildi<ref>{{veb manbasi |title=Madad Invest Business|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.startsoft.madad&hl=uz&gl=US|website=play.google.com |publisher=Google Play |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. Ilova 2023-yil 13-iyul holatida [[Google Play|Google Playda]] 1000 martadan ortiq yuklab olingan. == Bank infratuzilmalari geografiyasi == Madad invest bankning xizmat koʻrsatish geografiyasi, asosan, Fargʻona viloyati bilan cheklanadi<ref>{{veb manbasi |title=Filliallar va minibanklar|url=https://madadinvestbank.uz/page/fillialy-i-mini-banki|website=madadinvestbank.uz |publisher=Madad Invest Bank |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. Bankning viloyat markazida Amaliyot boshqarmasi (MFO:01142), Quvasoy shahri, Beshariq hamda Buvayda (Yuksalish mini-banki) tumanlarida mini-banklari faoliyat koʻrsatmoqda. Yana bir mini-banki Toshkent shahri Mirzo-Ulugʻbek tumanida joylashgan. == Korporativ boshqaruvi == Madad Invest Bank „Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida“gi Qonunning yangi tahriri 32-moddasiga binoan <ref>{{veb manbasi |title=O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida |url=https://lex.uz/docs/-4581969#-4582035 |website=lex.uz |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref> 3 pogʻonali boshqaruv organi tomonidan boshqariladi: * Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi; * Bank Kuzatuv kengashi; * Bank Boshqaruvi. Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi bank boshqaruvining oliy organi boʻlib, bankning oddiy aksiyalariga egalik qiluvchi aksiyadorlarining maʼlum muddatda yigʻilib, vakolati doirasida bank uchun qarorlar qabul qiladi. Bank Kuzatuv kengashi bank faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi. Bank Boshqaruvining faoliyatini tekshiradi, hisobotlarini qabul qiladi. Bank Boshqaruvi bankning ijro organi hisoblanib, kundalik faoliyatdagi barcha joriy faoliyatga javob beradi. Madad Invest Bank Boshqaruvi 3 kishidan iborat<ref>{{veb manbasi |title=Bank Boshqaruvi tarkibi |url=https://madadinvestbank.uz/page/composition-of-the-executive-body |website=madadinvestbank.uz |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>: * Ashiraliyev Otabek Yuldashaliyevich – Boshqaruv raisi (2021-yil 2-dekabrdan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Мадад Инвест банкка янги Бошқарув раиси тайинланди |url=https://bankers.uz/news/315 |accessdate=13-iyun 2023-yil |publisher=Bankers.uz}}</ref>); * Muydinov Nuriddinbek Sharobidinovich – Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotlar departamenti direktori; * Fozilov Boxodir Kamoldjon oʻgʻli – Bank kartalari va masofaviy toʻlovlar bilan ishlash departamenti direktori; == Manbalar == {{Manbalar}} {{bank-stub {{Oʻzbekiston banklari ---------------------------------- == Manbalar == {{manbalar}} * https://www.kun.uz/news/2024/07/17/yangi-toshkent-hududiga-otayotgan-mahallalar-soni-malum-qilindi * https://kun.uz/67428006#! * https://www.gazeta.uz/oz/2020/06/22/new-life/ * https://yangihayottumani.uz/leadership/about-authority?child=about-leader-1&page=1 * https://lex.uz/docs/-5352500?query=Yangihayot%20tumani&exact=1#sr-1 * https://daryo.uz/2020/09/11/ozbekiston-senati-yangihayot-va-davlatobod-tumanlarini-tashkil-etish-haqidagi-qarorlarni-tasdiqladi * https://daryo.uz/2020/08/05/sergelidagi-yangi-hayot-kichik-tumani-maydoni-poytaxt-va-toshkent-viloyatidagi-6-tuman-hududi-hisobiga-kengayadi/ * https://kun.uz/news/2016/04/29/toshkent-shahridagi-100dan-ortiq-mahalla-qayta-nomlandi * https://lex.uz/ru/docs/-3071888 * https://lex.uz/ru/docs/-5686149 – Yunusobod tumani Gʻayratiy va Registon mahallalari ---------------------------------------------------- Qarshi – Kerki yoʻnalishidagi Talimarjon sardobasi haqida baʼzi mulohazalar Yuzyilliklar osha insoniyat oʻzi uchun suv inshootlarni qurib kelganligi tarixdan bizga malum. Bunga asosiy sabab ular doimo suvga boʻlgan ehtiyojdir. Jamiyki axeologik, arxetektura va boshqa madaniy meros obyektlarining suv yaqinlarida joylashganligi ham buni tasdiqlaydi. Bulardan tashqari shunday obyektlar borki, ichimlik suviga boʻlgan ehtiyojlarni qondirish uchun maxsus yaratilgan. Bu obidalarga sardobalar kiradi. Ular keng sahrolardan oʻtgan yoʻl yoqalarida va uzoq masofalar oraligʻida bunyod etilgan. Sardoba soʻzi tarixiy hujjatlar va adabiyotlarda „yer osti salqinlik qozoni“ maʼnosida keltirilgan boʻlib, koʻpincha „grotto“, „muz uyi“, „yertoʻla“, „quduqxona“ maʼnosini ham anglatadi1. Boshqa bir manbada sardoba soʻzi „suv ustidagi tom“ tushunchasini beradi2. Odatda sardobalar karvonsaroylar va rabotlarga olib boradigan yoʻl boʻylarida qurilgan. Bir-biridan bir kunlik masofada (25 – 30 km) joylashgan bu sardobalar 20-yuzyillikning 30-yillarida M. Y. Masson, tomonidan tadqiq etilgan. Karvon savdosi rivojlanishi natijasida yarim yerosti suv havzalari-sardobalarga ehtiyoj ortib borgan3. Talimarjon etimologiyasi Talimarjon Qarshi vohasining Amudaryodan Kerki kechuvida, Turkmaniston bilan chegara hududida joylashgan. Geografik jihatdan Talimarjon pasttekisligi – Sandiqli qum tepaliklari deganda, Nishon yoʻl patrul xizmati postidan boshlanib, qoʻshni Turkmanistonning Tallimarjon xoʻjaligigacha boʻlgan hududlarni qamrab olgan bepoyon (katta) sahro tushunilgan. Shu oʻrinda Talimarjon etimologiyasiga ham toʻxtalsak. Talimarjon – tal (arabcha) – tepalik, doʻnglik, pastlik togʻ, tuproq va qum uyumi kabi maʼnolarni anglatadi. Turonda, shu jumladan, tall atamasi bilan tol daraxti nomi chalkashib ketgan4. Talimarjon soʻzining oʻzagidagi tal – tepalik, marjon – munchoqlar shodasi. Bunday kelib chiqib, Talimarjon „marjon tepalik“, „tepaliklar shodasi“ degan xulosaga kelish mumkin. Shu bilan birga Talimarjon soʻzining kelib chiqishi haqida bir qancha rivoyatlar ham mavjud. Bir rivoyatga koʻra, „Talimarjon“ soʻzi, „toli marjon“, yaʼni majnuntollar shodasi deyiladi. Tarixda bu yerlarda suv boʻlmagan. Bir paytlar Buxorodan Eron, Turkiyaga boradigan karvon yoʻli shu yerdan oʻtgan. Talimarjon yerdan Qarshigacha shu sahro ichida ot, tuya bilan 2 kunlik yoʻl, Amudaryogacha ham shuncha masofa. Shuning uchun Talimarjon quyiroqda, yaʼni Amudaryo tomonda qor-yomgʻir, doʻl-jala suvlarini bir joyga toʻplab sardoba qurganlar. Sardoba atrofiga kimdir qator qilib majnuntol qalamchalarini ekkan boʻlib, u uzoqdan yam-yashil marjon shodasiga oʻxshab koʻringan. Shuning uchun karvon qatnashchilari orasida bu yer: -"majnuntollar shodasi" yoki „tolli marjon“- deb atalib ketgan deyishadi5. Qadimiy sardobalarni qurilish tarixi 9 – 10-yuzyilliklarga borib taqaladi. Tarixiy maʼlumotlarga qaraganda, Movarounnahrda 44 ta sardoba mavjud boʻlib, ulardan 29 ta Qarshi choʻlida, 3 ta Mirzachoʻlda, 1 ta Karmana yaqinidagi Choʻli Malikda tashkil qilingan. M. Y. Masson ham 7 ta sardoba haqida muhim maʼlumotlarni keltirib oʻtgan6. Samarqanddan boshlanib to Amudaryo kechuvlariga qarab boruvchi yoʻllar tizimida Janubiy Sugʻd, (Qashqadaryo viloyati) hududi orqali oʻtgan. Janubiy Sugʻd asosiy suv manbai Qashqadaryo havzasidagi Kesh, Nakshipa (Yerqoʻrgʻon), Naxshab kabi yirik shaharlar vohaning ichki va tashqi iqtisodiy aloqalarida muhim oʻrin tutgan7. Samarqanddan quyi Qashqadaryo vohasi orqali Amudaryoning oʻrta oqimidagi kechuvlarga olib chiquvchi yoʻllar Sugʻdning mintaqaviy ahamiyatga ega karvon yoʻllaridan biri boʻlgan8. Soʻngi oʻrta yuzyilliklarda Qarshidan Amudaryo kechuvlari – Kerki va Kelifga ketuvchi yoʻllardan samarali foydalanilganligi bois, bu yoʻllarning iqtisodiy va harbiy-strategik ahamiyatini yaxshi anglagan Abdullaxon II (1583 – 1598) Qarshi va Amudaryo oraligʻidagi choʻlda koʻplab sardobalar qurdirgan. Ular Qarshi – Kerki va Qarshi – Kelif savdo yoʻlining yoʻnalishini aniqlashtirishda katta oʻrin tutgan. Qarshi sardobasi Qarshi-Kerki yoʻnalishidagi dastlabki sardoba Qarshi shahrining Registon maydonida joylashgan. Sardoba gumbazining tashqi diametri 14 m, balandligi esa 7 m.ni tashkil etadi3. Qarshi sardobasi shahar aholisini toza ichimlik suvi bilan yil boʻyi taʼminlagan. Bu sardobaning yana bir xususiyati shundaki, u yomgʻir va qor suvlaridan emas, Fayzaobod arigʻining suvidan toʻldirilgan6. Eski Nishon Qarshi – Kerki yoʻnalishdagi yirik bekat Eski Nishon hududidagi rabot va sardobadan iborat boʻlgan. Eski Nishonda Abdullaxon II tomonidan sardoba va rabot qurilgan boʻlib, vengeriyalik sayyoh A. Vamberi 19-yuzyillikning 60-yillarida bu yerdan oʻtganda, tunning yarimini sardoba xarobalarida orasida oʻtkazganini va ular Abdullaxon davridan bera mavjudligini taʼkidlab oʻtgan9. Professor Oʻ. Mavlonovning maʼlumotlariga koʻra, 20–yuzyillikning 60-yillarida sardoba butunlay buzib tashlangan, uning xarobalari Eski Nishon qishlogʻidan 3-4 km janubi-sharqda joylashgan8. Sangir Suvloq Bu yoʻnalishdagi keyingi manzil, Talimarjon sardobasidir. Biz bu haqda keyinroq toʻxtalib oʻtamiz. Qarshi – Kerki yoʻnalishidagi eng yirik inshoot boʻlgan Sangir Suvloq sardobasi boʻlib, Turkmanistoning Lebap viloyati Tallimarjon xoʻjaligida10, Talimarjon sardobasidan taxminan 25-26 km janubi-gʻarbda, joylashgan. Bu sardobani oʻz koʻzi bilan koʻrgan A.Vamberi quyidagilarni aytib oʻtadi: „Tushdan ancha oldin Sangir Suvloq sardobasiga yetib keldik“. Shuningdek, suvni topishga shubha qilgani va keyin suvni topib, eshaklarga zaxira suv yuklaganlarini aytib oʻtadi. "Sardobaning gumbazi baland, yoshi ikki yuz yildan ortiq boʻlishiga qaramay mutlaqo buzilmagan holda saqlanib qolgan sardoba bahor oyida tepasiga qadar toʻldiriladi. Hozirda uning chuqurligi bor-yoʻgʻi 3 futni tashkil qiladi. Uning atrofida oʻzbeklarning qoʻngʻirot va nayman urugʻlariga tegishli 200 ga yaqin oʻtovlari joy olgan. Sardobaning eni 12 m, chuqurligi esa 5,5 m tashkil qilgan. Sangir Suvloq sardobasida Qarshidan keluvchi yoʻl ikkiga ajraladi va biri Kerkiga, ikkinchisi Kelif kechuviga olib borgan3. Talimarjon sardobasi Talimarjon suv omborining shimoli-sharqiy qismida joylashgan Talimarjon sardobasi, suv omborning suv sathi pasayganda kuzatish mumkin. Boshqa paytlarda esa suv ostiga koʻmilib qoladi. Sardoba ayrim sabablarga koʻra haligachacha toʻliq oʻrganilmagan. Ammo arxeolog M. Y. Masson Talimarjon sardobasiga oid maʼlumotlar adabiyotlarda uchramasligi shuningdek, sardoba suvi tez-tez qurib qolishi haqida qisqacha toʻxtalib oʻtgan3. Hozirgi Talimarjon shaharchasidan taxminan 10-12 km shimoli-sharqda, Talimarjon suv omborning havzasida oʻrta yuzyilliklar davri sardobasining gumbazi vayron qilingan, poydevori saqlangan yodgorlik mavjud ekanligi maʼlum boʻldi. Ushbu sardoba yarim vayrona holda atrofida oʻrta yuzyilliklarga doir pishiq gʻisht boʻlaklari, aniq yer yuzasida koʻrinib turibdi. Bu esa aniqlangan sardoba atrofida oʻziga xos relef koʻrinishiga ega boʻlgan. Har bir sochilib yotgan gʻishtlar alohida kichik doʻngliklarni hosil qilgan. Bularning hammasi yarim xaroba holatida saqlanib qolgan. Sardoba esa bu qoldiqlardan nisbatan pastlikda, chuqur nuqtada joylashgan. Sardoba va uning atrofida saqlangan arxeologik qoldiqlar (gʻishtlar) orasida oʻrta yuzyilliklarga oid sopollar ham uchraydi. Tarhi Sardoba gumbazining hovuzga tutashgan qismi bir tekisda boʻlib, Sardobaning hovuz qismi yaxshi saqlangan, ichida loyqa suv hosil qilgan qurigan loyqa saqlangan. Hovuzning ichki diametri 12 m, tashqi diametri 15 m, devorning qalinligi diametr boʻylab 1,1 m dan 1,4 metrgacha tashkil etadi. Hovuzning saqlangan chuqurligi 2,35-2,55 metrni tashkil etadi. Sardoba 24x24x5-6 sm, 25x25x5-6 sm oʻlchamdagi pishiq gʻishtdan qurilgan. Sardoba atrofida saqlangan boshqa arxeologik qoldiqlar ham koʻzga tashlanadi. Bular yuqorida taʼkidlaganimizdek bir-biriga yaqin oʻrta yuzyilliklar davri pishiq gʻishtlarining sochilib yotgan kichik doʻngliklaridan iborat qoldiqlar. Bu kichik doʻngliklar sardoba atrofida joylashgan. Topilmalar asosiy qismini suv idishlarining tutqichlari, tag va boʻgʻiz qismlari yoki uning qorin qismi boʻlaklari, bundan tashqari sirlangan, sirlanmagan sopol boʻlaklari va gulxanda kuygan sopol buyumlarning siniqlari ham uchraydi. Kuygan sopollarni qozon parchalari deb taxmin qilish mumkin. Shuningdek, oʻrta yuzyilliklarga oid shisha idishlarining boʻlaklari ham topildi. Suv idishlarining tutqichlari turli xil oʻlchamda, loyi pishirilgan qizgʻish pishiq loydan tayyorlangan. Koʻrinishidan xumdonda pishirilgan. Suv idishlarining qorin qismi boʻlaklari ham turli xil qalinliklardan iborat. Keyingi topilmalar sirasiga xoʻjalik va oshxona buyumlari kiradi. Bular turli xil oshxona idishlarining qoldiqlari boʻlib, ularning sirtiga taroqsimon naqshlar bilan birga bosma uslub bilan oʻsimliksimon naqsh tushirilgan. Ularning sirtiga och sariq angob berilgan. Ularning ichida koʻproq bosma uslubda naqsh berilgan nozik sopol boʻlaklari koʻp uchraydi. Bir holatda kichkina idishning lab qismiga toʻlqinsimon shaklda naqsh berilgan. Shuningdek topilmalar ichida sirlangan sopollar boʻlaklari ham oʻrganildi. Bular asosan sopol idishlarining devor boʻlaklari boʻlib, dagʻal sirlangan boʻlib, toʻq yashil, toʻq koʻk va koʻk ranglardan tashkil topgan. Bir holatda sopol boʻlagining ikki tomoni ham yorqin oq sir berilgan sopol boʻlagini ham uchratdik. Yana bir sopol boʻlagining tashqi tomoni yashil rangda sirlangan, ichkari qismida esa toʻq sariq rang berilgan. Qoramtir rangli toshdan yasalgan idishning lab qismi ham uchraydi. Uning lab va qorin qismi tutashgan qismida maxsus qilingan tishik chiqarilgan. Boshqa topilmalar ichida chaqmoqtoshning boʻlagi ham uchraydi. Chaqmoqtosh ikki tomoni maxsus ishlov berilgan. Topilmalarning tasnifi 12 va 14 – 15-yuzyilliklarga oid. Topilmalar sardoba joylashgan hudud atrofidan koʻtarma material sifatida olindi. Bosma naqshlar tushirilgan sopollar XII yuzyillikga oid, bu esa Talimarjon sardobasining shu davrga oidligini dalili sifatida keltirishimiz mumkin. „Google map“ dan olingan kosmik suratlar tahlil qilinganda qadimda sardobani suv bilan taminlab turgan kanal yoki ariqning uzanini ham koʻrish mumkin. Talimarjon sardobasining qurilish tarhiga toʻxtalsak, sardobaga kirish qismi Raboti Malik sardobasiga oʻxshash. Sardobaning atrofida uchraydigan alohida turgan kichkina doʻngliklar, ustida turgan sochilib yotgan gʻisht boʻlaklari karvonsaroy va boshqa xizmat koʻrsatuvchi inshootlarning qoldiqlari deb taxmin qilish mumkin. Karvonsaroy 36x17x6-7 sm oʻlchamdagi pishiq gʻishtlardan qurilgan. Odatda sardobalar qurilgan joylarda karvonsaroylar ham qurilgan. Oʻzbekiston hududining tarixiy shaharlari va xususan bu oʻlka orqali oʻtgan Buyuk ipak yoʻlini karvonsaroylarsiz tasavvur qilish qiyin. Ilmiy adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatadiki bizga maʼlum boʻlgan Talimarjon suv ombori havzasidagi arxeologik qoldiqlar muqaddam tadqiqotchilar tomonidan oʻrganilmagan. Bu yodgorlik oʻzining tadqiqotchisini kutib turibdi albatta. Sardoba Qarshi-Kerki savdo yoʻlidagi muhim ahamiyatga ega yodgorliklari sirasiga kiradi. Adabiyotlar 1. Uralov A. S. K voprosu o tipologii sardobi // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. № 11-12. 1996. S. 82 110 s. 2. Duxovniy V. A., Yup L. G. de Shutter. Voda v Tsentralnoy Azii. Proshloe, nastoyaщee i buduщee. Almati. Qazaq universitetі, 2018. 468 s. 3. M.Ye. Masson Problema izucheniya sistern-sardoba Tashkent. 1935. S 31-34. 4. Qorayev S. Toponimika Toshkent. 2006. 218 b. 5. Fayzullayev M., Primov U. Talimarjon afsonasi. Qarshi. 2019. 180 b. 6. Ravshanov P. Qarshi tarixi-T., 2006. 508 b. 7. Suleymanov R. X. Drevniy Naxshab Problemq sivilizatsii uzbekistana VII v. Do n.e. – VII v. n. e. Samarkand – Tashkent 2000. S 74-75. 8. Mavlonov Oʻ.M. Markaziy Osiyoning kadimgi yoʻllari: shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. Monografiya. -T.: Akademiya, 2008. 193-bet. 9. Vamberi A. Puteshestvie po Sredney Azii. – SPb., 1865. s. 107. 10. Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi https://medeniyet.gov.tm/tk/sigle-news/931 ------------------------------------------ == Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi == pfzc88yiprl441fcdr732bw59zh9ytu 6272039 6271294 2026-09-16T11:02:30Z Janob Mirzaolim 64438 6272039 wikitext text/x-wiki == Chori Mirzayev == {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Chori Mirzayev | asl ismi = Chori Sadibaqosovich Mirzayev | tasvir = | uzunlik = 280px | izoh = | tartib = | lavozim = [[Turonbank]] ATB Boshqaruvi raisi | bayroq = Flag of Uzbekistan.svg | bayroq2 = Emblem of Uzbekistan.svg | ismi ostida = | boshlanish davri = 2016-yil 23-sentyabrdan | tugash davri = hozirgacha | prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir = [[Abdulla Aripov]] | vorisi = | oʻtmishdoshi = |tartib_2 = 1 | lavozimi_2 = Oʻzbekiston fransuz boksi savat assotsiatsiyasi prezidenti | boshlanish davri_2 = [[2020-yil]] [[27-aprel]]dan | tugash davri_2 = hozirgacha | prezident_2 = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir_2 = [[Abdulla Aripov]] | oʻtmishdoshi_2 = ''lavozim taʼsis etilgan'' | vorisi_2 = | tugʻilgan paytidagi ismi = Chori Sadibaqosovich Mirzayev | tugʻilgan sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1971|5|23}} | tugʻilgan joyi = {{TavalludJoyi|Sariosiyo tumani}}, [[Surxondaryo viloyati]], [[OʻzSSR]] | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = [[oʻzbek]] | partiya = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = [[Toshkent]]<br />[[Oʻzbekiston]] | dini = | taʼlim = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] <small> (bakalavr) </small> <br> [[Saitama universiteti]] <small> (magistr) </small> | alma_mater = | kasbi = | mashhur ishlari = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = | unvoni = | maʼlumoti = oliy | mukofotlari = {{Sodiq xizmatlari uchun medali}} | imzosi = | sayt = }} '''Chori Sadibaqosovich Mirzayev''' (1971-yil 23-may, [[Sariosiyo tumani]], [[Surxondaryo viloyati]], [[OʻzSSR]]) — oʻzbekistonlik iqtisodchi, bankir. 2016-yil 23-sentyabrdan „[[Turonbank]]“ ATB Boshqaruvi raisi<ref name="turonbank.uz">{{veb manbasi |title=Mirzayev Chori Sadibaqosovich Boshqaruv Raisi |url=https://turonbank.uz/uz/about/management/38509/ |website=turonbank.uz |publisher=[[Turonbank]] |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref>. == Hayoti == Chori Mirzayev 1971-yil 23-mayda [[Surxondaryo viloyati]]ning [[Sariosiyo tumani]]da tugʻilgan. 1995-yil [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]ni xalqaro iqtisodiy munosabatlar yoʻnalishida bakalvr bosqichini, 2002-yil [[Yaponiya]]ning [[Saitama universiteti]]ni davlat siyosati va boshqaruvi yoʻnalishida magistratura bosqichini tamomlagan<ref name="turonbank.uz" />. == Mehnat faoliyati == Chori Mirzayev 1995-yildan beri bank tizimida faoliyat yuritib keladi. 2016-yil 23-sentyabrda „[[Turonbank]]“ ATB Boshqaruv raisi etib tayinlangan[2]. 2020-yil 27-aprel kuni Chori Mirzayev yangidan tashkil etilgan Oʻzbekiston fransuz boksi savat assotsiatsiyasi prezidenti etib saylangan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekistonda yangi sport tashkiloti - Fransuz boksi “Savat” Assotsiatsiyasi tashkil etildi |url=https://kun.uz/01595967#! |accessdate=2026-yil 1-may |agency=Web Expert MChJ |publisher=[[kun.uz]] |date=2020-yil 27-aprel}}</ref>. Shuningdek, 50 foiz ulush bilan ushbu assotsiatsiyasining ta'sischisi ham hisoblanadi<ref>{{veb manbasi |title=O'ZBEKISTON FRANSUZ BOKSI SAVAT ASSOTSIATSIYASI |url=https://ihamkor.uz/oz/subject/44e1224a9a7063112172132d8faa0561?n=O%27ZBEKISTON+FRANSUZ+BOKSI+SAVAT+ASSOTSIATSIYASI&section=gi&u=1566753724 |website=ihamkor.uz |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref><ref>{{veb manbasi |title=O'ZBEKISTON FRANSUZ BOKSI SAVAT ASSOTSIATSIYASI |url=https://orginfo.uz/ru/organization/dd878a99be19/ |website=orginfo.uz |accessdate=2026-yil 1-may}}</ref>. == Mukofotlari == * 2021-yil [[Sodiq xizmatlari uchun medali]] bilan mukofotlangan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz yilligi munosabati bilan davlat xizmatchilari hamda ishlab chiqarish va ijtimoiy-iqtisodiy sohalar xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida |url=https://kknews.uz/oz/cs_docs_laws/o-nagrazhdenii-v-svyazi-s-tridcatiletiem-nezavisimosti-respubliki-uzbekistan-gruppy-gosudarstvennyh-sluzhashhih-i-rabotnikov-proizvodstvennoj-i-socialno-ekonomicheskoj-sfer |accessdate=2026-yil 1-may |agency=[[Qoraqolpog'iston xabar agentligi|Qoraqalpogʻiston axborot agentligi]] |date=2021-yil 26-avgust}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Oʻzbekistonlik bankirlar]] Ҷonibeki Murod {{Musiqachi bilgiqutisi}} '''Jonibek Murodov''' ({{lang-tg|Муродов Ҷонибек Ҷӯрабекович}}; 1986-yil 29-may, [[Xoʻjand|Leninobod]], [[Tojikiston SSR]]) – tojikistonlik [[Ashulachi|qoʻshiqchi]], [[musiqachi]], produser va [[Pedagogika|pedagog]]. [[Tojikiston]]ning eng mashhur xonandalaridan biri. 2017-yildan boshlab „JONIBEK“ taxallusi bilan [[Ukraina]]da musiqiy faoliyatini davom ettirdi. Uning repertuarida [[Tojik tili|tojik]], [[Ukrain tili|ukrain]] va [[Rus tili|rus tillaridagi]] qoʻshiqlar mavjud{{manba kerak}}. Mashhur tojik xonandasi [[Joʻrabek Murodov]]ning oʻgʻli. == Tarjimai holi == Jonibek Murodov [[1986]] [[29-may]]da [[Tojikiston SSR]]ning [[Xoʻjand|Leninobod]] shahrida tugʻilgan<ref name="BBC">{{yangiliklar manbasi |title=Tojikistonlik qo‘shiqchi Jonibek Murodov bilan Google+ da suhbatlashing |url=https://www.bbc.com/uzbek/lotin/2016/02/160203_latin_video_google_hangout_jmurodov |accessdate=4-dekabr 2025-yil |agency=[[BBC]] |publisher=[[BBC Oʻzbek]] |date=2016-yil 3-fevral}}</ref>. Jonibek [[SSSR xalq artisti]] [[Joʻrabek Murodov]]ning oʻgʻli. 2003-yilda [[Xoʻjand]] shahridagi oʻrta maktabni tamomlagan va Xoʻjanddagi Zamonaviy Tojikiston-Rossiya gumanitar universitetining arab tilshunosligi yoʻnalishi talabasi boʻlgan. == Musiqiy martaba == Jonibeki Murod ijodiy faoliyatini 1995-yilda boshlagan va 2005-yilgacha Xoʻjanddagi „Bolo“ guruhining yakkaxon ijrochisi boʻlgan. 2006-2007-yillarda „Vazir“ guruhi bilan chiqish qilgan, 2007-yildan beri yakkaxon xonanda sifatida ijod qiladi<ref name="BBC" />. Tojikistonlik yetakchi xonandalar: Nigina Omonqulova, Shabnam Surayo, Farzona Hurshed, Mehrnigori Rustam, Damirbek Olimov, Jonibeki Murod („Zamonaviy kelin“ qoʻshigʻi bilan) bilan birgalikda YouTubeʼdagi „Tamoshow Music Awards – 2017“ mukofotini qoʻlga kiritdi. Tojik musiqasining ushbu nufuzli mukofoti uchun 9 nominatsiya boʻyicha 45 nafar daʼvogar bellashdi.<ref>[https://www.ozodi.org/a/28363939.html Barandagoni ҷoizai imsolai Tamoshow]</ref> == Mukofotlar va yutuqlar == * 2005, 2006, 2007-yillarda „Yil qoʻshigʻi“ mukofoti. * Yil yulduzi mukofoti 2008 * Tamoshow musiqa mukofoti – 2017 == Boʻydoqlar == {{Div col}}* ''Xlus'', 2010-yil * ''Kahanag chalavek uchun qoʻshiq'' * ''Men yoʻlga qadam qoʻyaman'' * ''Zabariy'' * '' Hazon Res'' * ''Jonimning ogʻrigʻi tirjaydi'' * ''Meni toshboʻron qildim'' * Zikry Alahamdan ''Dilbar'', Madzina, Sítara, 2010-yil * '' Yuraksiz'' * ''Alohu taolo'' z Shabnam Suraya * ''Mahinabonu'' * Shabnam Surayadan ''Yuqorida'' marta * ''Ab sirtsy'' * ''Men p’yany'' * Shabnam Suray va Xolidam Kaenamdan ''Sabza oʻ zv'' marta * Shabnam Surayadan ''Ajoyib tikish'' marta * ''Kel, priyatsel'' * ''gullar uyi'' * Shabnam Surayadan ''Xindzi'' vaqtlari * ''Dona, Dona'' * ''Sanamo'' razam z Shabnam Suraya * ''Dajjli shaharlar'' * '' Siz tiriksiz'' * ''Xudo sodiqdir'' * ''Sizning soatingiz'' * ''Zulayho'' Joʻrabekam Murodavim bilan * ''Ní i, ni i'' Jurabek Murodavymdan * ''Xazanrez'' Joʻrabekam Murodavym bilan{{Div col end}} == Albomlar == * Xudoga shukur * salomat boʻling * yuragim haqida * Men qariman, yoshman == Bilim == Jonibekning qoʻshiqlaridan biri tojikistonlik xonanda Maniza Davlatova tomonidan yozilgan. == Eslatmalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.jonibekmusic.com// Jonibek Murodov arxivining rasmiy veb-sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100512032700/http://jonibekmusic.com/ |date=2010-05-12 }} Boygon shudaast 2010-yil may chap. {{DEFAULTSORT:Murod, Jonibeki}} == Madad Invest Bank == {{Bank | nomi = Madad Invest Bank | asl nomi = | tasvir = | tasvir2 = | tasvir nomi = |shiori = | turi = [[Aksiyadorlik jamiyati|AJ]] | litsenziya = №82 [[2016-yil]] [[22-oktabr]] | omonatlarni sugʻurtalash= | birja listingi = MIBK | faoliyati = | asos solingan yil = {{start date and age|2016}} | yopilgan yil = | avvalgi nomi = | joylashuvi = {{UZB}} [[Fargʻona viloyati]] [[Fargʻona|Fargʻona shahri]] Mustaqillik koʻchasi, 312-uy, 150100 | raxbar(lari) = Otabek Ashiraliyev <br /> (Boshqaruv raisi) | nizom jamgʻarmasi = | shaxsiy kapitali = | aktivlari = | sof foyda = 35,0 mlrd soʻm (2023-yil 1-yanvar)<ref name="Moliyaviy koʻrsatkichlar">{{yangiliklar manbasi |title=Ўзбекистон банклари 2022 йилда қарийб 10 трлн. сўм соф фойда олди |url=https://bankers.uz/news/1013 |accessdate=7-iyun 2023-yil |agency=Bankers.uz}}</ref> | xodimlar soni = | qaram = | boshqaruvchi jamiyati = | shoʻba tashkilotlari = | auditor = | sayt = https://madadinvestbank.uz/ | vikiombor = }} '''"Madad Invest Bank" ATB''' – aksiyadorlik-tijorat banki boʻlib, [[Oʻzbekiston]]dagi bosh ofisi Toshkent shahrida joylashmagan 3 ta [[tijorat banki|tijorat banklaridan]] biri. Bank Oʻzbekiston [[Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki|Markaziy banki]] tomonidan [[2016-yil]] [[22-oktabr|22-oktabrda]] berilgan 82-sonli litsenziya asosida faoliyat yuritadi<ref>{{veb manbasi |title="Madad Invest Bank" aksiyadorlik tijorat banki|url=https://cbu.uz/uz/credit-organizations/banks/head-offices/ao/madadinvestbank/|website=cbu.uz |publisher=Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. 2023-yil 1-yanvar holatiga koʻra, sof foyda miqdori boʻyicha Oʻzbekistonning oʻrtamiyona banklaridan (22-oʻrinda) hisoblanadi<ref name="Moliyaviy koʻrsatkichlar"/>. == Tarixi == Madad Invest Bank 2016-yilda [[Fargʻona]] shahrida tashkil etilgan. 2016-yil 22-oktabr – Oʼzbekiston Respublikasi Markaziy bankining 82-sonli bank faoliyatini amalga oshirish huquqini beruvchi litsenziyasi berildi 2016-yil 23-noyabr – Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondiga aʼzo boʻldi<ref>{{veb manbasi |title=Fond reestri|url=https://fgd.uz/uz/category/Fund+register+|website=fgd.uz |publisher=Fuqarolarning banklardagi omonatlarini kafolatlash fondi |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref> 2017-yil 31-mart – bank oʻzining milliy valyutadagi birinchi bank kartasini muomalaga chiqardi. 2017-yil 6-iyul – bank Amaliyot boshqarmasi ish boshladi va mijozlarga xizmat koʻrsatishni boshladi 2017-yil – bank aksiyalari „Toshkent“ RFBda listingga qoʻyildi. 2020-yil 2-dekabr – bankning yuridik mijozlariga moʻljallangan „Madad Invest Business“ mobil ilovasi taqdim etildi<ref>{{veb manbasi |title=Madad Invest Business|url=https://play.google.com/store/apps/details?id=uz.startsoft.madad&hl=uz&gl=US|website=play.google.com |publisher=Google Play |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. Ilova 2023-yil 13-iyul holatida [[Google Play|Google Playda]] 1000 martadan ortiq yuklab olingan. == Bank infratuzilmalari geografiyasi == Madad invest bankning xizmat koʻrsatish geografiyasi, asosan, Fargʻona viloyati bilan cheklanadi<ref>{{veb manbasi |title=Filliallar va minibanklar|url=https://madadinvestbank.uz/page/fillialy-i-mini-banki|website=madadinvestbank.uz |publisher=Madad Invest Bank |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>. Bankning viloyat markazida Amaliyot boshqarmasi (MFO:01142), Quvasoy shahri, Beshariq hamda Buvayda (Yuksalish mini-banki) tumanlarida mini-banklari faoliyat koʻrsatmoqda. Yana bir mini-banki Toshkent shahri Mirzo-Ulugʻbek tumanida joylashgan. == Korporativ boshqaruvi == Madad Invest Bank „Banklar va bank faoliyati toʻgʻrisida“gi Qonunning yangi tahriri 32-moddasiga binoan <ref>{{veb manbasi |title=O‘ZBEKISTON RESPUBLIKASINING QONUNI Banklar va bank faoliyati to‘g‘risida |url=https://lex.uz/docs/-4581969#-4582035 |website=lex.uz |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref> 3 pogʻonali boshqaruv organi tomonidan boshqariladi: * Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi; * Bank Kuzatuv kengashi; * Bank Boshqaruvi. Aksiyadorlar umumiy yigʻilishi bank boshqaruvining oliy organi boʻlib, bankning oddiy aksiyalariga egalik qiluvchi aksiyadorlarining maʼlum muddatda yigʻilib, vakolati doirasida bank uchun qarorlar qabul qiladi. Bank Kuzatuv kengashi bank faoliyatiga umumiy rahbarlik qiladi. Bank Boshqaruvining faoliyatini tekshiradi, hisobotlarini qabul qiladi. Bank Boshqaruvi bankning ijro organi hisoblanib, kundalik faoliyatdagi barcha joriy faoliyatga javob beradi. Madad Invest Bank Boshqaruvi 3 kishidan iborat<ref>{{veb manbasi |title=Bank Boshqaruvi tarkibi |url=https://madadinvestbank.uz/page/composition-of-the-executive-body |website=madadinvestbank.uz |accessdate=13-iyun 2023-yil}}</ref>: * Ashiraliyev Otabek Yuldashaliyevich – Boshqaruv raisi (2021-yil 2-dekabrdan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Мадад Инвест банкка янги Бошқарув раиси тайинланди |url=https://bankers.uz/news/315 |accessdate=13-iyun 2023-yil |publisher=Bankers.uz}}</ref>); * Muydinov Nuriddinbek Sharobidinovich – Buxgalteriya hisobi va moliyaviy hisobotlar departamenti direktori; * Fozilov Boxodir Kamoldjon oʻgʻli – Bank kartalari va masofaviy toʻlovlar bilan ishlash departamenti direktori; == Manbalar == {{Manbalar}} {{bank-stub {{Oʻzbekiston banklari ---------------------------------- == Manbalar == {{manbalar}} * https://www.kun.uz/news/2024/07/17/yangi-toshkent-hududiga-otayotgan-mahallalar-soni-malum-qilindi * https://kun.uz/67428006#! * https://www.gazeta.uz/oz/2020/06/22/new-life/ * https://yangihayottumani.uz/leadership/about-authority?child=about-leader-1&page=1 * https://lex.uz/docs/-5352500?query=Yangihayot%20tumani&exact=1#sr-1 * https://daryo.uz/2020/09/11/ozbekiston-senati-yangihayot-va-davlatobod-tumanlarini-tashkil-etish-haqidagi-qarorlarni-tasdiqladi * https://daryo.uz/2020/08/05/sergelidagi-yangi-hayot-kichik-tumani-maydoni-poytaxt-va-toshkent-viloyatidagi-6-tuman-hududi-hisobiga-kengayadi/ * https://kun.uz/news/2016/04/29/toshkent-shahridagi-100dan-ortiq-mahalla-qayta-nomlandi * https://lex.uz/ru/docs/-3071888 * https://lex.uz/ru/docs/-5686149 – Yunusobod tumani Gʻayratiy va Registon mahallalari ---------------------------------------------------- Qarshi – Kerki yoʻnalishidagi Talimarjon sardobasi haqida baʼzi mulohazalar Yuzyilliklar osha insoniyat oʻzi uchun suv inshootlarni qurib kelganligi tarixdan bizga malum. Bunga asosiy sabab ular doimo suvga boʻlgan ehtiyojdir. Jamiyki axeologik, arxetektura va boshqa madaniy meros obyektlarining suv yaqinlarida joylashganligi ham buni tasdiqlaydi. Bulardan tashqari shunday obyektlar borki, ichimlik suviga boʻlgan ehtiyojlarni qondirish uchun maxsus yaratilgan. Bu obidalarga sardobalar kiradi. Ular keng sahrolardan oʻtgan yoʻl yoqalarida va uzoq masofalar oraligʻida bunyod etilgan. Sardoba soʻzi tarixiy hujjatlar va adabiyotlarda „yer osti salqinlik qozoni“ maʼnosida keltirilgan boʻlib, koʻpincha „grotto“, „muz uyi“, „yertoʻla“, „quduqxona“ maʼnosini ham anglatadi1. Boshqa bir manbada sardoba soʻzi „suv ustidagi tom“ tushunchasini beradi2. Odatda sardobalar karvonsaroylar va rabotlarga olib boradigan yoʻl boʻylarida qurilgan. Bir-biridan bir kunlik masofada (25 – 30 km) joylashgan bu sardobalar 20-yuzyillikning 30-yillarida M. Y. Masson, tomonidan tadqiq etilgan. Karvon savdosi rivojlanishi natijasida yarim yerosti suv havzalari-sardobalarga ehtiyoj ortib borgan3. Talimarjon etimologiyasi Talimarjon Qarshi vohasining Amudaryodan Kerki kechuvida, Turkmaniston bilan chegara hududida joylashgan. Geografik jihatdan Talimarjon pasttekisligi – Sandiqli qum tepaliklari deganda, Nishon yoʻl patrul xizmati postidan boshlanib, qoʻshni Turkmanistonning Tallimarjon xoʻjaligigacha boʻlgan hududlarni qamrab olgan bepoyon (katta) sahro tushunilgan. Shu oʻrinda Talimarjon etimologiyasiga ham toʻxtalsak. Talimarjon – tal (arabcha) – tepalik, doʻnglik, pastlik togʻ, tuproq va qum uyumi kabi maʼnolarni anglatadi. Turonda, shu jumladan, tall atamasi bilan tol daraxti nomi chalkashib ketgan4. Talimarjon soʻzining oʻzagidagi tal – tepalik, marjon – munchoqlar shodasi. Bunday kelib chiqib, Talimarjon „marjon tepalik“, „tepaliklar shodasi“ degan xulosaga kelish mumkin. Shu bilan birga Talimarjon soʻzining kelib chiqishi haqida bir qancha rivoyatlar ham mavjud. Bir rivoyatga koʻra, „Talimarjon“ soʻzi, „toli marjon“, yaʼni majnuntollar shodasi deyiladi. Tarixda bu yerlarda suv boʻlmagan. Bir paytlar Buxorodan Eron, Turkiyaga boradigan karvon yoʻli shu yerdan oʻtgan. Talimarjon yerdan Qarshigacha shu sahro ichida ot, tuya bilan 2 kunlik yoʻl, Amudaryogacha ham shuncha masofa. Shuning uchun Talimarjon quyiroqda, yaʼni Amudaryo tomonda qor-yomgʻir, doʻl-jala suvlarini bir joyga toʻplab sardoba qurganlar. Sardoba atrofiga kimdir qator qilib majnuntol qalamchalarini ekkan boʻlib, u uzoqdan yam-yashil marjon shodasiga oʻxshab koʻringan. Shuning uchun karvon qatnashchilari orasida bu yer: -"majnuntollar shodasi" yoki „tolli marjon“- deb atalib ketgan deyishadi5. Qadimiy sardobalarni qurilish tarixi 9 – 10-yuzyilliklarga borib taqaladi. Tarixiy maʼlumotlarga qaraganda, Movarounnahrda 44 ta sardoba mavjud boʻlib, ulardan 29 ta Qarshi choʻlida, 3 ta Mirzachoʻlda, 1 ta Karmana yaqinidagi Choʻli Malikda tashkil qilingan. M. Y. Masson ham 7 ta sardoba haqida muhim maʼlumotlarni keltirib oʻtgan6. Samarqanddan boshlanib to Amudaryo kechuvlariga qarab boruvchi yoʻllar tizimida Janubiy Sugʻd, (Qashqadaryo viloyati) hududi orqali oʻtgan. Janubiy Sugʻd asosiy suv manbai Qashqadaryo havzasidagi Kesh, Nakshipa (Yerqoʻrgʻon), Naxshab kabi yirik shaharlar vohaning ichki va tashqi iqtisodiy aloqalarida muhim oʻrin tutgan7. Samarqanddan quyi Qashqadaryo vohasi orqali Amudaryoning oʻrta oqimidagi kechuvlarga olib chiquvchi yoʻllar Sugʻdning mintaqaviy ahamiyatga ega karvon yoʻllaridan biri boʻlgan8. Soʻngi oʻrta yuzyilliklarda Qarshidan Amudaryo kechuvlari – Kerki va Kelifga ketuvchi yoʻllardan samarali foydalanilganligi bois, bu yoʻllarning iqtisodiy va harbiy-strategik ahamiyatini yaxshi anglagan Abdullaxon II (1583 – 1598) Qarshi va Amudaryo oraligʻidagi choʻlda koʻplab sardobalar qurdirgan. Ular Qarshi – Kerki va Qarshi – Kelif savdo yoʻlining yoʻnalishini aniqlashtirishda katta oʻrin tutgan. Qarshi sardobasi Qarshi-Kerki yoʻnalishidagi dastlabki sardoba Qarshi shahrining Registon maydonida joylashgan. Sardoba gumbazining tashqi diametri 14 m, balandligi esa 7 m.ni tashkil etadi3. Qarshi sardobasi shahar aholisini toza ichimlik suvi bilan yil boʻyi taʼminlagan. Bu sardobaning yana bir xususiyati shundaki, u yomgʻir va qor suvlaridan emas, Fayzaobod arigʻining suvidan toʻldirilgan6. Eski Nishon Qarshi – Kerki yoʻnalishdagi yirik bekat Eski Nishon hududidagi rabot va sardobadan iborat boʻlgan. Eski Nishonda Abdullaxon II tomonidan sardoba va rabot qurilgan boʻlib, vengeriyalik sayyoh A. Vamberi 19-yuzyillikning 60-yillarida bu yerdan oʻtganda, tunning yarimini sardoba xarobalarida orasida oʻtkazganini va ular Abdullaxon davridan bera mavjudligini taʼkidlab oʻtgan9. Professor Oʻ. Mavlonovning maʼlumotlariga koʻra, 20–yuzyillikning 60-yillarida sardoba butunlay buzib tashlangan, uning xarobalari Eski Nishon qishlogʻidan 3-4 km janubi-sharqda joylashgan8. Sangir Suvloq Bu yoʻnalishdagi keyingi manzil, Talimarjon sardobasidir. Biz bu haqda keyinroq toʻxtalib oʻtamiz. Qarshi – Kerki yoʻnalishidagi eng yirik inshoot boʻlgan Sangir Suvloq sardobasi boʻlib, Turkmanistoning Lebap viloyati Tallimarjon xoʻjaligida10, Talimarjon sardobasidan taxminan 25-26 km janubi-gʻarbda, joylashgan. Bu sardobani oʻz koʻzi bilan koʻrgan A.Vamberi quyidagilarni aytib oʻtadi: „Tushdan ancha oldin Sangir Suvloq sardobasiga yetib keldik“. Shuningdek, suvni topishga shubha qilgani va keyin suvni topib, eshaklarga zaxira suv yuklaganlarini aytib oʻtadi. "Sardobaning gumbazi baland, yoshi ikki yuz yildan ortiq boʻlishiga qaramay mutlaqo buzilmagan holda saqlanib qolgan sardoba bahor oyida tepasiga qadar toʻldiriladi. Hozirda uning chuqurligi bor-yoʻgʻi 3 futni tashkil qiladi. Uning atrofida oʻzbeklarning qoʻngʻirot va nayman urugʻlariga tegishli 200 ga yaqin oʻtovlari joy olgan. Sardobaning eni 12 m, chuqurligi esa 5,5 m tashkil qilgan. Sangir Suvloq sardobasida Qarshidan keluvchi yoʻl ikkiga ajraladi va biri Kerkiga, ikkinchisi Kelif kechuviga olib borgan3. Talimarjon sardobasi Talimarjon suv omborining shimoli-sharqiy qismida joylashgan Talimarjon sardobasi, suv omborning suv sathi pasayganda kuzatish mumkin. Boshqa paytlarda esa suv ostiga koʻmilib qoladi. Sardoba ayrim sabablarga koʻra haligachacha toʻliq oʻrganilmagan. Ammo arxeolog M. Y. Masson Talimarjon sardobasiga oid maʼlumotlar adabiyotlarda uchramasligi shuningdek, sardoba suvi tez-tez qurib qolishi haqida qisqacha toʻxtalib oʻtgan3. Hozirgi Talimarjon shaharchasidan taxminan 10-12 km shimoli-sharqda, Talimarjon suv omborning havzasida oʻrta yuzyilliklar davri sardobasining gumbazi vayron qilingan, poydevori saqlangan yodgorlik mavjud ekanligi maʼlum boʻldi. Ushbu sardoba yarim vayrona holda atrofida oʻrta yuzyilliklarga doir pishiq gʻisht boʻlaklari, aniq yer yuzasida koʻrinib turibdi. Bu esa aniqlangan sardoba atrofida oʻziga xos relef koʻrinishiga ega boʻlgan. Har bir sochilib yotgan gʻishtlar alohida kichik doʻngliklarni hosil qilgan. Bularning hammasi yarim xaroba holatida saqlanib qolgan. Sardoba esa bu qoldiqlardan nisbatan pastlikda, chuqur nuqtada joylashgan. Sardoba va uning atrofida saqlangan arxeologik qoldiqlar (gʻishtlar) orasida oʻrta yuzyilliklarga oid sopollar ham uchraydi. Tarhi Sardoba gumbazining hovuzga tutashgan qismi bir tekisda boʻlib, Sardobaning hovuz qismi yaxshi saqlangan, ichida loyqa suv hosil qilgan qurigan loyqa saqlangan. Hovuzning ichki diametri 12 m, tashqi diametri 15 m, devorning qalinligi diametr boʻylab 1,1 m dan 1,4 metrgacha tashkil etadi. Hovuzning saqlangan chuqurligi 2,35-2,55 metrni tashkil etadi. Sardoba 24x24x5-6 sm, 25x25x5-6 sm oʻlchamdagi pishiq gʻishtdan qurilgan. Sardoba atrofida saqlangan boshqa arxeologik qoldiqlar ham koʻzga tashlanadi. Bular yuqorida taʼkidlaganimizdek bir-biriga yaqin oʻrta yuzyilliklar davri pishiq gʻishtlarining sochilib yotgan kichik doʻngliklaridan iborat qoldiqlar. Bu kichik doʻngliklar sardoba atrofida joylashgan. Topilmalar asosiy qismini suv idishlarining tutqichlari, tag va boʻgʻiz qismlari yoki uning qorin qismi boʻlaklari, bundan tashqari sirlangan, sirlanmagan sopol boʻlaklari va gulxanda kuygan sopol buyumlarning siniqlari ham uchraydi. Kuygan sopollarni qozon parchalari deb taxmin qilish mumkin. Shuningdek, oʻrta yuzyilliklarga oid shisha idishlarining boʻlaklari ham topildi. Suv idishlarining tutqichlari turli xil oʻlchamda, loyi pishirilgan qizgʻish pishiq loydan tayyorlangan. Koʻrinishidan xumdonda pishirilgan. Suv idishlarining qorin qismi boʻlaklari ham turli xil qalinliklardan iborat. Keyingi topilmalar sirasiga xoʻjalik va oshxona buyumlari kiradi. Bular turli xil oshxona idishlarining qoldiqlari boʻlib, ularning sirtiga taroqsimon naqshlar bilan birga bosma uslub bilan oʻsimliksimon naqsh tushirilgan. Ularning sirtiga och sariq angob berilgan. Ularning ichida koʻproq bosma uslubda naqsh berilgan nozik sopol boʻlaklari koʻp uchraydi. Bir holatda kichkina idishning lab qismiga toʻlqinsimon shaklda naqsh berilgan. Shuningdek topilmalar ichida sirlangan sopollar boʻlaklari ham oʻrganildi. Bular asosan sopol idishlarining devor boʻlaklari boʻlib, dagʻal sirlangan boʻlib, toʻq yashil, toʻq koʻk va koʻk ranglardan tashkil topgan. Bir holatda sopol boʻlagining ikki tomoni ham yorqin oq sir berilgan sopol boʻlagini ham uchratdik. Yana bir sopol boʻlagining tashqi tomoni yashil rangda sirlangan, ichkari qismida esa toʻq sariq rang berilgan. Qoramtir rangli toshdan yasalgan idishning lab qismi ham uchraydi. Uning lab va qorin qismi tutashgan qismida maxsus qilingan tishik chiqarilgan. Boshqa topilmalar ichida chaqmoqtoshning boʻlagi ham uchraydi. Chaqmoqtosh ikki tomoni maxsus ishlov berilgan. Topilmalarning tasnifi 12 va 14 – 15-yuzyilliklarga oid. Topilmalar sardoba joylashgan hudud atrofidan koʻtarma material sifatida olindi. Bosma naqshlar tushirilgan sopollar XII yuzyillikga oid, bu esa Talimarjon sardobasining shu davrga oidligini dalili sifatida keltirishimiz mumkin. „Google map“ dan olingan kosmik suratlar tahlil qilinganda qadimda sardobani suv bilan taminlab turgan kanal yoki ariqning uzanini ham koʻrish mumkin. Talimarjon sardobasining qurilish tarhiga toʻxtalsak, sardobaga kirish qismi Raboti Malik sardobasiga oʻxshash. Sardobaning atrofida uchraydigan alohida turgan kichkina doʻngliklar, ustida turgan sochilib yotgan gʻisht boʻlaklari karvonsaroy va boshqa xizmat koʻrsatuvchi inshootlarning qoldiqlari deb taxmin qilish mumkin. Karvonsaroy 36x17x6-7 sm oʻlchamdagi pishiq gʻishtlardan qurilgan. Odatda sardobalar qurilgan joylarda karvonsaroylar ham qurilgan. Oʻzbekiston hududining tarixiy shaharlari va xususan bu oʻlka orqali oʻtgan Buyuk ipak yoʻlini karvonsaroylarsiz tasavvur qilish qiyin. Ilmiy adabiyotlar tahlili shuni koʻrsatadiki bizga maʼlum boʻlgan Talimarjon suv ombori havzasidagi arxeologik qoldiqlar muqaddam tadqiqotchilar tomonidan oʻrganilmagan. Bu yodgorlik oʻzining tadqiqotchisini kutib turibdi albatta. Sardoba Qarshi-Kerki savdo yoʻlidagi muhim ahamiyatga ega yodgorliklari sirasiga kiradi. Adabiyotlar 1. Uralov A. S. K voprosu o tipologii sardobi // Obщestvennie nauki v Uzbekistane. № 11-12. 1996. S. 82 110 s. 2. Duxovniy V. A., Yup L. G. de Shutter. Voda v Tsentralnoy Azii. Proshloe, nastoyaщee i buduщee. Almati. Qazaq universitetі, 2018. 468 s. 3. M.Ye. Masson Problema izucheniya sistern-sardoba Tashkent. 1935. S 31-34. 4. Qorayev S. Toponimika Toshkent. 2006. 218 b. 5. Fayzullayev M., Primov U. Talimarjon afsonasi. Qarshi. 2019. 180 b. 6. Ravshanov P. Qarshi tarixi-T., 2006. 508 b. 7. Suleymanov R. X. Drevniy Naxshab Problemq sivilizatsii uzbekistana VII v. Do n.e. – VII v. n. e. Samarkand – Tashkent 2000. S 74-75. 8. Mavlonov Oʻ.M. Markaziy Osiyoning kadimgi yoʻllari: shakllanishi va rivojlanish bosqichlari. Monografiya. -T.: Akademiya, 2008. 193-bet. 9. Vamberi A. Puteshestvie po Sredney Azii. – SPb., 1865. s. 107. 10. Türkmenistanyň Medeniýet ministrligi https://medeniyet.gov.tm/tk/sigle-news/931 ------------------------------------------ == Tiklanish va taraqqiyot jamgʻarmasi == 2e1s46loddxo1ljs3cxy0xnndqf9cw1 0 982360 6271458 6128464 2026-09-16T03:39:00Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271458 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline |website={{URL|flyegypt.com}} |airline=flyEgypt |logo= |logo_size=300 |fleet_size=2 |destinations=9 (muntazam) |IATA=FT |ICAO=FEG |callsign=SKY EGYPT |founded=2014 |commenced={{Start date|2015|02|12}} | ceased = {{End date|2024|10|21}} |headquarters=[[Qohira]], {{EGY}} |key_people=Ahmed el Helw ([[Bosh ijrochi direktor|CEO]]) |bases=<div> * [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti]] * [[Qohira xalqaro aeroporti]] |num_employees=600 }} '''flyEgypt''' – bosh ofisi [[Qohira]]da joylashgan [[Misr]]ning lou-koster va charter aviakompaniyasi boʻlgan<ref name="AW">{{Cite journal|title=FlyEgypt|journal=Airliner World|date=September 2015|page=15}}</ref>. == Tarixi == Aviakompaniya 2014-yilda yagona toifali charter operatori sifatida tashkil etilgan<ref name="PS">{{Veb manbasi |sarlavha=FlyEgypt |url=https://www.planespotters.net/airline/FlyEgypt |ish=Planespotters.net |qaralgan sana=21 October 2015 |arxivsana=2018-09-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180916202534/https://www.planespotters.net/airline/FlyEgypt }}</ref> va 2015-yilning 12-fevralida Qohira va [[Jidda]] oʻrtasidagi reys bilan faoliyat boshlagan. 2015-yil 11-iyulda Syurix va Marsa Alam oʻrtasida haftalik mavsumiy xizmatni boshladi<ref name="AW"/>. 2024-yil 21-oktyabr kuni FlyEgypt moliyaviy qiyinchiliklar tufayli faoliyatini toʻxtatganini eʼlon qildi<ref>https://www.ch-aviation.com/news/145962-flyegypt-ceases-flight-operations-amid-financial-distress {{Bare URL inline|date=August 2025}}</ref> == Parvoz manzillari == 2022-yil fevral holatiga koʻra, FlyEgypt quyidagi muntazam yoʻnalishlarga xizmat koʻrsatadi (mavsumiy charter operatsiyalari bundan mustasno)<ref>[http://www.flyegypt.today flyegypt.today – Flight] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190309165918/http://www.flyegypt.today/ |date=2019-03-09 }} retrieved 6 December 2018</ref>: {| class="sortable wikitable" !Mamlakat ! Shahar ! Aeroport ! Eslatmalar ! Manbalar |- |[[Armaniston]]||[[Yerevan]]||[[Zvartnots xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy||align=center|<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=FlyEgypt Adds Hurghada – Yerevan From June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240605-ftjun24evn |access-date=5 June 2024 |work=AeroRoutes |date=5 June 2024 |language=en-CA}}</ref> |- | [[Birlashgan Arab Amirliklari]] | [[Sharja]] | [[Sharja xalqaro aeroporti]] | | align="center" | <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.flyegypt.com/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-adds-sharjah-to-its-growing-network |sarlavha=flyEgypt adds Sharjah to its growing network |ish=fly.eg |sana=9 August 2021 |qaralgan sana=2023-10-24 |arxivsana=2021-10-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211005002952/https://www.flyegypt.com/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-adds-sharjah-to-its-growing-network }}</ref> |- | rowspan="3" | [[Misr]] | [[Iskandariya]] | [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti]] | align="center" | Bazasi |<ref name="Jeddah" /> |- | [[Qohira]] | [[Qohira xalqaro aeroporti]] | align="center" | Bazasi |<ref name="domestic">{{Veb manbasi |url=https://www.fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-launches-new-domestic-network |sarlavha=flyEgypt launches new domestic network |ish=fly.eg |sana=29 October 2019 |qaralgan sana=2023-10-24 |arxivsana=2019-12-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191208065337/https://www.fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-launches-new-domestic-network }}</ref> |- | [[Sharm al-Shayx]] | [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti]] | align="center" | Mavsumiy |<ref name="domestic" /> |- | rowspan="4" | [[Saudiya Arabistoni]] | [[Jidda]] | [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti]] | | align="center" | <ref name="Jeddah">{{Veb manbasi |sarlavha=flyEgypt Launches New Route from Borg El Arab to Jeddah |url=https://www.fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-launches-new-route-from-borg-el-arab-to-jeddah |ish=fly.eg |sana=30 August 2023 |qaralgan sana=2023-10-24 |arxivsana=2023-09-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230925132025/https://fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-launches-new-route-from-borg-el-arab-to-jeddah }}</ref> |- | [[Madina (shahar)|Madina]] | Madina aeroporti | | |- | [[Ar-Riyod]] | Podshoh Xolid xalqaro aeroporti | | align="center" | <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-add-more-flights-to-saudi-arabia-from-april-2023 |sarlavha=flyEgypt Add More Flights to Saudi Arabia from April 2023 |ish=fly.eg |sana=5 April 2023 |qaralgan sana=2023-10-24 |arxivsana=2023-09-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230925131356/https://fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-add-more-flights-to-saudi-arabia-from-april-2023 }}</ref> |- | Yanbu | Yanbu aeroporti | | align="center" | <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=flyEgypt Expands to Yanbu, Saudi Arabia |url=https://www.fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-expands-to-yanbu-saudi-arabia |ish=fly.eg |sana=3 August 2023 |qaralgan sana=2023-10-24 |arxivsana=2023-09-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230925123933/https://fly.eg/blog/p/fly-egypt-blog/flyegypt-expands-to-yanbu-saudi-arabia }}</ref> |- | [[Oʻzbekiston]] | [[Toshkent]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti]] | | |- |} == Aviaparki == [[Fayl:SU-TMN_2023-06-17_EDDK_01.jpg|thumb| FlyEgypt Boeing 737-800 samolyoti Germaniyaning Kyoln Bonn aeroportida, 2023-yil iyun oyi]] 2023-yil iyun holatiga koʻra, FlyEgypt aviaparki quyidagi samolyotlardan iborat<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.planespotters.net/airline/FlyEgypt?refresh=1 |sarlavha=FlyEgypt Fleet Details and History |ish=www.planespotters.net |qaralgan sana=21 June 2023 |arxivsana=2023-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230622001256/https://www.planespotters.net/airline/FlyEgypt?refresh=1 }}</ref>: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+FlyEgypt floti ! Samolyot ! Miqdori ! Buyurtmalar ! Yoʻlovchilar ! Eslatmalar |- | Boeing 737-800 | 2 | &#x2014; | 189 | |- ! Jami ! 2 ! &#x2014; ! colspan="2" | |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.flyegypt.com/}} [[Turkum:Lou-kosterlar]] [[Turkum:Yaqin Sharq aviakompaniyalari]] [[Turkum:Misr aviakompaniyalari]] [[Turkum:Qohirada joylashgan kompaniyalar]] jeuiy5d0645g8inu0266jyzibu9ptna 0 982849 6272038 6270652 2026-09-16T11:01:40Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ toʻliq yangiladim 6272038 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Ben Gurion xalqaro aeroporti |nativename-a={{nobold|{{lang|he|{{Script/Hebrew|נמל התעופה בן-גוריון}}}}<br />{{lang|ar|{{Script/Arabic|مطار بن غوريون الدولي}}}}}} |image=IAA-Logo-Transparent.png |image-width=250 |image2=File:Ben-gurion-airport-terminal--september-2012.jpg |image2-width=250 |IATA=TLV |ICAO=LLBG |type=Fuqarolik |owner=Isroil Transport va yoʻl xavfsizligi vazirligi |operator=Israel Airports Authority |location=Markaziy tuman, Isroil |city-served=[[Gush Dan]] va Katta [[Quddus]]<ref>{{Cite news |url=https://www.timesofisrael.com/jerusalems-new-high-speed-train-starts-regular-trips-to-ben-gurion-airport/ |title=Jerusalem's new high-speed train starts regular trips to Ben Gurion Airport |date=25 September 2018 |newspaper=The Times of Israel |location=[[Quddus]]|access-date=1 June 2019}}</ref> |hub={{Plainlist| *Arkia *CAL Cargo Airlines *El Al *Israir Airlines *Sun d'Or }} |focus_city= |elevation-f=134 |coordinates={{coord|32|00|34|N|034|52|58|E|region:IL|display=inline,title}} |latd=32|latm=00|lats=34|latNS=N|longd=034|longm=52|longs=58|longEW=E |pushpin_map=Isroil |pushpin_label='''TLV''' |pushpin_map_caption=Aeroportning Isroil xaritasidagi joylashuvi |website=[http://www.iaa.gov.il/en-US/airports/bengurion/Pages/default.aspx iaa.gov.il] |metric-rwy=yes |r1-number=03/21 |r1-length-m=2772 |r1-surface=Asfalt |r2-number=08/26 |r2-length-m=4062 |r2-surface=Asfalt |r3-number=12/30 |r3-length-m=3112 |r3-surface=Asfalt |stat-year=2025 |stat1-header= Yoʻlovchilar soni |stat1-data= 19 160 160 {{increase}}32% |stat2-header= Xalqaro yoʻlovchilar |stat2-data= 18 470 531 {{increase}}33% |stat3-header=Mahalliy yoʻlovchilar |stat3-data= 689 629 {{increase}}6% |stat4-header=Parvozlar soni |stat4-data= 140 736 {{increase}}30% |footnotes = Manba: Isroil fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi<ref name="AIP"/><ref name=IAA_25 /> }} '''Ben Gurion xalqaro aeroporti''' {{Efn|{{lang-he|נמל התעופה בן-גוריון|Nēmāl ha-tē‘ufā Bēn-Guriyôn}}; {{lang-ar|مطار بن غوريون الدولي|Maṭār Bin Ġūriyūn ad-duwalī}}.<!--This article should include the Arabic-language name because: * Arabic was an official language of Israel for many years, and it still has special status * This is an Israeli governmental institution-->}} {{Airport codes|TLV|LLBG}}, odatda [[ivrit tili]]dagi '''''Natbag''''' (נתב״ג) qisqartmasi bilan tanilgan, [[Isroil]]ning asosiy [[aeroport]]i. Lod shahrining shimoliy chekkasida joylashgan boʻlib, mamlakatning eng gavjum aeroporti hisoblanadi. [[Quddus]] shahridan {{Convert|45|km|mi}} shimoli-gʻarbda, [[Tel-Aviv|Tel-Avivdan]] esa {{Convert|20|km|mi}} janubi-sharqda joylashgan<ref name="AIP">{{cite web |url=http://en.caa.gov.il/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=1359&Itemid= |title=AD 2.5 TEL-AVIV / BEN-GURION&nbsp;– LLBG |access-date=18 July 2014|archive-date=12 October 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131012085055/http://en.caa.gov.il/index.php?option=com_docman&task=doc_download&gid=1359&Itemid= |url-status=dead }}</ref>. 1973-yilgacha '''Lod aeroporti''' nomi bilan tanilgan, keyinchalik Isroilning birinchi bosh vaziri Devid Ben-Gurion (1886-1973) sharafiga qayta nomlangan. Aeroport El Al, Israir Airlines, Arkia va Sun d’Or aviakompaniyalari uchun hab hisoblanadi hamda Israel Airports Authority tomonidan boshqariladi. 2025-yilda Ben Gurion aeroporti 19,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref name="IAAreports24">{{cite web |title=Annual Report Ben Gurion International Airport 2024 |url=https://www.iaa.gov.il/media/35jf3jzt/%D7%93%D7%95%D7%97-%D7%A9%D7%A0%D7%AA%D7%99-2024-%D7%90%D7%A0%D7%92%D7%9C%D7%99%D7%AA-%D7%9E%D7%95%D7%A0%D7%92%D7%A9.pdf |website=iaa.gov.il |publisher=Israel Airports Authority |access-date=27 November 2025}}</ref>. Yoʻlovchi tajribasi va yuqori darajadagi xavfsizlik tufayli [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharqdagi]] eng yaxshi beshta aeroport qatoriga kiradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aci.aero/Airport-Service-Quality/ASQ-Awards/2013-Winners/Best-Airport-By-Region/Middle-East |sarlavha=ASQ Awards |qaralgan sana=3 June 2015}}</ref>, bir necha teraktlar nishoniga aylangan boʻlsa-da, Ben Gurion aeroportidan uchayotgan samolyotni olib qochishga urinish hech qachon muvaffaqiyat qozonmagan<ref>{{Kitob manbasi |url=https://books.google.com/books?id=S3rFr5gWKQUC&pg=PA131 |title=Introduction to Private Security |last=Dempsey |first=John S. |date=23 March 2010 |publisher=Cengage Learning |isbn=978-0495809852 |language=en}}</ref>. Aeroport Isroil uchun juda strategik ahamiyatga ega, chunki u koʻplab sayyohlar uchun mamlakatga qulay kirish joylaridan biridir<ref name="The Christian Science Monitor 2014">{{Veb manbasi |muallif=The Christian Science Monitor |sarlavha=The importance of Ben Gurion airport to Israel |ish=The Christian Science Monitor |sana=22 July 2014 |url=https://www.csmonitor.com/World/Security-Watch/Backchannels/2014/0722/The-importance-of-Ben-Gurion-airport-to-Israel |qaralgan sana=25 January 2021}}</ref>. Isroilning yagona xalqaro aeroporti boʻlganligi sababli, mamlakatning [[:en:Single point of failure|Yagona nosozlik nuqtasi]] hisoblangan, natijada 2019-yil Ramon aeroporti faoliyati koʻrsata boshlagan<ref name="Lewis 2019">{{Veb manbasi |muallif=Lewis |ism=Ori |sarlavha=Israel opens new international airport, named for astronaut Ramon, near Red Sea |ish=The Times of Israel |sana=21 January 2019 |url=https://www.timesofisrael.com/israel-opens-new-international-airport-near-red-sea/ |qaralgan sana=25 January 2021}}</ref>. == Tarixi == === Britaniya mandati davri (1934-1948) === [[Fayl:Lod_Airport_1958.jpg|thumb| Lod aeroporti, 1958-yil. Bino hozirda 1-terminal binosi hisoblanadi.]] [[Fayl:BGsculptureS.jpg|thumb| Aeroportdagi Devid Ben-Gurion haykali, aeroport uning sharafiga nomlangan]] Aeroport oʻz faoliyatini [[Falastindagi Britaniya mandati]] davrida Vilgelma Templer koloniyasi yaqinidagi Lidda (hozirgi Lod) shaharchasining chekkasida ikkita asfaltlanmagan uchish-qoʻnish yoʻlagidan iborat havo yoʻlagi sifatida boshlangan. 1934-yilda asosan Airwork Services kompaniyasi taklifi bilan qurilgan<ref name="iam">{{Veb manbasi |url=https://www.israelairlinemuseum.org/el-al-israels-flying-star/chapter-1-from-flying-camels-to-flying-stars-israel-reborn/ |sarlavha=Chapter 1 – from Flying Camels to Flying Stars: Israel Reborn (1917–1948) &#124; Israel Airline Museum}}</ref>. Yangi aeroportdagi birinchi yoʻlovchilar reysi 1935-yil 3-avgustda ochilgan [[Egyptair|Misr Airworkning]] [[Qohira]] – Lidda – [[Nikosiya]] yoʻnalishi boʻldi. Keyinchalik Misr Lidda orqali Hayfa va [[Bagʻdod]]ga reyslarni amalga oshirdi. Liddaga muntazam qatnovga ega boʻlgan birinchi qitʼalararo Yevropa aviakompaniyasi 1937-yil 4-apreldan parvoz qila boshlagan [[LOT Polish Airlines]] edi. Oʻsha paytga kelib, Lidda aeroporti toʻliq faoliyat koʻrsatayotgan toʻrtta beton uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega edi. 1933-yildan beri Gollandiya Sharqiy Hindistonidagi Bataviyaga (hozirgi [[Jakarta]], Indoneziya) [[Gʻazo]] orqali parvoz qilayotgan [[KLM]] aviakompaniyasi 1937-yilda xizmatni Liddaga koʻchirdi. Imperial Airways ham Hindiston yoʻnalishida Liddadan [[yoqilgʻi]] quyish bekati sifatida foydalangan. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida Imperial Airways va keyinchalik British Overseas Airways korporatsiyasi 1940-yil iyun oyida [[Fransiya kampaniyasi|Fransiya qulagunga]] qadar Liddaga parvoz qilishni davom ettirdi. 1942-yil fevral oyida yapon harbiylari Birma va [[Malayziya operatsiyasi|Malayaga]] kirganida, KLM Bataviyaga boradigan yoʻnalishini qisqartirdi va Liddani marshrutning eng sharqiy nuqtasiga aylantirdi. Britaniya urush eʼlon qilganidan keyin parvozlarni toʻxtatgan Misr Airwork 1940-yilning may oyida haftalik Qohira — Lidda — Nikosiya xizmatini qayta tikladi<ref name="iam"/>. 1943-yilda aeroport „Lidda RAF bekati“ deb qayta nomlandi va [[Yevropa]], [[Afrika]], [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharq]] (asosan [[Iroq]] va [[Eron|Fors]]) va Janubiy/[[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyodagi]] harbiy bazalar oʻrtasida harbiy havo transporti va samolyot parom operatsiyalari uchun asosiy aerodrom boʻlib xizmat qilishda davom etdi. 1944-yilda Germaniyaning Yaqin Sharqdagi tahdidi pasaygach, Aviron Aviatsiya kompaniyasi Lidda va Hayfa oʻrtasida haftasiga toʻrt marta xizmat koʻrsatishni boshladi<ref name="iam"/>. Birinchi fuqarolik transatlantik marshruti [[Nyu York (shahar)|Nyu-Yorkdan]] Lidda aeroportiga 1946-yilda TWA aviakompaniyasi tomonidan ochilgan. 1948-yil aprel oyining oxirida inglizlar aeroportdan voz kechdi. === Isroil davlatining birinchi dekadalari (1948-1973) === [[Fayl:Moroccan_Children_in_Lod_Airport_1949.jpg|thumb|219x219px| Norvegiya orqali kelgan Marokashlik yahudiy bolalar 1949-yil aeroportda.]] 1948-yil 10-iyulda Denni operatsiyasida Isroil mudofaa kuchlari askarlari aeroportni egallab, nazoratni yangi eʼlon qilingan Isroil davlatiga topshirdi{{Citation needed}}. 1948-yilda isroilliklar aeroportning rasmiy nomini Liddadan Lodga (yaqindagi shaharning ibroniycha nomi) oʻzgartirdi, aeroport '''Lod aeroportiga''' aylandi<ref name="Safety">{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=TLV1 |sarlavha=Lydda Airport profile – Aviation Safety Network |muallif=Harro Ranter |qaralgan sana=3 June 2015}}</ref>. Parvozlar 1948-yil 24-noyabrda qayta tiklandi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/AbouttheAirport/History/40/ |sarlavha=Ben Gurion Airport- The 40s |qaralgan sana=29 April 2007 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref>. Oʻsha yili terminal orqali 40 ming yoʻlovchi oʻtgan. 1952-yilga kelib ularning soni oyiga 100 ming kishiga yetdi. Oʻn yil ichida havo qatnovi shu darajaga koʻtarildiki, mahalliy reyslar Tel-Avivning boshqa aeroportiga, shaharning shimoliy qirgʻogʻidagi Sde Dov aerodromiga (SDV) yoʻnaltirilishi kerak edi. 1960-yillarning oʻrtalarida aeroportga 14 ta xalqaro aviakompaniya qoʻnayotgan edi. Oʻsha yili vafot etgan Isroilning birinchi Bosh vaziri David Ben-Gurion sharafiga aeroport nomi 1973-yilda '''Ben Gurion xalqaro aeroportiga''' oʻzgartirildi. ==== Terror voqealari (1972) ==== Ben Gurion aeroporti Falastin hujumlari nishoniga aylangan boʻlsa-da, qatʼiy xavfsizlik choralarining koʻrilishi Ben Gurion aeroportidan uchib ketayotgan hech bir samolyotning olib qochib ketilmasligini taʼminladi. Boshqa tomondan, boshqa mamlakatlardan oʻgʻirlab ketilgan samolyotlar Ben Gurionga qoʻndi va bu aeroport tarixidagi ikkita yirik hodisaga hissa qoʻshdi. Birinchi voqeada, 1972-yil 8-mayda toʻrtta falastinlik Qora sentyabr tashkiloti terrorchilari Venadan ketayotgan Sabena samolyotini oʻgʻirlab ketdi va Ben Gurion aeroportiga qoʻnishga majburladi. Sayeret Matkal qoʻmondonlari, jumladan [[Benjamin Netanyahu|Benyamin Netanyahu]], Ehud Barak (ikkalasi ham Isroilning boʻlajak Bosh vazirlari) samolyotga bostirib kirib, ikki nafar bosqinchini oʻldirib, qolgan ikkitasini qoʻlga oldi. Bir yoʻlovchi halok boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Sontag |first=Deborah |date=20 April 1999 |title=2 Who Share a Past Are Rivals for Israel's Future |pages=Section A, Page 3, Column 1 |work=[[The New York Times]] |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F30917FD3D5E0C738EDDAD0894D1494D81&n=Top%2fReference%2fTimes%20Topics%2fPeople%2fB%2fBarak%2c%20Ehud}}</ref>. Oʻsha oyning oxirida, 1972-yil 30-mayda, Lod aeroportidagi qirgʻin deb nomlanuvchi hujumda, Yapon qizil armiyasining uch aʼzosi yoʻlovchilar kelgan hududga pulemyotdan oʻq otilishi natijasida 24 kishi halok boʻldi va 80 kishi yaralandi. Qurbonlar orasida taniqli [[Proteinlar|oqsil]] [[Biofizika|biofiziki]] va Isroilning 4-prezidentining ukasi Aharon Katzir ham bor edi. Jarohatlanganlar orasida Efraim Katzir va Isroilga yaqinda kelgan 20 nafar [[Puerto-Riko|puerto-rikolik]] sayyohlar guruhi ham boʻlgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29 May 1972 |title=1972: Japanese kill 26 at Tel Aviv airport |publisher=BBC.co.uk |url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/may/29/newsid_2542000/2542263.stm |access-date=28 April 2007}}</ref>. Omon qolgan yagona terrorchi Kozo Okamoto boʻlib, umrbod qamoq jazosiga hukm qilingan, ammo 1985-yilda PFLP-GC bilan mahbuslar almashinuvi doirasida ozod etilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Lewis |first=Paul |date=21 May 1985 |title=Israel frees 1,150 to obtain release of last 3 soldiers |work=The New York Times |url=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F40F14FB385F0C728EDDAC0894DD484D81 |access-date=29 April 2007}}</ref>. === 1980-yillardan beri rivojlanishi === Yillar davomida koʻproq binolar va uchish-qoʻnish yoʻlaklari qoʻshildi, ammo 1980—1990-yillarda [[Efiopiya]] va sobiq [[Sovet Ittifoqi]]dan ommaviy immigratsiyaning boshlanishi, shuningdek, xalqaro biznes sayohatlarining global oʻsishi bilan mavjud obyektlar sigʻimi yetarli boʻlmay qoldi, 2-mingyillik bayramlari uchun kutilayotgan turizm oqimini ham sigʻdira oladigan yangi zamonaviy terminal loyihasini ishlab chiqishga turtki boʻldi. Loyihani davom ettirish toʻgʻrisida qaror 1994-yilning yanvarida qabul qilindi, biroq 3-terminal nomi bilan tanilgan yangi terminal oʻn yil oʻtib, 2004-yil 2-noyabrda oʻz eshiklarini ochdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.historycentral.com/Aviation/airports/Bengurion.html |sarlavha=Ben Gurion |qaralgan sana=29 April 2007 |nashriyot=History Central |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070330173158/http://www.historycentral.com/Aviation/airports/Bengurion.html |arxivsana=30 March 2007}}</ref>. 2014-yil iyul oyida Gʻazo bilan toʻqnashuv chogʻida bir necha aviakompaniyalar aeroportga parvozlarini bir necha kunga taqiqlagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://news.yahoo.com/faa-lifts-ban-us-flights-tel-aviv-airport-041535461--politics.html |sarlavha=FAA lifts ban on US flights to Tel Aviv airport |sana=24 July 2014 |ish=Yahoo News |qaralgan sana=3 June 2015}}</ref>. 2023-yil oktyabrda [[Isroil–Hamas urushi]] boshlanganida, aeroportga parvoz qiladigan aviakompaniyalar soni atigi 7 tagacha qisqardi. 2024-yil fevral oyi holatiga koʻra, aeroportga faqat 45 ta aviakompaniya parvoz qilmoqda<ref>{{cite news|url=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/28/are-airlines-returning-to-israel-despite-the-war-on-gaza|title=Are airlines returning to Israel, despite the war on Gaza?|date=February 28, 2024|publisher=[[Al Jazeera]]}}</ref>. Aeroportdan uchib ketgan eng uzoq toʻxtovsiz parvoz 2017-yilning 2-yanvarida [[Shimoliy Muz okeani]] orqali [[Gonolulu]]ga uchgan milliarder kazino magnatiga tegishli boʻlgan xususiy Airbus A340-500 boʻldi. Parvoz 17 soat 40 daqiqa davom etishi taxmin qilingan edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Melnitcki, Gili |date=4 January 2017 |title="Next Stop Hawaii: Sheldon Adelson sets record with 18-hour flight from Israel" |work=Haaretz |url=http://www.haaretz.com/israel-news/1.762882 |access-date=15 January 2017 |archive-date=2017-06-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170607081330/http://www.haaretz.com/israel-news/1.762882 |url-status=dead }}</ref>. Isroil janubidagi Eylat shahri yaqinidagi Ramon aeroporti, Ben Gurion aeroporti uchun burilish aeroporti boʻlib xizmat qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.garda.com/crisis24/news-alerts/191081/israel-ramon-airport-etm-in-eilat-set-to-open-gradually-from-january-22 |sarlavha=Israel: Ramon Airport (ETM) in Eilat set to open gradually from January 22 |ish=GardaWorld}}</ref>. == Yoʻlovchi terminallari == === 1-terminal === [[Fayl:Airport_Tel_Aviv_Bengurion.jpg|thumb| Terminal 1, hozirda barcha ichki reyslar, shuningdek, baʼzi xalqaro arzon reyslar uchun foydalaniladi]] ==== Tarixi ==== 3-terminal ochilishidan oldin 1-terminal Ben Gurion aeroportidagi asosiy terminal binosi boʻlgan. Oʻsha paytda uchib ketuvchilarni roʻyxatdan oʻtkazish joyi birinchi qavatda joylashgan edi. U yerdan yoʻlovchilar yuqoriga koʻtarilib, pasport nazorati, [[Boj olinmaydigan savdo doʻkoni|boj olinmaydigan doʻkonlar]], VIP zallar, bitta ibodatxona va bortga chiqish darvozalari joylashgan asosiy uchib ketish zaliga yoʻl olishgan. Darvozalarda sayohatchilar birinchi qavatga qaytish uchun zinapoyadan tushishlari kerak boʻladi, u yerda kutib turgan avtobuslar ularni [[Apron (aviatsiya)|apronda]] samolyotlarga olib boradi. Pasport nazorati, bagaj karusellari, boj olinmaydigan qabul qilish va bojxonaga ega kirish zali binoning janubiy chekkasida joylashgan edi. Perronli avtobuslar yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolarini {{Convert|500|m|abbr=on}} uzoqdagi asfaltda toʻxtab turgan samolyotlarga terminaldan chiqargan. 3-terminal ochilgandan soʻng, 1-terminal yopildi va faqat Eylat aeroportiga uchuvchi mahalliy reyslar, Shimoliy Amerika va Afrikadan maxsus immigratsion reyslar kabi hukumat reyslari qoldirildi. Shimoliy Amerika va Angliyadan kelgan muhojirlarni olib ketuvchi Nefesh B’Nefesh tomonidan uyushtirilgan charter reyslari bu terminaldan yiliga bir necha marta qoʻnish marosimlarida foydalanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.historycentral.com/Aviation/airports/Bengurion.html |sarlavha=Ben Gurion Airport |qaralgan sana=28 April 2007 |nashriyot=HistoryCentral |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070330173158/http://www.historycentral.com/Aviation/airports/Bengurion.html |arxivsana=30 March 2007}}</ref>. 1-terminal 2003—2007-yillar oraligʻida yopilgan boʻlsa-da, bino turli tadbirlar va keng koʻlamli koʻrgazmalar, xususan, 2006-yilda oʻtkazilgan „Bezalel sanʼat akademiyasining 100 yillik koʻrgazmasi“ uchun joy boʻlib xizmat qilgan. Terminalni taʼmirlash ishlari Yosef Assa tomonidan uchta alohida atmosfera mavzusi bilan ishlab chiqilgan. Birinchidan, jamoat zallari Isroilning Yahudo, [[Quddus]] va [[Galileya]] togʻlari ranglariga boʻyalgan devorlari bilan ''Isroil yurti xarakteriga'' ega. Yoʻlovchilar zalida dam olish va hordiq muhiti yaratilgan boʻlsa, yoʻlovchilar shaharga qaytishi bilan kelganlar zaliga koʻproq shahar mavzusi beriladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/Terminal+1/PrinciplesofArchitecturalPlanning_en.htm |sarlavha=Principles of Architectural Planning |qaralgan sana=12 April 2008 |nashriyot=IAA |arxivurl=https://web.archive.org/web/20080412034555/http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/Terminal%2B1/PrinciplesofArchitecturalPlanning_en.htm |arxivsana=12 April 2008}}</ref>. [[Fayl:Terminal_1_TLV_19645.jpg|thumb| 1-terminal apronida shaxsiy samolyotlar]] 2006-yil fevral oyida Isroil aeroportlari maʼmuriyati xususiy reaktiv samolyotlar yoʻlovchilari va ekipajlari, shuningdek, asosiy terminaldan qochishdan manfaatdor boʻlganlar uchun yangi VIP qanotga 4,3 million [[shekel]] sarmoya kiritish rejalarini eʼlon qildi. VIP yer usti xizmatlari allaqachon mavjud, biroq foydalanuvchilar sonining sezilarli darajada koʻpayishi obyektlarni kengaytirishni oqladi, bu ham aeroport daromadlarini oshiradi. IAA xususiy reaktiv reyslar (4059 ta, bu 2004-yilga nisbatan 36,5% ga koʻp) hamda xususiy reaktivlardan foydalanuvchilarning (14 613 ta, 2004-yilga nisbatan 46,2% ga oʻsish) sezilarli oʻsishini koʻrsatadigan raqamlarni eʼlon qildi. Tashqi litsenziya tomonidan boshqariladigan yangi VIP qanot 1-terminalning yangilangan va kengaytirilgan qismida joylashadi. Barcha parvoz jarayonlari (xavfsizlik tekshiruvi, pasport nazorati va [[bojxona]]) shu yerda amalga oshiriladi. Bu qanotda matbuot anjumanlari oʻtkazish uchun jihozlangan zal, lyuks zal, eng zamonaviy biznes jihozlari bilan jihozlangan maxsus majlislar zallari va parvozlar oraligʻida aeroportda vaqt oʻtkazadigan uchish ekipajlari uchun maxsus zal mavjud boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Rashot/MessagesArchive/SpokesMan/Spokesman_En_210206.htm |sarlavha=Israel Airports Authority to Build a Special Terminal for Executive and Private Flights at Ben Gurion Airport |qaralgan sana=28 April 2007 |sana=21 February 2006 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref>. 2008-yil yanvar oyida IAA 3-terminal yonidagi {{Convert|1000|m2|adj=on}} maydonda VIP terminal qurishni rejalashtirayotgani eʼlon qilindi<ref>{{Veb manbasi |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1200572515252&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |sarlavha=Terminal for private flights to be built at airport |sana=22 January 2008 |qaralgan sana=22 January 2008 |ish=[[The Jerusalem Post]] }}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==== Xalqaro lou-kost va mahalliy terminal ==== [[Fayl:Ben_Gurion_International_Airport_terminal_3_EASY_JET.JPG|thumb| EasyJet Switzerland [[Airbus A320]] 3-terminalda turibdi. Ilgari easyJet kabi arzon xalqaro tashuvchilarning yoʻlovchilari 1-terminalda roʻyxatdan oʻtgan va bortga chiqish uchun 3-terminalga joʻnab ketishgan.]] 1-terminal 2003-yilda yopilgan va keng koʻlamli taʼmirdan soʻng 2007-yilda mahalliy terminal sifatida<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Rashot/MessagesArchive/SpokesMan/Spokesman_En_200207.htm |sarlavha=End of an Era&nbsp;– The Historic Terminal 1 has Re-opened, Serving Passengers on Domestic Flights |qaralgan sana=28 April 2007 |sana=20 February 2007 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref> va 2008-yil iyul yozgi charter va arzon reyslar uchun qayta ochildi<ref name="reopen">{{Yangiliklar manbasi |date=2 July 2008 |title=Ben-Gurion's old terminal reopens for summer charters |work=The Jerusalem Post |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1214726184832&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |access-date=12 July 2008 }}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2008-yil yoz mavsumi uchun charter va arzon reyslar uchun ochiq qoldi, keyin 2008-yil oktyabr oyida vaqtincha yopildi, keyinchalik qayta taʼmirlandi va 2009-yilning yozida qayta ochildi, oʻshanda u uch oylik 600 000 xalqaro reyslar yoʻlovchini sigʻdirishi kutilgan edi<ref name="reopen" />. 2010-yil holatiga koʻra, 1-terminaldan yil davomida bir nechta lou-koster xalqaro reyslari, shu jumladan, Barselonaga Vueling reyslari va London (Luton), Manchester, Jeneva va Bazelga easyJet reyslari amalga oshirildi. 2015-yilda talabning ortishi va terminalning yana bir kengayishi tufayli Isroil aeroportlari maʼmuriyati 1-terminalni barcha arzon narxlardagi tashuvchilarga maʼlum sharoitlarda taqdim etdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Operating International Flights from Terminal 1 at Ben Gurion Int'l Airport |nashriyot=[[Israel Airports Authority]] |qaralgan sana=18 April 2015 |url=http://www.iaa.gov.il/en-US/rashot/Documents/operating%20flights%20terminal%201.pdf |sana=10 February 2015}}</ref>. 1-terminaldan tashqarida amalga oshiriladigan reyslar 3-terminaldan tashqarida amalga oshirilgan reyslarga qaraganda kamroq aeroport toʻlovlari olinadi<ref name="themarker-expansion">{{Yangiliklar manbasi |last=Rosenberg-Kandel, Rina |date=27 November 2019 |title=6 מיליארד שקל לתוכנית הפיתוח של נתב"ג לשלוש השנים הקרובות |language=he |trans-title=ILS Six Billion for the Ben Gurion Airport Expansion Plan in the Next Three Years |url=https://www.themarker.com/consumer/tourism/1.8188336 |access-date=27 November 2019}}</ref>. 2017-yilning yozigacha 1-terminal ayrim arzon aviakompaniyalar yoʻlovchilari uchun parvozlarni roʻyxatdan oʻtkazish, xavfsizlikni tekshirish va xalqaro reyslar uchun pasport nazorati uchun foydalanilgan, biroq pasport nazoratidan soʻng yoʻlovchilar 3-terminalning joʻnash qismiga [[avtobus]] bilan olib ketilgan. 1-terminaldan tashqarida amalga oshirilgan aviakompaniyalarning barcha kiruvchi reyslari 3-terminalda amalga oshirildi. Biroq, 2017-yil 19-iyundan boshlab va bir necha oylik taʼmirlash ishlaridan soʻng, garchi kiruvchi yoʻlovchilar 3-terminalda qabul qilinsa ham, 1-terminal yoʻlovchilari toʻgʻridan-toʻgʻri 1-terminaldan oʻz reyslariga avtobus bilan olib ketila boshlandi. 1-terminalning bort zonasidagi rekonstruksiya ishlariga boj olinmaydigan doʻkonlar, restoranlar va kafelar qoʻshildi. Terminal 3-terminaldagi kabi ilgʻor tekshirilgan bagajni qayta ishlash va tekshirish tizimlari bilan ham jihozlandi. 3-terminal va temir yoʻl vokzalidan 1-terminalgacha boʻlgan bepul jamoat transporti taxminan har 15-30 daqiqada yetib boradi (kun vaqtiga qarab). === 3-terminal === [[Fayl:Ben-gurion-airport-terminal--september-2012_(cropped).jpg|thumb| 3-terminalning havodan koʻrinishi]] [[Fayl:16-03-30-Ben_Gurion_International_Airport-RalfR-DSCF7550.jpg|thumb| 3-terminalning uchib kelish zali]] 2004-yil 28-oktyabrda ochilgan 3-terminal<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.mfa.gov.il/MFA/Government/Speeches+by+Israeli+leaders/2004/Address%20by%20PM%20Sharon%20at%20inauguration%20of%20Ben%20Gurion%20Airport%202000%2028-Oct-2004 |sarlavha=Address by PM Sharon at inauguration of Ben Gurion Airport 2000 |qaralgan sana=27 April 2007 |nashriyot=[[Israel Ministry of Foreign Affairs]]}}</ref> Isroilga va undan chiqadigan asosiy xalqaro shlyuz sifatida 1-terminalni almashtirdi. Bino Skidmore, Owings &amp;amp; Merrill (SOM) tomonidan ishlab chiqilgan<ref name="archrecord">{{Jurnal manbasi |date=October 2005 |title=Ben Gurion International Airport, Terminal 3 |url=http://archrecord.construction.com/projects/bts/archives/transportation/05_benGurion/overview.asp |magazine=[[Architectural Record]]}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.som.com/content.cfm/ben_gurion_international_airport |sarlavha=Ben Gurion International Airport International Terminal |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100516093025/http://www.som.com/content.cfm/ben_gurion_international_airport |arxivsana=16 May 2010}}</ref>. Moshe Safdie & Associates va TRA (hozirgi Black and Veatch)<ref name="archrecord" /> bogʻlovchi tuzilmani, havo maydonidagi joʻnab ketish joylari va darvozalarini loyihalashtirgan. Loyihada Ram Karmi<ref name="archrecord" /> va boshqa mahalliy meʼmorlar ham ishlagan. Ilk reys Nyu-York shahridagi Jon Kennedi xalqaro aeroportiga amalga oshirilgan El Al aviakompaniyasi reysi boʻldi. ''Natbag 2000'' sifatida tanilgan 3-terminal loyihasi Mingyillik bayramlari uchun kutilayotgan ziyoratchilarning katta oqimiga xizmat koʻrsatish uchun 2000-yilgacha yakunlanishi kerak edi. Ushbu muddat kutilganidan yuqori xarajatlar va asosiy turk pudratchisining bankrotligi tufayli bir qator ishlarning toʻxtab qolishi sababli bajarilmadi. Loyiha oxir-oqibat taxminan bir milliard AQSh dollariga teng boʻldi. Aeroportning mamlakatning eng yirik aholi punktlariga yaqinligi va shovqin muammosi tufayli mamlakatning boshqa joylarida, Isroilning janubida yangi Ilan va Assaf Ramon aeroporti kabi yana bir xalqaro aeroport qurish taklif qilinmoqda<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/AbouttheAirport/Statistics/ |sarlavha=Facts and Figures |qaralgan sana=4 May 2007 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref>. 3-terminalning umumiy joylashuvi Yevropa va Shimoliy Amerikadagi aeroportlarnikiga oʻxshaydi, samolyotdan tushganidan keyin bir necha darajali va ancha masofani bosib oʻtish mumkin. Yurishda [[Eskalator|eskalatorlar]] va [[Eskalator|harakatlanuvchi yoʻlaklar]] yordam beradi. Yuqori darajadagi uchib ketish zali, maydoni {{Convert|10000|m2|abbr=on}} dan ortiq, 110 roʻyxatdan oʻtish taymerlari va parvoz maʼlumotlarini koʻrsatish tizimlari bilan jihozlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/AbouttheAirport/PassengersHalls/CheckInHall/ |sarlavha=Check-In Hall |qaralgan sana=28 April 2007 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref>. ''Buy & Bye'' nomi bilan tanilgan kichik savdo markazi ham sayohatchilar, ham keng jamoatchilik uchun ochiq. Doʻkonlar, restoranlar va pochta boʻlimlarini oʻz ichiga olgan savdo markazi uchmaydiganlarni ham jalb qilishi rejalashtirilgan edi. Savdo markazi bilan bir xil darajada yoʻlovchilar pasport nazorati va xavfsizlik tekshiruvidan oʻtadi. Samolyotlarning uchish va qoʻnishlarini oʻziga xos egilgan shisha devordan koʻrish mumkin. Kelish zali birinchi qavatda joylashgan boʻlib, u yerda 20 ta qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish taymerlari mavjud (Star Alliance aviakompaniyalariga xizmat koʻrsatadi). Avtoulovlarni ijaraga berish punktlari yoʻlovchilarni uchib ketish va kelish zallari oʻrtasida joylashgan oraliq darajada joylashgan. 3-terminalda ikkita [[sinagoga]] bor<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Senyor |first=Eli |date=21 December 2006 |title=Muslim prayer room set up at Ben-Gurion Airport |work=Ynetnews |publisher=Ynet |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3342862,00.html |access-date=5 May 2007}}</ref>. [[Fayl:012_2010-09-04_13-44-43_Ben_Gurion_Airport.JPG|thumb| Boj olinmaydigan rotundaning yuqoridan koʻrinishi, 3-terminaldan joʻnab ketish zali]] Asosiy xavfsizlik tekshiruvidan soʻng yoʻlovchilar yulduz shaklidagi boj olinmaydigan rotundada parvozlarini kutishadi. U yerda 24 soat ishlaydigan turli kafelar, restoranlar va boj olinmaydigan doʻkonlar, shuningdek, sinagoga, bank muassasalari, yoʻlovchilar kutishi uchun tranzit zali va [[Qoʻshilgan qiymat soligʻi|QQSni]] qaytarish uchun stol mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=http://parking.essentialtravel.co.uk/worldairport/israel/tel_aviv_-_ben_gurion.htm |sarlavha=Tel Aviv&nbsp;– Ben Gurion Airport (TLV) Information |nashriyot=Essential Travel |qaralgan sana=29 April 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070421224455/http://parking.essentialtravel.co.uk/worldairport/israel/tel_aviv_-_ben_gurion.htm |arxivsana=21 April 2007}}</ref>. 3-terminalda jami 40 ta darvoza toʻrt yoʻlakka (B, C, D va E) boʻlingan boʻlib, ularning har birida 8 ta teletrap bilan jihozlangan darvozalar (2 dan 9 gacha raqamlangan), shuningdek, yoʻlovchilarni samolyotga olib ketish uchun ikkita stendli darvozalar (1- avtobus bayi va 1A) mavjud. E-konkursdagi ikkita darvoza juda katta keng fyuzelyajli samolyotlarni yanada samarali qabul qilish uchun ikki tomonli teletraplardan foydalanadi. 2004-yilda 3-terminal ochilganda B, C va D yoʻlakchalari ochilgan, E yoʻlakchasi esa 2018-yilda qurib bitkazilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Blumenthal |first=Itay |date=15 February 2018 |title=נתב"ג מתרחב: נחנכה הזרוע הרביעית |trans-title=Ben Gurion Airport Expands: Fourth Concourse Inaugurated |publisher=[[Ynet]] |url=https://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-5115293,00.html |access-date=17 February 2018}}</ref>. 3-terminalda bitta qoʻshimcha yoʻlakcha (A) uchun joy mavjud. Terminal boʻylab bepul [[Wi-Fi|simsiz internet]] mavjud<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Free Wi-Fi in Airports |url=http://www.wififreespot.com/airport.html |qaralgan sana=4 May 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070429171530/http://www.wififreespot.com/airport.html |arxivsana=29 April 2007}}</ref>. Terminalda uchta biznes-zal – tez-tez uchuvchilar uchun eksklyuziv El Al King David Lounge va imtiyozli yoki pul toʻlaydigan yoʻlovchilar uchun uchta ''Dan'' zallari mavjud. 2007-yil yanvar oyida IAA 3-terminaldan gʻarbda {{Cvt|300|m}} ga yaqin 120 oʻrinli mehmonxona qurish rejalarini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.port2port.com/Index.asp?CategoryID=46&ArticleID=1210 |sarlavha=A BOT tender to be published for Ben Gurion hotel |qaralgan sana=28 April 2007 |sana=15 January 2007 |nashriyot=PORT2PORT- Israel's Trade Portal |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070927190547/http://www.port2port.com/Index.asp?CategoryID=46&ArticleID=1210 |arxivsana=27 September 2007}}</ref>. Mehmonxona uchun tender IAA tomonidan 2017-yil oxirida eʼlon qilingan. Terminal qurilgach, yiliga 12 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻlishi aytilgan edi. 2023-yilda Ben Gurion aeroporti orqali 25 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatilishi kutilmoqda<ref>[https://www.haaretz.com/israel-news/travel/2023-07-04/ty-article-magazine/.premium/read-before-you-land-everything-to-know-about-israels-ben-gurion-airport/00000189-208d-d8d6-a18f-26afaf750000 Read Before You Land: Everything to Know About Israel’s Ben-Gurion Airport], [[Haaretz]]</ref>. === Avvalgi va ochilmagan terminallar === ==== 2-terminal ==== 2-terminal 1969-yilda [[Olti kunlik urush|olti kunlik urushdan]] keyin Arkia aviakompaniyasi aeroportda faoliyatini qayta boshlaganida ochilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/AbouttheAirport/History/60/ |sarlavha=Ben Gurion Airoport&nbsp;– The 60s (IE browser required) |qaralgan sana=12 June 2008 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref>. 2-terminal 2007-yil 20-fevralgacha mahalliy reyslarga xizmat koʻrsatgan va mahalliy reyslar yuqoridagi sanadan boshlab yangilangan 1-terminalga koʻchirilgan. 1990-yillarning oxirida trafikning ortishi va 1-terminalda haddan tashqari sigʻimga erishilganligi sababli, 3-terminal ochilgunga qadar 2-terminalda xalqaro boʻlim qoʻshildi. Maishiy xizmatlar 1-terminalga oʻtkazilgandan soʻng, qoʻshimcha havo yuklarini tashish joylari uchun joy ajratish uchun 2-terminal buzildi. ==== 4-terminal ==== 1999-yilda qurilgan bu terminal 2000-yilda kutilgan oqimni qabul qilishga moʻljallangan edi, lekin hech qachon rasman ochilmagan. Bugungi kunga qadar faqat SARS epidemiyasi davrida Osiyodan kelgan yoʻlovchilar uchun terminal sifatida foydalanilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Strongin |first=Michael |date=30 April 2003 |title=Ministry begins checking for SARS at Ben-Gurion |page=3 |work=[[The Jerusalem Post]] |url=https://pqasb.pqarchiver.com/jpost/access/330779551.html?dids=330779551:330779551&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Apr+30%2C+2003&author=MICHAEL+STRONGIN&pub=Jerusalem+Post&edition=&startpage=03&desc=Ministry+begins+checking+for+SARS+at+Ben-Gurion |url-status=dead |access-date=5 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121107160234/http://pqasb.pqarchiver.com/jpost/access/330779551.html?dids=330779551:330779551&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&date=Apr+30%2C+2003&author=MICHAEL+STRONGIN&pub=Jerusalem+Post&edition=&startpage=03&desc=Ministry+begins+checking+for+SARS+at+Ben-Gurion |archive-date=7 November 2012}}</ref>. Terminaldan yana bir marta 2003-yil fevral oyida Kolumbiya kosmik kemasi halokatidan keyin polkovnik Ilan Ramonning [[Tobut|tobuti]] va 2004-yil yanvar oyida Livandan Elhanan Tannenbaum va uchta isroillik askarning tobutlari kelganida ishlatilgan. == Rivojlantirish rejalari == 2017-yil dekabr oyida IAA Ben Gurion aeroportini uzoq muddatli kengaytirish rejasini eʼlon qildi, uning qiymati taxminan 9 milliard shekel boʻladi. Reja 1-terminalni yanada kengaytirish, yangi maxsus mahalliy reyslar terminali, 3-terminalning quruqlikdagi terminalini katta kengaytirish, bu orqali taxminan 90 ta qoʻshimcha roʻyxatdan oʻtish punktlarini qoʻshish, A konkursni qurish, qoʻshimcha samolyotlar toʻxtash joylari va rampalarni oʻz ichiga oladi. Bundan tashqari, havoda yuk tashish obyektlari aeroport mulkining shimoliy qismidagi (08/26 uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida) katta, hozirda foydalanilmayotgan yer uchastkasiga koʻchiriladi, u yerda qoʻshimcha samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatish inshootlari ham quriladi. Shu bilan birga, 3-terminalning quruqlikdagi terminalida zudlik bilan gavjumlik bilan bogʻliq muammolarni bartaraf etish uchun 2018 yilning bahorida 3-terminal yonida 25 ta roʻyxatdan oʻtish va xavfsizlikni tekshirish obyektlari joylashgan vaqtinchalik katta, konditsionerli chodir oʻrnatildi. Ushbu chodir 2020 va 2022-yillar oraligʻida kelgan barcha yoʻlovchilar uchun majburiy COVID-19 sinovi uchun ishlatilgan. 2018-yil avgust oyida IAA xususiy va boshqaruvchi samolyotlar harakatini boshqarishga bagʻishlangan yangi terminalni qurish va ishlatish boʻyicha tender eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.port2port.com/article/Air-Transport/Airports/Israel-Airports-Authority-to-build-private-plane-terminal-at-Ben-Gurion-Airport |sarlavha=Israel Airports Authority to build private plane terminal at Ben Gurion Airport |nashriyot=port2port.co.il |qaralgan sana=28 August 2018 |arxivsana=28 August 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180828001813/http://www.port2port.com/article/Air-Transport/Airports/Israel-Airports-Authority-to-build-private-plane-terminal-at-Ben-Gurion-Airport/}}</ref>. 2021-yil oxirida 1-magistraldan aeroportga qoʻshimcha kirishni taʼminlaydigan yangi yoʻl oʻrni qurilishi boshlandi. Yangi yoʻnalish transport vositalarining Tel-Aviv yoʻnalishi va aeroportning shimoli va gʻarbidagi boshqa nuqtalaridan aeroportning asosiy terminaliga kirishi kerak boʻlgan masofani sezilarli darajada qisqartirdi. 2023-yilga kelib, oʻzaro almashish tugallandi. == Ofis binolari == '''Aeroport City''' rivojlanishi, katta ofis parki, aeroportning asosiy mulkidan sharqda joylashgan. [[Quddus]] va [[Tel-Aviv]] metropoliyalarining tutashgan joyida joylashgan<ref>[http://www.airport-city.co.il/en/location.php „Location & Transportation“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130103122626/http://www.airport-city.co.il/en/location.php |date=2013-01-03 }}.</ref>. El Al kompaniyasining bosh ofisi<ref name="nytimes.com">Orme, William A. Jr. „El Al at a Turning Point; A Mirror of Israel’s Divisions Prepares to Go 49% Public“. </ref> hamda Isroil aeroportlari boshqarmasining bosh ofisi Ben Gurion aeroporti hududida joylashgan<ref>[http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Rashot/TelephoneNumbersandAddresses/IaaPhones.htm „IAA Head Office“]. </ref>. Fuqarolik aviatsiyasi boshqarmasi va Challenge Airlines ILning bosh ofislari aeroport yaqinidagi Airport City ofis parkida joylashgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=CAA Relocates to Airport City office park |url=http://en.caa.gov.il/index.php?option=com_content&iotype=w&view=article&id=403 |nashriyot=[[Civil Aviation Authority (Israel)|Civil Aviation Authority]] |qaralgan sana=14 December 2015 |sana=2 August 2010 |arxivsana=2015-12-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151222095535/http://en.caa.gov.il/index.php?option=com_content&iotype=w&view=article&id=403 }}</ref><ref>[http://www.cal.co.il/ContactUs/ „Contact Information“]. </ref>. Bundan tashqari, Israel Aerospace Industries oʻzining bosh ofisini aeroport hududida, shuningdek, keng koʻlamli aviatsiya qurilishi va taʼmirlash inshootlarini saqlaydi<ref name="Israel Aerospace Industries">{{Veb manbasi |sarlavha=IAI Head Office |url=http://www.iai.co.il/23286-en/IAI.aspx |nashriyot=Israel Aerospace Industries}}</ref>. == Uchish-qoʻnish yoʻlaklari == [[Fayl:BenGurionAerodromeChart-2004.jpg|thumb| 1970-yillardan 2010-yillarning oʻrtalarigacha mavjud boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagi va taksi yoʻlagi sxemasi. Oʻng tomonda tasvirlangan uchish-qoʻnish yoʻlagi uzunligi bor-yoʻgʻi 1780&nbsp;m boʻlgani uchun tijoriy transportda kamdan-kam foydalanilgan]] === Asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi === 1 va 3-terminallariga eng yaqin uchish-qoʻnish yoʻlagi '''12/30''', uzunligi {{Convert|3112|m|abbr=on}} va undan keyin taksi yoʻli keladi. Koʻpincha qoʻnishlar Gʻarbdan Sharqqa, [[Oʻrta yer dengizi|Oʻrta yer dengizidan]] janubiy Tel-Aviv ustidan yaqinlashib kelayotgan ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagida amalga oshiriladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.airports-worldwide.com/israel/ben_gurion_israel.htm |sarlavha=Ben Gurion Airport |qaralgan sana=27 April 2007 |nashriyot=World Aero Data}}</ref>. Noqulay ob-havo sharoitida parvozlar uchun ham foydalanilishi mumkin (12-yoʻnalish). 2007-yil noyabr oyida 17 million shekel qiymatidagi rekonstruksiya qilish loyihasi yakunlandi, uchish-qoʻnish yoʻlagini mustahkamladi va uni kelajakdagi keng fyuzelyajli samolyotlarga xizmat koʻrsatishi uchun moslashtirdi. 2008-yil sentyabr oyida uchish-qoʻnish yoʻlagiga xizmat koʻrsatadigan yangi ILS ishga tushirildi. Asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi 2011-yildan 2014-yil boshigacha 03/21 uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirish va uchish-qoʻnish yoʻlagi yaqinidagi boshqa qurilish ishlarini bajarish uchun yopildi. === Qisqa uchish-qoʻnish yoʻlagi === Dastlab qurilganida qisqa uchish-qoʻnish yoʻlagi ('''03/21''' yoʻnalishi) {{Convert|1780|m|abbr=on}} uzunlikda edi, bu koʻpchilik asosiy yoʻlovchi samolyotlarini qabul qilish uchun juda qisqalik qiladi. Oʻsha paytda asosan Isroil havo kuchlarining yuk samolyotlariga xizmat koʻrsatgan va 26-qoʻnish yoʻlagi uchun taksi yoʻli sifatida xizmat qilgan. 2011-yil oxiriga kelib, uchish-qoʻnish yoʻlagi yopildi va uchish-qoʻnish yoʻlagining sharqida joylashgan harbiy aprondagi faoliyatning katta qismi doimiy ravishda Isroil janubidagi Nevatim aviabazasiga koʻchirildi. 2014-yil may oyi oxirida uchish-qoʻnish yoʻlagi qayta qurilib, {{Convert|2772|m|abbr=on}} gacha uzaytirilgandan soʻng qayta ochildi, bu koʻpgina turdagi samolyotlarni boshqarishga imkon beradi. ILS bilan jihozlangan va asosan shimoldan janubga qoʻnishlarni boshqaradi. === Sokin uchish-qoʻnish yoʻlagi === Aerodromdagi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlagi – {{Convert|4062|m|abbr=on}} va sharqdan gʻarbga ('''08/26''' yoʻnalishi) asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi „sokin uchish-qoʻnish yoʻlagi“ deb ataladi, chunki bu yoʻnalishda uchayotgan samolyotlar atrofdagilar uchun kamroq shovqin chiqaradi{{Aniq manba kerak|date=Oktyabr 2023}}. 2006-yil fevral oyida yakunlangan 24 million shekel qiymatidagi taʼmirlash loyihasi uchish-qoʻnish yoʻlagini mustahkamladi va uni [[Airbus A380]] kabi keng fyuzelyajli samolyotlar uchun moslashtirdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Rashot/MessagesArchive/SpokesMan/Spokesman_En_070306.htm |sarlavha=Renovation of Runway 26-08 Completed; Became Operative on Sunday, February 26 |qaralgan sana=28 April 2007 |sana=7 March 2006 |nashriyot=Israel Airports Authority}}</ref>. === Tarixi va rivojlantirilishi === 1930-yillarda inglizlar tomonidan ishlab chiqilgan aerodromning dastlabki rejasida kunning pistonli dvigatelli samolyotlari uchun mos keladigan toʻrtta kesishgan 800 m uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud edi. Biroq, bugungi kunda ushbu asl sxemaning hech biri koʻrinmaydi, chunki foydalanish koʻpayganligi va samolyot turlari va ehtiyojlari yillar davomida oʻzgarganligi sababli aeroport binolarida turli uchish-qoʻnish yoʻlaklari qurilgan va olib tashlangan. Asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (12/30) aeroportdagi eng qadimgi uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlib, sokin (08/26) va qisqa (03/21) uchish-qoʻnish yoʻlaklari 1960-yillarning oxiri va 1970-yillarda qurilgan. Qisqa uchish-qoʻnish yoʻlagida juda kam tijorat transporti ishlashi mumkinligi sababli taxminan qirq yil davomida aeroport asosan 12/30 va 08/26 uchish-qoʻnish yoʻlaklariga tayangan. Biroq, bu muammo tugʻdirdi; bu ikki uchish-qoʻnish yoʻlagining gʻarbiy uchi yaqinida kesishishi samolyotning qoʻnishi va koʻtarilishi oʻrtasida oʻzaro kesishuv naqsh hosil qiladi. Ushbu namuna aeroportga yetib kelishi va undan joʻnab ketishi mumkin boʻlgan samolyotlar sonini kamaytiradi va xavfsizlikka salbiy taʼsir koʻrsatadi. 1980 va 1990-yillarda yoʻlovchilar oqimining koʻpayishi prognoz qilingan holda, Ben Gurionning xavfsizligi va sigʻimi bilan bogʻliq baʼzi tashvishlarni yengillashtirish vositasi sifatida 03/21 va 08/26 uchish-qoʻnish yoʻlaklarini kengaytirish rejalari ishlab chiqilgan. Ushbu rejalar 1997-yilda tasdiqlangan va qurilish ishlari 2010-yilda boshlangan. 03/21 uchish-qoʻnish yoʻlagining kengayishi aeroportga „ochiq V“ konfiguratsiyasida ishlash imkonini beradi, bu esa 08/26 va 03/21 uchish-qoʻnish yoʻlaklarida bir vaqtning oʻzida qoʻnish va parvozlarni amalga oshirish imkonini beradi va shu tariqa boshqarilishi mumkin boʻlgan samolyotlar harakati sonini ikki baravar koʻpaytiradi, eng yuqori paytlarda, aeroportda va uning atrofida havo xavfsizligining umumiy darajasini oshiriladi. Qurilish toʻrt yil davom etdi va 1 milliard shekelga tushdi (Isroil aeroportlari maʼmuriyati byudjetidan moliyalashtirilgan) va 2014-yil 29-mayda yakunlandi. Bunga {{Convert|22|km}} uchish-qoʻnish yoʻlaklari va taksi yoʻllari, 1,5 million tonnadan ortiq asfaltdan foydalangan holda, bir million metr uchish-qoʻnish yoʻlagi yoritgich kabellarini yotqizish, {{Convert|50000|m}} yuqori voltli elektr uzatish liniyalari va 10 000 yorugʻlik moslamalari oʻrnatildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Peretz-Zilberman |first=Sapir |date=29 May 2014 |title=New Ben Gurion airport runways inaugurated |publisher=Globes English |url=http://www.globes.co.il/en/article-New-Ben-Gurion-airport-runways-inaugurated-1000942781 |access-date=29 May 2014}}</ref>. Mavjud uchish-qoʻnish yoʻlaklari va terminallar oʻrtasida bir nechta yangi taksi yoʻllari qurilishi ham aeroportda taksi vaqtini sezilarli darajada qisqartirdi. === 2023-yil Gʻazo bilan ziddiyat === Raketa xavfi tufayli [[Isroil–Hamas urushi|Gʻazodagi urush zonasi]] ustidan uchib ketmaslik uchun uchish-qoʻnish yoʻlagi yoʻnalishlari cheklangan. 08/26 parvozlar uchun, 03/21 esa uchib kelish reyslari uchun cheklangan<ref>https://www.flightradar24.com/airport/tlv</ref>. == Xavfsizlik protseduralari == === Umumiy koʻrinishi === Ben Gurion xalqaro aeroportida xavfsizlik bir necha darajalarda ishlaydi<ref>{{Jurnal manbasi |last=Beyer |first=Lisa |date=24 September 2001 |title=Is This What We Really Want? |url=http://www.time.com/time/covers/1101010924/belal.html |url-status=dead |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20070312052712/http://www.time.com/time/covers/1101010924/belal.html |archive-date=12 March 2007 |access-date=27 April 2007}}</ref>. Barcha yengil avtomobillar, taksilar, avtobuslar va yuk mashinalari aeroport majmuasiga kirishdan oldin dastlabki xavfsizlik nazorat punktidan oʻtadi. Qurolli [[Soqchi|soqchilar]] avtomashinalar, taksilar va avtobuslarga qarab, haydovchi va yoʻlovchilar bilan bir necha soʻz almashish orqali transport vositalarini tekshiradi. Terminal kirishlarida joylashgan qurolli xavfsizlik xodimlari binolarga kirganlarni diqqat bilan kuzatib boradi. Agar kimdir ularning shubhasini uygʻotsa yoki asabiy koʻrinsa, u odamning niyatini baholash uchun suhbatga chaqirilishi mumkin. Fuqaro kiyimdagi qurolli xodimlar bino tashqarisidagi hududni nazorat qiladi, yashirin kuzatuv kameralari esa doimo ishlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=http://securitysolutions.com/news/security_exposing_hostile_intent |sarlavha=What can we learn from Ben Gurion Airport in Israel to help push aviation security in the U.S. to the next level? |nashriyot=Access Control & Security Systems |qaralgan sana=4 May 2007}}</ref>. Bino ichida ham uniforma, ham fuqarolik kiyimidagi xavfsizlik xodimlari doimiy patrulda boʻladi. Uchib ketayotgan yoʻlovchilar roʻyxatdan oʻtish stoliga kelishdan oldin ham xavfsizlik xodimlari tomonidan shaxsan soʻroq qilinadi. Suhbat bir daqiqagacha davom etishi yoki qoʻshimcha tekshiruv uchun yoʻlovchi tanlangan boʻlsa, bir soatgacha davom etishi mumkin. Bagaj va tanani tekshirish oʻtkazilishi mumkin. 2007-yil avgustiga qadar tekshirilgan bagajda rang kodlari tizimi mavjud edi, ammo kamsitish shikoyatlaridan keyin bu amaliyot toʻxtatildi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Blumenkrantz |ism=Zohar |url=http://www.haaretz.com/news/colored-tags-for-arabs-luggage-at-ben-gurion-airport-discontinued-1.227007 |sarlavha=Color tags discontinued |nashriyot=Haaretz.com |sana=7 August 2007 |qaralgan sana=18 July 2014 |arxivsana=2017-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170622210050/http://www.haaretz.com/news/colored-tags-for-arabs-luggage-at-ben-gurion-airport-discontinued-1.227007 }}</ref>. Ilgari tekshirilgan bagajlar shaxsiy suhbatdan soʻng va yoʻlovchilar roʻyxatdan oʻtish punktlariga kelishidan oldin tekshirilar edi. Baʼzida, agar xavfsizlik xodimlari shaxsni past xavf deb baholagan boʻlsa, ular asosiy [[Rentgen nurlari|rentgen]] apparatlarini chetlab oʻtib, toʻgʻridan-toʻgʻri roʻyxatdan oʻtish stollariga oʻtkazilardi, bu esa baʼzi kamsitish shikoyatlarini keltirib chiqardi. Bu jarayon 2014-yil aprel oyida 3-terminaldagi yoʻlovchilar navbatidan asosiy rentgen apparatlari olib tashlanganidan soʻng toʻxtatildi va bagaj aviakompaniya vakillari tomonidan roʻyxatdan oʻtkazilgandan soʻng (dunyoning aksariyat aeroportlarida keng tarqalgan usul) bagaj tekshiruvi oʻtkazila boshlandi. 1-terminal 2017-yilning yozida xuddi shunday tartibdan foydalanishni boshladi. === Bagaj tekshirish === Roʻyxatdan oʻtgandan soʻng, barcha tekshirilgan yuk murakkab rentgen va [[kompyuter tomografiyasi]] skanerlari yordamida tekshiriladi va havo bosimiga bogʻliq boʻlgan har qanday portlovchi qurilmalarni ishga tushirish uchun bosim kamerasiga joylashtiriladi. Roʻyxatdan oʻtish jarayonidan soʻng yoʻlovchilar shaxsiy xavfsizlik va pasport nazoratini davom ettiradi. Xavfsizlik nazorati punktida metall detektorlardan oʻtish va qoʻl yukini rentgen apparati orqali qoʻyishdan oldin pasport va bortga chiqish talonlari qayta tekshiriladi va qoʻshimcha savollar berilishi mumkin. Samolyotga chiqishdan oldin pasport va bortga chiqish talonlari yana bir bor tekshiriladi. Kiruvchi reyslar uchun xavfsizlik tartib-qoidalari unchalik qattiq emas, lekin yoʻlovchilar kelib chiqishi yoki Isroilga kelishidan oldin tashrif buyurgan mamlakatlariga qarab pasport nazorati ostida soʻroq qilinishi mumkin. Yaqinda arab davlatlariga tashrif buyurgan yoʻlovchilar qoʻshimcha savol-javobga tortiladi<ref name="CAv.org">{{Yangiliklar manbasi |last=Prada |first=Paulo |last2=Michaels |first2=Daniel |date=17 September 2001 |title=Israel airport is safe but hard to emulate |work=The Wall Street Journal |url=http://archives.californiaaviation.org/airport/msg17059.html |url-status=dead |access-date=4 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071031045808/http://archives.californiaaviation.org/airport/msg17059.html |archive-date=31 October 2007}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == ===Yoʻlovchi tashish=== 2026-yil 15-iyundan boshlab [[Etihad Airways]] Ben Gurion va [[Abu-Dabi]]dagi [[Zayd xalqaro aeroporti]] o‘rtasida kuniga oltita reysni yo‘lga qo‘yadi; bu esa mazkur yo‘nalishni aviakompaniyaning eng serqatnov reysiga aylantiradi. 2026-yilning birinchi choragida AUH-TLV yo‘nalishida 100 000 nafar yo‘lovchi tashilgan bo‘lib, ularning uchdan ikki qismidan ko‘prog‘i Abu-Dabidan Osiyoning boshqa hududlaridagi Etihad yo‘nalishlariga parvoz qilish uchun tranzit punkti sifatida foydalangan<ref>Smith, Asher. [https://www.jpost.com/business-and-innovation/all-news/article-897398 "Etihad Airways to launch hub at Ben-Gurion as UAE's flag airline schedules 42 weekly flights With 6 daily flights between Tel Aviv and Abu Dhabi, the Israel-UAE route will become the most frequently traveled route in Etihad’s network."], ''The Jerusalem Post'', May 28, 2026. Accessed May 28, 2026. "Etihad Airways, the flag carrier of the United Arab Emirates capital Abu Dhabi, announced this week that starting June 15, it will expand to 42 weekly flights on its Tel Aviv route. With 6 daily flights between Ben-Gurion Airport and Abu Dhabi's Zayed International Airport, the TLV-AUH route will become the most frequently traveled route in Etihad’s network.... Over 100,000 passengers flew between Tel Aviv and Abu Dhabi during the first three months, representing a 30% increase compared to the same period last year, according to data published by Etihad. The Airline also stated that roughly 70% of passengers used Abu Dhabi as a stopover for flights heading further east to Asia."</ref>. Quyidagi aviakompaniyalar Ben-Gurion aeroportida muntazam va charter reyslarni amalga oshiradi<ref>{{cite web |title=Full List of Flights to Ben Gurion Airport, Tel Aviv, Israel |url=https://www.touristisrael.com/full-list-flights-tel-aviv-israel/12331/ |access-date=22 February 2020|date=27 July 2015}}</ref>. <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26">{{cite news |title=First Europe–Israel Flight Returns: Aegean Restarts Today |url=https://www.traveltourister.com/news/aegean-airlines-athens-tel-aviv-restarts-april-28-2026/ |access-date=2 May 2026 |work=www.traveltourister.com |publisher=Travel Tourister, India |date=28 April 2026}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" /><br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Aegean_Res_TLV_NS26" /> <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau (barcha parvozlar 2027-yil 18-yanvargacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |title=Air Canada extends Tel Aviv and Dubai flight cancellations into 2027 {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/international/article-904932 |access-date=9 August 2026 |work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=9 August 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | Air Europa, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite news |title=עוד חברת תעופה זרה חוזרת לישראל: אייר אירופה תחדש את הטיסות למדריד כבר בשבוע הבא |url=https://passportnews.co.il/article/207004 |access-date=24 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=23 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=ברוכה הבאה: Air France נחתה בישראל - צפו ! |url=https://passportnews.co.il/article/207215 |access-date=3 July 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=3 July 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] (2026-yil 30-noyabrgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Lotem |first1=Nimrod |title=הודו מתרחקת מישראל: אייר אינדיה דוחה שוב את החזרה לנתב״ג |url=https://passportnews.co.il/article/209165 |access-date=27 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Air Seychelles | {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{cite news |last1=Peretz |first1=Sapir |title=אייר סיישל חוזרת לישראל: תפעיל טיסות ישירות החל מתאריך זה |url=https://passportnews.co.il/article/207152 |access-date=28 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=28 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref>{{cite news |last1=Saunders |first1=Eddie |title=airBaltic plans to resume flights to Tel Aviv |url=https://airlinergs.com/airbaltic-plans-to-resume-flights-to-tel-aviv/ |access-date=4 June 2026 |work=airlinergs.com |agency=EVA International Media Ltd |publisher=Airline Routes & Ground Services |date=4 June 2026}}</ref> <!-- --> | American Airlines | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] (2027-yil 29-martdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=בשורה לנוסעים: אמריקן איירליינס תחדש את טיסותיה לת"א - זה המועד |url=https://passportnews.co.il/article/209172 |access-date=30 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Animawings, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Resum_Spring26">{{cite news |title=Middle East and Gulf Flight Cancellations: Airline Updates in Real Time |url=https://passport.news/article/2012 |access-date=23 April 2026 |work=PassportNews |date=22 April 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Arkia, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="Arkia-Bangkok-Hanoi">{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Arkia to operate direct flights to Thailand twice weekly – and exclusive route to Vietnam |url=https://www.ynetnews.com/article/e8q9tnv87 |access-date=12 August 2025|work=Ynetnews |date=12 August 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=בצל היעדר חברות זרות: ארקיע תטוס לשני יעדים חדשים באירופה |url=https://passportnews.co.il/article/196818 |access-date=29 May 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 May 2025|language=he}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz Klieger |first1=Iris |title=Arkia releases new flight schedule and emphasizes that it flies on Shabbat |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/s1yl59mjc |access-date=27 January 2025|work=Ynetnews |date=28 March 2024|language=en}}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=משבר האבטחה נפתר: ארקיע חוזרת לטוס לבאקו |url=https://passportnews.co.il/article/200283 |access-date=21 October 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=21 October 2025|language=he}}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Israel}}Eilat, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref>{{cite news |title=אחרי ניו יורק וסיישל: קו חדש נוסף לארקיע – החל מ-199 דולר לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/196728 |access-date=25 May 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=25 May 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name=TLV-LIS>{{cite news |title=Arkia to compete with El Al on the popular European route |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-866502 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=7 September 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{cite news |title=Arkia to London this summer – fares from $299 |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-860447 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |agency=WALLA! TOURISM |publisher=The Jerusalem Post |date=30 July 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite web |title=Málaga |url=https://www.arkia.com/en/destinations/malaga |website=arkia.com |publisher=Arkia |access-date=27 December 2025 }}{{Dead link|date=July 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Arkia announces it will resume fights to Morocco on August 24 after 3-year war suspension |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/arkia-announces-it-will-resume-fights-to-morocco-on-august-24-after-3-year-war-suspension/ |access-date=9 July 2026 |work=.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=8 July 2026}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |title=Arkia resumes direct Tel Aviv-New York JFK flights |url=https://www.jpost.com/travel/article-859819 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=3 July 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=ארקיע: "בוטל איסור הנחיתה בפאפוס, חוזרים לבצע טיסה יומית" |url=https://passportnews.co.il/article/197594 |access-date=27 June 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 June 2025|language=he}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite news |title=מרחיבה פעילותה: ארקיע תפעיל טיסות לפריז |url=https://passportnews.co.il/article/193073 |access-date=4 November 2024|work=פספורטניוז |date=4 November 2024|language=he}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="IZ_TLV_NW25">{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=25 יעדים, 250 טיסות שבועיות: לוח הסתיו והחורף של ארקיע |url=https://passportnews.co.il/article/199190 |access-date=2 September 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=2 September 2025|language=he}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="IZ_TLV_NW25"/>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite news |title=GPT: Cheapest, safest destination for Israelis - save a third on costs |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-861212 |access-date=15 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=22 July 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=Arkia to launch flights to Japan |url=https://www.jns.org/news/israel-news/arkia-to-launch-flights-to-japan |access-date=2 June 2026 |work=jns.org |agency=Jewish News Syndicate (JNS) |publisher=Israel & Jewish News - JNS |date=2 June 2026}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="Arkia_NS26" />, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{cite news |last1=Broga |first1=Karolis |title=Arkia Israeli Airlines will fly from Tel Aviv to Vilnius |url=https://www.delfi.lt/en/business/arkia-israeli-airlines-will-fly-from-tel-aviv-to-vilnius-120206673 |access-date=3 February 2026|publisher=UAB DELFI |date=2 February 2026}}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref name="Arkia-Bangkok-Hanoi"/>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin (2026-yil 29-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=Arkia to expand Vietnam service |url=https://www.jns.org/news/israel-news/arkia-to-expand-vietnam-service |access-date=10 May 2026 |work=Israel & Jewish News - JNS |agency=Jewish News Syndicate (JNS) |date=10 May 2026}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="ISR_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Arkia_NS26" />, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="arkia_NS_25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Arkia extends Tel Aviv-New York route until at least October, adds new destinations |url=https://www.timesofisrael.com/arkia-extends-tel-aviv-new-york-route-until-at-least-october-adds-new-destinations/ |access-date=23 February 2025|work=The Times of Israel |publisher=The Times of Israel |date=23 February 2025|issn=0040-7909}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="arki_NS25_GR"/>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref name="Arkia_NS26" />, {{Flagicon|Philippines}}Manila (2026-yil 3-yanvardan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Ahronheim |first1=Anna |title=Arkia announces first direct flight to Manila, Philippines, opening January 2027 |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-907986 |access-date=9 September 2026 |work=The Jerusalem Post |date=8 September 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260908210615/https://www.jpost.com/israel-news/article-907986 |archive-date=8 September 2026 |url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Mykonos<ref name="arki_NS25_GR">{{cite news |title=30 יעדים, 11 מהם ליוון, 6 קווים חדשים וניו יורק עד אוקטובר: הקיץ של ארקיע |url=https://passportnews.co.il/article/195118 |access-date=24 February 2025|work=פספורטניוז |date=23 February 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Slovakia}}Poprad<ref>{{cite news |last1=Michalko |first1=Dominik |title=Letiská Košice a Poprad hlásia rekordnú sezónu: Lietať sa bude do vyše 30 destinácií |url=https://www1.pluska.sk/regiony/letiska-kosice-a-poprad-hlasia-rekordnu-sezonu-lietat-sa-bude-do-vyse-30-destinacii |access-date=24 June 2026 |work=pluska.sk |agency=News and Media Holding, a.s. |publisher=Plus JEDEN DEŇ |date=19 June 2026 |language=sk}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name=arkia_ns25_ynet>{{cite news |last1=ליפשיץ-קליגר |first1=איריס |title=30 יעדים ברחבי העולם, מהם 11 ביוון – ו-20% הנחה בפסח {{!}} הקיץ של ארקיע |url=https://www.ynet.co.il/vacation/flights/article/hk3xdl00cjl#google_vignette |access-date=15 November 2025|work=Ynet |date=23 February 2025|language=he}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="Arkia_NS26">{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=חלקת עסקים גם לאירופה: הבשורה של ארקיע - וכל היעדים החדשים |url=https://passportnews.co.il/article/203468 |access-date=16 February 2026|publisher=Passport News |date=16 February 2026}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="arki_NS25_GR"/>, {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref name="Arkia_NS26" />, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref name="Arkia_NS26" />, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref name="arki_NS25_GR"/> <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="LH_Gr_TLV_resumption_26">{{cite news |title=Positive Signal: Lufthansa Group Will Gradually Resume Flights to Tel Aviv This Summer |url=https://passport.news/article/2541 |access-date=13 May 2026 |work=PassportNews |date=13 May 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |last1=Hasanova |first1=Tamilla |title=Azerbaijan's flag carrier restarts Tel Aviv route {{!}} Caliber.Az |url=https://caliber.az/en/post/azerbaijan-s-flag-carrier-restarts-tel-aviv-route |access-date=3 May 2026 |work=caliber.az |publisher=Caliber |date=3 May 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|azimuth]] | [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite web |title=Seasonal schedule |url=https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |website=krr.aero |publisher=Krasnodar International Airport |access-date=1 November 2025 |language=en |archive-date=22 October 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022133633/https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |url-status=dead }}</ref>, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref>{{cite web |title=Flight map |url=https://azimuth.ru/en/flight-map |website=azimuth.ru |publisher=Azimuth Airlines |access-date=16 November 2025|language=ru}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite news |title=Самолеты из России снова полетят в Израиль |url=https://properm.ru/news/2025-06-26/samolety-iz-rossii-snova-poletyat-v-izrail-5422625 |access-date=26 June 2025|work=properm.ru |publisher=Сетевое издание «Properm.ru» |date=26 June 2025}}</ref> <!-- --> | [[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |title=Belavia Resumes Flights to Israel |url=https://reform.news/en/belavia-resumes-flights-to-israel |access-date=2 May 2026 |work=REFORM.news (formerly REFORM.by) |date=15 April 2026}}</ref> <!-- --> | Bluebird Airways<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=החל מ-59$ לכיוון, 198$ לטיסת הלוך ושוב: מבצעי החזרה לישראל של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/192867 |access-date=22 October 2024|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 October 2024|language=he}}</ref>, {{GRE}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="Tus_BB_return_NS25">{{cite news |last1=אזולאי |first1=רואי |title=מחר זה קורה: TUS ו-Blue Bird חוזרות לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/197536 |access-date=25 June 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=25 June 2025|language=he}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=ממשיכה להתרחב: היעד החדש והלוהט של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/203620 |access-date=22 February 2026|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 February 2026|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite news |title=Winter in Europe: Flights from Tel Aviv starting at €59 |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-870629 |access-date=16 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=20 October 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref name=BZ_ITA>{{cite news |title=New direct flight route to Naples: Southern Italy is closer to Israelis |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-845911 |access-date=16 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=23 March 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="BZ_ISR-ITA" />, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite news |last1=פרץ |first1=ספיר |title=החל מ-94 אירו לכיוון: חברת התעופה היוונית במחיר השקה מת"א לבוקרשט |url=https://passportnews.co.il/article/201265 |access-date=27 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 November 2025|language=he}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite news |title=קו ישיר חדש מתל אביב למינכן: החל מ-€152 לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/201721 |access-date=14 December 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=14 December 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="BZ_ISR-ITA" />, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{cite news |title=Israeli Airlines to Resume Paphos Flights Starting July 2025 - AirGuide.info :: AirGuide Business – Aviation and Travel Business News + AirGuide Destinations – Airline and Travel News, Latest Aviation, Airline and Travel News {{!}} U.S. and Global Updates |url=https://airguide.info/israeli-airlines-to-resume-paphos-flights-starting-july-2025/ |access-date=16 November 2025|publisher=AirGuide & Pyramid Media Group |date=3 July 2025}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="BZ_ISR-ITA">{{cite news |last1=Sharabi |first1=Meital |title=Blue Bird Airways adds four direct Italy routes from Tel Aviv {{!}} The Jerusalem Post |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-905303 |access-date=31 August 2026 |work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=12 August 2026 |language=en}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=אחרי הקיץ: Bluebird מתגברת את הטיסות לבירה האהובה |url=https://passportnews.co.il/article/199028 |access-date=25 August 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=25 August 2025|language=he}}</ref><br/>'''Mavsumiy:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref name="BlueBird_TLV_NS26">{{cite news |last1=Peretz |first1=Sapir |title=החל מ-111 אירו לכיוון: חברת התעופה היוונית משיקה שלושה קווים חדשים ליעדים המבוקשים |url=https://passportnews.co.il/article/205906 |access-date=17 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=17 May 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref>{{cite web |title=Dusseldorf |url=https://booking.bluebirdair.com/DESTINATIONS/Dusseldorf |website=Blue Bird Airways |publisher=Holiday Lines LTD |access-date=27 December 2025}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="BlueBird_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Greece}}Mykonos<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Tus_BB_return_NS25"/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="BlueBird_TLV_NS26" /> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] (2026-yil 24-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=British Airways cancels Israel flights until the fall |url=https://www.jns.org/news/israel-news/british-airways-cancels-israel-flights-until-the-fall |access-date=2 June 2026 |work=jns.org |agency=Jewish News Syndicate (JNS) |publisher=Israel & Jewish News - JNS |date=2 June 2026}}</ref> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref>{{cite news |last1=O'Donoghue |first1=Deborah |title=Brussels Airlines to resume Tel Aviv flights in August |url=https://traveltomorrow.com/brussels-airlines-to-resume-tel-aviv-flights-in-august/ |access-date=8 July 2026 |work=traveltomorrow.com |agency=Buscardini Communications |publisher=Travel Tomorrow |date=1 July 2026}}</ref> <!-- --> | Bulgaria Air | {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=כבר בשבוע הבא: חברת התעופה האירופית חוזרת לישראל - עם בשורה גדולה |url=https://passportnews.co.il/article/206187 |access-date=26 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=26 May 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref>{{cite news |title=Centrum Air Launches New Tel Aviv to Samarkand Route |url=https://teutza.com/en/blog_travel/centrum-air-launches-new-tel-aviv-to-samarkand-route/ |access-date=16 November 2025|work=teutza.com |publisher=Flight Hunter}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="TLV_Resumprion_260503">{{cite news |last1=Avrahami |first1=Sahar |title=3 Airlines resume Israel flights as major carriers keep cancellations in place |url=https://www.israelhayom.com/2026/05/03/3-airlines-resume-israel-flights-as-major-carriers-keep-cancellations-in-place/ |access-date=3 May 2026 |work=israelhayom.com |publisher=Israel Hayom |date=3 May 2026}}</ref> <!-- --> | Condor, {{DEU}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite news |title=Condor Returns to Israel with Daily Frankfurt–Tel Aviv Flights from August 2026 {{!}} ITN - Israel Travel News |url=https://itn.co.il/top-stories/condor-returns-to-israel-with-daily-frankfurt-tel-aviv-flights-from-august-2026/ |access-date=5 July 2026 |work=itn.co.il |agency=Israel Travel News Ltd. |publisher=ITN – Israel Travel News |date=3 July 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | Cyprus Airways | [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite news |last1=Peretz |first1=Sapir |title=Back to Operations: Cyprus Airways Resumes Flights to and From Tel Aviv |url=https://passport.news/article/2347 |access-date=23 April 2026 |work=PassportNews |date=23 April 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |title=Delta extends suspension of NY and Atlanta flights to Israel through September 5|url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/delta-extends-suspension-of-ny-priland-atlanta-flights-to-israel-through-september-5/|access-date=14 April 2026|work=The Times of Israel |date=25 March 2026}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Israel reopens skies for air travel, returns international airport to full operation |url=https://www.timesofisrael.com/israel-reopens-skies-for-air-travel-returns-international-airport-to-full-operation/ |access-date=16 November 2025|work=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=24 June 2025}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name=El_Al_Price_24>{{cite news |last1=Yaish |first1=Shimon |title=Flying to Israel? El Al discloses airfare ranges|url=https://www.israelhayom.com/2024/11/20/el-al-discloses-range-of-airfare-prices-for-all-routes/ |access-date=17 November 2025|work=israelhayom.com |publisher=Israel HaYom |date=20 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{cite news |last1=שרעבי |first1=מיטל |title=239 דולר לברלין: אל על משיקה את מחירי החורף שלה |url=https://www.maariv.co.il/lifestyle/travel/article-1097393 |access-date=18 November 2025|work=www.maariv.co.il |publisher=Maariv |date=8 May 2024|language=he}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref>{{cite news |last1=Reed |first1=Ted |title=As U.S. To Israel Flights Increase, Confident El Al Adds A Boston Flight |url=https://www.forbes.com/sites/tedreed/2025/02/19/as-us-to-israel-flights-increase-confident-el-al-adds-a-boston-flight/ |access-date=20 February 2025|work=Forbes |date=19 February 2025|language=en}}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza (2026-yil 29-noyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|url=https://aviationclubcenter.com/en/2026/05/06/el-al-to-launch-first-ever-nonstop-flights-between-tel-aviv-and-buenos-aires/|title=El Al to Launch First-Ever Nonstop Flights Between Tel Aviv and Buenos Aires|website=Aviation Club Center|date=6 May 2026|access-date=6 May 2026|language=en}}</ref>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name=ELAL_increase_25 />, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref>{{title=Flights to Geneva}|url=https://www.elal.com/en/Elal-Destinations/Europe/Geneva/Pages/default.aspx}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name=TLV-LIS />, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref>{{cite news |last1=Livne |first1=Stav |title=London loses its lustre for Israeli tourists |url=https://en.globes.co.il/en/article-london-loses-its-lustre-for-israeli-tourists-1001519297 |access-date=20 November 2025|work=globes.co.il |publisher=Globes Publisher Itonut (1983) Ltd. |date=18 August 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles<ref>{{cite news |last1=Leff |first1=Gary |title=American Airlines Is Returning To Tel Aviv—And A Los Angeles Non-Stop Could Be Next |url=https://viewfromthewing.com/american-airlines-is-returning-to-tel-aviv-and-a-los-angeles-non-stop-could-be-next/ |access-date=20 November 2025|work=viewfromthewing.com |publisher=View from the Wing |date=24 October 2025}}</ref>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref>{{cite news |last1=Wagenheim |first1=Mike |title=El Al announces expanded flights into four American markets |url=https://www.jns.org/el-al-announces-expanded-flights-into-four-american-markets/ |access-date=17 November 2025|work=JNS.org |date=9 July 2025}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="EL_AL_Resumes_Jun26">{{cite news |last1=Fleming |first1=Eliana |title=Israel's Skies Reopen: Which Airlines Are Flying Again and When? |url=https://www.jfeed.com/travel/israel-airlines-resume-flights-after-war |access-date=20 November 2025|work=jfeed.com |date=26 June 2025|ref=JFeed |language=en}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]] (2027-yil 25-martgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Shveiko |first1=Pavel |title=El Al removed Moscow until spring 2027: passengers will be sent via Baku - NAnews - news Israel |url=https://nikk.agency/en/el-al-removed-moscow-until/ |access-date=8 September 2026 |work=nikk.agency |publisher=NAnews - Nikk.Agency Israel News |date=5 September 2026}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name=ELAL_increase_25 />, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name=El_Al_Price_24 />, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="EL_AL_Resumes_Jun26" />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|USA}}San Fransisko (2026-yil 25-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=REINSTEIN |first1=ZIV |title=El Al announces direct flight to San Francisco, says price will be USD 1,199 |url=https://www.jpost.com/business-and-innovation/article-898014 |access-date=2 June 2026 |work=The Jerusalem Post {{!}} JPost.com |agency=REUTERS |date=1 June 2026 |language=en}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] (2027-yil 27-martdan boshlanadi)<ref name=LY_TLV-ICN_EZE>{{cite news |title=סיאול ובואנוס איירס עולות על המפה: אל על פתחה את המכירה לקווים החדשים. אלו המחירים |url=https://passportnews.co.il/article/205621 |access-date=7 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=7 May 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name=ELAL_increase_25>{{cite news |title=El Al to add flight to high-demand European destinations |url=https://www.jpost.com/israel-news/article-836824 |access-date=16 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=9 January 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite web |title=EL AL flights to Tokyo |url=https://scpg.tv/el-al-flights-to-tokyo/ |website=scpg.tv |date=25 March 2022 |publisher=SCPG |access-date=16 November 2025|language=en}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name=ELAL_increase_25 />, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Wizz Air expands Israel flights to Venice and Thessaloniki |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/r1c49fs00eg |access-date=16 November 2025|work=ynetnews.com |publisher=YNet Global |date=14 August 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref>{{cite news |title=Ethiopian Airlines to resume flights to Tel Aviv |url=https://apanews.net/ethiopian-airlines-to-resume-flights-to-tel-aviv/ |access-date=2 May 2026 |work=apanews.net |agency=APAnews - African Press Agency |publisher=APA-Addis Ababa (Ethiopia) |date=14 April 2026}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Etihad Airways returns to Israel and offers short connections to the US |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/bkgleqt2zg |access-date=2 May 2026 |work=ynetnews.com |publisher=Ynetglobal |date=15 April 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name="LH_TLV_NS26_p2" />, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="LH_TLV_NS26_p2">{{cite news |title=החזרה הגדולה נמשכת: אוסטריאן שבה לישראל, חברות נוספות בקבוצה יצטרפו בקרוב |url=https://passportnews.co.il/article/206392 |access-date=2 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=2 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Flydubai to become first foreign airline to resume flights to Israel Wednesday night |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/flydubai-to-become-first-foreign-airline-to-resume-flights-to-israel-wednesday-night/ |access-date=26 June 2025|work=The Times of Israel |publisher=The Times of Israel |date=25 June 2025|issn=0040-7909}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" />, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" />, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" /> <!-- --> | [[HiSky]] | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite news |last1=Alexe |first1=Anca |title=HiSky to introduce direct flights between Bucharest and Chicago starting 2026 |url=https://business-review.eu/business/airlines/hisky-to-introduce-direct-flights-between-bucharest-and-chicago-288722 |access-date=16 November 2025|work=Business Review |date=17 September 2025|language=ro}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |last1=Conovali |first1=Mihaela |title=Veste bună pentru moldovenii din Israel: o companie israeliană va opera zboruri directe Tel Aviv-Chișinău, începând cu 2 noiembrie |url=https://newsmaker.md/ro/veste-buna-pentru-moldovenii-din-israel-o-companie-israeliana-va-opera-zboruri-directe-tel-aviv-chisinau-incepand-cu-2-noiembrie |access-date=16 November 2025|work=NewsMaker |date=25 October 2023|language=ro-RO}}</ref> <!-- --> | Iberia Express, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] (2026-yil 24-oktyabrgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=לא לפני עונת החורף: Iberia Express מאריכה את השעיית טיסותיה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/206442 |access-date=4 June 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=4 June 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | Israir | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="6h_VNO_BSL">{{cite news |title=Starting at $245, Israir airline launches flights to three new cities |url=https://www.jpost.com/j-spot/article-838489 |access-date=17 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=21 January 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bari<ref name="6H_ITA_NS26">{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Fashion show at 30,000 feet: Israir announces new Italian destinations with style |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/sjufcdqmze |access-date=8 December 2025|work=ynetnews.com |publisher=Ynet Global |date=7 December 2025|language=en}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name=6h_WetLease_25>{{cite news |last1=Spanjevic |first1=Aleksa |title=Israel's Israir to wet-lease A320-200 during S25 |url=https://www.ch-aviation.com/news/153925-israels-israir-to-wet-lease-a320-200-during-s25 |access-date=17 November 2025|work=ch-aviation |date=22 May 2025}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="6h_Black_Friday_25" />, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="6H_ITA_NS26" />, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name=6h_WetLease_25 />, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="6h_Black_Friday_25" />, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name="ISR_NS25">{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Israeli airlines expand summer 2026 routes with new flights to Europe, Asia and US |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/ryuco7enzg |access-date=8 January 2026|work=Ynetglobal |publisher=ynetnews.com |date=29 December 2025|language=en}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Mukherjee |first1=Samadrita |title=Israir Adds Direct Tel Aviv Madrid Flights Starting October 2026 - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/lr0l6y1q41n8/ |access-date=9 July 2026 |work=travelandtourworld.com |publisher=Travel and Tour World (TTW) |date=9 July 2026}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite news |title=החל מ-300 דולר לכיוון: ישראייר תפעיל טיסות ישירות למילאנו |url=https://passportnews.co.il/article/197974 |access-date=13 July 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=13 July 2025|language=he}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Israir becomes third Israeli carrier with NYC route, just as US airlines make their return |url=https://www.timesofisrael.com/israir-becomes-third-israeli-carrier-with-nyc-route-just-as-us-airlines-make-their-return/ |access-date=14 September 2026 |work=timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=7 September 2026}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="6h_Black_Friday_25">{{cite news |last1=רוכברג |first1=רועי |title=החל מ-60 דולר לכיוון: מבצע Black Friday של ישראייר מסתיים היום - למטייל |url=https://www.lametayel.co.il/articles/9744e8 |access-date=21 November 2025|work=Lametayel.co.il |publisher=אתר למטייל |date=18 November 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite news |title=Israir Airlines and Tourism: Σχέδια για περισσότερες πτήσεις και ξενοδοχεία στην Ελλάδα |url=https://www.newmoney.gr/roh/palmos-oikonomias/tourismos/ouri-sirkis-israir-airlines-and-tourism-schedia-gia-perissoteres-ptisis-ke-xenodochia-stin-ellada/}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="EL_AL_Resumes_July25" />, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="6h_Black_Friday_25" />, {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref>{{cite news |title=Israir grows Tivat winter operations|url=https://www.exyuaviation.com/2026/08/israir-grows-tivat-winter-operations.html |access-date=20 August 2026|work=exyuaviation.com |date=20 August 2026 |language=en-CA}}</ref>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref name="6h_VNO_BSL" /><br/> '''Mavsumiy:''' [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name=6H_Trump_Visit>{{cite news |last1=מקיינקו |first1=אירה |title=לקראת הגעת טראמפ: השינויים בטיסות ישראייר |url=https://passportnews.co.il/article/200098 |access-date=21 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=Passportnews |date=12 October 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name=6H_Trump_Visit />, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite news |title=Israir Airlines to Operate Flights From Malaga, Spain To Tel Aviv, Israel from Spring, 2023 |url=https://www.touristisrael.com/israir-malaga-to-tel-aviv/57732/ |access-date=21 November 2025|work=Tourist Israel |date=8 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref>{{cite web|title=Announcement: Israir launches Tel Aviv-Sarajevo route|url=https://zamaaero.com/13/02/2026/novosti-iz-regije/najave-israit-pokrece-tel-aviv-sarajevo/|website=zamaaero|access-date=February 13, 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref>{{cite web |title=טיסות לורונה שבאיטליה, טיסה ישירה לורונה – ישראייר |url=https://www.israir.co.il/Flights/To/Verona.html |website=www.israir.co.il |publisher=Israir Airlines |access-date=2 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref>{{cite news |title=טיסת ישראייר לשטוטגרט שבה על עקבותיה בעקבות תקלה טכנית |url=https://passportnews.co.il/article/198975 |access-date=21 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=23 August 2025|language=he}}</ref> <br>'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Plovdiv<ref>{{cite news |title=New Winter Escape: Israir Opens Route to Plovdiv, A Historic European Ski Hub |url=https://passport.news/article/1000 |access-date=6 September 2025|work=PassportNews |date=5 September 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Rovaniemi<ref>{{cite news |title=Direct flights to Lapland from the end of January |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-866717 |access-date=13 September 2025|work=The Jerusalem Post |agency=WALLA! TOURISM |date=13 September 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{cite news |last1=Ingilizova |first1=Svetoslava |title=Israel remains a strategic market for Bulgarian tourism |url=https://fakti.bg/en/bulgaria/989804-izrael-ostava-strategicheski-pazar-za-balgarskia-turizam |access-date=8 September 2025|work=Fakti.bg - Да извадим фактите наяве |date=30 July 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref name="6h_Black_Friday_25" /> <!-- --> | ITA Airways | [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite news |title=ITA Airways resumes flights between Rome and Tel Aviv starting July 1st |url=https://www.agenzianova.com/en/news/ita-airways-riprende-i-voli-tra-roma-e-tel-aviv-dal-primo-luglio/ |access-date=4 June 2026 |work=agenzianova.com |agency=Nov Agency |publisher=Agenzia Nova |date=3 June 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite news |title=KLM hervat eind deze maand vluchten tussen Amsterdam en Tel Aviv |url=https://www.metronieuws.nl/in-het-nieuws/binnenland/2026/08/klm-hervat-vluchten-amsterdam-tel-aviv-br/ |access-date=7 August 2026 |work=Metronieuws.nl |date=7 August 2026 |language=nl-NL}}</ref> <!-- --> | KM Malta Airlines | {{Flagicon|Malta}}Malta<ref>{{cite news |last1=Meilak |first1=Nicole |title=KM Malta Airlines introduces Tel Aviv service |url=https://www.maltatoday.com.mt/news/national/139780/km_malta_airlines_introduces_tel_aviv_service |access-date=17 February 2026|work=MaltaToday.com.mt |agency=MediaToday |date=17 February 2026|language=en}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name=LOT_TLV_Jun26 />, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name=LOT_TLV_Jun26>{{cite news |title=פרסום ראשון {{!}} הקאמבק נמשך: LOT תחדש את טיסותיה לישראל - זה המועד |url=https://passportnews.co.il/article/206076 |access-date=24 May 2026 |work=פספורטניוז |date=22 May 2026 |ref=PassportNews |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="LH_Group_Resumes_ISR_NS25">{{cite news |last1=Livne |first1=Stav |title=Lufthansa Group to partially resume Israel flights next week |url=https://en.globes.co.il/en/article-lufthansa-group-to-partially-resume-israel-flights-next-week-1001516936 |access-date=24 July 2025|work=en.globes.co.il |publisher=Globes, Israel business news |date=24 July 2025|language=en}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Lufthansa, ITA Airways resume flights to and from Ben Gurion after Iran war halt |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/lufthansa-ita-airways-resume-flights-to-and-from-ben-gurion-after-iran-war-halt/ |access-date=29 July 2026 |work=The Times of Israel |date=1 July 2026}}</ref> <!-- --> | Neos, {{ITA}} | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="Neos_TLV_NS26" />, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref name="Neos_TLV_NS26">{{cite news |title=הקאמבק נמשך: חברת התעופה האיטלקית מחדשת את הפעילות בישראל - זה המועד |url=https://passportnews.co.il/article/206118 |access-date=24 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=24 May 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Qanot Sharq]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name=hh_TLV>{{cite news |title=Qanot Sharq Resumes Tashkent and Samarkand Flights to Tel Aviv |url=https://www.uzdaily.uz/en/qanot-sharq-resumes-tashkent-and-samarkand-flights-to-tel-aviv/ |access-date=14 June 2026 |work=UzDaily.uz |publisher=Uzbekistan Daily (UzDaily.com) |date=11 June 2026 |language=en}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name=hh_TLV /> <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva–Jukovskiy]]<ref>{{cite news |title=Russia Resumes Daytime Flights to Israel |url=https://www.themoscowtimes.com/2026/04/16/russia-resumes-daytime-flights-to-israel-a92519 |access-date=3 May 2026 |work=The Moscow Times |date=16 April 2026 |language=en}}</ref>, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref name="WZ_Resume_TLV_NS25">{{cite news |last1=Мошков |first1=Александр |title=Российские авиакомпании возобновляют полеты в Израиль |url=https://www.tourdom.ru/news/rossiyskie-aviakompanii-vozobnovlyayut-polety-v-izrail.html |access-date=26 June 2025|work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=26 June 2025|language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Scandinavian Airlines]] | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] (2026-yil 26-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |last1=Makiyenko |first1=Ira |title=הסקנדינבים חוזרים לישראל עם 4 טיסות שבועיות |url=https://passportnews.co.il/article/209502 |access-date=7 September 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=6 September 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | SKY Express, {{GRE}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=As low as $119: Greek airline offers daily flights between Tel Aviv, Athens |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/sjpz1skweg |access-date=16 November 2025|work=ynetnews.com |date=24 July 2025|ref=YNet Global |language=en}}</ref> <!-- --> | SkyUp Airlines, {{UKR}} | [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="TLV_Resumprion_260503" /> <!-- --> | Smartwings, {{CZE}} | [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" /> <!-- --> | Sundor, {{ISR}} | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite news |title=El Al's Sun d'Or to launch scheduled Belgrade flights |url=https://www.exyuaviation.com/2024/06/el-als-sun-dor-to-launch-scheduled.html |access-date=13 June 2024|publisher=EX-YU Aviation News |date=11 June 2024}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="Sundor 25" />, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="Sundor 25">{{cite news |title=El Al to fly to 8 destinations in Greece this summer |url=https://www.jpost.com/consumerism/article-846665 |access-date=17 November 2025|work=JPost.com |publisher=The Jerusalem Post |date=28 March 2025|language=en |issn=0792-822X }}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="Sundor 25" />, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]] (2026-yil 16-noyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=סאן דור ממשיכה לכבוש יעדים: מרקש מצטרפת למפת הטיסות של החברה בחורף הקרוב |url=https://passportnews.co.il/article/209787 |access-date=15 September 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=15 September 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="Sundor_NS26">{{cite news |last1=Kotler |first1=Amit |title=החל מ-299$ בשיא הקיץ: היעדים המשפחתיים החדשים של סאן דור |url=https://passportnews.co.il/article/201920 |access-date=22 December 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 December 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref>{{cite news |title=גם סאן דור חוזרת לפאפוס: טיסות ישירות ב-99 דולר לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/197597 |access-date=27 June 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=27 June 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Sun D'Or offers new winter destinations sure to please Israeli skiers |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/rkhkap02r |access-date=17 November 2025|work=ynetnews.com |publisher=YNet Global |date=11 September 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref name="Sundor 25" />, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="Sundor 25" />, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web |title=El Al subsidiary Sun d'Or offers new flights to Albania |url=https://www.ynetnews.com/travel/article/rjsxvrou1e |website=ynetnews.com |date=8 January 2025|access-date=8 January 2025 |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris }}</ref>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="Sundor 25" /><br/> '''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="Sundor_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=ממשיכה להפתיע: סאן דור מתרחבת עם קו ישיר חדש לאי היווני המבוקש |url=https://passportnews.co.il/article/194613 |access-date=22 January 2025|work=פספורטניוז |date=22 January 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel<ref name="LY_news_26 _2">{{cite web |title=Fly With Us Around The World - And Now To New And Exciting Destinations! |url=https://www.elal.com/eng/israel/deals/special-offers/new-destination-2026 |website=elal.com |publisher=EL AL Israel Airlines Ltd. |access-date=8 February 2026}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="Sundor 25" />, {{Flagicon|Italy}}Kalyari<ref name="LY_news_26 _2" />, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya<ref name="Sundor 25" />, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Greece}}Mykonos<ref name="Sundor_NS25"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="Sundor_NS25"/>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{cite news |last1=Cotler |first1=Amit |title=Sun Dor Reveals Varna As Its 20th Destination for Summer 2026 |url=https://passport.news/article/1689 |access-date=19 January 2026|work=passport.news |publisher=PassportNews |date=19 January 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Verona (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=קו חדש בדרך: טיסות ישירות ליעד האיטלקי החל מ-150 דולר לכיוון |url=https://passportnews.co.il/article/208584 |access-date=10 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=10 August 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="LY_news_26 _2" />, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=טיסה ישירה לאלפים: זה יעד החורף החם של סאן דור - החל מ-339$ |url=https://passportnews.co.il/article/198936 |access-date=21 November 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=21 August 2025|language=he}}</ref> <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="LH_TLV_NS26_p2" /> <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon (2027-yil 27-martgacha toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Lotem |first1=Nimrod |title=חברת התעופה האירופית מבטלת טיסות לישראל עד מרץ 2027: מה יקבלו הנוסעים? |url=https://passportnews.co.il/article/208866 |access-date=18 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=18 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="TLV_Resum_Spring26" /> <!-- --> | Transavia, {{FRA}} | {{Flagicon|France}}Lion<ref name=TO_TLV_NS26 />, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name=TO_TLV_NS26 />, {{Flagicon|France}}Parij–Orly<ref name=TO_TLV_NS26>{{cite news |title=חברת תעופה אירופית נוספת חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/208706 |access-date=14 August 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=13 August 2026 |language=he}}</ref> <!-- --> | TUS Airways, {{CYP}} | {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref>{{cite news |last1=אזולאי |first1=איתי |title=החל מ-119 אירו לכיוון: TUS Air מתגברת את קווי הטיסות מישראל לאירופה |url=https://passportnews.co.il/article/198669 |access-date=10 August 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=10 August 2025|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="ISR_NS25" />, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite news |title=פרסום ראשון: TUS Airways חוזרת לנתב"ג |url=https://passportnews.co.il/article/188163 |access-date=14 January 2024|work=פספורטניוז |date=14 January 2024|language=he}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="ISR_NS25" />, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref name ='U8_TLV-FCO_PFO_NS25' />, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name ='U8_TLV-FCO_PFO_NS25'>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=צ'או בלה: TUS תטוס מתל אביב לרומא 4 פעמים בשבוע |url=https://passportnews.co.il/article/196822 |access-date=29 May 2025|work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=29 May 2025|language=he}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=United Airlines to return to Israel starting September 8 |url=https://www.ynetnews.com/article/t08e3ctr5 |access-date=7 August 2026 |work=ynetnews.com |publisher=Ynetglobal |date=7 August 2026 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko (2027-yil 28-martdan qayta tiklanadi})<ref>{{cite news |last1=Lefkovits |first1=Etgar |title=United to restart San Francisco-Tel Aviv flights |url=https://www.jns.org/news/israel-news/united-to-restart-san-francisco-tel-aviv-flights |access-date=25 August 2026 |work=jns.org |agency=Jerusalem News Syndicate (JNS) |publisher=Israel & Jewish News - JNS |date=25 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles (2026-yil 24-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=ep 8: Middle East operations update |url=https://jetstream.united.com/#/news-detail/a0d4X00000b47ZAQAY |access-date=9 September 2026 |work=jetstream.united.com |publisher=United Airlines - JNS |date=8 September 2026}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Chikago–O'Hare (2026-yil 23-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news |title=ep 8: Middle East operations update |url=https://jetstream.united.com/#/news-detail/a0d4X00000b47ZAQAY |access-date=9 September 2026 |work=jetstream.united.com |publisher=United Airlines - JNS |date=8 September 2026}}</ref> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name=HY_res_TLV_NS26>{{cite news |last1=Razzakov |first1=Shuhrat |title=Uzbekistan Airways has resumed Tashkent–Tel Aviv flights – Zamin.uz, 15.04.2026 |url=https://zamin.uz/en/uzbekistan/196654-uzbekistan-airways-has-resumed-tashkenttel-aviv-flights.html |access-date=2 May 2026 |work=Zamin.uz |publisher=«Zamin» – Uzbekistan news |date=15 April 2026 |language=en}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Ten |first1=Alexander |last2=Aliyeva |first2=Sabina |title=Uzbekistan Airways Resumes Flights to Tel Aviv from July 1 |url=https://uz.kursiv.media/en/2025-06-29/uzbekistan-airways-resumes-flights-to-tel-aviv-from-july-1/ |access-date=29 June 2025|work=Kursiv Media Uzbekistan |date=29 June 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Wizz Air]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Slovakia}}Bratislava<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="WizzResTLV_May26" /> [[Kluj xalqaro aeroporti|Kluj-Napoka]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref>{{cite news |last1= |first1= |title=Wizz Air expands Israel operations: new route to Palermo|url=https://www.ias.co.il/%d7%aa%d7%a2%d7%95%d7%a4%d7%94/%d7%95%d7%95%d7%99%d7%96-%d7%90%d7%99%d7%99%d7%a8-%d7%9e%d7%a8%d7%97%d7%99%d7%91%d7%94-%d7%a4%d7%a2%d7%99%d7%9c%d7%95%d7%aa-%d7%91%d7%90%d7%99%d7%98%d7%9c%d7%99%d7%94-%d7%a7%d7%95-%d7%99%d7%a9%d7%99/|access-date=4 February 2026|publisher=IAS |date=4 February 2026}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Greece}}Saloniki (2027-yil 29-martdan qayta tiklanadi)<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="WizzResTLV_May26">{{cite news |title=רעידת אדמה בענף: אחרי הסרת אזהרת האיחוד האירופי - Wizz Air חוזרת לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/205811 |access-date=13 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=13 May 2026 |language=he}}</ref>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="WizzResTLV_May26" />, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref name="WizzResTLV_May26" />, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{cite news |title=Vilnius Adds More Tel Aviv Flights This Summer |url=https://infoerdve.lt/en/vilnius-airport-to-add-more-summer-flights-to-tel-aviv/ |access-date=29 July 2026 |work=Infoerdve.lt |date=11 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|Romania}}Yassi<ref name="WizzResTLV_May26" /> }} === Yuk === [[File:My Freighter B767 in TLV.jpg|thumb|[[My Freighter Airlines]] ([[Oʻzbekiston]]) aviakompaniyasining Boeing 767-300F samolyoti Ben Gurion aeroportida]] {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | ASL Airlines, {{IRL}} | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] <!-- --> | Astral Aviation, {{KEN}} | [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref>{{cite press release|title=ASTRAL AVIATION LAUNCHES SCHEDULED FLIGHT TO TEL AVIV|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-launches-scheduled-flight-to-tel-aviv/|work=[[Astral Aviation]]|date=8 June 2023|access-date=2 August 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | Cargoair, {{BGR}} | {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn <!-- --> | Challenge Airlines<ref>{{Cite web |date=21 April 2019|title=CAL Cargo |url=https://www.cal-cargo.com/network/overview/ |url-status=unfit |archive-url=https://web.archive.org/web/20230320221042/https://www.cal-cargo.com/network/overview/ |archive-date=20 March 2023|access-date=17 August 2024 |website=CAL Cargo}}</ref>, {{ISR}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay-Al-Maktum]], {{Flagicon|Finland}}Helsinki, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Lyej aeroporti|Lyej]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], {{Flagicon|Norway}}Oslo <!-- --> | DHL Aviation, {{DEU}} | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]<ref>[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served aviationcargo.dhl.com – Destinations served] retrieved 29 May 2021 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220505063723/https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served |date=5 May 2022}}</ref> <!-- --> | El Al Cargo<ref>{{Cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/el-al-provides-update-on-cargo-operations/|title=EL AL provides update on cargo operations|date=7 March 2020|website=www.aircargonews.net|access-date=29 December 2020|archive-date=23 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240423151214/https://www.aircargonews.net/airlines/el-al-provides-update-on-cargo-operations/|url-status=dead}}</ref>, {{ISR}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name=LY_LUZ_FRA />, [[Lyej aeroporti|Lyej]], {{Flagicon|Poland}}Lublin<ref name=LY_LUZ_FRA>{{cite news |last1=Kieruzal |first1=Mateusz |title=Cargo z Izraela do Lublina. Nowość El Al |url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/cargo-z-izraela-do-lublina-nowosc-el-al-25542.html |access-date=27 November 2025|work=www.rynek-lotniczy.pl |publisher=Rynek Lotniczy |date=25 October 2025|language=pl-PL}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Kalitta Air, {{US}} | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="Kalitta_TLV-HKG" />, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref name="Kalitta_TLV-HKG">{{cite news |last1=Saunders |first1=Eddie |title=Challenge Group partners with Kalitta Air to operate first Boeing 777-300ERSF freighter |url=https://caasint.com/challenge-group-partners-with-kalitta-air-to-operate-first-boeing-777-300ersf-freighter/ |access-date=12 May 2026 |work=Cargo Airports & Airline Services |date=24 October 2025}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>{{cite web |title=Routing offer |url=https://www.lufthansa-cargo.com/en/network/schedule-routings |website=lufthansa-cargo.com |publisher=Lufthansa Cargo |access-date=24 July 2025}}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="LH_Gr_TLV_resumption_26" /> <!-- --> | [[My Freighter]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Sourabh |first1=Parijat |title=My Freighter adds B767F, expands fleet to eight aircraft |url=https://www.stattimes.com/air-cargo/my-freighter-adds-b767f-expands-fleet-to-eight-aircraft-1355175 |access-date=18 November 2025|work=www.stattimes.com |publisher=STAT Times |date=5 May 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Silk Way West Airlines]]}} | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>[http://www.silkwayairlines.com/our-network silkwayairlines.com – Our Network] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191103090613/http://www.silkwayairlines.com/our-network |date=3 November 2019}} retrieved 29 May 2021</ref> <!-- --> | UPS Airlines<ref>{{cite web | last1=Brett | first1=Damian | url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/ups-adds-cologne-tel-aviv-flight/ | title=UPS adds Cologne-Tel Aviv flight | work=Air Cargo News | date=23 November 2021 | access-date=28 November 2021 | archive-date=14 April 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240414132419/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/ups-adds-cologne-tel-aviv-flight/ | url-status=dead }}</ref>, {{US}} | {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]] <!-- --> }} == Statistika == Sde Dov aeroporti 2019-yil iyul oyida yopilguniga qadar tijoriy reyslari orqali TLVdan koʻproq mahalliy yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatgan, yopilgach, barcha qatnovlar Ben Gurionga koʻchirildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Petersburg |first=Ofer |date=3 July 2007 |title=Tel Aviv airport to make way for luxury project |work=Ynetnews |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3420369,00.html |url-status=live |access-date=3 July 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070705190018/http://www.ynetnews.com/articles/0%2C7340%2CL-3420369%2C00.html |archive-date=5 July 2007}}</ref>. {| class="sortable wikitable" style="margin:1em auto;" |+Tijoriy maqsadlarda foydalanish statistikasi<ref name="IAAreports">{{cite web |title=IAA Periodic Activity Reports for Ben Gurion Airport |url=http://brin.iaa.gov.il/monthlyreport |access-date=9 January 2023|website=IAA Website |publisher=[[Israel Airports Authority]] |format=PDF |archive-date=12 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190112044317/http://brin.iaa.gov.il/monthlyreport/ |url-status=dead }}</ref><ref name="IAAreports24" /><ref name=IAA_25 /> !Yillar !Jami yoʻlovchilar !Oʻzgarishi, foizda !Jami parvozlar soni !Oʻzgarishi, foizda |- !1999 |{{0}}8,916,436 | | | |- !2000 |{{0}}9,879,470 |{{Oʻsish}}{{0}}10.8% |{{0}}80,187 | |- !2001 |{{0}}8,349,657 |{{Loss}}{{0}}15.5% |{{0}}69,226 |{{Loss}}13.7% |- !2002 |{{0}}7,308,977 |{{Loss}}{{0}}12.5% |{{0}}63,206 |{{Loss}}{{0}}8.7% |- !2003 |{{0}}7,392,026 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}1.1% |{{0}}61,202 |{{Loss}}{{0}}3.2% |- !2004 |{{0}}8,051,895 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}8.9% |{{0}}66,638 |{{Oʻsish}}{{0}}8.9% |- !2005 |{{0}}8,917,421 |{{Oʻsish}}{{0}}10.7% |{{0}}70,139 |{{Oʻsish}}{{0}}5.3% |- !2006 |{{0}}9,221,558 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}3.4% |{{0}}76,735 |{{Oʻsish}}{{0}}9.4% |- !2007 |10,526,562 |{{Oʻsish}}{{0}}14.2% |{{0}}84,568 |{{Oʻsish}}10.3% |- !2008 |11,550,433 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}9.7% |{{0}}94,644 |{{Oʻsish}}11.9% |- !2009 |10,925,970 |{{Loss}}{{0}}{{0}}5.4% |{{0}}89,442 |{{Loss}}{{0}}5.5% |- !2010 |12,160,339 |{{Oʻsish}}{{0}}11.3% |{{0}}95,171 |{{Oʻsish}}{{0}}6.4% |- !2011 |12,978,605 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}6.7% |{{0}}99,527 |{{Oʻsish}}{{0}}4.6% |- !2012 |13,133,992 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}1.2% |{{0}}97,824 |{{Loss}}{{0}}1.7% |- !2013 |14,227,612 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}8.3% |104,850 |{{Oʻsish}}{{0}}7.2% |- !2014 |14,925,369 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}4.9% |112,653 |{{Oʻsish}}{{0}}6.9% |- !2015 |16,299,406 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}9.2% |118,861 |{{Oʻsish}}{{0}}5.5% |- !2016 |17,936,810 |{{Oʻsish}}{{0}}10.0% |127,575 |{{Oʻsish}}10.1% |- !2017 |20,781,226 |{{Oʻsish}}{{0}}15.8% |142,938 |{{Oʻsish}}12.94% |- !2018 |22,949,676 |{{Oʻsish}}{{0}}10.8% |157,312 |{{Oʻsish}}10.1% |- !2019 |24,821,767 |{{Oʻsish}}{{0}}{{0}}8.2% |167,886 |{{Oʻsish}}{{0}}6.7% |- !2020 |{{0}}4,457,439 |{{Loss}}{{0}}80.6% |{{0}}49,223 |{{Loss}}67.3% |- !2021 |{{0}}6,719,901 |{{Oʻsish}}{{0}}50.8% |{{0}}75,321 |{{Oʻsish}}53.0% |- !2022 |20,008,532 |{{Oʻsish}}197.8% |143,884 |{{Oʻsish}}91.0% |- !2023 |21,882,716 |{{Oʻsish}}9.4% |152,411 |{{Oʻsish}}5.9% |- !2024 |13,879,490 |{{Loss}}34.2% |102,186 |{{Loss}}29.5% |- !2025 |19,160,160 |{{Oʻsish}}31.8% |140,736 |{{Oʻsish}}29.6% |} === Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng yaxshi yoʻnalishlar === {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size: 95%" |+ '''TLV ga boradigan va qaytayotgan eng gavjum yoʻnalishlar (2025)'''<ref name=IAA_25>{{cite web |title=Monthly Report |url=https://www.iaa.gov.il/media/44bn5ao1/%D7%93%D7%95%D7%97-%D7%97%D7%95%D7%93%D7%A9%D7%99-%D7%93%D7%A6%D7%9E%D7%91%D7%A8-2025-%D7%90%D7%A0%D7%92%D7%9C%D7%99%D7%AA-%D7%9E%D7%95%D7%A0%D7%92%D7%A9.pdf |publisher=Ben Gurion International Airport |access-date=22 January 2026}}</ref> |- ! Oʻrni ! Aeroport ! Yoʻlovchilar soni ! Yillik oʻzgarishi ! Umumiy trafikdagi ulushi ! Aviatashuvchilar |- | 1 | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] | 1 178 745 | {{increase}}21,1% | 6,4% | Aegean, arkia, Bluebird, El Al, Israir, Ryanair, SKY Express, Wizz |- | 2 | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] | 1 119 786 | {{increase}}48,6% | 6,1% | arkia, El Al, flydubai, Israir |- | 3 | [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]] | 1 012 937 | {{increase}}17,3% | 5,5% | Aegean, arkia, Bluebird, Cyprus Airways, Israir, Sundor, TUS, Wizz |- | 4 | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] | 791 482 | {{increase}}20 2% | 4 3% | Air France, arkia, El Al, Israir |- | 5 | [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]] | 744 726 | {{increase}}60 5% | 4,0% | arkia, Bluebird, El Al, FLYYO, Israir, TUS, Wizz |- | 6 | [[Ramon aeroporti|Eilat]] | 686 852 | {{increase}}{{0}}5,4% | 3,6% | arkia, El Al, Israir |- | 7 | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] | 669 475 | {{increase}}26,4% | 3,6% | arkia, Delta, El Al |- | 8 | [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]] | 642 230 | {{increase}}56,3% | 3,5% | arkia, Bluebird, El Al, Israir, Wizz |- | 9 | Nyuark | 532 120 | {{increase}}38,3% | 2,9% | El Al, United |- | 10 | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]] | 529 462 | {{increase}}28,5% | 2,9% | Animawings, El Al, FLyOne, FLYYO, HisSky, Israir, TAROM, Wizz |} {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto; font-size: 95%" |+ '''TLVdan parvoz qilinadigan eng gavjum mamlakatlar (2025)'''<ref name=IAA_25 /> |- ! Oʻrni ! Mamlakat ! Yoʻlovchilar soni ! Ulushi ! Yillik oʻzgarishi |- | 1 | Gretsiya | 2 285 326 | 12,4% | {{increase}}25,2% |- | 2 | AQSh | 1 652 277 | 8,9% | {{increase}}25,0% |- | 3 | BAA | 1 527 770 | 8,3% | {{increase}}71,3% |- | 4 | Italiya | 1 269 017 | 6,9% | {{increase}}49,6% |- | 5 | Kipr | 1 264 412 | 6,8% | {{increase}}17,6% |- | 5 | Fransiya | 1 074 333 | 5,8% | {{increase}}25,5% |- | 7 | Gruziya | 908 644 | 4,9% | {{increase}}30,7% |- | 8 | Germaniya | 848 069 | 4,6% | {{increase}}42,0% |- | 9 | Vengriya | 748 424 | 4,1% | {{increase}}61,3% |- | 10 | Buyuk Britaniya | 726 586 | 3,9% | {{increase}}15,0% |} {| class="wikitable" |+Ben Gurion aeroportiga eng koʻp yoʻlovchi tashuvchi 10 ta aviakompaniya (2025)<ref name=IAA_25 /> ! Oʻrni !Aviakompaniya !Mamlakat !Yoʻlovchilar soni !Ulushi |- |1 |El Al Israel Airlines |Isroil |6 929 030 |36,2% |- |2 |Israir |Isroil |2 281 480 |11,9% |- |3 |arkia |Isroil |2 149 342 |11,2% |- |4 |[[Wizz Air]] |Vengriya |1 258 858 |6,6% |- |5 |Bluebird Airways |Gretsiya |809 037 |4,2% |- |6 |[[flydubai]] |BAA |801 379 |4,2% |- |7 |[[Aegean Airlines]] |Gretsiya |400 732 |2,1% |- |8 |[[Etihad Airways]] |BAA |375 598 |2,0% |- |9 |TUS Airways |Kipr |341 051 |1,8% |- |10 |[[Lufthansa]] |Germaniya |321 756 |1,7% |- |} == Yer usti transporti == Aeroport mamlakatning asosiy Quddus-Tel-Aviv avtomagistrali – 1-magistral va 40-magistral yaqinida joylashgan. Aeroportga avtomobil yoki jamoat avtobusida kirish mumkin. Isroil temir yoʻllari aeroportdan mamlakatning bir qancha qismlariga poezdlar qatnovini amalga oshiradi va taksi toʻxtash joylari kelganlar binosi tashqarisida joylashgan. Mashhur transport varianti – bu ibroniy tilida ''monit sherut'' (xizmat kabinasi) nomi bilan tanilgan, [[Quddus]], [[Hayfa]] va [[Bir as-saba|Bir as-sabaga]] boradigan taksi furgonlaridir. === Jamoat transporti === Isroilda yagona toʻlov kartasidan foydalangan holda turli operatorlar tomonidan boshqariladigan koʻplab tranzit variantlarini (poyezd, avtobus va yengil relsli temir yoʻl) qamrab oluvchi umummilliy jamoat transporti toʻlovlari tizimi mavjud (Rav-Kav). U moslashuvchan tarif tuzilmalariga ega va maʼlum geografik zonalar va vaqt oraligʻida tranzit usullari oʻrtasida bepul oʻtkazmalarni taklif qiladi. Rav-Kav kartalarini chiqaradigan jamoat transporti axborot idorasi 3-terminalning kelish zalida joylashgan. Bir nechta istisnolardan tashqari, jamoat transportining koʻp variantlari (taksilar va xizmat koʻrsatish taksilari bundan mustasno) shanba kuni (yaʼni, erta juma kunidan kech shanba oqshomlarigacha, shuningdek, baʼzi yahudiy bayramlari paytida) ishlamaydi. 2020-yil dekabr oyida yangi [[toʻlov tizimi]] ilovasi joriy etildi. Ilova boshqa, soddaroq tarif tizimiga ega (bu baʼzi hollarda qimmatroq, boshqalarida esa arzonroq boʻlishi mumkin) va keyingi toʻlov (Rav Kav oldindan toʻlov kartasi boʻlib, foydalanuvchi uni toʻldirishi kerak). Toʻlov har oyning oxirida olinadi (shuning uchun roʻyxatdan oʻtish va toʻlov usuli talab qilinadi). Toʻrtta ishlaydigan ilova mavjud: hukumatga tegishli „The Station“ (''Hatahana'') va uchta xususiy – RavPass (HopOn tomonidan), HAMMA (Isracard tomonidan) va Moovit (Moovit va Pango tomonidan){{Citation needed}}.  ==== Temir yoʻl ==== [[Fayl:BenGuTra.jpg|thumb| 3-terminaldagi aeroport vokzalining 1-platformasi]] Isroil temir yoʻllari 3-terminalning quyi sathida joylashgan Ben Gurion aeroporti temir yoʻl vokzalini boshqaradi. Ushbu vokzaldan yoʻlovchilar shimoli-gʻarbiy [[Tel-Aviv]], [[Hayfa]] va shimoldagi boshqa yoʻnalishlarga yoki janubi-sharqda Modi’in va [[Quddus|Quddusga]] borishlari mumkin. Tel-Aviv Savidor markaziy temir yoʻl vokzaligacha sayohat taxminan 18 daqiqa va Quddusning Yitzhak Navon bekatiga taxminan 25 daqiqa davom etadi. Shuningdek, Bir as-saba markazida Lod, Ashkelon va ular orasidagi tanlangan yoʻnalishlar orqali aeroportga va ertalabgacha poezd qatnovi ham mavjud. 2009-yilda deyarli 3,3 million yoʻlovchi temir yoʻl orqali aeroportga va teskari yoʻnalishda harakat qilgan. Xizmat Shabbat va yahudiy bayramlarida ishlamaydi, lekin boshqa barcha kunlarda kecha-yu kunduz ishlaydi. Tel-Aviv va Hayfa orqali Nahariyaga boruvchi liniya ish kunlarida kuniga 24 soat ishlagan, ammo bu xizmatlar COVID-19 pandemiyasidan keyin toʻxtatilgan va 2020-yillarning oʻrtalarida temir yoʻlni elektrlashtirish ishlari tugaguniga qadar qayta tiklanmadi, shundan soʻng liniya ishlaydi. Quddusdan va Nahariya oʻrniga Karmelda tugaydi (garchi u Tel-Aviv va Hayfaga xizmat qilishda davom etadi). ==== Avtobus yoki taksi ==== Aeroportga muntazam shaharlararo avtobus liniyalari, limuzinlar va shaxsiy transport xizmatlari, Sherut „umumiy“ taksilar va oddiy taksilar xizmat koʻrsatadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Guidelines for Taxi Passengers |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/TransportationToandFromtheAirport/Taxis/ |nashriyot=Israel Airports Authority |qaralgan sana=27 April 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20061117091144/http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/TransportationToandFromtheAirport/Taxis/ |arxivsana=17 November 2006}}</ref>. Afikim avtobus kompaniyasi sutkasiga 24 soat, 485-qator bilan Quddusga toʻgʻridan-toʻgʻri xizmat koʻrsatadi. Liniya 2-qavatdagi 3-terminaldan chiqib, 1-terminaldan oʻtadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=The resource cannot be found. |url=http://www.callkav.gov.il/WebForms/wfrmMain.aspx?width=1024&company=1&language=he&state=# |nashriyot=Ministry of Transport |qaralgan sana=30 September 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170714023040/http://www.callkav.gov.il/WebForms/wfrmMain.aspx?width=1024&company=1&language=he&state= |arxivsana=14 July 2017}}</ref>. 5-raqamli Egged avtobus yoʻlovchilarni terminallar va aeroportdan tashqarida joylashgan El Al chorrahasi yaqinidagi Aeroport City biznes parkidagi kichik avtobus terminali oʻrtasida tashiydi, u yerda ular hududdan oʻtadigan oddiy Egged avtobus yoʻnalishlarida harakatni davom ettirishlari mumkin. Aeroport City yoʻnalishida bogʻlangan yoʻlovchilar 5-sonli avtobus uchun qoʻshimcha yoʻl haqi toʻlamasdan, ikkala yoʻl haqini bir chiptada toʻlashlari mumkin. Boshqa avtobus kompaniyalari toʻgʻridan-toʻgʻri 3-terminalga xizmat koʻrsatadi va aeroport ham terminallar oʻrtasida bepul avtobusni taqdim etadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Public Transportation |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/TransportationToandFromtheAirport/PublicTransport/ |nashriyot=Israel Airports Authority |qaralgan sana=27 April 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070513025204/http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/TransportationToandFromtheAirport/PublicTransport/ |arxivsana=13 May 2007}}</ref>. Shabbat kuni, poyezd qatnovi boʻlmaganda, aeroport va Tel-Aviv mehmonxonalari oʻrtasida umumiy transport xizmati mavjud<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Shuttle from Ben Gurion Airport to Tel Aviv |url=https://www.withflo.com/tel-aviv/ |qaralgan sana=14 August 2016 |ish=withflo.com |arxivsana=21 August 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160821165951/https://www.withflo.com/tel-aviv/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Tel Aviv Airport Taxi & Transfer |url=https://atobtransfer.com/israel/tel-aviv-airport-taxi/ |qaralgan sana=2022-07-07 |ish=[[Atob Transfer]] |til=en-US}}</ref>. === Avtomobil === Quddus – Tel-Aviv avtomagistralida, 1-magistralda, joylashgan aeroportda qisqa va uzoq muddatli mashinalar uchun jami 20 000 ga yaqin mashinalar joylari mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.calcalist.co.il/local/articles/0,7340,L-3776021,00.html |sarlavha=בתכנון: החניון בנתב"ג יורחב ב־30% ויכיל 26 אלף חניות |sana=18 December 2019}}</ref>. Uzoq muddatli toʻxtash joylari terminaldan bir necha kilometr uzoqlikda joylashgan boʻlib, ularga bepul avtobusda borish mumkin<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Parking Lots |url=http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/ParkingLots/ |nashriyot=Israel Airports Authority |qaralgan sana=27 April 2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20070427165908/http://www.iaa.gov.il/Rashat/en-US/Airports/BenGurion/InformationforTravelers/ParkingLots/ |arxivsana=27 April 2007}}</ref>. Aeroportda avtomobil ijarasi Avis, Budget, Eldan, Tamir Rental<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Car Rental Tel Aviv Airport |url=https://www.tamir-rental.com/car-rental-ben-gurion-airport |qaralgan sana=28 June 2020 |ish=Tamir Rental}}</ref>, Thrifty, Hertz va Shlomo Sixt kompaniyalari tomonidan amalga oshiriladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Car Rental in Ben Gurion Airport-up to 15% discount-Shlomo Sixt |url=https://en.shlomo.co.il/branches/16/Car-Rental-in-Ben-Gurion-Airport-Terminal-3/ |ish=en.shlomo.co.il |qaralgan sana=14 December 2015 |arxivsana=2023-05-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230516204754/https://en.shlomo.co.il/branches/16/Car-Rental-in-Ben-Gurion-Airport-Terminal-3/ }}</ref>. == Xizmat sifati == === Yoʻlovchilar reytingi === 2006-yil dekabr oyida Ben Gurion xalqaro aeroporti mijozlarga eng qulay aeroportni aniqlash maqsadida Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan oʻtkazilgan soʻrovda Yevropaning 40 ta aeroporti orasida birinchi va dunyodagi 77 aeroport ichida 8-oʻrinni egalladi. [[Tel-Aviv]] yiliga 5 milliondan 15 milliongacha yoʻlovchini tashiydigan aeroportlar guruhida [[Yaponiya|Yaponiyaning]] Nagoya aeroportidan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi. Soʻrov 34 ta savoldan iborat edi. Uchish eshigida tasodifiy tanlab olingan 350 yoʻlovchidan xizmat, infratuzilma va imkoniyatlardan qanchalik mamnunligi soʻralgan. Ben Gurion 5 balldan 3,94 ball oldi, undan keyin Vena, Myunxen, Amsterdam, Bryussel, Syurix, [[Kopengagen]] va Helsinki aeroportlari oʻrin olgan. Aeroport 2007, 2008 va 2009-yillardagi soʻrovlarda Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport unvonini saqlab qoldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Krawitz |first=Avi |date=18 December 2006 |title=Ben Gurion ranks first in airport survey |work=[[The Jerusalem Post]] |url=http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?cid=1164881920231&pagename=JPost/JPArticle/ShowFull |access-date=27 April 2007 }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=26 February 2008 |title=Ben Gurion Airport ranks best in Mideast |work=Ynetnews |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3511386,00.html |url-status=live |access-date=26 February 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080227055902/http://www.ynetnews.com/articles/0%2C7340%2CL-3511386%2C00.html |archive-date=27 February 2008}}</ref>. === Mukofotlari === {| class="wikitable" style="margin:1em auto; text-align:center" !Yillar ! style="width:200px;" | Mukofot ! style="width:300px;" | Turkum ! Natijalar ! Manba |- | rowspan="2" | 2007 | rowspan="11" | Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan Aeroport xizmatlari sifati mukofotlari | Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport|| {{Gʻolib}} | rowspan="2" | |- | Hajmi boʻyicha eng yaxshi aeroport (5–15 million yoʻlovchi) | 2-oʻrin |- | rowspan="2" | 2008 | Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport|| {{Gʻolib}} | rowspan="2" | <ref>[http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2008 „ASQ Award for winners for 2008“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120223061510/http://www.airportservicequalityawards.com/pastwinners2008 |date=2012-02-23 }} ''Airports Council International''.</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Tel Aviv's Ben Gurion named top Middle East airport |work=Globes |url=http://www.globes.co.il/serveen/globes/DocView.asp?did=1000432940&fid=1725 |access-date=10 March 2009}}</ref> |- | Hajmi boʻyicha eng yaxshi aeroport (5–15 million yoʻlovchi) | 2-oʻrin |- | 2009 | rowspan="7" | Yaqin Sharqdagi eng yaxshi aeroport|| {{Gʻolib}} | |- | 2010 | 3-oʻrin | |- | 2011 | 3-oʻrin | |- | 2012 | 4-oʻrin | |- | 2013 | 4-oʻrin | |- | 2014 | 3-oʻrin | |- | 2015 | 3-oʻrin | |} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1939-yil 13-fevralda yangi tashkil etilgan Commercial Aviation Company Ltd kompaniyasining Fokker F.XVIII (VQ-PAF) samolyoti ochilish marosimi uchun aeroport atrofida uchib ketayotgan edi. Uchuvchi qoʻnayotganda boshqaruvni yoʻqotib, loyga tushib ketdi va samolyotni tuzatib boʻlmas darajada shikastladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Fokker F.XVIII VQ-PAF Lydda Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19390113-2 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1950-yil 5-fevralda El Al aviakompaniyasining Duglas C-54A-10-DC (4X-ACD) samolyoti parvoz paytida qulab tushdi, yonib ketdi va tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi. Bortdagi barcha 50 kishi tirik qolgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-54A-10-DC (DC-4) 4X-ACD Lydda Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19500205-1 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1953-yil 15-mayda AQShning Isroildagi harbiy attashesi tarkibidagi [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari|AQSh havo kuchlarining]] Duglas C-47 samolyoti tunda alangalandi va yonib ketdi. Sabotaj gumon qilinmoqda<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47 (DC-3) registration unknown Lydda Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19530515-2 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1969-yil 26-oktyabrda Arkianing Vickers 833 Viscount (4X-AVC) samolyoti tungi mashgʻulot parvozi paytida halokatga uchradi va tuzatib boʻlmaydigan darajada shikastlandi. Barcha 3 yoʻlovchi tirik qoldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Vickers 833 Viscount 4X-AVC Tel Aviv-Lod International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19691026-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1970-yil 30-noyabrda TWA aviakompaniyasining [[Boeing 707|Boeing 707-373C]] (N790TW) samolyoti Frankfurtga yuk reysi uchun 30-qoʻnish yoʻlagida soat 02:00 da havoga koʻtarilayotganda, boʻsh, yoritilmagan IAF [[Boeing 377 Stratocruiser|Stratocruiser]] (4X-FPS/037) uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻylab tortib olingan; 707 Stratocruiserga urildi va ikkala samolyot ham yonib ketdi. Ikkala samolyot ham taʼmirlab boʻlmaydigan darajada shikastlangan va 707-dagi barcha 3 ekipaj omon qoldi, ammo 2 kishi yerda halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 707-373C N790TW Tel Aviv-Lod International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19701130-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing KC-97G Stratofreighter 4X-FPS/037 Tel Aviv-Lod International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19701130-1 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1972-yil 8-mayda Sabena aviakompaniyasining Boeing 707-329 (OO-SJG) samolyoti Venadan Tel-Avivga ketayotganda oʻgʻirlab ketildi va shu yerga qoʻndi (moʻljallangan manzil); 4 nafar bosqinchi mahbuslarni ozod qilishni talab qildi. 2 kishi oʻsha kuni quruqlikdagi muhandis kiyimidagi harbiy xizmatchilar tomonidan otib oʻldirildi va 8 kundan keyin bir yoʻlovchi qurolli jangda olgan jarohatlari tufayli vafot etdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 707-329 OO-SJG Tel Aviv-Lod International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19720508-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1973-yil 16-avgustda [[Middle East Airlines|MEA]] aviakompaniyasining [[Boeing 720|Boeing 720-023B]] (OD-AFR) samolyoti [[Bingʻozi]] uzra [[Kipr Respublikasi|Kipr]] ustidan [[Bayrut|Bayrutga]] yoʻl olganda ikki qurolli erkak qaroqchi tomonidan oʻgʻirlab ketildi va u bu yerga uchishni talab qildi; yetib kelganida u yerdagi politsiya tomonidan qoʻlga olindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 720-023B OD-AFR Tel Aviv-Lod International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19730816-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1980-yil 31-iyulda El Al aviakompaniyasining Boeing 707-358C (4X-ATX) samolyoti bu yerga joʻnashdan oldin orqa hojatxonada yongʻin chiqdi; samolyot evakuatsiya qilindi va yongʻinni oʻchirish uchun oʻt oʻchirish xizmatlari fyuzelyajda teshik ochishga majbur boʻldi. Keyinchalik samolyot taʼmirlandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 707-358C 4X-ATX Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19800731-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1987-yil 16-fevralda IAIning Convair CV-240-24 (N93218) samolyoti angar yongʻinida yoʻq qilindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Convair CV-240-24 N93218 Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19870216-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 1988-yil 1-dekabrda [[Vladikavkaz|Orjonikidze]] shahrida 5 kishi maktab avtobusini olib qochib, Isroilga uchish uchun 2 000 000 rubl va samolyot talab qilishdi. Avtobus [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi aeroportiga]] yoʻl oldi va qaroqchilar 30 kishini garovga olish evaziga Aeroflotning Ilyushin Il-76T samolyotiga oʻtirishdi. Ertasi kuni samolyot bu yerga yetib keldi va samolyotni oʻgʻirlaganlar taslim boʻldi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin Il-76T registration unknown Tel aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19881202-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 2001-yil 18-iyun kuni Israirning ATR 42-320 (4X-ATK) samolyoti oʻng tomonidagi asosiy pastki qismini tushira olmadi va usiz qoʻnishga majbur boʻldi; 42 kishidan hech biri jabrlanmagan. Samolyot hisobdan chiqarildi va oʻquv uskunasiga aylantirildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident ATR 42-320 4X-ATK Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20010618-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 2015-yilning 8-aprelida British Aerospace BAe 125-800A (4X-CZO) Arrow Aviation samolyoti burilish muammosi tufayli 26-qoʻnish yoʻlagidan parvozni toʻxtatdi va toʻxtatilgandan soʻng oʻng asosiy uzatma gʻildiragi hududida yongʻin chiqdi. Samolyot, tez tibbiy yordam mashinasi jiddiy shikastlandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident British Aerospace BAe 125-800A 4X-CZO Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20150408-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 2018-yil 28-mart kuni Berlingan 4915-reys boʻyicha parvoz qilgan Germania aviakompaniyasining [[Boeing 737|Boeing 737-76J (WL)]] (D-ABLB) samolyoti El Al 385-reysi boʻyicha Rimga uchayotgan Boeing 767-300ER (4X-EAK) bilan toʻqnashib ketdi, ikkala samolyot ham orqa tomonda boʻlgan. /tortish bosqichi 06:22 da. 737-ning quyruq qanoti 767-ning oʻng gorizontal stabilizatoriga tegdi, shundan soʻng yer kontrollerlari bir-birlarini toʻsib qoʻyganliklarini sezmasdan ikkalasini ham orqaga qaytarish uchun tozaladilar. Keyinchalik 737 taʼmirlandi, ammo 767 hisobdan chiqarildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 737-76J (WL) D-ABLB Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20180328-0 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=ASN Aircraft accident Boeing 767-3Q8ER 4X-EAK Tel Aviv-Ben Gurion International Airport (TLV) |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20180328-1 |qaralgan sana=2023-07-22 |ish=aviation-safety.net}}</ref>. * 2025-yil 4-may kuni Yamandan Eron tomonidan qo‘llab-quvvatlanadigan isyonchi [[husiylar]] guruhi tomonidan uchirilgan ballistik raketa, uni tutib qolishga qaratilgan bir necha urinish muvaffaqiyatsizlikka uchragach, Ben Gurion aeroporti yaqiniga kelib tushdi. Hujumdan so‘ng aeroportdagi parvozlar yarim soatga kechiktirildi<ref>{{Cite web|url=https://www.cnn.com/2025/05/04/middleeast/flights-halted-at-israel-airport-yemen-strike-intl|title=Israel fails to intercept Houthi missile targeting its main airport, showing the limits of US efforts to weaken the group|last1=Michaelis|first1=Tamar|last2=Liebermann|first2=Oren|publisher=[[CNN]]|date=4 May 2025|accessdate=4 May 2025}}</ref>. Shuningdek, Tel-Avivga amalga oshirilishi rejalashtirilgan bir qator parvozlar ham to‘xtatib qo‘yildi<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/world/middle-east/flights-again-halted-israel-after-houthi-missile-lands-near-airport-2025-05-04/|title=Flights again halted to Israel after Houthi missile lands near airport|publisher=Reuters|date=4 May 2025}}</ref>. == Eslatmalar == {{Notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline|Ben Gurion International Airport}} [[Turkum:Webarxiv andozasi wayback havolalari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Isroil aeroportlari]] [[Turkum:Yaqin Sharq aeroportlari]] [[Turkum:1934-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] isnqvs226i0g7xgyc6ibkhxwoy383tz 0 983600 6272041 6128730 2026-09-16T11:30:49Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272041 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = | asl ismi = Gennadiy Ivanovich Granatkin | tasvir = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1913|05|01}} | fuqaroligi = {{SSSR}} | tavallud_joyi = Urey qishlogʻi, Krasnoslobod tumani, Penza viloyati, [[Rossiya imperiyasi]] | vafot_sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|1990|01|19|1913|05|01}} | vafot_joyi = [[Kiyev]], [[Ukraina SSR]] | taʼlimi = [[Toshkent davlat texnika universiteti]] | kasbi = [[arxitektor]] | mukofotlari = {{Andoza:Vatan urushi ordeni}} {{Andoza:Mehnat Qizil Bayroq ordeni}} | imzo = Гранаткин Геннадий Иванович автограф.png }} '''Gennadiy Ivanovich Granatkin''' ([[1913|1913-yil]] [[1-may]], Urey qishlogʻi, [[Mordoviya|Mordoviya Respublikasi]] – [[1990|1990-yil]] [[19-yanvar]], [[Kiyev]]) – sovet meʼmori, [[1938|1938-yildan]] SSSR Arxitektorlar ittifoqi aʼzosi, Fan va texnika sohasida xizmatlari uchun Ukraina Davlat mukofoti laureati<ref>{{veb manbasi |title=Геннадий Иванович Гранаткин |url=https://www.peoplelife.ru/78235 |website=www.peoplelife.ru |accessdate=19-oktabr 2023-yil |arxivsana=2023-10-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231031201545/https://www.peoplelife.ru/78235 }}</ref>. == Hayoti == Gennadiy Ivanovich Granatkin [[Rossiya imperiyasi]], Penza viloyati, Krasnoslobodskiy tumani, Urey qishlogʻida (hozirgi Yelnikovskiy tumani, [[Mordoviya|Mordoviya Respublikasi]], [[Rossiya]]) oddiy dehqon oilasida tugʻilgan. [[1996|1996-yil]] [[8-fevral]]da reabilitatsiya qilingan<ref>[http://lists.memo.ru/d9/f345.htm Granatkin] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120620205646/http://lists.memo.ru/d9/f345.htm |date=2012-06-20 }} Jertvi politicheskogo terrora v SSSR.</ref>. Keyinchalik Gennadiy onasi Pelageya va aka-ukalari Nikolay, Andrey, Vasiliy, Stepan, Aleksey bilan [[Toshkent]]ga koʻchib oʻtgan. [[1932]]—[[1938|1938-yillar]]da Toshkentdagi [[Toshkent davlat texnika universiteti|Oʻrta Osiyo sanoat instituti]]ning arxitektura fakultetida oʻqigan. 1938—1943-yillarda Toshkentdagi bir nechta qurilish tashkilotlarida ishlagan. Gennadiy Ivanovich Granatkin 1939—1940-yillarda qurilgan Toshkentdagi 50 xonadonli turar-joy binosi va yozgi kinoteatr loyihasi muallifi hisoblanadi. [[1943]]—[[1945|1945-yillarda]] armiya safida [[Ulugʻ Vatan urushi]]da qatnashgan. 2-darajali [[Vatan urushi ordeni]] bilan mukofotlangan (1945)<ref>[http://www.podvignaroda.ru/?#id=1373352533 Granatkin Gennadiy Ivanovich] Vebsayt „Podvig naroda“.</ref>. 1945-yildan „Kiyevgiprotrans“ loyiha institutida arxitektor (1951-yilgacha – Kiyevtransuzelproyekt), 1960-yildan Ukraina SSR Qurilish va arxitektura akademiyasining eksperimental loyihalash institutida bosh loyiha arxitektori, 1963-yildan turar-joy va jamoat binolarini eksperimental loyihalash boʻyicha Kiyev ilmiy-tadqiqot institutida (KiyevZNIIEP) bosh loyiha arxitektori, boʻlim boshligʻi lavozimlarida ishlagan. Gennadiy Ivanovich Granatkin [[1990|1990-yil]] [[19-yanvar]]da [[Kiyev]]da vafot etgan. U Sovskiy qabristoniga dafn qilingan. == Loyihalari == * [[Toshkent]]da 50 xonadonli turar-joy binosi va yozgi kinoteatr (1939—1940). * [[Vinnitsa]]dagi poliklinika (1946). * Ukraina SSR Avtomobil transporti vazirligining asosiy axborot-hisoblash markazining 17 qavatli binosi (1975-yil, hozirgi „Davlat avtomobilsozlik ilmiy-tadqiqot loyiha instituti“ davlat korxonasi binosi, Beresteyskiy prospekti, 57). * 1-438A turar-joy binolari<ref>[http://kievbuilding.com.ua/index.php/classif/hruschovki/438-seria „Xruщevki“ 438-serii (5 etajey)] Kievskaya nedvijimost.</ref> == Galereya == <gallery widths=180> File:Залізничний вокзал, фронт.jpg|Chernigov temiryoʻl stansiyasi File:Вокзал ст. ім. Т. Шевченка.jpg|Taras Shevchenko vokzali File:Залізничний вокзал у Знам'янці.jpg|Znamyanka temiryoʻl stantsiyasi Railway station, Brest, Belarus.jpg|Brest markaziy stansiyasi Chop center 2006.JPG|Chop stantsiyasi </gallery> <gallery widths=180> Khreschatyk metro station Kiev 2010 01.jpg|Xreshchatyk metro bekati Arsenalna metro station Kiev 2010 01.jpg|Arsenalna metro bekati Dnipro Metro Station Kiev 03.jpg|Dnіpro metro bekati </gallery> <gallery heights=180> </gallery> == Adabiyotlar == * Гранаткин Геннадий Иванович [Изоматериал] : лич. лист чл. СА УССР. — {{К.}}: [б. и.], 1956. — 5 л. // {{comment|ГНАСБ им. В. Г. Заболотного|Государственная научная архитектурно-строительная библиотека имени В. Г. Заболотного}}. * [http://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1373352533/ Гранаткин Геннадий Иванович] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20241208100229/https://pamyat-naroda.ru/heroes/podvig-chelovek_kartoteka1373352533/ |date=2024-12-08 }} // Сайт «Память народа» == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Sovet meʼmorlari]] [[Turkum:Toshkent davlat texnika universiteti bitiruvchilari]] au312hnyvlrfy1ptcabw2hlx31e6xmi 0 984511 6272045 4084153 2026-09-16T11:40:56Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272045 wikitext text/x-wiki {{Harbiy arbob bilgiqutisi |ism=Gennadiy Fadeyevich Shlyapin |tasvir= |laqabi= |tugʻilgan_sanasi={{tugʻilgan sanasi|1912|08|13}} |tugʻilgan_joyi=[[Kazalinsk]] |vafot_sanasi={{vafot sanasi va yoshi|1970|08|13|1912|08|13}} |vafot_joyi=[[Toshkent]], [[SSSR]] |fuqaroligi=[[SSSR]] |unvoni=Polkovnik |qism= |qoʻmondonlik= |lavozimi= |jang=[[Ikkinchi jahon urushi]] |mukofotlari={{Sovet Ittifoqi Qahramoni}} {{Andoza:Lenin ordeni}} |istefoda= |turmush oʻrtogi= |bolalari= |otasi= |onasi= }} '''Gennadiy Fadeyevich Shlyapin''' ([[1912|1912-yil]] [[13-avgust]], [[Kazalinsk]] – [[1970|1970-yil]] [[13-avgust]], [[Toshkent]]<ref>{{veb manbasi |title=Шляпин Геннадий Фадеевич |url=https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero123787573/ |website=www.pamyat-naroda.ru |accessdate=6-noyabr 2023-yil |arxivsana=2023-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231106121724/https://pamyat-naroda.ru/heroes/person-hero123787573/ }}</ref>) – Sovet harbiy xizmatchisi. [[Ikkinchi jahon urushi]] yillarida 196-gvardiya miltiq polki, 67-gvardiya miltiq diviziyasi komandiri boʻlgan. [[Sovet Ittifoqi Qahramoni]]. == Hayoti == Gennadiy Fadeyevich Shlyapin 1912-yilda [[Qozogʻiston|Qozogʻistonning]] hozirgi Qiziloʻrda viloyati [[Gʻazali|Kazalinsk]] shahrida tugʻilgan. Agrosanoat texnikumini tamomlagan. U Kazalinskaya MTSda, keyin Osoaviaxim viloyat kengashida ishlagan. [[Qizil armiya|Qizil Armiyada]] 1934-1936, 1939 va 1940-yilllarda xizmat qilgan. 1941-yilda [[Toshkent oliy umumqoʻshin qoʻmondonlik bilim yurti|Toshkent harbiy piyodalar bilim yurtini]] tamomlagan. Keyinchalik maktabda oʻqituvchi boʻldi. [[Ulugʻ Vatan urushi|Ulugʻ Vatan urushining]] birinchi kunlarida G. F. Shlyapin koʻngilli komandirlar guruhi bilan frontga ketdi. Urushni kichik leytenant sifatida boshlagan G. F. Shlyapin uni gvardiya polkovnigi unvoni bilan tugatdi. Ulugʻ Vatan urushi davrida 1941-yil iyuldan frontda xizmat qilgan. 196-gvardiya miltiq polki (67-gvardiya miltiq diviziyasi, 6-gvardiya armiyasi, [[1-Boltiq fronti]]) gvardiyasi mayor Shlyapin [[Belorussiya operatsiyasi|Belorussiya operatsiyasida]] ishtirok etgan. 1944-yil 23-24-iyunda uning polki Zaborye qishlogʻi (Sirotinskiy tumani<nowiki/>[[Vitebsk viloyati|, Vitebsk viloyati]]) hududida dushman mudofaasini yorib oʻtdi. U mavjud askarlardan foydalanib, Uzrechye qishlogʻi (Beshenkovichi tumani) ham ozod qilgan. SSSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1944-yil 22-iyuldagi farmoni bilan gvardiya mayori, 67-gvardiya diviziyasining 196-gvardiya otishma polki komandiri G. F. Shlyapin Sovet Ittifoqi Qahramoni unvoni bilan taqdirlandi. 1947-yilda otishma kursini, 1957-yilda Bosh shtab Harbiy akademiyasining Oliy akademik kurslarini tamomlagan. 1956-yil oktyabrdan 1957-yil noyabrgacha u Karpat harbiy okrugida ishlagan<ref>Kalashnikov K. A., Dodonov I. Yu. Visshiy komandniy sostav Voorujyonnix sil SSSR v poslevoenniy period. Spravochnie materiali (1945—1975). Tom 4. Komandniy sostav Suxoputnix voysk (armeyskoe i divizionnoe zvenya). Chast pervaya. – Ust-Kamenogorsk: „Media-Alyans“, 2019. – 428 s. – ISBN 978-601-7887-31-5. – S.207-209.</ref>. 1958-yildan polkovnik Shlyapin zaxiraga olingan. [[Gʻazali|Kazalinsk]] va [[Toshkent|Toshkentda]] yashab ijod qilgan. Gennadiy Fadeyevich Shlyapin 1970-yil 13-avgustda vafot etgan. == Mukofotlari == * [[Sovet Ittifoqi Qahramoni]]; * [[Lenin ordeni]]<ref>{{veb manbasi |title=Бессмертный полк. Ташкент. Шляпин Геннадий Фадеевич |url=https://www.moypolk.ru/soldier/shlyapin-gennadiy-fadeevich |website=www.moypolk.ru |accessdate=6-noyabr 2023-yil}}</ref>; * [[Qizil Bayroq ordeni]]; * 2-darajali Bogdan Xmelnitskiy ordeni; * 3-darajali [[Suvorov ordeni]]; * 1-darajali [[Vatan urushi ordeni]]; * ikkita [[Qizil Yulduz ordeni]]; == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Toshkentdagi Botkin qabristoniga dafn etilganlar]] [[Turkum:Sovet Ittifoqi Kommunistik Partiyasi aʼzolari]] [[Turkum:Qizil Yulduz ordeni sohiblari]] [[Turkum:1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari]] [[Turkum:Qizil Bayroq ordeni sohiblari]] [[Turkum:Lenin ordeni sohiblari]] [[Turkum:Sovet Ittifoqi Qahramonlari]] [[Turkum:Toshkentda vafot etganlar]] [[Turkum:1970-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:13-avgustda vafot etganlar]] [[Turkum:1912-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:13-avgustda tugʻilganlar]] pd73khjkh8r2n2lfigbqo1szbf8g04u 0 995399 6271400 5466330 2026-09-15T18:53:20Z ~2026-49848-61 307216 /* Izohlar */ 6271400 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi | ismi = Arva binti Mansur al-Himyariy <br>أروى بنت منصور الحميرى | succession = [[Abbosiy xalifa]]ning xotini | reign = 754-yil 10-iyun — 764 | reign-type = Mansab davri | spouse = [[Mansur]] | issue = {{plainlist| *[[Jaʼfar ibn Abdulloh al-Mansur|Jaʼfar]] *[[Mahdiy]]}} | full name = Ummu Musa Arva binti Mansur al-Himyariy | tugʻilgan_sanasi = {{circa|735}} | tugʻilgan_joyi = [[Qayravon]], [[Agʻlabiylar]] imperiyasi, [[Abbosiy xalifaligi]] (hozirgi [[Tunis]] hududida) | vafot_sanasi = {{circa|764}}<br/> (29 yoshda) | vafot_joyi = [[Bagʻdod]], [[Abbosiy xalifaligi]] | dafn_etilgan_joy = [[Bagʻdod]] | uy = Banu Himyar (tugʻilganda)<br/> [[Abbosiylar sulolasi|Abbosiy]] (turmush qurganda) | house-type = Xonadon | otasi = Masur al-Himyariy | dini = [[Islom]] }} '''Arva bint Mansur al-Himyoriy''' ({{lang-ar|أروى بنت منصور الحميرى}}), shuningdek, '''Ummu Muso''' ({{lang-ar|ام موسى}}) [[Abbosiylar sulolasi|Abbosiy]] xalifasi [[Mansur]]ning ({{hukmronlik|754|775}}) mashhur bosh rafiqasi va uchinchi Abbosiy xalifa [[al-Mahdiy]]ning onasi. == Biografiyasi == Arva [[Islomdan oldingi Arabiston|islomgacha boʻlgan davr]]da (miloddan avvalgi 110 — milodiy 525) ota-bobolari [[Yaman]]da hukmronlik qilgan Banu Himyar qabilasidan boʻlgan Mansur al-Himyariyning qizi edi. U Mansurning birinchi xotini edi. Arva ''Ummu Muso'' nomi bilan ham mashhur boʻlib, nasl-nasabi [[Himʼyariylar podsholigi|Himyoriy podshohlari]]ga borib taqaladi<ref name="abbott">{{cite book | last=Abbott | first=Nabia | title=Two Queens of Baghdad: Mother and Wife of Hārūn Al Rashīd | publisher=University of Chicago Press | year=1946 | pages = 15–16 | isbn=978-0-86356-031-6 }}</ref>. Arva [[Mansur]] nomi bilan Abbosiylar xalifasi boʻlgan Abu Jaʼfar Abdulloh ibn Muhammadga turmushga chiqqan. Ularning nikohidan Ja’far va [[al-Mahdiy]] nomi bilan xalifa boʻlgan Muhammad<ref name="abbott"/> ismli ikki o‘g‘il tugʻilgan. Nikohdan oldingi kelishuvga koʻra, Arva tirikligida Mansur boshqa xotin yoki kanizak olishga haqqi yoʻq edi. Mansur bu kelishuvni bir necha bor bekor qilishga uringan boʻlsa-da, Arva har doim qozilarni bunday qilmaslikka koʻndira olgan. Arvaning ikki o‘g‘li Muhammad va Ja’far xalifaning vorislari hisoblangan. Birinchi oʻgʻli Jaʼfar 742/43-yilda tugʻilgan. Ikkinchi oʻgʻli Muhammad esa 744 yoki 745-yilda [[Humayma]] qishlogʻida (hozirgi [[Iordaniya]] hududida) tugʻilgan. Besh yillik hukmronlikdan so‘ng qaynog‘asi [[as-Saffoh]] vafot etgach, eri Mansur xalifa bo‘lib, 754-yildan 775-yilgacha qariyb 22 yil hokimiyatni boshqardi<ref name= Masʼudiy>Sanders, P. (1990). The Meadows of Gold: The Abbasids by MAS‘UDI. Translated and edited by Lunde Paul and Stone Caroline, Kegan Paul International, London and New York, 1989 {{ISBN|0 7103 0246 0}}. Middle East Studies Association Bulletin, 24(1), 50–51. doi:10.1017/S0026318400022549</ref><ref name=Axworthy>[[Michael Axworthy|Axworthy, Michael]] (2008); ''A History of Iran''; Basic, USA; {{ISBN|978-0-465-00888-9}}. p. 81.</ref>. Mansur 753-yil (hijriy 136) [[Makka]]ga ketayotganda xalifa deb e’lon qilingan va keyingi yil qasamyod qilgan<ref name=Aikin1747>{{cite book|last1=Aikin|first1=John|title=General biography: or, Lives, critical and historical, of the most eminent persons of all ages, countries, conditions, and professions, arranged according to alphabetical order|date=1747|publisher=G. G. and J. Robinson|location=London|isbn=1333072457|page=201}}</ref>. Arva erini faqat ikki oʻgʻlini merosxoʻr qilishga koʻndirgan. Faqatgina Muhammad xalifa boʻlgan. Katta o‘g‘li esa Mansur xalifaligi davrida vafot etgan. Arva 764-yil, 29 yoshida vafot etgan<ref>{{cite encyclopedia|title=Arwa bint Mansur al-Himyari|encyclopedia=Fathers and Sons: The Rise and Fall of Political Dynasty in the Middle East|date= 2013|publisher=M. McMillan|isbn=9781137297891|url=https://books.google.com/books?id=IIBy1keUfeUC&dq=Arwa+bint+Mansur&pg=PT143}}</ref><ref name="abbott"/>. Uning vafotidan keyingina Mansur boshqa xotinlar olgan{{refn|Mansur Arvaning vafotidan keyin ikki arab ayoliga uylangan. Ular Fotima va Hammada. Shuningdek, toʻrtta kanizaklari Ummu Jaʼfar al-[[Kurdlar|Kurdiyya]], Qali al-Farrashah, Ummu Qosim va Aliya al-Ummayyalar boʻlgan.|group="izoh"}}. Arvaning Yazid ismli akasi boʻlgan<ref name="Kennedy">{{cite book|author1=[[Al-Tabari]] |author2=Hugh Kennedy | title=The History of al-Tabari Vol. 29: Al-Mansur and al-Mahdi A.D. 763-786/A.H. 146-169 | publisher=State University of New York Press | series=SUNY series in Near Eastern Studies | year=1990 | pages=148–49}}</ref>. Uning toʻliq ismi Yazid ibn Mansur al-Himyariy. Arvaning jiyani [[Mansur ibn Yazid ibn Mansur al-Himyariy]] xalifalikda muhim lavozimlarni egallagan. 779-yilda ikki oy [[Misr]] noibi lavozimida ishlagan<ref>{{harvnb|Al-Kindi|1912|pp=121–22}}; {{harvnb|Ibn Taghribirdi|1930|pp=41–42}}.</ref>. 781/2—783-yillarda [[Yaman]] noibi<ref>{{harvnb|Yarshater|1985–2007|loc=v. 29: pp. 218, 219, 235}}; {{harvnb|Gordon|Robinson|Rowson|Fishbein|2018|p=1141}}; {{harvnb|Ibn Abd al-Majid|1985|p=25}}.</ref>, 796-yilda esa qisqa muddat [[Katta Xuroson|Xuroson]] noibi boʻlib ishlagan<ref>{{harvnb|Bosworth|2011|p=38}}; {{harvnb|Yarshater|1985–2007|loc=v. 30: pp. 152, 305}}; {{harvnb|Hamzah al-Isfahani|1844|p=174}} (calling him Mansur ibn Yazid ibn Khalid); {{harvnb|Gordon|Robinson|Rowson|Fishbein|2018|p=1177}}; {{harvnb|Khalifah ibn Khayyat|1985|p=462}}.</ref>. == Yana qarang == * [[Ummu Salama binti Yaʼqub al-Maxzumiy]] * [[Fotima binti Muhammad at-Taymiy]] <code></code>== Izohlar == {{Manbalar|group="izoh"}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * [[Nabia Abbott|Abbott, Nabia]] (1946). Two Queens of Baghdad: Mother and Wife of Hārūn Al Rashīd. University of Chicago Press. * [[Masʼudiy]]. ''The Meadows of Gold, The Abbasids''. transl. Paul Lunde and Caroline Stone, [[Routledge|Kegan Paul]], London and New York, 1989. * {{cite book | title = The Ornament of Histories: A History of the Eastern Islamic Lands AD 650-1041: The Persian Text of Abu Sa'id 'Abd Al-Hayy Gardizi | year = 2011 | publisher = I.B.Tauris | location = | editor-last = | editor-first = | last = Bosworth | first = C. E. | author-link = C. E. Bosworth | chapter = | pages = 1–169 | isbn = 978-1-84885-353-9 | url = https://books.google.com/books?id=VG36ym3H3CQC&q=false}} * {{The Governors and Judges of Egypt}} * [[Al-Tabari]]; Hugh Kennedy (1990). The History of al-Tabari Vol. 29: Al-Mansur and al-Mahdi A.D. 763-786/A.H. 146–169. SUNY series in Near Eastern Studies. State University of New York Press. pp.&nbsp;148–49. * {{cite book |title=The Works of Ibn Wadih al-Ya'qubi: An English Translation |volume=3 |editor1-first=Matthew S. |editor1-last=Gordon |editor2-first=Chase F. | editor2-last=Robinson |editor3-first=Everett K. |editor3-last=Rowson |editor4-first=Michael |editor4-last=Fishbein |display-editors=3 |location=Leiden and Boston |publisher=Brill |year=2018 |isbn=978-90-04-35621-4 |url=https://books.google.com/books?id=OHxTDwAAQBAJ}} * {{cite book |last=Hamzah al-Isfahani |first=Ibn al-Hasan |author-link=Hamzah al-Isfahani |year=1844 |title=Hamzae Ispahanensis Annalium, Libri X |editor1-last=Gottwaldt |editor1-first=J.M.E. |url=https://archive.org/details/hamzaeispahanen00gottgoog |location=Leipzig |publisher=Leopold Voss}} * {{cite book |last=Ibn Abd al-Majid |first=Taj al-Din 'Abd al-Baqi al-Yamani |title=Ta'rikh al-Yaman al-Musamma Bahjat al-Zaman fi Ta'rikh al-Yaman |publisher=Dar Kalimah |location=Sana'a |year=1985}} * {{cite book |title=Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira, Volume II |last=Ibn Taghribirdi |first=Jamal al-Din Abu al-Mahasin Yusuf |author-link=Ibn Taghribirdi |year=1930 |publisher=Dar al-Kutub al-Misriyya |location=Cairo |language=Arabic}} * {{cite book |author=Khalifah ibn Khayyat |author-link=Khalifa ibn Khayyat |title=Tarikh Khalifah ibn Khayyat, 3rd ed |publisher=Dar Taybah |language=Arabic |year=1985 |location=Al-Riyadh |editor-last=al-Umari |editor-first =Akram Diya'}} * {{The History of al-Tabari}} [[Turkum:735-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:764-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:8-asr Abbosiy xalifaligi ayollari]] [[Turkum:8-asr Abbosiy xalifaligi kishilari]] [[Turkum:Abbosiy xalifalarning xotinlari]] [[Turkum:8-asr arab kishilari]] [[Turkum:Abbosiy xalifalarning onalari]] [[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari]] pv5xsxvjjxjitc0gklj2papika8rw34 6271405 6271400 2026-09-15T19:08:57Z Ahror Akramovich 75193 [[Special:Contributions/~2026-49848-61|~2026-49848-61]] ([[User talk:~2026-49848-61|munozara]]) tomonidan qilingan [[Special:Diff/6271400|6271400]]-sonli tahrir qaytarildi 6271405 wikitext text/x-wiki {{Qirollik bilgiqutisi | ismi = Arva binti Mansur al-Himyariy <br>أروى بنت منصور الحميرى | succession = [[Abbosiy xalifa]]ning xotini | reign = 754-yil 10-iyun — 764 | reign-type = Mansab davri | spouse = [[Mansur]] | issue = {{plainlist| *[[Jaʼfar ibn Abdulloh al-Mansur|Jaʼfar]] *[[Mahdiy]]}} | full name = Ummu Musa Arva binti Mansur al-Himyariy | tugʻilgan_sanasi = {{circa|735}} | tugʻilgan_joyi = [[Qayravon]], [[Agʻlabiylar]] imperiyasi, [[Abbosiy xalifaligi]] (hozirgi [[Tunis]] hududida) | vafot_sanasi = {{circa|764}}<br/> (29 yoshda) | vafot_joyi = [[Bagʻdod]], [[Abbosiy xalifaligi]] | dafn_etilgan_joy = [[Bagʻdod]] | uy = Banu Himyar (tugʻilganda)<br/> [[Abbosiylar sulolasi|Abbosiy]] (turmush qurganda) | house-type = Xonadon | otasi = Masur al-Himyariy | dini = [[Islom]] }} '''Arva bint Mansur al-Himyoriy''' ({{lang-ar|أروى بنت منصور الحميرى}}), shuningdek, '''Ummu Muso''' ({{lang-ar|ام موسى}}) [[Abbosiylar sulolasi|Abbosiy]] xalifasi [[Mansur]]ning ({{hukmronlik|754|775}}) mashhur bosh rafiqasi va uchinchi Abbosiy xalifa [[al-Mahdiy]]ning onasi. == Biografiyasi == Arva [[Islomdan oldingi Arabiston|islomgacha boʻlgan davr]]da (miloddan avvalgi 110 — milodiy 525) ota-bobolari [[Yaman]]da hukmronlik qilgan Banu Himyar qabilasidan boʻlgan Mansur al-Himyariyning qizi edi. U Mansurning birinchi xotini edi. Arva ''Ummu Muso'' nomi bilan ham mashhur boʻlib, nasl-nasabi [[Himʼyariylar podsholigi|Himyoriy podshohlari]]ga borib taqaladi<ref name="abbott">{{cite book | last=Abbott | first=Nabia | title=Two Queens of Baghdad: Mother and Wife of Hārūn Al Rashīd | publisher=University of Chicago Press | year=1946 | pages = 15–16 | isbn=978-0-86356-031-6 }}</ref>. Arva [[Mansur]] nomi bilan Abbosiylar xalifasi boʻlgan Abu Jaʼfar Abdulloh ibn Muhammadga turmushga chiqqan. Ularning nikohidan Ja’far va [[al-Mahdiy]] nomi bilan xalifa boʻlgan Muhammad<ref name="abbott"/> ismli ikki o‘g‘il tugʻilgan. Nikohdan oldingi kelishuvga koʻra, Arva tirikligida Mansur boshqa xotin yoki kanizak olishga haqqi yoʻq edi. Mansur bu kelishuvni bir necha bor bekor qilishga uringan boʻlsa-da, Arva har doim qozilarni bunday qilmaslikka koʻndira olgan. Arvaning ikki o‘g‘li Muhammad va Ja’far xalifaning vorislari hisoblangan. Birinchi oʻgʻli Jaʼfar 742/43-yilda tugʻilgan. Ikkinchi oʻgʻli Muhammad esa 744 yoki 745-yilda [[Humayma]] qishlogʻida (hozirgi [[Iordaniya]] hududida) tugʻilgan. Besh yillik hukmronlikdan so‘ng qaynog‘asi [[as-Saffoh]] vafot etgach, eri Mansur xalifa bo‘lib, 754-yildan 775-yilgacha qariyb 22 yil hokimiyatni boshqardi<ref name= Masʼudiy>Sanders, P. (1990). The Meadows of Gold: The Abbasids by MAS‘UDI. Translated and edited by Lunde Paul and Stone Caroline, Kegan Paul International, London and New York, 1989 {{ISBN|0 7103 0246 0}}. Middle East Studies Association Bulletin, 24(1), 50–51. doi:10.1017/S0026318400022549</ref><ref name=Axworthy>[[Michael Axworthy|Axworthy, Michael]] (2008); ''A History of Iran''; Basic, USA; {{ISBN|978-0-465-00888-9}}. p. 81.</ref>. Mansur 753-yil (hijriy 136) [[Makka]]ga ketayotganda xalifa deb e’lon qilingan va keyingi yil qasamyod qilgan<ref name=Aikin1747>{{cite book|last1=Aikin|first1=John|title=General biography: or, Lives, critical and historical, of the most eminent persons of all ages, countries, conditions, and professions, arranged according to alphabetical order|date=1747|publisher=G. G. and J. Robinson|location=London|isbn=1333072457|page=201}}</ref>. Arva erini faqat ikki oʻgʻlini merosxoʻr qilishga koʻndirgan. Faqatgina Muhammad xalifa boʻlgan. Katta o‘g‘li esa Mansur xalifaligi davrida vafot etgan. Arva 764-yil, 29 yoshida vafot etgan<ref>{{cite encyclopedia|title=Arwa bint Mansur al-Himyari|encyclopedia=Fathers and Sons: The Rise and Fall of Political Dynasty in the Middle East|date= 2013|publisher=M. McMillan|isbn=9781137297891|url=https://books.google.com/books?id=IIBy1keUfeUC&dq=Arwa+bint+Mansur&pg=PT143}}</ref><ref name="abbott"/>. Uning vafotidan keyingina Mansur boshqa xotinlar olgan{{refn|Mansur Arvaning vafotidan keyin ikki arab ayoliga uylangan. Ular Fotima va Hammada. Shuningdek, toʻrtta kanizaklari Ummu Jaʼfar al-[[Kurdlar|Kurdiyya]], Qali al-Farrashah, Ummu Qosim va Aliya al-Ummayyalar boʻlgan.|group="izoh"}}. Arvaning Yazid ismli akasi boʻlgan<ref name="Kennedy">{{cite book|author1=[[Al-Tabari]] |author2=Hugh Kennedy | title=The History of al-Tabari Vol. 29: Al-Mansur and al-Mahdi A.D. 763-786/A.H. 146-169 | publisher=State University of New York Press | series=SUNY series in Near Eastern Studies | year=1990 | pages=148–49}}</ref>. Uning toʻliq ismi Yazid ibn Mansur al-Himyariy. Arvaning jiyani [[Mansur ibn Yazid ibn Mansur al-Himyariy]] xalifalikda muhim lavozimlarni egallagan. 779-yilda ikki oy [[Misr]] noibi lavozimida ishlagan<ref>{{harvnb|Al-Kindi|1912|pp=121–22}}; {{harvnb|Ibn Taghribirdi|1930|pp=41–42}}.</ref>. 781/2—783-yillarda [[Yaman]] noibi<ref>{{harvnb|Yarshater|1985–2007|loc=v. 29: pp. 218, 219, 235}}; {{harvnb|Gordon|Robinson|Rowson|Fishbein|2018|p=1141}}; {{harvnb|Ibn Abd al-Majid|1985|p=25}}.</ref>, 796-yilda esa qisqa muddat [[Katta Xuroson|Xuroson]] noibi boʻlib ishlagan<ref>{{harvnb|Bosworth|2011|p=38}}; {{harvnb|Yarshater|1985–2007|loc=v. 30: pp. 152, 305}}; {{harvnb|Hamzah al-Isfahani|1844|p=174}} (calling him Mansur ibn Yazid ibn Khalid); {{harvnb|Gordon|Robinson|Rowson|Fishbein|2018|p=1177}}; {{harvnb|Khalifah ibn Khayyat|1985|p=462}}.</ref>. == Yana qarang == * [[Ummu Salama binti Yaʼqub al-Maxzumiy]] * [[Fotima binti Muhammad at-Taymiy]] == Izohlar == {{Manbalar|group="izoh"}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * [[Nabia Abbott|Abbott, Nabia]] (1946). Two Queens of Baghdad: Mother and Wife of Hārūn Al Rashīd. University of Chicago Press. * [[Masʼudiy]]. ''The Meadows of Gold, The Abbasids''. transl. Paul Lunde and Caroline Stone, [[Routledge|Kegan Paul]], London and New York, 1989. * {{cite book | title = The Ornament of Histories: A History of the Eastern Islamic Lands AD 650-1041: The Persian Text of Abu Sa'id 'Abd Al-Hayy Gardizi | year = 2011 | publisher = I.B.Tauris | location = | editor-last = | editor-first = | last = Bosworth | first = C. E. | author-link = C. E. Bosworth | chapter = | pages = 1–169 | isbn = 978-1-84885-353-9 | url = https://books.google.com/books?id=VG36ym3H3CQC&q=false}} * {{The Governors and Judges of Egypt}} * [[Al-Tabari]]; Hugh Kennedy (1990). The History of al-Tabari Vol. 29: Al-Mansur and al-Mahdi A.D. 763-786/A.H. 146–169. SUNY series in Near Eastern Studies. State University of New York Press. pp.&nbsp;148–49. * {{cite book |title=The Works of Ibn Wadih al-Ya'qubi: An English Translation |volume=3 |editor1-first=Matthew S. |editor1-last=Gordon |editor2-first=Chase F. | editor2-last=Robinson |editor3-first=Everett K. |editor3-last=Rowson |editor4-first=Michael |editor4-last=Fishbein |display-editors=3 |location=Leiden and Boston |publisher=Brill |year=2018 |isbn=978-90-04-35621-4 |url=https://books.google.com/books?id=OHxTDwAAQBAJ}} * {{cite book |last=Hamzah al-Isfahani |first=Ibn al-Hasan |author-link=Hamzah al-Isfahani |year=1844 |title=Hamzae Ispahanensis Annalium, Libri X |editor1-last=Gottwaldt |editor1-first=J.M.E. |url=https://archive.org/details/hamzaeispahanen00gottgoog |location=Leipzig |publisher=Leopold Voss}} * {{cite book |last=Ibn Abd al-Majid |first=Taj al-Din 'Abd al-Baqi al-Yamani |title=Ta'rikh al-Yaman al-Musamma Bahjat al-Zaman fi Ta'rikh al-Yaman |publisher=Dar Kalimah |location=Sana'a |year=1985}} * {{cite book |title=Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira, Volume II |last=Ibn Taghribirdi |first=Jamal al-Din Abu al-Mahasin Yusuf |author-link=Ibn Taghribirdi |year=1930 |publisher=Dar al-Kutub al-Misriyya |location=Cairo |language=Arabic}} * {{cite book |author=Khalifah ibn Khayyat |author-link=Khalifa ibn Khayyat |title=Tarikh Khalifah ibn Khayyat, 3rd ed |publisher=Dar Taybah |language=Arabic |year=1985 |location=Al-Riyadh |editor-last=al-Umari |editor-first =Akram Diya'}} * {{The History of al-Tabari}} [[Turkum:735-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:764-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:8-asr Abbosiy xalifaligi ayollari]] [[Turkum:8-asr Abbosiy xalifaligi kishilari]] [[Turkum:Abbosiy xalifalarning xotinlari]] [[Turkum:8-asr arab kishilari]] [[Turkum:Abbosiy xalifalarning onalari]] [[Turkum:Abbosiylar xalifaligidan boʻlgan 8-asr ayollari]] enfjxa2vlj64o8fqdlz6eph69fyqovq 0 997482 6271434 5896623 2026-09-15T22:13:46Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271434 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot bilgiqutisi | name = FIFPRO Butunjahon futbolchilar ittifoqi | image = FIFPro Logo.svg.png | alt = | type = [[Professional sport|Professional futbolchilar tashkiloti]] | status = | motto = | purpose = | founded = {{start date and age|1965|12|15|df=y}} | extinction = | region_served = Butun dunyoda | leader_title = Prezident | leader_name = [[David Aganzo]] | main_organ = | budget = | num_staff = | num_volunteers = | membership = [[#Full members|66 full members]]<ref name="FIFPRO INFO">{{cite news |url=https://fifpro.org/en/who-we-are/our-organisation |title=Professional football players are at the heart of everything we do |access-date=27 June 2022}}</ref> | website = {{URL|https://www.fifpro.org/}} | language = Ingliz, fransuz, ispan | parent_organization = }} '''Xalqaro professional futbolchilar uyushmalari federatsiyasi''' (inglizcha: '''International Federation of Professional Footballers'''), odatda '''FIFPRO''' deb ataladi, 65 000 professional [[Futbol|futbolchilarni]] qamrab olgan butun dunyo boʻylab vakillik tashkilotidir<ref name="FIFPRO About">{{Yangiliklar manbasi |title=FIFPRO defends the rights of players and advances their interests |url=https://fifpro.org/en/who-we-are/what-we-do |access-date=27 June 2022}}</ref>. Global shtab-kvartirasi Niderlandiyaning Hoofddorp shahrida joylashgan FIFPRO 66 milliy oʻyinchilar assotsiatsiyasidan iborat. Bundan tashqari, toʻrt nafar nomzod aʼzo. [[Lionel Messi]] FIFPRO World 11 musobaqasida umumiy hisobda 16 ta oʻyinda ishtirok etgan eng koʻp oʻyin oʻtkazgan boʻlsa, 15 ta bilan [[Cristiano Ronaldo|Krishtianu Ronaldu]] ikkinchi oʻrinda turadi<ref name="FIFPRO World11">{{Yangiliklar manbasi |title=An award for the players, from the players |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11 |access-date=27 June 2022}}</ref>. == Tarix == 1965-yil 15-dekabrda Fransiya, Shotlandiya, Angliya, Italiya va Gollandiya futbolchilar assotsiatsiyasi vakillari Parijda yigʻilib, xalqaro futbol federatsiyasini tashkil etishni maqsad qilgan. 1966-yil iyun oyining ikkinchi yarmida, 1966-yilgi futbol boʻyicha jahon chempionati boshlanishi arafasida, Londonda birinchi FIFPRO kongressi boʻlib oʻtdi. Shunday qilib, FIFPRO ustavi qabul qilindi va maqsadlari aniq belgilandi. FIFPRO professional futbolchilar va futbolchilar assotsiatsiyasi oʻrtasidagi hamjihatlikni oshirish uchun masʻul hisoblanar edi. Dastlab kongress kamida toʻrt yilda bir marta oʻtkazilishi belgilab qoʻyilgan edi. Oxirgi kongress 2022-yil oktyabr oyida Urugvayda boʻlib oʻtdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Uruguay hosts fruitful 2022 FIFPRO General Assembly |url=https://fifpro.org/en/who-we-are/fifpro-members/uruguay-hosts-fruitful-2022-fifpro-general-assembly |access-date=6 November 2022}}</ref>. FIFPRO Yevropa tashkilotidan global tarmoqqa aylandi va boshqa qitʼalardagi – Osiyo/Okeaniya, Afrika, Shimoliy, Markaziy va Janubiy Amerikadagi davlatlarni futbolchilar assotsiatsiyasini tashkil etish borasidagi saʼiy-harakatlarini qoʻllab-quvvatlash uchun koʻp ishlarni amalga oshirgan. FIFPRO oʻyinchilar assotsiatsiyasi yoki boshqa manfaatdor assotsiatsiyalarga oʻz maqsadlariga erishish uchun oʻzaro maslahatlashuv va hamkorlik vositalarini taklif qilishga harakat qildi. Bundan tashqari, u barcha professional futbolchilarning manfaatlarini taʼminlash uchun turli guruhlarning faoliyatini muvofiqlashtirishni xohladi. Darhaqiqat, FIFPRO ham professional futbolchilar huquqlarini targʻib qilish va himoya qilishni nazarda tutgan. Shu tariqa futbolchining shartnomasi tugagach, oʻzi tanlagan klubni tanlash erkinligiga urgʻu berildi. FIFPRO belgiyalik futbolchi Jan-Mark Bosmanni 1995-yilda Bosman qaroriga olib kelgan futbol transferi qoidalariga sud orqali eʼtiroz bildirishida qoʻllab-quvvatladi<ref name="FIFPRO YouTube">{{Yangiliklar manbasi |date=27 June 2022 |title=FIFPRO Gallery:Jean-Marc Bosman |publisher=FIFPRO |url=https://www.youtube.com/watch?v=XsOaC6QUJ-o |access-date=27 June 2022}}</ref>. 2013-yilda FIFPRO transfer tizimiga qarshi qonuniy eʼtiroz bildirdi<ref name="FIFProOfficial">{{Yangiliklar manbasi |date=17 December 2013 |title=FIFPro announces legal challenge to transfer system |publisher=FIFPro Official Website |url=http://www.fifpro.org/news/news_details/2455 |access-date=18 December 2013 |archive-date=2013-12-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131219132800/http://www.fifpro.org/news/news_details/2455 |url-status=dead }}</ref><ref name="FIFProTelegraph">{{Yangiliklar manbasi |date=17 December 2013 |title=Fifpro to launch legal challenge against transfer system because it 'shackles' players |publisher=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/10523185/Fifpro-to-launch-legal-challenge-against-transfer-system-because-it-shackles-players.html |url-access=subscription |access-date=17 December 2013 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/10523185/Fifpro-to-launch-legal-challenge-against-transfer-system-because-it-shackles-players.html |archive-date=2022-01-12}}</ref><ref name="FIFProGuardian">{{Yangiliklar manbasi |date=17 December 2013 |title=Players' union Fifpro to take transfer system to European courts |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2013/dec/17/players-union-fifpro-transfer-system-european-courts |access-date=17 December 2013}}</ref><ref name="FIFProBBC">{{Yangiliklar manbasi |date=17 December 2013 |title=Football transfer system must change, says world players' union |publisher=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/football/25418135 |access-date=17 December 2013}}</ref>. Oʻsha paytdagi FIFPRO prezidenti Filipp Piat „transfer tizimi butun dunyo boʻylab oʻyinchilarning 99 foizini muvaffaqiyatsizlikka uchratadi va futbolni sanoat sifatida va dunyodagi eng sevimli oʻyinni muvaffaqiyatsiz tugatadi“, dedi. FIFPRO Yevropa boʻlimi prezidenti [[Bobby Barnes|Bobbi Barnsning]] soʻzlariga koʻra, transfer narxidan tushgan pulning 28 foizi agentlarga toʻlanadi<ref name="FIFProTelegraph" /> va koʻplab futbolchilar oʻz vaqtida yoki umuman toʻlamaydi<ref name="FIFProTelegraph" /><ref name="FIFProGuardian" />. Uning taʼkidlashicha, bu oʻyinchilarni „kelishilgan oʻyinlarni qoʻzgʻatuvchi va ishonchli futbol musobaqalarining mavjudligiga tahdid soladigan jinoyat sindikatlarining zaif nishoni“ boʻlishiga olib keladi<ref name="FIFProOfficial" />. [[BBC]] uchun yozgan Mett Slater „professional futbolchilar deyarli barcha Yevropa Ittifoqi ishchilari kabi erkinliklardan bahramand boʻlmaydilar“<ref name="FIFProBBC" /> va „futbolchilar AQSh sportiga qarashadi va nega ularning martaba istiqbollari transfer toʻlovlari bilan cheklanib qolayotganiga hayron qolishadi“ dedi. va kompensatsiya xarajatlari". Soʻnggi yillarda FIFPRO oʻyinchilarning soʻrovlari va miya chayqalishi,<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Concussions can pose a serious risk to professional players |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/health-and-performance/concussion-management |access-date=27 June 2022}}</ref> ruhiy salomatlik,<ref name="FIFPRO Website">{{Yangiliklar manbasi |title=Mental Health issues have reached worrying levels amongst players |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/health-and-performance/mental-health |access-date=27 June 2022}}</ref> ijtimoiy tarmoqlarni suiisteʼmol qilish,<ref name="FIFPRO Abuse Report">{{Yangiliklar manbasi |title=Decoding Online Abuse of Players |url=https://fifpro.org/media/ntie13bw/fifpro-nbpa-wnbpa-decoding_online_abuse.pdf |access-date=27 June 2022 |archive-date=2022-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220629221935/https://fifpro.org/media/ntie13bw/fifpro-nbpa-wnbpa-decoding_online_abuse.pdf |url-status=dead }}</ref> oʻyinchilarning ish yukini monitoring qilish<ref name="FIFPRO Report">{{Yangiliklar manbasi |title=Player & High Performance Coach Surveys |url=https://fifpro.org/media/u0wfy0ba/220610_fifpro_men_pwm_flash_en_digital-2.pdf |access-date=27 June 2022 |archive-date=2022-06-27 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627192950/https://fifpro.org/media/u0wfy0ba/220610_fifpro_men_pwm_flash_en_digital-2.pdf |url-status=dead }}</ref> va boshqalar boʻyicha tadqiqotlar orqali oʻzini futbol sanoatida etakchi maʼlumotnoma sifatida koʻrsatdi. FIFPRO oʻyinchilar uchun xavfsiz ish joyini taʼminlash, ularning oddiy ishchilar sifatidagi huquqlarini taʼminlashga intiladi. FIFPRO hozirgi va boʻlajak onalarning huquqlarini himoya qilish uchun yangi qoidalarni joriy qildi. FIFA va boshqa boshqaruv organlari tomonidan kelishilgan ushbu minimal shartlar ayollarga koʻproq ish xavfsizligini taklif qiladi va 2021-yil 1-yanvardan kuchga kirdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27 June 2022 |title=A player's right to be a parent must be protected |publisher=FIFPRO |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/conditions-of-employment/maternity-and-parental-provision |access-date=27 June 2022}}</ref>. Soʻnggi besh yil ichida FIFPRO oʻyinchilarning jinsiy zoʻravonlik, taʼqib va zoʻravonlikdan xoli muhitda ishtirok etish huquqlarini himoya qilish va amalga oshirish uchun bir necha bor aralashdi<ref name="FIFPRO Supporting Players">{{Yangiliklar manbasi |title=A safe and reliable framework is needed to protect players from sexual abuse |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/safe-working-environments/sexual-abuse |access-date=27 June 2022}}</ref>. FIFPRO barcha odamlar, shu jumladan oʻyinchilar ham inson huquqlari kafolatlanishi va himoya qilinishini taʼminlashning qatʼiy tarafdoridir. 2021-yilda FIFPRO Afgʻonistondan ayol futbolchilar va sportchilarni guruh evakuatsiya qilishda faol rol oʻynadi<ref name="FIFPRO Media Statement">{{Yangiliklar manbasi |title=Group evacuation of women football players and athletes from Afghanistan |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/safe-working-environments/human-rights/group-evacuation-of-women-football-players-and-athletes-from-afghanistan |access-date=27 June 2022}}</ref>. == Joriy kengash == FIFPRO Ijroiya kengashi 2021-2025-yillar uchun prezident Devid Aganzoni oʻz ichiga olgan 18 aʼzodan iborat. U 2021-yilning noyabrida Parijda boʻlib oʻtgan FIFPRO Kongressidan beri prezident boʻlib kelmoqda<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=DAVID AGANZO CONFIRMED AS NEW FIFPRO PRESIDENT |url=https://fifpro.org/en/who-we-are/our-organisation/board/david-aganzo-confirmed-as-new-fifpro-president |nashriyot=FIFPro |qaralgan sana=26 June 2022 |arxivsana=2022-10-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221001013034/https://fifpro.org/en/who-we-are/our-organisation/board/david-aganzo-confirmed-as-new-fifpro-president/ }}</ref>. 2021-yil fevral oyida tashkil etilgan qonunchilikdagi islohotlardan soʻng kengash hajmi va xilma-xilligi boʻyicha kengaydi, yangi ovozlar uchun joy ochdi va eng kam vakillik qiladigan jins uchun 33 foizlik majburiy minimal chegarani oʻrnatdi:<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=FIFPRO BOARD |url=https://fifpro.org/en/who-we-are/our-organisation/board |nashriyot=FIFPro |qaralgan sana=26 June 2022 |sana=26 June 2022 |arxivsana=2022-06-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220626115707/https://fifpro.org/en/who-we-are/our-organisation/board }}</ref> * '''Prezident''' : David Aganzo * '''Vitse-prezidentlar''' : Kamila Garsiya va Geremi * '''Kengash aʼzolari''' : Xadicha Timera, Alexandro Sequeira, Karlos Gonsales Puche, Fernando Revilya, Ketrin Gill, Izham Ismoil, Karolin Jonsson, Deyan Stefanovich, Karin Sendel, Lyusen Valloni, Mila Xristova, Devid Teryer, Maheta Molango, Stefa Molango * '''Bosh kotib''' : Jonas Baer-Hoffmann <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=FIFPRO announces new General Secretary - FIFPRO World Players' Union |url=https://www.fifpro.org/en/about-us/new-general-secretary/ |qaralgan sana=2021-08-24 |ish=FIFPRO |til=en |arxivsana=2021-05-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210526075637/https://www.fifpro.org/en/about-us/new-general-secretary }}</ref> == Aʼzolar == 1965-yil 15-dekabrda tashkil etilgan FIFPRO 66 nafar haqiqiy aʼzo va 4 nafar nomzod aʼzoga ega<ref>{{Veb manbasi |url=https://fifpro.org/en/about-us/our-member-player-associations |sarlavha=Our member player associations |sana=17 February 2021 |ish=fifpro.org |nashriyot=[[FIFPRO World Players' Union]] |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211018083717/https://fifpro.org/en/about-us/our-member-player-associations |arxivsana=18 October 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=FIFPRO Members |url=https://fifpro.org/en/who-we-are/fifpro-members |ish=fifpro.org |nashriyot=[[FIFPRO World Players' Union]] |qaralgan sana=21 May 2023}}</ref>. Keyingi bosqichga oʻtgandan soʻng, yangi aʼzolar sodiqlik, halollik va adolatlilikni hamda yaxshi boshqaruv tamoyillarini, jumladan, ochiq va oshkora muloqot, demokratik jarayonlar, oʻzaro nazorat va muvozanat, birdamlik va korporativ ijtimoiy mas’uliyatni targʻib qiluvchi hamkorlik shartnomasini imzolaydilar. === Toʻliq aʼzolar === {| class="wikitable" !Country !Association name !Member !FIFPRO |- |{{Flagicon|ARG}} Argentina |''{{Tillararo havola|Futbolistas Argentinos Agremiados|es}}'' (FAA) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/futbolistas-argentinos-agremiados] |- |{{Flagicon|AUS}} Australia |Professional Footballers Australia (PFA) |1999 |[https://fifpro.org/en/members/professional-footballers-australia] |- |{{Flagicon|AUT}} Austria |''{{Tillararo havola|Vereinigung der Fussballer|de|Vereinigung der Fußballer}}'' (VdF) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/vereinigung-der-fussballer] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230827100603/https://fifpro.org/en/members/vereinigung-der-fussballer |date=2023-08-27 }} |- |{{Flagicon|BEL}} Belgium |United Athletes (UA) |1992 |[https://fifpro.org/en/members/united-athletes] |- |{{Flagicon|BOL}} Bolivia |''Federación Sindical de Futbolistas Profesionales de Bolivia'' (FABOL) |2007 |[https://fifpro.org/en/members/federacion-sindical-de-futbolistas-profesionales-de-bolivia] |- |{{Flagicon|BIH}} Bosnia and Herzegovina |''Sindikat Profesionalnih Fudbalera u Bosni i Hercegovini'' (SPFBiH) |2020 |[https://fifpro.org/en/members/sindikat-profesionalnih-fudbalera-u-bosni-i-hercegovini] |- |{{Flagicon|BOT}} Botswana |Footballers Union of Botswana (FUB) |2016 |[https://fifpro.org/en/members/footballers-union-of-botswana] |- |{{Flagicon|BUL}} Bulgaria |Association of Bulgarian Footballers (ABF) |2008 |[https://fifpro.org/en/members/association-of-bulgarian-footballers] |- |{{Flagicon|CMR}} Cameroon |''Syndicat National des Footballeurs Camerounais'' (SYNAFOC) |2001 |[https://fifpro.org/en/members/syndicat-national-des-footballeurs-camerounais] |- |{{Flagicon|CHI}} Chile |''{{Tillararo havola|Sindicato Interempresa de Futbolistas Profesionales de Chile|es}}'' (SIFUP) |2005 |[https://fifpro.org/en/members/sindicato-interempresa-de-futbolistas-profesionales-de-chile] |- |{{Flagicon|COL}} Colombia |''Asociación Colombiana de Futbolistas Profesionales'' (ACOLFUTPRO) |2007 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-colombiana-de-futbolistas-profesionales] |- |{{Flagicon|DRC}} Congo, Democratic Republic of |''Union des Footballeurs du Congo'' (UFC) |2010 |[https://fifpro.org/en/members/union-des-footballeurs-du-congo] |- |{{Flagicon|CRC}} Costa Rica |''Asociacion de Jugadores Profesionales'' (ASOJUPRO) |2011 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-de-jugadores-profesionales] |- |{{Flagicon|CRO}} Croatia |''Hrvatska Udruga Nogometni Sindikat'' (HUNS) |2012 |[https://fifpro.org/en/members/hrvatska-udruga-nogometni-sindikat] |- |{{Flagicon|CYP}} Cyprus |Pancyprian Footballers Association (PASP) |2005 |[https://fifpro.org/en/members/pancyprian-footballers-association] |- |{{Flagicon|CZE}} Czechia (Czech Republic) |Czech Association of Football Players (ČAFH) |2012 |[https://fifpro.org/en/members/czech-association-of-football-players] |- |{{Flagicon|DNK}} Denmark |''Spillerforeningen'' |1993 |[https://fifpro.org/en/members/spillerforeningen] |- |{{Flagicon|EGY}} Egypt |Egyptian Professional Footballers Association (EPFA) |2002 |[https://fifpro.org/en/members/egyptian-professional-footballers-association] |- |{{Flagicon|ENG}} England |Professional Footballers' Association (PFA) |1965 |[https://fifpro.org/en/members/professional-footballers-association] |- |{{Flagicon|FIN}} Finland |''{{Tillararo havola|Jalkapallon Pelaajayhdistys ry|fi|Jalkapallon Pelaajayhdistys}}'' (JPY) |2001 |[https://fifpro.org/en/members/jalkapallon-pelaajayhdistys-ry] |- |{{Flagicon|FRA}} France |''Union Nationale des Footballeurs Professionnels'' (UNFP) |1965 |[https://fifpro.org/en/members/union-nationale-des-footballeurs-professionnels] |- |{{Flagicon|GAB}} Gabon |''Association Nationale des Footballeurs Professionnels du Gabon'' (ANFPG) |2017 |[https://fifpro.org/en/members/association-nationale-des-footballeurs-professionnels-du-gabon] |- |{{Flagicon|GHA}} Ghana |Professional Footballers Association of Ghana (PFAG) |2013 |[https://fifpro.org/en/members/professional-footballers-association-of-ghana] |- |{{Flagicon|GRE}} Greece |Panhellenic Professional Football Players Association (PSAPP) |1977 |[https://fifpro.org/en/members/panhellenic-professional-football-players-association] |- |{{Flagicon|GUA}} Guatemala |''Sindicato de Futbolistas Profesionales de Guatemala'' (SIFUPGUA) |2014 |[https://fifpro.org/en/members/sindicato-de-futbolistas-profesionales-de-guatemala] |- |{{Flagicon|HON}} Honduras |''Asociación de Futbolistas de Honduras'' (AFHO) |2017 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-de-futbolistas-de-honduras] |- |{{Flagicon|HUN}} Hungary |''{{Tillararo havola|Hivatásos Labdarúgók Szervezete|hu}}'' (HLSZ) |1996 |[https://fifpro.org/en/members/hivatasos-labdarugok-szervezete] |- |{{Flagicon|INA}} Indonesia |''Asosiasi Pesepakbola Profesional Indonesia'' (APPI) |2009 |[https://fifpro.org/en/members/asosiasi-pesepakbola-profesional-indonesia] |- |{{Flagicon|IND}} India |Football Players' Association of India (FPAI) |2009 |[https://fifpro.org/en/members/football-players-association-of-india] |- |{{Flagicon|IRL}} Ireland |Professional Footballers' Association of Ireland (PFAI) |1996 |[https://fifpro.org/en/members/professional-footballers-association-of-ireland] |- |{{Flagicon|ISR}} Israel |Israel Football Players Organization (IFPO) |2016 |[https://fifpro.org/en/members/israel-football-players-organization] |- |{{Flagicon|ITA}} Italy |''Associazione Italiana Calciatori'' (AIC) |1968 |[https://fifpro.org/en/members/associazone-italiana-calciatori] |- |{{Flagicon|JPN}} Japan |Japan Pro-footballers Association (JPFA) |2000 |[https://fifpro.org/en/members/japan-pro-footballers-association] |- |{{Flagicon|KEN}} Kenya |Kenya Footballers Welfare Association (KEFWA) |2018 |[https://fifpro.org/en/members/kenya-footballers-welfare-association] |- |{{Flagicon|KOR}} Korea, Republic of (South Korea) |Korea Pro-Footballer’s Association (KPFA) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/korea-pro-footballer-s-association] |- |{{Flagicon|MAS}} Malaysia |Professional Footballers Association of Malaysia (PFAM) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/professional-footballers-association-of-malaysia] |- |{{Flagicon|MLT}} Malta |Malta Football Players Association (MFPA) |2014 |[https://fifpro.org/en/members/malta-football-players-association] |- |{{Flagicon|MEX}} Mexico |''Asociación Mexicana de Futbolistas'' (AMFpro) |2018 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-mexicana-de-futbolistas] |- |{{Flagicon|MNE}} Montenegro |''Sindikat Profesionalnih Fudbalera Crne Gore'' (SPFCG) |2012 |[https://fifpro.org/en/members/sindikat-profesionalnih-fudbalera-crne-gore] |- |{{Flagicon|MAR}} Morocco |''{{Tillararo havola|Union Marocaine des Footballeurs Professionnels|fr|Union marocaine des footballeurs professionnels}}'' (UMFP) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/union-marocaine-des-footballeurs-professionnels] |- |{{Flagicon|NED}} Netherlands |''Vereniging van Contractspelers'' (VVCS) |1965 |[https://fifpro.org/en/members/vereniging-van-contractspelers] |- |{{Flagicon|NZL}} New Zealand |New Zealand Professional Footballers' Association (NZPFA) |2004 |[https://fifpro.org/en/members/new-zealand-professional-footballers-association] |- |{{Flagicon|MKD}} North Macedonia |''Sindikat na fudbaleri na Makedonija'' (SFM) |2017 |[https://fifpro.org/en/members/sindikat-na-fudbaleri-na-makedonija] |- |{{Flagicon|NOR}} Norway |''Norske Idrettsutøveres Sentralorganisasjon'' (NISO) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/norske-idrettsutoveres-sentralorganisasjon] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230827100554/https://fifpro.org/en/members/norske-idrettsutoveres-sentralorganisasjon |date=2023-08-27 }} |- |{{Flagicon|PAN}} Panama |''Asociación de Futbolistas de Panamá'' (AFUTPA) |2018 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-de-futbolistas-de-panama] |- |{{Flagicon|PAR}} Paraguay |''Futbolistas Asociados del Paraguay'' (FAP) |2013 |[https://fifpro.org/en/members/futbolistas-asociados-del-paraguay] |- |{{Flagicon|PER}} Peru |''Agremiación de Futbolistas Profesionales del Perú'' (SAFAP) |2002 |[https://fifpro.org/en/members/agremiacion-de-futbolistas-profesionales-del-peru] |- |{{Flagicon|POL}} Poland |''{{Tillararo havola|Polski Zwiazek Pilkarzy|pl|Polski Związek Piłkarzy}}'' (PZP) | |[https://fifpro.org/en/members/polski-zwiazek-pilkarzy] |- |{{Flagicon|POR}} Portugal |''Sindicato dos Jogadores Profissionais de Futebol'' (SJPF) |1985 |[https://fifpro.org/en/members/sindicato-dos-jogadores-profissionais-de-futebol] |- |{{Flagicon|QAT}} Qatar |Qatar Players Association (QPA) |2018 |[https://fifpro.org/en/members/qatar-players-association] |- |{{Flagicon|ROM}} Romania |''Asociatia Fotbalistilor Amatori si Nonamatori'' (AFAN) |1998 |[https://fifpro.org/en/members/asociatia-fotbalistilor-amatori-si-nonamatori] |- |{{Flagicon|SCO}} Scotland |Professional Footballers' Association Scotland (PFA Scotland) |1965 |[https://fifpro.org/en/members/pfa-scotland] |- |{{Flagicon|SRB}} Serbia |''Sindikat Profesionalnih Fudbalera Nezavisnost'' (SPFN) |2009 |[https://fifpro.org/en/members/sindikat-profesionalnih-fudbalera-nezavisnost] |- |{{Flagicon|SVK}} Slovakia |''Únia Futbalových Profesionálov'' (UFP) |2021 |[https://fifpro.org/en/members/unia-futbalovych-profesionalov] |- |{{Flagicon|SVN}} Slovenia |''Sindikat Profesionalnih Igralcev Nogometa Slovenije'' (SPINS) |2005 |[https://fifpro.org/en/members/sindikat-profesionalnih-igralcev-nogometa-slovenije] |- |{{Flagicon|RSA}} South Africa |South African Football Players Union (SAFPU) |2002 |[https://fifpro.org/en/members/south-african-football-players-union] |- |{{Flagicon|ESP}} Spain |''Asociación de Futbolistas Españoles'' (AFE) |1978 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-de-futbolistas-espanoles] |- |{{Flagicon|SWE}} Sweden |''{{Tillararo havola|Spelarföreningen Fotboll i Sverige|sv||de}} – Svenska Fotbollsspelare (SFS)'' |1990 |[https://fifpro.org/en/members/spelarforeningen-fotboll-i-sverige-svenska-fotbollsspelare-sfs] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230827100549/https://fifpro.org/en/members/spelarforeningen-fotboll-i-sverige-svenska-fotbollsspelare-sfs |date=2023-08-27 }} |- |{{Flagicon|SUI}} Switzerland |Swiss Association of Football Players (SAFP) |2002 |[https://fifpro.org/en/members/swiss-association-of-football-players] |- |{{Flagicon|TUR}} Türkiye (Turkey) |{{Tillararo havola|Turkish Professional Footballers Association|tr|Türkiye Profesyonel Futbolcular Derneği}} (TPFD) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/turkish-professional-footballers-association] |- |{{Flagicon|UKR}} Ukraine |All-Ukrainian Association of Professional Football Players (AUAPFP) |2014 |[https://fifpro.org/en/members/all-ukrainian-association-of-professional-football-players] |- |{{Flagicon|USA}} United States of America |Major League Soccer Players Association (MLS Players Association) |2006 |[https://fifpro.org/en/members/major-league-soccer-players-association] |- |{{Flagicon|URU}} Uruguay |''{{Tillararo havola|Mutual Uruguaya de Futbolistas Profesionales|es}}'' (MUFP) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/mutual-uruguaya-de-futbolistas-profesionales] |- |{{Flagicon|VEN}} Venezuela |''Asociación Única de Futbolistas Profesionales de Venezuela'' (AUFPV) |2014 |[https://fifpro.org/en/members/asociacion-unica-de-futbolistas-profesionales-de-venezuela] |- |{{Flagicon|ZAM}} Zambia |Footballers and Allied Workers Union of Zambia (FAWUZ) |2019 |[https://fifpro.org/en/members/footballers-and-allied-workers-union-of-zambia] |- |{{Flagicon|ZIM}} Zimbabwe |Footballers Union of Zimbabwe (FUZ) |2010 |[https://fifpro.org/en/members/footballers-union-of-zimbabwe] |} === Nomzod aʼzolar === {| class="wikitable" !Mamlakat ! Uyushma nomi ! Aʼzo ! FIFPRO |- |{{Flagicon|CAN}} [[Kanada]] | Kanada Professional Futbolchilar Uyushmasi (PFACan) | | [https://fifpro.org/en/members/professional-footballers-association-canada] |- |{{Flagicon|ISL}} [[Islandiya]] | Leikmannasamtök Íslands / Islandiya PFA (IPFA) | | [https://fifpro.org/en/members/leikmannasamtok-islands-icelandic-pfa] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230827100607/https://fifpro.org/en/members/leikmannasamtok-islands-icelandic-pfa |date=2023-08-27 }} |- |{{Flagicon|KGZ}} Qirgʻiziston | Qirgʻiziston Respublikasi Professional Futbolchilar Assotsiatsiyasi (APFKR) | 2022 | [https://fifpro.org/en/members/association-of-professional-football-players-of-the-kyrgyz-republic] |- |{{Flagicon|UZB}} Oʻzbekiston | [[Oʻzbekiston Futbolchilar Uyushmasi]] (OʻFU) | | [https://fifpro.org/en/members/uzbekistan-footballers-union] |} {{Multiple image|thumb}} FIFPRO barcha professional erkaklar va ayollar [[Futbol|futbolchilarini]] FIFPRO World 11 (FIFPRO World XI nomi bilan ham tanilgan) deb nomlangan yilning eng yaxshi erkaklar va ayollar jamoalarini tuzishga taklif qiladi. 2009-yilda jahon futbolchilari uyushmasi [[FIFA]] bilan qoʻshildi. Format oʻzgarmagan boʻlsa-da, mukofot nomi '''FIFA FIFPRO World 11''' nomiga oʻzgartirilgan. Har yili FIFPRO va 70 ga yaqin futbolchilar uyushmalari sayyoradagi barcha professional futbol klublari oʻyinchilariga raqamli ovoz berish platformasiga kirish imkonini beruvchi noyob havolalarni tarqatadilar. Dastlabki 23 kishilik guruh nomzodlarni eʼlon qiladi. Darvozabon, shuningdek, eng koʻp ovoz olgan uchta himoyachi, uchta yarim himoyachi va uchta hujumchi „Jahon 11“ jamoasi uchun tanlanadi. Qolgan joy esa hali tanlanmagan keyingi eng koʻp ovozga ega boʻlgan oʻyinchiga beriladi. 11 kishilik FIFA FIFPRO World 11 The Best FIFA Football Awards (sobiq [[FIFA Oltin toʻp]]) marosimida eʼlon qilindi<ref name="FIFPRO Rules">{{Veb manbasi |sana=24 November 2014 |sarlavha=THE WORLD XI: FOR THE PLAYERS, BY THE PLAYERS |url=http://www.fifpro.org/en/news/the-world-xi-for-the-players-by-the-players |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160629223345/https://www.fifpro.org/en/news/the-world-xi-for-the-players-by-the-players |arxivsana=29 June 2016 |qaralgan sana=31 July 2015 |nashriyot=FIFpro}}</ref>. 2005-yildan 2008-yilgacha FIFPRO shuningdek, futbolchilardan FIFPRO yilning eng yaxshi oʻyinchisini tanlashni soʻradi. 2009-yildan boshlab FIFPRO yilning eng yaxshi futbolchisi tanlovi FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi bilan birlashtirildi va 2010-yilda ''[[France Football jurnali]]<nowiki/>ning'' [[Oltin toʻp]]<nowiki/>i bilan birlashtirilib, bitta mukofot – FIFA „Oltin toʻp“iga aylandi<ref name="FIFA Form">{{Veb manbasi |sarlavha=The FIFA Ballon d'Or is born |url=https://www.fifa.com/ballondor/archive/edition=1999902010/news/newsid=1268497/index.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20121222031005/http://www.fifa.com/ballondor/archive/edition=1999902010/news/newsid=1268497/index.html |arxivsana=December 22, 2012 |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |sana=5 July 2010 |qaralgan sana=30 July 2015}}</ref>. 2014-yilda FIFPRO ayollar futboli qoʻmitasini ishga tushirdi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Vecsey |ism=Laura |sarlavha=USWNT stars Solo, Lloyd headline FIFPRO Women's World XI |url=http://www.foxsports.com/soccer/story/hope-solo-carli-lloyd-meghan-klingenberg-julie-johnston-inaugural-fifpro-women-s-world-xi-021816 |ish=Fox Sports |qaralgan sana=10 March 2017 |sana=18 February 2016}}</ref>. 2016-yilning fevral oyida FIFPRO Womenʼs World 11 musobaqasi boshlandi<ref name="si_021816">{{Veb manbasi |muallif=Wahl |ism=Grant |sarlavha=FIFPro reveals first Women's World XI |url=https://www.si.com/planet-futbol/2016/02/18/fifpro-womens-world-xi-lloyd-solo-uswnt |nashriyot=Sports Illustrated |qaralgan sana=10 March 2017 |sana=18 February 2016}}</ref>. 20 dan ortiq davlatdagi 33 xil millat futbolchilari bitta darvozabon, toʻrt himoyachi, uchta yarim himoyachi va uchta hujumchi uchun ovoz berishdi<ref>{{Veb manbasi |muallif=Davidson |ism=Neil |sarlavha=Canadian defender Kadeisha Buchanan named to FIFPro Women's World XI |url=http://www.torontosun.com/2016/02/18/canadian-defender-kadeisha-buchanan-named-to-fifpro-womens-world-xi |nashriyot=Toronto Sun |qaralgan sana=10 March 2017 |sana=18 February 2016 |arxivsana=2017-03-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170312061126/http://www.torontosun.com/2016/02/18/canadian-defender-kadeisha-buchanan-named-to-fifpro-womens-world-xi }}</ref>. 2019-yil holatiga koʻra, FIFPRO Womenʼs World 11 ham eng yaxshi FIFA Football Awards marosimida sahnada namoyish etiladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=FIFA.com |date=6 May 2019 |title=The Best FIFA Football Awards™ To Introduce Two New Women's Football Honours |work=www.fifa.com |url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/the-best-fifa-football-awardstm-to-introduce-two-new-women-s-football-honours |url-status=dead |access-date=6 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190923205041/https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/news/the-best-fifa-football-awardstm-to-introduce-two-new-women-s-football-honours |archive-date=September 23, 2019}}</ref>. === FIFA FIFPRO erkaklar dunyosi 11 === ==== Gʻoliblar ==== '''Jasorat bilan''' belgilangan oʻyinchilar oʻsha yili FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi (2005–2009), [[FIFA Oltin toʻp|FIFA „Oltin toʻp“i]] (2010–2015) yoki FIFAning eng yaxshi erkaklar oʻyinchisi (2016-hozirgi) sovrinlarini qoʻlga kiritdilar. {| class="wikitable" !Yil !Darvozabon (Jamoa) !Himoyachi (Jamoa) !Yarim himoyachi (Jamoa) !Hujumchi (Jamoa) |- | style="text-align:centre;" |2005<ref>{{Veb manbasi |url=http://fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2004-2005 |sarlavha=FIFPRO WORLD XI 2004/2005 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140701201129/http://fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2004-2005 |arxivsana=1 July 2014}}</ref> |{{Flagicon|BRA}} [[Dida (footballer, born 1973)|Dida]] ''([[AC Milan|Milan]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ITA|}} [[Paolo Maldini]] ''([[AC Milan|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[John Terry]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA|}} [[Alessandro Nesta]] ''([[AC Milan|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Cafu]] ''([[AC Milan|Milan]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Zinedine Zidane]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Claude Makélélé]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Frank Lampard]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])'' | style="text-align:left;" |'''{{Flagicon|BRA}} Ronaldinho ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'''''<br /><br />{{Flagicon|CMR}} [[Samuel Eto'o]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|UKR}} [[Andriy Shevchenko]] ''([[AC Milan|Milan]])'' |- | style="text-align:centre;" |2006<ref>{{Veb manbasi |url=http://fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2005-2006 |sarlavha=FIFPRO WORLD XI 2005/2006 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140701201417/http://fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2005-2006 |arxivsana=1 July 2014}}</ref> |{{Flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]] ''([[Juventus FC|Juventus]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ITA}} [[Gianluca Zambrotta]] ''([[Juventus FC|Juventus]]/[[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[John Terry]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA}} '''[[Fabio Cannavaro]] ''([[Juventus FC|Juventus]]/[[Real Madrid CF|Real Madrid]])'''''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Lilian Thuram]] ''([[Juventus FC|Juventus]]/[[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Zinedine Zidane]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA}} [[Andrea Pirlo]] ''([[AC Milan|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Kaká]] ''([[AC Milan|Milan]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Ronaldinho]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|CMR}} [[Samuel Eto'o]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Thierry Henry]] ''([[Arsenal F.C.|Arsenal]])'' |- | style="text-align:centre;" |2007<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2006-2007 |sarlavha=FIFPRO WORLD XI 2006/2007 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140302065115/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2006-2007 |arxivsana=2 March 2014}}</ref> |{{Flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]] ''([[Juventus FC|Juventus]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ITA}} [[Alessandro Nesta]] ''([[AC Milan|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[John Terry]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA}} [[Fabio Cannavaro]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Carles Puyol]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} '''[[Kaká]] ''([[AC Milan|Milan]])''''' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Ronaldinho]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|CIV}} [[Didier Drogba]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2008<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2007-2008 |sarlavha=FIFPRO WORLD XI 2007/2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140302075931/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2007-2008 |arxivsana=2 March 2014}}</ref> |{{Flagicon|ESP}} [[Iker Casillas]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ENG}} [[Rio Ferdinand]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[John Terry]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Carles Puyol]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Kaká]] ''([[AC Milan|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])'''''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Fernando Torres]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])<br /><br />{{Flagicon|ARG}} ''[[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2009<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2009 |sarlavha=FIFA FIFPRO WORLD XI 2009 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140302075639/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2009 |arxivsana=2 March 2014}}</ref> |{{Flagicon|ESP}} [[Iker Casillas]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Patrice Evra]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[John Terry]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|SRB|2004}} [[Nemanja Vidić]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])'' | {{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]]/[[Real Madrid CF|Real Madrid]])''{{Flagicon|ESP}} [[Fernando Torres]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])'''''{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' ''' |- | style="text-align:centre;" |2010<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2010 |sarlavha=FIFA FIFPRO WORLD XI 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140302062326/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2010 |arxivsana=2 March 2014}}</ref> |{{Flagicon|ESP}} [[Iker Casillas]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Carles Puyol]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Gerard Pique|Gerard Piqué]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Lúcio]] ''([[Inter Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Maicon Sisenando|Maicon]] ''([[Inter Milan]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Uesli Benyamin Sneyder|Wesley Sneijder]] ''([[Inter Milan]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[David Villa]] ''([[Valencia CF|Valencia]]/[[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' ''' |- | style="text-align:centre;" |[[Oltin to‘p 2011|2011]]<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2011 |sarlavha=FIFA FIFPRO WORLD XI 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140302073636/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2011 |arxivsana=2 March 2014}}</ref> |{{Flagicon|ESP}} [[Iker Casillas]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Gerard Pique|Gerard Piqué]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|SRB}} [[Nemanja Vidić]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xabi Alonso]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''''' |- | style="text-align:centre;" |[[2012 FIFA Oltin to'p|2012]]<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/fifpro_world/award_history/2012 |sarlavha=FIFA FIFPRO WORLD XI 2012 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130630062125/http://www.fifpro.org/fifpro_world/award_history/2012 |arxivsana=30 June 2013}}</ref> |{{Flagicon|ESP}} [[Iker Casillas]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Gerard Pique|Gerard Piqué]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xabi Alonso]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|COL}} [[Radamel Falcao]] ''([[Atlético Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''''' |- | style="text-align:centre;" |2013<ref name="FIFA FIFPRO WORLD XI 2013">{{Veb manbasi |url=http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2013 |sarlavha=FIFA FIFPRO WORLD XI 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140302071737/http://www.fifpro.org/en/award-history/fifpro-world-xi-2013 |arxivsana=2 March 2014}}</ref> |{{Flagicon|GER}} [[Manuel Neuer]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|GER}} [[Philipp Lahm]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Franck Ribéry]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'''''<br /><br />{{Flagicon|SWE}} [[Zlatan Ibragimovich|Zlatan Ibrahimović]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2014<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifpro.org/news/2014-fifa-fifpro-world-xi-how-they-finished/en/ |sarlavha=2014 FIFA FIFPro World XI: How they finished |nashriyot=FIFPro World Players' Union |qaralgan sana=14 July 2015 |arxivsana=2019-08-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190827024618/https://fifpro.org/news/2014-fifa-fifpro-world-xi-how-they-finished/en/ }}</ref> |{{Flagicon|GER}} [[Manuel Neuer]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|GER}} [[Philipp Lahm]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[David Luiz]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]]/[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Toni Kroos]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]]/[[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Angel Di Maria|Ángel Di María]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]]/[[Manchester United F.C.|Manchester United]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'''''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Arjen Robben]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2015<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/ballon-dor/world11/ |sarlavha=FIFA/FIFPro World XI 2015 |nashriyot=FIFA.com |sana=11 January 2016 |qaralgan sana=11 January 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150214224245/http://www.fifa.com/ballon-dor/world11/ |arxivsana=14 February 2015}}</ref> |{{Flagicon|GER}} [[Manuel Neuer]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Thiago Silva]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Paul Pogba]] ''([[Juventus FC|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Neymar]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''''' |- | style="text-align:centre;" |2016<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.world11.com/news/14334 |sarlavha=FIFPRO AND FIFA UNVEIL 2016 WORLD 11 |nashriyot=World11.com |sana=9 January 2017 |qaralgan sana=9 January 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170110011440/https://www.world11.com/news/14334 |arxivsana=10 January 2017}}</ref> |{{Flagicon|GER}} [[Manuel Neuer]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Gerard Pique|Gerard Piqué]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]]/[[Juventus FC|Juventus]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Toni Kroos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'''''<br /><br />{{Flagicon|URU}} [[Luis Suárez]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2017<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/fifa-fifpro-world11/index.html |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161103091338/http://www.fifa.com/the-best-fifa-football-awards/fifa-fifpro-world11/index.html |arxivsana=November 3, 2016 |sarlavha=FIFA FIFPro World11 |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |sana=24 October 2017 |qaralgan sana=24 October 2017}}</ref> |{{Flagicon|ITA}} [[Gianluigi Buffon]] ''([[Juventus FC|Juventus]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]] ''([[Juventus FC|Juventus]]/[[AC Milan|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[Juventus FC|Juventus]]/[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Toni Kroos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Neymar]]'' ([[FC Barcelona|Barcelona]]/[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'''''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2018<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifpro.org/news/de-gea-kante-mbappe-in-world-11/en/ |sarlavha=DE GEA, KANTE AND MBAPPE IN WORLD 11 |ish=FIFPro World Players' Union |sana=24 September 2018 |qaralgan sana=13 December 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180925025843/https://www.fifpro.org/news/de-gea-kante-mbappe-in-world-11/en/ |arxivsana=25 September 2018}}</ref> |{{Flagicon|ESP}} [[David de Gea]] ''([[Manchester United F.C.|Manchester United]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Raphaël Varane]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Dani Alves]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]'' ([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[N'Golo Kanté]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|CRO}} '''[[Luka Modrić]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''''' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]]'' ([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]]/[[Juventus FC|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2019<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifpro.org/en/industry/world-11/world-11-2019 |sarlavha=World 11: Look back at the Milan gala |ish=FIFPro World Players' Union |sana=24 September 2019 |qaralgan sana=2023-12-02 |arxivsana=2020-12-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201218160338/https://www.fifpro.org/en/industry/world-11/world-11-2019 }}</ref> |{{Flagicon|BRA}} [[Alisson Becker|Alisson]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marcelo Vieira|Marcelo]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Virgil van Dijk]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Matthijs de Ligt]] ''([[AFC Ajax|Ajax]]/[[Juventus FC|Juventus]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BEL}} [[Eden Hazard]]'' ([[Chelsea F.C.|Chelsea]]/[[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Frenkie de Jong]] ''([[AFC Ajax|Ajax]]/[[FC Barcelona|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]'' ([[Juventus FC|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])''<br /><br />{{Flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])''''' |- | style="text-align:centre;" |2020<ref>{{Veb manbasi |url=https://fifpro.org/en/industry/world-11/the-fifa-fifpro-men-s-world-11-of-2020 |sarlavha=THE FIFA FIFPRO MEN'S WORLD 11 OF 2019-2020 |ish=FIFPro World Players' Union |sana=17 December 2020 |qaralgan sana=2023-12-02 |arxivsana=2021-01-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210109190507/https://fifpro.org/en/industry/world-11/the-fifa-fifpro-men-s-world-11-of-2020 }}</ref> |{{Flagicon|BRA}} [[Alisson Becker|Alisson]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|CAN}} [[Alphonso Davies]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Sergio Ramos]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Virgil van Dijk]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Trent Alexander-Arnold]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ESP}} [[Thiago Alcantara|Thiago]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]]/[[Liverpool F.C.|Liverpool]])'' <br /><br />{{Flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] ''([[Manchester siti|Manchester City]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Joshua Kimmich]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]'' ([[Juventus FC|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|POL}} '''[[Robert Lewandowski]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''''' <br /><br />{{Flagicon|Argentina}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]])'' |- | style="text-align:centre;" |2021<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=2020-2021 MEN'S FIFA FIFPRO WORLD 11 |url=https://fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-men-s-fifa-fifpro-world-11-revealed |ish=fifpro.org |sana=7 January 2022 |qaralgan sana=17 January 2022 |arxivsana=2022-01-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220118005811/https://www.fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-men-s-fifa-fifpro-world-11-revealed }}</ref> |{{Flagicon|ITA}} [[Gianluigi Donnarumma]] ''([[AC Milan|Milan]]/[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]'') | style="text-align:left;" |{{Flagicon|AUT}} [[David Alaba]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]]/[[Real Madrid CF|Real Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA}} [[Leonardo Bonucci]] ''([[Juventus FC|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|POR}} [[Rúben Dias]] ''([[Manchester siti|Manchester City]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ITA}} [[Jorginho (footballer, born December 1991)|Jorginho]]'' ([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[N'Golo Kanté]] ''([[Chelsea F.C.|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] ''([[Manchester siti|Manchester City]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo]]'' ([[Juventus FC|Juventus]]/[[Manchester United F.C.|Manchester United]])'' <br /><br />{{Flagicon|Norway}} [[Erling Haaland]] ''([[Borussiya (Dortmund futbol klubi)|Borussia Dortmund]])'' <br /><br />{{Flagicon|POL}} '''[[Robert Lewandowski]] ''([[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''''' <br /><br />{{Flagicon|Argentina}} [[Lionel Messi]] ''([[FC Barcelona|Barcelona]]/[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]'') |- | style="text-align:centre;" |[[2022-yilning eng yaxshi FIFA Futbol mukofotlari|2022]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Who made the 2022 FIFA FIFPRO Men's World 11? |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-made-the-2022-fifa-fifpro-men-s-world-11/ |sana=27 February 2023 |qaralgan sana=28 February 2023 |arxivsana=2023-02-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230228031059/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-made-the-2022-fifa-fifpro-men-s-world-11/ }}</ref> |{{Flagicon|BEL}} [[Thibaut Courtois]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]]'') | style="text-align:left;" |{{Flagicon|POR}} [[João Cancelo]] ''([[Manchester siti|Manchester City]]/[[Bavariya Myunxen|Bayern Munich]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Virgil van Dijk]] ''([[Liverpool F.C.|Liverpool]])''<br /><br />{{Flagicon|MAR}} [[Ashraf Hakimiy|Achraf Hakimi]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Casemiro]]'' ([[Real Madrid CF|Real Madrid]]/[[Manchester United F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|BEL}} [[Kevin De Bruyne]] ''([[Manchester siti|Manchester City]])''<br /><br />{{Flagicon|CRO}} [[Luka Modrić]] ''([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Karim Benzema]]'' ([[Real Madrid CF|Real Madrid]])'' <br /><br />{{Flagicon|Norway}} [[Erling Haaland]] ''([[Borussiya (Dortmund futbol klubi)|Borussia Dortmund]]/[[Manchester siti|Manchester City]])'' <br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Kylian Mbappé]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]])'' <br /><br />{{Flagicon|Argentina}} '''[[Lionel Messi]] ''([[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]]''''') |} ==== Oʻyinchi boʻyicha koʻrinishlar ==== {| class="wikitable" !№ ! Futbolchi ! {{Abbr|Isht|Appearances}} ! Yillar ! Klub(lar) |- | align="center" | 1 |{{Nobr|{{flagicon|ARG}} '''[[Lionel Messi]]'''}} | align="center" | 16 | {{Nobr|2007, 2008, '''2009''', '''2010''', '''2011''', '''2012''', 2013, 2014, '''2015''', 2016, 2017, 2018, '''2019''', 2020, 2021, '''2022'''}} | {{Nobr|[[FC Barcelona|Barcelona]], [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]]}} |- | align="center" | 2 |{{Flagicon|POR}} '''[[Cristiano Ronaldo|Krishtianu Ronaldu]]''' | align="center" | 15 | 2007, '''2008''', 2009, 2010, 2011, '''2012''', '''2013''', 2014, 2015, '''2016''', '''2017''', 2018, 2019, 2020, 2021 | [[Manchester United F.C.|Manchester Yunayted]], [[Real Madrid CF|Real Madrid]], [[Juventus FC|Yuventus]] |- | align="center" | 3 |{{Flagicon|ESP}} '''[[Sergio Ramos|Serxio Ramos]]''' | align="center" | 11 | 2008, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020 | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |- | align="center" | 4 |{{Flagicon|ESP}} [[Andrés Iniesta|Andres Iniesta]] | align="center" | 9 | 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017 | [[FC Barcelona|Barselona]] |- | align="center" | 5 |{{Flagicon|BRA}} '''[[Dani Alves]]''' | align="center" | 8 | 2009, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2018 | [[FC Barcelona|Barselona]], [[Juventus FC|Yuventus]], [[Paris Saint-Germain FC|Parij Sen-Jermen]] |- | rowspan="3" align="center" | 6 |{{Flagicon|ESP}} [[Xavi]] | rowspan="3" align="center" | 6 | 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 | [[FC Barcelona|Barselona]] |- |{{Flagicon|CRO}} '''[[Luka Modrić|Luka Modrich]]''' | 2015, 2016, 2017, '''2018''', 2019, 2022 | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |- |{{Flagicon|BRA}} '''[[Marcelo Vieira|Marselo]]''' | 2012, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019 | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |- | rowspan="2" align="center" | 8 |{{Flagicon|ENG}} [[Jon Terri]] | rowspan="2" align="center" | 5 | 2005, 2006, 2007, 2008, 2009 | [[Chelsea F.C.|Chelsi]] |- |{{Flagicon|ESP}} [[Iker Casillas|Iker Kasilyas]] | 2008, 2009, 2010, 2011, 2012 | [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |- | rowspan="2" align="center" | 11 |{{Flagicon|ESP}} [[Gerard Pique|Jerar Pike]] | rowspan="2" align="center" | 4 | 2010, 2011, 2012, 2016 yillar | [[FC Barcelona|Barselona]] |- |{{Flagicon|GER}} '''[[Manuel Neuer|Manuel Noyer]]''' | 2013, 2014, 2015, 2016 yillar | „Bavariya“ |- | rowspan="10" align="center" | 13 |{{Flagicon|BRA}} [[Ronaldinho|Ronaldinyo]] | rowspan="10" align="center" | 3 | '''2005''', 2006, 2007 yillar | [[FC Barcelona|Barselona]] |- |{{Flagicon|BRA}} [[Kaká|Kaka]] | 2006, '''2007''', 2008 yillar | [[AC Milan|Milan]] |- |{{Flagicon|ITA}} '''[[Gianluigi Buffon|Janluidji Buffon]]''' | 2006, 2007, 2017 yillar | [[Juventus FC|Yuventus]] |- |{{Flagicon|ENG}} [[Steven Gerrard|Stiven Jerrard]] | 2007, 2008, 2009 yillar | [[Liverpool F.C.|Liverpul]] |- |{{Flagicon|ESP}} [[Carles Puyol|Karles Puyol]] | 2007, 2008, 2010 yillar | [[FC Barcelona|Barselona]] |- |{{Flagicon|BRA}} '''[[Thiago Silva|Tiago Silva]]''' | 2013, 2014, 2015 yillar | [[Paris Saint-Germain FC|Parij Sen-Jermen]] |- |{{Flagicon|GER}} '''[[Toni Kroos]]''' | 2014, 2016, 2017 | „Bavariya“, [[Real Madrid CF|"Real Madrid"]] |- |{{Flagicon|FRA}} '''[[Kylian Mbappé|Kilian Mbappe]]''' | 2018, 2019, 2022 | [[Paris Saint-Germain FC|Parij Sen-Jermen]] |- |- |{{Flagicon|Niderlandiya}} '''[[Virgil van Dijk|Virjil van Deyk]]''' | 2019, 2020, 2022 | [[Liverpool F.C.|Liverpul]] |- |{{Flagicon|BEL}} '''[[Kevin De Bruyne|Kevin De Bryuyne]]''' | 2020, 2021, 2022 | Manchester Siti |} ==== Klublar boʻyicha chiqishlar ==== ''Kursivdagi'' oʻyinchilar bir nechta klublarda oʻynashgan va koʻrinishlar shunga koʻra ajratilgan. {| class="wikitable" !№ ! Klub ! {{Abbr|Isht|Ishtirok}} ! Futbolchi(lar) (ilovalar) |- | align="center" | 1 |{{Fbaicon|ESP}} [[FC Barcelona|Barselona]] | align="center" | 55 | ''[[Lionel Messi]]'' (15), [[Andrés Iniesta|Iniesta]] (9), [[Xavi]] (6), ''[[Dani Alves]]'' (6), [[Gerard Pique|Pike]] (4), [[Carles Puyol|Puyol]] (3), Ronaldino (3), [[Samuel Eto'o|EtoʻO]] (2), ''[[Neymar]]'' (2), ''[[Lilian Thuram|Turam]]'' (1), ''[[David Villa|Villa]]'' (1), ''Zambrotta'' (1), [[Luis Suárez|Suares]] (1), ''[[Frenkie de Jong|De Yong]]'' (1) |- | align="center" | 2 |{{Fbaicon|ESP}} [[Real Madrid CF|Real Madrid]] | align="center" | 54 | [[Sergio Ramos|Ramos]] (11), ''[[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldu]]'' (10), [[Luka Modrić|Modrich]] (6), [[Marcelo Vieira|Marselo]] (6), [[Iker Casillas|Kasilyas]] (5), ''[[Toni Kroos|Kroos]]'' (3), [[Zinedine Zidane|Zidan]] (2), ''[[Fabio Cannavaro|Kannavaro]]'' (2), [[Xabi Alonso|Alonso]] (2), ''[[Angel Di Maria|Di Mariya]]'' (1), [[Raphaël Varane|Varan]] (1), ''[[Eden Hazard|Azar]]'' (1), ''[[David Alaba|Alaba]]'' (1), [[Thibaut Courtois|Kurtua]] (1), ''[[Casemiro|Kazemiro]]'' (1), [[Karim Benzema|Benzema]] (1) |- | rowspan="2" align="center" | 3 |{{Fbaicon|GER}} [[Bavariya Myunxen|"Bavariya"]] | rowspan="2" align="center" | 16 | [[Manuel Neuer|Noyer]] (4), [[Philipp Lahm|Lam]] (2), [[Robert Lewandowski|Levandovski]] (2), [[Franck Ribéry|Riberi]] (1), [[Arjen Robben|Robben]] (1), ''[[Toni Kroos|Kroos]]'' (1), ''[[Thiago Alcantara|Tiago]]'' (1), [[Alphonso Davies|Devis]] (1), [[Joshua Kimmich|Kimmix]] (1), ''[[David Alaba|Alaba]]'' (1), ''[[João Cancelo|Bekor qilish]]'' (1) |- |{{Fbaicon|ITA}} [[Juventus FC|Yuventus]] | ''[[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldu]]'' (4), [[Gianluigi Buffon|Buffon]] (3), ''[[Dani Alves]]'' (2), ''Bonuchchi'' (2), ''[[Fabio Cannavaro|Kannavaro]]'' (1), [[Paul Pogba|Pogba]] (1), ''[[Lilian Thuram|Turam]]'' (1), ''Zambrotta'' (1), ''[[Matthijs de Ligt|De Ligt]]'' (1) |- | align="center" | 5 |{{Fbaicon|FRA}}[[Paris Saint-Germain FC|Parij Sen-Jermen]] | align="center" | 15 | [[Thiago Silva|Tiago Silva]] (3), [[Kylian Mbappé|Mbappe]] (3), ''[[Dani Alves]]'' (2), ''[[Lionel Messi|Messi]]'' (2), [[Zlatan Ibragimovich|Ibrahimovich]] (1), ''[[David Luiz]]'' (1), ''[[Neymar]]'' (1), ''Donnarumma'' (1), [[Ashraf Hakimiy|Hakimi]] (1) |- | align="center" | 6 |{{Fbaicon|ENG}} [[Chelsea F.C.|Chelsi]] | align="center" | 14 | Terri (5), ''[[Eden Hazard|Azar]]'' (2), [[N'Golo Kanté|Kante]] (2), [[Didier Drogba|Drogba]] (1), [[Frank Lampard|Lempard]] (1), Makelele (1), ''[[David Luiz]]'' (1), Jorginyo (1) |- | rowspan="3" align="center" | 7 |{{Fbaicon|ITA}} [[AC Milan|Milan]] | rowspan="3" align="center" | 12 | [[Kaká|Kaka]] (3), [[Alessandro Nesta|Nesta]] (2), [[Cafu|Kafu]] (1), Dida (1), [[Paolo Maldini|Maldini]] (1), [[Andrea Pirlo|Pirlo]] (1), [[Andriy Shevchenko|Shevchenko]] (1), ''Bonuchchi'' (1), ''Donnarumma'' (1) |- |{{Fbaicon|ENG}} [[Liverpool F.C.|Liverpul]] | [[Steven Gerrard|Jerrard]] (3), [[Virgil van Dijk|Van Deyk]] (3), [[Fernando Torres|Torres]] (2), [[Alisson Becker|Bekker]] (2), [[Trent Alexander-Arnold|Aleksandr-Arnold]] (1), ''[[Thiago Alcantara|Tiago]]'' (1) |- |{{Fbaicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester Yunayted]] | ''[[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldu]]'' (4), Vidich (2), [[Patrice Evra|Evra]] (1), Ferdinand (1), [[Wayne Rooney|Runi]] (1), ''[[Angel Di Maria|Di Mariya]]'' (1), [[David de Gea|De Xea]] (1), ''[[Casemiro|Kazemiro]]'' (1) |- | align="center" | 10 |{{Fbaicon|ENG}} [[Manchester siti|Manchester Siti]] | align="center" | 6 | [[Kevin De Bruyne|De Bryuyne]] (3), [[Rúben Dias|Dias]] (1), ''[[João Cancelo|Kanselo]]'' (1), ''[[Erling Haaland|Xoland]]'' (1) |- | align="center" | 11 |{{Fbaicon|ITA}} [[Inter Milan]] | align="center" | 3 | Lyusio (1), Maykon (1), Sneyder (1) |- | rowspan="2" align="center" | 12 |{{Fbaicon|NED}} [[OFK Ayaks|Ayaks]] | rowspan="2" align="center" | 2 | ''[[Matthijs de Ligt|De Ligt]]'' (1), ''[[Frenkie de Jong|De Yong]]'' (1) |- |{{Fbaicon|GER}} [[Borussiya (Dortmund futbol klubi)|Borussiya Dortmund]] | ''[[Erling Haaland|Xoland]]'' (2) |- | rowspan="3" align="center" | 13 |{{Fbaicon|ENG}} [[Arsenal F.C.|Arsenal]] | rowspan="3" align="center" | 1 | [[Thierry Henry|Genri]] (1) |- |{{Fbaicon|ESP}} [[Atlético Madrid|Atletiko Madrid]] | Falkao (1) |- |{{Fbaicon|ESP}} [[Valencia CF|Valensiya]] | ''[[David Villa|Villa]]'' (1) |} ==== Millati boʻyicha koʻrinishlar ==== {| class="wikitable" !№ ! Millat ! {{Abbr|Isht|Ishtirok}} ! Futbolchi(lar) (ilovalar) |- | align="center" | 1 |{{Flagicon|ESP}} [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] | align="center" | 45 | [[Sergio Ramos|Ramos]] (11), [[Andrés Iniesta|Iniesta]] (9), [[Xavi]] (6), [[Iker Casillas|Kasilyas]] (5), [[Gerard Pique|Pike]] (4), [[Carles Puyol|Puyol]] (3), [[Xabi Alonso|Alonso]] (2), [[Fernando Torres|Torres]] (2), [[David Villa|Vilya]] (1), [[David de Gea|De Xea]] (1), [[Thiago Alcantara|Tiago]] (1) |- | align="center" | 2 |{{Flagicon|BRA}} [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] | align="center" | 33 | [[Dani Alves]] (8), [[Marcelo Vieira|Marselo]] (6), [[Kaká|Kaka]] (3), Ronaldino (3), [[Thiago Silva|Tiago Silva]] (3), [[Neymar]] (2), [[Alisson Becker|Alisson]] (2), [[Cafu|Kafu]] (1), [[David Luiz]] (1), Dida (1) 1), Lyusio (1), Maykon (1), [[Casemiro|Kazemiro]] (1) |- | rowspan="2" align="center" | 3 |{{Flagicon|ARG}} [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] | rowspan="2" align="center" | 17 | [[Lionel Messi|Messi]] (16), [[Angel Di Maria|Di Mariya]] (1) |- |{{Flagicon|POR}} [[Portugaliya milliy futbol terma jamoasi|Portugaliya]] | [[Cristiano Ronaldo|C. Ronaldu]] (15), [[Rúben Dias|Dias]] (1), [[João Cancelo|Kanselo]] (1) |- | rowspan="2" align="center" | 5 |{{Flagicon|ITA}} [[Italiya milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] | rowspan="2" align="center" | 14 | [[Gianluigi Buffon|Buffon]] (3), [[Alessandro Nesta|Nesta]] (2), [[Fabio Cannavaro|Kannavaro]] (2), Bonuchchi (2), [[Paolo Maldini|Maldini]] (1), [[Andrea Pirlo|Pirlo]] (1), Zambrotta (1), Donnarumma (1), Jorginyo (1) |- |{{Flagicon|FRA}} [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|Fransiya]] | [[Kylian Mbappé|Mbappe]] (3), [[Zinedine Zidane|Zidan]] (2), [[N'Golo Kanté|Kante]] (2), [[Patrice Evra|Evra]] (1), [[Thierry Henry|Anri]] (1), Makelele (1), [[Paul Pogba|Pogba]] (1), [[Franck Ribéry|Riberi]] (1), [[Lilian Thuram|Turam]] (1), [[Karim Benzema|Benzema]] (1), [[Raphaël Varane|Varan]] (1) |- | align="center" | 7 |{{Flagicon|ENG}} [[Angliya milliy futbol terma jamoasi|Angliya]] | align="center" | 12 | Terri (5), [[Steven Gerrard|Jerrard]] (3), Ferdinand (1), [[Frank Lampard|Lempard]] (1), [[Wayne Rooney|Runi]] (1), [[Trent Alexander-Arnold|Aleksandr-Arnold]] (1) |- | align="center" | 8 |{{Flagicon|GER}} [[Germaniya milliy futbol terma jamoasi|Germaniya]] | align="center" | 10 | [[Manuel Neuer|Noyer]] (4), [[Toni Kroos|Kroos]] (3), [[Philipp Lahm|Lam]] (2), [[Joshua Kimmich|Kimmix]] (1) |- | rowspan="3" align="center" | 9 |{{Flagicon|NED}} [[Niderlandiya milliy futbol terma jamoasi|Niderlandiya]] | rowspan="3" align="center" | 6 | [[Virgil van Dijk|Van Deyk]] (3), [[Arjen Robben|Robben]] (1), Sneyder (1), [[Matthijs de Ligt|De Ligt]] (1), [[Frenkie de Jong|De Yong]] (1) |- |{{Flagicon|CRO}} [[Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi|Xorvatiya]] | [[Luka Modrić|Modrich]] (6) |- |{{Flagicon|BEL}} [[Belgiya milliy futbol jamoasi|Belgiya]] | [[Kevin De Bruyne|De Bryuyne]] (3), [[Eden Hazard|Azar]] (2), [[Thibaut Courtois|Kurtua]] (1) |- | rowspan="4" align="center" | 12 |{{Flagicon|CMR}} [[Kamerun milliy futbol terma jamoasi|Kamerun]] | rowspan="4" align="center" | 2 | [[Samuel Eto'o|EtoʻO]] (2) |- |{{Flagicon|POL}} [[Polsha milliy futbol terma jamoasi|Polsha]] | [[Robert Lewandowski|Levandovski]] (2) |- |{{Flagicon|SRB}} [[Serbiya milliy futbol terma jamoasi|Serbiya]] | Vidić (2) |- |{{Flagicon|NOR}} [[Norvegiya milliy futbol terma jamoasi|Norvegiya]] | [[Erling Haaland|Xoland]] (2) |- | rowspan="8" align="center" | 17 |{{Flagicon|CAN}} [[Kanada erkaklar milliy futbol jamoasi|Kanada]] | rowspan="8" align="center" | 1 | [[Alphonso Davies|Devis]] (1) |- |{{Flagicon|COL}} [[Kolumbiya milliy futbol terma jamoasi|Kolumbiya]] | Falkao (1) |- |{{Flagicon|CIV}} [[Kot-dʼIvuar milliy futbol terma jamoasi|Kot-d’Ivuar]] | [[Didier Drogba|Drogba]] (1) |- |{{Flagicon|MAR}} [[Marokash milliy futbol terma jamoasi|Marokash]] | [[Ashraf Hakimiy|Hakimi]] (1) |- |{{Flagicon|SWE}} [[Shvetsiya milliy futbol jamoasi|Shvetsiya]] | [[Zlatan Ibragimovich|Ibrohimovich]] (1) |- |{{Flagicon|UKR}} [[Ukraina milliy futbol jamoasi|Ukraina]] | [[Andriy Shevchenko|Shevchenko]] (1) |- |{{Flagicon|URU}} [[Urugvay milliy futbol terma jamoasi|Urugvay]] | [[Luis Suárez|Suares]] (1) |- |{{Flagicon|AUT}} [[Avstriya milliy futbol terma jamoasi|Avstriya]] | [[David Alaba|Alaba]] (1) |} ==== Mintaqaviy koʻrinishlar ==== {| class="wikitable" !№ ! Mintaqa ! {{Abbr|Isht|Ishtirok}} ! Millatlar (ilovalar) |- | align="center" | 1 | [[UEFA|Yevropa]] | align="center" | 138 | [[Ispaniya]] (45), [[Portugaliya]] (17), [[Italiya]] (14), [[Fransiya]] (14), [[Angliya]] (12), [[Germaniya]] (10), [[Niderlandiya|Gollandiya]] (6), [[Xorvatiya]] (6), [[Belgiya]] (6), [[Serbiya]] (2), [[Polsha]] (2), [[Norvegiya]] (2), [[Shvetsiya]] (1), [[Ukraina]] (1), [[Avstriya]] (1) |- | align="center" | 2 | [[CONMEBOL|Janubiy Amerika]] | align="center" | 52 | [[Braziliya]] (33), [[Argentina]] (17), [[Kolumbiya]] (1), [[Urugvay]] (1) |- | align="center" | 3 | [[Afrika Futbol Konfederatsiyasi|Afrika]] | align="center" | 4 | [[Kamerun]] (2), [[Kot-dʼIvuar|Kot-d’Ivuar]] (1), [[Marokash]] (1) |- | align="center" | 4 | [[CONCACAF|Shimoliy Amerika]] | align="center" | 1 | [[Kanada]] (1) |} === FIFA FIFPRO ayollar dunyosi 11 === ==== Gʻoliblar ==== '''Jasorat bilan''' belgilangan oʻyinchilar oʻsha yili FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi (2001–2015) yoki FIFAning eng yaxshi ayol oʻyinchisi (2016-yildan hozirgi kungacha) sovrinlarini qoʻlga kiritdilar. {| class="wikitable" !Yil !Darvozabon (Jamoa) !Himoyachi (Jamoa) !Yarim himoyachi (Jamoa) !Hujumchi (Jamoa) |- | style="text-align:centre;" |2015<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifpro.org/news/first-ever-women-s-world-xi-revealed/en/ |sarlavha=First Women's World XI revealed - FIFPro World Players' Union |ism=Andrew |muallif=Orsatti |ish=fifpro.org |qaralgan sana=3 November 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170728203119/https://www.fifpro.org/news/first-ever-women-s-world-xi-revealed/en/ |arxivsana=28 July 2017}}</ref> |{{Flagicon|USA}} [[Hope Solo]] ''([[OL Reign|Seattle Reign]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Meghan Klingenberg]] ''([[Houston Dash]])''<br /><br />{{Flagicon|CAN}} [[Kadeisha Buchanan]] ''([[West Virginia Mountaineers women's soccer|West Virginia Mountaineers]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Julie Ertz|Julie Johnston]] ''([[Chicago Red Stars]])'' | style="text-align:left;" |'''{{Flagicon|USA}} [[Carli Lloyd]] ''(Houston Dash)'''''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Amandine Henry]] ''(Lyon)''<br /><br />{{Flagicon|JPN}} Aya Miyama ''(Okayama Yunogo Belle)'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|GER}} [[Célia Šašić]] ''([[Eintracht Frankfurt (women)|Frankfurt]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Eugénie Le Sommer|Eugenie Le Sommer]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Anja Mittag]] ''([[FC Rosengård|Rosengård]]/[[Paris Saint-Germain Féminines|Paris Saint-Germain]])'' |- | style="text-align:centre;" |2016<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifpro.org/noticias/las-mejores-futbolistas-del-mundo-el-once-mundial/es/ |sarlavha=Las mejores futbolistas: el Once Mundial - FIFPro World Players' Union |ism=Raymond |muallif=Beaard |ish=fifpro.org |qaralgan sana=3 November 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170728203723/https://www.fifpro.org/noticias/las-mejores-futbolistas-del-mundo-el-once-mundial/es/ |arxivsana=28 July 2017}}</ref> |{{Flagicon|USA}} [[Hope Solo]] ''([[OL Reign|Seattle Reign]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|USA}} [[Ali Krieger]] ''([[Orlando Pride]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|SWE}} [[Nilla Fischer]] ''([[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Leonie Maier]] ''([[FC Bayern Munich (women)|Bayern Munich]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marta (futbolchi)|Marta]] ''([[FC Rosengård|Rosengård]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} '''[[Carli Lloyd]] ''([[Manchester City W.F.C.|Houston Dash]])'''''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Dzsenifer Marozsán]] ''([[Eintracht Frankfurt (women)|Frankfurt]]/[[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Eugénie Le Sommer]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|NOR}} [[Ada Hegerberg]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Alex Morgan]] ''([[Orlando Pride]])'' |- | style="text-align:centre;" |2017<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifpro.org/news/best-female-players-in-women-s-world-xi/en/ |sarlavha=Revealed: Women's World XI - FIFPro World Players' Union |ism=Raymond |muallif=Beaard |ish=fifpro.org |qaralgan sana=3 November 2018 |arxivsana=2018-06-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180622164901/https://www.fifpro.org/news/best-female-players-in-women-s-world-xi/en/ }}</ref> |{{Flagicon|Sweden}} [[Hedvig Lindahl]] ''([[Chelsea F.C. Women|Chelsea]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ENG}} [[Lucy Bronze]] ''([[Manchester City W.F.C.|Manchester City]]/[[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|SWE}} [[Nilla Fischer]] ''([[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Irene Paredes]] ''([[Paris Saint-Germain Féminines|Paris Saint-Germain]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marta (futbolchi)|Marta]] ''([[Orlando Pride]])''<br /><br />{{Flagicon|France}} [[Camille Abily]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|GER}} [[Dzsenifer Marozsán]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|DNK}} [[Pernille Harder]] ''([[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Alex Morgan]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]]/[[Orlando Pride]])''<br /><br />{{Flagicon|NLD}} '''[[Lieke Martens]] ''([[FC Rosengård|Rosengård]]/[[FC Barcelona Femení|Barcelona]])''''' |- | style="text-align:centre;" |2019<ref>{{Veb manbasi |url=https://fifpro.org/news/rankings-how-all-55-female-players-finished/en/ |sarlavha=2019 FIFPRO Women's World 11 |ish=fifpro.org |qaralgan sana=23 September 2019 |arxivsana=2019-09-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190923195316/https://fifpro.org/news/rankings-how-all-55-female-players-finished/en/ }}</ref> |{{Flagicon|NED}} [[Sari van Veenendaal]] ''([[Arsenal W.F.C.|Arsenal]]/[[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|England}} [[Lucy Bronze]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Kelley O'Hara]] ''([[Utah Royals FC|Utah Royals]])''<br /><br />{{Flagicon|SWE}} [[Nilla Fischer]] ''([[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]]/[[Linköpings FC|Linköpings]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|France}} [[Amandine Henry]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Rose Lavelle]] ''([[Washington Spirit]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Julie Ertz]] ''([[Chicago Red Stars]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|USA}} [[Alex Morgan]] ''([[Orlando Pride]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} '''[[Megan Rapinoe]] ''([[OL Reign|Seattle Reign]])'''''<br /><br />{{Flagicon|BRA}} [[Marta (futbolchi)|Marta]] ''([[Orlando Pride]])'' |- | style="text-align:centre;" |2020<ref>{{Veb manbasi |url=https://fifpro.org/en/industry/world-11/the-fifa-fifpro-women-s-world-11-of-2020 |sarlavha=THE FIFA FIFPRO WOMEN'S WORLD 11 OF 2019-2020 |ish=fifpro.org |qaralgan sana=18 December 2020 |arxivsana=2020-12-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201217185908/https://fifpro.org/en/industry/world-11/the-fifa-fifpro-women-s-world-11-of-2020 }}</ref> |{{Flagicon|CHI}} [[Christiane Endler]] ''([[Paris Saint-Germain Féminine|Paris Saint-Germain]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ENG}} [[Millie Bright]] ''([[Chelsea F.C. Women|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|England}} '''[[Lucy Bronze]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]]/[[Manchester City W.F.C.|Manchester City]])'''''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ITA}} [[Barbara Bonansea]] ''([[Juventus F.C. (women)|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Verónica Boquete]] ''([[Utah Royals FC|Utah Royals]]/[[A.C. Milan Women|Milan]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Delphine Cascarino]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|DNK}} [[Pernille Harder]] ''([[VfL Wolfsburg (women)|VfL Wolfsburg]]/[[Chelsea F.C. Women|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Tobin Heath]] ''([[Portland Thorns FC|Portland Thorns]]/[[Manchester United W.F.C.|Manchester United]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Vivianne Miedema]] ''([[Arsenal W.F.C.|Arsenal]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Megan Rapinoe]] ''([[OL Reign]])'' |- | style="text-align:centre;" |2021<ref>{{Veb manbasi |url=https://fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-women-s-fifa-fifpro-world-11-revealed |sarlavha=2020-2021 WOMEN'S FIFA FIFPRO WORLD 11 REVEALED |ish=fifpro.org |qaralgan sana=17 January 2022 |arxivsana=2022-01-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220118145524/https://fifpro.org/en/industry/world-11/2020-2021-women-s-fifa-fifpro-world-11-revealed }}</ref> |{{Flagicon|CHI}} [[Christiane Endler]] ''([[Paris Saint-Germain Féminine|Paris Saint-Germain]]/[[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ENG}} [[Millie Bright]] ''([[Chelsea F.C. Women|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|England}} [[Lucy Bronze]] ''([[Manchester City W.F.C.|Manchester City]])''<br /><br />{{Flagicon|SWE}} [[Magdalena Eriksson]] ''([[Chelsea F.C. Women|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olympique Lyonnais Féminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ARG}} [[Estefanía Banini]] ''([[Levante UD Femenino|Levante]]/[[Atlético Madrid Femenino|Atlético Madrid]])''<br /><br />{{Flagicon|ITA}} [[Barbara Bonansea]] ''([[Juventus F.C. (women)|Juventus]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Carli Lloyd]] ''([[NJ/NY Gotham FC]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|BRA}} [[Marta (futbolchi)|Marta]] ''([[Orlando faxri|Orlando Pride]])''<br /><br />{{Flagicon|NED}} [[Vivianne Miedema]] ''([[Arsenal W.F.C.|Arsenal]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Alex Morgan]] ''([[Tottenxem Hotspur FK ayollar|Tottenham Hotspur]]/[[Orlando faxri|Orlando Pride]]/[[San-Diego Wave FK|San Diego Wave FC]])'' |- | style="text-align:centre;" |[[2022-yilning eng yaxshi FIFA Futbol mukofotlari|2022]]<ref>{{Veb manbasi |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-made-the-2022-fifa-fifpro-women-s-world-11/ |sarlavha=Who made the 2022 FIFA FIFPRO Women's World 11? |ish=fifpro.org |qaralgan sana=27 February 2023 |arxivsana=2023-02-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230227220007/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/who-made-the-2022-fifa-fifpro-women-s-world-11/ }}</ref> |{{Flagicon|CHI}} [[Christiane Endler]] ''([[Olimpik Lion Feminin|Lyon]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|ENG}} [[Lucy Bronze]] ''([[Manchester Siti WFC|Manchester City]]/[[FC Barcelona Femení|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} [[Maria Pilar Leon|Mapi León]] ''([[FC Barcelona Femení|Barcelona]])''<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard]] ''([[Olimpik Lion Feminin|Lyon]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Leah Williamson]] ''([[Arsenal W.F.C.|Arsenal]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|GER}} [[Lena Oberdorf (germaniyalik futbolchi)|Lena Oberdorf]] ''([[VfL Volfsburg (ayollar)|VfL Wolfsburg]])''<br /><br />{{Flagicon|ESP}} '''[[Alexia Putellas]] ''([[FC Barcelona Femení|Barcelona]])'''''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Keira Walsh]] ''([[Manchester Siti WFC|Manchester City]]/[[FC Barcelona Femení|Barcelona]])'' | style="text-align:left;" |{{Flagicon|AUS}} [[Sam Kerr (avstraliyalik futbolchi)|Sam Kerr]] ''([[Chelsi FK ayollar|Chelsea]])''<br /><br />{{Flagicon|ENG}} [[Beth Mead]] ''([[Arsenal W.F.C.|Arsenal]])''<br /><br />{{Flagicon|USA}} [[Alex Morgan]] ''([[Orlando faxri|Orlando Pride]]/[[San-Diego Wave FK|San Diego Wave FC]])'' |} ==== Oʻyinchi boʻyicha koʻrinishlar ==== {{Multiple image|thumb}} {| class="wikitable" !№ ! Oʻyinchi ! {{Abbr|Isht|Appearances}} ! Yillar ! Klub(lar) |- | align="center" | 1 |{{Flagicon|FRA}} [[Wendie Renard|Vendi Renard]] | align="center" | 7 | 2015, 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022 | Lion |- | rowspan="2" align="center" | 2 |{{Flagicon|USA}} [[Alex Morgan|Aleks Morgan]] | rowspan="2" align="center" | 5 | 2016, 2017, 2019, 2021, 2022 | Lion, Orlando Pride, Tottenham Hotspur, San-Diego Wave |- |{{Flagicon|ENG}} [[Lucy Bronze]] | 2017, 2019, '''2020''', 2021, 2022 | Manchester Siti, Lion, Barselona |- | align="center" | 4 |{{Flagicon|BRA}} [[Marta (futbolchi)|Marta]] | align="center" | 4 | 2016, 2017, 2019, 2021 | Rosengård, Orlando Pride |- | rowspan="3" align="center" | 5 |{{Flagicon|SWE}} [[Nilla Fischer|Nilla Fisher]] | rowspan="3" align="center" | 3 | 2016, 2017, 2019 | VfL Volfsburg, Linköpings |- |{{Flagicon|USA}} [[Carli Lloyd|Karli Lloyd]] | '''2015''', '''2016''', 2021 | Xyuston Dash, NJ/NY Gotham FC |- |{{Flagicon|CHI}} [[Christiane Endler|Kristian Endler]] | 2020, 2021, 2022 | Parij Sen-Jermen, Lion |- | rowspan="10" align="center" | 8 |{{Flagicon|FRA}} [[Eugénie Le Sommer]] | rowspan="10" align="center" | 2 | 2015, 2016 | Lion |- |{{Flagicon|USA}} [[Hope Solo|Umid Yakkaxon]] | 2015, 2016 | Sietl hukmronligi |- |{{Flagicon|GER}} [[Dzsenifer Marozsan]] | 2016, 2017 | Frankfurt, Lion |- |{{Flagicon|USA}} [[Julie Ertz]] | 2015, 2019 | Chikago Red Stars |- |{{Flagicon|FRA}} [[Amandine Henry|Amandin Genri]] | 2015, 2019 | Lion |- |{{Flagicon|DEN}} [[Pernille Harder|Pernil qattiqroq]] | 2017, 2020 | VfL Volfsburg, Chelsi |- |{{Flagicon|USA}} [[Megan Rapinoe]] | '''2019''', 2020 | Sietl Reign/OL Reign |- |{{Flagicon|ITA}} [[Barbara Bonansea]] | 2020, 2021 | Yuventus |- |{{Flagicon|ENG}} [[Millie Bright]] | 2020, 2021 | Chelsi |- |{{Flagicon|NED}} [[Vivianne Miedema]] | 2020, 2021 | [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] |} ==== Klublar boʻyicha chiqishlar ==== Quyidagi oʻyinchilar bir nechta klublarda oʻynashgan va koʻrinishlar shunga koʻra ajratilgan. {| class="wikitable" !№ ! Klub ! {{Abbr|Isht|Appearances}} ! Futbolchi(lar) (ilovalar) |- | align="center" | 1 |{{Fbaicon|FRA}} [[Olimpik Lion Feminin|Lion]] | align="center" | 23 | [[Wendie Renard|Renar]] (7), ''[[Lucy Bronze|Bronza]]'' (3), ''[[Christiane Endler|Endler]]'' (3), [[Eugénie Le Sommer|Le Zommer]] (2), [[Amandine Henry|Genri]] (2), ''Marozsan'' (2), [[Ada Hegerberg|Xegerberg]] (1), ''[[Alex Morgan|Morgan]]'' (1), [[Camille Abily|Abili]] (1), [[Delphine Cascarino|Kaskarino]] (1) |- | align="center" | 2 |{{Fbaicon|USA}} [[Orlando faxri]] | align="center" | 9 | ''[[Alex Morgan|Morgan]]'' (5), ''[[Marta (futbolchi)|Marta]]'' (3), [[Ali Krieger|Kriger]] (1) |- | rowspan="2" align="center" | 3 |{{Fbaicon|ENG}} [[Chelsi FK ayollar|Chelsi]] | rowspan="2" align="center" | 6 | [[Millie Bright|Yorqin]] (2), [[Hedvig Lindahl|Lindal]] (1), ''[[Pernille Harder|Xarder]]'' (1), [[Magdalena Eriksson|Eriksson]] (1), [[Sam Kerr (avstraliyalik futbolchi)|Kerr]] (1) |- |{{Fbaicon|GER}} [[VfL Volfsburg (ayollar)|VfL Volfsburg]] | ''[[Nilla Fischer|Fisher]]'' (3), ''[[Pernille Harder|Xarder]]'' (2), [[Lena Oberdorf (germaniyalik futbolchi)|Oberdorf]] (1) |- | rowspan="3" align="center" | 5 |{{Fbaicon|ENG}} [[Arsenal W.F.C.|Arsenal]] | rowspan="3" align="center" | 5 | [[Vivianne Miedema|Miedema]] (2), ''[[Sari van Veenendaal|Van Veenendaal]]'' (1), [[Beth Mead|Mead]] (1), [[Leah Williamson|Uilyamson]] (1) |- |{{Fbaicon|ESP}} [[FC Barcelona Femení|Barselona]] | ''[[Lieke Martens|Martens]]'' (1), ''[[Lucy Bronze|Bronza]]'' (1), [[Maria Pilar Leon|Leon]] (1), Putellas (1), ''[[Keira Walsh|Uolsh]]'' (1) |- |{{Fbaicon|ENG}} [[Manchester Siti WFC|Manchester Siti]] | ''[[Lucy Bronze|Bronza]]'' (4), ''[[Keira Walsh|Uolsh]]'' (1) |- | rowspan="2" align="center" | 4 |{{Fbaicon|USA}} [[OL Reign|Sietl Reign/OL Reign]] | rowspan="2" align="center" | 4 | [[Hope Solo|Yakkaxon]] (2), [[Megan Rapinoe|Rapinoe]] (2) |- |{{Fbaicon|FRA}} [[Parij Sen-Jermen ayollari|Parij Sen-Jermen]] | ''[[Christiane Endler|Endler]]'' (2), ''[[Anja Mittag|Mittag]]'' (1), [[Irene Paredes|Paredes]] (1) |- | rowspan="2" align="center" | 10 |{{Fbaicon|USA}} [[Xyuston Dash]] | rowspan="2" align="center" | 3 | ''[[Carli Lloyd|Lloyd]]'' (2), Klingenberg (1) |- |{{Fbaicon|SWE}} [[FK Rosengård|Rosengård]] | ''[[Anja Mittag|Mittag]]'' (1), ''[[Marta (futbolchi)|Marta]]'' (1), ''[[Lieke Martens|Martens]]'' (1) |- | rowspan="6" align="center" | 12 |{{Fbaicon|ESP}} [[Atletiko Madrid Femenino|Atletiko Madrid]] | rowspan="6" align="center" | 2 | ''[[Sari van Veenendaal|Van Veenendaal]]'' (1), ''[[Estefanía Banini|Banini]]'' (1) |- |{{Fbaicon|USA}} [[Chikago Red Stars]] | [[Julie Ertz|Erts]] (2) |- |{{Fbaicon|GER}} [[Ayntraxt Frankfurt (ayollar)|Frankfurt]] | Shashich (1), ''Marozsan'' (1) |- |{{Fbaicon|ITA}} [["Yuventus" (ayollar)|Yuventus]] | [[Barbara Bonansea|Bonansea]] (2) |- |{{Fbaicon|USA}} [[San-Diego Wave FK]] | ''[[Alex Morgan|Morgan]]'' (2) |- |{{Fbaicon|USA}} [[Yuta Royals FK|Yuta Royals]] | [[Kelley O'Hara|OʻHara]] (1), ''[[Verónica Boquete|Boquete]]'' (1) |- | rowspan="10" align="center" | 18 |{{Fbaicon|GER}} [[Bavariya (ayollar)|Bavariya]] | rowspan="10" align="center" | 1 | [[Leonie Maier|Mayer]] (1) |- |{{Fbaicon|ESP}} [[Levante UD Femenino|Levante]] | ''[[Estefanía Banini|Banini]]'' (1) |- |{{Fbaicon|SWE}} [[Linköpings FK|Linköpinglar]] | ''[[Nilla Fischer|Fisher]]'' (1) |- |{{Fbaicon|ENG}} [[Manchester Yunayted WFC|Manchester Yunayted]] | ''Xit'' (1) |- |{{Fbaicon|USA}} [[NJ/NY Gotham FC]] | ''[[Carli Lloyd|Lloyd]]'' (1) |- |{{Fbaicon|JPN}} [[Okayama Yunogo Belle]] | Miyama (1) |- |{{Fbaicon|USA}} [[Portlend Torns FK|Portlend Torns]] | ''Xit'' (1) |- |{{Fbaicon|ENG}} [[Tottenxem Hotspur FK ayollar|Tottenxem Hotspur]] | ''[[Alex Morgan|Morgan]]'' (1) |- |{{Fbaicon|USA}} [[Vashington ruhi]] | [[Rose Lavelle|Lavelle]] (1) |- |{{Fbaicon|USA}} [[West Virginia Mountaineers ayollar futboli|Gʻarbiy Virjiniya alpinistlari]] | [[Kadeisha Buchanan|Buchanan]] (1) |} ==== Millati boʻyicha koʻrinishlar ==== {| class="wikitable" !№ ! Millat ! {{Abbr|Isht|Appearances}} ! Pleyer(lar) (ilovalar) |- | align="center" | 1 |{{Flagicon|USA}} [[Amerika Qo'shma Shtatlari ayollar milliy futbol jamoasi|Qoʻshma Shtatlar]] | align="center" | 19 | [[Alex Morgan|Morgan]] (5), [[Carli Lloyd|Lloyd]] (3), [[Hope Solo|Solo]] (2), [[Julie Ertz|Erts]] (2), [[Megan Rapinoe|Rapinoe]] (2), Klingenberg (1), [[Ali Krieger|Kriger]] (1), [[Kelley O'Hara|OʻXara]] (1), [[Rose Lavelle|Lavelle]] (1), Xit (1)) |- | align="center" | 2 |{{Flagicon|FRA}} [[Fransiya ayollar milliy futbol jamoasi|Fransiya]] | align="center" | 13 | [[Wendie Renard|Renar]] (7), [[Eugénie Le Sommer|Le Zommer]] (2), [[Amandine Henry|Genri]] (2), [[Camille Abily|Abili]] (1), [[Delphine Cascarino|Kaskarino]] (1) |- | align="center" | 3 |{{Flagicon|England}} [[Angliya ayollar milliy futbol jamoasi|Angliya]] | align="center" | 10 | [[Lucy Bronze|Bronza]] (5), [[Millie Bright|Yorqin]] (2), [[Beth Mead|Mid]] (1), [[Keira Walsh|Uolsh]] (1), [[Leah Williamson|Uilyamson]] (1) |- | align="center" | 4 |{{Flagicon|GER}} [[Germaniya ayollar terma jamoasi|Germaniya]] | align="center" | 6 | Marozsan (2), [[Leonie Maier|Mayer]] (1), [[Anja Mittag|Mittag]] (1), Shashich (1), [[Lena Oberdorf (germaniyalik futbolchi)|Oberdorf]] (1) |- | align="center" | 5 |{{Flagicon|SWE}} [[Shvetsiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Shvetsiya]] | align="center" | 5 | [[Nilla Fischer|Fisher]] (3), [[Hedvig Lindahl|Lindal]] (1), [[Magdalena Eriksson|Eriksson]] (1) |- | rowspan="3" align="center" | 6 |{{Flagicon|BRA}} [[Braziliya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] | rowspan="3" align="center" | 4 | [[Marta (futbolchi)|Marta]] (4) |- |{{Flagicon|NED}} [[Gollandiya ayollar milliy futbol jamoasi|Niderlandiya]] | [[Vivianne Miedema|Miedema]] (2), [[Lieke Martens|Martens]] (1), [[Sari van Veenendaal|Van Veenendaal]] (1) |- |{{Flagicon|ESP}} [[Ispaniya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Ispaniya]] | [[Irene Paredes|Paredes]] (1), [[Verónica Boquete|Boquete]] (1), [[Maria Pilar Leon|Leon]] (1), Putellas (1) |- | align="center" | 9 |{{Flagicon|CHI}} [[Chili ayollar milliy futbol terma jamoasi|Chili]] | align="center" | 3 | [[Christiane Endler|Endler]] (3) |- | rowspan="2" align="center" | 10 |{{Flagicon|DEN}} [[Daniya ayollar terma jamoasi|Daniya]] | rowspan="2" align="center" | 2 | [[Pernille Harder|Qattiqroq]] (2) |- |{{Flagicon|ITA}} [[Italiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Italiya]] | [[Barbara Bonansea|Bonansea]] (2) |- | rowspan="5" align="center" | 12 |{{Flagicon|ARG}} [[Argentina ayollar milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] | rowspan="5" align="center" | 1 | [[Estefanía Banini|Banini]] (1) |- |{{Flagicon|AUS}} [[Avstraliya ayollar milliy futbol jamoasi|Avstraliya]] | [[Sam Kerr (avstraliyalik futbolchi)|Kerr]] (1) |- |{{Flagicon|CAN}} [[Kanada ayollar milliy futbol terma jamoasi|Kanada]] | [[Kadeisha Buchanan|Buchanan]] (1) |- |{{Flagicon|JPN}} [[Yaponiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Yaponiya]] | Miyama (1) |- |{{Flagicon|NOR}} [[Norvegiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Norvegiya]] | [[Ada Hegerberg|Xegerberg]] (1) |} ==== Mintaqaviy koʻrinishlar ==== {| class="wikitable" !№ ! Mintaqa ! {{Abbr|Isht|Appearances}} ! Millatlar (ilovalar) |- | align="center" | 1 | [[UEFA|Yevropa]] | align="center" | 47 | [[Fransiya]] (13), [[Angliya]] (10), [[Germaniya]] (6), [[Shvetsiya]] (5), [[Niderlandiya|Gollandiya]] (4), [[Ispaniya]] (4), [[Daniya]] (2), [[Italiya]] (2), [[Norvegiya]] (1) |- | align="center" | 2 | [[CONCACAF|Shimoliy Amerika]] | align="center" | 20 | [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSH]] (19), [[Kanada]] (1) |- | align="center" | 3 | [[CONMEBOL|Janubiy Amerika]] | align="center" | 8 | [[Braziliya]] (4), [[Chili]] (3), [[Argentina]] (1) |- | align="center" | 4 | [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|Osiyo]] | align="center" | 2 | [[Avstraliya]] (1), [[Yaponiya]] (1) |} === FIFPRO jahonning eng yaxshi futbolchisi (2005–2008) === {| class="wikitable" !Yil ! Oʻyinchi ! Klub ! Ref. |- | 2005 |{{Flagicon|BRA}} [[Ronaldinho|Ronaldinyo]] |{{Fbaicon|ESP}} [[FC Barcelona|Barselona]] | <ref name="Rooney">{{Veb manbasi |sarlavha=Ronaldinho & Rooney scoop awards |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/4259274.stm |nashriyot=BBC Sport |qaralgan sana=24 November 2015 |sana=19 September 2005}}</ref> |- | 2006 |{{Flagicon|BRA}} [[Ronaldinho|Ronaldinyo]] |{{Fbaicon|ESP}} [[FC Barcelona|Barselona]] | <ref name="Ronaldinho">{{Veb manbasi |sarlavha=Ronaldinho Voted FIFPro World Player of the Year AGAIN |url=http://www.fifpro.org/en/news/ronaldinho-voted-fifpro-world-player-of-the-year-again |ish=FIFPro |qaralgan sana=24 November 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151125065012/http://www.fifpro.org/en/news/ronaldinho-voted-fifpro-world-player-of-the-year-again |arxivsana=25 November 2015}}</ref> |- | 2007 |{{Flagicon|BRA}} [[Kaká|Kaka]] |{{Fbaicon|ITA}} [[AC Milan|Milan]] | <ref name="Kaka">{{Veb manbasi |sarlavha=Kaká voted FIFPro World Player of the Year |url=http://www.safp.ch/news/kaka-voted-fifpro-world-player-year |nashriyot=SAFP |qaralgan sana=24 November 2015 |sana=1 January 2007 |arxivsana=2020-10-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201027032744/http://www.safp.ch/news/kaka-voted-fifpro-world-player-year }}</ref> |- | 2008 |{{Flagicon|POR}} [[Cristiano Ronaldo|Krishtianu Ronaldu]] |{{Fbaicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester Yunayted]] | <ref name="Ronaldo">{{Veb manbasi |sarlavha=Ronaldo voted FIFPro World Player of the Year |url=http://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/newsid=767352.html |nashriyot=UEFA |qaralgan sana=24 November 2015 |sana=27 October 2008}}</ref> |} FIFPRO ushbu mukofotni 2005-yildan 200- yilgacha topshirgan; 2009-yilda FIFA Jahonning eng yaxshi futbolchisi bilan birlashdi, 2010-yilda [[FIFA Oltin toʻp|FIFAning Oltin toʻpini]], keyinroq esa 2016-yilda FIFAning eng yaxshi erkak futbolchisi<ref name="FIFA Form"/>. === FIFPRO yilning eng yaxshi yosh futbolchisi (2005–2008) === {| class="wikitable" !Yil ! Oʻyinchi ! Klub ! Ref. |- | 2005 |{{Flagicon|ENG}} [[Wayne Rooney|Ueyn Runi]] |{{Flagicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester Yunayted]] | <ref name="Rooney"/> |- | 2006 |{{Nobr|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]}} |{{Flagicon|ESP}} [[FC Barcelona|Barselona]] | <ref name="Ronaldinho"/> |- | 2007 |{{Nobr|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]}} |{{Flagicon|ESP}} [[FC Barcelona|Barselona]] | <ref name="Kaka"/> |- | 2008 |{{Nobr|{{flagicon|ARG}} [[Lionel Messi]]}} |{{Flagicon|ESP}} [[FC Barcelona|Barselona]] | <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Lionel Messi profile |url=http://www.101greatgoals.com/players/lionel-messi/ |ish=101GreatGoals |qaralgan sana=24 November 2015}}</ref> |} FIFPRO ushbu mukofotni 2005-yildan 2008-yilgacha topshirgan, shundan keyin u toʻxtatilgan. (1985-yildan keyin tugʻilgan futbolchilar) == Ijtimoiy taʼsir mukofotlari == === FIFPRO Merit mukofotlari === 2008-yilda FIFPRO xayriya ishlariga katta hissa qoʻshgan va ijtimoiy sohada faol boʻlgan professional futbolchilarni taqdirlash uchun oʻzining „Merit“ mukofotini taʼsis etdi. Bu muhtoj odamlarning hayotini yaxshilash uchun harakat qilish uchun oʻz platformasidan foydalanadigan oʻyinchilarni sharaflaydi<ref name="ma1">{{Veb manbasi |sarlavha=Merit Awards |ish=FIFPRO |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/merit-award/ |qaralgan sana=2 December 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221201234801/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/merit-award |arxivsana=1 December 2022}}</ref>. Mukofot 25 000 AQSh dollariga teng (2018-yil holatiga koʻra)<ref name="hytner2018">{{Veb manbasi |muallif=Hytner |ism=Mike |sarlavha=Barefoot to Boots: Socceroo Awer Mabil recognised for refugee work |ish=[[The Guardian]] |sana=30 November 2018 |url=http://www.theguardian.com/football/2018/nov/30/barefoot-to-boots-socceroo-awer-mabil-recognised-for-refugee-work |qaralgan sana=2 December 2022}}</ref>. FIPRO Merit mukofoti gʻoliblari qatoriga quyidagilar kiradi:<ref name="mawinners">{{Veb manbasi |sarlavha=All winners of the FIFPRO Merit Award since 2008 |ish=FIFPRO |sana=11 December 2019 |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/merit-award/all-winners-of-the-fifpro-merit-award/ |qaralgan sana=2 December 2022 |arxivsana=2022-12-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221201235810/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/merit-award/all-winners-of-the-fifpro-merit-award/ }}</ref> * 2008-yil – Ibrohim Kargbo (Sierra-Leone), Care Foundationning Syerra-Leonedagi elchisi * 2009-yil – Shabani Nonda (Kongo DR), [[Kinshasa|Kinshasadagi]] 350 ta kambagʻal bolalar uchun har yili futbol turnirlarini tashkil etgani, maktab anjomlari va maktab toʻlovlarini toʻlagani va Tinchlik uchun oʻyinni tashkil qilgani uchun (Kongo DRning boshqa oʻyinchilari ishtirokida) zoʻravonlik qurbonlari uchun mablagʻ toʻplash * 2010-yil – Stiven Brays va Reynaldo Parks (Kosta-Rika), kam taʼminlangan mahallalardagi bolalar va yoshlarga yordam berish loyihasi uchun * 2011-yil – Peres Tinchlik markazi (Isroil), har yili Isroil va Falastin maʼmuriyatidan minglab bolalarni jalb qiladigan va isroilliklar va falastinliklar oʻrtasida tinchlikni targʻib qiluvchi Twinning Peace Sport Schools loyihasi uchun * 2012-yil – [[Japan Pro-Footballers Association|Yaponiya Pro-futbolchilar assotsiatsiyasi]] (JPFA <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Home |ish=Japan Pro-Footballers Association |url=http://www.j-pfa.or.jp/en/about/ |til=ja |qaralgan sana=2 December 2022}}</ref>), 2011-yil Yaponiyadagi tsunami qurbonlari uchun xayriya ishlari uchun * 2013-yil – Stiliyan Petrov (Bolgariya), [[Leykoz|leykemiya]] fondi uchun * 2014-yil – [[Héctor Santibanez|Hektor Santibanez]], [[Daun sindromi|Daun sindromli]] bolalar uchun futbol maktabi uchun * 2015-yil – [[Kei Kamara]] va Maykl Laxud (Syerra-Leone), maktablar quradigan maktablar uchun Salone xayriya tashkiloti uchun * 2016-yil – Xeyli Karter (AQSh), Afgʻoniston ayollar terma jamoasini qoʻllab-quvvatlagani uchun * 2017-yil – Mixay Nesu (Ruminiya), nogiron bolalar uchun reabilitatsiya markazini qurish uchun * 2018-yil – Aver Mabil (Avstraliya), Kakuma qochqinlar lageridagi bolalar uchun zarur boʻlgan narsalar va futbol anjomlari bilan taʼminlagan „Yalang oyoq oyoq kiyimi“ uchun, Keniya<ref name="hytner2018"/> * 2019-yil – Yoxanna Omolo (Keniya), Keniyaning Dandora shahridagi kambagʻal bolalarni zarur narsalar bilan taʼminlaydigan jamgʻarmasi uchun 2020-yilda format oʻzgardi va toʻrtta mukofot berildi:<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Explaining the FIFPRO Merit Awards |ish=FIFPRO |sana=8 November 2021 |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/merit-award/explaining-the-fifpro-merit-awards/ |qaralgan sana=2 December 2022}}</ref> * Oʻyinchi faolligi: siyosiy yoki ijtimoiy oʻzgarishlarga olib keladigan sababni himoya qiluvchi oʻyinchi * Oʻyinchining taʼsiri: boshqalarning hayotiga ijobiy taʼsir koʻrsatadigan oʻyinchi * Oʻyinchi ovozi: futbol industriyasidagi muammo boʻyicha xabardorlikni oshirish yoki oʻzgartirishga yordam berish uchun ovozini koʻtarish uchun oʻz platformasidan foydalanadigan oʻyinchilar (va baʼzan boshqalar). * FIFPRO Qahramoni: FIFPRO tomonidan tan olinishi kerak boʻlgan gʻayrioddiy va maxsus ish qilgan oʻyinchi. ; 2020 * Oʻyinchi faolligi: [[Javiera Moreno]], ayollar futbolida jinsiy zoʻravonlikka qarshi kurashganligi uchun * Oʻyinchining taʼsiri: [[Marcus Rashford|Markus Rashford]], Buyuk Britaniyadagi kam taʼminlangan bolalar uchun maktabda bepul ovqatlanishni tashkil qilgani uchun * Oʻyinchi ovozi: Kipr ayollar terma jamoasi, Kipr futbolida tenglikni himoya qilish uchun * FIFPRO Qahramoni: Aidana Otorbaeva, [[COVID-19 pandemiyasi]] paytida kasalxonalarda yordam berish uchun koʻngillilarni tashkil qilgani uchun 2022-yilda FIFPRO kasaba uyushmalari tomonidan oʻyinchilarni qoʻllab-quvvatlash boʻyicha amalga oshirilgan ajoyib ishlarni eʼtirof etish uchun Union Impact Award mukofotini taqdim etdi<ref name="ma1"/>. == Yana qarang == * [[FIFA Oltin toʻp|FIFA „Oltin toʻp“]] * [[Oltin toʻp|"Oltin toʻp"]] * FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi * FIFAning eng yaxshi futbol mukofotlari * UEFA yilning eng yaxshi jamoasi == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum}} * {{Rasmiy sayt|https://www.fifpro.org/}} * [https://fifpro.org/en/world-xi/award-history FIFA FIFPRO World 11 – Award History] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191015234824/https://fifpro.org/en/world-xi/award-history |date=2019-10-15 }} ''FIFPRO World Players' Union'' {{FIFA}} [[Turkum:Futbol kasaba uyushmalari assotsiatsiyasi]] [[Turkum:Jahon kasaba uyushmalari federatsiyalari]] [[Turkum:1965-yilda tashkil etilgan sport tashkilotlari]] n502pad42fjubsxz4hm3aun8c4hx2oo 0 999462 6272040 6176500 2026-09-16T11:08:57Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272040 wikitext text/x-wiki {{Diskriminatsiya yon paneli}} '''Genetik kamsitish''' odamlarning begonalarga boshqacha munosabatda boʻlganda (yoki muomala qilinganda) yuzaga keladi, chunki ular irsiy buzilish xavfini keltirib chiqaradigan yoki oshiradigan [[gen]] [[Mutatsiya|mutatsiyasi]] (lari) ga ega yoki shu holat mavjud deb hisoblanadilar. Bu, shuningdek, irqiy kamsitish holatiga koʻproq mos keladigan boʻlsa-da, irq bilan bogʻliq boʻlgan, shu jumladan, shaxsiy fazilatlariga emas, balki shaxsning [[Genotip|genotipiga]] asoslangan har qanday va barcha kamsitishlarga ham tegishli boʻlishi mumkin. Ayrim huquqshunos olimlar irsiy kamsitishning aniqroq va kengroq taʼrifini quyidagicha izohlaydilar: „Genetik kamsitish deganda, shaxsning kasallik yoki nogironligining jismoniy namoyon boʻlishi natijasida emas, balki shaxsning faqat genetik holatiga salbiy munosabat bildirish deb tushunilishi kerak.“<ref>{{Cite journal|title=Genetic Testing Meets Big Data: Torts and Contract Law Issues|ssrn=2460891|date=2014|place=Rochester, NY}}</ref> Genetik diskriminatsiya genetik determinizm va irsiy essenizm asosida yotadi<ref name=":0">{{Cite journal|title=Genetic Data and Civil Rights|ssrn=2460897|date=2015|place=Harvard Civil Rights- Civil Liberties Law Review|doi=10.2139/ssrn.2460897| issn=1556-5068}}</ref> va '''genizm''' konsepsiyasiga asoslanadi, yaʼni insonning oʻziga xos xususiyatlari va qobiliyatlari genlar tomonidan belgilanadi<ref name="Annas 2003">{{Cite journal|author-link=George Annas|title=Genism, Racism, and the Prospect of Genetic Genocide|date=2003|url=http://www.gjga.org/inside.asp?a=1&action=item&source=documents&id=19|access-date=2008-07-31|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110726104538/http://www.gjga.org/inside.asp?a=1&action=item&source=documents&id=19|archivedate=2011-07-26}}</ref>. '''Gender tengligi''' inson huquqlarining ajralmas qismi boʻlsa-da, dunyoda gender bilan bogʻliq kamsitilish, gender boʻyicha [[diskriminatsiya]], huquqlarning poymol etilishi, gender asimmetriya keng tarqalgan. Gender asimmetriya (gender asymmetry) ijtimoiy hayotning ayrim sohalarida ayollar va erkaklar tengsizligini anglatadi. Masalan, davlat boshqaruvi, siyosiy qarorlar qabul qilish, yirik va oʻrta biznes sohasida erkaklarning ustunlik qilishi, iqtisodiyotning kam daromadli sohalarida ayollarning ustunlik qilishi. 60% qizlar boshlangʻich va oʻrta taʼlimni oʻgʻil bolalarga qaraganda kam oladilar. '''Gender pariteti''' faqat baʼzi sohalarga oid (masalan, gumanitar soha, sanʼat) boʻlib qolmoqda, ammo ilm-fan yoki injeneriya sohasida ayollarning ishtirokini talab darajasida deb boʻlmaydi. Ish bilan taʼminlanish, karyera, oylik maosh miqdori, yuqori lavozimlarga tayinlanish masalalarida muammolar shaklanib qolmoqda. Dunyo boʻylab milliarddan ortiq ayollar oilaviy, maishiy va jinsiy zoʻravonliklarga qarshi huquqiy himoyadan mahrum. Jins boʻyicha ish haqida tafovut dunyo miqiyosida 23% ni tashkil etadi va qishloq joylarda 40% gacha yetadi. Ayollar dunyo aholisining qariyb yarmini tashkil etsa-da, milliy parlamentlar aʼzolarining atigi 18,4% ayollar hissasiga toʻgʻri keladi. Milliy parlamentlarda ayollarning ulushi oʻrtacha 25% dan kam. 2011-yilda Yevropa Ittifoqida faqat 2 ta davlat rahbari va 2 ta hukumat rahbari ayol boʻlgan. Dunyo boʻyicha 17 ta davlat yoki hukumat rahbari ayol kishidir. [[Yevropa]]da yirik kompaniyalarning atigi 3% ni rahbar ayollar boshqaradi. Xotin-qizlar huquqlarining himoya qilinishi va ularning manfaatlari ifoda etilishida siyosiy hayotda va qarorlar qabul qilish jarayonida ayollarning erkaklar bilan tengma-teng ishtiroki talab etiladi. Gender tengligi insonning asosiy huquqlari tizimiga kiradi. Genetik diskriminatsiya mamlakat joylashuviga va genetik diskriminatsiyani cheklash uchun qabul qilingan himoyalarga qarab turli xil shakllarda boʻladi, masalan, Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi GINA odamlarni genetik kelib chiqishiga koʻra ishlash yoki tibbiy yordam olish holatlarida ularning huquqlarini himoya qiladi<ref name=":3">{{Veb manbasi |url=https://www.genome.gov/pages/policyethics/geneticdiscrimination/saponhr493.pdf |sarlavha=Statement of Administration policy |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180821041344/https://www.genome.gov/pages/policyethics/geneticdiscrimination/saponhr493.pdf |arxivsana=2018-08-21 |muallif=Executive Office of the President |ish=Office of Management and Budget |sana=27 April 2007}}</ref>. Genetik kamsitish soyaboni tushunchasi shaxsning tadqiqotni toʻliq tushungan holda ongli ravishda tadqiqotda ishtirok etish toʻgʻrisida qaror qabul qilish huquqini anglatadi<ref name=":4"></ref>. Amerika Qoʻshma Shtatlarida genetik diskriminatsiya doimiy ravishda rivojlanib borayotgan tushuncha boʻlib, u turli sohalarda muhim ahamiyat kasb etadi. Isteʼmolchiga toʻgʻridan-toʻgʻri genetik testlar natijasini berish rivojlanayotgan texnologiyalar orqali keng genetik sogʻliqni saqlash maʼlumotlarini jamoatchilikka koʻproq kiritishga imkon beradi, ammo bu maxfiylik qoidalari blan bogʻliq muammolarni keltirib chiqaradi. Bundan tashqari, [[COVID-19 pandemiyasi]] genetik kasalliklarga chalingan insonlarning qiyinchiliklarini kuchaytirdi, chunki ular AQSh sogʻliqni saqlash tizimida turli kamsitishlarga duch kelishadi. Genetik kamsitish gʻoyasiga qarshi kurash Ikkinchi Jahon Urushidan koʻp oʻtmay yaratilgan 1947-yildagi Nyurnberg kodeksida tilga olingan. Urush davomida Germaniyada oʻtkazilgan sinovlarda minglab irqiy va nogiron qurbonlar halok boʻlgan<ref name=":4">{{Cite journal|title=Ethical Issues in Contemporary Clinical Genetics|journal=Mayo Clinic Proceedings. Innovations, Quality & Outcomes|volume=2|issue=2|pages=81–90|date=June 2018|pmid=30225437|pmc=6124343|doi=10.1016/j.mayocpiqo.2018.03.005}}</ref>. Oʻshandan buyon irqiylashtirilgan genetik diskriminatsiyaning yangi holatlari, genetik maʼlumotni genomik biobanklarga almashish va keyingi yangi davolash usullarini oʻz ichiga olgan yangi muammolar paydo boʻlgan. Koʻpgina mamlakatlar hali ham fan, huquq va kundalik hayotda genetik kamsitishlarga qarshi kurash siyosatini ishlab chiqmoqda<ref>{{Cite journal|date=2017-03-06|title=Normative Approaches to Address Genetic Discrimination: Placebo or Panacea?|journal=Trends in Genetics|place=Rochester, NY|ssrn=2911199}}</ref>. [[Fayl:H.R._493_-_Genetic_Information_Nondiscrimination_Act_(GINA)_(27946508696).jpg|thumb|On May 21, 2008, George W. Bush signed the Genetic Information Nondiscrimination Act, protecting individuals from genetic discrimination in health insurance and employment.<ref>{{Veb manbasi |url=http://ginahelp.org/ |sarlavha=GINAhelp.org – Your GINA Resource |ish=ginahelp.org |qaralgan sana=2019-10-21}}</ref>]] == Global vositalar == Inson genomi va inson huquqlari boʻyicha umumjahon deklaratsiyasi (1997-yil), Inson genetik maʼlumotlari toʻgʻrisidagi xalqaro deklaratsiya (2003-yil)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=UNESCO adopts international declaration on human genetic data |url=https://cordis.europa.eu/article/id/21077-unesco-adopts-international-declaration-on-human-genetic-data |qaralgan sana=1 June 2023 |ish=European Commission}}</ref> va bioetika va inson huquqlari boʻyicha umumjahon deklaratsiyasi (2005-yil)<ref>{{Veb manbasi |sana=2015-10-05 |sarlavha=UN panel warns against 'designer babies' and eugenics in 'editing' of human DNA {{!}} UN News |url=https://news.un.org/en/story/2015/10/511732 |qaralgan sana=2023-06-01 |ish=news.un.org |til=en }}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[UNESCO|UNESCOning]] xalqaro Bioetika qoʻmitasi tashkilot tomonidan ishlab chiqilgan global hujjatlardir. == Birlashgan Qirollik == 2010-yilda qabul qilingan Tenglik toʻgʻrisidagi qonun ishga qabul qilish va koʻtarilish kabi ishga joylashish qarorlari uchun genetik maʼlumotlarni taqdim etishni taqiqlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2010/15/contents?view=plain |sarlavha=Equality Act 2010 |ish=www.legislation.gov.uk |til=en |qaralgan sana=2018-11-05}}</ref>. Sugʻurta polisi qarorlari uchun genetik maʼlumotlardan foydalanishni taqiqlovchi rasmiy qonun mavjud boʻlmasa-da, Birlashgan Qirollik hukumati va Britaniya sugʻurtachilar assosiatsiyasi sugʻurtaga nisbatan genetik maʼlumotlardan foydalanishdan bosh tortuvchilar uchun 2014-yildan 2019-yilgacha amal qilgan ixtiyoriy ravishdagi moratoriyni amalga kiritgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.abi.org.uk/globalassets/sitecore/files/documents/publications/public/2014/genetics/concordat-and-moratorium-on-genetics-and-insurance.pdf |sarlavha=Concordat and Moratorium on Genetics and Insurance |ish=Association of British Insurers (ABI) |qaralgan sana=2023-12-26 |arxivsana=2018-11-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181106053352/https://www.abi.org.uk/globalassets/sitecore/files/documents/publications/public/2014/genetics/concordat-and-moratorium-on-genetics-and-insurance.pdf }}</ref>. == Malavi == Malavi Afrikadagi genetik diskriminatsiyaga oid qonunlarni qabul qilgan yagona davlatdir. Malavi milliy sogʻliqni saqlash fanlari tadqiqot qoʻmitasi 2003-yildagi 16-sonli Fan va texnologiya qonunining siyosiy talablarini qabul qilgan<ref>{{Cite journal|title=Comparative Approaches to Genetic Discrimination: Chasing Shadows?|journal=Trends in Genetics|volume=33|issue=5|pages=299–302|date=May 2017|pmid=28365141|doi=10.1016/j.tig.2017.02.002}}</ref>. == Yana qarang == * [[Disgeniklar]] * ''[[Gattaca]]'', genetik diskriminatsiya haqidagi eng mashhur film * [[Genetik maxfiylik]] * [[Inson genomi loyihasi]] * [[Sogʻliqni saqlash sugʻurtasi portativligi va javobgarligi toʻgʻrisidagi qonun]] * [[Genetik maʼlumotni kamsitmaslik toʻgʻrisidagi qonun]] * [[Amerikalik nogironlar qonuni]] * [[Imkoniyatli parvarish toʻgʻrisidagi qonun]] * [[Genetik diskriminatsiya observatoriyasi]] == Manbalar == {{manbalar}} ==Havolalar == * [https://www.genome.gov/about-genomics/policy-issues/Genetic-Discrimination Genetik diskriminatsiya boʻyicha Milliy inson genomi tadqiqot instituti] * {{cite news |date=25 April 2008 |title=US Blocks Genetic Discrimination |work=[[BBC News]] |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/7366264.stm |access-date=2010-01-04}} * [https://web.archive.org/web/20160307050955/http://respondgeneticdiscrimination.com/ Genetik diskriminatsiyaga javob bering] [[Turkum:Ilmiy-fantastik mavzular]] [[Turkum:Inson genetikasi]] [[Turkum:Tibbiy etika]] opflva178e41zckj3flap07w7d2f6ki 0 1080071 6272015 6099723 2026-09-16T09:39:42Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272015 wikitext text/x-wiki {{multiple issues| {{wikify|sana=2024-04}} {{manbasiz|sana=2024-04}} {{turkumsiz|sana=2024-04}} {{ichki havolasiz|sana=2024-04}} {{avtomat tarjima|sana=2024-04}} }} '''Galvanometr''' — bu elektr zanjiridagi oqim va kuchlanishning kichik qiymatini aniqlash va oʻlchash uchun moʻljallangan doimiy magnitli harakatlanuvchi lasan (PMMC) asbob. Ushbu turdagi asboblar elektr miqdorlarining juda past qiymatlariga juda sezgir boʻladi va oqim va kuchlanishning kichik qiymatlarini aniqlash va oʻlchash uchun keng qoʻllanadi.[https://www.electricalmaker.com/what-is-a-galvanometer/] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240403181644/https://www.electricalmaker.com/what-is-a-galvanometer/ |date=2024-04-03 }}<gallery> Fayl:A moving coil galvanometer. Wellcome M0016397.jpg|Galvanometr asbobi </gallery> == Tarix == ''1820-yilda'' '''[[Ersted Xans Kristian|Xans Kristian Oersted]]''' ''(1777-1851)'' kompasning ignalari elektr oqimi bor sim ustiga osib qoʻyilganda burilishi haqidagi kashfiyotini eʼlon qildi. Oʻsha yili Nürnbergdagi '''Johann Salomo Christoph Schweigger''' ''(1779-1857)'' Hale universitetida simni igna atrofidagi lasanga aylantirdi, bu esa taʼsirni ancha koʻpaytirdi va qurilmani '''„koʻpaytirgich“''' deb atadi, ammo keyinchalik galvanometr atamasidan foydalanish boshlandi. 1837 yilga qadar, Pouillet birinchi amaliy galvanometrni ishlab chiqargunga qadar, '''[[André-Marie Ampère|Andre-Mari Amper]]''' kabi boshqa olimlar tomonidan qoʻshimcha ishlanmalar amalga oshirilgandi. „Galvanometr“ soʻzi Bologna universitetining anatomiya professori '''Luiji Galvani''' ''(1737-1798)'' ga tegishli boʻlib, u '''„Hayvonlar elektr energiyasi“''' bilan bogʻliq baʼzi tajribalar davomida, oʻlik qurbaqani temir balkon panjarasiga [[mis]] ilgak orqali osib qoʻygan. Jonivorning jasadi shu zahotiyoq jonli tirnash xususiyati bilan qaltirab ketib orqaga qaytdi. Galvanining xulosasi shundan iborat boʻldiki, qurbaqa tabiiy zaryadlangan Leyden idishi boʻlib, mushaklarning tashqi yuzasida temir panjara orqali chiqadigan salbiy elektr toki va mis ilgak orqali chiqadigan tashqi nervlari boʻylab musbat elektr toki boʻlgan.[https://www.museumoftechnology.org.uk/stories/galvos.php] == Ishlash prinsipi == Barcha galvanometrlar magnit maydon va oqim oʻtkazuvchi oʻtkazgichlar oʻrtasidagi oʻzaro taʼsirdan foydalanadi. Oqim oʻtkazuvchi element (lasan yoki magnit) tomonidan oʻtkazilgan kuch oqimga, maydon ichidagi oʻtkazgichning uzunligiga va magnit maydon kuchiga mutanosibdir. Bu kuch aylanish momentini hosil qiladi, bu esa keyinchalik vizual ravishda koʻrsatiladigan aylanish burilishiga olib keladi. == Turlari == === '''HARAKATLANUVCHI LASAN GALVANOMETRLARI:''' === '''D’Arsonval-Weston galvanometri:''' Ularning sezgirligi va chiziqliligi tufayli keng qoʻllanadi, ular doimiy magnit maydonda toʻxtatilgan harakatlanuvchi lasanga ega. Bobin ichidagi oqim tomonidan hosil qilingan moment maydon bilan oʻzaro taʼsir qiladi, bu esa gʻaltakning aylanishiga olib keladi.<gallery> Fayl:D'Arsonval Galvanometer.jpg|'''D'Arsonval-Weston galvanometri''' </gallery>'''Ballistik galvanometr''' — magnitoelektrik asbob; qisqa vaqt davom etuvchi tok impulslarini, yaʼni juda kichik vaqt ulushi ichida oʻtadigan tok miqdorini oʻlchaydi. Bu asbob yordamida tokning dastlabki eng katta impuls miqdori oʻlchanadi. Oʻlchov natijalari asbob koʻrsatkichi eng koʻp o/gan paytda qayd qilinadi.[https://uz.wikipedia.org/wiki/Ballistik_galvanometr]<gallery> Fayl:Practicalelec ballistic galvanometer.jpg|'''Ballistik galvanometr''' </gallery> === '''HARAKATLANUVCHI MAGNITLI GALVANOMETRLAR:''' === Statsionar lasan va koʻrsatgichga biriktirilgan harakatlanuvchi magnitdan foydalanadi. Bobin orqali oʻtadigan oqim magnit bilan oʻzaro taʼsir qiladigan magnit maydon hosil qiladi va burilishni keltirib chiqaradi. '''Tangent galvanometr:''' Erta va tarixiy jihatdan muhim tur, u mos yozuvlar sifatida Yerning magnit maydonidan foydalangan holda mutlaq oqimni oʻlchaydi. Kompas ignasi oʻlchanadigan oqimni oʻtkazadigan lasanning markazida joylashgan. Burilish burchagi magnitlanishning tangens qonuni orqali toʻgʻridan-toʻgʻri oqim kuchiga bogʻliq.<gallery> Fayl:Tangent galvanometer Philip-Harris top1.jpg|'''Tangent galvanometri''' </gallery>'''Vibratsiyali galvanometr:''' Harakatlanuvchi elementni maʼlum bir chastotada rezonanslash uchun sozlangan maxsus oʻzgaruvchan tokni oʻlchash moslamasi. Ushbu chastotadagi yoki yaqinidagi oqimlarga juda sezgir boʻlib, uni chastota oʻlchagich sifatida AC koʻpriklarida aniqlash uchun ishlatish foydalidir.<gallery> Fayl:Campbell vibration galvanometer.jpg|'''Kampbel vibratsiyali galvanometri''' </gallery> == Asosiy xususiyatlar == '''Sezuvchanlik:''' Asosiy galvanometr koʻrsatkichi hisoblanadi. Bu oqim birligi uchun hosil boʻlgan ogʻish sifatida aniqlanadi. Yuqori sezgir galvanometrlar daqiqali oqimlarni aniqlay oladi. '''Ichki qarshilik:''' Galvanometr lasanining ichki qarshiligi, oʻlchovlar uchun galvanometr kiritilganda kontaktlarning zanglashiga taʼsir qiluvchi omil. '''Hoʻllash:''' Tebranishlarni oldini olish va indikatorning tez joylashishini taʼminlash uchun ishlatiladigan mexanizm. Umumiy usullar orasiga havo namlash, girdob oqimini pasaytirish yoki suyuqlikni pasaytirish kiradi. '''Javob vaqti:''' Galvanometrning oqim oʻzgarishiga javob berish tezligi. Ballistik galvanometrlar yuqori inertsiya momenti tufayli boshqa turlarga qaraganda koʻproq javob vaqtlariga ega. == Qayerlarda qoʻllanadi? == '''Oʻlchash oqimi:''' Koʻpincha raqamli asboblar bilan almashtirilgan boʻlsa-da, galvanometrlar hali ham boshqa oqim oʻlchash moslamalarini kalibrlash kabi muayyan ilovalarda qoʻllanadi. '''Koʻprik zanjirlarida nol qiymatni aniqlash:''' Galvanometrlar kichik potentsial farqlarga juda sezgir boʻlib, ular koʻprik balansi uchun ideal boʻladi. '''Elektrokardiografiya (EKG):''' Garchi zamonaviy elektronika bilan almashtirilgan boʻlsa-da, dastlabki EKG mashinalari tezkor javob berish vaqti uchun simli galvanometrlardan foydalangan. == Qayerlarda cheklanadi? == '''Tashqi magnit maydonlarga sezgirlik:''' Oʻlchovlarda xatolik manbai boʻlishi mumkin. '''Mexanik noziklik:''' Harakatlanuvchi qismlar zarba yoki tebranish natijasida shikastlanishga moyil boʻlishi mumkin. '''Cheklangan oʻlchov diapazoni:''' Koʻpgina galvanometrlar nisbatan kichik oqimlar uchun moʻljallangan. == Zamon bilan uygʻunlik == Raqamli texnologiya koʻpchilik elektr oʻlchovlarida ustunlik qilsa-da, galvanometrlar hali ham taʼlim maqsadlarida, baʼzi bir kalibrlash ilovalarida xizmat qiladi va elektr fanining asoslarini namoyish etishda tarixiy ahamiyatga ega. == Manbalar == Jasurbek Qarshiyev kanali{{manbalar}} == Havolalar == 1hp7r11z2xr4v4kogp4qm5v3z7v10rb 0 1101370 6271457 5525741 2026-09-16T03:25:36Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271457 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Florensiya aeroporti, Peretola | nativename = <small>{{lang|it|Aeroporto di Firenze-Peretola}}</small> | image = | image-width = 250 | image2 = Aeroporto_di_firenze_01.JPG | image2-width = 250 | IATA = FLR | ICAO = LIRQ | type = Fuqarolik | owner = Toscana Aeroporti S.p. A. | operator = Toscana Aeroporti S.p. A. | city-served = [[Florensiya]], [[Italiya]] | location = Peretola | built = | opened = {{start date and age|1931|06|04|df=y|p=n|br=n}}<ref name="structurae"/> | focus_city = {{ubl|[[Volotea]]|[[Vueling]]}} | elevation-f = | elevation-m = 43 | coordinates = {{Coord|43|48|36|N|11|12|14|E|type:airport}} |latd=43|latm=48|lats=36|latNS=N|longd=11|longm=12|longs=14|longEW=E | website = {{URL|https://www.aeroporto.firenze.it/en/|aeroporto.firenze.it}} | pushpin_map = Italiya | pushpin_label_position = | pushpin_label = FLR | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = | pushpin_map_caption = Aeroportning Italiya xaritasidagi joylashuvi | metric-rwy = | r1-number = 05/23 | r1-length-f = 5,118 | r1-length-m = 1,560 <ref>{{cite web|url=https://www.toscana-aeroporti.com/en/home/company/technical-data.html |title=Technical data - Toscana Aeroporti S.p.A. }}</ref> | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 3,077,917 | stat2-header = {{nowrap|Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 22-23}} | stat2-data = {{increase}} +38.1% | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 38,055 | stat4-header = {{nowrap|Parvozlar sonining oʻzgarishi 22-23}} | stat4-data = {{increase}} +21.8% | stat5-header = Yuk tashish (tonna) | stat5-data = 137 | stat6-header = {{nowrap|Yuk miqdorining oʻzgarishi 22-23}} | stat6-data = {{decrease}} −2.1% | stat-year = 2023 | footnotes = Assaeroporti statistikasi<ref>{{cite web |url=https://assaeroporti.com/archivio/ |title=Archivio }}</ref> }} '''Florensiya aeroporti, Peretola''' {{airport codes|FLR|LIRQ}}, ({{lang-it|Aeroporto di Firenze-Peretola}}), rasmiy nomi '''Amerigo Vespuchchi aeroporti''', [[Italiya]]ning Toskana mintaqasining markazi [[Florensiya]]ga xizmat qiluvchi xalqaro [[aeroport]]. U yoʻlovchilar soni boʻyicha [[Piza xalqaro aeroporti]]dan keyin Toskananing ikkinchi eng gavjum aeroportidir. == Tarixi == === Dastlabki davri === Florensiyada birinchi aerodrom 1910-yilda Kampo di Marte hududida tashkil etilgan, oʻshanda harbiy maʼmurlar maydondan „aeronavigatsiya boʻyicha tajribalar“ uchun foydalanishga ruxsat bergan edi. Kampo di Marte Florensiyaning birinchi aeroportiga aylandi va 1920-yillar davomida shunday boʻlib qoldi. Biroq, maydon tez orada uylar bilan toʻlib ketdi va oʻsha paytda brezent bilan qoplangan havo kemalarini almashtirgan yangi samolyotlar uchun noqulay edi. 1928-yilda Florensiya va [[Sesto Fiorentino]] oʻrtasidagi tekislikdagi joy tanlandi. Peretola aeroporti 1931-yil 4-iyunda ochildi<ref name="structurae">{{cite web |title=Florence "Amerigo Vespucci" International Airport |url=https://structurae.net/en/structures/florence-amerigo-vespucci-international-airport |publisher=[[Structurae]] |access-date=8 July 2022}}</ref>. Dastlab Peretola katta maydon boʻlib, u yerda samolyotlar hech qanday rasmiy yoʻnalishsiz uchib, qoʻndi, ammo keyinchalik Aeronavtika vazirligi uni kengaytirish va yangilashga qaror qildi. Aeroport Castello tomon uzaytirildi va 1938—1939-yillarda shimoli-sharqqa qaragan kengligi 60 metr va uzunligi 1000 metr boʻlgan [[asfalt-beton|asfalt]] uchish-qoʻnish yoʻlagi qurildi. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida Peretola ham Italiya qirollik havo kuchlari, ham Luftwaffe, 1944-yildan boshlab Ittifoqchilar havo kuchlari tomonidan foydalanilgan. Keyinchalik 1940-yillarda u Douglas DC-3 samolyotida Aerea Teseo tomonidan amalga oshirilgan birinchi yoʻlovchi parvozlarini qabul qildi<ref>{{cite web |last1=deZeng IV |first1=Henry L. |title=Luftwaffe Airfields 1935-45 Italy, Sicily and Sardinia |url=http://ww2.dk/Airfields%20-%20Italy%20Sicily%20and%20Sardinia.pdf |publisher=The Luftwaffe, 1933-45 |access-date=8 July 2022 |date=September 2015}}</ref>. 1948-yilda Aerea Teseo faoliyatini toʻxtatdi. 1950-yillarning oxiri, 1960-yillarning boshlarida [[Alitalia]] DC-3’dan foydalangan holda ikkita yoʻnalishda parvozlarni taklif qildi: [[Rim]]-Florensiya-[[Venetsiya]] va Rim-Florensiya-[[Milan]]. ATI keyinchalik Fokker F27 bilan bir nechta mahalliy reyslarni yoʻlga qoʻydi. 1980-yillarning boshida aeroport jihozlarini yangilash rejalari ishlab chiqildi. 1984-yilda Saf (hozirgi AdF, aeroportni boshqarayotgan kompaniya) tashkil etildi va qayta qurish ishlari yakunlandi: uchish-qoʻnish yoʻlagini choʻzish (1000 metrdan 1400 metrga) va yoritish, VOR/DME navigatsiya tizimini oʻrnatish va aeroport terminalini qayta qurish amalga oshirildi. 1986-yil sentyabrda muntazam parvozlar qayta tiklandi. Oʻshandan beri parvozlar va yoʻlovchilar soni muttasil oʻsib bormoqda. === 1990-yillardan boshlab rivojlantirilishi === 1990-yilda aeroportga florensiyalik savdogar va [[Xaritagrafiya|kartograf]] [[Amerigo Vespuchchi]] nomi berildi. 1992-yilda AdF tomonidan qurilgan yangi kelganlar uchun moʻljallangan bino ochildi. Ikki yil oʻtgach, uchib ketish binosi ochildi va Florensiya shahar hokimyati aeroportga kiraverishda avtoturargoh ochdi. 1996-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagi 250 metrga uzaytirildi va AdF uchish hududini yanada kengaytirishni moliyalashtirdi. Bugungi kunda yangi hududda 15 ta roʻyxatga olish stoli mavjud boʻlib, jami 1200 kvadrat metr maydonni egallagan boʻlib, shundan 770 tasi umumiy foydalanish uchun moʻljallangan. 1998-yil 9-apreldan boshlab AdF aeroport infratuzilmasini boshqarish boʻyicha global imtiyozga ega boʻldi va u texnik xizmat koʻrsatish va rivojlantirish uchun mas’uliyatni oʻz zimmasiga oldi. 2012-yil 5-dekabrda Vueling Yevropaning bir nechta yoʻnalishlariga parvozlar amalga oshirishini va Florensiyada operatsion bazasi ochilganini eʼlon qildi. == Infratuzilmasi == [[File:Florence airport - Restricted area - Departure area inside.jpg|thumb|Florensiya aeroportining uchib ketish hududi]] [[File:Aeroporto_di_Firenze_-_main_building_seen_from_restaurant_at_the_1st_floor.jpg|thumb|Apron koʻrinishi]] [[File:Aeroporto_di_Firenze,_torre_di_controllo_0.jpg|thumb|Dispetcher minorasi]] 1999-yil oxirida terminallar, samolyotlar toʻxtash joylari va boshqa obyektlarni taʼmirlash va kengaytirish boshlandi. 2000-yil iyul oyida AdF fond bozorida debyutini amalga oshirdi va 2001-yilda aeroport Yevropada birinchilardan boʻlib oʻz xizmatlari sifati uchun UNI EN ISO 9001/2000 sertifikatiga ega boʻldi{{Citation needed}}. Florensiya aeroporti bitta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega va asosiy taksi yoʻli 5-uchish-qoʻnish yoʻlagining oxirida joylashgan boʻlib, 23-uchish-qoʻnish yoʻlagi oxirida joylashgan. Kichikroq aeroportlarda boʻlgani kabi samolyotlar qoʻngandan keyin uchish-qoʻnish yoʻlagining oxirida aylanib chiqadi, keyin toʻxtash joyi va terminalga yetib borish uchun orqaga buriladi. Monte Morello yaqinida joylashganligi sababli, samolyotlar odatda 23-uchish-qoʻnish yoʻlagidan koʻtariladi va shu tariqa samolyotlar uchish uchun yana uchish-qoʻnish yoʻlagidan taksi yoʻlagiga tushishga majbur boʻladi{{Citation needed}}. Polizia di Stato aeroportga politsiya vertolyotlarini joylashtirgan. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == Quyidagi aviakompaniyalar Florensiya aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi<ref>{{cite web |title=Flight Timetable |url=https://www.aeroporto.firenze.it/images/pdf/Orario_Generale/OrarioGenerale.pdf |publisher=Toscana Aeroporti |access-date=8 July 2022 |date=27 March 2022 |arxivsana=2022-08-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220811220539/https://www.aeroporto.firenze.it/images/pdf/Orario_Generale/OrarioGenerale.pdf }}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.aeroporto.firenze.it/it/i-passeggeri/partenze/orario-generale.html |title=Partenze da Firenze|access-date=2019-07-31 |archive-date=2019-07-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190731202818/https://www.aeroporto.firenze.it/it/i-passeggeri/partenze/orario-generale.html |url-status=dead }}</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- --> | Air Dolomiti | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> |Binter Canarias | {{Flagicon|Spain}}Gran Kanariya <!-- --> | [[British Airways]] | {{Flagicon|England}}London-City<br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Scotland}}Edinburg, [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], {{Flagicon|England}}London-Stansted<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231212-bacjns24stn|publisher=AeroRoutes|title=BA CityFlyer NS24 London Stansted Operations|access-date=13 December 2023}}</ref> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> | Eurowings | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231130-ewns24 | title=Eurowings NS24 Network Additions – 30NOV23 }}</ref> <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] <!-- --> | ITA Airways | [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]] <!-- --> | KLM | [[Schiphol|Amsterdam]] <!-- --> | [[Luxair]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg <!-- --> | Scandinavian Airlines | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Denmark}}Kopengagen, {{Flagicon|Norway}}Oslo, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon <!-- --> | Volotea | [[Bari Karol Voytila aeroporti|Bari]], {{Flagicon|France}}Bordo, {{Flagicon|Germany}}Hamburg<ref>{{cite web | url=https://www.elnacional.cat/oneconomia/ca/empreses/volotea-alia-eurowings-llanca-rutes-amb-alemanya_971238_102.html | title=Volotea s'alia amb Eurowings i llança vuit noves rutes amb Alemanya | date=15 February 2023 }}</ref>, [[Kalyari Elmas aeroporti|Kalyari]], [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], {{Flagicon|France}}Nant, [[Palermo aeroporti|Palermo]], [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref>{{cite web | url=https://www.praguemorning.cz/prague-to-florence-volotea-flight/ | title=Volotea to Launch New Direct Flight from Prague to Florence | date=7 October 2023 | qaralgan sana=2024-05-05 | arxivsana=2024-06-23 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20240623150205/https://praguemorning.cz/prague-to-florence-volotea-flight/ }}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Bilbao, {{Flagicon|France}}Lion, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]], [[Olbiya Kosta Smeralda aeroporti|Olbiya]], {{Flagicon|France}}Tuluza <!-- --> | Vueling | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Spain}}Barselona, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], [[Gatvik aeroporti|London-Gatvik]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], [[Palermo aeroporti|Palermo]], {{Flagicon|France}}Parij-Orli <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Bilbao, [[Olbiya Kosta Smeralda aeroporti|Olbiya]], <!-- --> | Widerøe | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Norway}}Bergen, {{Flagicon|Norway}}Sandefjord <!-- --> }} == Yer usti transporti == Aeroport terminalida Florensiya tramvay tizimining ikkinchi yoʻlidagi bekat joylashgan<ref>{{cite web|url=http://mobilita.comune.fi.it/tramvia/sistema_tramviario/linea2.html|title=Linea 2|website=mobilita.comune.fi.it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160720224116/http://mobilita.comune.fi.it/tramvia/sistema_tramviario/linea2.html|archive-date=2016-07-20}}</ref>. Aeroport Florensiya shahri bilan avtobus yoʻnalishi bilan ham bogʻlangan. Avtobuslar Autolinee Toscane tomonidan boshqariladi va har yarim soatda markaziy temir yoʻl vokzalidan yoʻlga chiqadi. Shuningdek, Florensiya markaziga eltuvchi taksi xizmatlari ham bor<ref>{{cite web|url=http://www.aeroporto.firenze.it/en/the-passengers/transport.html|title=To & From Airport - Airport of Florence|website=www.aeroporto.firenze.it|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20160713141139/http://www.aeroporto.firenze.it/en/the-passengers/transport.html|archive-date=2016-07-13}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar == * 1997-yil 30-iyul: [[Fransiya]]ning [[Nice|Nitsa]] shahridan uchib kelgan ATR 42 mintaqaviy samolyoti Air Littoral 701 reysi qoʻnish chogʻida uchish-qoʻnish yoʻlagini bosib oʻtib, perimetr panjarasidan oʻtib, yaqin atrofdagi A11 avtomagistrali yonidagi ariqqa qulab tushdi. Kapitan toʻrt kundan keyin olgan jarohatlaridan vafot etdi; bortdagi yana oʻn toʻrt kishi yaralandi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.florence-airport.com/ Airport information (unofficial)] {{Italiya aeroportlari}} {{Portal bar|Italiya|Aviatsiya}} {{authority control}} [[Turkum:Italiyadagi AQSh Harbiy havo kuchlarining aerodromlari]] [[Turkum:1910-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Italiya aeroportlari]] [[Turkum:Florensiya transporti|Aeroport]] aqmr05sdk2rby82bowjfnvpq5tf6g5a 0 1111175 6271437 6250531 2026-09-15T22:48:36Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271437 wikitext text/x-wiki {{Etnik guruh bilgiqutisi |nomi = Falastinliklar {{lang-ar|الفلسطينيون}}, {{Transliteration|ar|al-Filasṭīniyyūn}} |asl nomi = |tasvir = File:Flag of Palestine.svg |tasvir tagyozuvi = Falastin bayrogʻi |soni = 14,3 mln<ref name="PCBS 2022" >[https://www.pcbs.gov.ps/portals/_pcbs/PressRelease/Press_En_InterPopDay2022E.pdf „Palestinian Central Bureau of Statistics (PCBS) Presents the Conditions of Palestinian Populations on the Occasion of the International Population Day, 11/07/2022“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231127221910/https://www.pcbs.gov.ps/portals/_pcbs/PressRelease/Press_En_InterPopDay2022E.pdf |date=27 November 2023 }}, [[Palestinian Central Bureau of Statistics ]] (PCBS) 7 July 2022</ref> |hudud = {{flag|Falastin|name=Falastin davlati}} |hudud1 = {{flag|Falastin}} |soni1 = 5 350 000<ref name="PCBS 2022" /> |izohlar1 = <ref name=UNRWA2019/><ref name=Maan11716>[http://www.maannews.com/Content.aspx?id=772177 'PCBS reports Palestinian population growth to 4.81 million,'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160713062707/http://www.maannews.com/Content.aspx?id=772177 |date=13 July 2016 }} [[Ma'an News Agency]] 11 July 2016.</ref><ref>[https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ 'The World Fact Book] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210722231029/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/west-bank/ |date=22 July 2021 }} CIA July 2015.</ref> |hudud2 = {{flag|Iordaniya}} |soni2 = 5 415 491<ref name=UNRWA2019/><ref>{{Cite web|url=http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/PressRelease/pop_2009-E.pdf|title=Palestinian Central Bureau of Statistics (PCBS) Press Release|access-date=29 November 2023|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010094916/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_pcbs/PressRelease/pop_2009-E.pdf|url-status=live}}</ref> |hudud3 ={{flag|Isroil}} |soni3 = 2 037 000 |izohlar3 = <ref>[https://www.timesofisrael.com/israels-population-approaches-9-7-million-as-2022-comes-to-an-end/ „Israel’s population approaches 9.7 million as 2022 comes to an end“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230602142255/https://www.timesofisrael.com/israels-population-approaches-9-7-million-as-2022-comes-to-an-end/ |date=2 June 2023 }}, ''[[The Times of Israel]]'' 10 December 2022</ref> |hudud4 = {{flag|Suriya}} |soni4 = 568,530 (Faqat 2021-yilda qochqinlar roʻyxatga olingan) |izohlar4 =<ref name=UNRWA2019>{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work|title=Where We Work UNRWA|website=UNRWA|access-date=29 November 2023|archive-date=7 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230707222721/https://www.unrwa.org/where-we-work|url-status=live}}</ref> |hudud5 ={{flag|Chili}} |soni5 = 500 000 |izohlar5 = <ref name=laventana1>{{cite web|url=http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 |title=La Ventana&nbsp;– Littin: "Quiero que esta película sea una contribución a la paz" |publisher=Laventana.casa.cult.cu |access-date=17 February 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090722073846/http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 |archive-date=22 July 2009 }}</ref> |hudud6 = {{flag|Saudiya Arabistoni}} |soni6 = 400 000 |izohlar6 =<ref name=Joshproj>{{cite web|title=The Arab, Palestinian people group is reported in 25 countries|url=https://joshuaproject.net/people_groups/14276/YM|publisher=Joshua Project|access-date=26 June 2016|archive-date=18 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160918090914/https://joshuaproject.net/people_groups/14276/YM|url-status=live}}</ref> |hudud7 = {{flag|Qatar}} |soni7 =295,000 |izohlar7 =<ref name=Joshproj/> |hudud8 ={{flag|Birlashgan Arab Amirliklari}} |soni8 = 200,000 |izohlar8 =<ref>{{Cite web|url=https://themedialine.org/by-region/palestinians-living-in-uae-uncertain-over-peace-deal-with-israel/|title=Palestinians Living in UAE Uncertain Over Peace Deal With Israel|date=16 August 2020|website=The Media Line|access-date=29 November 2023|archive-date=24 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230524015936/https://themedialine.org/by-region/palestinians-living-in-uae-uncertain-over-peace-deal-with-israel/|url-status=live}}</ref> |hudud9 = {{flag|Livan}} |soni9 = 174,000 (2017-yilgi aholi roʻyxati)<ref>{{Cite web |url=http://www.jordantimes.com/news/region/lebanon-conducts-first-ever-census-palestinian-refugees |title=Lebanon conducts first-ever census of Palestinian refugees |date=21 December 2017 |access-date=29 November 2023 |archive-date=24 December 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171224210451/http://jordantimes.com/news/region/lebanon-conducts-first-ever-census-palestinian-refugees |url-status=live }}</ref> −458,369 (2016-yilda roʻyxatga olingan qochqinlar)<ref name=UNRWA2019/> |izohlar9 = |hudud10 = {{flag|Gonduras}} |soni10 =27 000 — 200 000<ref name=Joshproj /> |izohlar10 =<ref>Jorge Alberto Amaya, [http://documents.mx/documents/los-arabes-articulo-copia.html Los Árabes y Palestinos en Honduras: su establecimiento e impacto en la sociedad hondureña contemporánea:1900-2009] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160818115513/http://documents.mx/documents/los-arabes-articulo-copia.html |date=18 August 2016 }} 23 July 2015.'En suma, los árabes y palestinos, arribados al país a finales del siglo XIX, dominan hoy en día la economía del país, y cada vez están emergiendo como actores importantes de la clase política hondureña y forman, después de Chile, la mayor concentración de descendientes de palestinos en América Latina, con entre 150,000 y 200,000 personas.'</ref> |hudud11 ={{flag|Germaniya}} |soni11 = 100 000 |izohlar11 =<ref>{{Cite web|url=http://www.middleeasteye.net/discover/inside-famous-palestinian-berlin-germany-neighbourhood|title=Inside Berlin's famous Palestinian neighbourhood|website=Middle East Eye|access-date=29 November 2023|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103043953/https://www.middleeasteye.net/discover/inside-famous-palestinian-berlin-germany-neighbourhood|url-status=live}}</ref> |hudud12 ={{flag|Kuvayt}} |soni12 = 80 000 |izohlar12 = <ref>{{cite news|url=http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/04/palestinians-open-kuwait-embassy.html|work=Al Monitor|title=Palestinians Open Kuwaiti Embassy|date=23 May 2013|access-date=23 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130522150710/http://www.al-monitor.com/pulse/originals/2013/04/palestinians-open-kuwait-embassy.html|archive-date=22 May 2013|url-status=dead}}</ref> |hudud13 ={{flag|Misr}} |soni13 = 70 000 |izohlar13 =<ref name=Joshproj/> |hudud14 = {{flag|El Salvador}} |soni14 = 70 000 |izohlar14 = <ref>{{Cite web|url=https://www.elsalvadorperspectives.com/2006/02/el-salvadors-palestinian-connection.html|title=El Salvador's Palestinian connection|date=26 February 2006|access-date=29 November 2023|archive-date=15 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015104059/https://www.elsalvadorperspectives.com/2006/02/el-salvadors-palestinian-connection.html|url-status=live}}</ref> |hudud15 = {{flag|Braziliya}} |soni15 = 59 000 |izohlar15 = <ref>{{cite web|url=http://www.memorialdoimigrante.org.br/historico/e4.htm |title=test0.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090323120645/http://www.memorialdoimigrante.org.br/historico/e4.htm |archive-date=23 March 2009 }}</ref> |hudud16 = {{flag|Liviya}} |soni16 = 59 000 |izohlar16 = <ref name=Joshproj/> |hudud17 = {{flag|Iroq}} |soni17 = 57 000 |izohlar17 = <ref>{{cite web |url=http://www.al-awdacal.org/iraq-facts.html |title=Factsheet: Palestinian Refugees in Iraq |access-date=16 June 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090720101345/http://al-awdacal.org/iraq-facts.html |archive-date=20 July 2009}}</ref> |hudud18 = {{flag|Kanada}} |soni18 = 50 975 |izohlar18 = <ref>{{cite web |url=http://www12.statcan.ca/english/census06/data/topics/RetrieveProductTable.cfm?ALEVEL=3&APATH=3&CATNO=&DETAIL=0&DIM=&DS=99&FL=0&FREE=0&GAL=0&GC=99&GK=NA&GRP=1&IPS=&METH=0&ORDER=1&PID=92333&PTYPE=88971&RL=0&S=1&ShowAll=No&StartRow=1&SUB=801&Temporal=2006&Theme=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF&GID=837928 |title=Ethnic Origin (247), Single and Multiple Ethnic Origin Responses (3) and Sex (3) for the Population of Canada, Provinces, Territories, Census Metropolitan Areas and Census Agg.. |publisher=2.statcan.ca |access-date=22 April 2009 |archive-date=12 July 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200712150441/https://www12.statcan.gc.ca/census-recensement/2006/dp-pd/tbt/Rp-eng.cfm?LANG=E&APATH=3&DETAIL=0&DIM=0&FL=A&FREE=0&GC=0&GID=837928&GK=0&GRP=1&PID=92333&PRID=0&PTYPE=88971,97154&S=0&SHOWALL=0&SUB=0&Temporal=2006&THEME=80&VID=0&VNAMEE=&VNAMEF= |url-status=dead }}</ref> |hudud19 = {{flag|Yaman}} |soni19 = 29 000 |izohlar19 = <ref name=Joshproj/> |hudud20= {{flag|Birlashgan Qirollik}} |soni20 = 20 000 |izohlar20 =<ref name=Europe>{{cite web|url=http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo:4367|title=The Palestinian Diaspora in Europe|access-date=22 June 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20130824052806/http://repository.forcedmigration.org/pdf/?pid=fmo:4367|archive-date=24 August 2013|url-status=dead}}</ref> |hudud21= {{flag|Peru}} |soni21= 15 000 |izohlar21= {{citation needed|date=June 2016}} |hudud22={{flag|Meksika}} |soni22= 13 000 |izohlar22= <ref name=Joshproj/> |hudud23={{flag|Kolumbiya}} |soni23= 12 000 |izohlar23=<ref name=Joshproj/> |hudud24= {{flag|Niderlandiya}} |soni24= 9 000 — 15 0000 |izohlar24= <ref>{{Cite web |url=http://www.palestinelink.eu/palestine/facts-and-figures/palestinians-in-the-netherlands/ |title=Did you know that ... Palestinians in the Netherlands – Palestine Link |access-date=4 November 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181104211217/http://www.palestinelink.eu/palestine/facts-and-figures/palestinians-in-the-netherlands/ |archive-date=4 November 2018 |url-status=dead }}</ref> |hudud25= {{flag|Avstraliya}} |soni25= 7 000 (tax) |izohlar25= <ref>{{cite web |url=http://museumvictoria.com.au/pages/11443/handing-on-the-key_brochure.pdf?epslanguage=en |title=Handing on the key |access-date=21 May 2011 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20121102045850/http://museumvictoria.com.au/pages/11443/handing-on-the-key_brochure.pdf?epslanguage=en |archive-date=2 November 2012}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/free.nsf/Lookup/C41A78D7568811B9CA256E9D0077CA12/$File/20540_2001%20(corrigendum).pdf|title=Australians' Ancestries|access-date=29 November 2023|archive-date=11 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190311184537/http://www.ausstats.abs.gov.au/ausstats/free.nsf/Lookup/C41A78D7568811B9CA256E9D0077CA12/$File/20540_2001|url-status=live}}</ref> |hudud26= {{flag|Shvetsiya}} |soni26= 7 000 |izohlar26= <ref>{{cite web|url=http://www.immi.se/encyklopedi/tiki-index.php?page=Palestinier|title=Palestinier|author=Miguel Benito|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130729055833/http://www.immi.se/encyklopedi/tiki-index.php?page=Palestinier|archive-date=29 July 2013}}</ref> |hudud27= {{flag|Jazoir}} |soni27= 4 030 |izohlar27= <ref>{{cite web |url=http://www.unhcr.org/pages/49e485e16.html |title=2013 UNHCR country operations profile – Algeria |publisher=[[United Nations High Commissioner for Refugees]] |year=2013 |access-date=22 December 2013 |archive-date=21 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200521172440/https://www.unhcr.org/pages/49e485e16.html |url-status=live }}</ref> |tillari = ''' Falastin va Isroilda:''' <br />[[Falastin arabcha|Arabcha]], [[Zamonaviy ibroniycha|Ibroniycha]], [[Ingliz tili|Inglizcha]]<br /> |dini = '''Koʻpchilik:'''<br />[[Sunniylik]]<br />'''Ozchilik:'''<br />[[Xristianlik]], [[Mazhabga mansub bo'lmagan musulmon|mazhabsiz Islom]], [[Darziylar]], [[Samariylik]]<ref>Mor, M., Reiterer, F. V., & Winkler, W. (2010). Samaritans: Past and present: Current studies. Berlin: De Gruyter. p. 217.</ref><ref>{{cite web |url=http://www.timesofisrael.com/clinging-to-ancient-traditions-the-last-samaritans-keep-the-faith/ |title=Clinging to ancient traditions, the last Samaritans keep the faith |last=Miller |first=Elhanan |date=26 April 2013 |work=[[The Times of Israel]] |access-date=16 February 2016 |archive-date=28 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200328152557/https://www.timesofisrael.com/clinging-to-ancient-traditions-the-last-samaritans-keep-the-faith/ |url-status=live }}</ref>, [[Shialik]]<ref>[http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity Chapter 1: Religious Affiliation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200521075104/https://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity |date=21 May 2020 }} retrieved 4 September 2013</ref> |etnik guruhlari = [[Iordaniya demografiyasi|Iordanlar]], [[Livanlar]], [[Suriyaliklar]], [[Arablar]] va boshqalar<ref>{{Cite journal |last1=Hajjej |first1=Abdelhafidh |last2=Almawi |first2=Wassim Y. |last3=Arnaiz-Villena |first3=Antonio |last4=Hattab |first4=Lasmar |last5=Hmida |first5=Slama |date=9 March 2018 |title=The genetic heterogeneity of Arab populations as inferred from HLA genes |journal=PLOS ONE |language=en |volume=13 |issue=3 |pages=e0192269 |doi=10.1371/journal.pone.0192269 |issn=1932-6203 |pmc=5844529 |pmid=29522542 |bibcode=2018PLoSO..1392269H |doi-access=free }}</ref> |manbalar = }} ''' Falastinliklar ''' ({{lang-ar|الفلسطينيون}}, {{Transliteration|ar|al-Filasṭīniyyūn}}; {{lang-he|פָלַסְטִינִים}}, {{Transliteration|he|Fālasṭīnīm}}) yoki '''Falastin aholisi''' ({{lang-ar|الشعب الفلسطيني|label=none}}, {{Transliteration|ar|ash-sha‘b al-Filasṭīnī}}), '''Falastinlik arablar''' ({{lang-ar|العرب الفلسطينيون|label=none}}, {{Transliteration|ar|al-ʿArab al-Filasṭīniyyūn}}) deb ham ataladi. Etnomilliy guruh<ref>[[Tamara Cofman Wittes|Wittes, Tamara Cofman]]. 2005. ''[https://books.google.com/books?id=kSrWfRY9DqcC&pg=PA5 How Israelis and Palestinians Negotiate: A Cross-cultural Analysis] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193827/https://books.google.com/books?id=kSrWfRY9DqcC&pg=PA5#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}''. [[United States Institute of Peace|US Institute of Peace Press]]. p. 5. „But given that the groups we are concerned with (Israelis and Palestinians) are ethnonational groups, their political cultures are heavily shaped by their ethnonational identities.“</ref><ref>Jabareen, Hassan. 2002. „The Future of Arab Citizenship in Israel:Jewish-Zionist Time in as Place with No Palestinian memory.“ In ''[https://books.google.com/books?id=s9_KHjmm6ssC&pg=PA214 Challenging Ethnic Citizenship: German and Israeli Perspectives on Immigration] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193827/https://books.google.com/books?id=s9_KHjmm6ssC&pg=PA214#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', edited by D. Levy and Y. Weiss. Berghahn Books. p. 214. „This blurring has led to a situation in which characteristics of the State of Israel are presented as characteristics of a nation-state, even though (de facto) it is a binational state, and Palestinian citizens are presented as an ethnic minority group although they are a homeland majority.“</ref><ref>Hussain, Mir Zohair, and Stephan Shumock. 2006. [https://books.google.com/books?id=uqYDX_4XQscC&pg=PA284 „Ethnonationalism: A Concise Overview“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193827/https://books.google.com/books?id=uqYDX_4XQscC&pg=PA284#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}. In ''Perspectives on Contemporary Ethnic Conflict: Primal Violence Or the Politics of Conviction'', edited by S. C. Saha. Lexington Books. pp. 269ff, 284: „The Palestinians…are an ethnic minority in their country of residence.“</ref><ref>Nasser, Riad. 2013. ''[https://books.google.com/books?id=bA5aJDgGjR8C&pg=PA69 Palestinian Identity in Jordan and Israel: The Necessary 'Others' in the Making of a Nation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193828/https://books.google.com/books?id=bA5aJDgGjR8C&pg=PA69#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}''. Routledge: „What is noteworthy here is the use of a general category 'Arabs', instead of a more specific one of 'Palestinians.' By turning to a general category, the particularity of Palestinians, among other ethnic and national groups, is erased and in its place Jordanian identity is implanted.“</ref><ref>{{Cite book |last=Haklai |first=Oded |url=https://books.google.com/books?id=jTuxZA-sFiwC&pg=PA112 |title=Palestinian Ethnonationalism in Israel |date=2011-06-15 |publisher=University of Pennsylvania Press |isbn=978-0-8122-0439-1 |language=en |quote=...throughout the 1990s and 2000s a growing number of PAI political organizations have been increasingly promoting Palestinian consciousness, advancing ethnonationalist objectives, and demanding recognition of collective group rights. |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193937/https://books.google.com/books?id=jTuxZA-sFiwC&pg=PA112#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref><ref>{{cite journal |title=Acculturation, religious identity, and psychological well-being among Palestinians in Israel |journal=International Journal of Intercultural Relations |date=2009 |doi=10.1016/j.ijintrel.2009.05.006 |volume=33 |issue=4 |pages=325–331|last1=Abu-Rayya |first1=Hisham Motkal |last2=Abu-Rayya |first2=Maram Hussien }}</ref><ref>{{cite journal |last1=Moilanen-Miller |first1=Heather |title=The Construction of Identity through Tradition: Palestinians in the Detroit Metro Area |journal=International Journal of Interdisciplinary Social Science |pages=143–150 |url=http://www.iji.cgpublisher.com/product/pub.88/prod.823 |access-date=2 December 2015 |archive-date=10 October 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171010092821/http://www.iji.cgpublisher.com/product/pub.88/prod.823 |url-status=dead |archivedate=2017-10-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20171010092821/http://www.iji.cgpublisher.com/product/pub.88/prod.823 }}</ref> koʻp yillar davomida [[Falastin]] hududida yashab kelgan va bugungi kunda madaniy va til jihatidan [[arab]] boʻlgan xalqlardan kelib chiqqan<ref>{{Cite news |date=1978-02-19 |title=Palestine Nationalism: A. Search for Roots |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/1978/02/19/archives/palestine-nationalism-a-search-for-roots.html |access-date=2023-09-23 |issn=0362-4331 |quote=The Palestinians are an Arab people, largely Moslem but with important numbers of Christians, who live in, once lived in, or trace their descent through parents or grandparents to the land once known as Palestine, which came under a British mandate in 1922 and now is the land of Israel, the West Bank of the Jordan and the Gaza Strip. |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015103939/https://www.nytimes.com/1978/02/19/archives/palestine-nationalism-a-search-for-roots.html |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last1=Yakobson |first1=Alexander |url=https://books.google.com/books?id=tFxW-7skk3UC |title=Israel and the Family of Nations: The Jewish Nation-state and Human Rights |last2=Rubinstein |first2=Amnon |date=2009 |publisher=Taylor & Francis |isbn=978-0-415-46441-3 |pages=179 |language=en |quote=Of course, the notion that the Palestinians are an Arab people, an integral part of the Arab world ('the Arab nation'), is wholly legitimate and natural, given the history and culture of the people in question. |access-date=29 November 2023 |archive-date=2 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231102132926/https://books.google.com/books?id=tFxW-7skk3UC |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book|last=Wilmer|first=Franke|url=https://books.google.com/books?id=8ygSEAAAQBAJ|title=Breaking Cycles of Violence in Israel and Palestine: Empathy and Peacemaking in the Middle East|date=15 January 2021|publisher=Rowman & Littlefield|isbn=978-1-7936-2352-2|pages=14|language=en|quote=People know who they are, where they live, and where their families have lived for centuries or millennia|access-date=29 November 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193828/https://books.google.com/books?id=8ygSEAAAQBAJ|url-status=live}}</ref><ref name=Dowty>{{cite book |author=Dowty, Alan |year=2008 |title=Israel/Palestine |location=London, UK |publisher=[[Polity (publisher)|Polity]] |page=221 |isbn=978-0-7456-4243-7 |url=https://books.google.com/books?id=RrcoTW_vKDUC&pg=PA221 |quote=Palestinians are the descendants of all the indigenous peoples who lived in Palestine over the centuries; since the seventh century, they have been predominantly Muslim in religion and almost completely Arab in language and culture. |author-link=Alan Dowty |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193828/https://books.google.com/books?id=RrcoTW_vKDUC&pg=PA221#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref><ref>Abu-Libdeh, Bassam, Peter D. Turnpenny, and Ahmed Teebi. 2012. „Genetic Disease in Palestine and Palestinians“. Pp. 700-11 in ''Genomics and Health in the Developing World'', edited by D. Kumar. [[Oxford University Press]]. p. 700: „Palestinians are an indigenous people who either live in, or originate from, historical Palestine…. Although the Muslims guaranteed security and allowed religious freedom to all inhabitants of the region, the majority converted to Islam and adopted Arab culture.“</ref><ref>[[Rashid Khalidi|Khalidi, Rashid Ismail]], et al. [1999] 2020. [https://www.britannica.com/place/Palestine/Roman-Palestine#ref45060 „Palestine § From the Arab Conquest to 1900“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231030111546/https://www.britannica.com/place/Palestine/Roman-Palestine#ref45060 |date=30 October 2023 }}. ''[[Encyclopædia Britannica]]''. „The process of Arabization and Islamization was gaining momentum there. It was one of the mainstays of Umayyad power and was important in their struggle against both Iraq and the Arabian Peninsula…. Conversions arising from convenience as well as conviction then increased. These conversions to Islam, together with a steady tribal inflow from the desert, changed the religious character of Palestineʼs inhabitants. The predominantly Christian population gradually became predominantly Muslim and Arabic-speaking. At the same time, during the early years of Muslim control of the city, a small permanent Jewish population returned to [[Jerusalem]] after a 500-year absence.“</ref><ref name=palestineeb/><ref name=Lewis>{{cite book |title=Semites and Anti-Semites, An Inquiry into Conflict and Prejudice |url=https://archive.org/details/semitesantisemit0000lewi_n3m3 |author=Bernard Lewis |publisher=W.W. Norton and Company |year=1999 |page=[https://archive.org/details/semitesantisemit0000lewi_n3m3/page/169 169] |isbn=978-0-393-31839-5}}</ref><ref>[[James Parkes (clergyman)|Parkes, James]]. [1949] 1970. ''Whose Land? A History of the Peoples of Palestine'' (rev. ed.) Penguin. pp. 209-10: „the word 'Arab' needs to be used with care. It is applicable to the Bedouin and to a section of the urban and effendi classes; it is inappropriate as a description of the rural mass of the population, the fellaheen. The whole population spoke Arabic, usually corrupted by dialects bearing traces of words of other origin, but it was only the Bedouin who habitually thought of themselves as Arabs. Western travelers from the sixteenth century onwards make the same distinction, and the word 'Arab' almost always refers to them exclusively…. Gradually it was realized that there remained a substantial stratum of the pre-Israelite peasantry, and that the oldest element among the peasants were not 'Arabs' in the sense of having entered the country with or after the conquerors of the seventh century, had been there already when the Arabs came.“</ref>. Turli [[Arab-Isroil mojarosi|urush]]lar va qochqinlarga qaramay, dunyo Falastin aholisining qariyb yarmi hozirda [[Isroil]] va [[Gʻarbiy Sohil]] va [[Gʻazo sektori]]dagi [[Falastin]] hududlarini qamrab olgan sobiq Majburiy Falastin hududida istiqomat qilishda davom etmoqda<ref name=Ember2005>{{cite book|author1=Melvin Ember|author2=Carol R. Ember|author3=Ian A. Skoggard|title=Encyclopedia of Diasporas: Immigrant and Refugee Cultures Around the World|url=https://books.google.com/books?id=7QEjPVyd9YMC&pg=PA234|access-date=2 May 2013|year=2005|publisher=Springer|isbn=978-0-306-48321-9|pages=234–|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193828/https://books.google.com/books?id=7QEjPVyd9YMC&pg=PA234#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref>. [[Isroil]]da falastinliklar [[arab]] fuqarolarining bir qismi sifatida aholining deyarli 21 foizini tashkil qiladi<ref name=critical>Alan Dowty, [https://books.google.com/books?id=MEE2Erm6qIMC&pg=PA110 Critical issues in Israeli society], Greenwood (2004), p. 110</ref>. [[1919-yil]]da [[Falastinda Islom|falastinlik musulmonlar]] va [[Falastin nasroniylari|falastinlik nasroniylar]] yahudiy immigratsiyasining uchinchi toʻlqini va [[Birinchi jahon urushi]]dan keyin Britaniya Majburiy Falastinni oʻrnatishdan oldin Falastin aholisining 90 foizini tashkil qilgan<ref>[[Kathleen Christison]], ''[https://books.google.com/books?id=5hesBrK0vbcC&pg=PA32 Perceptions of Palestine: Their Influence on U. S. Middle East Policy]'', University of California Press, 2001 p.32.</ref><ref>Alfred J. Andrea, James H. Overfield, ''[https://books.google.com/books?id=ISU9AAAAQBAJ&pg=PA437 The Human Record: Sources of Global History, Volume II: Since 1500]'', Cengage Learning, 2011 7th.ed. op,437.</ref>. Yahudiylarning immigratsiyasiga qarshilik Falastin jamiyati hali ham mintaqaviy, diniy va oilaviy tafovutlar tufayli parchalanib ketgan boʻlsa-da, yagona milliy oʻziga xoslikni mustahkamlashga turtki boʻldi<ref>Rashid Khalidi, [https://books.google.com/books?id=YDPKFyZ38qsC&pg=PA24 pp.24-26]</ref><ref>Paul Scham, Walid Salem, Benjamin Pogrund (eds.), ''[https://books.google.com/books?id=c-cviX0c63YC&pg=PA72 Shared Histories: A Palestinian-Israeli Dialogue] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129192547/https://books.google.com/books?id=c-cviX0c63YC&pg=PA72#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', Left Coast Press, 2005 pp.69-73.</ref>. [[Falastin]] milliy oʻziga xosligi tarixi olimlar oʻrtasida bahsli masaladir<ref name="Likhovski">{{cite book |last=Likhovski |first=Assaf |title=Law and identity in mandate Palestine |url=https://archive.org/details/lawidentityinman0000likh |year=2006 |publisher=The University of North Carolina Press |isbn=978-0-8078-3017-8 |page=[https://archive.org/details/lawidentityinman0000likh/page/174 174] }}</ref><ref name=Gelvin2014>{{cite book |last=Gelvin |first=James L. |title=The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War |url=https://books.google.com/books?id=GDaZAgAAQBAJ&pg=PA93 |date=13 January 2014 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-1-107-47077-4 |page=93 |quote=Palestinian nationalism emerged during the interwar period in response to Zionist immigration and settlement. The fact that Palestinian nationalism developed later than Zionism and indeed in response to it does not in any way diminish the legitimacy of Palestinian nationalism or make it less valid than Zionism. All nationalisms arise in opposition to some "other". Why else would there be the need to specify who you are? And all nationalisms are defined by what they oppose. As we have seen, Zionism itself arose in reaction to anti-Semitic and exclusionary nationalist movements in Europe. It would be perverse to judge Zionism as somehow less valid than European anti-Semitism or those nationalisms. . . Furthermore, Zionism itself was also defined by its opposition to the indigenous Palestinian inhabitants of the region. Both the "conquest of land" and the "conquest of labor" slogans that became central to the dominant strain of Zionism in the Yishuv originated as a result of the Zionist confrontation with the Palestinian "other". |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129192547/https://books.google.com/books?id=GDaZAgAAQBAJ&pg=PA93#v=onepage&q&f=false |url-status=live }}</ref>. Baʼzilar uchun „Falastin“ atamasi IXX asr oxiridan boshlab [[Birinchi jahon urushi]]gacha boʻlgan davrda Falastin arablari tomonidan Falastin xalqining millatchilik tushunchasiga ishora qilish uchun ishlatiladi desa, boshqalar Falastinning oʻziga xosligi Bibliya davridan to Usmonlilar davrigacha boʻlgan barcha davrlarning merosini oʻz ichiga oladi deydi<ref name=palestineeb/><ref name=Lewis/><ref name="Khalidip18">[[Rashid Khalidi]], ''[https://books.google.com/books?id=YDPKFyZ38qsC&pg=PA18 Palestinian Identity: The Construction of Modern National Consciousness] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193200/https://books.google.com/books?id=YDPKFyZ38qsC&pg=PA18#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', New York: Columbia University Press, 2010, p. 18.</ref>. Isroil Mustaqillik Deklaratsiyasi, [[1948-yil]]da Falastinning quvgʻin qilinishidan va [[1967-yil]]gi Falastinliklarning qochib ketishidan soʻng, „Falastin“ atamasi Falastin davlatiga intilish shaklida umumiy kelajak tuygʻusiga aylandi<ref name=palestineeb>{{cite encyclopedia |title=Palestine |year=2007 |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=29 August 2007 |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/439645/Palestine/45075/The-term-Palestinian |quote=The Arabs of Palestine began widely using the term Palestinian starting in the pre–World War I period to indicate the nationalist concept of a Palestinian people. But after 1948—and even more so after 1967—for Palestinians themselves the term came to signify not only a place of origin but also, more importantly, a sense of a shared past and future in the form of a Palestinian state. |archive-date=10 December 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20081210194219/http://www.britannica.com/EBchecked/topic/439645/Palestine/45075/The-term-Palestinian |url-status=live }}</ref>. == Etimologiya == {{Main article|Falastin nomining xronologiyasi{{!}}Falastin nomining xronologiyasi}} [[File:Filastin 1936 issue (cropped).png|thumb|''Falastin'' gazetasining [[1936-yil]]dagi soni. [[1911-yil]]da tashkil etilganidan buyon oʻz oʻquvchilariga „Falastinliklar“ deb murojaat qilgan<ref name="AAP1">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=MHa3AwAAQBAJ|title=The PFLP's Changing Role in the Middle East|page=36|author=Harold M. Cubert|publisher=Routledge|date=3 June 2014|isbn=978-1-135-22022-8 |accessdate=31 December 2023|quote=That year, Al-Karmil was founded in Haifa 'with the purpose of opposing Zionist colonization...' and in 1911, Falastin began publication, referring to its readers, for the first time, as 'Palestinians'.}}</ref>]] [[Arabcha]] ''Filasṭīn'' (فلسطين) soʻzining kelib chiqishi boʻlgan [[yunon tili|yunoncha]] toponimi ''Palaistínē (Παλαιστίνη)'' birinchi marta miloddan avvalgi V asr yunon tarixchisi [[Gerodot]]ning asarida uchraydi va bu yer odatda<ref name="Exception">With the exception of Bks. 1, 105; 3.91.1, and 4.39, 2.</ref> Misrdan Finikiyagacha boʻlgan qirgʻoq boʻyidagi yerlarni bildiradi<ref name="Herodotus1">[[Herodotus]] describes its scope in the Fifth Satrapy of the Persians as follows: „From the town of Posidium, […] on the border between [[Cilicia]] and Syria, as far as [[Egypt]]&nbsp;— omitting Arabian territory, which was free of tax, came 350 talents. This province contains the whole of Phoenicia and that part of Syria which is called Palestine, and Cyprus. This is the fifth Satrapy.“ (from Herodotus Book 3, 8th logos).[http://classics.mit.edu/Herodotus/history.mb.txt] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110629060743/http://classics.mit.edu/Herodotus/history.mb.txt|date=29 June 2011}}</ref><ref name="Cohenp36">Cohen, 2006, p. 36.</ref>. Gerodot bu atamani etnonim sifatida ham qoʻllaydi, chunki u „Falastinlik suriyaliklar“ yoki „Falastin-suriyaliklar“<ref name="Herodotus2">Herodotus, ''The Histories'', Bks. 2:104 (Φοἰνικες δἐ καὶ Σὐριοι οἱ ἑν τᾔ Παλαιστἰνῃ, „Phoinikes de kaì Surioi oi en té Palaistinē“); 3:5; 7:89.</ref> haqida gapirganda, etnik jihatdan amorf guruh boʻlib, u finikiyaliklardan ajratib turadi<ref name="Kasher">Kasher, 1990, p. 15.</ref><ref>David Asheri, ''A Commentary on Herodotus, Books 1-4,'' Oxford University Press, 2007 p.402: „'the Syrians called Palestinians', at the time of Herodotus were a mixture of Phoenicians, Philistines, Arabs, Egyptians, and perhaps also other peoples. . . Perhaps the circumcised 'Syrians called Palestinians' are the Arabs and Egyptians of the Sinai coast; at the time of Herodotus there were few Jews in the coastal area.“</ref>. [[File:Medieval Arab Palestine.jpg|thumb|[[Suriya]] va [[Falastin]]ning milodiy 650 dan 1500-yilgacha tasviri]] [[Yunoncha]] soʻz [[toponim]] yoki [[etnonim]] sifatida ishlatilgan qadimgi Sharqiy Oʻrta yer dengizi-yaqin Sharq soʻzini aks ettiradi. [[Som-hom tillari|Qadimgi Misr]]da ''Peleset/Purusati''<ref>''pwlɜsɜtj''. John Strange, ''Caphtor/Keftiu: a new investigation,'' Brill, 1980 p. 159.</ref> „[[Dengiz xalqlari]]“, xususan, filistlarni nazarda tutadi deb taxmin qilingan<ref name="AK2013">{{citation|title=The Philistines and Other "Sea Peoples" in Text and Archaeology|work=Society of Biblical Literature Archaeology and biblical studies|volume=15|first=Ann E.|last=Killebrew|publisher=Society of Biblical Lit|date=2013|isbn=9781589837218|url=https://books.google.com/books?id=gBCl2IQfNioC&pg=PA1|page=2|access-date=29 November 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129192547/https://books.google.com/books?id=gBCl2IQfNioC&pg=PA1#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}. Quote: "First coined in 1881 by the French Egyptologist G. Maspero (1896), the somewhat misleading term „Sea Peoples“ encompasses the ethnonyms Lukka, Sherden, Shekelesh, Teresh, Eqwesh, Denyen, Sikil / Tjekker, Weshesh, and Peleset (Philistines). [Footnote: The modern term „Sea Peoples“ refers to peoples that appear in several New Kingdom Egyptian texts as originating from „islands“ (tables 1-2; Adams and Cohen, this volume; see, e.g., [[Robert Drews|Drews]] 1993, 57 for a summary). The use of quotation marks in association with the term „Sea Peoples“ in our title is intended to draw attention to the problematic nature of this commonly used term. It is noteworthy that the designation „of the sea“ appears only in relation to the Sherden, Shekelesh, and Eqwesh. Subsequently, this term was applied somewhat indiscriminately to several additional ethnonyms, including the Philistines, who are portrayed in their earliest appearance as invaders from the north during the reigns of Merenptah and Ramesses Ill (see, e.g., Sandars 1978; Redford 1992, 243, n. 14; for a recent review of the primary and secondary literature, see Woudhuizen 2006). Hencefore the term Sea Peoples will appear without quotation marks.]</ref><ref name="Drews48">[https://books.google.com/books?id=bFpK6aXEWN8C&pg=PA48 The End of the Bronze Age: Changes in Warfare and the Catastrophe Ca. 1200 B. C., Robert Drews, p48-61] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129192547/https://books.google.com/books?id=bFpK6aXEWN8C&pg=PA48#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }} Quote: "The thesis that a great „migration of the Sea Peoples“ occurred ca. 1200 B. C. is supposedly based on Egyptian inscriptions, one from the reign of Merneptah and another from the reign of Ramesses III. Yet in the inscriptions themselves such a migration nowhere appears. After reviewing what the Egyptian texts have to say about 'the sea peoples', one Egyptologist (Wolfgang Helck) recently remarked that although some things are unclear, "eins ist aber sicher: Nach den ägyptischen Texten haben wir es nicht mit einer „Völkerwanderung“ zu tun." („one thing is clear: according to the Egyptian texts, we are not dealing here with a '[[Migration Period|Völkerwanderung]]' [migration of peoples as in 4th-6th-century Europe].“) Thus the migration hypothesis is based not on the inscriptions themselves but on their interpretation."</ref> [[Som tillari]] ichiga kiruvchi [[Akkad tili|akkadcha]] ''Palaštu'' (variant ''Pilištu'') VII asrdagi Filistlar va oʻsha paytgacha uning toʻrtta shahar shtatlarida qoʻllanadi<ref>Seymour Gitin, 'Philistines in the Book of Kings,' in [[André Lemaire]], Baruch Halpern, Matthew Joel Adams (eds.) ''[https://books.google.com/books?id=1SXbIFYu-ZAC&pg=PA312 The Books of Kings: Sources, Composition, Historiography and Reception] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129192658/https://books.google.com/books?id=1SXbIFYu-ZAC&pg=PA312#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', BRILL, 2010 pp.301-363, for the Neo-Assyrian sources p.312: Soʻnggi filistlar davri (II temir davri)dagi toʻrtta shahar davlati: „Amqarrūna“ ([[Ekron]]), „Asdūdu“ ([[Ashdod]]), „Hazat“ ([[G'azo shahri|Gʻazo]]) va ''Isqaluna'' ([[Ashkelon]]), sobiq beshinchi poytaxti [[Gat (shahar)|Gat]] bu oxirgi bosqichda tashlab ketilgan.</ref>. [[Bibliya]]da ibroniy tilidagi Plištim soʻzi odatda filistlar deb tarjima qilinadi<ref>Strange 1980 p.159.</ref>. [[File:Khalil Beidas.jpg|thumb|150px|left|[[Xalil Beydas]] (1874-1949) 1898-yilda tarjima qilgan kitobining soʻzboshisida "Falastin arablari- oʻzini „falastinliklar“ deb taʼriflagan birinchi shaxs edi" degan.]] Miloddan avvalgi birinchi asrda [[Qadimgi Rim|rimliklar]] bu hududni bosib olganlarida, mintaqaning koʻp qismini qamrab olgan viloyat uchun Yahudiya nomini qoʻllashgan. Shu bilan birga, ''Suriya Palestina'' nomi tarixchilar va geograflar tomonidan [[Filon Aleksandriyalik|Filon]], Iosif va Elder Pliniyning yozuvlarida boʻlgani kabi [[Oʻrta yer dengizi]] va [[Iordan (daryo)|Iordan daryosi]] orasidagi hududga nisbatan qoʻllanila boshlandi. Milodiy II asrning boshlarida Suriya Palaestina rasmiy maʼmuriy nomga aylandi. Bunda olimlar imperator [[Adrian]]ning [[Bar Koxba qoʻzgʻoloni]] uchun jazo sifatida [[yahudiy]]larni yerdan ajratishga urinishi sifatida qarashdi<ref name="H.H. Ben-Sasson, 1976, page 334">H. H. Ben-Sasson, ''A History of the Jewish People'', Harvard University Press, 1976, {{ISBN|0-674-39731-2}}, page 334: „In an effort to wipe out all memory of the bond between the Jews and the land, Hadrian changed the name of the province from Judaea to Syria-Palestina, a name that became common in non-Jewish literature.“</ref><ref name="Ariel Lewin p. 33">Ariel Lewin. ''The archaeology of Ancient Judea and Palestine''. Getty Publications, 2005 p. 33. „It seems clear that by choosing a seemingly neutral name — one juxtaposing that of a neighboring province with the revived name of an ancient geographical entity (Palestine), already known from the writings of Herodotus — Hadrian was intending to suppress any connection between the Jewish people and that land.“ {{ISBN|0-89236-800-4}}</ref><ref name="F90">{{harvnb|Feldman|1990|p=19}}: „While it is true that there is no evidence as to precisely who changed the name of Judaea to Palestine and precisely when this was done, circumstantial evidence would seem to point to Hadrian himself, since he is, it would seem, responsible for a number of decrees that sought to crush the national and religious spirit of thejews, whether these decrees were responsible for the uprising or were the result of it. In the first place, he refounded Jerusalem as a Graeco-Roman city under the name of Aelia Capitolina. He also erected on the site of the Temple another temple to Zeus.“</ref>. Jeykobson oʻzgarishni yangi provinsiya ancha katta boʻlgani bilan ratsionalizatsiya qilishni taklif qildi{{sfn|Jacobson|2001|p=44-45|ps=: "Hadrian officially renamed Judea Syria Palaestina after his Roman armies suppressed the Bar-Kokhba Revolt (the Second Jewish Revolt) in 135 C.E.; this is commonly viewed as a move intended to sever the connection of the Jews to their historical homeland. However, that Jewish writers such as Philo, in particular, and Josephus, who flourished while Judea was still formally in existence, used the name Palestine for the Land of Israel in their Greek works, suggests that this interpretation of history is mistaken. Hadrian's choice of Syria Palaestina may be more correctly seen as a rationalization of the name of the new province, in accordance with its area being far larger than geographical Judea. Indeed, Syria Palaestina had an ancient pedigree that was intimately linked with the area of greater Israel."}}{{sfn|Jacobson|2001|p=44–45|ps=:"Hadrian officially renamed Judea Syria Palaestina after his Roman armies suppressed the Bar-Kokhba Revolt (the Second Jewish Revolt) in 135 C.E.; this is commonly viewed as a move intended to sever the connection of the Jews to their historical homeland. However, that Jewish writers such as Philo, in particular, and Josephus, who flourished while Judea was still formally in existence, used the name Palestine for the Land of Israel in their Greek works, suggests that this interpretation of history is mistaken. Hadrian's choice of Syria Palaestina may be more correctly seen as a rationalization of the name of the new province, in accordance with its area being far larger than geographical Judea. Indeed, Syria Palaestina had an ancient pedigree that was intimately linked with the area of greater Israel."}}. Shundan buyon bu [[nom]] tangalarga yozilgan va VII asrdan boshlab ravvin matnlarida tilga olingan<ref name="H.H. Ben-Sasson, 1976, page 334" /><ref name="Cohenp37">Cohen, 2006, p. 37.</ref>{{sfn|Feldman|1996|p=553}}. Filastin arabcha soʻzi eng qadimgi [[oʻrta asr]] arab geograflari davridan beri mintaqaga nisbatan ishlatilgan<ref name=Kishp200>Kish, 1978, p. 200.</ref>. Hozirgi zamonda Falastin arablari oʻzini „falastinlik“ deb taʼriflagan birinchi shaxs [[1898-yil]]da Xalil Beydas, keyin esa 1902-yilda Salim Quboin va Najib Nassar boʻlgan. 1908-yilgi Yosh turklar inqilobidan soʻng, Usmonlilar imperiyasida matbuot senzurasi qonunlarini yengillashtirilgan. Natijada Falastinda oʻnlab gazeta va davriy nashrlarga asos solindi va „Falastin“ atamasi qoʻllanish doirasi kengaydi. Ular orasida Al-Quds, Al-Munadi, Falastin, Al-Karmil va Al-Nafir gazetalari bor edi, ular [[1908-yil]]dan [[1914-yil]]gacha 110 ta maqolada 170 martadan ortiq „Filastini“ atamasini ishlatgan. Maqola mualliflari orasida nasroniy va musulmon arab falastinliklar, falastinlik emigrantlar va falastinlik boʻlmagan arablar bor edi<ref>{{cite web|url=https://www.academia.edu/49925414|title=The Origins of the term "Palestinian" ("Filasṭīnī") in late Ottoman Palestine, 1898–1914|work=Emmanuel Beshka|year=2021|publisher=Academia Letters|access-date=29 November 2023|archive-date=22 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230622134525/https://www.academia.edu/49925414|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=Palestine Facts|publisher=PASSIA: Palestinian Academic Society for the Study of International Affairs|url=http://www.passia.org/palestine_facts/chronology/14001962.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116190029/http://www.passia.org/palestine_facts/chronology/14001962.htm|archive-date=16 January 2013}}</ref>. Majburiy Falastin davrida „Falastin“ atamasi diniy va etnik mansubligidan qatʼi nazar, u yerda yashovchi barcha odamlarga nisbatan qoʻllangan va Britaniya Majburiy organlari tomonidan fuqarolik berilganlarga „Falastin fuqaroligi“ berilgan<ref>{{cite web |author=Government of the United Kingdom |title=Report by His Majesty's Government in the United Kingdom of Great Britain and Northern Ireland to the Council of the League of Nations on the Administration of Palestine and Trans-Jordan for the Year 1930 |publisher=[[League of Nations]] |date=31 December 1930 |url=http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/a47250072a3dd7950525672400783bde/c2feff7b90a24815052565e6004e5630!OpenDocument |access-date=29 May 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070222095422/http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/a47250072a3dd7950525672400783bde/c2feff7b90a24815052565e6004e5630%21OpenDocument |archive-date=22 February 2007 |url-status=dead }}</ref>. == Kelib chiqishi == {{Asosiy maqola|Falastin nomining xronologiyasi}} Falastinliklarning kelib chiqishi murakkab va xilma-xildir. Mintaqa dastlab [[arab]] boʻlmagan. Uning arablashuvi Falastinning arab qabilalari va ularning mahalliy ittifoqchilari tomonidan tez sur’atlar bilan kengayib borayotgan Islom xalifaliklari tarkibiga qoʻshilish natijasi edi<ref>{{cite book |url=https://books.openedition.org/ifpo/491?lang=en |title=Palestinian Identity and Cultural Heritage |author=Nazmi Al-Ju'beh |series=Contemporain publications |date=26 May 2009 |pages=205–231 |publisher=Presses de l’Ifpo |isbn=978-2-35159-265-6 |access-date=14 October 2023 |archive-date=15 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231015061318/https://books.openedition.org/ifpo/491?lang=en |url-status=live}}</ref>. [[File:Khalil Raad, Palestinian mother and child, 1918-1938.jpg|thumb|Falastinlik ona va bola]] [[Falastin]] tarix davomida koʻplab demografik va diniy toʻntarishlarni boshdan kechirdi. Miloddan avvalgi 2-ming yillikda bu yerda [[kanʼon]]liklar, yaʼni [[Som tillari|semit tili]]da soʻzlashuvchi, [[kanʼon dini]]ga eʼtiqod qiluvchi xalqlar yashagan<ref>{{Cite web |last=Mark |first=Joshua J. |title=Palestine |url=https://www.worldhistory.org/palestine/ |access-date=3 January 2023 |website=World History Encyclopedia |language=en |archive-date=27 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220127100651/https://www.worldhistory.org/palestine/ |url-status=live }}</ref>. Aksariyat falastinliklar qadimgi kanʼonliklar bilan kuchli genetik aloqaga ega hisoblanishadi<ref>{{Cite news|url=https://www.haaretz.com/israel-news/2020-05-31/ty-article/.premium/jews-and-arabs-share-genetic-link-to-ancient-canaanites/0000017f-eb8f-d4a6-af7f-ffcf4f190000|title=Jews and Arabs Share Genetic Link to Ancient Canaanites, Study Finds|newspaper=Haaretz}}</ref><ref>{{Cite web |date=1 June 2020 |title=Study finds ancient Canaanites genetically linked to modern populations |url=https://english.tau.ac.il/news/canaanites |access-date=24 October 2023 |publisher=[[Tel Aviv University]] |archive-date=25 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231025201822/https://english.tau.ac.il/news/canaanites |url-status=live }}</ref>. Keyinchalik [[isroil]]liklar janubiy [[Kanʼon]] sivilizatsiyasining oʻsishi sifatida paydo boʻldi, [[yahudiy]]lar va [[isroil]]lik [[samariya]]liklar klassik [[antik davr]]da Falastin aholisining koʻp qismini tashkil etdilar<ref>John Day, [In Search of Pre-Exilic Israel,] Bloomsbury Publishing, 2005 pp. 47.5, p. 48: 'In this sense, the emergence of ancient Israel is viewed not as the cause of the demise of Canaanite culture but as its upshotʼ.</ref><ref>ubb, 1998. pp. 13-14</ref><ref>Mark Smith in „The Early History of God: Yahweh and Other Deities of Ancient Israel“ states „Despite the long regnant model that the Canaanites and Israelites were people of fundamentally different culture, archaeological data now casts doubt on this view. The material culture of the region exhibits numerous common points between Israelites and Canaanites in the Iron I period (c. 1200-1000 BCE). The record would suggest that the Israelite culture largely overlapped with and derived from Canaanite culture… In short, Israelite culture was largely Canaanite in nature. Given the information available, one cannot maintain a radical cultural separation between Canaanites and Israelites for the Iron I period.“ (pp. 6-7). Smith, Mark (2002) „The Early History of God: Yahweh and Other Deities of Ancient Israel“ (Eerdmanʼs)</ref><ref>{{Cite book |last=Hopkins |first=David C. |url=https://books.google.com/books?id=0TLbAAAAMAAJ&q=israelites+emerged+after+canaanites |title=The Highlands of Canaan: Agricultural Life in the Early Iron Age |date=1985 |publisher=Almond |isbn=978-0-907459-39-2 |pages=22 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Barbati |first=Gabriele |date=2013-01-21 |title=Caught Between Two Votes: The Samaritans And The Israeli Election |url=https://www.ibtimes.com/israeli-election-preview-samaritans-caught-between-two-votes-1028684 |access-date=2023-12-25 |website=International Business Times |language=en-US}}</ref><ref>{{cite journal |last1=DellaPergola |first1=Sergio |title=Some Fundamentals of Jewish Demographic History |journal=Papers in Jewish Demography |date=2001 |pages=11–33 |publisher=The Hebrew University, Jerusalem |quote=The emergence of a second Jewish population peak can be posited toward the time of the construction of the Second Temple in Jerusalem during the Hasmonean period (3rd-2nd century B.C.E.). This new peak, variously estimated, and here cautiously put at around 4.5 million people during the first century B.C.E.,}}</ref>. Biroq, [[Quddus]] va uning atrofidagi Yahudiyadagi yahudiylar va [[Samariya]]dagi [[samariya]]liklar mos ravishda yahudiy-rim urushlari va samariyaliklar qoʻzgʻolonlari natijasida toʻliq tiklana olmadilar<ref>{{Cite web |title=Palestine - Roman Rule, Jewish Revolts, Crusades {{!}} Britannica |url=https://www.britannica.com/place/Palestine/Roman-Palestine |access-date=2023-12-25 |website=www.britannica.com |language=en}}</ref>. Keyingi asrlarda mintaqada siyosiy va iqtisodiy notinchliklar, nasroniylikni ommaviy qabul qilishlar (va keyinchalik Rim imperiyasining nasroniylashuvi)kuzatildi<ref name="Kessler2010">{{cite book |author=Edward Kessler |url=https://books.google.com/books?id=87Woe7kkPM4C&pg=PA72 |title=An Introduction to Jewish-Christian Relations |publisher=Cambridge University Press |year=2010 |isbn=978-0-521-70562-2 |page=72}}</ref><ref>{{Cite web |last=Denova |first=Rebecca |title=Christianity |url=https://www.worldhistory.org/christianity/ |access-date=3 January 2023 |website=World History Encyclopedia |language=en |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831112510/https://www.worldhistory.org/christianity/ |url-status=live }}</ref>. [[Xristian]]larning immigratsiyasi, shuningdek, [[but]]parastlar, [[yahudiy]]lar va [[samariya]]liklarning oʻzgarishi [[Rim]] va [[Vizantiya]]da falastin nasroniylarini shakllanishiga yordam berdi<ref name="CHJ2">{{cite book |author=David Goodblatt |title=The Cambridge History of Judaism |year=2006 |isbn=978-0-521-77248-8 |editor=Steven Katz |volume=IV |pages=404–430 |chapter=The Political and Social History of the Jewish Community in the Land of Israel, c. 235–638 |quote=Few would disagree that, in the century and a half before our period begins, the Jewish population of Judah () suffered a serious blow from which it never recovered. The destruction of the Jewish metropolis of Jerusalem and its environs and the eventual refounding of the city... had lasting repercussions. [...] However, in other parts of Palestine the Jewish population remained strong [...] What does seem clear is a different kind of change. Immigration of Christians and the conversion of pagans, Samaritans and Jews eventually produced a Christian majority}}</ref><ref name=":5">{{Cite book |last=Ehrlich |first=Michael |url=http://worldcat.org/oclc/1302180905 |title=The Islamization of the Holy Land, 634–1800 |publisher=Arc Humanities Press |year=2022 |isbn=978-1-64189-222-3 |location=Leeds, UK |pages=3–4 |oclc=1302180905 |quote=Samaritan rebellions during the fifth and sixth centuries were crushed by the Byzantines and as a result, the main Samaritan communities began to decline. Similarly, the Jewish community strove to recover from the catastrophic results of the Bar Kokhva revolt (132–135 ce). During the Late Roman and Byzantine periods, many Jews emigrated to thriving centres in the diaspora, especially Iraq, whereas some converted to Christianity and others continued to live in the Holy Land, especially in Galilee and the coastal plain. [...] Accordingly, most of the Muslims who participated in the conquest of the Holy Land did not settle there, but continued on to further destinations. For most of the Muslims who settled in the Holy Land were either Arabs who immigrated before the Muslim conquest and then converted to Islam, or Muslims who immigrated after the Holy Land's conquest. [...] Consequently, many local Christians converted to Islam. Thus, almost twelve centuries later, when the army led by Napoleon Bonaparte arrived in the Holy Land, most of the local population was Muslim. [...] The Holy Land's transformation from an area populated mainly by Christians into a region whose population was predominantly Muslim was the result of two processes: immigration and conversion |access-date=29 November 2023 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709195021/http://worldcat.org/oclc/1302180905 |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite journal |last=Bar |first=Doron |date=2003 |title=The Christianisation of Rural Palestine during Late Antiquity |url=http://dx.doi.org/10.1017/s0022046903007309 |journal=The Journal of Ecclesiastical History |volume=54 |issue=3 |pages=401–421 |doi=10.1017/s0022046903007309 |issn=0022-0469 |quote=The dominant view of the history of Palestine during the Byzantine period links the early phases of the consecration of the land during the fourth century and the substantial external financial investment that accompanied the building of churches on holy sites on the one hand with the Christianisation of the population on the other. Churches were erected primarily at the holy sites, 12 while at the same time Palestine's position and unique status as the Christian 'Holy Land' became more firmly rooted. All this, coupled with immigration and conversion, allegedly meant that the Christianisation of Palestine took place much more rapidly than that of other areas of the Roman empire, brought in its wake the annihilation of the pagan cults and meant that by the middle of the fifth century there was a clear Christian majority. |access-date=29 November 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406174740/https://dx.doi.org/10.1017%2Fs0022046903007309 |url-status=live }}</ref>. VII asrda arab rashidunlari Levantni bosib oldilar. Keyinchalik ularning oʻrnini boshqa arab musulmon sulolalari, jumladan [[Umaviylar]], [[Abbosiylar]] va [[Fotimiylar]] egalladi<ref name=":63">{{Cite book |last=Grossman |first=David |url=https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781315128825/rural-arab-demography-early-jewish-settlement-palestine-david-grossman |title=Distribution and Population Density During the Late Ottoman and Early Mandate Periods |publisher=[[Routledge]] |year=2017 |isbn=9781315128825 |edition=9781315128825 |location=New York |pages=44–52 |doi=10.4324/9781315128825 |quote=They came from Circassia and Chechnya, and were refugees from territories annexed by Russia in 1864, and the Bosnian Muslims, whose province was lost to Serbia in 1878. Belonging to this category were the Algerians (Mughrabis), who arrived in Syria and Palestine in several waves after 1850 in the wake of France's conquest of their country and the waves of Egyptian migration to Palestine and Syria during the rule of Muhammad Ali and his son, Ibrahim Pasha. [...] In most cases the Egyptian army dropouts and the other Egyptian settlers preferred to settle in existing localities, rather than to establish new villages. In the southern coastal plain and Ramla zones there were at least nineteen villages which had families of Egyptian origin, and in the northern part of Samaria, including the ‘Ara Valley, there are a number of villages with substantial population of Egyptian stock. |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 June 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230629024634/https://www.taylorfrancis.com/books/mono/10.4324/9781315128825/rural-arab-demography-early-jewish-settlement-palestine-david-grossman |url-status=live }}</ref><ref name=":FrantzmanKark20133">{{Cite journal |last1=Frantzman |first1=Seth J. |last2=Kark |first2=Ruth |date=16 April 2013 |title=The Muslim Settlement of Late Ottoman and Mandatory Palestine: Comparison with Jewish Settlement Patterns |url=http://dx.doi.org/10.1111/j.1949-3606.2012.00172.x |journal=Digest of Middle East Studies |volume=22 |issue=1 |pages=77 |doi=10.1111/j.1949-3606.2012.00172.x |issn=1060-4367 |quote=Some of these Muslims were Egyptian and Algerian immigrants who came to Palestine in the first half of the nineteenth century from foreign lands. There were also Algerians, Bosnians, and Circassians, who came in the second half of the nineteenth century, but most were from within the borders of Palestine. |access-date=29 November 2023 |archive-date=5 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230305230211/https://dx.doi.org/10.1111/j.1949-3606.2012.00172.x |url-status=live }}</ref><ref>{{Cite book |last=Gil |first=Moshe |url=https://www.worldcat.org/oclc/59601193 |title=A History of Palestine, 634–1099 |date=1997 |translator=Ethel Briodo |isbn=0-521-59984-9 |publisher=Cambridge University Press |location=Cambridge |oclc=59601193 |access-date=29 November 2023 |archive-date=9 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230709172836/https://www.worldcat.org/oclc/59601193 |url-status=live }}</ref>. Keyingi bir necha asrlar davomida Falastin aholisi keskin kamaydi<ref name=":Broshi1979">{{Cite journal |last=Broshi |first=Magen |date=1979 |title=The Population of Western Palestine in the Roman-Byzantine Period |url=http://dx.doi.org/10.2307/1356664 |journal=Bulletin of the American Schools of Oriental Research |volume=236 |issue=236 |pages=1–10 |doi=10.2307/1356664 |jstor=1356664 |s2cid=24341643 |issn=0003-097X |access-date=29 November 2023 |archive-date=11 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230711021518/https://dx.doi.org/10.2307/1356664 |url-status=live }}</ref><ref name=":4">Broshi, M., & Finkelstein, I. (1992). [https://www.academia.edu/40790691/M_Broshi_and_I_Finkelstein_The_Population_of_Palestine_in_Iron_Age_II_BASOR_287_1992_pp_47_60 „The Population of Palestine in Iron Age II“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230305224039/https://www.academia.edu/40790691/M_Broshi_and_I_Finkelstein_The_Population_of_Palestine_in_Iron_Age_II_BASOR_287_1992_pp_47_60 |date=5 March 2023 }}. ''Bulletin of the American Schools of Oriental Research'', ''287''(1), 47-60.</ref>. Vaqt oʻtishi bilan mavjud aholi arab madaniyati va tilini oʻzlashtirib, koʻpchiligi [[islom dini]]ni qabul qildi<ref name=":5" />. Musulmonlar istilosidan oldin va keyin arablarning joylashishi islomlashuv jarayonini tezlashtirishda muhim rol oʻynagan, deb taxmin qilinadi<ref name=":2">{{Cite journal |last=Levy-Rubin |first=Milka |date=2000 |title=New Evidence Relating to the Process of Islamization in Palestine in the Early Muslim Period: The Case of Samaria |url=https://www.jstor.org/stable/3632444 |journal=Journal of the Economic and Social History of the Orient |volume=43 |issue=3 |pages=257–276 |doi=10.1163/156852000511303 |jstor=3632444 |issn=0022-4995 |access-date=29 November 2023 |archive-date=27 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230327165417/http://jstor.org/stable/3632444 |url-status=live }}</ref><ref name=":Ellenblum2010">{{Cite book |first=Ronnie |last=Ellenblum |url=http://worldcat.org/oclc/958547332 |title=Frankish Rural Settlement in the Latin Kingdom of Jerusalem. |date=2010 |publisher=Cambridge University Press |isbn=978-0-511-58534-0 |oclc=958547332 |quote=From the data given above it can be concluded that the Muslim population of Central Samaria, during the early Muslim period, was not an autochthonous population which had converted to Christianity. They arrived there either by way of migration or as a result of a process of sedentarization of the nomads who had filled the vacuum created by the departing Samaritans at the end of the Byzantine period [...] To sum up: in the only rural region in Palestine in which, according to all the written and archeological sources, the process of Islamization was completed already in the twelfth century, there occurred events consistent with the model propounded by Levtzion and Vryonis: the region was abandoned by its original sedentary population and the subsequent vacuum was apparently filled by nomads who, at a later stage, gradually became sedentarized |access-date=29 November 2023 |archive-date=10 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230710040327/https://www.worldcat.org/oclc/958547332 |url-status=live }}</ref><ref>Chris Wickham, ''[https://books.google.com/books?id=yFkTDAAAQBAJ&pg=PA130 Framing the Early Middle Ages; Europe and the Mediterranean, 400-900] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129192619/https://books.google.com/books?id=yFkTDAAAQBAJ&pg=PA130#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', Oxford University press 2005. p. 130. „In Syria and Palestine, where there were already Arabs before the conquest, settlement was also permitted in the old urban centres and elsewhere, presumably privileging the political centres of the provinces.“</ref><ref name=":3">Gideon Avni, ''The Byzantine-Islamic Transition in Palestine: An Archaeological Approach,'' Oxford University Press 2014 pp.312-324, 329 (theory of imported population unsubstantiated);.</ref>. Baʼzi olimlar salibchilarning kelishi bilan Falastinda koʻpchilik musulmon boʻlgan deb taʼkidlashadi<ref>Ira M. Lapidus, ''[https://books.google.com/books?id=ZkJpBAAAQBAJ&pg=PA156 A History of Islamic Societies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129194813/https://books.google.com/books?id=ZkJpBAAAQBAJ&pg=PA156#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', (1988) Cambridge University Press 3rd.ed.2014 p.156</ref><ref name="Tessler">Mark A. Tessler, ''A History of the Israeli-Palestinian conflict'', Indiana University Press, 1994, {{ISBN|0-253-20873-4}}, [https://books.google.com/books?id=3kbU4BIAcrQC&q=iSLAM+pALESTINE%2C&pg=PA70 M1 Google Print, p. 70] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230622120112/https://books.google.com/books?id=3kbU4BIAcrQC&q=iSLAM+pALESTINE%2C&pg=PA70 |date=22 June 2023 }}.</ref>. Boshqalar esa ommaviy islomlashuv jarayoni ancha keyinroq, ehtimol, [[mamluklar]] davrida sodir boʻlgan, deb daʼvo qiladilar<ref>{{cite book |last1=Kacowicz |first1=Arie Marcelo |url=https://books.google.com/books?id=ovck_g0xwX0C&q=Population+Resettlement+in+International+Conflicts:+By+Arie+Marcelo+Kacowicz,+Pawel+Lutomski&pg=PR11 |title=Population Resettlement in International Conflicts: A Comparative Study |last2=Lutomski |first2=Pawel |date=2007 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739116074 |page=194 |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193059/https://books.google.com/books?id=ovck_g0xwX0C&q=Population+Resettlement+in+International+Conflicts:+By+Arie+Marcelo+Kacowicz,+Pawel+Lutomski&pg=PR11#v=snippet&q=Population%20Resettlement%20in%20International%20Conflicts%3A%20By%20Arie%20Marcelo%20Kacowicz%2C%20Pawel%20Lutomski&f=false |url-status=live }}</ref><ref name=":2" /><ref>Ira M. Lapidus, ''[https://books.google.com/books?id=qcPZ1k65pqkC&pg=PA201 Islamic Societies to the Nineteenth Century: A Global History] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193058/https://books.google.com/books?id=qcPZ1k65pqkC&pg=PA201#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', Cambridge University Press, 2012, p. 201.</ref> Usmonlilar davrida bir necha asrlar davomida Falastinda aholi soni kamayib, IXX asrda aholining tez oʻsishi kuzatila boshladi<ref>{{cite book |last1=Kacowicz |first1=Arie Marcelo |url=https://books.google.com/books?id=ovck_g0xwX0C&q=Population+Resettlement+in+International+Conflicts:+By+Arie+Marcelo+Kacowicz,+Pawel+Lutomski&pg=PR11 |title=Population Resettlement in International Conflicts: A Comparative Study |last2=Lutomski |first2=Pawel |date=2007 |publisher=Lexington Books |isbn=9780739116074 |page=194 |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193059/https://books.google.com/books?id=ovck_g0xwX0C&q=Population+Resettlement+in+International+Conflicts:+By+Arie+Marcelo+Kacowicz,+Pawel+Lutomski&pg=PR11#v=snippet&q=Population%20Resettlement%20in%20International%20Conflicts%3A%20By%20Arie%20Marcelo%20Kacowicz%2C%20Pawel%20Lutomski&f=false |url-status=live }}</ref>. Bu oʻsishga IXX asrning birinchi yarmida misrliklar (Muhammad Ali va Ibrohim Posho hukmronligi davrida), jazoirliklarning (Abdelkader al-Jezariy qoʻzgʻolonidan keyin), ikkinchi yarmida esa, jazoirliklar, bosniyaliklar va cherkeslar koʻchib kelishi yordam berdi<ref name=":63"/><ref name=":FrantzmanKark20133"/>. == Identifikatsiyasi == {{Main|Falastinliklar tarixi|Falastin millati tarixi|Falastin millatchiligi}} === Alohida identifikatsiyaning paydo boʻlishi === Falastin arablari orasida oʻziga xos falastin milliy oʻziga xosligi paydo boʻlishining vaqti va sabablari ilmiy kelishmovchiliklardir.. Baʼzilar buni [[1834-yil]]da Falastindagi dehqonlar qoʻzgʻoloni (yoki hatto [[XVII asr]]da ham) kuzatilishi mumkinligini taʼkidlaydilar, boshqalari esa bu [[Majburiy Falastin]] davridan keyin paydo boʻlgan deb taʼkidlashadi<ref name="Likhovski" /><ref name="Sorek" />. „Filasṭīnī“ atamasining oʻzi birinchi marta [[1898-yil]]da „Muqaddas zamin“ haqidagi rus asarining arab tiliga tarjimasida [[Xalil Beydas]] tomonidan kiritilgan. Shundan soʻng uning qoʻllanishi asta-sekin tarqaldi, [[1908-yil]]ga kelib, kech Usmonli hukmronligi davrida senzura nazorati yumshatilgach, [[gazeta]]larda yozayotgan bir qator [[musulmon]], [[nasroniy]] va [[yahudiy]] [[muxbir]]lar bu atamani „''Falastin xalqi (ahl/ahalī Filasṭīn)''“, „''falastinliklar (al-Filasṭīnīyūn)''“, „''Falastin oʻgʻillari (abnā' Filasṭīn)''“ yoki „''Falastin jamiyati (al-mujtamaʼ al-filasṭīn)''“ deb Falastin xalqiga nisbatan tez-tez ishlata boshladilar<ref name="ZachBeška">Zachary J Foster, Emanuel Beška, [https://www.academia.edu/49925414/The_Origins_of_the_term_Palestinian_Filasṭīnī_in_late_Ottoman_Palestine_1898_1914?email_work_card=view-paper „The Origins of the term 'Palestinianʼ ('Filasṭīnī') in late Ottoman Palestine, 1898-1914] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231015103833/https://www.academia.edu/49925414/The_Origins_of_the_term_Palestinian_Filas%E1%B9%AD%C4%ABn%C4%AB_in_late_Ottoman_Palestine_1898_1914?email_work_card=view-paper |date=15 October 2023 }}“, ''Academic Letters 2021 pp.1-22''</ref>. [[File:Coat of arms of Palestine.svg|thumb|upright|left|[[Salohuddin al-Ayyubiy|Saladin]]ning lochini, [[Falastin milliy hokimiyati|Falastin maʼmuriyati]] gerbi]] Falastin dastlab sionizmni tanqid qilishni Usmonli maʼmuriyatining yahudiy immigratsiyasini nazorat qila olmagani va chet elliklarning katta oqimiga qaratdi. Keyinchalik sionistlar tomonidan yer sotib olishning falastinlik dehqonlarga ({{lang-ar|فلاحين}}, ''[[dehqon]]'') taʼsirini oʻrganib, yerni egallab olish va uning jamiyatga taʼsiridan oʻsib borayotgan xavotirni bildirgan<ref name=Khalidip124>Khalidi, 1997, pp. 124-127.</ref>. Tarixchi [[Rashid Xolidiy]]ning [[1997-yil]]da chop etilgan „Falastin oʻziga xosligi: Zamonaviy milliy ongning qurilishi“ kitobi bu boradagi „asos matni“ hisoblanadi<ref>[https://cup.columbia.edu/book/palestinian-identity/9780231150743 „Palestinian Identity — The ….“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231117022355/https://cup.columbia.edu/book/palestinian-identity/9780231150743 |date=17 November 2023 }} ''Columbia University Press''. 10 December 2018.</ref>. Uning taʼkidlashicha, Falastin tarixini ifodalovchi arxeologik qatlamlar [[Injil]], [[Rim]], [[Vizantiya]], [[Umaviylar]], [[Abbosiylar]], [[Fotimiylar]], [[Salib yurishlari]], [[Ayyubiylar]], [[Mamluklar]] va [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar]] davrlarini qamrab oladi<ref name=Khalidip18/>. Falastinning oʻziga xosligi hech qachon eksklyuziv boʻlmaganini taʼkidladi. „Arabizm, din va mahalliy sodiqlik“ muhim rol oʻynagan holda, Xolidiy Falastin millatchiligining baʼzi oʻta tarafdorlarining tarixga „nisbatan zamonaviy“ boʻlgan millatchilik ongini „anaxronistik“ tarzda qayta oʻqishga urinishlaridan ogohlantiradi<ref>Khalidi, 2010, [https://books.google.com/books?id=YDPKFyZ38qsC&pg=PA149 p. 149] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193101/https://books.google.com/books?id=YDPKFyZ38qsC&pg=PA149#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}.</ref><ref name=Khalidip19>Khalidi, 1997, pp. 19-21.</ref>. Xolidiy taʼkidlashicha, falastinliklarning zamonaviy milliy oʻziga xosligi [[XIX asr]] oxirida Usmonli imperiyasi xalqlari oʻrtasida paydo boʻlgan va [[Birinchi jahon urushi]]dan keyin Yaqin Sharqdagi zamonaviy milliy davlat chegaralari demarkatsiya qilinganidan keyin keskinlashgan millatchilik nutqlariga asoslangan<ref name=Khalidip19/>. Xolidiy shuningdek, garchi sionizm tomonidan qoʻyilgan muammo bu oʻzlikni shakllantirishda rol oʻynagan boʻlsa-da, „Falastin oʻziga xosligi asosan sionizmga javob sifatida paydo boʻlgan, degan fikrni aytish jiddiy xatodir“ deb taʼkidlaydi<ref name=Khalidip19/>. [[File:Khalil Beidas 1898 use of the word Palestinians in the preface to his translation of Akim Olesnitsky's A Description of the Holy Land.png|left|thumb|[[Xalil Beydas]]ning [[1898-yil]]da [[w:ru:Олесницкий, Аким Алексеевич|Akim Olesnitskiyning]] [[:File:Olesnitsky A. The Holy Land. Vol. 1 (Russian).djvu|"Muqaddas zamin tavsifi"]] asari tarjimasiga soʻzboshida „Falastinliklar“ soʻzini qoʻllagani<ref name="Fos">Zachary Foster, [http://blog.palestine-studies.org/2016/02/18/who-was-the-first-palestinian-in-modern-history „Who Was The First Palestinian in Modern History“] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160229164114/http://blog.palestine-studies.org/2016/02/18/who-was-the-first-palestinian-in-modern-history/ |date=29 February 2016 }} The Palestine Square 18 February 2016</ref>.]] Aksincha, tarixchi Jeyms L. Gelvin Falastin millatchiligi sionizmga toʻgʻridan-toʻgʻri munosabat ekanligini taʼkidlaydi. U oʻzining „Isroil-Falastin mojarosi: [[yuz yillik urush]]<nowiki/>“ kitobida „Falastin millatchiligi urushlararo davrda sionistlarning immigratsiya va aholi punktlariga javoban paydo boʻldi“, deb taʼkidlaydi<ref name="Gelvin 92">Gelvin, 2005, pp. 92-93.</ref>. Gelvinning taʼkidlashicha, bu fakt Falastinning oʻziga xosligini qonuniylashtirmaydi: "Falastin millatchiligi sionizmdan kechroq rivojlanganligi va haqiqatan ham unga javoban Falastin millatchiligining qonuniyligini hech qanday tarzda kamaytirmaydi yoki uni sionizmdan kamroq kuchga ega qilmaydi. Barcha millatchiliklar qandaydir „boshqa“ga qarshi kelib chiqadi. Yana nima uchun sizning kimligingizni koʻrsatishga ehtiyoj paydo boʻladi va barcha millatchiliklar ular qarshi boʻlgan narsalar bilan belgilanadi<ref name="Gelvin 92" />. Devid Seddon „zamonaviy maʼnoda [[Falastin]] oʻziga xosligini yaratish asosan [[1960-yil]]larda, Falastin Ozodlik Tashkilotining tashkil etilishi bilan shakllangan“ deb yozadi. Biroq, u shunday deb qoʻshimcha qiladi: "[[Bibliya]] davrida taniqli oʻxshash nomga ega boʻlgan aholining („filistlar“) mavjudligi uzoq tarixiy davr mobaynida bir daraja davom etganligini koʻrsatadi<ref>David Seddon (ed.)''A political and economic dictionary of the Middle East,'' Taylor & Francis, 2004. p. 532.</ref>. [[Baruch Kimmerling]] va Joel S. Migdal Falastindagi [[1834-yil]]gi [[Falastindagi dehqonlar qoʻzgʻoloni|dehqonlar qoʻzgʻolonini]] Falastin xalqining birinchi shakllanishi voqeasi deb hisoblaydilar. Falastin arablarining „Dehqonlar qoʻzgʻoloni“ deb atalmish qoʻzgʻolon chaqiriluvchilarga qoʻyilgan ogʻir talablar tufayli yuzaga keldi. Mahalliy rahbarlar va shahar zodagonlari anʼanaviy imtiyozlarning yoʻqolganidan norozi edilar, dehqonlar esa harbiy xizmatga chaqirish oʻlim jazosidan boshqa narsa emasligini yaxshi bilishardi. [[1834-yil]]ning [[may]] oyidan boshlab qoʻzgʻolonchilar koʻplab shaharlarni egallab olishdi, shu jumladan [[Quddus]], [[Xevron]] va [[Nablus]] va [[Ibrohim Posho]] qoʻshini [[4-avgust]]da Xevronda oxirgi isyonchilarni magʻlub etdi<ref name=Kimmerling6>Kimmerling and Migdal, 2003, p. 6-11</ref>. [[Benny Morris]]ning taʼkidlashicha, Falastindagi arablar shunga qaramay, yirik milliy panarab yoki muqobil ravishda panislomistik harakatning bir qismi boʻlib qolishdi<ref>[[Benny Morris]], ''Righteous Victims'', pp.40-42 in the French edition.</ref>. Valid Xolidiy aksini taʼkidlab, Usmoniylar davridagi falastinliklar „Falastin tarixining oʻziga xosligini yaxshi bilishgan …“ va „Falastinliklar oʻzlarining arab merosi va nasl-nasabi bilan faxrlansalar-da, oʻzlarini nafaqat VII asrdagi arab bosqinchilaridan, balki oʻlkada azaldan yashab kelgan mahalliy xalqlardan, jumladan, qadimgi ibroniylar va kanʼonliklardan ham kelib chiqqan deb hisoblar edilar“<ref name=WKhalidi32>Khalidi, W., 1984, p. 32</ref>. [[File:Palestine 1930.jpg|thumb|[[1930-yil]]da [[Quddus]]da falastinlik ayollarning Britaniya mandatiga qarshi namoyishi. Belgida „mandat tugatilgunga qadar hech qanday muzokaralar boʻlmaydi“ deb yozilgan.]] Zachari J. Foster 2015-yilgi ''Foreign Affairs'' maqolasida shunday degan edi: {{Iqtibos|„Usmonlilar davridagi (1516–1918) yuzlab qoʻlyozmalar, islomiy sud hujjatlari, kitoblar, jurnallar va gazetalarga asoslanib, “Falastinlik” atamasini birinchi boʻlib qoʻllagan arab Bayrutda yashovchi pravoslav nasroniy Farid Jorj Kassab boʻlganga oʻxshaydi“}} U Kassabning [[1909-yil]]da chop etilgan „Falastin, ellinizm va klerikalizm“ kitobida kitobning qolgan qismida Falastindagi arab tilida soʻzlashuvchilarni falastinliklar deb taʼriflaganiga qaramay, „Pravoslav Falastin Usmonlilari oʻzlarini arablar deb ataydilar va aslida arablar“ deb taʼkidlaganini tushuntirdi<ref>{{Cite magazine|url=https://www.foreignaffairs.com/articles/middle-east/2015-03-11/whats-palestinian|title=What's a Palestinian?|first=Zachary J.|last=Foster|date=6 October 2015|website=Foreign Affairs|access-date=29 November 2023|archive-date=15 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231015105804/https://www.foreignaffairs.com/articles/middle-east/2015-03-11/whats-palestinian|url-status=live}}</ref>. [[Bernard Lewis]]ning taʼkidlashicha, Usmonli Falastin arablari Falastin xalqi sifatida sionistlarga eʼtiroz bildirmagan, chunki bunday millat tushunchasi oʻsha paytda bu hudud arablariga nomaʼlum boʻlgan va juda keyinroq paydo boʻlgan. Hatto Usmonli imperiyasining arab viloyatlaridagi arab millatchiligi tushunchasi ham „Birinchi jahon urushi boshlanishidan oldin sezilarli miqyosga yetmagan edi“<ref name=Lewis/><ref name=Sorek>{{cite journal|title=The Orange and the Cross in the Crescent|journal=Nations and Nationalism|url=http://plaza.ufl.edu/tsorek/articles/orange.pdf|author=Tamir Sorek|volume=10|issue=3|year=2004|pages=269–291|doi=10.1111/j.1354-5078.2004.00167.x|access-date=29 November 2023|archive-date=5 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230505193710/http://plaza.ufl.edu/tsorek/articles/orange.pdf|url-status=live|archivedate=2023-05-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20230505193710/http://plaza.ufl.edu/tsorek/articles/orange.pdf}}</ref>. == Falastin millatchiligining paydo boʻlishi == [[File:Un1981-343.jpg|thumb|right|Falastin kurashini xotirlash uchun BMT markasi]] Mustaqil Falastin davlati hozirgi davrda falastinliklar yashagan yerlar ustidan toʻliq suverenitetga ega emas. [[Birinchi jahon urushi]]gacha Falastin Usmonlilar imperiyasi tomonidan boshqarilgan, keyin esa Britaniyaning majburiy hokimiyatlari tomonidan nazorat qilingan. [[Isroil]] [[1948-yil]]da Falastinning baʼzi qismlarida tashkil etilgan. [[1948-yil]]dagi Arab-Isroil urushidan soʻng [[Gʻarbiy Sohil]] [[Iordaniya]] tomonidan, [[Gʻazo sektori]] esa [[Misr]] tomonidan boshqarilgan va har ikki davlat ham bu hududlarni [[Isroil]] bosib olguncha boshqarishda davom etgan. Tarixchi Avi Shlaimning taʼkidlashicha, falastinliklarning yer ustidan suverenitetga ega emasligi isroilliklar tomonidan falastinliklarning oʻz taqdirini oʻzi belgilash huquqidan mahrum qilish uchun foydalanilgan<ref name=Attapatu>{{cite journal|date=16 June 2004|title=Interview With Middle East Scholar Avi Shlaim: America, Israel and the Middle East|journal=The Nation|author=Don Atapattu|url=http://www.thenation.com/article/interview-middle-east-scholar-avi-shlaim|access-date=9 March 2008|archive-date=13 November 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191113024502/https://www.thenation.com/article/interview-middle-east-scholar-avi-shlaim/|url-status=dead|archivedate=2019-11-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20191113024502/https://www.thenation.com/article/interview-middle-east-scholar-avi-shlaim/}}</ref>. Bugungi kunda Falastin xalqining oʻz taqdirini oʻzi belgilash huquqi Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasi, [[Xalqaro Sud]]<ref name=ICJ>Only „peoples“ are entitled to self-determination in contemporary international law (See Self-determination and National Minorities, Oxford Monographs in International Law, Thomas D. Musgrave, Oxford University Press, 1997, {{ISBN|0-19-829898-6}}, p. 170). In 2004, the International Court of Justice said that Israel had recognized the existence of a „Palestinian people“ and referred a number of times to the Palestinian people and its „legitimate rights“ in international agreements. The Court said those rights include the right to self-determination(See paragraph 118 of Legal Consequences of the Construction of a Wall in the Occupied Palestinian Territory {{cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1671.pdf |title=Cour internationale de Justice – International Court of Justice &#124; International Court of Justice |access-date=6 July 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706021237/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1671.pdf |archive-date=6 July 2010}}). Judge Koroma explained „The Court has also held that the right of self-determination as an established and recognized right under international law applies to the territory and to the Palestinian people. Accordingly, the exercise of such right entitles the Palestinian people to a State of their own as originally envisaged in resolution 181 (II) and subsequently confirmed.“ Judge Higgins also said „that the Palestinian people are entitled to their territory, to exercise self-determination, and to have their own State“(See paragraph 5, Separate opinion of Judge Koroma {{cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1679.pdf |title=Cour internationale de Justice – International Court of Justice &#124; International Court of Justice |access-date=7 February 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110604233639/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1679.pdf |archive-date=4 June 2011}} and paragraph 18, Separate opinion of Judge Higgins {{cite web |url=http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1681.pdf |title=Cour internationale de Justice – International Court of Justice &#124; International Court of Justice |access-date=7 February 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110112025712/http://www.icj-cij.org/docket/files/131/1681.pdf |archive-date=12 January 2011}}). Paul De Waart said that the Advisory Opinion of the International Court of Justice in 2004 "ascertained the present responsibility of the United Nations to protect Palestineʼs statehood. It affirmed the applicability of the prohibition of acquisition of Palestinian territory by Israel and confirmed the illegality of the Israeli settlements in the Occupied Palestinian Territory. Moreover, the existence of the Palestinian people as the rightful claimant to the Occupied Palestinian Territory is no longer open to question (See De Waart, Paul J. I. M., „International Court of Justice Firmly Walled in the Law of Power in the Israeli-Palestinian Peace Process“, ''Leiden Journal of International Law'', 18 (2005), pp. 467-487).</ref> va [[Isroil]]ning bir qancha hukumatlari<ref>{{cite web|url=http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/5ba47a5c6cef541b802563e000493b8c/07fc0614021668418525736b005c8a82!OpenDocument |title=John Dugard's "Situation of human rights in the Palestinian territories occupied since 1967" |publisher=Domino.un.org |access-date=22 April 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071230193956/http://domino.un.org/UNISPAL.NSF/5ba47a5c6cef541b802563e000493b8c/07fc0614021668418525736b005c8a82%21OpenDocument |archive-date=30 December 2007 |url-status=dead }}</ref> tomonidan tasdiqlangan. Falastinni rasman davlat sifatida jami 133 davlat tan oladi<ref>{{Cite news|url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4278618,00.html|title=Palestinian Authority to revive statehood bid|author=Israel News|newspaper=Ynet News|date=8 September 2012|access-date=25 July 2014|archive-date=24 July 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140724171744/http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4278618,00.html|url-status=live}}</ref>. === Majburiy Falastin (1917—1947) === {{Main|Majburiy Falastin}} [[File:Map of Mandatory Palestine in 1946 with major cities (in English).svg|thumb|340x340px|1946-yilda Majburiy Falastin]] [[Birinchi jahon urushi]] oxirida Falastin millatchi tashkilotlari paydo boʻldi<ref>Benny Morris, ''Righteous Victims'', p. 48 in the French edition.</ref>. Nashashibilar oilasi hukmron boʻlgan ''al-Muntada al-Adabiy'' islom qadriyatlarini himoya qilish hamda mustaqil Suriya va Falastin aholisiga arab tili madaniyatini targʻib qilish uchun kurashgan. Damashqda Husayniylar oilasi hukmronlik qilgan ''an-Nadi al-Arabiy'' xuddi shu qadriyatlarni himoya qilgan<ref>[[Benny Morris]], ''Righteous Victims'', p.49 in the French edition.</ref>. [[File:Musa Al-Alami 1918.jpg|thumb|[[Musa Alami]] (1897-1984) — falastinlik millatchi va siyosatchi, 1940-yillarda falastinliklarning yetakchisi sifatida koʻrilgan.|left]] Millatlar Ligasi paktining 22-moddasida „sivilizatsiyaning muqaddas ishonchi“ doirasida Usmonli imperiyasi suvereniteti ostida boʻlishni toʻxtatgan hududlar va xalqlarga xalqaro huquqiy maqom berilgan. Millatlar Ligasi Mandatining 7-moddasida aholi uchun yangi, alohida, Falastin fuqaroligini belgilash talab qilingan. Bu falastinliklar Britaniya fuqaroligiga aylanmaganini va Falastinning Britaniya hukmronliklariga qoʻshilmaganini anglatardi<ref>{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=GniaXe2wnRQC&pg=PA49|title=International Law Reports: Cases 1938–1940, H. Lauterpacht, Cambridge University Press, 2004, ISBN 0-521-46354-8, page 49|access-date=22 April 2009|isbn=978-0-521-46354-6|author1=Lauterpacht, H|year=1942|publisher=Cambridge University Press|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193100/https://books.google.com/books?id=GniaXe2wnRQC&pg=PA49#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref>. Mandat hujjati aholini yahudiy va yahudiy boʻlmaganlarga ajratdi va Britaniya, Majburiy kuch Falastin aholisini milliy emas, balki diniy guruhlardan iborat deb hisobladi. Binobarin, 1922 va 1931-yillardagi hukumat roʻyxatga olishlari falastinliklarni musulmonlar, nasroniylar va yahudiylar deb eʼtirof etgan holda arablar toifasiga boʻlinmasdi<ref>Weldon Matthews, ''Confronting an Empire, Constructing a Nation,''I. B. Tauris, 2006, p. 33. Both Weldon Matthews and Prasenjit Duara interpret this aspect of the mandate system as tailored to the needs of imperial powers, which found it useful to avoid classifying colonies as nations: „This outlook was carried over to Palestine from India and Egypt where British administrators did not merely doubt the existence of a unifying national identity, but thwarted its development by creating sectarian institutions as a matter of policy.“</ref>. [[1920-yil]] [[fevral]]ida ingliz generali Lui Bols [[Balfur deklaratsiyasi]]ni oʻqib eshittirgandan soʻng, 1500 ga yaqin falastinliklar [[Quddus]] koʻchalarida namoyish oʻtkazdilar<ref name="HistoryOfPalestinianRevolts" />. Bir oy oʻtgach, 1920-yilgi Nebi Muso gʻalayonlari paytida, Britaniya hukmronligi va yahudiy immigratsiyasiga qarshi norozilik namoyishlari zoʻravonlikka aylandi va Bols barcha namoyishlarni taqiqladi. Biroq 1921-yil may oyida [[Yaffadagi tartibsizliklar|Yaffa]]da yana yahudiylarga qarshi gʻalayonlar boshlandi va toʻqnashuvlarda oʻnlab arablar va yahudiylar halok boʻldi<ref name=HistoryOfPalestinianRevolts>{{cite web|title=The History of Palestinian Revolts|publisher=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|date=9 December 2003|access-date=17 August 2007|url=http://english.aljazeera.net/NR/exeres/9A489B74-6477-4E67-9C22-0F53A3CC9ADF.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20051215061527/http://english.aljazeera.net/NR/exeres/9A489B74-6477-4E67-9C22-0F53A3CC9ADF.htm |archive-date=15 December 2005 }}</ref>. [[1920-yil Nebi Muso qoʻzgʻolonlari]], [[San-Remo konferensiyasi]] va [[Faysal I|Faysal]]ning Katta Suriya Qirolligini barpo eta olmaganidan soʻng, Falastin arab millatchiligining oʻziga xos shakli 1920-yil aprel va iyul oylari orasida ildiz otdi<ref>[[Benny Morris]], ''Righteous Victims'', pp. 49-50 in the French edition.</ref><ref>[[Tom Segev]], ''One Palestine, Complete'', p. 139n.</ref>. Usmonlilar imperiyasining qulashi va Frantsiyaning Suriyani bosib olishi, inglizlarning Falastinni bosib olishi va maʼmuriyati bilan birgalikda, Quddusning sobiq pan-suriyachi meri Muso Qosim Posho al-Husayniy, „Endi, Damashqdagi soʻnggi voqealardan soʻng, bu yerda rejalarimizni butunlay oʻzgartirishimiz kerak. Suriyaning janubi endi mavjud emas. Biz Falastinni himoya qilishimiz kerak“ dedi<ref>Khalidi, 1997, p. 165.</ref>. === Urush (1947—1949) === {{Main|1948—yil Arab—Isroil urushi}} 1947-yil noyabr oyida [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Bosh Assambleyasi]] Falastinning mandatini koʻpchilik arablar va yahudiylardan iborat ikki davlatga boʻlish rejasini qabul qildi. Falastin arablari bu rejani rad etishdi va yahudiylarning tinch hududlari va harbiylashtirilgan nishonlariga hujum qilishdi. [[1948-yil]] may oyida [[Isroil Mustaqillik Deklaratsiyasi|Isroil mustaqilligi]]ni eʼlon qilgandan soʻng, yangi tashkil etilgan Isroil davlatiga qarshi beshta arab armiyasi ([[Livan]], [[Misr]], [[Suriya]], [[Iroq]] va Transiordaniya) Falastin arablariga yordamga keldi<ref name="Milestones">[https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war „Milestones: 1945-1952.“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200607114752/https://history.state.gov/milestones/1945-1952/arab-israeli-war |date=7 June 2020 }} ''Office of the Historian''. 7 December 2018.</ref>. Falastin arablari urush yakunida shunday yirik magʻlubiyatga uchradilarki, ular urushni ifodalashda „[[Nakba]]“ („falokat“) atamasini qoʻllaydilar<ref name="Caplan">Sela and Neil Caplan. „Epilogue: Reflections on Post-Oslo Israeli and Palestinian History and Memory of 1948.“ The War of 1948: Representations of Israeli and Palestinian Memories and Narratives, edited by Sela and Alon Kadish, Indiana University Press, 2016, pp. 203-221.</ref>. Agar Falastin arablari BMTning boʻlinish rejasini qabul qilganda, arab davlatiga ajratilishi mumkin boʻlgan hududning katta qismini Isroil oʻz nazoratiga oldi<ref name="Milestones" />. Harbiy magʻlubiyat bilan bir qatorda, yuz minglab falastinliklar Isroil davlatiga aylangan hududdan qochib ketishdi yoki quvgʻin qilindi. Isroil urush davridagi falastinlik qochqinlarning Isroilga qaytishiga ruxsat bermadi<ref>Thrall, Nathan. [http://time.com/5273108/back-to-the-future-israeli-palestinian-conflict/ „How 1948 Still Influences the …“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231023230401/https://time.com/5273108/back-to-the-future-israeli-palestinian-conflict/ |date=23 October 2023 }} ''Time''. 14 May 2018. 7 December 2018.</ref>. [[File:1947-UN-Partition-Plan-1949-Armistice-Comparison.svg|thumb|upright|right|alt=Map comparing the borders of the 1947 partition plan and the Armistice Demarcation Lines of 1949.|{{Andoza:Boʻlinish rejasi — sulh liniyalari taqqoslash xaritasi afsonasi}}]] === „Yoʻqotilgan yillar“ (1949-1967) === Urushdan keyin Falastin siyosiy faoliyatida tanaffus yuzaga keldi. Xolidiy buni 1947-49 yillardagi [[1947–1949-yillardagi Falastin urushi davrida aholi yopilgan shahar va qishloqlar roʻyxati|400 dan ortiq shahar va qishloqlarning]] aholi punkti va yuz minglab qochqinlarning paydo boʻlishidan iborat boʻlgan dahshatli voqealar bilan bogʻlaydi<ref name=Khalidi178>Khalidi, 1997, pp. 178-180.</ref>. Isroil qoʻshinlari tomonidan 418 ta qishloq, 46 367 ta bino, 123 ta maktab, 1233 ta masjid, 8 ta cherkov va 68 ta muqaddas ziyoratgoh vayron qilingan<ref>Nurhan Abujidi, ''[https://books.google.com/books?id=AK_pAgAAQBAJ&pg=PT95 Urbicide in Palestine: Spaces of Oppression and Resilience] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193101/https://books.google.com/books?id=AK_pAgAAQBAJ&pg=PT95#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', Routledge 2014 p.95.</ref>. Bundan tashqari, falastinliklar 1,5 milliondan 2 million gektargacha yerdan, taxminan 150 000 shahar va qishloq uylaridan hamda doʻkonlar va idoralar kabi 23 000 ta tijorat inshootlaridan mahrum boʻlishdi<ref>[[Philip Mattar]], ''[https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC&pg=PA329 The Encyclopedia of the Palestinians] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230320155424/https://books.google.com/books?id=GkbzYoZtaJMC&pg=PA329 |date=20 March 2023 }}'', InfoBase Publishing 2005 p.329.</ref>. [[1948-yil]]dan boshlab Isroil tomonidan mulkni musodara qilish natijasida falastinliklarga qancha sarflanganligi haqidagi soʻnggi hisob-kitoblar shuni koʻrsatdiki, falastinliklar 300 milliard dollarlik mol-mulkdan zarar koʻrgan<ref name="Anderson">[[Perry Anderson]], [https://newleftreview.org/II/96/perry-anderson-the-house-of-zion 'The House of Zionʼ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210501112400/https://newleftreview.org/issues/ii96/articles/perry-anderson-the-house-of-zion |date=1 May 2021 }}, [[New Left Review]] 96, November-December 2015 pp. 5-37, p.31 n.55, citing Rex Brynen and Roula E-Rifai (eds.), ''Compensation to Palestinian Refugees and the Search for Palestinian-Israeli Peace,'' London 2013, pp.10,132-69.</ref>. Britaniyaning majburiy Falastinining yangi eʼlon qilingan Isroil davlati tarkibiga kirmagan qismlari Misr va Iordaniya tomonidan qoʻshib olingan. [[1948-yil]] [[1-dekabr]]da boʻlib oʻtgan [[Yerixo konferensiyasi]]da 2000 nafar falastinlik delegatlar „toʻliq arab birligi sari qadam sifatida Falastin va Transiordaniyani birlashtirish“ rezolyutsiyasini qoʻllab-quvvatladilar<ref>Benvenisti, Meron (1996), ''City of Stone: The Hidden History of Jerusalem'', University of California Press, {{ISBN|0-520-20521-9}}. 27</ref>. [[1950-yil]]lardagi Falastin millatchi guruhlari va harakatlarining yangi avlodi 1960-yillarda yashirincha ommaviy sahnaga chiqishni tashkil qila boshladi<ref name=Khalidi180>Khalidi, 1997, p. 180.</ref>. Mandatda inglizlar va sionistlar bilan muzokaralarda hukmronlik qilgan va asosan Falastinni yoʻqotish uchun javobgar boʻlgan anʼanaviy Falastin elitasi oʻrnini [[Qohira]], [[Bayrut]] va [[Damashq]]dagi [[universitet]]larni yaqinda bitirgan talabalalari yoki kambagʻallardan oʻrta sinfgacha boʻlgan yangi harakatlar egalladi<ref name=Khalidi180/>. Gamal Abdel Nosir tomonidan ilgari surilgan pan-arabizm mafkurasining qudrati — arabizm allaqachon ularning oʻziga xosligining muhim tarkibiy qismi boʻlgan falastinliklar orasida mashhur boʻlgan — u oʻziga boʻysungan alohida arab davlatlarining kimligini yashirishga moyil edi<ref name=Khalidi182>Khalidi, 1997, p. 182.</ref><ref name=Khalidi181>Khalidi, 1997, p. 181.</ref>. === 1967—yildan hozirgi kungacha === {{Main|Olti kunlik urush}} Avram Bornshteynning soʻzlariga koʻra, [[1967-yil]]dan beri [[Gʻarbiy Sohil]] va [[Gʻazo sektori]]dagi falastinliklar harbiy ishgʻol ostida yashab kelmoqdalar<ref>Avram Bornstein, 'Military Occupation as Carceral Society: Prisons, Checkpoints, and Wall in the Israeli-Palestinian Struggle,' in Avram Bornstein, Paul E. Farmer (et al.)''An Anthropology Of War: Views from the Frontline,'' Berghahn Books, 2009 pp.106-130, p.108:'On the whole, the Israeli Occupation has created an increasing prison-like society for Palestinians'.</ref>. Ayni paytda, pan—arabizm Falastin kimligining bir jihati sifatida zaiflashdi. Isroilning Gʻazo sektori va Gʻarbiy Sohilni bosib olishi [[1967-yil Falastinliklarning qochib ketishi|Falastinliklarning ikkinchi qochqini]]ga sabab boʻldi va Falastinning siyosiy va jangari guruhlarini parchalab tashladi va bu ularni panarabizmdan qolgan umidlardan voz kechishga undadi. Ular 1964 yilda Qohirada tuzilgan [[Falastin ozodlik tashkiloti]] (FLO) atrofida tobora kuchayib bordilar.[[File:Arafat in Jordan.jpg|thumb|[[Yasser Arafat]], [[Nayef Hawatmeh]] va [[Kamal Nasser]] in a Ammandagi matbuot anjumanida, Iordaniya 1970-yil]] Guruh keyingi yillarda, ayniqsa, [[Yasser Arafat]] boshchiligidagi millatchilik yoʻnalishi ostida mashhur boʻldi<ref name=plo1974>{{cite web|title=The PNC program of 1974|publisher=Mideastweb.org|date=8 June 1974|access-date=17 August 2007|url=http://www.mideastweb.org/plo1974.htm|archive-date=15 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171115184412/http://www.mideastweb.org/plo1974.htm|url-status=live}}The PNC adopted the goal of establishing a national state in 1974.</ref>. Asosiy dunyoviy Falastin millatchiligi Falastinni ozod qilishning yagona yoʻli [[Falastindagi siyosiy zoʻravonlik|siyosiy zoʻravonlik]] deb hisoblagan boshqa guruhlar qatorida [[Fatih]] va [[Falastinni ozod qilish uchun xalq fronti]] ham boʻlgan Falastinni ozod qilish tashkiloti soyaboni ostida birlashtirilgan<ref name=Khalidip18/>. [[Karameh jangi]] va [[Iordaniya]]dagi [[Qora sentyabr]] voqealari Falastinning ushbu guruhlarga, xususan, surgundagi falastinliklarga qoʻllab-quvvatlanishiga hissa qoʻshdi. Bir vaqtning oʻzida Gʻarbiy Sohil va Gʻazo sektoridagi falastinliklar orasida [[sumud]] deb nomlanuvchi yangi mafkuraviy mavzu 1967-yildan boshlab xalq tomonidan qabul qilingan Falastin siyosiy strategiyasini ifodalaydi. Yer, qishloq xoʻjaligi va [[Aborigenlar|tubjoylik]] bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan tushuncha sifatida, bu davrda ilgari surilgan falastinlikning ideal qiyofasi oʻz yerida qolib, ketishdan bosh tortgan dehqon (arabchada — [[fellah]]) timsoli edi. Falastin fedayinlari tomonidan qabul qilinganidan koʻra passivroq strategiya boʻlgan sumud jangchilar hikoyasiga „yer bilan, dehqonlar va qishloq turmush tarzi bilan uzluksizlik va aloqalarni ramziy maʼnoda“ muhim subtekst boʻlib xizmat qildi<ref name="Schulzp105">Schulz and Hammer, 2003, p. 105.</ref>. [[1974-yil]]da Falastin xalqining yagona qonuniy vakili sifatida arab milliy-davlatlari tomonidan [[Falastin ozodlik tashkiloti]] tan olingan va oʻsha yili Birlashgan Millatlar Tashkiloti tomonidan milliy ozodlik harakati sifatida kuzatuvchi maqomi berilgan<ref name=IMEU>{{cite web |title=Who Represents the Palestinians Officially Before the World Community? |publisher=Institute for Middle East Understanding |year=2007 |access-date=27 July 2007 |url=http://imeu.net/news/article0046.shtml |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070928063651/http://imeu.net/news/article0046.shtml |archive-date=28 September 2007 }}</ref><ref>{{cite web|title=Security Council|publisher=WorldMUN2007&nbsp;– [[United Nations Security Council]]|date=30 March 2007|access-date=31 July 2007|url=http://www.worldmun.org/MUNBase2007/files/downloads/guides/SCGuideA.pdf |archive-url=https://web.archive.org/web/20070808101615/http://www.worldmun.org/MUNBase2007/files/downloads/guides/SCGuideA.pdf |archive-date=8 August 2007}}</ref>. Isroil rezolyutsiyani rad etib, uni „sharmandali“ deb atadi<ref name=Allon>{{cite web |url=http://mfa.gov.il/MFA/ForeignPolicy/MFADocuments/Yearbook2/Pages/48%20Statement%20in%20the%20Knesset%20by%20Deputy%20Premier%20and.aspx |title=48 Statement in the Knesset by Deputy Premier and Foreign Minister Allon – 26 November 1974 |publisher=[[Ministry of Foreign Affairs (Israel)]] |date=26 November 1974 |access-date=30 November 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203031206/http://mfa.gov.il/MFA/ForeignPolicy/MFADocuments/Yearbook2/Pages/48%20Statement%20in%20the%20Knesset%20by%20Deputy%20Premier%20and.aspx |archive-date=3 December 2013}}</ref>. Bosh vazir oʻrinbosari va tashqi ishlar vaziri [[Yigal Allon]] [[Knesset]]dagi nutqida hukumatning fikrini bayon qildi: {{Q2|“...Hech kim bizdan Falastin ozodlik tashkiloti deb ataluvchi terrorchi tashkilotni tan olishimizni kuta olmaydi, chunki u buni qilmaydi. Bizdan o‘z mafkurasi va harakatlari bilan Isroil davlatini yo‘q qilishga intilayotgan terror to‘dalari boshliqlari bilan muzokaralar olib borishimizni hech kim kuta olmaydi”<ref name=Allon/>.}} [[File:Protest for palestine Tunis Kassba 17-05-2021 By Brahim Guedich-4062.jpg|thumb|[[Tunis]]da Falastin uchun norozilik namoyishi]] [[Birinchi Intifada]] (1987—93) 1967-yilgi Isroil ishgʻoliga qarshi birinchi xalq qoʻzgʻoloni boʻldi. [[1988-yil]]da [[Falastin davlati]] deb eʼlon qilingan Falastinlik tashkiloti Falastin milliy oʻziga xosligini yanada mustahkamlashga xizmat qildi. 1991-yilgi [[Fors koʻrfazi]] [[koʻrfaz urushi|urushi]]dan soʻng Quvayt hukumati 200 000 ga yaqin falastinliklarga [[Quvayt]]ni tark etishga majburlab bosim oʻtkazdi<ref name=ppp>{{cite journal|url=http://www.meforum.org/3391/kuwait-expels-palestinians|title=Kuwait Expels Thousands of Palestinians|author=Steven J. Rosen|journal=Middle East Forum|date=September 2012|access-date=29 November 2023|archive-date=11 May 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130511182542/http://www.meforum.org/3391/kuwait-expels-palestinians|url-status=live}}</ref>. Qisman bu qochqinga olib kelgan siyosat FLO rahbari Yasser Arafatning [[Saddam Husayn]] bilan hamfikrligiga javob edi. == Demografiyasi == {{Main|Falastin davlatining demografiyasi|Isroil demografiyasi|Iordaniya demografiyasi}} {| class="wikitable floatright" style="width: 20em;" |- ! Mamlakat yoki mintaqa ! Aholi |- | Falastin hududlari (Gʻazo sektori va Gʻarbiy Sohil, shu jumladan Sharqiy Quddus) || style="text-align:right" | 4,420,549<ref name=PCBS>{{cite web|title=Palestinian Central Bureau of Statistics|url=http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/gover_e.htm|publisher=Palestinian Central Bureau of Statistics|access-date=28 December 2013|archive-date=8 June 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140608204943/http://www.pcbs.gov.ps/Portals/_Rainbow/Documents/gover_e.htm|url-status=live}}</ref> |- | [[Iordaniya]] || style="text-align:right" | 2,700,000<ref name=Cordesman>Cordesman, 2005, p. 54. The figure is based on an estimate for 2005, extrapolating from a population 2.3&nbsp;million in 2001.</ref> |- | [[Isroil]] || style="text-align:right" | 1,318,000<ref name=drummond/> |- | [[Chili]] || style="text-align:right" | 500,000 (Yaqin Sharqdan tashqaridagi [[Chilidagi falastinliklar|eng katta jamoa]])<ref>{{Cite web|url=http://www.soitu.es/soitu/2009/10/16/info/1255724848_222341.html|title=Comunidad palestina en Chile acusa "campaña de terror" tras nuevas pintadas &#124; soitu.es|website=www.soitu.es|access-date=17 February 2010|archive-date=19 May 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190519121616/http://www.soitu.es/soitu/2009/10/16/info/1255724848_222341.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.adnkronos.com/AKI/English/CultureAndMedia/?id=1.0.2050534508|title=Chile: Palestinian refugees arrive to warm welcome – Adnkronos Culture And Media|access-date=17 February 2010|archive-date=24 November 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171124194143/http://www1.adnkronos.com/AKI/English/CultureAndMedia/?id=1.0.2050534508|url-status=dead}}</ref><ref>{{in lang|es}} [http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 500,000 descendientes de primera y segunda generación de palestinos en Chile] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090722073846/http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 |date=22 July 2009 }}</ref> |- | [[Suriya]] || style="text-align:right" | 434,896<ref name=UNRWA>{{cite web|title=Table 1.0: Total Registered Refugees per Country per Area |publisher=UNRWA |url=https://www.un.org/unrwa/publications/pdf/rr_countryandarea.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080723174310/http://www.un.org/unrwa/publications/pdf/rr_countryandarea.pdf |archive-date=23 July 2008 }}</ref> |- |[[Lebanon]] || style="text-align:right" | 405,425<ref name=UNRWA/> |- | [[Saudiya Arabistoni]]|| style="text-align:right" | 327,000<ref name=drummond>Drummond, 2004, p. 50.</ref> |- | Amerika qitʼalari || style="text-align:right" | 225,000<ref name=cambridge>Cohen, 1995, p. 415.</ref> |- | [[Misr]] || style="text-align:right" | 44,200<ref name=cambridge/> |- | [[Quvayt]] || style="text-align:right" | taxminan 40,000<ref name=drummond/> |- | Boshqa [[Fors ko‘rfazining arab davlatlari|Fors koʻrfazi davlatlari]]|| style="text-align:right" | 159,000<ref name=drummond/> |- | Boshqa Arab davlatlari || style="text-align:right" | 153,000<ref name=drummond/> |- | Boshqa davlatlar || style="text-align:right" | 308,000<ref name=drummond/> |- | '''Jami''' || style="text-align:right" | 10,574,521 |} Falastin diasporasining barcha aholisini va [[Majburiy Falastin|Britaniya mandati]] boʻlgan Falastin hududida qolganlarni oʻz ichiga olgan keng qamrovli aholini roʻyxatga olish boʻlmasa, aniq aholi sonini aniqlash qiyin. Falastin Markaziy Statistika Byurosi (PCBS) 2015-yil oxirida aholi sonini eʼlon qildi. 2015-yil oxirida butun dunyo boʻylab falastinliklar soni 12,37 million, shulardan tarixiy Falastinda istiqomat qilayotganlar soni 6,22 millionni tashkil etdi<ref name="Maan1116">{{cite news |title=Palestinian population to exceed Jewish population by 2020 |url=http://www.maannews.com/Content.aspx?id=769606 |access-date=18 August 2022 |agency=[[Ma'an News Agency]] |date=1 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304071126/http://www.maannews.com/Content.aspx?id=769606 |archive-date=4 March 2016}}</ref>. 2022-yilda Arnon Sofferning hisob-kitoblariga koʻra, sobiq [[Majburiy Falastin]] hududida (hozirgi [[Isroil]] va Gʻarbiy Sohil va Gʻazo sektoridagi Falastin hududlarini qamrab oladi) 7,503 million Falastin aholisi bor boʻlib, bu umumiy aholining 51,16% ni tashkil qiladi<ref>Meron Rapaport, [https://www.972mag.com/israeli-right-minority-left-palestinians/ 'The Israeli right is the minority — the left need only realize it,'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230609210425/https://www.972mag.com/israeli-right-minority-left-palestinians/ |date=9 June 2023 }} [[+972 magazine]] 12 January 2023</ref><ref>[https://www.timesofisrael.com/jews-now-a-minority-in-israel-and-the-territories-demographer-says/ „Jews now a 47% minority in Israel and the territories, demographer says“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231123153449/https://www.timesofisrael.com/jews-now-a-minority-in-israel-and-the-territories-demographer-says/ |date=23 November 2023 }}, ''[[The Times of Israel]]'' 30 August 2022.</ref>. Isroilda falastinliklar arab fuqarolarining bir qismi sifatida aholining deyarli 21 foizini tashkil qiladi<ref name="critical" />. 2005-yilda Amerika-Isroil demografik tadqiqot guruhi (AIDRG) tomonidan PCBS koʻrsatkichlari va metodologiyasining tanqidiy tahlili oʻtkazildi<ref>[http://www.pademographics.com/ American-Israel Demographic Research Group (AIDRG)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111015072828/http://www.pademographics.com/ |date=15 October 2011 }}, is led by Bennett Zimmerman, Yoram Ettinger, Roberta Seid, and Michael L. Wise</ref>. Ular oʻzlarining hisobotlarida [188] PCBS metodologiyasi va taxminlaridagi bir nechta xatolar raqamlarni jami 1,3 millionga sunʼiy ravishda oshirganligini daʼvo qilishdi<ref>{{cite web|title=The Million Person Gap: The Arab Population in the West Bank and Gaza|author1=Bennett Zimmerman, Roberta Seid|author2=Michael L. Wise|name-list-style=amp|publisher=Begin-Sadat Center for Strategic Studies|url=http://www.biu.ac.il/Besa/MSPS65.pdf|access-date=20 February 2007|archive-date=2 February 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20070202061847/http://www.biu.ac.il/Besa/MSPS65.pdf|url-status=dead}}</ref>. PCBS raqamlari turli xil boshqa manbalar bilan oʻzaro tekshirildi(masalan, maʼlum bir yil uchun tugʻilish koeffitsienti taxminlariga asoslangan tugʻilish koeffitsienti Falastin Sogʻliqni saqlash vazirligi maʼlumotlari bilan bir qatorda olti yil oʻtgach Taʼlim vazirligining maktabga qabul qilish koʻrsatkichlari bilan solishtirish, immigratsiya raqamlari chegara oʻtish joylarida toʻplangan raqamlarga nisbatan tekshirish va hokazo). Tahlillarda eʼtirof etilgan xatolar quyidagilardan iborat: tugʻilish darajasidagi xatolar (308 000), immigratsiya va emigratsiya xatolari (310 000), Isroilga migratsiyani hisobga olmaslik (105 000), Quddus arablarini ikki marta hisoblash (210 000), xorijda yashayotgan sobiq fuqarolarni hisoblash (325 000) va boshqa nomuvofiqliklar(82 000). Ularning tadqiqot natijalari [[2006-yil]] [[8-mart]]da [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Vakillar Palatasi]]da ham taqdim etildi<ref>Bennett Zimmerman, Roberta Seid, and Michael L. Wise, [http://www.azure.org.il/article.php?id=130 „Voodoo Demographics“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210104115016/http://www.azure.org.il/article.php?id=130 |date=4 January 2021 }}, ''[[Azure (journal)|Azure]]'', Summer 5766/2006, No. 25.</ref>. Tadqiqot Quddus Ibroniy universiteti demografi [[Serxio Della Pergola]] tomonidan tanqid qilindi<ref name="Azure">[[Sergio DellaPergola]], Letter to the editor, ''Azure'', 2007, No. 27, [https://web.archive.org/web/20210621182830/http://www.azure.org.il/magazine/magazine.asp?id=29] {{cite web |title=Correspondence |url=http://www.azure.co.il/download/magazine/AZ%2027%20letters.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110930220135/http://www.azure.co.il/download/magazine/AZ%2027%20letters.pdf |archive-date=30 September 2011 |access-date=21 June 2011}}</ref>. Isroil fuqarolik maʼmuriyati 2012-yil may holatiga koʻra, Gʻarbiy Sohildagi falastinliklar sonini 2,657,029 kishini tashkil qildi<ref>{{Cite web|url=http://www.molad.org/en/articles/articlePrint.php?id=295|title=Molad Analysis – Wrong Number|website=www.molad.org|access-date=29 November 2023|archive-date=24 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140924041400/http://www.molad.org/en/articles/articlePrint.php?id=295|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|url=http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/.premium-1.532703|title=How Many Palestinians Actually Live in the West Bank? – Diplomacy & Defense – Haaretz|work=Haaretz.com|date=30 June 2013|last1=Hasson|first1=Nir|access-date=29 November 2023|archive-date=1 November 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141101200545/http://www.haaretz.com/news/diplomacy-defense/.premium-1.532703|url-status=live}}</ref>. AIDRG tadqiqoti, shuningdek, uning mualliflarini koʻplab uslubiy xatolar va siyosiy kun tartibida ayblagan [[Ian Lustik]] tomonidan ham tanqid qilindi<ref>{{cite journal |author=Ian Lustick |url=https://www.sas.upenn.edu/polisci/sites/www.sas.upenn.edu.polisci/files/Lustick_MEJ_What%20Counts%20Is%20the%20Counting.pdf |title=What Counts is the Counting: Statistical Manipulation as a Solution to Israel's "Demographic Problem"|journal=Middle East Journal|volume=67|number=2 |date=Spring 2013|pages=185–205|doi=10.3751/67.2.12|s2cid=143466620|access-date=12 November 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131113000611/https://www.sas.upenn.edu/polisci/sites/www.sas.upenn.edu.polisci/files/Lustick_MEJ_What%20Counts%20Is%20the%20Counting.pdf|archive-date=13 November 2013|url-status=dead}}</ref>. 2009-yilda PLO talabiga binoan „Iordaniya minglab falastinliklarning mamlakatda doimiy qolmasligi uchun fuqaroligini bekor qildi“<ref>[http://jta.org/news/article/2009/07/21/1006669/jordan-revokes-palestinians-citizenships#When:11:42:00Z „Jordan revokes Palestinians' citizenships“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130116195249/http://jta.org/news/article/2009/07/21/1006669/jordan-revokes-palestinians-citizenships#When:11:42:00Z |date=16 January 2013 }}. [[Jewish Telegraphic Agency|JTA]]. 21 July 2009.</ref>. Koʻplab falastinliklar Qoʻshma Shtatlarda, xususan, Chikago hududida yashaydi<ref>{{cite web|title=Chicago's Arab American Community: An Introduction|author=Ray Hanania|url=http://www.hanania.com/profiles/aaintro.htm|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060324095745/http://www.hanania.com/profiles/aaintro.htm|archive-date=24 March 2006}}</ref><ref>{{cite encyclopedia|title=Palestinians|encyclopedia=Encyclopedia of Chicago|url=http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/946.html|access-date=7 April 2006|archive-date=26 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201126055747/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/946.html|url-status=live|archivedate=2020-11-26|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201126055747/http://www.encyclopedia.chicagohistory.org/pages/946.html}}</ref>. Umuman olganda, Amerika qitʼasida taxminan 600 000 falastinlik istiqomat qiladi deb taxmin qilinadi. Falastinliklarning [[Janubiy Amerika]]ga [[emigratsiya]]si Arab-Isroil mojarosidan oldingi iqtisodiy sabablarga koʻra boshlangan, ammo keyinchalik oʻsishda davom etgan<ref>Farsoun, 2004, p. 84.</ref>. Koʻplab muhojirlar Baytlahm hududidan edi. Lotin Amerikasiga koʻchib kelganlar asosan nasroniylar edi. [[Lotin Amerikasi]]dagi falastinliklarning yarmi [[Chilidagi falastinliklar|Chili]]da yashaydi<ref name=laventana1>{{cite web|url=http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 |title=La Ventana&nbsp;– Littin: "Quiero que esta película sea una contribución a la paz" |publisher=Laventana.casa.cult.cu |access-date=17 February 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090722073846/http://laventana.casa.cult.cu/modules.php?name=News&file=article&sid=514 |archive-date=22 July 2009 }}</ref>. [[Salvador]] va [[Gonduras]]da ham falastinliklar koʻp<ref>{{cite news|title=El Salvador: Central American Palestine of the West?|author=Matthew Ziegler|newspaper=The Daily Star|url=http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&categ_id=4&article_id=2854|access-date=7 April 2006|archive-date=8 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090108034800/http://www.dailystar.com.lb/article.asp?edition_id=10&categ_id=4&article_id=2854|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Honduras: Palestinian Success Story|author=Larry Lexner|publisher=Lexner News Inc.|url=http://www.luxner.com/cgi-bin/view_article.cgi?articleID=639|access-date=25 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20060516190901/http://www.luxner.com/cgi-bin/view_article.cgi?articleID=639|archive-date=16 May 2006|url-status=dead}}</ref>. Bu ikki davlatda falastinlik ajdod prezidentlari (Salvadorda [[Antonio Saca]] va Gondurasda [[Carlos Roberto Flores]]) boʻlgan. Falastin aholisi kamroq boʻlgan [[Beliz]]da Falastin [[vazir]]i — [[Said Musa]] bor<ref>Guzmán, 2000, p. 85.</ref>. [[Schafik Jorge Handal]] [[Salvador]] siyosatchisi va sobiq partizan rahbari, falastinlik muhojirlarning oʻgʻli edi<ref name=Mendez>{{cite news|title=Obituary; Shafik Handal; leader of El Salvador's leftist party; 75|author=Diego Mendez|agency=Associated Press|date=30 January 2006|url=http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20060130/news_1m30handal.html|access-date=10 February 2008|archive-date=13 September 2012|archive-url=https://archive.today/20120913224718/http://www.signonsandiego.com/uniontrib/20060130/news_1m30handal.html|url-status=live}}</ref>. === Qochqinlar === [[2006-yil]]da [[Falastinlik qochqinlarga yordam berish va ishlarni tashkil etish boʻyicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yaqin Sharq agentligi]] (UNRWA)da qochqin sifatida roʻyxatga olingan 4 255 120 nafar falastinlik bor edi. Bu raqam 1948-yilgi urush paytida qochib ketgan yoki haydalgan qochqinlarning avlodlarini oʻz ichiga oladi, biroq oʻshandan beri UNRWA vakolatiga kirmagan hududlarga koʻchib ketganlar bundan mustasno<ref name="UNRWA" />. Bu raqamlarga asoslanib, barcha falastinliklarning deyarli yarmi roʻyxatga olingan qochqinlardir. Bu raqamlarga [[Gʻazo sektori]]dagi 993 818 falastinlik qochqin va [[Gʻarbiy Sohil]]dagi 705 207 falastinlik qochqin kiradi, ular hozirda Isroil chegaralarida joylashgan shahar va qishloqlardan kelgan<ref>{{cite web|title=Publications and Statistics |publisher=[[UNRWA]] |date=31 March 2006 |access-date=30 May 2007 |url=https://www.un.org/unrwa/publications/index.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20080713042517/http://www.un.org/unrwa/publications/index.html |archive-date=13 July 2008 }}</ref>. [[File:Palestinian refugees.jpg|thumb|left|1948-yilda falastinlik qochqinlar]] UNRWA maʼlumotlariga 274 000 kishi yoki ichki koʻchirilgan falastinlik qochqinlardir<ref name=Badil>{{cite web|url=http://www.badil.org/Publications/Monographs/Palestinian.IDPs.pdf |title=Badil Resource Centre for Palestinian Refugee and Residency Rights |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20041214203922/http://www.badil.org/Publications/Monographs/Palestinian.IDPs.pdf |archive-date=14 December 2004 }}</ref><ref name=IDMC>{{cite web|author=Internal Displacement Monitoring Centre (IDMC) – Norwegian Refugee Council |url=http://www.internal-displacement.org/idmc/website/countries.nsf/(httpEnvelopes)/F11200E8ECD83F71802570B8005A7276?OpenDocument |title=Internal Displacement Monitoring Center |publisher=Internal-displacement.org |access-date=22 April 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20060903022121/http://www.internal-displacement.org/idmc/website/countries.nsf/%28httpEnvelopes%29/F11200E8ECD83F71802570B8005A7276?OpenDocument |archive-date=3 September 2006 }}</ref>. [[Livan]], [[Suriya]], [[Iordaniya]] va [[Gʻarbiy Sohil]]dagi falastinlik qochqinlar lagerlari qochqinlar oilasining qishlogʻi yoki kelib chiqish joyiga qarab tashkil etilgan. Lagerlarda tugʻilgan bolalar birinchi boʻlib oʻz qishloqlarining nomini oʻrganishadi. David McDowall shunday deb yozadi: {{Iqtibos|„''... Falastinga boʻlgan intilish butun qochqinlar jamoasini qamrab oladi va eng yosh qochqinlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadi, ular uchun uy faqat tasavvurda mavjud.''“<ref name=McDowall90>McDowall, 1989, p. 90.</ref>}} Qochqinlarning oʻz uylariga qaytishiga yoʻl qoʻymaslik boʻyicha Isroil siyosati dastlab Devid Ben Gurion tomonidan ishlab chiqilgan va [[Yahudiy milliy jamgʻarmasi]] direktori [[Joseph Weitz]] 1948-yil iyun oyida Isroil vazirlar mahkamasi tomonidan rasman qabul qilingan<ref>Randa F arah, „The Marginalizastion of Palestinian Refugees“, Niklaus Steiner, Mark Gibney, Gil Loescher (eds.) ''[https://books.google.com/books?id=HeLVLaS9yjUC&pg=PA161 Problems of Protection: The UNHCR, Refugees, and Human Rights] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193737/https://books.google.com/books?id=HeLVLaS9yjUC&pg=PA161#v=onepage&q&f=false |date=29 November 2023 }}'', Psychology Press, 2003 pp.155-178 p.161.</ref>. Oʻsha yilning dekabr oyida [[Birlashgan Millatlar Tashkiloti Bosh Assambleyasining 194-rezolyutsiyasi|BMT 194-rezolyutsiyani]] qabul qildi. Unda: „oʻz uylariga qaytishni va qoʻshnilari bilan tinch-totuv yashashni istagan qochqinlarga imkon qadar tezroq ruxsat berilishi va qaytmaslikni tanlagan shaxslarning mol-mulki uchun hamda xalqaro huquq yoki tenglik tamoyillariga muvofiq, hukumatlar yoki mas’ul organlar tomonidan toʻlanishi kerak boʻlgan mol-mulkning yoʻqolishi yoki shikastlanishi uchun tovon toʻlanishi kerak.“ degan qarorga keldi<ref>UN General Assembly Resolution 194 (III), „Progress Report of the United Nations Mediator“, U. N. Doc. A/RES/194 (11 December 1948), para. 11, cited Leila Hilal, ''[https://www.ictj.org/sites/default/files/ICTJ-Brookings-Displacement-Palestine-CaseStudy-2012-English.pdf Transitional Justice Responses to Palestinian Dispossession: Focus on Restitution] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230305224813/https://www.ictj.org/sites/default/files/ICTJ-Brookings-Displacement-Palestine-CaseStudy-2012-English.pdf |date=5 March 2023 }}'', Brookings Institution/LSE August 2012 p.8.</ref><ref name=MG>{{cite book|last=Gibney|first=Mathew|title=Immigration and Asylum: From 1900 to the Present|year=2005|publisher=[[ABC-CLIO]]|isbn=9781576077962|pages=[https://archive.org/details/immigrationasylu00matt/page/469 469]–470|url=https://archive.org/details/immigrationasylu00matt|url-access=registration|quote=Israel refused to allow refugees to return to their homes 242.}}</ref><ref name=MM>{{cite book|last=Muslih|first=Muhammad|title=The Middle East in 2015 The Impact of Regional Trends on U.S. Strategic Planning|year=2002|publisher=Diane Publishing reprint. Originally published by National Defense University Press|pages=104–105|url=https://books.google.com/books?id=KzHXkqcz6jAC&q=Israel%20refused%20to%20allow%20refugees%20to%20return%20to%20their%20homes%20242&pg=PA104|isbn=9781428961005|access-date=29 November 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193621/https://books.google.com/books?id=KzHXkqcz6jAC&q=Israel%20refused%20to%20allow%20refugees%20to%20return%20to%20their%20homes%20242&pg=PA104#v=snippet&q=Israel%20refused%20to%20allow%20refugees%20to%20return%20to%20their%20homes%20242&f=false|url-status=live}}</ref>. Koʻpgina xalqaro hamjamiyat, jumladan, AQSh prezidenti [[Harry Truman]] falastinlik qochqinlarni vataniga qaytarish zarurligini taʼkidlaganiga qaramay, Isroil bu tamoyilni qabul qilishdan bosh tortdi<ref name=MM/>. Oʻtgan yillar davomida Isroil doimiy ravishda oʻz pozitsiyasini oʻzgartirishdan bosh tortdi va falastinlik qochqinlarning oʻz yerlarini va musodara qilingan mulklarini qaytarib olishlari va qaytarib olishlariga toʻsqinlik qilish uchun qoʻshimcha qonunlar kiritdi<ref name=MG/><ref name=MM/>. Arab Ligasining 1965-yildagi rezolyutsiyasiga muvofiq, aksariyat arab davlatlari falastinliklarga fuqarolik berishdan bosh tortdilar va bu ularning Falastindagi uylariga qaytish huquqiga tahdid soladi<ref name=MG/><ref name=Jpost287479/>. 2012-yilda Misr asosan Gʻazo sektoridan boʻlgan 50 ming falastinlikka fuqarolik berib, bu amaliyotdan chetga chiqdi<ref name=Jpost287479>{{cite web|url=http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=287479|title=Egypt grants citizenship to 50,000 Palestinians|work=The Jerusalem Post|date=30 January 2011 |access-date=29 November 2023|archive-date=7 February 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130207131653/http://www.jpost.com/MiddleEast/Article.aspx?id=287479|url-status=live}}</ref>. Livanda istiqomat qiluvchi falastinliklar asosiy fuqarolik huquqlaridan mahrumdirlar. Ular uy-joy yoki yerga ega boʻlolmaydilar va advokat, muhandis va shifokor boʻlishlari man etiladi.<ref>{{cite news|url=https://www.theguardian.com/world/2010/aug/24/palestinian-refugees-lebanon-rights|title=Mired in poverty: Palestinian refugees in Lebanon see little hope in new law|newspaper=the Guardian|date=24 August 2010|last1=Hall|first1=Richard|access-date=29 November 2023|archive-date=13 September 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190913230253/https://www.theguardian.com/world/2010/aug/24/palestinian-refugees-lebanon-rights|url-status=live}}</ref>. === Din === Falastinliklarning koʻpchiligi musulmon hisoblanishadi<ref>{{cite web|title=Are all Palestinians Muslim?|url=http://imeu.net/news/article0042.shtml|work=[[Institute for Middle East Understanding]]|access-date=16 April 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140413142345/http://imeu.net/news/article0042.shtml|archive-date=13 April 2014}}</ref>. Ularning katta qismi [[Islom]]ning [[Sunniylik|sunniy mazhabi]] tarafdorlari<ref>Lybarger, 2007, p. 114.</ref>, ozchilik esa [[Ahmadiya]]dir<ref>{{cite web |url=http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk |title=PA's Moderate Muslims Face Threats |date=31 May 2010 |access-date=26 April 2014 |publisher=Israel National News |archive-date=14 August 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190814235136/http://www.israelnationalnews.com/News/News.aspx/137789#.U1vh-_ldUdk |url-status=live }}</ref>. [[Falastin nasroniylari|Falastinlik nasroniyla]]r 6% ni tashkil qiladi va bir nechta konfessiyalarga mansub, undan keyin esa ancha kichikroq diniy jamoalar, jumladan [[Darziylar]] va [[Samariyaliklar]] kiradi. [[Falastin yahudiylari|Falastinlik yahudiylar]] — Falastin Ozodlik Tashkiloti (FLO) tomonidan qabul qilingan Falastin Milliy Xartiyasiga koʻra falastinlik deb hisoblangan va ularni bugungi kunda isroilliklar — „sionistlar bosqinining boshlanishigacha Falastinda odatda yashab kelgan yahudiylar“ deb taʼriflagan<ref>''Palestinians and Israel'' {{ISBN|0-470-35211-6}} p. 53</ref>. Falastinlik yahudiylar Isroil tashkil etilgandan soʻng va ular dastlab butun dunyodagi yahudiy muhojirlardan tashkil topgan Isroil yahudiylari tarkibiga qoʻshilgandan soʻng, bunday oʻziga xoslikdan deyarli butunlay voz kechdilar. <gallery> File:Exterior of the Dome of the Rock, Jerusalem2.jpg|[[Quddusning eski shahri]]dagi [[Qubbat as-Saxra (Qoya gumbazi)]]. File:The Church of the Holy Sepulchre-Jerusalem.JPG|[[Quddus]]dagi [[Muqaddas qabr cherkovi]], xristian dinidagi eng muqaddas joy. File:Palestinian Christian Scouts Nativity Church in Bethlehem Christmas Eve 2006.jpg|Rojdestvo arafasida falastinlik nasroniy skautlar [[Baytlahm]]dagi tug'ilish cherkovi oldida, 2006-yil. File:Cave of the Patriarchs, Hebron 2007.jpg|[[Hebron]]dagi [[Patriarxlar gʻori]]. File:Ben Zakai.jpg|Falastin yahudiylari Ben Zakay ibodatxonasida, Quddus, 1893-yil. File:PikiWiki Israel 6935 In the holy place of jethro.jpg|[[Hittin]] shahridagi [[Shuayb]] [[qabr]]i. File:Ramallah-Family-1905.jpg|[[Ramallah]]dagi falastin nasroniy oilasi, 1905-yil. File:Orthodox priest family.jpg|Quddusdan kelgan Falastinlik Sharqiy [[Pravoslavlik|pravoslav]] ruhoniysi uch avlod oilasi bilan, taxminan 1893-yil. </gallery> === Hozirgi demografiya === PCBS maʼlumotlariga koʻra, 2016 yil holatiga koʻra Falastin hududlarida 4 816 503 nafar falastinlik bor, ulardan 2 935 368 nafari Gʻarbiy Sohilda va 1 881 135 nafari Gʻazo sektorida istiqomat qiladi<ref name=PCBS/>. Isroil Markaziy Statistika Byurosi maʼlumotlariga koʻra, 2013-yil holatiga koʻra, Isroilda 1 658 000 arab fuqarolari boʻlgan<ref name=ICBS2013>{{cite web |url=http://www.cbs.gov.il/www/hodaot2013n/11_13_097e.pdf |title=65th Independence Day – More than 8 Million Residents in the State of Israel |publisher=[[Israel Central Bureau of Statistics]] |date=14 April 2013 |access-date=18 February 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171128173944/http://www.cbs.gov.il/www/hodaot2013n/11_13_097e.pdf |archive-date=28 November 2017 |url-status=dead }}</ref>. Har ikki raqamga Sharqiy Quddusdagi falastinliklar kiradi. 2008-yilda Minority Rights Group International Iordaniyadagi falastinliklar sonini taxminan 3 million kishi deb hisoblagan<ref name=MRPal>{{cite web |url=http://minorityrights.org/minorities/palestinians-2/ |title=World Directory of Minorities and Indigenous Peoples – Jordan – Palestinians |work=[[Minority Rights Group International]] |date=2008 |access-date=24 January 2016 |archive-date=27 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160127231848/http://minorityrights.org/minorities/palestinians-2/ |url-status=live }}</ref>. UNRWA 2015-yil dekabr holatiga koʻra ularning soni 2,1 millionni tashkil qilgan<ref name=unjo>{{Cite web|url=https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan|title=Jordan|website=UNRWA|access-date=29 November 2023|archive-date=31 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190331181426/https://www.unrwa.org/where-we-work/jordan|url-status=live}}</ref>. == Jamiyat == === Til === Falastin arab tili kengroq Levant arab lahjasining kichik guruhidir. [[VII asr]]da islomiy fath va Levantni [[arablashtirish]]gacha Falastinda, asosan, nasroniy va yahudiy jamoalari orasida soʻzlashadigan asosiy tillar oromiy, yunon va suriy tillari edi<ref>{{cite book|editor1=Robert Bonfil|editor2=Oded Irshai|editor3=Guy G. Stroumsa|editor4=Rina Talgam|title=Jews in Byzantium: Dialectics of Minority and Majority Cultures|year=2011|pages=317, 335, 320|publisher=BRILL|url=https://books.google.com/books?id=4DNz3y7Wep4C&pg=PA320|isbn=9789004203556|access-date=29 November 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193736/https://books.google.com/books?id=4DNz3y7Wep4C&pg=PA320#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref>. Ayrim hududlarda arab tilida ham soʻzlashgan<ref>{{cite book|last=Scribner's|title=Cyril Mango. Byzantium: The Empire of New Rome.|year=1980|pages=13|url=http://www.fordham.edu/halsall/med/mango.asp|access-date=14 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130117102008/http://www.fordham.edu/halsall/med/mango.asp|archive-date=17 January 2013|url-status=dead}}</ref>. Falastin arab tili, levantin lahjasining boshqa oʻzgarishlari kabi, oromiy tilidan leksikada sezilarli taʼsir koʻrsatadi<ref name=Greenfieldp158>Greenfield et al., 2001, p. 158.</ref>. === Taʼlim === {{Main|Falastin davlatida taʼlim}} [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Taraqqiyot Dasturi|Birlashgan Millatlar Tashkiloti Taraqqiyot Dasturi]]ning 2014-yilgi hisobotiga koʻra, Falastinning savodxonlik darajasi 96,3% ni tashkil etdi, bu xalqaro standartlar boʻyicha yuqori hisoblanadi. 15 yoshdan oshgan aholi oʻrtasida gender farqi mavjud boʻlib, ayollarning 5,9 foizi savodsiz deb hisoblanadi, erkaklar esa bu koʻrsatkich 1,6 foizni tashkil etadi<ref name=UNDP2014>{{cite web|title=Education (2014)|website=United Nations Development Programme|publisher=United Nations|url=http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|access-date=30 January 2017|archive-date=11 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170311023628/http://www.ps.undp.org/content/dam/papp/docs/Publications/UNDP-papp-research-PHDR2015Education.pdf|url-status=dead}}</ref>. Ayollar oʻrtasidagi savodsizlik 1997-yildagi 20,3 foizdan 2014-yilda 6 foizdan kamroqqa tushdi<ref name=UNDP2014/>. <gallery> File:Secretary Kerry Speaks With Palestinian Youth in Bethlehem (10708795753).jpg|Falastinlik talabalar va [[John Kerry]] File:Girls lining up for class - Flickr - Al Jazeera English.jpg|Falastinlik oʻquvchi qizlar </gallery> === Ayollar va oila === {{Main|Falastindagi ayollar|Falastin oilalari}} [[XIX asr]] va [[XX asr]] boshlarida falastinliklarning bir qancha mashhur oilalari bor edi. Bularga misol, Xolidiylar oilasi, al-Husayniylar oilasi, Nashashibilar oilasi, Tuqon oilasi, Nusaybalar oilasi, Qudva oilasi, Shavish urugʻi, Shurrab oilasi, Al-Zagʻob oilasi, Al-Xalil oilasi, Ridvon sulolasi, Az-Zeytaviy oilasi, Abu Ghosh urugʻi, Barguti oilasi, Dogʻmush urugʻi, Douayhy oilasi, Hilles urugʻi, Jarrar oilasi va Jayyusi oilasi kiradi. Sionistlar bilan turli toʻqnashuvlar boshlanganidan buyon baʼzi jamoalar Falastinni tark etishdi. Ayollarning roli falastinliklar orasida farq qiladi, ham progressiv, ham oʻta konservativ fikrlar mavjud. Negev badaviylari yoki darziylar kabi falastinliklarning boshqa guruhlari siyosiy sabablarga koʻra endi oʻzlarini falastinlik deb bilishlari mumkin emas<ref>Second Class: Discrimination Against Palestinian Arab Children in Israel’s Schools, p 8, 2001</ref>. == Madaniyat == {{Main|Falastin madaniyati}} Falastinlik [[antropolog]] Ali Kleybo musulmon tarixshunosligini falastinliklarning madaniy oʻziga xosligining boshlanishini [[VII asr]]da islom paydo boʻlishiga bogʻlagani uchun tanqid qildi. Bunday tarixnavislikning taʼsirini tasvirlar ekan, shunday yozadi: {{Q2|[[Paganizm]]ning kelib chiqishi inkor etiladi. Shunday qilib, tarix davomida Falastinda yashagan xalqlar islom dinini, tilini va madaniyatini qabul qilganliklari sababli, oʻz tarixi va dinlarini diskursiv ravishda bekor qildilar.<ref name="Qleibo">{{cite web |author=Ali Qleibo |date=28 July 2007 |title=Palestinian Cave Dwellers and Holy Shrines: The Passing of Traditional Society |url=http://www.thisweekinpalestine.com/details.php?id=2208&ed=144&edid=144These |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070927122856/http://www.thisweekinpalestine.com/details.php?id=2208&ed=144&edid=144These |archive-date=27 September 2007 |access-date=17 August 2007 |publisher=This Week in Palestine}}</ref>}} === Falastin oshxonasi === {{Main|Falastin oshxonasi}} Falastinning turli xil imperiyalar tomonidan hukmronlik qilish tarixi turli madaniy hissalar va almashinuvlardan foydalangan Falastin oshxonasida aks ettirilgan. Umuman olganda, zamonaviy Suriyalik-Falastin taomlari uchta yirik islomiy guruh: [[arablar]], [[forslar]] taʼsiridagi arablar va turklar hukmronligi taʼsirida boʻlgan<ref name=CDN>[http://www.thisweekinpalestine.com/details.php?id=1729&ed=115&edid=115 Revisiting our table…] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131127072800/http://www.thisweekinpalestine.com/details.php?id=1729&ed=115&edid=115 |date=27 November 2013 }} Nasser, Christiane Dabdoub, ''This week in Palestine'', Turbo Computers & Software Co. Ltd. June 2006. Retrieved 8 January 2008.</ref>. Suriya va Falastinni zabt etgan arablarning oddiy pazandalik anʼanalari, birinchi navbatda, guruch, qoʻzichoq va qatiq, shuningdek, xurmodan foydalanishga asoslangan edi<ref name=ArabNet>[http://www.arab.net/cuisine/ ABC of Arabic Cuisine] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110704012352/http://www.arab.net/cuisine/ |date=4 July 2011 }} ArabNet. Retrieved 25 December 2007.</ref>. Allaqachon oddiy oshxona, islomning qattiqqoʻllik va vazminlik qoidalari tufayli asrlar davomida, Bagʻdodni poytaxt qilib belgilagan [[Abbosiylar]] kuchayguniga qadar rivojlanmagan. [[Bagʻdod]] tarixan fors tuprogʻida joylashgan va bundan buyon fors madaniyati XIX va XI asrlarda arab madaniyatiga qoʻshilib, imperiyaning markaziy hududlariga tarqaldi<ref name=CDN/>. <gallery> File:Mushakhan Dish.jpg|Musaxon - Falastinning milliy taomi. File:Hummuswithpinenuts.jpg|[[Paprika]] va [[zaytun]] [[moy]]i va [[qaragʻay]] [[yongʻoq]]lari bilan bezatilgan gumusli plastinka File:Künefe.jpg|[[Kanafe]] - Falastin shirinligi. </gallery> === Sanʼat === [[Image:Umm el-Fahem Art Gallery.JPG|thumb|right|[[Umm al-Fahm san'at galereyasi]]]]{{Main|Falastin sanʼati}} Falastin jamiyatining tuzilishiga oʻxshab, Falastin sanʼati sohasi toʻrtta asosiy geografik markazni qamrab oladi: [[Gʻarbiy Sohil]] va [[Gʻazo sektori]], [[Isroil]], arab dunyosidagi Falastin diasporasi va [[Yevropa]], [[AQSh]] va boshqa joylarda Falastin diasporasi<ref name=Zvi>{{cite web|title=Hagar: Contemporary Palestinian Art|author=Tal Ben Zvi|publisher=Hagar Association|year=2006|access-date=5 June 2007|url=http://www.hagar-gallery.com/Catalogues/docs/PArt_eng_final.pdf|archive-date=16 January 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160116185723/http://www.hagar-gallery.com/Catalogues/docs/PArt_eng_final.pdf|url-status=live}}</ref>. ;Kino {{Main|Falastin kinolari}} Umuman arab kinosiga nisbatan yosh Falastin kinematografiyasi Yevropa va Isroil tomonidan katta yordam oladi<ref>{{cite news|url=http://film.guardian.co.uk/features/featurepages/0,,1752076,00.html|title=Xan Brooks on Palestinian directors &#124; Film &#124; The Guardian|publisher=Film.guardian.co.uk|location=London|date=12 April 2006|access-date=22 April 2009|archive-date=24 July 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080724025446/http://film.guardian.co.uk/features/featurepages/0,,1752076,00.html|url-status=live}}</ref>. Falastin filmlari faqat [[arab tili]]da emas, baʼzilari [[ingliz tili|ingliz]], [[fransuz tili|fransuz]] yoki [[ibroniy tili|ibroniy til]]larida yaratilgan<ref>{{cite web|url=http://www.palestinefilm.org/default.asp|title=Palestine Film|access-date=26 July 2011|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20080612083355/http://www.palestinefilm.org/default.asp|archive-date=12 June 2008}}</ref>. Falastinliklar, Isroil-Falastin mojarosi va boshqa tegishli mavzularda 800 dan ortiq filmlar suratga olingan. <gallery> File:Jaffa Alhambra Cinema03562ucroped.jpg|Alhambra kinoteatri, [[Yaffa]], [[1937-yil]]. 1947-yil dekabrda bombardimon qilingan. File:Halhul, 1940.jpg|[[Halhul]]dagi qishloq aholisi ochiq osmon ostidagi kinoteatrda, 1940-yil. </gallery> ;Hunarmandchilik {{Main|Falastin hunarmandchiligi}} Falastin hududida yuzlab yillar davomida ishlab chiqarilgan turli xil hunarmandchilik buyumlari bugungi kunda ham ishlab chiqarilmoqda. [[Falastin hunarmandchiligi]] [[kashtachilik]] va [[toʻquvchilik]], [[kulolchilik]], sovunchilik, shishasozlik, zaytun yogʻochi va marvarid oʻymakorligi va boshqalarni oʻz ichiga oladi<ref name=Jacobs>Jacobs et al., 1998, p. 72.</ref><ref name=Karmi>Karmi, 2005, p. 18.</ref>. === Adabiyot === [[File:Susan Abulhawa.jpg|thumb|left|Falastinlik yozuvchi [[Susan Abulhawa]]]] {{Main|Falastin adabiyoti}} [[Falastin adabiyoti]] [[Arab adabiyoti]]ning kengroq janriga kiradi. Arab hamkasblaridan farqli oʻlaroq, [[Falastin adabiyoti]] hududiy emas, balki milliy mansublik bilan belgilanadi. Masalan, Misr adabiyoti [[Misr]]da ishlab chiqarilgan adabiyotdir. Bu 1948-yilgi Arab-Isroil urushigacha Falastin adabiyoti uchun ham shunday boʻlgan, biroq [[1948-yil]]gi Falastinliklarning chiqishidan soʻng u yashash joyidan qatʼi nazar, „falastinliklar tomonidan yozilgan adabiyot“ga aylandi<ref name=Kochavi>{{cite web|title=Hebrew Translations of Palestinian Literature&nbsp;– from Total Denial to Partial Recognition|author=Hannah Amit-Kochavi|publisher=Beit Berl College, Israel|access-date=17 August 2007|url=http://www.erudit.org/revue/ttr/2000/v13/n1/037393ar.pdf|archive-date=8 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160308142142/http://erudit.org/revue/ttr/2000/v13/n1/037393ar.pdf|url-status=live}}</ref><ref name=Suleiman2006>{{cite book |editor-last1=Suleiman |editor-first1=Yasir |editor-last2=Muhawi |editor-first2=Ibrahim |editor-link2=Ibrahim Muhawi |title=Literature and Nation in the Middle East |publisher=Edinburgh University Press |year=2006 |url=https://books.google.com/books?id=zlbtyGIZyZQC&q=%22palestinian+literature%22+%22arabic+literature%22+palestine&pg=PP6 |isbn=978-0-7486-2073-9 |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193623/https://books.google.com/books?id=zlbtyGIZyZQC&q=%22palestinian+literature%22+%22arabic+literature%22+palestine&pg=PP6 |url-status=live }}</ref>. Zamonaviy Falastin adabiyoti koʻpincha istehzoning kuchayishi va ekzistensial mavzular va oʻziga xoslik muammolarini oʻrganish bilan ajralib turadi<ref name=Suleiman2006/>. Bosqinga qarshilik, surgun, judolik, vatanga muhabbat, sogʻinch mavzulariga murojaatlar ham koʻp uchraydi<ref>{{cite web|title=Palestinian Literature and poetry |publisher=Palestinian National Information Center |access-date=28 July 2007 |url=http://www.pnic.gov.ps/english/Media_culture/Literature_Poetry.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20070925033412/https://www.pnic.gov.ps/english/Media_culture/Literature_Poetry.html |archive-date=25 September 2007 }}</ref>. [[Salma Khadra Jayyusi]] va romanchi [[Liana Badr]] kabi yozuvchilar taʼkidlaganidek, Falastin adabiyoti shiddatli siyosiy boʻlishi mumkin, ular Falastinning „jamoaviy oʻziga xosligi“ va ularning kurashining „adolatli ishi“ ni ifodalash zarurligini eslatib oʻtganlar<ref name=Soueif>{{cite news|title=Art of Resistance|author=Adnan Soueif|date=21 October 2006|newspaper=[[The Guardian]]|access-date=6 September 2007|url=http://www.arabworldbooks.com/News/artofresistance.htm|archive-date=10 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171010092834/http://www.arabworldbooks.com/News/artofresistance.htm|url-status=live}}</ref>. Jumladan, shoir [[Mourid Barghouti]] „sheʼr davlat xizmatchisi emas, askar ham emas, u hech kimning ishida emas“, deb tez-tez taʼkidlagan<ref name=Soueif/>. [[Rula Jebreal]]ning „Miral“ romani [[Hind al-Husseini]]ning [[1948-yil]]dagi Arab-Isroil urushi, [[Deyr Yasin qirgʻini]]va [[Isroil]] davlati barpo etilgandan soʻng Quddusda yetimlik uyi barpo etish harakati haqida hikoya qiladi<ref>{{cite news |url=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3949069,00.html |title=Jewish filmmaker tells Palestinian story |work=[[Ynetnews]] |date=6 September 2010 |access-date=6 December 2013 |archive-date=7 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707130207/https://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3949069,00.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |last=Associated |first=The |url=http://www.haaretz.com/culture/jewish-film-maker-directs-palestinian-story-in-miral-1.317857 |title=Jewish film maker directs Palestinian story in 'Miral' – Haaretz Daily Newspaper &#124; Israel News |publisher=Haaretz.com |access-date=25 March 2011 |newspaper=Haaretz |date=8 October 2010 |archive-date=4 March 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304233640/http://www.haaretz.com/culture/jewish-film-maker-directs-palestinian-story-in-miral-1.317857 |url-status=live }}</ref>. 1967-yildan beri koʻpchilik tanqidchilar geografik joylashuviga koʻra erkin boʻlingan Falastin adabiyotining uchta „tarmoqlari“ mavjudligini nazariya qildilar: 1) Isroilning ichidan, 2) bosib olingan hududlardan, 3) Yaqin Sharqdagi Falastin diasporasidan<ref name=Salaita>{{cite journal|title=Scattered like seeds: Palestinian prose goes global|author=Steven Salaita|date=1 June 2003|journal=Studies in the Humanities|access-date=6 September 2007|url=http://goliath.ecnext.com/coms2/summary_0199-17848_ITM|archive-date=13 June 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080613212319/http://goliath.ecnext.com/coms2/summary_0199-17848_ITM|url-status=dead|archivedate=2008-06-13|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080613212319/http://goliath.ecnext.com/coms2/summary_0199-17848_ITM}}</ref>. === Musiqa === {{Main|Falastin musiqasi}} [[File:Kamanjeh, and performer on it, p. 578 in Thomson, 1859.jpg|thumb|left|upright=0.95|[[Quddus]]dagi [[Kemancha]] ijrochisi, 1859-yil<ref>William McClure Thomson, (1860): ''[https://books.google.com/books?id=S44XAAAAYAAJ The Land and the Book: Or, Biblical Illustrations Drawn from the Manners and Customs, the Scenes and Scenery, of the Holy Land] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231129193623/https://books.google.com/books?id=S44XAAAAYAAJ |date=29 November 2023 }}'' Vol II, p. 578.</ref>]] [[Falastin musiqasi]] butun arab dunyosida yaxshi tanilgan<ref name=Poche>{{cite web|title=Palestinian music|publisher=Grove Dictionary of Music and Musicians|author=Christian Poche|url=http://phonoarchive.org/grove/Entries/S47332.htm|access-date=10 March 2008}}{{dead link|date=August 2020|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref>.1948-yildan soʻng, davlatchilik orzulari va kuchayib borayotgan millatchilik tuygʻulari bilan bogʻliq boʻlgan oʻziga xos Falastin mavzulari bilan yangi ijrochilar toʻlqini paydo boʻldi. ''[[Zajal]]'' va ''[[ataaba]]''dan tashqari, anʼanaviy Falastin qoʻshiqlariga quyidagilar kiradi: ''Bein Al-dawai, Al-Rozana, Zarif — Al-Toul va Al-Maijana, Dal’ona, Sahja/Saamir, Zaghareet''. Oʻttiz yil davomida Falastin milliy musiqa va raqs truppasi (El Funoun) va [[Mohsen Subhi]] ''Mish’al (1986)'', ''Marj Ibn 'Amer (1989)'' va ''Zagharee (1997)'' kabi anʼanaviy toʻy qoʻshiqlarini qayta talqin qildilar va qayta tartibga solishdi<ref>{{cite web|url=http://www.el-funoun.org/productions/zaghared.html |title=El-Funoun Palestinian Popular Dance Troupe |access-date=24 August 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090105201604/http://www.el-funoun.org/productions/zaghared.html |archive-date=5 January 2009 }}</ref> . ''Ataaba'' — xalq qoʻshiqchiligining toʻrt misradan iborat boʻlib, maʼlum bir shakl va oʻlchovga amal qilgan shakli. ''Ataaba''ning ajralib turadigan xususiyati shundaki, dastlabki uchta misra uch xil maʼnoni anglatuvchi bir xil soʻz bilan tugaydi, toʻrtinchi misra esa xulosa vazifasini bajaradi. Odatda undan keyin ''dalouna'' keladi. ==== Raqs ==== [[Dabke]] — Levantin arab xalq raqsi uslubi, uning mahalliy falastincha versiyalari 1967-yildan keyin Falastin millatchiligi tomonidan oʻzlashtirildi, bir olimning fikriga koʻra, qadimgi [[Kanʼon]]liklarning tugʻilish marosimlariga borib taqalishi mumkin boʻlgan ildizlarga ega<ref name=Canaan>{{cite book|last=Kaschl|first=Elke|title=Dance and Authenticity in Israel and Palestine: Performing the Nation|date=2003|publisher=BRILL|url=https://books.google.com/books?id=OfRAsefaeVEC&pg=PA82|pages=71–82|isbn=978-9004132382|access-date=29 November 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129193731/https://books.google.com/books?id=OfRAsefaeVEC&pg=PA82#v=onepage&q&f=false|url-status=live}}</ref>. Bu raqsga oʻxshash sinxron sakrash, shtamplash va harakat bilan belgilanadi. Bir versiyani erkaklar, boshqasini ayollar bajaradi. <gallery> File:Debka.jpg|Erkaklar tomonidan ijro etilayotgan Falastin [[Dabke]] xalq raqsi. File:Betlehem woman dancing.jpg|An'anaviy tarzda raqsga tushayotgan Falastinlik ayollar, [[Baytlahm]] taxminan 1936-yil. </gallery> === Sport === {{Main|Falastin sporti}} Garchi sport inshootlari 1948-yilda Falastin quvib chiqarilishidan oldin mavjud boʻlgan boʻlsa-da, keyinchalik koʻplab muassasalar yopildi. Bugungi kunda Gʻazo va Ramalloh kabi sport markazlari mavjud, ammo harakatlanish qiyinligi va sayohat cheklovlari koʻpchilik falastinliklarning xalqaro miqyosda oʻzlarining toʻliq potentsiallari bilan raqobatlasha olmasligini anglatadi. Biroq, Falastin sport maʼmurlari, diasporadagi falastinliklar diplomatik va xavfsizlik vaziyati yaxshilanganidan keyin Falastin uchun raqobat qilish huquqiga ega boʻlishlarini taʼkidladilar. <gallery> File:"Machete Kills" red carpet - 10594982886.jpg|[[Marko Zaror]] - kelib chiqishi falastinlik boʻlgan chililik jang sanʼati ustasi. File:Nicolas Massu 2007 Australian Open R1.jpg|[[Nicolás Massú]] - kelib chiqishi falastinlik boʻlgan chililik tennischi. File:Palestino - O'Higgins 20190405 13.jpg|[[Roberto Bishara]] - kelib chiqishi falastinlik boʻlgan futbolchi. </gallery> == Yana qarang == * [[Falastinliklar roʻyxati]] * [[Falastinda qishloq xoʻjaligi tarixi]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin|30em}} * {{cite book |last1=Al-Ali |first1=Nadje |author-link1=Nadje Sadig Al-Ali |last2=Koser |first2=Khalid |year=2004 |title=New Approaches to Migration?: Transnational Communities and the Transformation of Home |publisher=Taylor & Francis |url=https://books.google.com/books?id=JveuOqkSnL8C |isbn=978-0203167144 |access-date=29 November 2023 |archive-date=29 November 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231129194146/https://books.google.com/books?id=JveuOqkSnL8C |url-status=live }} * {{cite book |last1=Ankori |first1=Gannit |author-link1=Gannit Ankori |year=2006 |title=Palestinian Art |publisher=Reaktion Books |isbn=978-1861892591 }} * Barzilai, Gad. (2003). ''Communities and Law: Politics and Cultures of Legal Identities.'' Ann Arbor: University of Michigan Press. {{ISBN|0-472-11315-1}} * [[Kevin Boyle (lawyer)|Boyle, Kevin]] and Sheen, Juliet (1997). ''Freedom of Religion and Belief: A World Report''. London: Routledge. {{ISBN|0-415-15977-6}} * {{Cite book|first=Getzel M.|last=Cohen|edition=Illustrated|publisher=University of California Press|year=2006|isbn=978-0520931022|title=The Hellenistic settlements in Syria, the Red Sea Basin, and North Africa|url=https://archive.org/details/hellenisticsettl0000cohe_b2q1}} * Cohen, Hillel, [[Army of Shadows, Palestinian Collaboration with Zionism, 1917–1948]] * Cohen, Robin (1995). ''The Cambridge Survey of World Migration''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-44405-5}} * Cordesman, Anthony H (2005). ''The Israeli-Palestinian War: Escalating to Nowhere''. Greenwood Publishing Group. {{ISBN|0-275-98758-2}} * Drummond, Dorothy Weitz (2004). ''Holy Land, Whose Land?: Modern Dilemma, Ancient Roots''. Fairhurst Press. {{ISBN|0-9748233-2-5}} * Farsoun, Samih K. (2004). ''Culture and Customs of the Palestinians''. Greenwood Press. {{ISBN|0-313-32051-9}} * {{cite journal |title=Some Observations on the Name of Palestine |first=Louis H. |last=Feldman |journal=Hebrew Union College Annual |volume=61 |date=1990 |pages=1–23 |publisher=Hebrew Union College – Jewish Institute of Religion |jstor=23508170 }} * {{cite book |last1=Feldman |first1=Louis |author-link=Louis Feldman |year=1996 |chapter=Some Observations on the Name of Palestine |title=Studies in Hellenistic Judaism |publisher=BRILL |pages=553–576 |chapter-url=https://books.google.com/books?id=pACJYw0bg3QC&pg=PA553 |access-date=17 October 2014 |isbn=9789004104181 }} * [[James L. Gelvin|Gelvin, James L]] (2005). ''[https://books.google.com/books?id=wfIFVze1MqQC&dq=%22Golda+Meir%22+%22full+text%22&pg=PA92 The Israel-Palestine Conflict: One Hundred Years of War] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231101021520/https://books.google.com/books?id=wfIFVze1MqQC&dq=%22Golda+Meir%22+%22full+text%22&pg=PA92 |date=1 November 2023 }}''. [[Cambridge University Press]], [[New York, NY]]. {{ISBN|0-521-85289-7}} * {{Cite book|title=Al Kanfei Yonah: Collected Studies of Jonas C. Greenfield on Semitic Philology|author-link1=Jonas C. Greenfield|first1=Jonas C.|last1=Greenfield|first2=Shalom M.|last2=Paul|first3=Michael E|last3=Stone|first4=Avital|last4=Pinnick|edition=Illustrated|publisher=BRILL|year=2001|isbn=978-9004121706}} * Guzmán, Roberto Marín (2000). ''A Century of Palestinian Immigration into Central America''. Editorial Universidad de C. R. {{ISBN|9977-67-587-2}} * Healey, John F. (2001). ''The Religion of the Nabataeans: A Conspectus''. Brill Academic Publishers. {{ISBN|90-04-10754-1}} * [[Eric Hobsbawm|Hobsbawn, Eric]] (1990). ''Nations and Nationalism since 1780: Programme, myth, reality''. [[Cambridge University Press]]. * Howell, Mark (2007). ''What Did We Do to Deserve This? Palestinian Life under Occupation in the West Bank'', Garnet Publishing. {{ISBN|1-85964-195-4}} * {{Cite book|title=Israel and the Palestinian Territories: the rough guide|first1=Daniel|last1=Jacobs|first2=Shirley|last2=Eber|first3=Francesca|last3=Silvani|year=1998|isbn=978-1-85828-248-0|publisher=Rough Guides|location=London|url=https://archive.org/details/israelpalestinia00jaco}} * {{citation |url=http://cojs.org/when_palestine_meant_israel-_david_jacobson-_bar_27-03-_may-jun_2001/. |title=When Palestine Meant Israel |first=David |last=Jacobson |journal=Biblical Archaeology Review |volume=27 |issue=3 |year=2001 |access-date=29 November 2023 |archive-date=26 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230726233541/http://cojs.org/when_palestine_meant_israel-_david_jacobson-_bar_27-03-_may-jun_2001/ |url-status=live }} * {{Cite book|title=In Search of Fatima: A Palestinian Story|first1=Ghada|last1=Karmi|year=2005|publisher=[[Verso]]|isbn=978-1-85984-694-0|url=https://archive.org/details/insearchoffatima00karm}} * Kasher, Aryeh (1990). ''[https://books.google.com/books?id=SNfZ4OjH_ukC&dq=%22syrians+of+palestine%22+herodotus+ethnic&pg=RA1-PA15 Jews and Hellenistic Cities in Eretz-Israel] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231015104148/https://books.google.com/books?id=SNfZ4OjH_ukC&dq=%22syrians+of+palestine%22+herodotus+ethnic&pg=RA1-PA15 |date=15 October 2023 }}.'' Mohr Siebeck. {{ISBN|3-16-145241-0}} * [[Rashid Khalidi|Khalidi, Rashid]] (1997). ''Palestinian Identity: The Construction of Modern National Consciousness''. [[Columbia University Press]]. {{ISBN|0-231-10514-2}} * {{Cite web |url=http://www.brynmawr.edu/provost/biblio/doumani.pdf |title=Beshara Doumani's "Rediscovering Ottoman Palestine: Writing Palestinians into History |access-date=18 August 2013 |archive-date=6 November 2007 |archive-url=https://web.archive.org/web/20071106010211/http://www.brynmawr.edu/provost/biblio/doumani.pdf }} * {{cite journal |last1=McCarthy |first1=Justin |author-link=Justin McCarthy (American historian) |year=1994 |title=Palestine's Population During The Ottoman And The British Mandate Periods |url=http://www.palestineremembered.com/Acre/Palestine-Remembered/Story559.html |journal=Journal of the American Oriental Society |volume=114 |pages=106–107 |doi=10.2307/604972 |jstor=604972 |access-date=14 January 2009 |archive-date=18 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160118124511/http://www.palestineremembered.com/Acre/Palestine-Remembered/Story559.html |url-status=live }} * [[Rashid Khalidi|Khalidi, Rashid]] (2006). ''The Iron Cage: The Story of the Palestinian Struggle for Statehood'', Houghton Mifflin. {{ISBN|0-8070-0308-5}} * [[Walid Khalidi|Khalidi, Walid]] (1984). ''Before Their Diaspora''. Institute for Palestine Studies, Washington D. C. * [[Baruch Kimmerling|Kimmerling, Baruch]] and Joseph S. Migdal (2003). ''The Palestinian People: A History''. [[Harvard University Press]]. {{ISBN|0-674-01129-5}}. {{ISBN|978-0-674-01129-8}}. * {{Cite book|title=A Source Book in Geography|first=George|last=Kish|edition=Reissue, illustrated|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0674822702|year=1978|url=https://archive.org/details/sourcebookingeog0000unse}} * Kunstel, Marcia and Joseph Albright (1990). ''Their Promised Land: Arab and Jew in History’s Cauldron-One Valley in the Jerusalem Hills''. Crown. {{ISBN|0-517-57231-1}} * [[Bernard Lewis|Lewis, Bernard]] (1999). ''Semites and Anti-Semites: An Inquiry Into Conflict and Prejudice''. W. W. Norton & Company. {{ISBN|0-393-31839-7}} * [[Bernard Lewis|Lewis, Bernard]] (2002). ''The Arabs in History''. [[Oxford University Press]], USA, 6th ed. [https://web.archive.org/web/20131127142714/http://freedomofbleep.com/2009/02/obama-brings-terror-to-the-us/ freedomofbleep.com] * Lybarger, Loren (2007). ''Identity and religion in Palestine: the struggle between Islamism and secularism in the occupied territories''. Princeton University Press, {{ISBN|978-0-691-12729-3}} * Lynd, S., Bahour, S. and Lynd, A. (editors) ''Homeland: Oral Histories of Palestine and Palestinians''. New York: Olive Branch Press. {{ISBN|1-56656-132-9}} * McCarthy, Justin (1990). „The Population of Palestine: Population Statistics of the Late Ottoman Period and the Mandate“. Columbia University Press, ISBAN: 0231071108 * McDowall, David (1989). ''[https://books.google.com/books?id=pIezNAykWNQC&dq=village+Palestine+identity&pg=PA90 The Uprising and Beyond] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231015103137/https://books.google.com/books?id=pIezNAykWNQC&dq=village+Palestine+identity&pg=PA90 |date=15 October 2023 }}''. I. B. Tauris. {{ISBN|1-85043-289-9}} * [[Ibrahim Muhawi|Muhawi, Ibrahim]] (1989). ''Speak, Bird, Speak Again: Palestinian Arab Folktales''. [[University of California Press]]. {{ISBN|978-0-520-06292-4}} * [[James Parkes (clergyman)|Parkes, James]] (1970). ''[https://books.google.com/books?id=Hk7Ga-gb43IC&dq=history+palestinian+identity+canaanite&pg=PR7 Whose Land? A History of the Peoples of Palestine] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231015170652/https://books.google.com/books?id=Hk7Ga-gb43IC&dq=history+palestinian+identity+canaanite&pg=PR7 |date=15 October 2023 }}''. * Parmenter, Barbara McKean (1994). ''Giving Voice to Stones Place and Identity in Palestinian Literature'' [[University of Texas Press]] * [[Yehoshua Porath|Porath, Yehoshua]] (1974). ''The Emergence of the Palestinian-Arab National Movement 1918-1929''. London: Frank Cass and Co., Ltd. {{ISBN|0-7146-2939-1}} * Porath, Yehoshua (1977). ''Palestinian Arab National Movement: From Riots to Rebellion: 1929-1939'', vol. 2, London: Frank Cass and Co., Ltd. * Shahin, Mariam (2005). ''Palestine: A Guide''. Interlink Books. * {{Cite book|title=The Palestinian Diaspora: Formation of Identities and Politics of Homeland|first1=Helena Lindholm|last1=Schulz|first2=Juliane|last2=Hammer|year=2003|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-26820-2|url=https://books.google.com/books?id=YS8NjbwqUFAC&q=sumud&pg=PA106|access-date=29 November 2023|archive-date=29 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231129194147/https://books.google.com/books?id=YS8NjbwqUFAC&q=sumud&pg=PA106|url-status=live}} * Whitelam, Keith (1997). ''The Invention of Ancient Israel: The Silencing of Palestinian History'', Routledge, {{ISBN|0-415-10759-8}}, {{ISBN|978-0-415-10759-4}} * Charles Wilson, „Picturesque Palestine, Sinai and Egypt“. New York, 1881. * {{cite journal |last1=Semino |display-authors=etal |year=2004 |title=Origin, Diffusion, and Differentiation of Y-Chromosome Haplogroups E and J: Inferences on the Neolithization of Europe and Later Migratory Events in the Mediterranean Area |url=https://archive.org/details/sim_american-journal-of-human-genetics_2004-05_74_5/page/1022 |journal=American Journal of Human Genetics |volume=74 |issue=5 |pages=1023–1034 |pmc=1181965 |pmid=15069642 |doi=10.1086/386295}} * Ateek, Naim (1992) Jerusalem in Islam and For Palestinian Christians. {{Refend}} == Havolalar == {{commons category|Palestinian people}} * [http://www.barghouti.com/folklore/songs/ Xalq qoʻshiqlari] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200702103732/http://www.barghouti.com/folklore/songs/ |date=2-iyul 2020-yil }} * [http://www.papp.undp.org/ Birlashgan Millatlar Tashkilotining Falastin xalqiga yordam dasturi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/19970704102838/http://www.papp.undp.org/ |date=4-iyul 1997-yil}} * [http://www.ottomanpalestine.com The Ottoman Palestine] Usmonli Falastindagi Falastin rasmlarini yuklab oling. {{Authority control}} [[Turkum:Falastinliklar]] [[Turkum:Arab xalqi]] hycigcr5p42a6ca4myeteigtvkkorsp 0 1113140 6271443 4734171 2026-09-16T00:31:19Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271443 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Favvar | asl nomi = {{Lang-ar|مخيّم الفوّار}} | mavqe = lager | tasvir = ElFuarSchool6716.JPG | mamlakat = Falastin | mintaqa turi = Gubernatorlik | mintaqa = Hebron gubernatorligi | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | maydon = 0.27 | balandlik_m = | aholi = 7641 | sanalgan yil = 2017 | zichlik = auto | sayt = | koordinatalar = {{coord|31|28|46|N|35|03|53|E|region:PS|display=inline,title}} }} '''Favvar''' ({{Lang-ar|مخيّم الفوّار}}) [[Iordan daryosining Gʻarbiy sohili|Gʻarbiy sohilning]] janubidagi Hebrondan olti kilometr janubi-gʻarbda joylashgan Hebron gubernatorligidagi Hadab al-Favvar shahriga tutashgan [[Falastinliklar|falastinlik]] qochqinlar lageri. Falastin Markaziy Statistika Byurosi maʼlumotlariga koʻra, lagerda 2017-yilda 7641 kishi istiqomat qilgan. Favvar lageri 1949-yilda [[Bir as-saba]] va Bayt Jibrin va uning atrofidagi falastinlik qochqinlarni 350 dunam yerga joylashtirish uchun tashkil etilgan. Shaharda ikkita maktab bor: har birida taxminan 1050 oʻquvchi oʻqiydigan oʻgʻil bolalar va qizlar maktabi<ref>[https://www.un.org/unrwa/refugees/westbank/fawwar.html Fawwar Refugee Camp] [[UNRWA]]. </ref>. 1967-yilgi [[Olti kunlik urush|Olti kunlik urushdan]] beri Favvar Isroil hukumati qoʻl ostida edi. Isroil hukumati tomonidan 1967-yilda oʻtkazilgan aholini roʻyxatga olishda aholi soni 2233 kishini tashkil etgan<ref name="67census">{{Veb manbasi |url=http://www.levyinstitute.org/pubs/1967_census/vol_1_tab_2.pdf |sarlavha=The 1967 Census of the West Bank and Gaza Strip: A Digitized Version |muallif=Perlmann, Joel |sana=November 2011 – February 2012 |ish=[[Levy Economics Institute]] |qaralgan sana=24 June 2016 |arxivsana=2025-07-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250730235126/https://www.levyinstitute.org/pubs/1967_census/vol_1_tab_2.pdf }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.palestineremembered.com/GeoPoints/al_Fawwar_R_C__2096/index.html al-Favvar RC ga xush kelibsiz] * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/Al%20Fawwar%20Camp.pdf Al Favvar lageri (fakt varaq)], Amaliy tadqiqot instituti – Quddus (ARIJ) * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/Al%20Fawwar%20Camp_pr_en.pdf Al Favvar qochqinlar lageri profili], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/hebron/images/Al%20Fawwar%20Camp%20Areal%20Photo.jpg Al Favvar qochqinlar lageri aerofotosurati], ARIJ * [http://vprofile.arij.org/hebron/pdfs/needsfordevelopment/Al%20Fawwar_cp_en.pdf Al-Favvar qochqinlar lagerini rivojlantirishga boʻlgan ehtiyojlar jamiyat va mahalliy hokimiyatlarning baholashi asosida], ARIJ * [http://www.unrwa.org/tags.php?tag_id=37 Favvar], [[Falastinlik qochqinlarga yordam berish va ishlarni tashkil etish boʻyicha Birlashgan Millatlar Tashkilotining Yaqin Sharq agentligi|UNWRA]] maqolalari {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:1949-yilda tashkil etilgan aholi yashash punktlari]] {{Falastin-geo-stub}} e33n0obhnl3riy6l66tpfxcub44ig8m 3 1174268 6271461 4535643 2026-09-16T04:07:56Z S.Marchenko 282485 S.Marchenko [[Foydalanuvchi munozarasi:Rusty Cat]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Lilyblossom]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Rusty Cat|Rusty Cat]]" to "[[Special:CentralAuth/Lilyblossom|Lilyblossom]]" 4442077 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Omensweans|<em style="background-color:#AED6F1; font-family:Verdana;color:#A569BD">Omensweans</em>]][[File:Smile.svg]]<small>[[User talk:Omensweans|'''<em style="font-family:Verdana;color:lime"> --NMAGAP</em>''']]</small> 05:56, 3-Iyul 2024 (UTC) c8tt5bowt2du7q03v82w1l0fxebahwd 3 1203772 6272061 4535644 2026-09-16T11:56:56Z EmausBot 4498 Bot: Fixing double redirect from [[Foydalanuvchi munozarasi:Rusty Cat]] to [[Foydalanuvchi munozarasi:Lilyblossom]] 6272061 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi munozarasi:Lilyblossom]] 3bfdspebzo4hzo02xbnsfcmk1rrhjye 0 1206400 6272035 5925981 2026-09-16T10:34:34Z Umarxon III 18267 +image 6272035 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Murodboyev}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Samandar Murodboyev | tasvir = Samandar Murodboyev.webp | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.70}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2005|3|3}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}} | joriyklub = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | klubraqami = 21 | pozitsiya = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] }} '''Samandar Murodboyev''' (<nowiki>Самандар Муратбаев</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]ning „[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]“ klubi darvozaboni<ref>{{cite web|url=https://sg.soccerway.com/players/samandar-murodboyev/895843/|title=S. Murodboyev|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/samandar-muratbaev/profil/spieler/1082405|title=#21 Samandar Muratbaev|publisher=[[Transfermarkt]]|qaralgan sana=2024-07-28|arxivsana=2024-07-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240728125104/https://www.transfermarkt.us/samandar-muratbaev/profil/spieler/1082405}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Nasaf futbol klubi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Murodboyev, Samandar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Olimpik MobiUz futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] 4ab4gr7pjui9tgp0l37mn1lrr1zfq1v 6272036 6272035 2026-09-16T10:35:12Z Umarxon III 18267 + 6272036 wikitext text/x-wiki {{familiyadoshlar|Murodboyev}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Samandar Murodboyev | tasvir = Samandar Murodboyev.webp | toʻliqism = | boʻyi = {{height|m=1.70}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2005|3|3}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Nukus}} | joriyklub = [[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]] | klubraqami = 21 | pozitsiya = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] }} '''Samandar Murodboyev''' (<nowiki>Самандар Муратбаев</nowiki>) – [[oʻzbekiston]]lik [[futbolchi]]. [[Oʻzbekiston Pro ligasi]]ning „[[Olimpik MobiUz (futbol klubi)|Olimpik MobiUz]]“ klubi darvozaboni<ref>{{cite web|url=https://sg.soccerway.com/players/samandar-murodboyev/895843/|title=S. Murodboyev|publisher=[[Soccerway]]}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.transfermarkt.us/samandar-muratbaev/profil/spieler/1082405|title=#21 Samandar Muratbaev|publisher=[[Transfermarkt]]|qaralgan sana=2024-07-28|arxivsana=2024-07-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240728125104/https://www.transfermarkt.us/samandar-muratbaev/profil/spieler/1082405}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Nasaf futbol klubi tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Murodboyev, Samandar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Olimpik MobiUz futbolchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] m8z09qvvhg2acfd27a7en7dw2ykhd0y 0 1208943 6271520 4717138 2026-09-16T04:51:32Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6271520 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Diqqatga sazovor joy|asl nomi={{lang|jv-Arab|أستانا جيريبانجون}}|tasvir=Astana Giribangun06.jpg|turi=[[maqbara]]}}'''Astana Giribangun''' (shuningdek, „Giri Bangun“ deb ham ataladi), [[Indoneziya|Indoneziyaning]] sobiq prezidenti [[Suharto]] oilasi uchun qurilgan [[Mavzoley|maqbara]] majmuasi. Maqbara Markaziy Java viloyatining Karanganyar hududidagi Karang Bangunda joylashgan. U Lawu togʻining etagida, [[Surakarta]] shahridan taxminan 35 kilometr sharqda qurilgan. Majmuaning [[Java tili|java tilidagi]] nomi „koʻtarilgan togʻ saroyi“ deb tarjima qilinadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://kolomutama.com/2017/04/astana-giribangun-peristirahatan-presiden-soeharto/ |sarlavha=Giribangun, Peristirahatan Presiden Soeharto" |qaralgan sana=2018-08-21 |arxivsana=2018-08-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180821163539/https://kolomutama.com/2017/04/astana-giribangun-peristirahatan-presiden-soeharto/}}</ref>. Tuzilma anʼanaviy [[Java (orol)|Java]] meʼmorchiligi uslubida boʻlib, [[Mangkunegaran]] qirollik qabristoni majmuasining bir qismini tashkil etadi. [[Surakarta|Solon]] qirollari [[Mangkunegara I]], II va III qabristonlaridan taxminan 300 metr uzoqlikda joylashgan. Sobiq prezident Suharto 2008-yil 29-yanvar kuni [[Jakarta|Jakartada]] vafot etganidan soʻng, toʻliq harbiy sharaf bilan Ostona Giribangunga dafn qilingan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29 January 2008 |title=Surakarta stops for Soeharto's entourage |work=The Jakarta Post |url=http://www.thejakartapost.com/news/2008/01/28/surakarta-stops-soeharto039s-entourage.html}}</ref>. Marosimga prezident [[Susilo Bambang Yudhoyono]] rahbarlik qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29 January 2008 |title=Royal farewell to Soeharto |work=The Jakarta Post |url=http://www.thejakartapost.com/news/2008/01/28/royal-farewell-soeharto.html}}</ref>. Suharto marhum rafiqasi (Ibu) Tien Suharto xonim (1996-yil 28-aprelda vafot etgan) va onasi yoniga dafn qilingan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.tempointeraktif.com/hg/nasional/2008/01/28/brk,20080128-116371,id.html |ish=tempointeraktif.com |sarlavha=Tempointeraktif.Com - Presiden Tiba di Astana Giribangun |qaralgan sana=2009-08-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090810143854/http://www.tempointeraktif.com/hg/nasional/2008/01/28/brk,20080128-116371,id.html |arxivsana=2009-08-10}}</ref>. Keyinchalik, 2010-yil oktyabr oyida, anʼanaviy yava amaliyotiga muvofiq, Suhartoning oilasi uning vafotidan 1000 kun oʻtgach, Astana Giribangunda xotira marosimini oʻtkazgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=3 October 2010 |title=Government urged to clear Soeharto's name |work=The Jakarta Post |url=http://www.thejakartapost.com/news/2010/10/23/govt-urged-clear-soeharto%E2%80%99s-name.html |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151119183423/http://www.thejakartapost.com/news/2010/10/23/govt-urged-clear-soeharto%E2%80%99s-name.html |archive-date=2015-11-19}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * ''Astana Giribangun'' . Panduan Peziara. Yayasan Mangadeg Surakarta. 1996 yil. (Indoneziya tili) ISBN nomaʼlum. * ''Indoneziya'', Justine Varsulis. Yolgʻiz sayyora, 2007: 206.{{ISBN|1-74104-435-9}}[[ISBN (identifier)|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/1-74104-435-9|1-74104-435-9]] * ''Qishloq kiyimidagi Dewi Sri: Shimoli-sharqiy Javadagi tugʻilish, afsona va marosim'', Rens Heringa jurnali maqolasi; ''Osiyo folklorshunosligi'' toʻplamida. 56. Osiyo folklorshunosligi 1997 yil. * ''Yavaning „priyayi“ elitasi orasida oʻzini oʻzi tutish va oʻzini tutish'', J. Jozef Errington tomonidan Indoneziya tilidan tarjima qilingan. Amerikalik etnolog, jild. 11, № 2 (1984 yil, may), bet. [[Turkum:Lawu togʻi]] [[Turkum:Indoneziyadagi maqbaralar]] [[Turkum:Musulmon qabristonlari]] fo4jcf7v0o30tnidrt4met8tuprt9c3 0 1218446 6271451 6203005 2026-09-16T02:16:32Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271451 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Filip Jörgensen | image = Filip Jörgensen 20042025 (1).jpg | full_name = | birth_date = {{birth date and age|2002|4|16|df=y}} | birth_place = [[Lomma]], [[Shvetsiya]] | height = 1.90 m | position = [[Darvozabon]] | currentclub = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | clubnumber = 12 | youthyears1 = 2007–2008 | yoshlikklublari1 = [[GIF Nike]] | youthyears2 = 2008–2014 | yoshlikklublari2 = [[Malmö FF]] | youthyears3 = 2014 | yoshlikklublari3 = [[Club Santa Catalina Atlético|Santa Catalina]] | youthyears4 = 2014–2015 | yoshlikklublari4 = Penya Arrabal | youthyears5 = 2015–2016 | yoshlikklublari5 = [[Malmö FF]] | youthyears6 = 2016–2017 | yoshlikklublari6 = [[RCD Mallorca|Mallorca]] | youthyears7 = 2017–2020 | yoshlikklublari7 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | yillar1 = 2020–2023 | klublar1 = [[Villarreal CF B|Villarreal B]] | isht1 = 41 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2023–2024 | klublar2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] | isht2 = 38 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2024– | klublar3 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] | isht3 = 0 | gollar3 = 0 | milliyyillar1 = 2018 | milliyjamoa1 = Shvetsiya U-16 | milliyisht1 = 2 | milliygollar1 = 0 | milliyyillar2 = 2018–2019 | milliyjamoa2 = Shvetsiya U-17 | milliyisht2 = 8 | milliygollar2 = 0 | milliyyillars3 = 2021– | milliyjamoa3 = Daniya U-21 | milliyisht3 = 11 | milliygollar3 = 0 | club-update = 5 June 2024 | nationalteam-update = 26 March 2024 }} '''Filip Jörgensen''' ([[2002-yil]] [[16-aprel]]da tugʻilgan) – shved-daniyalik professional [[futbolchi]], [[Angliya Premyer-ligasi|Preymer-liga]]ning „[[Chelsea F.C.|Chelsea]]“ klubi [[darvozabon]]i. == Klublardagi karyerasi == [[Lomma]] sharida tugʻilgan Jörgensen dastlab „[[RCD Mallorca|Mallorca]]“, „[[AD Penya Arrabal]]“, „[[Club Santa Catalina Atlético|Santa Catalina Atlético]]“, „[[Malmö FF]]“ va „[[GIF Nike Lomma]]“ jamoalari sharafini himoya qilgan. Keyinchalik [[2017-yil]]da „[[Villarreal CF|Villarreal]]“ klubining yoshlar akademiyasiga borib qoʻshilgan<ref>{{cite web|url=http://www.goalmanagement.global/spanish/2017/09/20/filip-jorgensen-leaves-to-villarreal-cf/|title=Filip Jörgensen leaves to Villarreal CF|publisher=Goal Management|date=20 September 2017|accessdate=28 December 2020|archive-date=20 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230620060808/https://www.goalmanagement.global/spanish/2017/09/20/filip-jorgensen-leaves-to-villarreal-cf|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.elmundo.es/deportes/futbol/2020/11/16/5fb277fc21efa008468b4605.html|title=Jorgensen, otro candidato para el reto pendiente de la cantera del Villarreal|trans-title=Jorgensen, another candidade for the pending goal of Villarreal's youth setup|publisher=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]]|language=es|date=16 November 2020|accessdate=28 December 2020}}</ref>. 3 yilda davomida u yerda toʻp surgan futbolchi 2020-yilga kelib [[Segunda División B|Segunda B]] divizionidagi zaxira jamoasida faoliyatini davom ettirgan. Jörgensen [[2020-yil]] [[18-oktyabr]]da „[[SCR Peña Deportiva]]“ klubiga qarshi safar uchrashuvida (0:1) katta futboldagi debyutini oʻtkazgan<ref>{{cite web|url=https://golsmedia.com/comunidad-valenciana/futbol/villareal-cf-b/2020/10/18/villarreal-cf-b-sufre-cae-ante-efectivo-pena-deportiva/|title=El Villarreal CF B sufre y cae ante un efectivo Peña Deportiva|trans-title=Villarreal CF B suffer and fall against an effective Peña Deportiva|publisher=Golsmedia|language=es|date=18 October 2020|access-date=28 December 2020|arxivsana=2024-11-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241130234816/https://golsmedia.com/comunidad-valenciana/futbol/villareal-cf-b/2020/10/18/villarreal-cf-b-sufre-cae-ante-efectivo-pena-deportiva/}}</ref>. [[12-noyabr]] kuni esa u jamoa bilan shartnomasini [[2025-yil]]ga qadar uzaytirgan<ref>{{cite web|url=https://villarrealcf.es/en/news/item/29055-the-villarreal-of-the-future|title=The Villarreal of the future|publisher=Villarreal CF|date=12 November 2020|access-date=28 December 2020|arxivsana=2021-01-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210111102429/https://villarrealcf.es/en/news/item/29055-the-villarreal-of-the-future}}</ref>. Jörgensen [[Villarreal CF|Villarreal]] asosiy jamoasidagi debyutini [[2021-yil]]ning [[15-dekabr]]ida oʻtkazgan<ref>{{cite web|url=https://villarrealcf.es/en/news/item/32759-filip-jorgensen-makes-his-villarreal-debut|title=Filip Jorgensen makes his Villarreal debut|publisher=Villarreal CF|date=15 December 2021|access-date=15 August 2022|arxivsana=2024-11-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241130100208/https://villarrealcf.es/en/news/item/32759-filip-jorgensen-makes-his-villarreal-debut}}</ref>. Darvozabon [[Copa del Rey|Ispaniya kubogi]] doirasida „[[Atlético Sanluqueño CF]]“ jamoasiga qarshi bahsning ikkinchi boʻlimida [[Geronimo Rulli]]ning oʻrniga maydonga tushirilgan<ref>{{cite web|url=https://www.marca.com/futbol/segunda-division/cronica/2022/08/14/62f920a1268e3ebf6e8b458f.html|title=La prolongación da un triunfo al Villarreal y mata al Racing|trans-title=The stoppage time gives a win to Villarreal and kills Racing|publisher=[[Marca (newspaper)|Marca]]|language=es|date=14 August 2022|access-date=15 August 2022}}</ref>. Jörgensen [[La Liga]]dagi debyutini [[2023-yil]]ning [[30-yanvar]]ida „[[Rayo Vallecano]]“ klubiga qarshi uchrashuvda oʻtkazgan. [[Avgust]] oyida u toʻlaqonli ravishda asosiy jamoa futbolchisiga aylantirilgan va unga 13-raqam berilgan<ref>{{cite web|url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/villarreal/20230810/1002050457/villarreal-le-da-dorsal-primer-equipo-meta-jorgensen.html|title=Jorgensen, con dorsal del primer equipo|trans-title=Jorgensen, with a first team number|publisher=[[Mundo Deportivo]]|language=es|date=10 August 2023|access-date=11 August 2023}}</ref>. 2023-2024-yilgi mavsumda u 143 ta seyv bilan [[La Liga]]da bu natija borasida birinchi oʻrinni egallagan. [[2024-yil]] [[13-iyun]]da u jamoa bilan shartnomasini [[2029-yil]]gacha uzaytirgan<ref>{{cite web |url=https://en.as.com/resultados/futbol/primera/2023_2024/ranking/jugadores/paradas-del-portero/ |title=LaLiga EA Sports: Total goalkeeper saves |publisher=as.com |access-date=30 May 2024 }}</ref><ref>{{cite web |url=https://villarrealcf.es/filip-jorgensen-2029/ |title=Filip Jörgensen 2029 |publisher=Villarreal CF |language=es |date=13 June 2024 }}</ref>. [[2024-yil]]ning [[30-iyul]]ida Jörgensen 20 million [[funt sterling]] evaziga Preymer-liganing „[[Chelsea F.C.|Chelsea]]“ jamoasi bilan yetti yilga moʻljallangan shartnoma imzolagan<ref>{{Cite news |title=Chelsea complete signing of Filip Jorgensen! |url=https://www.chelseafc.com/en/news/article/chelsea-complete-signing-of-filip-jorgensen |publisher=Chelsea FC |date=30 July 2024 |accessdate=30 July 2024}}</ref><ref>{{Cite news |title=Chelsea agree deals for Jorgensen and Anselmino |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/ck7g474lndmo |publisher=BBC |date=27 July 2024 |accessdate=30 July 2024}}</ref>. == Terma jamoadagi karyerasi == Jörgensenning Shvetsiyada tugʻilgan. Otasi daniyalik, onasi [[shved]] bo'lgan. U 2021-yil may oyida [[Daniya milliy futbol terma jamoasi|Daniya terma jamoasi]]ga oʻtishdan oldin [[Shvetsiya]]nining 16 va 17 yoshgacha boʻlgan terma jamoalari safida toʻp surgan<ref>{{cite web|url=https://beta.bold.dk/fodbold/nyheder/dansk-scoop-svensk-juvel-skifter-landshold|title=Dansk scoop: Svensk juvel skifter landshold|trans-title=Danish scoop: Swedish jewel changes national team|publisher=Bold.dk|language=da|date=21 May 2021|access-date=15 August 2022|arxivsana=2023-06-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230620060636/https://beta.bold.dk/fodbold/nyheder/dansk-scoop-svensk-juvel-skifter-landshold}}</ref>. == Statistikasi == {{updated|2024-yil 19-may holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Klub safidagi liga doirasidagi va umumiy statistika !rowspan="2"|Klub !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Mahalliy kubok !colspan="2"|Yevropa !colspan="2"|Umumiy |- !Divizion!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar |- |rowspan="4"|[[Villarreal CF B|Villarreal B]] |2020–2021 |[[Segunda División B]] |16||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||16||0 |- |2021–2022 |[[Primera Federación]] |14||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||14||0 |- |2022–2023 |[[Segunda División]] |11||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||11||0 |- !colspan="2"|Umumiy !41||0||colspan="2"|—||colspan="2"|—||41||0 |- |rowspan="5"|[[Villarreal CF|Villarreal]] |2020–2021 |[[La Liga]] |0||0||0||0||0||0||0||0 |- |2021–2022 |[[La Liga]] |0||0||1||0||0||0||1||0 |- |2022–2023 |[[La Liga]] |2||0||1||0||3||0||6||0 |- |2023–2024 |[[La Liga]] |36||0||0||0||1||0||37||0 |- !colspan="2"|Umumiy !38!!0!!2!!0!!4!!0!!42!!0 |- |[[Chelsea F.C.|Chelsea]] |2024–2025 |[[Angliya Premyer-ligasi|APL]] |0||0||0||0||0||0||0||0 |- !colspan="3"|Umumiy !79!!0!!2!!0!!4!!0!!85!!0 |} {{Notelist}} == Sovrinlar == '''Villarreal''' * [[UEFA Yevropa Ligasi]]: 2020-2021<ref>{{cite web |url= https://www.bbc.com/sport/football/57224112 |title= Villarreal 1-1 Manchester United (11-10 on pens): David de Gea spot kick saved in epic Europa League final shootout |website=bbc.com}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} {{Chelsea F.C. tarkibi}} {{DEFAULTSORT:Jorgensen, Filip}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Daniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Shvetsiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Turkum:Villarreal CF B futbolchilari]] [[Turkum:Villarreal CF futbolchilari]] [[Turkum:Chelsea F.C. futbolchilari]] [[Turkum:La Liga oʻyinchilari]] [[Turkum:Segunda División futbolchilari]] [[Turkum:Primera Federación futbolchilari]] [[Turkum:Segunda División B oʻyinchilari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:UEFA Yevropa Konferensiya Ligasi chempion futbolchilari]] [[Turkum:Daniyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Shvetsiyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]] 2acanw93ny0jc6nur5p17rppqcqv7dy 0 1228473 6271459 5319619 2026-09-16T03:40:48Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271459 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = flyadeal | image = | logo = Flyadeal Logo.svg | IATA = F3 | ICAO = FAD | callsign = ADEAL | founded = {{start date and years ago|df=y|2016|4|17}} | commenced = {{start date and age|2017|09|23|df=yes}} | destinations = 23 | frequent_flyer = | fleet_size = 32 | key_people = | parent = [[Saudia]] | num_employees = | headquarters = [[Jidda]], Saudiya Arabistoni | aoc = | bases = {{ubl|class=nowrap | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]] | [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]] | [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]}} | hubs = | focus_cities = | website = {{URL|www.flyadeal.com}} }} '''flyadeal''' ({{lang-ar|طيران أديل, Tayaran 'Adil}}) – [[Saudiya Arabistoni]]ning arzon aviatashuvchisi. Faoliyatini, asosan, [[Jidda]]dagi [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti]]dan olib boradi. Mamlakatning flagman aviakompaniyasi [[Saudia]] tomonidan egalik qilinadi. 2017-yil 23-sentyabrda mahalliy yoʻnalishlarga parvoz qilish orqali oʻz faoliyatini boshlagan. == Tarixi == Saudiya Arabistonining flagman aviakompaniyasi [[Saudia]] 2016-yil 17-aprelda flyadeal yaratilishini eʼlon qildi<ref>{{cite press release |date=18 April 2016 |title=Saudia Airlines announces launching flyadeal, a new low-cost carrier |url=http://aaco.org/media-center/news/aaco-members/saudia-airlines-announce-launching-flyadeal-a-new-low-cost-carrier |publisher=[[Arab Air Carriers Organization]] |access-date=20 April 2016}}</ref><ref name="gulfnews">{{cite news |date=18 April 2016 |title=Saudia launches low cost Flyadeal airline |url=http://gulfnews.com/business/aviation/saudia-launches-low-cost-flyadeal-airline-1.1715397 |newspaper=[[Gulf News]] |location=Dubai |access-date=20 April 2016}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.ch-aviation.com/portal/news/45573-saudia-unveils-new-budget-carrier-flyadeal |title=Saudia unveils new budget carrier, flyadeal |date=18 April 2016 |website=ch-aviation |access-date=20 April 2016}}</ref>. Ushbu kompaniya Saudia Groupning SV2020 Transformatsiya strategiyasining bir qismi boʻlib, strategiya guruh boʻlinmalarini 2020-yilgacha jahon darajasidagi maqomga koʻtarishni maqsad qilgan<ref name="hanware">{{cite news |last=Hanware |first=Khalil |date=19 April 2016 |title=Flyadeal's launch puts Saudia at higher altitude |url=http://www.arabnews.com/economy/news/912581 |newspaper=[[Arab News]] |location=Jeddah |access-date=20 April 2016}}</ref>. Aviakompaniya 2017-yil 23-sentyabrda Jidda va Ar-Riyodni bogʻlovchi parvozlarni boshladi<ref name="chav25sep2017">{{cite news|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/59746-saudi-arabias-flyadeal-commences-operations|title=Saudi Arabia's flyadeal commences operations|date=25 September 2017|accessdate=1 October 2017|website=ch-aviation}}</ref>. 2022-yil 10-iyunda flyadeal Dammomdan Qohiraga parvozlarni amalga oshira boshladi<ref>{{Cite web |url=https://www.alriyadh.com/1955612 |title="طيران أديل" يطلقُ أولى رحلاتِه الدولية من الدمام إلى القاهرة |trans-title=Flyadeal launch its first international fly from Dammam to Cairo |language=ar |date=10 June 2022 |access-date=10 June 2022 |website=www.alriyadh.com}}</ref>. == Parvoz manzillari == [[File:Flyadeal.jpg|thumb|Flyadeal samolyoti]] {| class="wikitable sortable" |- ! Mamlakat ! Shahar ! Aeroport ! Eslatmalar !class="unsortable"| Manbalar |- |rowspan="2"|Birlashgan Arab Amirliklari||rowspan="2"|[[Dubay]]||[[Al-Maktum xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240618-f3jun24dwc |title=FLYADEAL ADDS RIYADH – DUBAI AL MAKTOUM FROM LATE-JUNE 2024 |website=AeroRoutes|access-date=19 June 2024}}</ref> |- |[[Dubay xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |title=flyadeal boosts Riyadh – Dubai route with up to five daily flights |url=https://www.flyadeal.com/en/flyadeal/information/about-us/flyadeal-press-releases/flyadeal-boosts-riyadh-dubai-route-with-up-to-five-daily-flights |date=24 May 2023 |accessdate=21 January 2024}}</ref> |- |Bosniya va Gersegovina||[[Sarayevo]]||[[Sarayevo xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |Gruziya||[[Tbilisi]]||[[Tbilisi xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |Hindiston||[[Kalkutta]]||Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti||Mavsumiy ||align=center| |- |Iordaniya||[[Amman]]|| Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti||align=center| ||align=center| |- |Kipr||[[Larnaka]]||[[Larnaka xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |Kuvayt||[[Al-Quvayt]]||[[Kuvayt xalqaro aeroporti]]|| Toʻxtatilgan ||align=center|<ref>{{cite web |title=Saudi flyadeal launches first flight to Kuwait from Riyadh |url=https://www.arabnews.com/node/1959101/business-economy |date=1 November 2021 |accessdate=21 January 2024}}</ref> |- |rowspan="2"|Misr||[[Qohira]]||[[Qohira xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |[[Sharm ash-Shayx]]||[[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |Niger||[[Niamey]]||Niamey xalqaro aeroporti ||Haj ||align=center| |- |Nigeriya||[[Kano]]||Mallam Aminu Kano xalqaro aeroporti||Haj ||align=center| |- |Ozarbayjon||[[Boku]]||[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds">{{cite web |title=flyadeal Announces Expansion To 12 European And Middle East Destinations For Summer 2023 |url=https://www.flyadeal.com/en/flyadeal/information/about-us/flyadeal-press-releases/flyadeal-announces-expansion-to-12-european-and-middle-east-destinations-for-summer-2023 |date=20 March 2023 |accessdate=21 January 2024}}</ref> |- |rowspan="17"|Saudiya Arabistoni||[[Abxa]]||[[Abxa xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Al-Baha]]||[[Al-Baha mahalliy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Bisha]]||[[Bisha mahalliy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Dammom]]||[[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti]]|| Aviabazasi||align=center| |- |[[Ha'il]]||[[Ha'il mintaqaviy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Hufuf]]||[[Al-Ahsa xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Jidda]]||[[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti]]||Aviabazasi||align=center| |- |[[Jizan]]||[[Jizan mintaqaviy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Al-Jouf viloyati|Jouf]]||[[Al-Jouf aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Madina (shahar)|Madina]]||[[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Najron]]||[[Najron mintaqaviy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Neom]]||[[Neom koʻrfazi aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Burayda|Qosim]]||[[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Qurayyat]]||[[Gurayat mahalliy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Ar-Riyod|Riyod]]|| [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti]]||Aviabazasi||align=center| |- |[[Tabuk]]||[[Tabuk mintaqaviy aeroporti]]||align=center| ||align=center| |- |[[Toif]]||[[Toif xalqaro aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref name="20191113_adds">{{cite web |title=flyadeal announces new services to Hail, Yanbu and Taif |url=https://www.flyadeal.com/en/flyadeal/information/about-us/flyadeal-press-releases/flyadeal-announces-new-services-to-hail-yanbu-and-taif |date=13 November 2019 |accessdate=21 January 2024}}</ref> |- |rowspan="4"|Turkiya||[[Antaliya]]||[[Antaliya aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |[[Bodrum]]||[[Milas–Bodrum aeroporti]]||Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |[[Istanbul]]||[[Istanbul aeroporti]]||align=center| ||align=center|<ref>{{cite web |title=flyadeal adds Istanbul flights from late-Nov 2022 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221017-f3nov22ist |date=17 October 2022 |accessdate=21 January 2024}}</ref> |- |[[Trabzon]]||[[Trabzon aeroporti]]|| Mavsumiy ||align=center|<ref name="20230320_ns23_adds" /> |- |Chad||[[Njamena]]||Njamena xalqaro aeroporti||Haj ||align=center| |- |} === Codeshare shartnomalari === Flyadeal quyidagi aviakompaniyalar bilan codeshare shartnomalarini tuzgan: * [[Saudia]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230927-svf3codeshare|title=Saudia / flyadeal Begins Codeshare Service From late-Sep 2023}}</ref> == Aviaparki == 2024-yil iyun holatiga koʻra, flyadeal quyidagi samolyotlarda faoliyat yuritadi<ref>{{cite web |title=Flyadeal fleet details and history |url=https://www.planespotters.net/airline/flyadeal |website=Planespotters.net |access-date=21 June 2022 |arxivsana=2017-08-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170822134044/https://www.planespotters.net/airline/flyadeal }}</ref><ref name="Airbus_O_D">{{Cite web |url=https://www.airbus.com/aircraft/market/orders-deliveries.html |title=Airbus Orders and Deliveries |date=31 May 2022 |access-date=19 June 2022 |work=[[Airbus]] |format=XLS}}</ref>: {| class="wikitable" style="border-collapse:collapse;text-align:center;margin:auto;" |+flyadeal aviaparki |- !Samolyot !Soni !Buyurtmalar !Yoʻlovchilar !Eslatmalar |- |[[Airbus A320|Airbus A320-200]] |11 |&mdash; |186<ref>{{cite web|url=https://www.flyadeal.com/en/about-us/what-we-fly|title=what we fly|accessdate=25 September 2017|website=flyadeal.com}}</ref> | |- |Airbus A320neo |21 |22 |186 |Saudiadan olingan 20 dona samolyot uchun qoʻshimcha opsiyalar<ref>{{Cite web|title=Saudi Arabia's flyadeal takes first A320neo|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/94478-saudi-arabias-flyadeal-takes-first-a320neo|access-date=2020-12-22|website=ch-aviation|language=en}}</ref><ref name="new320neos">{{Cite web|url=https://www.ch-aviation.com/news/140444-saudia-group-orders-105-a320a321neo|title=Saudia Group orders 105 A320/A321neo|website=ch-aviation.com|date=20 May 2024}}</ref>. Bitta samolyot toʻxtab qolgan |- |Airbus A321neo |&mdash; |39 |Eʼlon qilingan |2026-yilda yetkazib beriladi<ref name="new320neos"/>. |- |Airbus A330-200 |2 |&mdash; |Eʼlon qilingan |Aircastle lizing kompaniyasidan GullivAir orqali ijaraga olingan |- |Airbus A330-300 |1 |&mdash; |Eʼlon qilingan |Aviator Capital lizing kompaniyasidan Air Anka orqali ijaraga olingan. |- |[[Boeing 777|Boeing 777-300]] |1 |&mdash; |Eʼlon qilingan |[[Alexandria Airlines]] aviakompaniyasidan ijaraga olingan. Registratsiya raqami SU-KHP. |- !Jami !35 !61 ! colspan="2" | |} 2019-yil 7-iyulda flyadeal qoʻshimcha 20 ta opsiyali 30 dona Airbus A320neo samolyotiga buyurtma berish niyatida ekanligini maʼlum qildi. Avvalroq aviakompaniya Boeing 737 MAX xarid qilish boʻyicha majburiyat olgan edi, biroq 737 lar ishlab chiqarilishi toʻxtatilishi ortidan 30 ta samolyotga boʻlgan buyurtmadan voz kechdi. Boeing bu qarorni „jadval boʻyicha talab“ deb atadi<ref>{{Cite web|url=https://www.flightglobal.com/news/articles/saudi-carrier-flyadeal-switches-to-a320neo-from-737-459504/|title=Saudi carrier Flyadeal switches to A320neo from 737 Max|last=Kaminski-Morrow|first=David|date=7 July 2019|website=Flightglobal.com|language=en-GB|access-date=2019-07-07}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/business-48899588|title=Boeing loses big order for 737 Max aircraft|date=7 July 2019|access-date=2019-07-07|language=en-GB}}</ref>. 2021-yil iyul oyida flyadeal 50 tagacha samolyotga buyurtma doirasida A320neoni yil oxirida yetkazib berilish boshlashini maʼlum qiladi. Arzon aviatashuvchining kelajakdagi rejalari 100 ta samolyotdan iborat parkni koʻzda tutadi<ref>{{Cite news|url=https://www.arabianaerospace.aero/2021-year-of-the-real-deal-.html |title=2021: year of the real Deal? |date=20 July 2021|access-date=10 August 2021}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar == 2021-yil 10-fevralda Saudiya Arabistonidagi [[Abxa xalqaro aeroporti]]da [[husiylar]]ning dron hujumidan soʻng „HZ-FAB“ nomi bilan roʻyxatdan oʻtgan flyadeal Airbus A320 samolyoti shikastlangani xabar qilindi<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Airbus A320-214 (WL) HZ-FAB Abha International Airport (OHB/OEAB)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20210210-0|access-date=2021-03-03|website=aviation-safety.net|publisher=[[Aviation Safety Network]]}}</ref>. Hech kim jabrlangani yoʻq, tergov ishlari hamon davom etmoqda. Samolyot taʼmirlandi va xizmatga qaytarildi<ref>{{Cite web|last=Ranter|first=Harro|title=ASN Aircraft accident Airbus A320-214 (WL) HZ-FAB Abha International Airport (OHB/OEAB)|url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=20210210-0|access-date=2021-03-03|website=aviation-safety.net|publisher=[[Aviation Safety Network]]}}</ref>. [[File:Flyadeal A320 (HZ-FAB) parked at Jeddah Airport.jpg|thumb|Hodisa sodir boʻlgan samolyot (HZ-FAB) Jidda aeroportida 14 oy oldin toʻxtagan.]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.flyadeal.com/ Official website] {{Portalbar|Aviatsiya|Kompaniyalar|Saudiya Arabistoni}} {{Saudiya Arabistoni aviakompaniyalari}} [[Turkum:Saudia]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni aviakompaniyalari]] [[Turkum:Lou-kosterlar]] aedvusqdkwa5aocczg5biv3ly73n1w1 0 1230098 6271593 5332347 2026-09-16T05:28:54Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy]] sahifasini [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5332347 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy <br> المغيرة بن عبيد الله الفزاري | tasvir = | lavozim = Misr hokimi | boshlanish davri = 749 | tugash davri = 749 <br> (10 oy) | oʻtmishdoshi = [[Havsara ibn Suhayl]] | vorisi = Al-Volid ibn al-Mugʻiyra<br>[[Abdulmalik ibn Marvon ibn Muso ibn Nusayr]] | talaffuzi = | tavallud_sanasi = | tavallud_joyi = | vafot sanasi = | vafot joyi = | vafoti sababi = | munosabatlar = | bolalari = Abdulloh, al-Volid | ota-onasi = Ubaydulloh | turmush_oʻrtogʻi = | qarindoshlari = | istiqomat_joylari = Misr | hukmdor = [[Marvon II]] }} '''Al-Mugʻiyra ibn Ubaydauloh ibn al-Mugʻiyra ibn Abdulloh ibn Mas’ada al-Fazoriy''' ({{Lang-ar|المغيرة بن عبيد الله بن المغيرة بن عبد الله بن مسعدة الفزاري}}) (749-yil 27-dekabrda vafot etgan) – 749-yilda 10 oy [[Damashq xalifaligi|Umaviylar xalifaligining]] [[Misr|Misrdagi]] hokimi. Al-Mugʻiyra Banu Fazora qabilasidan edi. Al-Kindiy tomonidan keltirilgan maʼlumotlarga koʻra, u Abdulloh ibn Mas’ada al-Fazoriyning avlodidan boʻlgan{{Sfn|Al-Kindi|1912}}. Xalifa [[Marvon II]] tomonidan Misrga hokim etib tayinlangan va 749-yilning mart oyida viloyatga kelgan. Oʻgʻli Abdullohni esa oʻzining xavfsizligini taʼminlash maqsadida ''[[shurta]]'' boshligʻi qilib tayinlagan. [[Iskandariya|Iskandariyada]] birmuncha vaqt oʻtkazgandan soʻng, al-Mugʻiyra ham, Abdulloh ham toʻsatdan vafot etgan. Al-Mugʻiyra atigi oʻn oy davomida Misrda hokimlik qilgan. Uning oʻgʻillaridan yana biri al-Volid oʻsha paytda vaqtincha viloyatdagi ishlarni nazorat qilishni oʻz zimmasiga olgan, biroq tez orada uning oʻrniga Marvon tomonidan yangi hokimi sifatida [[Abdulmalik ibn Marvon ibn Muso ibn Nusayr|Abdulmalik ibn Marvon]] tayinlangan<ref>{{Harvard citation no brackets|Al-Kindi|1912|pp=92–93}}; {{Harvard citation no brackets|Ibn Taghribirdi|1929|pp=314–15}}.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book | title=Nujum al-zahira fi muluk Misr wa'l-Qahira, Volume I | editor-first= | editor-last= | last=Ibn Taghribirdi | first=Jamal al-Din Abu al-Mahasin Yusuf | authorlink=Ibn Taghribirdi | year=1929 | publisher=Dar al-Kutub al-Misriyya | location=Cairo |isbn= | url = | language=Arabic }} * {{The Governors and Judges of Egypt}} {{Start box}} {{s-bef|before=[[Havsara ibn Suhayl]]}} {{S-ttl | title = Misr hokimi | years = 749 }} {{s-aft|after=[[Abdulmalik ibn Marvon ibn Muso ibn Nusayr]]}} {{S-end}} [[Turkum:8-asr Misrdagi Umaviylar hokimlari]] [[Turkum:8-asr arab shaxslari]] [[Turkum:749-yilda vafot etganlar]] qr0eaebh3j1lbry16gjji55iwlv88yg 1 1230099 6271595 5332348 2026-09-16T05:28:54Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5332348 wikitext text/x-wiki {{Islom loyihasi}} n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika 0 1231055 6271586 5341440 2026-09-16T05:28:14Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Adiy ibn Artat al-Fazoriy]] sahifasini [[Adiy ibn Artat al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5341440 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Adiy ibn Artat al-Fazoriy | tasvir = | izoh = | tavallud_sanasi = | tavallud_joyi = | vafot sanasi = 720 | vafot joyi = [[Basra]] | lavozim_2 = Basra hokimi | oʻtmishdoshi_2 = [[Yazid ibn al-Muhallab]] | vorisi_2 = [[Maslama ibn Abdulmalik]] | ota-onasi = Artat ibn Kaʼb al-Fazoriy (otasi) | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = Muhammad | munosabatlar = [[Fazora]] (qabila) | boshlanish davri_2 = 717 | tugash davri_2 = 720 | hukmdor_2 = [[Umar ibn Abdulaziz]] }} '''Adiy ibn Artat al-Fazoriy''' ({{Lang-ar|عدي بن أرطاة الفزاري}}) (720-yilda vafot etgan) – [[Umaviylar|Umaviylar xalifaligining]] [[Basra|Basradagi]] hokimi. [[Umar ibn Abdulaziz]] xalifaligi davrida xizmat qilgan, Yazid ibn al-Muhallab qoʻzgʻoloni paytida oʻldirilgan. == Umar II davridagi faoliyati == 717-yilda [[xalifa]] [[Umar ibn Abdulaziz|Umar II]] taxtga oʻtirganidan koʻp oʻtmay, Adiy ibn Artat Basra hokimi etib tayinlangan<ref>Al-Tabari, p. 75; al-Baladhuri, pp. 64-5; Ibn Qutaybah, pp. 362-3</ref>. Ushbu lavozimni egallaganidan keyin Basradagi oʻrnini mustahkamlagan. Xalifa Umar [[Yazid ibn al-Muhallab|Yazid ibn al-Muhallabni]] Iroq hokimligidan olgach, Adiy uni qamoqqa olishga buyruq bergan. Yazid qoʻlga olingach, Adiy uni Suriyadagi xalifaning qarorgohiga yuborgan va u yerda qamoqqa tashlangan<ref>Al-Tabari, pp. 75, 79-81; Khalifah ibn Khayyat, p. 320; Ibn Qutaybah, p. 400; Ibn Khallikan, p. 365</ref>. Adiy Umar xalifaligi davrida Basra hokimi lavozimida xizmat qilgan<ref name="KIK322">Khalifah ibn Khayyat, p. 322</ref>. Butun Iroq va sharqiy viloyatlar hokimi boʻlgan Yaziddan farqli oʻlaroq, Adiy [[Kufa]] va Xuroson ustidan hokimiyatga ega boʻlmagan<ref>Shaban, pp. 132-3; Powers, pp. xiv-xv</ref>. Biroq shunday boʻlsa-da, uning vakolati doirasidagi hududlar va ularnini nazorat qilish boʻyicha katta mas’uliyat yuklangan edi. Xususan, gʻarbda Basra va Bahrayndan sharqda [[Sind]] viloyatigacha boʻlgan hududlarni boshqargan<ref name="KIK322" />. [[Ummon Sultonligi|Ummon]] ham dastlab Adiyning hukmronligi ostida boʻlgan, biroq xalifa Umar uning boshqaruvi toʻgʻrisida bir qancha shikoyatlar olgach, uning bu vakolatlarini bekor qilgan<ref>Al-Rawas pp. 66-7; Khalifah ibn Khayyat, p. 323</ref>. Adiy hokimlik davrida Basrada jamoat ishlari loyihalariga ruxsat bergan, shahar aholisini suv bilan taʼminlash maqsadida kanal qazdirgan, ushbu kanal uning nomi bilan atalgan<ref>Al-Baladhuri, pp. 96-7</ref>. Shuningdek, yana bir qurib bitkazilgan kanalga Adiyning [[shurta]] boshligʻi nomi berilgan<ref>Al-Baladhuri, p. 82</ref>. Shuningdek, Adiy shahardagi hokim qarorgohini kengaytirmoqchi boʻlgan, ammo maʼlumotlarga koʻra, xalifa Umar bunga ruxsat bermagan<ref>Al-Baladhuri, pp. 64-5</ref>. Bundan tashqari, uning boshqaruvi davrida, 718—719-yillarda [[vabo]] tarqalib, „Adiy ibn Artat vabosi“ nomini olgan<ref>Dols, p. 380; Ibn Qutaybah, p. 601</ref> == Muhallabiylar qoʻzgʻoloni == 720-yilning fevralida xalifa Umar vafot etgach, oradan koʻp oʻtmay, Adiy yangi xalifa [[Yazid II|Yazid II dan]] Yazid ibn al-Muhallabning qamoqdan qochib ketgani va Iroq tomon yoʻl olgan boʻlishi mumkinligi haqidagi xabarni olgan. Xalifaning buyrugʻiga koʻra, Basrada Yazidga qarshi chiqishga hozirlik koʻrayotgan Muhallabiylarni hibsga olib, qamoqqa tashlagan, mahalliy armiya tashkil etib, shahar atrofida xandaq qazdirgan<ref>Al-Tabari, pp. 89-91; 111-4; al-Yaʼqubi, pp. 370, 372; Ibn Khallikan, p. 165</ref>. Yazid Basraga yaqinlashgani sari Adiyning mudofaasi zaiflasha borgan. Uning koʻp odamlari Yazidga qarshi jang qilishdan bosh tortgan. Yazid, shuningdek, basraliklarga katta miqdorda pul taklif qila boshlagan, bu esa aholi orasida uning mashhurligini oshirgan. Shu sababdan ham Basraga yetib kelgach, qiyinchiliksiz shaharga kirishga muvaffaq boʻlgan. Adiyga sodiq qolgan suriyaliklar va basraliklar Basra qalʼasi tashqarisida mudofaa oʻrnatgan, biroq Yazidga qarshi kechgan kurashda magʻlubiyatga uchragan. Qalʼaga Yazidning odamlari bostirib kirgan. Adiyning qolgan qoʻshinlari Kufaga qochib ketgan, Adiyning oʻzi qoʻlga olinib, Yazidning huzuriga olib kelingan. Yazid esa uni qamoqqa olishni buyurgan<ref>Al-Tabari, pp. 114-8; al-Yaʼqubi, p. 372; Khalifah ibn Khayyat, pp. 322, 332; al-Mas’udi, p. 453; Ibn Qutabyah, p. 364; Ibn Khallikan, p. 192</ref>. Yazid Basrani zabt etganidan soʻng, Adiy [[Vosit|Vositga]] koʻchirilgan<ref>Al-Tabari, p. 127</ref>. 720-yilning avgust oyida Maslama ibn Abdulmalik bilan kechgan jangda Yazid halok boʻlguniga qadar Adiy oʻsha yerda qamoqda saqlangan. Yazidning taqdiri haqidagi xabar Vositga yetib borgach, Muoviya qoʻl ostidagi bir qancha asirlarni, jumladan, Adiy va uning oʻgʻli Muhammadni qamoqdan chiqarib, otasining oʻlimi uchun qasos sifatida ularni qatl qilgan<ref>Al-Tabari, pp. 127 ff., 141; al-Yaʼqubi pp. 372-3; Khalifah ibn Khayyat, p. 325; Ibn Khallikan, p. 196</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Al-Baladhuri, Ahmad ibn Jabir. ''The Origins of the Islamic State, Part II.'' Trans. Francis Clark Murgotten. New York: Columbia University, 1924. * Dols, Michael W. „Plague in Early Islamic History.“ Journal of the American Oriental Society 94.3 (1974): 371–383. * Ibn Khallikan, Shams al-Din Abu al-Abbas Ahmad ibn Muhammad. ''Ibn Khallikanʼs Biographical Dictionary, Vol. IV.'' Trans. Bn. Mac Guckin de Slane. Paris: Oriental Translation Fund of Great Britain and Ireland, 1871. * Ibn Kutaybah, Abu Muhammad 'Abd Allah ibn Muslim. ''Al-Maʼarif.'' Ed. Tharwat Ukasha. 2nd ed. Cairo: Dar al-Maʼarif, 1969. * Khalifah ibn Khayyat. ''Tarikh Khalifah ibn Khayyat.'' Ed. Akram Diyaʼ al-'Umari. 3rd ed. Al-Riyadh: Dar Taybah, 1985. * Al-Mas’udi, Ali ibn al-Husain. ''Les Prairies D’Or, Tome Cinquième.'' Trans. C. Barbier de Meynard. Paris: Imprimerie Nationale, 1869. * {{The History of al-Tabari|volume=24}} * Al-Rawas, Isam. ''Oman in Early Islamic History.'' Reading, UK: Garnet Publishing Limited, 2000. {{ISBN|0-86372-238-5}} * Shaban, M. A. ''Islamic History A. D. 600-750 (AH 132): A New Interpretation.'' Cambridge: Cambridge University Press, 1971. {{ISBN|0-521-08137-8}} * Al-Yaʼqubi, Ahmad ibn Abu Yaʼqub. ''Historiae, Vol. 2.'' Ed. M. Th. Houtsma. Leiden: E. J. Brill, 1883. {{Start box}} {{Succession box|oʻtmishdoshi=[[Marvon ibn al-Muhallab]]|title=[[Basra]] hokimi|yillar=717–720|vorisi=[[Marvon ibn al-Muhallab]]}} {{S-end}} [[Turkum:8-asr arab shaxslari]] [[Turkum:Basradagi Umaviylar hokimlari]] [[Turkum:720-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Tugʻilgan yili nomaʼlum boʻlgan kishilar]] cg9njk345z6cku1t37avcpyb1yu4x0b 1 1231056 6271588 5341441 2026-09-16T05:28:14Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Adiy ibn Artat al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Adiy ibn Artat al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5341441 wikitext text/x-wiki {{Islom loyihasi}} n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika 0 1236668 6271578 5461969 2026-09-16T05:26:28Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Abdulloh ibn Mas'ada al-Fazoriy]] sahifasini [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5461969 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Oti = Abdulloh ibn Masʼada al-Fazoriy | tavallud_sanasi = 627-yil | vafot_sanasi = 689-yil | kasbi = Sarkarda | otasi = Mas'ada ibn Hakama ibn Molik ibn Badr }} '''Abdulloh ibn Masʼada al-Fazoriy''' ([[arabcha]]:عبد الله بن مسعدة الفزاري) (689-627) – arablarning Banu Fazora qabilasidan boʻlgan [[Damashq xalifaligi|Umaviy]] xalifalari [[Muoviya I]] ({{Hukmronlik|661|680}}) va [[Yazid I]] ({{Hukmronlik|680|683}}) qoʻl ostida jang qilgan sarkarda. Xalifalar [[Marvon|Marvon I]] ({{Hukmronlik|684|685}}) va [[Abdulmalik|Abd al-Malik]] ({{Hukmronlik|685|705}}) davrida ham siyosiy rol oʻynagan. == Kelib chiqishi == Abdulloh Banu Fazora qabilasi vakili Mas’ada ibn Hakama ibn Molik ibn Badrning (anʼanaviy musulmon manbalarida Mas’ada ibn Huzayfa ibn Badr deb ham yuritiladi{{Sfn|Biesterfeldt|Günther|2018}}) oʻgʻli boʻlib, u Xayrib qabilasining [[Zayd ibn Horisa|Zayrib qabilasiga]] qarshi uyushtirgan [[Zayd ibn Horisaning Vodiy al-Quraga yurishi|bosqinida]] musulmonlar tomonidan Vodiy al-Quro vodiysida oʻldirilgan. Abdulloh, oʻsha paytda yosh bola boʻlgan, bosqin paytida asir olinib, Muhammadga{{Sfn|Fishbein|1997}} keltirildi, u uni qizi [[Fotima|Fotimaga]] qul qilib berdi{{Sfn|Madelung|1997}}. U Abdullohni ozod qildi va uni eri Muhammadning amakivachchasi [[Ali]] bilan birga tarbiyaladi{{Sfn|Madelung|1997}}. Keyinchalik u akasi Abdurrahmon bilan [[Damashq|Damashqqa]] joylashib, Hammom ibn Qobisa an-Numayriy bilan birga shaharning Qaysiy qabilasining zodagonlaridan boʻlgan{{Sfn|Morony|1987}}. == Harbiy martaba == Abdulloh [[Birinchi fitna|birinchi musulmon fuqarolar urushi]] davrida 657-yil yozida [[Siffin jangi|Siffin jangida]] 656-yilda [[Xalifalik|xalifa]] boʻlgan Ali qoʻshinlariga qarshi Suriya islomiy hokimi [[Muoviya I|Muoviya ibn Abu Sufyon]] qoʻshinida jang qildi{{Sfn|Biesterfeldt|Günther|2018}}. 659/60-yillarda Muoviya Tayma vohasi aholisi va koʻchmanchi arablardan [[Sadaqa|zakot soligʻi]] va oʻzi daʼvo qilgan xalifalikka [[Bayʼat|sodiqlik qasamini]] yigʻish uchun 1700 otliqqa bosh qilib, uni joʻnatdi va yoʻlda duch kelgan kishini oʻldirdi{{Sfn|Madelung|1997}}. Unga koʻplab fazora qabilalari qoʻshildi. Abdullohning xabar qilingan bosqiniga qarshi turish uchun Ali oʻzining fazoriy sodiq kishisi al-Musayyab ibn Najabani yubordi. Keyingi marta Abdulloh bilan toʻqnash kelganda, ularning qoʻshinlari bir necha soat jang qildilar va Abdulloh al-Musayyabga uch marta zarba berdi. Keyin uning qoʻshinlarining bir qismi Suriyaga qochib ketishdi, lekin Abdulloh va uning koʻp odamlari Tayma qal’asiga toʻsiq qoʻyishgandi. Uch kunlik qamaldan soʻng al-Musayyab qal’ani yoqib yubordi, lekin Abdullohning qabila qarindoshligi haqidagi iltimosiga koʻra u olovni oʻchirdi va Abdullohning Suriyaga qochishiga imkon berdi{{Sfn|Hawting|1996}}. Muoviya xalifaligi davrida (661—680) Abdulloh Vizantiya imperiyasiga qarshi urushlarda qoʻmondon boʻlib xizmat qilgan{{Sfn|Morony|1987}}. Tarixchi [[Xalifa ibn Xayyot|Xalifa ibn Xayyotning]] yozishicha, Abdulloh 669/70-yillarda [[Onadoʻli|Onadoʻliga]] qarshi har yili qishki bosqinga boshchilik qilgan{{Sfn|Jankowiak|2013}}. Tarixchilar [[Al Voqidiy|al-Voqidiy]] va [[Yaʼqubiy|al-Yaʼqubiyning]] fikricha, Abdulloh Sufyon ibn Avf 672-yilgi bosqinda vafot etgach, uning oʻrniga arab qoʻmondoni etib tayinlangan{{Sfn|Jankowiak|2013}}. Zamonaviy tarixchi Marek Yankovyakning soʻzlariga koʻra, ushbu epizodning anʼanaviy musulmon rivoyatlari bosqin oʻz maqsadiga erisha olmaganini va Abdulloh „uni [arab armiyasini] quvib chiqara olmaganini va uni uyiga eson-omon qaytara olmaganini“ koʻrsatadi{{Sfn|Jankowiak|2013}}. Abdulloh 683-yil Harra jangida va Makka qamalida Muoviyaning oʻgʻli va vorisi [[Yazid I]] ({{Hukmronlik|680|683}}) tomonidan yuborilgan Muslim ibn Uqba qoʻshinida [[Madina (shahar)|Madina]] va [[Makka|Makkada]] [[Abdulloh ibn az-Zubayr]] boshchiligidagi muxolifatni bostirish uchun Damashq qoʻshini qoʻmondoni sifatida qatnashgan{{Sfn|Morony|1987}}. == Keyingi martaba == Yazid va uning vorisi [[Muoviya II]] vafot etgach, xalifalikda [[Damashq xalifaligi|Umaviylar]] hukmronligi quladi. Suriyalik qayslarning koʻpchiligi Ibn al-Zubayrni qoʻllab-quvvatlagan bir paytda qabilasining boshqa boʻlimidan boʻlgan [[Marvon|Marvon ibn al-Hakam]] umaviylarning Jabiyadagi mansabiga oʻz nomzodini ilgari surganda Abdulloh unga bay’at berdi{{Sfn|Morony|1987}}. Abdulloh Marvonning oʻgʻli va vorisi [[Abdulmalik]] ({{Hukmronlik|685|705}}) davrigacha yashadi. U Abdulmalikka 689-yilda boʻlgan muvaffaqiyatsiz toʻntarishdan soʻng xalifa tomonidan qatl etilgan Abdulmalikning qarindoshi [[Al-Ashdaq|Amr al-Ashdaqning]] ukasi Yahyo ibn Saidning hayotini saqlab qolishni maslahat berdi va Xalifa Abdullohning maslahatiga quloq soldi{{Sfn|Fishbein|1990}}. Abdullohning oilasi 748-yilgacha, yaʼni qaysiy zodagon yoki [[dissident]] boʻlgan Abdullohning nevarasi [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy|Mugʻiyra ibn Abdulloh ibn Mugʻiyra]] xalifa [[Marvon II]] ning Misr hokimi boʻlib ishlagan vaqtgacha tarixiy yozuvlardan yoʻqoldi{{Sfn|Crone|1980}}. == Manbalar == [[Turkum:Sahobalar]] [[Turkum:Umaviylar xalifaligi generallari]] [[Turkum:Birinchi fitnada ishtirok etgan kishilar]] [[Turkum:Roshidun xalifaligiga tegishli qullar]] rd32gk5jvwjj85k8z7qufef84ndptoo 0 1241852 6271567 6270458 2026-09-16T05:18:14Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271567 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Frankfurt aeroporti | nativename = {{lang-de|Flughafen Frankfurt Main}} | image = Frankfurt Airport Logo.svg | image-width = 150 | image2 = FRA June2013.JPG | image2-width = 250 | caption2 = | IATA = FRA | ICAO = EDDF | WMO = 10637 | type = Fuqarolik | owner-oper = [[Fraport]] | city-served = [[Frankfurt Reyn-Mayn]] | location = [[Frankfurtmayn]], [[Hessen]]<!-- If different from above--> | opened = {{start date and age|1936|07|08|df=yes}} | hub = {{ubl|class=nowrap | AeroLogic | Discover Airlines | [[Lufthansa]] | [[Lufthansa Cargo]] | Lufthansa City Airlines | Lufthansa CityLine}} | operating_base = {{ubl|class=nowrap | Condor | [[SunExpress]]<ref>{{cite web | url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/xq-sxs/routes | title= Flightradar24 data, SunExpress routes}}</ref> | TUI fly Deutschland}} | elevation-m = 111 | coordinates = {{coord|50|02|00|N|8|34|14|E|region:DE-HE|display=it}} |latd=50|latm=02|lats=00|latNS=N|longd=8|longm=34|longs=14|longEW=E | pushpin_label = '''FRA'''/EDDF | metric-rwy = yes | elevation-f = 364 | website = {{URL|www.frankfurt-airport.com}} | pushpin_map = Germaniya | pushpin_map_caption = Aeroportning Germaniya xaritasidagi joylashuvi | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | r1-number = 07L/25R{{Ref|A|A}} | r1-length-f = 9,240 | r1-length-m = 2,800 | r1-surface = Beton | r2-number = 07C/25C | r2-length-f = 13,123 | r2-length-m = 4,000 | r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r3-number = 07R/25L | r3-length-f = 13,123 | r3-length-m = 4,000 | r3-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r4-number = 18{{Ref|B|B}} | r4-length-f = 13,123 | r4-length-m = 4,000 | r4-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 61,564,957 | stat2-header = Yuk ([[Tonna|t]]) | stat2-data = 1,931,296 | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 430 436 | stat4-header = Iqtisodiy taʼsiri (2016) | stat4-data = $22.3 milliard<ref name=FRA_ESI>{{cite web |url=http://www.ecquants.com/2012_FRA.aspx |title=Frankfurt airport – Economic and social impact |publisher=Ecquants |access-date=7 September 2013 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923233351/http://www.ecquants.com/2012_FRA.aspx |url-status=dead }}</ref> | footnotes = Manba: Traffic, ADV<ref name="ADV_12_2022">{{cite web|url=https://www.adv.aero/wp-content/uploads/2015/11/12.2022-ADV-Monatsstatistik.pdf |title=ADV Monthly Traffic Report 12/2022 |website=adv.org |publisher=Arbeitsgemeinschaft Deutscher Verkehrsflughäfen e.V. |date=13 February 2023 |access-date=21 February 2023}}</ref>,<br /> Germaniya aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP">{{cite web|url=https://aip.dfs.de/BasicIFR/pages/C0026B.html|title=AIP VFR online|website=dfs.de|access-date=21 February 2023|publisher=DFS Deutsche Flugsicherung GmbH|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2024/traffic-figures/fraport-traffic-figures-2023--passenger-demand-continues-recover.html|title=2023 Passenger Traffic Results Frankfurt Int'l Airport |website=fraport.com|date=16 January 2024 |accessdate= 4 February 2024}}</ref> <br />A: {{Note|A}} faqat qoʻnish uchun foydalaniladi<br />B:{{Note|B}} faqat bitta yoʻnalishda uchish uchun ishlatiladi<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/cms/default/dok/441/441214.entwicklung_der_verkehrszahlen_standort.htm |title=Figures |publisher=Fraport.de |date=13 January 2012 |access-date=19 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524001323/http://www.fraport.de/cms/default/dok/441/441214.entwicklung_der_verkehrszahlen_standort.htm |archive-date=24 May 2011 }}</ref>. }} '''Frankfurt aeroporti''' ({{lang-de|Flughafen Frankfurt Main}} {{IPA|de|ˈfluːkhaːfn̩ ˈfʁaŋkfʊʁt ˈmaɪn|}}) {{airport codes|FRA|EDDF}} – yoʻlovchilar soni boʻyicha [[Germaniya]]ning asosiy aeroporti<ref>{{Cite web |title=Frankfurt Airport (FRA) |url=https://www.internationalairportreview.com/airports/40705/frankfurt-airport-fra/ |access-date=17 March 2023 |website=International Airport Review |language=en}}</ref>. Mamlakatning beshinchi eng yirik shahri – [[Frankfurt-Mayn]]da joylashgan. Germaniya aeronavtika axborot nashri maʼlumotlariga koʻra, rasmiy nomi '''Frankfurt-Mayn aeroporti'''<ref>{{cite web |title=AIP IFR Germany |url=https://aip.dfs.de/basicifr |publisher=DFS Deutsche Flugsicherung GmbH |access-date=28 February 2024 |location=Langen}}</ref>. Aeroport [[Fraport]] tomonidan boshqariladi va [[Lufthansa]], xususan, Lufthansa City Airlines, Lufthansa CityLine va Lufthansa Cargo hamda Condor va AeroLogic aviakompaniyalari uchun aviahab vazifasini bajaradi. Aeroport maydoni {{convert|5683|acres|ha|order=flip}} ni tashkil etadi<ref>{{cite web |title=Frankfurt Airport – Facts and Figures at FRA |url=https://www.frankfurt-airport.com/en/travel/transfer.detail.suffix.html/article/b2b/airlines_tourism/airlines/facts-and-figures.html |website=www.frankfurt-airport.com |access-date=7 August 2018 |language=en |archive-date=1 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001183531/https://www.frankfurt-airport.com/en/travel/transfer.detail.suffix.html/article/b2b/airlines_tourism/airlines/facts-and-figures.html |url-status=dead }}</ref> va yiliga 65 million yoʻlovchiga moʻljallangan ikkita terminalga, toʻrtta uchish-qoʻnish yoʻlagiga, yirik logistika va texnik xizmat inshootlariga ega. Frankfurt aeroporti Germaniyaning eng gavjum aeroporti boʻlib, Yevropada esa [[Istanbul aeroporti]], [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Schiphol|Amsterdam-Schiphol]] va [[Madrid–Barajas aeroporti]]dan keyin 6-oʻrinda turadi. 2016-yilda u dunyo boʻyicha 13-oʻrinni egallab, 60,786 million yoʻlovchini qabul qildi<ref>{{cite web|url=http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Passenger-Summary/Year-to-date|title=Year to date|access-date=2 June 2015|archive-date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402175529/http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Passenger-Summary/Year-to-date|url-status=dead}}</ref>. 2017-yilda bu koʻrsatkich 64,5 million, 2018-yilda esa 70 millionga yaqinlashdi. Yuk tashish boʻyicha aeroport orqali 2015-yilda 2,076 million [[tonna]] yuk tashildi va Yevropada yuk tashishda birinchi oʻrinda turadi. 2022-yil holatiga koʻra, Frankfurt aeroportidan 5 qitʼadagi 330 ta yoʻnalishga parvozlar amalga oshiriladi va bu uni dunyoda eng koʻp toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarga ega aeroportga aylantiradi<ref>[https://frankfurtflyer.de/frankfurt-ist-der-airport-mit-den-meisten-zielen-der-welt/] 24 June 2023</ref>. Aeroportning janubiy qismida 1947—2005-yillarda AQSh tomonidan foydalanilgan Reyn-Mayn aviabazasi joylashgan boʻlib, keyinchalik u yopildi va Fraport tomonidan sotib olingan (hozirda bu yerda 3-terminal qurilmoqda). Aeroport 2016-yil iyul oyida 80 yilligini nishonladi<ref>{{cite web|url=https://www.internationalairportreview.com/news/23763/frankfurt-airport-celebrates-80th-anniversary/|title=Frankfurt Airport celebrates 80th anniversary|website=www.internationalairportreview.com|language=en|access-date=12 May 2017}}</ref>. == Joylashuvi == Frankfurt aeroporti Frankfurt markazidan {{convert|12|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda<ref name="AIP" />, Yevropadagi eng koʻp foydalaniladigan ikkita avtomagistral (A3 va A5) kesishgan joyi – Frankfurter Kreuz avtoban oʻtish joyi yaqinida joylashgan. Aeroport hududi Frankfurt-Flughafen deb nomlangan shahar tumanini tashkil qiladi va uning atrofi Frankfurt shahar oʻrmoni bilan oʻralgan. Aeroportning janubiy qismi [[Rüsselsheim|Rüsselsheim am Main]] va [[Mörfelden-Walldorf]] shaharlariga, gʻarbiy qismi esa [[Kelsterbach]] shahriga kirib ketadi. Aeroport Germaniyaning uchinchi yirik metropolitan hududi boʻlgan Frankfurt/Reyn-Mayn mintaqasida joylashgan boʻlib, uning oʻzi ham [[Moviy banan|gʻarbiy-markaziy Yevropa megapolisining]] zich joylashgan hududida joylashgan. Qattiq temir yoʻl va avtomagistrallar tarmogʻi tufayli aeroport butun mintaqa uchun muhim transport markazi boʻlib, yer usti transporti bilan [[Kyoln]], Rur viloyati va [[Shtutgart]]ga 2 soatdan kamroq vaqtda yetib borish mumkin. == Tarixi == === Birinchi aeroport === 1909-yil 16-noyabrda dunyodagi birinchi aviakompaniya Frankfurt-Maynda tashkil etilgan: Deutsche Luftschiffahrts-Aktiengesellschaft (DELAG). DELAG keyinchalik Frankfurtda birinchi aeroport qurdi va uni Rebstockdagi [[dirijabl]]lar bazasi deb atadi. Shaharning gʻarbiy qismidagi [[Bockenheim]]da joylashgan aeroport dastlab asosan dirijabllarga xizmat koʻrsatgan. 1912-yilda ochilgan va [[Birinchi jahon urushi]]dan keyin kengaytirilgan, biroq 1924-yilda ekspert hisobotida bu joyni yanada kengaytirish imkoniyati shubha ostiga olingan. 1926-yilda Deutsche Luft Hansa tashkil etilishi bilan fuqarolik aviatsiyasiga talab keskin oshdi va mavjud dirijabllar bazasi bu talabni qondira olmay qoldi. 1930-yilda Schwanheimning janubi-gʻarbidagi Frankfurt shahar oʻrmoni hududida yangi va kattaroq aeroport qurish rejasi tasdiqlandi, biroq [[Buyuk depressiya]] tufayli amalga oshirilmadi. 1933-yilda natsistlar hokimyat tepasiga kelgach, hukumat loyihani qayta tiklab, yangi aeroport qurishni boshladi. === Hozirgi aeroport === [[File:Repülőtér, a háttérben egy Zeppelin hangár. Fortepan 73099.jpg|thumb|1936-yilda Frankfurt aeroportidagi Deutsche Lufthansaning bitta Ju 86, ikkita Ju 52/3ms va bitta Fw 200 samolyotlari]] 1935-yil aeroportning shimoliy qismida ikki qavatli stansiya binosi va olti qavatli minora qurildi, shuningdek, samolyotlarni texnik xizmat koʻrsatish va saqlash uchun qoʻshimcha inshootlar barpo etildi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi 100 gektar maydonni egallab, oʻt bilan qoplangan edi. Yangi Flug- und Luftschiffhafen Rhein-Maynning rasmiy ochilish marosi 1936-yil 8-iyulda boʻlib oʻtdi. Aeroportga qoʻngan birinchi samolyot Ju 52/3m boʻldi. Olti kundan keyin, 1936-yil 14-iyulda, LZ 127 Graf Zeppelin aeroportga qoʻndi. 1936-yil 800 tonna yuk va 58 000 yoʻlovchi tashildi, 1937-yilda bu koʻrsatkichlar 966 tonna yuk va 70 000 yoʻlovchigacha koʻpaydi. Kelgusi yillarda yangi aeroport ikkita yirik nemis havo kemasi – LZ 127 Graf Zeppelin va LZ 129 Hindenburg uchun asosiy baza vazifasini oʻtadi. 1938-yilda Frankfurt Shimoliy Amerikaga [[aviapochta]] tashishning markaziy tuguniga aylandi. 1937-yil 6-mayda Frankfurtdan Nyu-Yorkka uchayotgan ''Hindenburg'' dirijabli Lakehurst rejalashtirilgan qoʻnishdan biroz oldin portlab ketdi. 36 kishi halok boʻldi. Baxtsiz hodisa rejalashtirilgan dirijabllar harakatining tugashini va dirijabl davrining tugashini koʻrsatdi. ==== 2-jahon urushi ==== 1939-yilda [[Ikkinchi jahon urushi]] boshlangach, barcha xorijiy aviakompaniyalar aeroportni tark etdi va havo harakatini boshqarish minorasi Luftwaffega oʻtkazildi. 1940-yil 6-mayda bazani harbiy foydalanishga aylantirish paytida dirijabllar demontaj qilindi va ularning ulkan angarlari buzib tashlandi. Keyinchalik Luftwaffe muhandislari yagona uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirdi va nemis harbiy samolyotlari uchun angarlar va boshqa inshootlar qurdi. 1940-yil 9-mayda birinchi [[bombardimonchi]]lar Fransiyaga hujum qildi. 1944-yilning avgustidan noyabrigacha daWalldorf aeroportga yaqin joyda [[konsentratsion lager]] tashkil etildi, u yerda yahudiy mahbuslar aeroportda ishlashga majbur boʻldi. [[Gitlerchilarga qarshi koalitsiya]] 1944-yilda havo hujumlari bilan uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimini vayron qildi va 1945-yilda, 1945-yil 25-martda AQSh armiyasi aeroportni nazoratga olishdan oldin, [[Vermaxt]] binolar va yoqilgʻi omborlarini portlatib yubordi. Germaniyaning taslim boʻlish qurolidan soʻng, Yevropada urush tugadi va AQSh armiyasi Franfurt aeroportida yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qura boshladi. Aeroport maydonining janubiy qismi [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari]]ning Yevropadagi havo kuchlari bazasi sifatida Reyn-Mayn havo bazasini qurish uchun egallangan. ==== Berlin havo koʻprigi ==== [[File:Berlinairlift-rm.jpg|thumb|Berlin havo koʻprigi davomida Reyn-Mayn aviabazasi]] 1948-yil [[Sovet ittifoqi]] Ittifoqchilar nazorati ostidagi Gʻarbiy Berlinga temir yoʻl va avtomobil yoʻllarini toʻsib qoʻydi. Sovetlarning maqsadi Gʻarb davlatlarini oʻzlarining nazorati ostidagi hududga Berlinni oziq-ovqat va yoqilgʻi bilan taʼminlashga ruxsat berishga majburlash va shu tariqa amalda butun shahar ustidan nazoratni qoʻlga olish boʻlgan. Bunga javoban Gʻarbiy ittifoqchilar Gʻarbiy Berlinda aholiga havo orqali yuklarni yetkazib berish maqsadida Berlin havo koʻprigini tashkil qildi. Frankfurt, Gamburg va Hannoverdagi aeroportlar Ittifoqchilar samolyotlari uchun asosiy logistika bazalariga aylandi. „Mayiz bombardimonchilari“ deb atalgan ushbu samolyotlardan koʻp foydalanish Frankfurtdagi uchish-qoʻnish yoʻlagiga zarar yetkazdi va AQSh armiyasini ikkinchi parallel uchish-qoʻnish yoʻlagini qurishga majbur qildi. Havo koʻprigi 1949-yil sentyabr oyida Sovet Ittifoqi qamalni tugatgandan soʻng yakunlandi. ==== Aeroportning oʻsishi ==== [[File:Rhein-Main 1951.jpg|thumb|Frankfurt aeroportidagi fuqarolik samolyoti, 1951-yil]] [[File:Iran Air Boeing 707-300 Manteufel.jpg|thumb|Frankfurt aeroportidagi Iran Air [[Boeing 707|Boeing 707-300]] samolyoti, 1970-yil]] [[File:Frankfurt Main Flughafen v Besucherterasse P1220368.jpg|thumb|Frankfurt aeroporti, 1983-yil]] 1951-yil nemis aviayoʻlovchilari uchun cheklovlar olib tashlandi va fuqarolik havo qatnovi yana oʻsishni boshladi. 1952-yil Frankfurt aeroporti 400 000 dan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bir yil oʻtgach, u yarim milliondan oshdi. Frankfurtdan har kuni 100 dan 120 tagacha samolyot uchib, qoʻndi. 1955-yil Lufthansa Frankfurtga va Frankfurtdan parvozlarni qayta tikladi va oʻsha yili Germaniya Federativ Respublikasi Ittifoqchilardan havo suverenitetini qaytarib oldi. 1957-yil [[reaktiv samolyot]]lar uchun shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi avval {{convert|3000|m|abbr=on|0}} keyin esa {{convert|3900|m|abbr=on|0}} ga uzaytirildi. Aeroport 1958-yilgacha yirik xalqaro aviahabga aylanmadi. Oʻsha yili aeroportning shimoli-sharqiy burchagida ''Empfangsanlage Ost'' (Sharqiy terminal, soʻzma-soʻz „Sharqiy qoʻnish inshooti“) nomli yangi yoʻlovchi terminali ochildi. Atigi toʻrt yildan keyin terminal allaqachon talabni qondira olmasligi maʼlum boʻldi. 1961-yil 2,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi va unda 81 000 uchish va qoʻnishlar amalga oshirildi. Bu esa aeroportni Londondagi [[Hitrou aeroporti]]dan keyin Yevropadagi ikkinchi eng gavjum aeroportga aylantirdi. 1962-yil yiliga 30 million yoʻlovchi quvvatiga ega kattaroq terminal qurishga qaror qilindi. Qurilish 1965-yilda boshlandi. 1964-yilda janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|3750|m|abbr=on|0}} ga uzaytirildi. 1970-yil yangi angar ochildi, u oʻsha vaqtda dunyodagi eng katta angar boʻlib, oltita reaktiv samolyotni sigʻdira olgan. ==== Yangi asosiy terminal ==== ''Terminal Mitte'' (Markaziy terminal, hozirgi 1-terminal) deb nomlangan yangi terminal 56 ta darvoza va avtomatik bagaj tizimiga ega uchta yoʻlakka (A, B va C) boʻlingan. 1972-yil 14-martda xalqqa ochildi. Terminal quvvati keyingi 30 yil uchun yetarli boʻladi deb taxmin qilingan. Yangi terminal bilan bir qatorda Germaniya Federativ Respublikasidagi birinchi aeroport [[temir yoʻl stansiyasi]] (Frankfurt aeroporti stansiyasi) ochildi. Bir necha kundan keyin eski Empfangsanlage Ost yopildi. ==== Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ==== Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagini rejalashtirish (''Startbahn 18 West'' deb ataladi) 1973-yilda boshlangan. Loyiha aholi va atrof-muhit himoyachilarining ommaviy noroziligiga sabab boʻlgan. Mojaroning asosiy nuqtalari shovqin va ifloslanishning kuchayishi hamda Frankfurt shahar oʻrmonidagi muhofazadagi daraxtlarni kesish boʻlgan. Norozilik namoyishlari va tegishli sud jarayonlari qurilishning oldini olishda muvaffaqiyatsizlikka uchragan boʻlsa-da, ''Startbahn West'' noroziliklari 1980-yillardagi nemis ekologik harakati uchun asosiy kristallanish nuqtalaridan biri boʻldi. Namoyishlar 1984-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilgandan keyin ham davom etdi va 1987-yilda ikki politsiyachi qurolli shaxs tomonidan oʻldirildi. Bu voqea ''Startbahn West'' noroziliklarini butunlay tugatdi. Boshqa sharq-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan farqli oʻlaroq, shimoldan janubga yoʻnaltirilganligi sababli uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagidan foydalanish cheklangan. ''Startbahn West'' boshqa uchish-qoʻnish yoʻlaklarida havo harakatiga xalaqit bermaslik uchun faqat janubga uchish uchun ishlatilishi mumkin. Ushbu cheklov tufayli uchish-qoʻnish yoʻlagi shimoliy shamol juda kuchli boʻlsa, qisman yoki toʻliq yopilishi kerak. ==== 2-terminal va 2-temir yoʻl stansiyasi ==== [[File:Frankfurt Flughafen Terminal 2.20130901.jpg|thumb|2-terminal]] 1990-yil yangi terminal (''2-terminal'') ustida ish boshlandi, chunki ''Terminal Mitte'' kutilganidan tezroq oʻz sigʻim chegarasiga yetib kelayotgan edi. D va E yoʻlakka boʻlingan yangi terminal mavjud terminalning sharqida, bir vaqtlar ''Empfangsanlage Ost'' boʻlgan joyda qurildi. 1994-yilda terminal ochilishi bilan Frankfurt aeroporti sigʻimi yiliga 54 million yoʻlovchigacha oʻsdi. Terminal ochilishi bilan ''2-terminal'' va ''Terminal Mitte'' oʻrtasida tezkor aloqani taʼminlash uchun ''Sky Line'' deb nomlangan people mover joriy etildi. 1999-yilda asosan [[Intercity-Express]] uzoq masofali poezdlari uchun moʻljallangan ikkinchi temir yoʻl stansiyasi (Frankfurt aeroporti shaharlararo stansiyasi) 1-terminal yaqinida yangi Kyoln-Frankfurt yuqori tezlikdagi temir yoʻl liniyasi doirasida ochildi. Shu bilan birga mahalliy va mintaqaviy temir yoʻl xizmatlari mavjud yer osti stansiyasiga (hozirda Frankfurt aeroporti mintaqaviy stansiyasi deb nomlanadi) joylashtirildi. ==== Reyn-Mayn aviabazasining yopilishi ==== 2005-yil 30-dekabrda aeroportning janubiy qismidagi Reyn-Mayn aviabazasi yopildi va AQSh havo kuchlari Ramstein aviabazasiga koʻchirildi. Mulk Fraportga qaytarildi, bu esa aeroportga yangi yoʻlovchi terminali qurish uchun undan foydalanish imkonini berdi. Harbiylar uchun [[turar joy]] maydoni (''Gateway Gardens'' deb nomlangan) va aeroport maydonining shimoli-sharqida joylashgan mulk xuddi shu yilda Frankfurt shahriga qaytarildi va keyingi yillarda biznes tumani sifatida rivojlantiriladi. ==== Airbus A380 va The Squaire ==== [[File:Aerial View of Frankfurt Airport 1.jpg|thumb|Aeroport markaziy binolari, jumladan orqa tomondan ''The Squaire'' binosining havodan koʻrinishi]] 2005—2007-yillarda Lufthansa oʻzining kelajakdagi A380 samolyotlar flotini Frankfur aeroportida joylashtirishni xohlashi tufayli bu yerda yirik [[Airbus A380]] texnik xizmat koʻrsatish inshooti qurildi. Ikkala terminalda ham A380 samolyotlarini qabul qilish uchun katta rekonstruksiya ishlari oʻtkazildi, jumladan, bir nechta darvozalarga uchinchi teletrap oʻrnatildi. Lufthansaning birinchi Airbus A380 samolyoti 2010-yil iyun oyida „Frankfurt-Mayn“ nomi bilan foydalanishga topshirildi. 2011-yil aeroportda ''The Squaire'' (square va air soʻzlarining qoʻshilmasidan hosil boʻlgan) deb nomlangan yirik ofis binosi ochildi. Bino Aeroport shaharlararo stansiyasi ustiga qurilgan va {{convert|140000|m2|sqft|abbr=on}} maydoni bilan Germaniyaning eng katta ofis binosi hisoblanadi. Asosiy ijarachilar [[KPMG]] va ikkita [[Hilton Hotels & Resorts|Hilton mehmonxonasidir]]. 2012-yildan beri „The Squaire Metro“ people moveri The Squaire binosini toʻqqiz qavatli avtoturargoh bilan bogʻlaydi. Taxminan 300 metr uzunlikdagi ushbu MiniMetro tizimi ikki kabinasi bilan soatiga 1 300 yoʻlovchini tashishi mumkin<ref>{{Cite web|url=https://www.leitner-ropeways.com/produkte/seilbahnsysteme/detail/?tx_webxproduct_detail%5Baction%5D=detail&tx_webxproduct_detail%5Bcontroller%5D=Products&tx_webxproduct_detail%5Bproduct%5D=16&cHash=7759b0470955d0175d6c12226f41f107|title=MiniMetro®|website=www.leitner-ropeways.com}}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Tizim [[Italiya]]ning Leitner kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan. ==== Toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ==== Frankfurt aeroportida toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurish rejalari 1997-yilda ishlab chiqila boshlangan, ammo keskin kelishmovchiliklar tufayli Fraport mahalliy aholi guruhlari va atrof-muhit himoyachilarini qarorga jalb qilishga majbur boʻldi. 2000-yilda ishchi guruh oʻz xulosasini taqdim etdi, unda yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurish umumiy jihatdan maʼqullandi, lekin u boshqa uchta 4 kilometrli uchish-qoʻnish yoʻlaklariga nisbatan qisqaroq (2,8 kilometr) boʻlishi va faqat kichikroq samolyotlar uchun qoʻnish yoʻlagi sifatida ishlatilishi kerak. Qoʻshimcha talablarga shovqinni kamaytirish choralari va butun aeroport boʻylab kechasi soat 23:00 dan 05:00 gacha parvozlarning qatʼiy taqiqlanishi kiradi. 2001-yilda Fraport yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurish uchun uchta variant bilan ruxsatnoma soʻradi. Xulosa shundan iborat ediki, aeroport maydonining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mahalliy aholi va atrof-muhitga eng kam taʼsir koʻrsatadi. Rejalar 2007-yil dekabr oyida Hessen hukumati tomonidan maʼqullandi, ammo kechasi parvozlarni taqiqlash talabi rad etildi, chunki Frankfurt kabi xalqaro aeroport, ayniqsa [[Kargo|yuk tashish]] uchun kechasi parvozlarga muhtoj ekanligi taʼkidlangan. Yangi {{convert|2800|m|abbr=on|0}} uzunlikdagi ''shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagining'' qurilishi 2009-yil boshida [[Kelsterbach]] oʻrmonida boshlangan. 2012-yilda Airport Watch veb-sayti aeroportda toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilganidan bir yil oʻtib haftalik norozilik namoyishlari boʻlayotganini xabar qildi<ref>Airport Watch. 2012. [http://www.airportwatch.org.uk/2012/10/a-sea-of-protest-against-airport-expansion-across-europe-as-a-new-breed-of-campaigner-emerges/ „A sea of protest against airport expansion across Europe as a new breed of campaigner emerges.“] &nbsp; Accessed October 2019.</ref>. ==== 2011-yildan keyingi rivojlanish ==== Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi rasman 2011-yil 20-oktyabrda foydalanishga topshirildi, [[Germaniya kansleri|kansler]] [[Angela Merkel]]ni olib kelgan samolyot 21-oktyabrda birinchi marta qoʻndi. Markaziy chiziqning mavjud shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagidan masofasi taxminan {{convert|1400|m|abbr=on|0}} ni tashkil qiladi. Bu ikki uchish-qoʻnish yoʻlagida bir vaqtning oʻzida instrumental qoʻnish tizimi (ILS) yordamida qoʻnish imkonini beradi, ilgari boshqa parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklarida bunday qilib boʻlmasdi, chunki ular ILS uchun talab qilinadigan minimal {{convert|3,500|ft}} masofa bilan taʼminlamagan<ref>{{Cite web|url=https://www.fraport.com/en/business-areas/constructions/airport-expansion.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060420091935/http://www.ausbau.fraport.com/cms/default/rubrik/2/2227.htm|url-status=dead|title=Airport Expansion|archive-date=20 April 2006|website=www.fraport.com}}</ref>. Bu aeroportga soatiga parvozlar sonini 83 tadan 126 taga oshirish imkonini berdi<ref>{{cite news|last=Rahn |first=Cornelius |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-08-05/air-berlin-urged-to-switch-focus-to-frankfurt-boost-oneworld-connections.html |title=Air Berlin Urged to Switch Focus to FRA |location=London|agency=Bloomberg |date=5 August 2010 |access-date=19 January 2012}}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.ausbau.fraport.com/cms/default/dok/352/352869.groundbreaking_ceremony_for_frankfurt_ai.htm|title=Fraport AG – Expansion projects|publisher=Fraport AG|location=Frankfurt|access-date=2 June 2015}}</ref>. 2011-yil 11-oktyabrda Hessen maʼmuriy sudi yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilgandan soʻng Frankfurt aeroportida kechasi soat 23:00 dan 05:00 gacha (shu jumladan ''Mediationsnacht'' deb ataladigan vaqt) parvozlarni qatʼiy taqiqladi va shu bilan 2007-yilda Hessen hukumati tomonidan kechasi 17 reysga ruxsat berilgan qarorni bekor qildi. 2012-yil 4-aprelda Germaniya maʼmuriy sudi Hessen maʼmuriy sudining qarorini tasdiqladi va kechasi soat 23:00 dan 05:00 gacha parvozlarni taqiqladi<ref>{{cite news|url=http://www.fr-online.de/flughafen-frankfurt/urteil-im-fluglaerm-prozess-keine-nachtfluege-mehr-am-flughafen-frankfurt,2641734,14676334.html|title=Urteil im Fluglärm-Prozess Keine Nachtflüge mehr am Flughafen Frankfurt|newspaper=Frankfurter Rundschau|language=de|access-date=4 April 2012}}</ref>. 2020-yilga kelib yoʻlovchilar soni 90 millionga yetishi kutilganligi sababli, 2012-yil 10-oktyabrda 1-terminalga tutash yangi terminal qismi ochildi, u qoʻshimcha 6 million yoʻlovchini qabul qila oladi. ''Flugsteig A-Plus'' deb nomlanadigan bu qism, asosan, [[Lufthansa]]ning uzoq masofali reyslari uchun foydalaniladi. Flugsteig A-Plus bir vaqtning oʻzida toʻrtta [[Airbus A380]] yoki yettita [[Boeing 747|Boeing 747-8/747-400]] samolyotlarini qabul qila oladigan sakkizta toʻxtash joyiga ega<ref>{{cite web |url= http://www.fraport.de/de/kompetenzen/entwicklung-frankfurt-airport/erweiterungen/a-plus.html |title= Fraport AG – Flugsteig A-Plus |author= Fraport AG Airport Services World Wide |website= www.fraport.de |access-date= 2 June 2015 |archive-date= 20 February 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140220093450/http://www.fraport.de/de/kompetenzen/entwicklung-frankfurt-airport/erweiterungen/a-plus.html |url-status= dead }}</ref>. 2016-yil noyabrda [[Ryanair]] yangi baza ochishini va [[Ispaniya]] hamda [[Portugaliya]]ga toʻrtta yangi yoʻnalishni ochishini eʼlon qildi. Ryanairning bu harakati, ayniqsa Lufthansa tomonidan keskin tanqid qilindi, chunki Ryanairga aeroport toʻlovlari boʻyicha katta chegirmalar va imtiyozlar berilgan edi<ref>{{cite web|url=http://www.aero.de/news-25349/Ryanair-startet-ab-Maerz-in-Frankfurt.html|title=Ryanair fordert Lufthansa in Frankfurt heraus|date=2 November 2016}}</ref>. 2017-yil 28-fevralda Ryanair Frankfurt uchun qishki dasturini eʼlon qildi, unda yana 20 ta yangi yoʻnalish qoʻshilishi koʻzda tutilgan. ==== 2011-yildagi otishma ==== Oʻsha paytda 21 yosh boʻlgan [[Albaniya]] fuqarosi Arid Uka terminal binosi tashqarisida turgan va 15 nafar [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari]] xodimini Ramstein aviabazasiga olib borishi kerak boʻlgan avtobusga hujum qildi<ref name="Guardian 3 March">{{Cite news|last=Pidd|first=Helen|title=Frankfurt airport shooting may have Islamist link, say police|url=https://www.theguardian.com/world/2011/mar/03/frankfurt-airport-shooting-islamist-link?|access-date=6 March 2011|newspaper=[[The Guardian]]|date=3 March 2011|location=London}}</ref>. Xabarlarga koʻra, u kutayotgan harbiy xodimdan sigaret soʻrab, ularning [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistonga]] borayotganini bilmoqchi boʻlgan<ref name="BBC 4 March">{{Cite news|title=Frankfurt airport shooting: Jammed gun 'saved lives'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12647093|access-date=6 March 2011|work=BBC News|date=4 March 2011}}</ref>. Harbiy xodim „ha“ deb javob berganida, nemis prokurori Rainer Griesbaumning soʻzlariga koʻra, Uka harbiy xodim oʻgirilganida uning bosh orqasiga oʻq uzib, uni oʻldirdi. „[[Takbir|Allohu Akbar]]!“ deb baqirgan<ref>{{cite news |first=Alex |last=Sundby |work=[[CBS News]] |title=Source: Air Force shooter shouted "Allahu akbar" |url=https://www.cbsnews.com/news/source-air-force-shooter-shouted-allahu-akbar/ |date=3 March 2011 |access-date=14 September 2021 |archive-date=3 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103162958/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20038865-503543.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |first=Bob |last=Orr |publisher=KRTV-TV |agency=[[CBS News]] |title=Killer of U.S. airmen is radical Muslim, German official says |url=http://www.krtv.com/news/killer-of-u-s-airmen-is-radical-muslim-german-official-says/ |date=3 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714210229/http://www.krtv.com/news/killer-of-u-s-airmen-is-radical-muslim-german-official-says/|archive-date=14 July 2014}}</ref> [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] keyin avtobusga chiqib, haydovchini oʻldirdi va yana ikkita harbiy xodimga uch marta oʻq uzib, ularni yarador qildi<ref name="BBC 4 March" />. Yana bir harbiy xodimning boshiga pistoletni toʻgʻrilab, tepkini bosganida qurol tiqilib qoldi. Uka qochib ketdi, ammo aeroportning fuqarolik xodimi Lamar Joseph Conner va shtab-serjant Trevor Donald Brewer tomonidan taʼqib qilindi va koʻp oʻtmay ikkita nemis politsiyasi xodimi tomonidan qoʻlga olindi<ref name="BMI">{{cite web|url=http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Kurzmeldungen/EN/2012/01/verdienstkreuz.html|title= Federal Minister Friedrich presents two Americans with Cross of the Order of Merit|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223935/http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Kurzmeldungen/EN/2012/01/verdienstkreuz.html|archive-date=14 July 2014}}</ref>. Keyinchalik u hibsga olindi<ref name="BBC 4 March" />. Conner va Brewer 2012-yil 16-yanvarda boʻlib oʻtgan marosimda Germaniya Federativ Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlandi. Federal ichki ishlar vaziri Hans-Peter Friedrich ularning „shubhali shaxsni hibsga olishda federal politsiyaga yordam bergan namunali jasorati va harakatlari“ni taʼkidlab, mukofotlarni topshirdi. Uka umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi va deportatsiya qilinadi. ==== COVID-19 pandemiyasi ==== 2020-yil boshida [[Germaniyada COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] tufayli aeroportning bir qismi yopildi. Shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi va 18 West uchish-qoʻnish yoʻlagi 23-mart kuni yopildi va foydalanilmayotgan samolyotlarni joylashtirish uchun moslashtirildi. 2-terminal ham yopildi va barcha yoʻlovchi operatsiyalari 1-terminaldan amalga oshirildi. Shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi yozgi turistik talabni qondirish uchun iyul oyida qayta ochildi, 18 West uchish-qoʻnish yoʻlagi esa yopiq qoldi<ref>{{Cite web|title=Frankfurt Airport: Northwest Runway Back in Operation from July 8|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2020/q2-2020/frankfurt-airport--northwest-runway-back-in-operation-from-july-.html|access-date=25 February 2021|website=www.fraport.com|date=25 June 2020}}</ref>. Bahor oylarida deyarli yoʻlovchilar boʻlmagani uchun Frankfurtning 2020-yildagi umumiy yoʻlovchilar soni 18,8 millionga tushib, 1984-yildan beri eng past koʻrsatkichni qayd etdi<ref>{{Cite web|title=Fraport Traffic Figures 2020: Passenger Numbers Fall to Historic Low Due to the Covid-19 Pandemic|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2021/fraport-traffic-figures-2020--passenger-numbers-fall-to-historic.html|access-date=25 February 2021|website=www.fraport.com|archive-date=1 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301101020/https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2021/fraport-traffic-figures-2020--passenger-numbers-fall-to-historic.html|url-status=dead}}</ref>. == Terminallari == === Umumiy koʻrinishi === Frankfurt aeroportida ikkita yirik yoʻlovchi terminali (1- va 2-terminal), qurilayotgan 3-terminali hamda [[Lufthansa]] tomonidan boshqariladigan va faqat shu aviakompaniya foydalanuvchilari uchun moʻljallangan kichikroq „''Birinchi klass terminali''“ ga ega. [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] va boshqa yirik aeroportlarda boʻlgani kabi, terminal operatsiyalari mahalliy va xalqaro yoʻnalishlar boʻyicha emas, balki aviakompaniyalar va ularning alyanslari guruhlari boʻyicha tashkil etilgan. Biroq, Shengen va Shengen boʻlmagan yoʻnalishlar uchun alohida boʻlimlar mavjud. {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |- ! Terminal !! Yoʻlak !! Shengen darvozalari !! Shengen boʻlmagan darvozalari !! Joylashuvi |- | rowspan=4 | 1 | 1A | A1-A42, A50-A69 | | 1-terminal, Gʻarbiy yoʻlak, quyi uchib ketish darajasi |- | 1Z | | Z11-Z25, Z50-Z69 | 1-terminal, Gʻarbiy yoʻlak, yuqori uchib ketish darajasi |- | 1B | B1-B19<br />(ichki hudud) | B20-B63<br />(tashqi hudud) | 1-terminal, markaziy yoʻlak |- | 1C | C1 | C2-C20 | 1-terminal, sharqiy yoʻlak |- | rowspan=2 | 2 | 2D | D21-D44<br />(quyi uchib ketish darajasi) | D1-D20/D50-D54<br />(yuqori uchib ketish darajasi) | 2-terminal, gʻarbiy yoʻlak |- | 2E | E21-E26<br />(quyi uchib ketish darajasi) | E2-E13<br />(yuqori uchib ketish darajasi) | 2-terminal, sharqiy yoʻlak |} === 1-terminal === [[File:Flughafen Frankfurt, Terminal 1, Abflug.jpg|thumb|1-terminaldagi roʻyxatdan oʻtish yoʻlagi]] [[File:Frankfurt Airport gates Z.jpg|thumb|1-terminalning ichki hududi]] 1-terminal ikkita yoʻlovchi terminalining eskiroq va kattarogʻidir. Terminalning yer usti qismi 420 metr uzunlikda boʻlib, bir necha marta kengaytirilgan va ''A, B, C'' va ''Z'' yoʻlaklarga boʻlingan. Yiliga 50 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladi. 1-terminal funksional jihatdan uch darajaga boʻlingan: yuqori qavatda roʻyxatdan oʻtish stollari boʻlgan uchib ketish darajasi, quyi qavatda bagaj olish hududlari boʻlgan uchib kelishlar darajasi va ularning ostida mintaqaviy stansiya va yer osti hamda koʻp qavatli avtoturargohga kirish imkoniyatini beruvchi taqsimot darajasi. Uchib ketish va kelish darajalarining har biriga alohida koʻcha kirishlari mavjud. Avtobus bekati uchib kelish darajasida joylashgan. 1-terminalda jami 103 darvoza mavjud boʻlib, ulardan 54 tasi teletrap bilan jihozlangan (A yoʻlakda 25 ta, B yoʻlakda 18 ta, C yoʻlakda 11 ta). ''Z'' yoʻlagi ''A'' yoʻlagi ustida joylashgan boʻlib, ikkala yoʻlagi ham bir xil teletraplardan foydalanadi. Shengen boʻlmagan yoʻnalishlarga parvozlar ''Z'' darvozalaridan, Shengen yoʻnalishlariga parvozlar esa ''A'' darvozalaridan amalga oshiriladi. 2000-yilda A pierining uzunligi 500 metrga kengaytirildi, 2008-yilda esa 1-terminal va 2-terminal oʻrtasidagi bogʻlanish va C zalining kengaytmasi ochildi<ref>{{cite web|title=2012 Facts and Figures on Frankfurt Airport|url=http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/misc/container/facts-and-figures-2011/jcr:content.file/zadafa-2012_e_lowres.pdf|publisher=Fraport|access-date=10 July 2014|page=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20141212015317/http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/misc/container/facts-and-figures-2011/jcr:content.file/zadafa-2012_e_lowres.pdf|archive-date=12 December 2014|url-status=dead}}</ref>. 2012-yil 10-oktyabrda 1-terminalning 800 metr uzunlikdagi gʻarbiy kengaytmasi – ''A-Plus pier'' foydalanishga topshirildi. U Airbus A380 kabi keng fyuzelyajli samolyotlar uchun qoʻshimcha stendlarni taqdim etadi<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.com/content/fraport-ag/en/press_center/news_releases/frankfurt-airport-opens-pier-a-plus-as-scheduled.html |title=Fraport AG &#124; en |publisher=Fraport.com |date=31 May 2013 |access-date=21 June 2013 |archive-date=23 January 2013 |archive-url=https://archive.today/20130123120723/http://www.fraport.com/content/fraport-ag/en/press_center/news_releases/frankfurt-airport-opens-pier-a-plus-as-scheduled.html |url-status=dead }}</ref>. 1-terminal asosan Lufthansa Group va uning Star Alliance hamkorlari tomonidan foydalaniladi, ular orasida [[Air Canada]], [[All Nippon Airways]], Ethiopian Airlines va [[United Airlines]] bor. Biroq, Lufthansa Group yoki Star Alliance tarkibiga kirmagan baʼzi aviakompaniyalar ham 1-terminaldan foydalanadi, ular orasida Condor eng yirik ijarachilardan biridir. === 2-terminal === [[File:Frankfurt_am_Main_(Rhein-Main_AB)_(FRA_-_FRF_-_EDDF)_AN0403481.jpg|thumb|2-terminalning asosiy zali]] Yiliga 15 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladigan 2-terminal 1994-yilda ochilgan va ''D'' hamda ''E'' yoʻlaklariga boʻlinadi. Terminal 1C va 2D oʻrtasidagi uzluksiz yoʻlak ikkala terminal oʻrtasida bevosita, ammo jamoat uchun ochiq boʻlmagan kirishni taʼminlaydi. Unda 8 ta teletrapli darvoza va 34 ta apron stendi mavjud boʻlib, jami 42 darvozaga ega va Airbus A380 kabi keng fyuzelyajli samolyotlarni qabul qila oladi. Terminal 2 asosan oneworld (masalan, American Airlines va Cathay Pacific) va SkyTeam alyanslari (masalan, Delta Air Lines va Vietnam Airlines) aviakompaniyalari tomonidan foydalaniladi. Shuningdek, u uchta yirik aviakompaniya alyanslarining hech biriga kirmagan airBaltic, [[Emirates]], [[Etihad Airways]] va Icelandair kabi bir qancha boshqa aviakompaniyalar tomonidan ham foydalaniladi. [[Fraport]] 2022-yil oxirida 2-terminal 2026-yildan boshlab vaqtincha taʼmirlash uchun yopilishini eʼlon qildi. Barcha ijarachilar toʻliq qurib bitkazilgan 3-terminalga koʻchiriladi<ref>[https://www.handelsblatt.com/unternehmen/handel-konsumgueter/flughafen-grundlegende-sanierung-fraport-schliesst-terminal-2-in-frankfurt-ab-2026-/28810506.html handelsblatt.com] (German) 15 November 2022</ref>. === Qurilayotgan 3-terminal === [[File:Frankfurt-Main Airport Map EN.png|thumb|Rejalashtirilgan va allaqachon qurilgan kengaytmalar aks etgan aeroport xaritasi]] [[File:Terminal 3, Frankfurt (LRM 20240515 063741-RR).jpg|thumb|3-terminalning tugallangan G yoʻlagi]] [[File:FRA T3 2024.jpg|thumb|3-terminalning qurilayotgan 3J va 3H yoʻlaklari]] 2009-yil Germaniya hukumati Frankfurt aeroportida 2020-yilga kelib 90 million, [[Myunxen aeroporti]]da esa 2017-yilga kelib 50 million yoʻlovchi oqimini qabul qilish uchun uchinchi terminallar qurishga qaror qildi. Yangi terminal Fraport tomonidan mavjud terminallarning janubida, avvalgi Reyn-Mayn aviabazasi hududida qurilishi rejalashtirilgan. Yangi ''3-terminal'' toʻliq qurilganda 25 million yoʻlovchini qabul qila oladi va 75 ta yangi samolyot stendiga ega boʻladi. ''SkyLine'' people mover tizimining kengaytmasi yangi terminalni 1- va 2-terminal bilan aeroport temir yoʻl stansiyalariga bogʻlash uchun rejalashtirilgan. 2014-yil avgust oyida Frankfurt shahri 3-terminalning birinchi bosqichi uchun qurilish ruxsatnomasini berdi<ref>{{cite web|url=http://www.fr-online.de/flughafen-frankfurt/flughafen-frankfurt-terminal-3-darf-gebaut-werden,2641734,28101578.html|title=Flughafen Frankfurt: Terminal 3 darf gebaut werden|author=Friederike Tinnappel|access-date=2 June 2015}}</ref>. Yangi terminal uchun asosiy qurilish ishlari 2015-yil 5-oktyabrda boshlangan. Uning birinchi bosqichi, asosiy bino va rejalashtirilgan toʻrtta pierning ikkitasidan (3H va 3J yoʻlaklari) iborat boʻlib, 2026-yilga kelib ochilishi rejalashtirilgan va yillik qoʻshimcha 15 million yoʻlovchini qabul qila oladi. Umumiy xarajatlar 3 milliard yevroga baholanmoqda<ref>[http://www.aero.de/news-22563/Frankfurt-beginnt-mit-Bauarbeiten-fuer-Terminal-3.html aero.de – Frankfurt beginnt mit Bauarbeiten für Terminal 3] „Frankfurt starts construction of Terminal 3“ (German) 5 October 2015</ref>. 2017-yilda Frankfurt aeroporti birinchi marta eng sharqiy pier (3G yoʻlagi) ikkinchi bosqich qurilishini oldinga surish mumkinligini bildirdi, shunda arzon narxlardagi tashuvchilar bu pierdan 2021-yildan boshlab foydalana oladi<ref>{{cite web |url= https://terminal3.frankfurt-airport.com/flugsteig-g/|title= Flugsteig G |trans-title= Concourse G |publisher= Fraport |access-date= 28 November 2018 }}</ref>. 2018-yilda munitsipal hokimiyatlar tomonidan tasdiqlangandan soʻng<ref>{{cite web |url= https://terminal3-zeitstrahl.fraport.de/|title= Was bisher geschah |trans-title= What has happened up to now |publisher= Fraport |access-date= 22 August 2019}}</ref>, pierlar quyidagi jadval boʻyicha quriladi va foydalaniladi<ref>{{cite web|url= https://www.fraport.de/de/nachbarschaft-region/entwicklung-standort-fra-umwelt/terminal-3.suffix.html/zahlen-und-fakten-.html#id_tab__nachbarschaft-region_entwicklung-standort-fra-umwelt_terminal-3_faq__/_nachbarschaft-region_entwicklung-standort-fra-umwelt_terminal-3_faq__par_content_1_col__col__expandables_containe__items__expandable_item_1560161535|title= FAQ|publisher= Fraport|access-date= 22 August 2019}}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: 2021-yil mart oyida Fraport COVID-19 pandemiyasi tufayli yangi terminalning ochilishi 2026-yilga qoldirilganini eʼlon qildi<ref>{{cite web |url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2021/q1-2021/fraport-fiscal-year-2020--revenue-and-profit-severely-impacted-b.html |title=Fraport Fiscal Year 2020: Revenue and Profit Severely Impacted by Covid-19 Pandemic – Extensive Countermeasures Implemented |publisher=fraport |date=26 March 2021 |accessdate=27 April 2021}}</ref>. '''3G yoʻlagi''' (arzon narxlardagi tashuvchilar uchun eng sharqiy pier): * 1-bosqich: 1/2-terminaldan avtobuslar orqali yetib borish mumkin boʻlgan birinchi 12 ta avtobus darvozalarini qurish, 2022-yilda tugallangan<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/frankfurtairport/p/CdLgbMst82i/?img_index=2 |access-date=2024-07-07 |website=www.instagram.com}}</ref>, ammo hozircha ishlamayapti * 2-bosqich: 2024-yilga kelib qoʻshimcha 12 ta avtobus darvozalarini qurish * 3-bosqich: 2025/2026-yillarga kelib yoʻlovchi teletraplarini qurish '''Roʻyxatdan oʻtish maydoni, 3H va 3J yoʻlaklari''' (markaziy pierlar): 3G bilan birga 2026-yilda ochilish uchun qurilish ishlari, shu jumladan boshqa terminallarga tashrif buyuruvchilar, yoʻlovchilar va bagajlar uchun transport tizimlari qurilishi davom etmoqda. * 3H yoʻlagi Shengen reyslari uchun rejalashtirilgan * 3J yoʻlagi Shengen boʻlmagan reyslar uchun rejalashtirilgan<ref>{{cite web |url= https://terminal3.frankfurt-airport.com/building-the-future/ |title= Building the Future |publisher= Fraport AG |access-date= 19 February 2018 }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''3K yoʻlagi''' (eng gʻarbiy pier): Yoʻlovchilar sonining rivojlanishiga qarab uchinchi bosqich kengaytmasi mumkin. == Uchish-qoʻnish yoʻlaklari == Frankfurt aeroporti toʻrtta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻlib, ulardan uchtasi sharq-gʻarb yoʻnalishida parallel joylashgan, bittasi esa shimoliy-janub yoʻnalishida joylashgan. 2010-yilda uchta uchish-qoʻnish yoʻlagi (Shimoliy, Janubiy va Gʻarbiy) 464 432 ta samolyot harakatini qayd etdi, bu soatiga 83 ta harakatga toʻgʻri keladi. 2011-yil oktyabr oyida shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushirilgandan soʻng, aeroport soatiga 126 ta harakatni boshqara olishi kutilgan. 2020-yilga kelib samolyot harakatlari 700 000 taga yetishi kutilmoqda. Toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagidan foydalanish orqali Frankfurt aeroporti birinchi marta parallel qoʻnishlarni bir vaqtning oʻzida amalga oshira oladi, chunki shimoliy va shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlaklari orasidagi masofa 1,400 metr (4,593 fut) ni tashkil qiladi. Shimoliy va janubiy uchish-qoʻnish yoʻlaklari juftligi bilan bir vaqtda parallel qoʻnishlar amalga oshirilmagan, chunki ular orasidagi masofa xavfsizlik standartlariga javob bermagan{{Citation needed}}. Oddiy ish rejimida ikkita tashqi parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklari (07L/25R va 07R/25L) qoʻnish uchun, markaziy parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi (07C/25C) va gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (18) esa uchish uchun ishlatiladi. Uchta parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi ikkita belgiga ega, chunki ular ikkita yoʻnalishda ishlatilishi mumkin, gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi esa faqat bitta yoʻnalishda ishlatilishi mumkin. {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |- ! Yoʻnalish <br />(nomi) !! Uzunligi&nbsp;×&nbsp;kengligi<br /> m (ft) da !! Yuzasi !! Tomoni !! Ishga tushirilgan sanasi !! Foydalanish maqsadi |- |'''07C/25C''' (Shimoliy&nbsp;yoʻlak) |4000 × 60 (13,123 × 197) | [[Asfalt-beton|Asfalt]] |Sharq-gʻarb |1936 |Uchish (qoʻnishga ruxsat etiladi) |- |'''07R/25L''' (Janubiy&nbsp;yoʻlak) |4000 × 45 (13,123 × 148) | Asfalt |Sharq-gʻarb |1949 |Uchish va qoʻnish |- |'''18''' (Gʻarbiy&nbsp;yoʻlak) |4000 × 45 (13,123 × 148) |Beton |Shimol-janub |1984 |Faqat jamubiy yoʻnalishda uchishlar |- |'''07L/25R''' (Shimoli-gʻarbiy&nbsp;yoʻlak) |2800 × 45 (9,240 × 148) |Beton |Sharq-gʻarb |2011 |Faqat qoʻnish ([[Airbus A380]], [[Boeing 747]], [[McDonnell Douglas MD-11|MD-11]] uchun taqiqlangan) |} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === Lufthansa va uning Star Alliance hamkorlari Frankfurt aeroportidagi barcha trafikning asosiy qismini tashkil etadi<ref name="2011Statistics">{{cite web|url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/misc/binaer/investor_relations/visual_fact_book/visual-fact-book-2011/jcr:content.file/VFB_2011_V7.pdf |title=Fraport Visual Fact Book Full Year 2011 |publisher=Fraport AG |access-date=24 June 2012 |archive-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516160649/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/misc/binaer/investor_relations/visual_fact_book/visual-fact-book-2011/jcr:content.file/VFB_2011_V7.pdf |url-status=dead}}</ref>. Quyidagi aviakompaniyalar Frankfurt aeroportida yil davomida va mavsumiy muntazam va charter reyslarini taklif etadi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/flights/arrivals.[html|title=Frankfurt Airport – Arrivals|publisher=Fraport AG|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512001119/http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/flights/arrivals.html|archive-date=12 May 2015|url-status=dead}}</ref>: <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="ReferenceB">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-a3ns24intl|title=Aegean Airlines NS24 International Network Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="ReferenceB"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220616-a3ns22f6|title=Aegean Airlines Schedules Leased A320/321 Service June - August 2022|website=Aeroroutes.com|date=16 June 2022|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Aer Lingus, {{IRL}} | {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221214-eins23eu|title=AerLingus NS23 European Network Changes – 12DEC22|website=Aeroroutes.com|date=14 December 2022|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Air Algérie]] | {{Flagicon|Algeria}}Jazoir <!-- --> | [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web|url=https://vlast.kz/novosti/63142-air-astana-v-iune-zapustit-pramoj-rejsy-iz-almaty-vo-frankfurt.html|title=Air Astana to Launch Direct Flight from Almaty to Frankfurt in June|date=19 December 2024 |publisher=Vlast.kz|access-date=19 December 2024}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]], [[Oʻral Oq yoʻl aeroporti|Oʻral]] <!-- --> | [[Air Cairo]] | [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-smxq|title=Air Cairo / SunExpress Launches Extensive Partnership From NS23|website=Aeroroutes.com|date=13 March 2023|accessdate=26 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221014-smns23|title=AIR CAIRO NS23 NETWORK ADDITIONS – 13OCT22|website=aeroroutes.com|date=14 October 2022}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO / SUNEXPRESS LAUNCHES EXTENSIVE PARTNERSHIP FROM NS23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-smxq|website=aeroroutes.com|date=13 March 2023}}</ref> <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name=acyvrfra>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/air-canada-inaugurates-seasonal-flights-between-vancouver-and-frankfurt|title=Air Canada inaugurates seasonal flights between Vancouver and Frankfurt|publisher=Aviacionline|access-date=February 26, 2025}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web |title=Air China Resumes Shenzhen – Frankfurt Service From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-canw23szxfra |website=Aeroroutes |access-date=12 September 2023}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web |title=Air China Resumes Beijing – Rome Service in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230227-cafco |website=Aeroroutes |access-date=27 February 2023}}</ref> <!-- --> | Air Dolomiti<ref>{{cite web|url=https://www.airdolomiti.eu/flights|title=Our Flight Destinations|work=Air Dolomiti|publisher=Lufthansa Group|accessdate=1 March 2021}}</ref>, {{DEU}} | {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="aeroroutes_250328-enns25">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250328-enns25|title=Air Dolomiti NS25 Network Additions|website=Aeroroutes.com|date=28 March 2025|accessdate=28 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Denmark}}Billund<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, {{Flagicon|France}}Bordo<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, [[Florensiya aeroporti|Florensiya]]<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-lhnw24eu|title=Lufthansa NW24 Europe Frequency Changes – 26MAY24|website=Aeroroutes.com|date=27 May 2024|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Graz<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Sweden}}Kalmar, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240820-ennw24|title=Air Dolomiti NW24 Network Additions|website=AeroRoutes|date=20 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–City<ref name="20240122_ns24_chgs"/>, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref>{{cite web | url=https://www.airdolomiti.it/?_gl=1*u2ltee*_gcl_au*MTc4NzM1Njk3OS4xNzIwNTE2NzY5*_ga*MTg2NjU5NDAyNC4xNzIwNTE2NzY5*_ga_EF4BM4MYG1*MTcyMDUxNjc2OC4xLjAuMTcyMDUxNjc2OC4wLjAuMA.. | title=Biglietti Aerei e Voli per la Germania &#124; Air Dolomiti }}</ref><ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref name=ENMXP>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220905-ennw22 | title=Air Dolomiti NW22 Operation Changes: New Frankfurt – Milan Service }}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name=ENMXP/>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, {{Flagicon|Italy}}Trieste<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Turin<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/> <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Biarritz<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240314-enns24|title=Air Dolomiti NS24 Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=14 March 2024|accessdate=30 December 2024|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|France}}Figari<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241205-enns25fsc|title=Air Dolomiti Adds Frankfurt – Figari From May 2025|website=Aeroroutes.com|date=5 December 2024|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Insbruk<ref name="20240122_ns24_chgs">{{cite web|title= Lufthansa/Air Dolomiti NS24 European network/frequency changes – 21Jan24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-lhenns24eu |date=22 January 2024 |accessdate=22 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Pisa<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-lhenns24eu|title=Lufthansa / Air Dolomiti NS24 European Network/Frequency Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=30 December 2024|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Air Europa, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241007-uxsep257m8|title=Air Europa Moves 737 MAX 8 Service Entry to Sep 2025|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-afns24eu|title=Air France NS24 Paris European Frequency Variations – 21JAN24|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Air India]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="auto11">{{cite web | url=https://www.airvistara.com/in/en/vistara-airindia-merger | title=Vistara Air India Merger }}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240229-juns24freq | title=Air Serbia NS24 Frequency Variations – 25FEB24 }}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230904-btns24|title=airBaltic NS24 Network Changes – 03SEP23|website=Aeroroutes.com|date=4 September 2023|accessdate=15 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref name="aeroroutes_240329-vfns24">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240329-vfns24|title=AJet NS24 Additional Flight Number Changes|website=Aeroroutes.com|date=29 March 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="aeroroutes_240329-vfns24"/> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|url=https://www.anadolujet.com/en|title=Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet|publisher=AnadoluJet}}</ref> <!-- --> | [[All Nippon Airways]] | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230915-nhnw23eu | title=ANA NW23 European Operations – 15SEP23 }}</ref> <!-- --> | [[American Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, {{Flagicon|USA}}Sharlott<ref>{{cite web |title=American Airlines putting European route on hold this summer at Charlotte Douglas |url=https://www.bizjournals.com/charlotte/news/2022/04/20/american-airlines-pausing-european-route-at-clt.html |website=[[American City Business Journals]] |date=20 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420200115/https://www.bizjournals.com/charlotte/news/2022/04/20/american-airlines-pausing-european-route-at-clt.html |archive-date=20 April 2022 |url-status=live |last1=Martin |first1=Jenna}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | {{Flagicon|Austria}}Linz<ref>{{cite web|title=Austrian Airlines Resumes Linz – Frankfurt Service From late-Oct 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240912-osnw24lnzfra}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240214-os2q24777 | title=Austrian 2Q24 Boeing 777 intra-Europe Operations – 14FEB24 }}</ref> <!-- --> | [[Azores Airlines]] | {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250110-s4ns25|title=Azores Airlines NS25 Service Changes – 05JAN25|website=Aeroroutes.com|date=10 January 2025|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | {{Flagicon|England}}London–City<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221226-cjns23|title=BA CityFlyer NS23 Network Adjustment – 25DEC22|website=Aeroroutes.com|publisher=Aeroroutes|accessdate=1 November 2024}}</ref>, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241031-banw24lhreu|title=British Airways NW24 Heathrow – Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024}}</ref> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> | Bulgaria Air | [[Sofia Airport|Sofia]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231220-fbns24|title=Bulgaria Air NS24 Network Additions – 17DEC23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240923-cxnw24ac|title=Cathay Pacific NW24 Selected Long-Haul Aircraft Changes|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240621-cinw24yvrfra | title=China Airlines Extends Frankfurt / Vancouver Aircraft Changes to March 2025 }}</ref> <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221019-munw22|title=China Eastern NW22 International / Regional Operations – 16OCT22|website=Aeroroutes|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}</ref> <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Shenyang<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240320-czapr24fra|title=China Southern Adds Shenyang - Frankfurt from late-April 2024|publisher=AeroRoutes|date=20 March 2024|accessdate=20 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changchun<ref>{{cite web |title=China Southern Extends Changchun – Frankfurt Service to March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240229-czmar24cgq |website=Aeroroutes |access-date=29 February 2024}}</ref> <!-- --> | Condor<ref name=condorschedule>{{cite web|url=https://www.condor.com/de/flug-buchen-planen/flug/flugplan.jsp|title=Flugplan|language=de|publisher=Condor}}</ref>, {{DEU}} | {{BRB}}<ref name="aeroroutes_230809-denw23gndtab">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230809-denw23gndtab|title=Condor NW23 Grenada / Tobago Routing Changes|website=Aeroroutes.com|date=9 August 2023|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="ReferenceA">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240208-desep24th | title=Condor Resumes Thailand Service from late-Sep 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241106-dens25eu|title=Condor Launches City-Trip Service in NS25|website=Aeroroutes.com|date=6 November 2024|accessdate=6 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241112-dens25eu|title=Condor NS25 Europe Frequency Changes – 10NOV24|website=Aeroroutes.com|date=12 November 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="auto8">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241008-denw2475t|title=Condor NW24 Boeing 757-300 Network – 06OCT24|website=Aeroroutes}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="auto8"/>, {{Flagicon|Mexico}}Kankun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240405-denw24cun|title=Condor Expands Cancun Service in NW24|website=Aeroroutes.com|date=5 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]]<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles<ref name=DESummer2022>{{cite web|url=https://condor-newsroom.condor.com/en/us/news-article/summer-2022-with-condor-non-stop-to-16-destinations-in-north-america-1/|title=Summer 2022: with Condor nonstop to 16 destinations in North America|website=Condor|date=14 February 2022}}</ref><ref name=DEannual>{{cite web|url=https://condor-newsroom.condor.com/en/us/news-article/new-destination-in-condors-winter-flight-schedule-johannesburg-south-africa-1/|title=New destination in Condor's winter flight schedule: Johannesburg, South Africa|website=Condor|date=22 February 2022}}</ref>, {{MUS}}<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-de2q24mru | title=Condor 2Q24 Mauritius Frequency Adjustment }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-dens24na|title=Condor NS24 North America service changes – 24DEC23|publisher=Aeroroutes|date=29 December 2023}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Jamaica}}Montego Bay<ref name="auto10">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-dens25 | title=Condor NS25 Preliminary Long-Haul Service Changes – 23JUN24 }}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name=DESummer2022 /><ref name=DEannual />, {{Flagicon|Panama}}Panama–Tocumen<ref>{{cite web |title=Condor NS25 Long-Haul Network Changes – 23DEC24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241224-dens25 |website=Aeroroutes |access-date=24 December 2024}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite web |title=Condor Schedules Frankfurt – Paris mid-2Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250120-de2q25cdg |website=Aeroroutes |access-date=21 January 2025}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="ReferenceA"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Puerto Plata, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-denw24anu|title=Condor Resumes Antigua Service in NW24|website=Aeroroutes.com|date=11 March 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Santo-domingo, {{Flagicon|USA}}Sietl/Tacoma<ref name="auto2">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-dens24na | title=Condor NS24 North America Service Changes – 24DEC23 }}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref name="auto8"/><ref name="aeroroutes_240423-dens2432s">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240423-dens2432s|title=Condor Schedules A320neo/321neo NS24 Debut|website=Aeroroutes.com|date=23 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref name=DEannual /><ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-dewscodeshare | title=Condor / WestJet Begins Reciprocal Codeshare Service from late-June 2024 }}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo<ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=Condor Adds New South Africa Route |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297628/condor-adds-new-south-africa-route/ |website=Routesonline |date=22 February 2022 |access-date=22 February 2022}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Morocco}}Agadir<ref>{{cite news|url=https://aviation.direct/winter-2023-24-condor-reaktiviert-agadir-fluege|title=Winter 2023–24: Condor reaktiviert Agadir-Flüge|newspaper=Aviation Direct|date=8 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Ankorij<ref name="auto2"/>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221103-dens23ayt|title=Condor resumes Antalya service from May 2023|date=3 November 2022}}</ref>, {{Flagicon|Antigua and Barbuda}}Antigua<ref>{{cite web | url=https://antiguanewsroom.com/condor-restarts-service-to-antigua-and-barbuda | title=Condor restarts service to Antigua and Barbuda | date=5 March 2024 }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref name=DESummer2022 /><ref name="auto10"/>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="Condor">{{cite web |last1=Sena |first1=Gastón |title=Condor will have flights to Alicante and Faro |url=https://www.aviacionline.com/2022/04/condor-will-have-flights-to-alicante-and-faro/ |website=Aviacionline |date=22 April 2022 |access-date=24 April 2022 |arxivsana=2022-04-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220423074341/https://www.aviacionline.com/2022/04/condor-will-have-flights-to-alicante-and-faro/ }}</ref>, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite web|url=https://aviation.direct/sommer-2023-condor-steuert-sphinx-international-airport-an|title=Condor Airlines begins Giza Sphinx Airport from summer 2023|date=30 November 2022 }}</ref>, {{GRD}}<ref name="aeroroutes_230809-denw23gndtab"/>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-asdecodeshare|title=Alaska Airlines / Condor Expands Codeshare Network in NS24|website=Aeroroutes.com|date=4 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Spain}}Jerez de la Frontera<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare"/>, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Canada}}Kalgari<ref name="CondorMIAYYC">{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2023/09/condor-resumes-flights-to-calgary-and-returns-to-miami-after-more-than-a-decade/|title=Condor resumes flights to Calgary and returns to Miami after more than a decade|website=Aviacionline|author=Rainer Nieves Dolande|date=6 September 2023|access-date=6 September 2023|arxivsana=2023-11-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231105193535/https://www.aviacionline.com/2023/09/condor-resumes-flights-to-calgary-and-returns-to-miami-after-more-than-a-decade/}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kavala<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Keyptaun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250213-denw25lh|title=Condor NW25 Long-Haul Service Changes – 13FEB25|website=Aeroroutes.com|date=13 February 2025|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare"/>, {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Spain}}La Palma<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240408-denw2432s|title=Condor Outlines NW24 A320neo/321neo Network – 07APR24|website=Aeroroutes.com|date=8 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250129-dens25decy |title=CONDOR RESUMES GERMANY – CYPRUS SERVICE IN NS25}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Las Vegas<ref name="auto2"/>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230527-denw23sez|title=Condor Files Additional Seychelles Flights From late-Nov 2023|website=Aeroroutes.com|date=27 May 2023|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Málaga<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-dens24mle|title=Condor NS24 Maldives Service Changes|website=Aeroroutes.com|date=12 September 2023|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa<ref name=condorschedule/>, {{Flagicon|Italy}}Olbia<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|USA}}Portland (OR)<ref name="auto2"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Samos<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare"/>, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko<ref name=DESummer2022 />, {{Flagicon|Mexico}}San José del Cabo<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240220-denw24sjd | title=Condor Adds Los Cabos Service in NW24|website=AeroRoutes|date=March 2023|accessdate=20 February 2024 }}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="auto">{{cite web | url=https://aviation.direct/en/Condor-temporarily-suspends-Tbilisi-and-Yerevan | title=Condor temporarily suspends Tbilisi and Yerevan | date=18 October 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Trinidad and Tobago}}Tobago<ref name="aeroroutes_230809-denw23gndtab"/>, {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name="auto2"/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="auto"/><ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250101-dens25evn|title=Condor Expands Yerevan Service in NS25|website=Aeroroutes.com|date=1 January 2025|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Zakintos<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref name=condorschedule/> <br /> '''Mavsumiy charter:''' [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220706-denw22auh|title=Condor Schedules Abu Dhabi Regular Charters in NW22|publisher=Aeroroutes|date=6 July 2022}}</ref><!--did the route resume after 15 March 2023?--> <!-- --> | Corendon Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=CorendonCuts>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221020-xcxrnw22|website=aeroroutes.com|date=20 October 2022|title=Corendon Airlines NW22 scheduled service adjustment – 20OCT22}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref name=CorendonCuts/> <!-- --> | Croatia Airlines | {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230821-ounw23|title=Croatia Airlines NW23 Network Changes – 20AUG23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref name="aeroroutes_241029-ounw24220">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241029-ounw24220|title=Croatia Airlines NW24 A220 Network – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="aeroroutes_241029-ounw24220"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagdeco|HRV}}Pula <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Atlanta, {{Flagicon|USA}}Detroyt<ref>{{Cite news|url=https://www.aviacionline.com/2022/03/delta-to-resume-flights-between-detroit-and-frankfurt/|title=Delta to resume flights between Detroit and Frankfurt|last=Polito|first=Sebastián|work=Aviacionline|date=19 March 2022|access-date=2025-04-15|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406210826/https://www.aviacionline.com/2022/03/delta-to-resume-flights-between-detroit-and-frankfurt/|url-status=dead}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{Cite press release|url=https://news.delta.com/delta-delivers-more-destinations-and-premium-flight-experiences-europe-next-summer|title=Delta delivers more destinations and premium in-flight experiences to Europe next summer|publisher=Delta Air Lines}}</ref> <!-- --> | Discover Airlines, {{DEU}} | {{Flagicon|Italy}}Bari<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4Ylaunch>{{Cite web|url=https://worldairlinenews.com/2021/07/24/eurowings-discover-launches-operations/|title=Eurowings Discover launches operations|first=Bruce|last=Drum|date=24 July 2021}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Filadelfiya<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240528-4ynw24phl|title=Discover Airlines Maintains Philadelphia Service in NW24|website=Aeroroutes.com|date=28 May 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Fort Myers<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241210-4yns25rsw|title=Discover Airlines NS25 Frankfurt – Fort Myers Service Changes|website=Aeroroutes.com|date=10 December 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/><ref name=4Ylaunch/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-4yns24sh|title=Discover Airlines NS24 Short-Haul Operation Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Canada}}Kalgari<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230831-4ynw23yyc|title=Eurowings Discover Extends Calgary to Year-Round Service From Oct 2023|website=Aeroroutes.com|date=31 August 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Kittilä aeroporti|Kittilä]]<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/lufthansa-group/discover-airlines/discover-airlines-launches-historic-year-round-route-from-frankfurt-to-kittila/ | title=Discover Airlines launches historic year-round route from Frankfurt to Kittilä | date=12 August 2024 }}</ref><ref name="auto5">{{cite web | url= https://www.mynewsdesk.com/uk/discover-airlines/pressreleases/in-winter-2024-strich-25-discover-airlines-expands-route-network-and-flies-to-norway-and-finland-3296679 | title=In winter 2024/25: Discover Airlines expands route network and flies to Norway and Finland | date=16 January 2024 }}</ref>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241127-4ynw25lca|title=Discover Airlines Assumes Lufthansa Frankfurt – Larnaca Route in NW25|website=Aeroroutes.com|date=27 November 2024|accessdate=28 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241212-4ynw25sez|title=Discover Airlines Schedules Seychelles Launch in 4Q25}}</ref>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220407-4yns22|title=Eurowings Discover 2022-23 Short-Haul Expansion Update - 03APR22|website=Aeroroutes.com|date=7 April 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam, {{Flagicon|USA}}Orlando<ref name=PHLMCO>{{cite news | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221210-4yns23mcophl | title=Eurowings Discover to Maintain Orlando / Philadelphia Service in NS23 | newspaper=Aeroroutes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Tampa<ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/news/business/2021/10/01/tampa-airport-resuming-european-flights-via-lufthansas-eurowings-discover/|title = Tampa airport resuming European flights via Lufthansa's Eurowings Discover|last=Cridlin|first=Jay|newspaper=The Tampa Bay Times|accessdate=1 November 2021}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220630-4yay32b|title=Eurowings Discover Adds Leased Finnair A321 Aircraft From August 2022|website=Aeroroutes.com|date=30 June 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Namibia}}Vindxuk–Hosea Kutako<ref name="aeroroutes_220419-4ylh">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220419-4ylh|title=Eurowings Discover NS22 Long-Haul Additions|website=Aeroroutes.com|date=19 April 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tourismupdate.co.za/article/eurowings-discover-more-flights-windhoek|title = Eurowings Discover – more flights to Windhoek|date = 28 March 2022}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Norway}}Ålesund<ref>{{cite web | url=https://www.hangar.no/discover-airlines-apner-nye-ruter-til-norge/ | title=Discover Airlines åpner nye ruter til Norge &#124; Hangar.no | date=12 August 2024 | qaralgan sana=2025-04-15 | arxivsana=2025-01-07 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20250107145714/https://www.hangar.no/discover-airlines-apner-nye-ruter-til-norge/ }}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Alta<ref name="auto5"/><ref>{{cite web | url=https://www.hangar.no/oppdaget-mangel-pa-pilottrening-dropper-rute-til-norge/ | title=Oppdaget mangel på pilottrening – Dropper rute til Norge – Hangar.no | date=30 October 2024 }}{{Oʻlikhavola|date=may 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Ankorij<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230308-ua4y|title=United / Eurowings Discover Begins Codeshare Service From March 2023|website=Aeroroutes.com|date=8 March 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name=4Ylaunch/>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230321-4ybcn | title=Eurowings Discover Adds Barcelona Flights From May 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Bodrum<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4YLH>{{cite report|url=https://www.lufthansaexperts.com/shared/files/lufthansa/public/mcms/folder_102/folder_6718/file_152223.pdf|title=Umstellung des touristischen Kurz- und Mittelstreckenangebots auf Eurowings Discover|website=Lufthansa Experts|publisher=Lufthansa Group|location=Cologne|language=de}}</ref>, [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name="BTA">{{cite web|url=https://www.bta.bg/en/news/economy/644027-burgas-airport-announces-summer-season-flight-schedule|title=Burgas Airport Announces Summer Season Flight Schedule|website=bta.bg/}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref name="4Yadditions">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221212-4yns23eu|title=EUROWINGS DISCOVER NS23 SHORT-HAUL NETWORK ADDITIONS – 11DEC22|website=Aeroroutes|date=12 December 2022|access-date=12 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Halifax<ref name="aeroroutes_230925-4yns24phl">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-4yns24phl|title=Discover Airlines Maintains Philadelphia Service in NS24|website=Aeroroutes.com|date=25 September 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Harstad/Narvik<ref>{{cite web | url=https://www.aerotelegraph.com/eurowings-discover-fliegt-2024-nach-narvik-in-nordnorwegen | title=Eurowings Discover fliegt 2024 nach Narvik in Nordnorwegen | date=15 June 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Jerba<ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Spain}}Jerez de la Frontera<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="4Y25">{{cite web |title=Discover Airlines NS25 Europe Network Additions Summary – 18AUG24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240820-4yns25eu |website=Aeroroutes |access-date=20 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Kankun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220929-4ynw22inc|title=Eurowings Discover NW22 Intercontinental Network Changes – 28SEP22|website=Aeroroutes.com|date=29 September 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name=4Ylaunch/>, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya<ref name="4Y25"/>, {{Flagicon|Tanzania}}Kilimanjaro<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231030-lhgnw23inc|title=Lufthansa Group Carriers NW23 Intercontinental Network Adjustments – 29OCT23|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="aeroroutes_241113-a34ycodeshare"/><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Spain}}La Palma<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230629-4ynw23spc | title=Eurowings Discover Adds Frankfurt – Santa Cruz de la Palma in NW23 }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Las Vegas<ref name="aeroroutes_230925-4yns24phl"/>, [[Velana xalqaro aeroporti|Male]]<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc"/>, {{MUS}}<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241212-4ynw25sez|title=Discover Airlines Schedules Seychelles Launch in 4Q25|website=Aeroroutes.com|date=12 December 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Menorka aeroporti|Menorka]]<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|Greece}}Mikonos<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|USA}}Minneapolis/St. Paul<ref>{{cite web|title=Discover Airlines Moves Minneapolis to Seasonal Service in 2025/26| url=https://www.aeroroutes.com/eng/250410-4ynw25msp|website=Aeroroutes| date=April 10, 2025|access-date=April 10, 2025}}</ref>, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir{{citation needed|date=December 2024}}, {{Flagicon|France}}Montpellier<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221226-ewns23mplmir|title=Eurowings Discover Adds Monastir / Montpellier in NS23|website=Aeroroutes.com|date=26 December 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name=4YUpdate/>, {{Flagdeco|HRV}}Pula<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250131-4yapr25puy|title=Discover Airlines Adds Pula Service in April 2025|website=Aeroroutes.com|date=31 January 2025|accessdate=31 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, {{Flagicon|Greece}}Santorini<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|Greece}}Skiatos<ref name=4YUpdate>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220614-ew4yns22update|title=Eurowings / Eurowings Discover NS22 Short-Haul Network Adjustment - 12JUN22|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref name=Croatia>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230630-4yns24hr|title=Eurowings Discover Assumes Additional Lufthansa Croatia Service in NS24|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Tulum<ref>{{Cite web |title=Discover Airlines Launches as First European Connection to Mexico's Newest Caribbean Airport |url=https://www.aviacionline.com/2024/02/discover-airlines-launches-as-first-european-connection-to-mexicos-newest-caribbean-airport/ |access-date=2024-02-26 |website=Aviacionline |date=22 February 2024 |language=en-US |arxivsana=2024-02-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240226002929/https://www.aviacionline.com/2024/02/discover-airlines-launches-as-first-european-connection-to-mexicos-newest-caribbean-airport/ }}</ref>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4YLH/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="aeroroutes_241113-a34ycodeshare">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241113-a34ycodeshare|title=Aegean Airlines Adds Discover Airlines Codeshare Service in NS25|website=Aeroroutes.com|date=13 November 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Zimbabwe}}Victoria Falls<ref name="aeroroutes_220419-4ylh"/><ref>{{Cite news|url=https://www.sundaymail.co.zw/new-luxury-airline-eurowings-begins-servicing-vic-falls-route|title=Luxury airline Eurowings begins servicing Vic Falls route|author=Staff writers|newspaper=The Sunday Mail}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zadar<ref name=Croatia/>, {{Flagicon|Greece}}Zakintos<ref name=4YUpdate/>, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar <br /> '''Mavsumiy charter:''' {{BRB}}<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220808-4ynw22fdf|title=Eurowings Discover Adds Martinique Charters in NW22|website=AeroRoutes}}</ref> {{Flagicon|Sweden}}Jönköping<ref name=4YNordics>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230414-4yse|title=Eurowings Discover 3Q23 Scandinavia Charter Flights|website=AeroRoutes}}</ref>, [[La Romana xalqaro aeroporti|La Romana]]<ref name=4YCharters>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220808-4ynw22fdf|title=Eurowings Discover Adds Martinique Charters in NW22|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Savonlinna<ref name=4YNordics/> <!-- --> | [[easyJet]] | {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241224-u2ns25|title=easyJet NS25 Network Additions – 22DEC24|website=Aeroroutes.com|date=24 December 2024|accessdate=31 March 2025|language=en}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="EJ24">{{cite web |url=https://italiavola.com/2024/12/11/easyjet-presenta-le-basi-di-milano-linate-e-roma-fiumicino/ |title=easyJet presenta le basi di Milano Linate e Roma Fiumicino|date=11 December 2024 |website=md80.it |language=Italian |trans-title=Easyjet announces Linate & Fiumicino bases}}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230802-msnw23eu|title=EGYPTAIR NW23 Europe Service Adjustment – 01AUG23|website=Aeroroutes.com|date=2 August 2023|accessdate=27 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240129-sklycodeshare | title=El al / SAS Begins Codeshare Partnership from Feb 2024 }}</ref> <!-- --> | Electra Airways, {{BGR}} | '''Mavsumiy''': [[Burgas aeroporti|Burgas]], [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>[https://www.aerotelegraph.com/ticker/neue-airlines-und-destinationen-am-flughafen-frankfurt/enf7ts4 Electra Airways begin seasonal service to Burgas and Varna with partnership of SunExpress]</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231006-eknw23|title=Emirates NW23 Network Overview/Changes – 05OCT23|website=Aeroroutes.com|date=6 October 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<!-- Do not add Stockholm as Ethiopian Airlines does not have traffic rights from FRA to ARN. --> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241108-eynw24|title=Etihad NW24 Service Changes – 08NOV24|website=Aeroroutes.com|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Albania}}Pristina<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220518-ewns22x9|title=Eurowings Leased Avion Express A320 Operation in NS22|website=Aeroroutes.com|date=18 May 2022|accessdate=6 January 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231025-czaycodeshare|title=China Southern Resumes Additional Finnair Codeshare Routes in NW23|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | FlyErbil<ref>{{cite web |url=https://www.flyebl.com/flight-schedule/|title=Flight Schedule – FlyErbil |website=flyebl.com |access-date=26 March 2023}}</ref> | [[Arbil xalqaro aeroporti|Arbil]] <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | HiSky, {{MDA}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite web | url=https://boardingpass.ro/ruta-noua-bucuresti-frankfurt-cu-hisky-din-decembrie-2023/ | title=Rută nouă: București – Frankfurt cu HiSky din decembrie 2023 | date=23 October 2023 }}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]] <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-ibnw24eu|title=IBERIA NW24 Madrid – Europe Frequency Changes – 26MAY24|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | Icelandair | {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231021-fins24intl|title=Icelandair NS24 International Peak Season Service Changes – 20OCT23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Iraqi Airways]] | [[Arbil xalqaro aeroporti|Arbil]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Sulaymoniya xalqaro aeroporti|Sulaymoniya]] <!-- --> | ITA Airways | [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241030-aznw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-aznw24eu|title=ITA Airways NW24 Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2024|accessdate=20 May 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Japan Airlines | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="aeroroutes_240715-klskcodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240715-klskcodeshare|title=KLM/SAS Begins Codeshare Service From Sep 2024|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-kenw24eu | title=Korean Air NW24 Europe Service Changes – 25JUL24 }}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | LATAM Brasil | {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220725-loaug22|title=LOT Polish Airlines August 2022 Network Adjustment - 24JUL22|website=Aeroroutes.com|date=25 July 2022|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | {{Flagdeco|NGA}}Abuja<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241104-lhns25inc|title=Lufthansa NS25 Intercontinental Network Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=4 November 2024|accessdate=4 November 2024|language=en-CA}}</ref>, [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Alicante<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-lhnw24eu|title=Lufthansa NW24 Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref name="aeroroutes_220718-lhaug22eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220718-lhaug22eu|title=Lufthansa August 2022 Short-Haul Operation Update - 17JUL22|website=Aeroroutes.com|date=18 July 2022|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="auto12"/>, {{Flagicon|USA}}Atlanta<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Norway}}Bergen<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Bidgoshch<ref>{{cite web |title=Lufthansa Resumes Frankfurt – Bydgoszcz Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241113-lhns25frabzg |website=Aeroroutes |access-date=13 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Bilbao<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Denmark}}Billund<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|COL}}Bogota<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>. {{Flagicon|France}}Bordo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Germany}}Bremen<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231009-nw2374h|title=Boeing 747-8I NW23 Network Overview – 08OCT23|website=Aeroroutes.com|date=9 October 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref name="auto12">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-lhsep24sa | title=Lufthansa Modifies Saudi Arabia Service from mid-Sep 2024 }}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Denver<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241106-lhns25den|title=Correction: Lufthansa NS25 Frankfurt – Denver Aircraft Changes|website=Aeroroutes.com|date=6 November 2024|accessdate=6 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Detroyt<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/> {{Flagicon|Germany}}Drezden<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Gdansk<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230601-lhnw23eu|title=Lufthansa NW23 European Frequency Variations – 28MAY23|website=Aeroroutes.com|date=1 June 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Glasgo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Austria}}Graz<ref name="auto9">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240816-enlhcodeshare | title=Air Dolomiti Expands Lufthansa Codeshare in NW24 }}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Hanover<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite news|url=https://telanganatoday.com/hyderabad-airport-introduces-direct-flight-connectivity-to-frankfurt-from-january-16-2024|title=Hyderabad Airport introduces direct flight connectivity to Frankfurt from January 16, 2024|work=[[Telangana Today]]|date=25 May 2023|access-date=26 May 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230717-aug23346|title=Airbus A340-600 01AUG23 – 28OCT23 Scheduled Operations – 16JUL23|website=Aeroroutes.com|date=17 July 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]],<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Algeria}}Jazoir, {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa, {{Flagicon|South Africa}}Keyptaun<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |last1=Machado |first1=João |title=Lufthansa to fly to Moldova |url=https://www.aviacionline.com/2024/01/lufthansa-to-fly-to-moldova/ |access-date=19 January 2024 |work=Aviacionline.com |date=19 January 2024 |language=es |archive-date=2024-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112232612/https://aviacionline.com/2024/01/lufthansa-to-fly-to-moldova/ |url-status=dead }}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|NGA}}Lagos<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Lion<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|England}}London–City<ref name="auto9"/>, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Angola}}Luanda<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Slovenia}}Lyublyana<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|GNQ}}Malabo<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Spain}}Málaga<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/> [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[Malta xalqaro aeroporti|Malta]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Nant<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Nuremberg, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagicon|England}}Nyukasl<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-lhnw24frajfk | title=Lufthansa NW24 Frankfurt – New York JFK Frequency Changes }}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Ostin<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241028-lhnw24inc|title=Lufthansa NW24 Intercontinental Network Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=28 October 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241127-nhlhcodeshare|title=ANA / Lufthansa Expands European Codeshare From Dec 2024|website=Aeroroutes.com|date=27 November 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|NGA}}Port-harkort<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref name="aeroroutes_220718-lhaug22eu"/>, {{Flagicon|USA}}Raleigh/Durham<ref>{{cite web |title=RDU announces non-stop flight to Germany with new airline |url=https://www.wral.com/story/rdu-announces-non-stop-flight-to-germany-with-new-airline/21044866/ |website=wral.com |date=12 September 2023 |publisher=WRAL News |access-date=12 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|France}}Rennes<ref name="aeroroutes_230213-lheu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230213-lheu|title=Lufthansa NS23 Europe Frequency Variations – 12FEB23|website=Aeroroutes.com|date=13 February 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name="Lufthansa: Book now for the summer">{{Cite press release|url=https://www.lufthansagroup.com/en/newsroom/releases/lufthansa-book-now-for-the-summer.html|title=Lufthansa: Book now for the summer|publisher=Lufthansa Group|location=Cologne|date=14 December 2021}}</ref>, {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-lhenns24eu|title=Lufthansa / Air Dolomiti NS24 European Network/Frequency Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Brazil}}Rio de Janeyro–Galeão<ref>{{cite web |title=Lufthansa Rio de Janeiro Service Changes From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230920-lhnw23gig |website=Aeroroutes |access-date=20 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Rzeszów, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Costa Rica}}San Xose, {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241114-lhns25inc|title=Lufthansa NS25 Intercontinental Network Changes – 13NOV24|website=Aeroroutes.com|date=14 November 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Sevilya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Sietl/Tacoma<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|North Macedonia}}Skopye<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2022/12/lufthansa-to-launch-skopje-flights.html|title=Lufthansa to launch Skopje flights|website=EX-YU Aviation News|date=14 December 2022|access-date=14 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}St. Louis<ref name="Lufthansa: Book now for the summer"/>, {{Flagicon|Norway}}Stavanger<ref>{{Cite news|url=https://www.aftenbladet.no/lokalt/i/pW4gGj/lufthansa-gjenaapner-populaer-flyrute-fra-sola|title = Lufthansa gjenåpner populær flyrute fra Sola|newspaper=Stavanger Aftenbladet|language=no}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Strasburg, {{Flagicon|Germany}}Sylt<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Tallin aeroporti|Tallin]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241028-lhnw24inc|title=Lufthansa NW24 Intercontinental Network Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes|date=28 October 2024}}</ref>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=German airline Lufthansa says Tel Aviv flights will resume from February 1 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/german-airline-lufthansa-says-tel-aviv-flights-will-resume-from-february-1/ |access-date=16 January 2025 |work=www.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana <ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|France}}Tuluza<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis, {{Flagicon|Spain}}Valensiya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|India}}Chennay<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Asturias<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|France}}Bastiya<ref name="aeroroutes_230213-lheu"/>, {{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast–City<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/lufthansa-group/lufthansa/lufthansa-lands-in-northern-ireland-with-flights-from-frankfurt-to-belfast-city/|title=Lufthansa lands in Northern Ireland with flights from Frankfurt to Belfast City|date=14 December 2022 }}</ref>, {{Flagicon|France}}Biarritz<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Heringsdorf<ref>{{Cite web|last1=Orban|first1=Andre|url=https://www.aviation24.be/airports/frankfurt-fra/summer-timetable-2017-frankfurt-airport-features-new-airlines-growing-seat-capacity-summer/|title=Summer timetable 2017: Frankfurt Airport features new airlines and growing seat capacity this summer|website=Aviation24.be|date=25 March 2017|accessdate=1 February 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="aeroroutes_230213-lheu"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_230213-lheu"/>, {{Flagicon|Finland}}Ivalo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Kalyari<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Ireland}}Kork<ref>{{cite web | url=https://flyinginireland.com/2024/11/lufthansa-increase-cork-frankfurt-seasonal-service-for-2025/ | website=Flying in Ireland | title=Lufthansa Increase Cork – Frankfurt Seasonal Service for 2025 | date=3 November 2024 | access-date=11 January 2025}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="aeroroutes_241113-a34ycodeshare"/>, {{Flagicon|Finland}}Kuusamo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme<ref>{{cite web |title=Lufthansa Adds Frankfurt – Lamezia Terme in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241205-lhns25suf |website=Aeroroutes |access-date=6 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230202-lhns23|title=Lufthansa NS23 Intercontinental Network Changes – 01FEB23|website=Aeroroutes.com|date=2 February 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Olbia<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagdeco|HRV}}Pula<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagdeco|HRV}}Riyeka<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Finland}}Rovaniemi<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240524-lhnw24rvn|title=Lufthansa Adds Rovaniemi Service From late-Nov 2024|website=Aeroroutes.com|date=24 May 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Santiago de Compostela<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Norway}}Tromsø<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/> <!-- --> | MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230914-omnw23intl | title=MIAT Mongolian Airlines NW23 International Service Changes – 13SEP23 }}</ref> <!-- --> | [[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- --> | [[Nouvelair]] | {{Flagicon|Tunisia}}Jerba, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230810-bjsep23fra|title=Nouvelair Tunisie Adds Tunis – Frankfurt Service From Sep 2023|website=AeroRoutes}}</ref> <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-ovwycodeshare | title=Oman Air / Salam Air Expands Codeshare Service from June 2024 }}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=44–45}}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=45–47}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=463–470}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220928-pcns23adbde | title=Pegasus Plans New Izmir – Germany Scheduled Routes in NS23 }}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Royal Air Maroc | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Casablanca|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=194–195}}</ref>, {{Flagicon|Morocco}}Nador<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220413-at3q22eu|title=Royal Air Maroc 3Q22 European Frequency Changes - 11APR22|website=Aeroroutes.com|date=13 April 2022|accessdate=8 February 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Royal Jordanian | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241105-rjnw24|title=Royal Jordanian NW24 Service Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=5 November 2024|accessdate=5 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="aeroroutes.com">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230920-svnw23321 | title=Saudia NW23 A321neo European Operations – 19SEP23 }}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="aeroroutes.com"/> <!-- --> | Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221221-skns23sh|title=SAS NS23 Short-Haul Frequency Variations – 18DEC22|website=Aeroroutes.com|date=21 December 2022|accessdate=28 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Oslo <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda{{citation needed|date=December 2024}} <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Sky Express, {{GRC}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{Cite web|url=https://news.gtp.gr/2023/08/04/sky-express-direct-flights-from-athens-to-frankfurt-dusseldorf-and-warsaw/|title=Sky express: Direct flights from Athens to Frankfurt, Dusseldorf and Warsaw &#124; GTP Headlines}}</ref> <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | [[SunExpress]] | {{Flagicon|Turkey}}Adana/Mersin<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-xqns24intl|title=SunExpress NS24 International Frequency Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name="auto6">{{cite web | url=https://www.tgrthaber.com/aktuel/10-agustosta-adana-sakirpasa-havalimani-kapatiliyor-ucuslar-yeni-havalimanina-aktarilacak-2964974 | title=10 Ağustos'ta Adana Şakirpaşa Havalimanı kapatılıyor! Uçuşlar yeni havalimanına aktarılacak | date=3 August 2024 }}</ref>, [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Ankara|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=44–45}}</ref> [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-xq320|title=SunExpress NS23 Leased A320 Network – 16APR23|website=Aeroroutes.com|date=18 April 2023|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220414-xqns22|title=SunExpress NS22 Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=14 April 2022|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Gaziantep, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Turkey}}Bodrum<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-xqns24intl|title=SunExpress NS24 International Frequency Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Diyorbakir aeroporti|Diyorbakir]], [[Malatya Erhaç aeroporti|Malatya]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-xqns24 | title=SunExpress NS24 Network Expansion – 24SEP23 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref name="LXGVA">{{cite web |title=SWISS Assumes Lufthansa Geneva – Germany Service From late-March 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241217-lxns25gvade |website=Aeroroutes |access-date=17 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_240604-uklxcodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240604-uklxcodeshare|title=Vistara Adds SWISS Codeshare From June 2024|website=Aeroroutes|accessdate=30 October 2024}}</ref> <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241118-ficodeshare|title=Icelandair Launches Emirates and TAP Air Portugal Codeshare in Nov 2024|website=Aeroroutes.com|date=18 November 2024|accessdate=27 December 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230112-rons23|title=TAROM NS23 Service Adjustment – 11JAN23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | TUI fly Deutschland | {{Flagicon|Cape Verde}}Boa Vista<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Frankfurt|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=368–377}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]]<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Cape Verde}}Sal<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Spain}}Jerez de la Frontera<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Frankfurt, Germany|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=367-378}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, [[Menorka aeroporti|Menorka]]<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/> {{Flagicon|Greece}}Patras<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/> <!-- --> | Tunisair | {{Flagicon|Tunisia}}Jerba, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241112-tkns25eu|title=Turkish Airlines NS25 European Frequency Changes – 10NOV24|website=Aeroroutes.com|date=12 November 2024|accessdate=16 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Turkmenistan Airlines]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref>{{cite news |title=Turkmenistan Airlines Extends Boeing 777 Frankfurt Service to Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231020-t5nov23fra |access-date=20 October 2023 |work=AeroRoutes |date=20 October 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Tʼway Air | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web |title=T'WAY AIR SCHEDULES FRANKFURT OCT 2024 LAUNCH|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-twoct24fra |website=Aeroroutes |access-date=25 July 2024}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Denver, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, {{Flagicon|USA}}Nyuark, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230901-hynw23fra|title=Uzbekistan Airways NW23 Frankfurt Frequency Changes – 01SEP23|website=Aeroroutes.com|date=1 September 2023|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Vietnam Airlines | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> }} === Yuk tashish === <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | AeroLogic, {{DEU}}<ref>{{Cite web|url=https://www.changiairport.com/content/cag/en/flights/departure-freighter.html#?status=departure&date=today&terminal=all&time=all|title=FREIGHT DEPARTURES|date=11 June 2022}}</ref> | {{Flagicon|USA}}Atlanta, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Air Canada Cargo<ref>{{Cite news |url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/air-canada-cargo-expands-domestic-and-europe-freighter-network/ |title=Air Canada Cargo expands domestic and transatlantic freighter network |newspaper=Air Cargo News |date=31 March 2022 |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |access-date=2025-04-15 |archive-date=2022-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403040138/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/air-canada-cargo-expands-domestic-and-europe-freighter-network/ |url-status=dead }}</ref> | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson <!-- --> | Air China Cargo<ref>[https://www.airchinacargo.com/en/index.php?section=0-0149-0152-0166-0238 airchinacargo.com Flight Schedule Search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230514135129/http://www.airchinacargo.com/en/index.php?section=0-0149-0152-0166-0238 |date=14 May 2023 }} retrieved 4 July 2020</ref> | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare, <!-- --> | ANA Cargo, {{JPN}}<ref>{{Cite web|url=https://www.stattimes.com/news/all-nippon-airways-launches-scheduled-freighter-flights-to-frankfurt-aviation/|title=All Nippon Airways launches scheduled freighter flights to Frankfurt|first=The STAT TRADE|last=TIMES|date=28 October 2020 }}</ref> | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | [[Asiana|Asiana Cargo]]<ref>[https://www.asianacargo.com/schedule/nodeSchedule.do?lang=en asianacargo.com – Schedules] retrieved 27 April 2022</ref> | {{Flagicon|England}}London–Stansted, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Cathay Cargo<ref>[https://www.cathaypacificcargo.com/en-us/manageyourshipment/checkflightschedule.aspx cathaypacificcargo.com – Check Flight Schedule] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | China Airlines Cargo<ref>[https://cargo.china-airlines.com/CCNetv2/content/home/index.aspx cargo.china-airlines.com – Schedule Display] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | China Cargo Airlines<ref>{{Cite web|url=https://ajot.com/news/china-cargo-airlines-begins-cargo-flights-between-shanghai-pudong-and-frankfurt|title=China Cargo Airlines begins cargo flights between Shanghai-Pudong and Frankfurt|website=ajot.com}}</ref> | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | {{nowrap|[[China Southern Airlines|China Southern Cargo]]}}<ref>[http://www.aircargoworld.com/Air-Cargo-News/2013/07/china-southern-begins-guangzhou-frankfurt-freighter-service/2514640 China Southern begins Guangzhou-Frankfurt freighter service | Air Cargo World News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828225632/http://www.aircargoworld.com/Air-Cargo-News/2013/07/china-southern-begins-guangzhou-frankfurt-freighter-service/2514640 |date=28 August 2013 }}. Aircargoworld.com (25 July 2013). Retrieved on 2013-08-16.</ref> | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | Emirates SkyCargo, {{UAE}}<ref>[https://skychain.emirates.com/skychain/app skychain.emirates.com – View Schedule] {{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} retrieved 4 July 2020</ref> | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Netherlands}}Maastricht/Aachen, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko <!-- --> | [[Etihad Cargo]]<ref name="etihadcargo1018">[https://www.arabianaerospace.aero/etihad-cargo-introduces-new-freighter-network.html arabianaerospace.com – Etihad Cargo introduces new freighter network] 21 September 2018</ref> | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], {{Flagicon|China}}Ezhou<ref>{{cite web|url=https://www.aviationbusinessnews.com/cargo/cargo-news/db-schenker-launches-weekly-ezhou-frankfurt-cargo-route/|title=DB Schenker launches weekly Ezhou-Frankfurt cargo route|publisher=Aviation Business News|date=11 January 2025|accessdate=25 January 2025}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | FedEx Express, {{USA}}<ref>[https://www.airlineroutemaps.com/maps/FedEx/Europe/Paris_CDG airlineroutemaps.com – FedEx] retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|USA}}Memfis, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]]<ref>[https://cargo.koreanair.com/ cargo.korenair.com – Schedule Search] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | LATAM Cargo Brasil<ref name="auto1">[https://www.latamcargo.com/en/route-offering latamcargo.com – Route offering] retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos <!-- --> | LATAM Cargo Chile<ref name="auto1"/> | {{Flagicon|Brazil}}Kampinas <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>[https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings lufthansa-cargo.com – Routes & Schedules] retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|Puerto Rico}}Aguadilla, [[Schiphol|Amsterdam]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|USA}}Atlanta, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref name=LHC>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx|title=Lufthansa Cargo adds Birmingham freighter service in Oct 2022|publisher=AeroRoutes|date=30 August 2022|accessdate=30 August 2022}}</ref>, {{Flagdeco|COL}}Bogota, {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza, {{Flagicon|Senegal}}Dakar–Diass, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx | title=Lufthansa Cargo Adds Birmingham Freighter Service in Oct 2022 | access-date=31 August 2022 | archive-date=30 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220830225551/https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Guadalajara, [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Brazil}}Kampinas, {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref name="LH Cargo CMN/MAD">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230615-lhcjul23ma|title=Lufthansa Cargo Adds Morocco A321 Freighter Service From July 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 June 2023|accessdate=16 June 2023}},</ref>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/44897/lufthansa,cargo,otwiera,w,katowice,airport,baze,do,obslugi,frachtu.html|title=Pasazer.com: Lufthansa Cargo otwiera w Katowice Airport bazę do obsługi frachtu|website=Pasazer.com}}</ref>, {{Flagicon|Lithuania}}Kaunas, {{Flagicon|Ecuador}}Kito, {{Flagicon|Brazil}}Kuritiba, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name=LHC/>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="LH Cargo CMN/MAD"/>, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Brazil}}Manaus, {{Flagicon|USA}}Mayami, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko/AIFA<ref>{{cite web|url=https://theloadstar.com/lufthansa-cargo-expands-cargo-services-to-two-airports-in-mexico-city/|title=Lufthansa Cargo expands cargo service to two airports in Mexico City|publisher=The Load Star|date=16 June 2023|accessdate=17 June 2023}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Rio de Janeiro/Galeão International Airport|Rio de Janeiro–Galeão]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230815-lhcnw23tpe|title=Lufthansa Cargo Adds Taipei Service From Nov 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 August 2023}}</ref>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230715-lhcjul23evn|title=Lufthansa Cargo Adds Yerevan Freighter Service From late-July 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 July 2023|accessdate=1 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|Ireland}}Shannon, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], {{Flagicon|China}}Shenyang, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]], {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] <!-- --> | Royal Air Maroc Cargo<ref>[http://cargo.royalairmaroc.com/web/guest/our-destinations cargo.royalairmaroc.com – Our destinations] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230405201549/http://cargo.royalairmaroc.com/web/guest/our-destinations |date=2023-04-05 }} retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka <!-- --> | Saudia Cargo<ref>[https://www.saudiacargo.com/NETWORK-FLEET/NETWORK.aspx saudiacargo.com – Network] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]] <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}}<ref>{{Cite web|url=https://www.shine.cn/biz/company/2011059146/|title=SF{{Oʻlikhavola|date=iyun 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Airlines launches Wuhan-Frankfurt air cargo route|website=SHINE</ref> | {{Flagicon|China}}Uxan <!-- --> | [[Turkish Cargo]]<ref>[https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule turkishcargo.com – Flight Schedule] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211019111442/https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule |date=2021-10-19 }} retrieved 9 February 2022</ref> | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> }} == Boshqa inshootlari == === CargoCity === Frankfurt aeroporti Yevropada ikkinchi eng yirik multimodal transport aeroporti boʻlib, bir nechta logistika inshootiga ega. Bu inshootlar aeroport maydonining ikki hududida joylashgan: shimolda (CargoCity Nord) va janubda (CargoCity Süd). 2010-yilda u [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll aeroportidan]] keyin Yevropada yuk tashish boʻyicha ikkinchi eng gavjum aeroport boʻlib, u orqali 2 231 348 [[tonna|metr tonna]] yuk tashilgan{{Citation needed}}. CargoCity aeroportning asosiy yuk tashish inshootlarini oʻz ichiga olgan ikkita yirik maydonning nomidir: * 98 gektar maydonga ega boʻlgan '''CargoCity Süd''' (''Janubiy'') yuk tashish xizmatlari provayderlari va yuk tashish bizneslari uchun yuk markaziga ega. Bu yerda DHL Global Forwarding, [[Air China]], LUG Aircargo Handling ([[Emirates]], Japan Airlines, [[Korean Air]], Cargolux Airlines, [[Aegean Airlines]], Delta Air Lines, [[S7 aviakompaniyasi]], South African Airways, [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]) va Fraport Cargo Services kabi bir qancha transport kompaniyalari joylashgan. * '''CargoCity Nordda''' (''Shimoliy'') [[Lufthansa Cargo]] kompaniyasining bosh ofisi joylashgan. Bundan tashqari, bu yerda yangi ishlab chiqarilgan mahsulotlar uchun Perishables Centre va jonivorlarni tashish uchun „Frankfurt Animal Lounge inshootlari mavjud. === Airport City === Frankfurt aeroportining maydoni va uning atrofi aeroportda joylashgan va aeroportga aloqador bizneslar uchun keng imkoniyatlarni, jumladan ofis maydonlari, mehmonxonalar, savdo maydonchalari, konferensiya xonalari va avtoturargohlarni taklif etadi. Aeroport shahri rivojlanishi soʻnggi yillarda sezilarli darajada tezlashdi. ==== Frankfurt aeroporti markazlari ==== [[File:Frankfurt-airport-center-quelle-fraport.jpg|thumb|Frankfurt aeroporti markazi]] Frankfurt aeroporti 1-markazi (FAC 1) 1-terminal yaqinida joylashgan boʻlib, ofis va konferensiya xonalarini taklif etadi. Yangiroq boʻlgan FAC 2 esa 2-terminal ichida joylashgan va aviakompaniyalar uchun ofis maydonlarini taqdim etadi. FAC Building 234 esa ilgari Eurowings Discover nomi bilan tanilgan Discover Airlines kompaniyasining bosh ofisini oʻz ichiga oladi<ref name=Imprint>{{cite web|url=https://www.eurowings-discover.com/en/imprint/|title=Imprint|publisher=Eurowings Discover|accessdate=10 June 2023|quote=EW Discover GmbH Hugo-Eckener-Ring 1 FAC, Building 234, D7.01 60549 Frankfurt}}</ref>. ==== Airport City Mall ==== Airport City Mall 1-terminalning yer usti qismida, B uchib ketish zalida joylashgan. Milliy va xalqaro chakana sotuvchilar va brend doʻkonlarini, supermarket va bir nechta restoranlarni taklif etadi. ==== The Squaire ==== [[File:The_Squaire,_Frankfurt_am_Main-1066.jpg|thumb|The Squaire]] The Squaire umumiy maydoni {{convert|140000|m2|sqft|-2|abbr=on}} boʻlgan ofis va chakana savdo binosidir. 1-terminal bilan piyodalar uchun ulanish koridori orqali bevosita bogʻlangan. [[KPMG]] auditorlik kompaniyasi, Lufthansa va ikkita [[Hilton Hotels & Resorts|Hilton mehmonxonasi]] (334 xonali ''Hilton Garden Inn Frankfurt Airport''<ref>{{Cite web |title=Hilton Garden Inn Frankfurt Airport |url=https://www.hilton.com/en/hotels/fraapgi-hilton-garden-inn-frankfurt-airport/ |website=Hilton}}</ref> va 249 xonali ''Hilton Frankfurt Airport'') The Squaire binosida joylashgan. ==== Mayn aeroport markazi ==== [[Mayn]] daryosi sharafiga nomlangan Mayn aeroport markazi oʻn qavatli va taxminan {{convert|51000|m2|sqft|-2|abbr=on}} ofis maydoniga ega binodir. 2-terminal yaqinidagi Frankfurt shahar oʻrmoni chekkasida joylashgan. ==== Sheraton Hotel & Conference Centre ==== Sheraton Hotels and Resorts 1-terminalga tutash 1 008 mehmonlar xonasi va 200 nafar delegat uchun konferensiya markazini taklif etadi. ==== Gateway Gardens ==== Gateway Gardens 2-terminal yaqinida joylashgan Reyn-Mayn aviabazasida joylashgan Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari xodimlarining eski turar joy maydonidir. Aviabaza singari, turar joy maydoni ham 2005-yilda yopilgan. Shundan beri bu maydon aeroportga aloqador kompaniyalar uchun biznes hududiga aylantirilmoqda. Lufthansa oʻzining LSG Sky Chefs keytering shoʻbasini Gateway Gardensga koʻchirdi, Condor va [[SunExpress]] kompaniyalari esa bu yerda bosh ofisini tashkil qildi. Deutsche Bahnning logistika kompaniyasi – DB Schenker bu yerda {{convert|66|m|ft|0|abbr=on}} balandlikdagi baland binoni qurdi. 2019-yil dekabr oyida mahalliy poezdlarning yoʻnalishi Gateway Gardens stansiyasi orqali oʻzgartirildi. S-Bahn poezdlari uchun yangi bekat Frankfurt aeroporti mintaqaviy stansiyasi va Frankfurt-Stadion stansiyalari oʻrtasida joylashgan. Sayohat vaqti 4 daqiqaga koʻpayadi, ammo Deutsche Bahn yangi va tezroq, shuningdek, katta sigʻimga ega boʻlgan yangi poezdlardan (ET423) foydalanishini aytdi<ref>{{cite web|url=http://www.s-bahn-gatewaygardens.de/verkehrsstation/vorteile.html|title=Vorteile – S-Bahn Gateway Gardens|website=www.s-bahn-gatewaygardens.de|qaralgan sana=2025-04-15|arxivsana=2016-09-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160920072512/http://www.s-bahn-gatewaygardens.de/verkehrsstation/vorteile.html}}</ref>. === Boshqa foydalanuvchilari === [[File:Lufthansa Aviation Center after sunset - Frankfurt - Germany - near Airport Frankfurt - Fraport - 06.jpg|thumb|Lufthansa aviatsiya markazi]] * Fraport inshootlari Frankfurt aeroporti hududida joylashgan<ref>“[https://web.archive.org/web/20110725042130/http://www.fraport.com/cms/default/dokbin/424/424499.how_to_find_us.pdf How to find us]." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref>. Uning shtab-kvartirasi binosi 3-darvozada joylashgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/investor_relations/dokbin/10/10930.offering_circular@de.pdf Offering of 22,700,000 Ordinary Bearer Shares of Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725043239/http://www.fraport.com/cms/investor_relations/dokbin/10/10930.offering_circular%40de.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. H-4. Retrieved on 28 May 2011. „REGISTERED AND HEAD OFFICE OF THE COMPANY Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide Flughafen Tor 3 60547 Frankfurt am Main Germany“</ref>. Yangi qurilgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/presse_center/dok/8/8420.quality_breeds_success.pdf Quality breeds Success] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042723/http://www.fraport.com/cms/presse_center/dok/8/8420.quality_breeds_success.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref> shtab-kvartira 2012-yilda ochilgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/sustainability/dokbin/449/449547.sustainability_report_2010.pdf Connecting Sustainably Report 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042816/http://www.fraport.com/cms/sustainability/dokbin/449/449547.sustainability_report_2010.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. 35. Retrieved on 28 May 2011.</ref>. Fraport Driving School (Fraport Fahrschule) CargoCity Südning 501-binosida joylashgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/business_services/dokbin/423/423885.wegbeschreibung_englisch.pdf Fraport Driving School How to find us!] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042731/http://www.fraport.com/cms/business_services/dokbin/423/423885.wegbeschreibung_englisch.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref><ref>"[http://www.fraport.de/cms/business_services/dokbin/421/421441.wegweiser_fahrschule.pdf Fraport Fahrschule So finden Sie uns] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721160340/http://www.fraport.de/cms/business_services/dokbin/421/421441.wegweiser_fahrschule.pdf |date=21 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref>. * [[Lufthansa]]ning direktorlar kengashi oʻtiradigan korporativ shtab-kvartirasi Frankfurt aeroportidagi 366-bino boʻlgan ''Lufthansa aviatsiya markazidir'' (LAC)<ref>{{cite web |url=http://lac.lufthansa.com/de/index.php |title=Lufthansa Aviation Center |access-date=16 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216182637/http://lac.lufthansa.com/de/index.php |archive-date=16 December 2013 }}</ref><ref>"[http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php How to get there] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101215325/http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php |date= 1 November 2006 }}." Lufthansa Aviation Center. Retrieved on 28 May 2011.</ref><ref>"[http://lac.lufthansa.com/en/html/impressum/index.php Imprint] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121101100/http://lac.lufthansa.com/en/html/impressum/index.php |date=21 January 2013 }}." Lufthansa Aviation Center. Retrieved on 15 November 2012. „Gebäude 366 Airportring 60546 Frankfurt/Main“</ref>. Korporativ aloqalar<ref>"[http://konzern.lufthansa.com/nc/en/service/contact-person.html?sword_list%5B0%5D=finance Service Contact Person] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320135550/http://konzern.lufthansa.com/nc/en/service/contact-person.html?sword_list%5B0%5D=finance |date=20 March 2012 }}." Lufthansa. Retrieved on 15 February 2010.</ref>, Investorlar bilan munosabatlar<ref>"[http://investor-relations.lufthansa.com/en/service/contact-person.html Contacts Investor Relations] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714002535/http://investor-relations.lufthansa.com/en/service/contact-person.html |date=14 July 2011 }}." Lufthansa. Retrieved on 14 February 2010.</ref> va OAV bilan munosabatlar<ref>"[http://presse.lufthansa.com/en/service/contact-person.html Media Relations] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620072953/http://presse.lufthansa.com/en/service/contact-person.html |date=20 June 2011 }}." Lufthansa. Retrieved on 14 February 2010.</ref> kabi kompaniyaning bir qancha boʻlimlari LACda joylashgan. Lufthansa, shuningdek, parvoz tayyorgarligi operatsiyalari uchun Lufthansa Flight Training Center va markaziy baza hamda ekipaj brifinglari uchun ''Lufthansa Basis BG2''<ref>{{cite web|url=http://feest.com.de/Frankfurt-he/Lufthansa-Basis-BG2|title=Lufthansa Basis BG2|work=feest.com.de|access-date=2 June 2015|arxivsana=2015-03-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150319020600/http://feest.com.de/Frankfurt-he/Lufthansa-Basis-BG2}}</ref> kabi hududdagi bir nechta boshqa binolardan foydalanadi. 2011-yildan boshlab Lufthansa Cargo Frankfurt aeroporti hududidagi 451-binoda shtab-kvartirasini joylashtirgan<ref>"[http://lufthansa-cargo.com/en_de/footernavigation/imprint/ Imprint] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728045453/http://lufthansa-cargo.com/en_de/footernavigation/imprint/ |date=28 July 2011 }}." Lufthansa Cargo. Retrieved on 28 May 2011. „Lufthansa Cargo AG Flughafenbereich West Tor 25, Gebäude 451 D-60546 Frankfurt am Main“</ref>. 2012-yil holatiga koʻra, Lufthansa Cargo CargoCity Nord hududidagi 25-darvozada, [[Lufthansa Technik]] esa 23-darvozada va CargoCity Süd hududida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://www.lufthansa-technik.com/documents/100446/183272/General+Contact+Sheet+140208.pdf |title=Contract sheet |website=www.lufthansa-technik.com }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Lufthansa Cargo, Fraport va Deutsche Postning [[aviatsiya pochtasi]] uchun tashkil etgan qoʻshma korxonasi Airmail Centre Frankfurt 1- va 2-terminal oʻrtasidagi 189-binoda shtab-kvartirasiga ega<ref>"[http://www.fraport.com/cms/fraport_worldwide/dok/381/381611.airmail_center_frankfurt_gmbh_acf.htm Airmail Center Frankfurt GmbH (ACF)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042939/http://www.fraport.com/cms/fraport_worldwide/dok/381/381611.airmail_center_frankfurt_gmbh_acf.htm |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011. „Contact: Airmail Center Frankfurt GmbH Flughafen Frankfurt Tor 3, Gebäude 189 Postfach 750164 60549 Frankfurt am Main Germany“</ref>. * Hozirda faoliyati toʻxtatilgan [[Germaniya]]ning Aero Lloyd aviakompaniyasi oʻz vaqtida 182-binoda shtab-kvartirasiga ega boʻlgan<ref>"World Airline Directory." ''Flight International''. 16 May 1981. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1981/1981%20-%201389.html?search=%22Transwestern%22%20directory 1391]. „Luftverkehrs KG, Gebäude 182, Flughafen, 6,000 Frankfurt, West Germany“ – [http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1981/1981%20-%201389.PDF#navpanes=0&search=%27%22Transwestern%22%20directory%27&scrollbar=0&page=1&view=FitH,0 Direct PDF Link], [https://web.archive.org/web/20160306100615/https://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1981/1981%20-%201389.PDF Archive]</ref><ref>"World airline directory." ''Flight International''. 26 July 1980. p. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1980/1980%20-%201881.html 262]. [http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1980/1980%20-%201881.PDF#navpanes=0&scrollbar=0&page=1&view=FitH,0 Direct PDF link] ([https://web.archive.org/web/20140301114318/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1980/1980%20-%201881.PDF Archive]) „Flughafen Frankfurt Rheim-Main, West Germany“</ref>. * Star Alliance ham 2023-yilda [[Singapur]]ga koʻchirilgunga qadar Frankfurt aeroporti 1-markazida shtab-kvartirasiga ega boʻlgan<ref>"{{cite web |url=http://www.staralliance.com/en/legal/impressum-legal/ |title=Legal – Star Alliance |access-date=2013-05-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017160549/http://www.staralliance.com/en/legal/impressum-legal/ |archive-date=17 October 2015 |df=dmy-all}}."[[Star Alliance]]. Retrieved on 12 December 2013. „Star Alliance Services GmbH Frankfurt Airport Centre, Main Lobby 60546 Frankfurt/Main.“</ref><ref>[https://www.marketscreener.com/quote/stock/LUFTHANSA-436827/news/Airline-alliance-Star-Alliance-gives-up-headquarters-in-Frankfurt-45220676/ marketscreener.com] 2 November 2023</ref>. == Statistikasi == === Yillik oqim === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+ '''Yillik yoʻlovchilar oqimi'''<ref name="Fraport Traffic Figures – December & Full Year 2012">{{cite web |url=https://www.fraport.com/en/our-company/investors/traffic-figures.html |title=Traffic Figures |access-date=16 January 2020 |archive-date=17 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017164502/https://www.fraport.com/en/our-company/investors/traffic-figures.html |url-status=dead }}</ref> ! Yillar ! Yoʻlovchilar soni ! Oʻzgarishi, % da |- |2000|| 49 360 620 || {{Steady}} |- |2001|| 48 559 980 || {{decrease}} −1,6% |- |2002|| 48 450 356 || {{decrease}} −0,2% |- |2003|| 48 351 664 || {{decrease}} −0,2% |- |2004|| 51 098 271 || {{increase}} 5,6% |- |2005|| 52 219 412 || {{increase}} 2,2% |- |2006|| 52 810 683 || {{increase}} 1,1% |- |2007|| 54 161 856 || {{increase}} 2,5% |- |2008|| 53 467 450 || {{decrease}} −1,3% |- |2009|| 50 932 840 || {{decrease}} −4,3% |- |2010|| 53 009 221 || {{increase}} 4% |- |2011|| 56 436 255 || {{increase}} 6,4% |- |2012|| 57 520 001 || {{increase}} 2% |- |2013|| 58 036 948 || {{increase}} 1% |- |2014|| 59 570 000 || {{increase}} 2,6% |- |2015 || 61 032 022 || {{increase}} 2,4% |- |2016|| 60 792 308 || {{decrease}} −0,4% |- |2017|| 64 500 386 || {{increase}} 6,1% |- |2018|| 69 514 414 || {{increase}} 7,8% |- |2019|| 70 560 987 || {{increase}} 1,5% |- |2020|| 18 768 601 || {{decrease}} −73,4% |- |2021|| 24 814 921 || {{increase}} 32,2% |- |2022|| 48 923 474 <ref name="Fraport2022">{{Cite web|url=https://www.fraport.com/content/dam/fraport-company/documents/investoren/finanz--und-verkehrszahlen/verkehrszahlen/konzern/2022/Aktuelle%20Verkehrszahlen%20Konzern.pdf/_jcr_content/renditions/original.media_file.download_attachment.file/Aktuelle%20Verkehrszahlen%20Konzern.pdf|title=Fraport Verkehrszahlen Dezember 2022}}</ref>|| {{increase}} 97,2% |- |2023|| 59 359 539 <ref>{{cite web|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2024/traffic-figures/fraport-traffic-figures-2023--passenger-demand-continues-recover.html|title=Frankfurt Int'l Airport 2023 Passenger Data|website=fraport.com|date=16 January 2024 |accessdate= 4 February 2024}}</ref>|| {{increase}} 21,3% |- |2024|| 61 564 957 <ref>{{cite web|url=https://www.fraport.com/en/investors/traffic-figures.html|title=Frankfurt Int'l Airport 2024 Passenger Data|website=fraport.com|accessdate= 29 March 2025}}</ref> || {{increase}} 3,7% |} === Yoʻnalishlar statistikasi === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width=align=" |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum yoʻnalishlar (2023)<ref name=eurostat>{{cite web|title=Air passenger transport between the main airports of Germany and their main partner airports (routes data)|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/avia_par_de__custom_14481288/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=9e2da18e-194a-40f4-9b68-27f70f0a20f1|publisher=Eurostat|access-date=12 December 2024}}</ref> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] | 663 712 | [[British Airways]], [[Lufthansa]] |- |2 | {{Flagicon|Germany}}Berlin–Brandenburg | 590 952 | Lufthansa |- |3 | {{Flagicon|Germany}}Gamburg | 531 011 | Lufthansa |- |4 | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] | 487 940 | [[Austrian Airlines]], Lufthansa |- |5 | [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] | 477 400 | Lufthansa |- |6 | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] | 440 236 | [[Emirates]], Lufthansa |- |7 | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] | 432 743 | Air Europa, [[Iberia]], Lufthansa |- |8 | {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca | 418 946 | Condor, Discover Airlines, Lufthansa, TUI fly Deutschland |- |9 | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] | 405 832 | Lufthansa, [[Turkish Airlines]] |- |10 | {{Flagicon|Spain}}Barselona | 405 266 | Discover Airlines, Lufthansa |- |} {| class="wikitable sortable" width=align= |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (2023)<ref name=eurostat/> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | {{Flagicon|Germany}}Berlin–Brandenburg | 590 952 | [[Lufthansa]] |- |2 | {{Flagicon|Germany}}Gamburg | 531 011 | Lufthansa |- |3 | [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] | 477 400 | Lufthansa |- |4 | {{Flagicon|Germany}}Hanover | 142 476 | Lufthansa |- |5 | {{Flagicon|Germany}}Bremen | 132 644 | Lufthansa |- |6 | {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf | 125 488 | Lufthansa |- |7 | {{Flagicon|Germany}}Dresden | 122 622 | Lufthansa |- |8 | {{Flagicon|Germany}}Shtutgart | 117 335 | Lufthansa |- |9 | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] | 99 131 | Lufthansa |- |10 | {{Flagicon|Germany}}Nuremberg | 98 947 | Lufthansa |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width=align=" |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum Yevropa yoʻnalishlari (2023)<ref name=eurostat/> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] | 663 712 | [[British Airways]], [[Lufthansa]] |- |2 | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] | 487 940 | [[Austrian Airlines]], Lufthansa |- |3 | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] | 432 743 | Air Europa, [[Iberia]], Lufthansa |- |4 | {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca | 418 946 | Condor, Discover Airlines, Lufthansa, TUI fly Deutschland |- |5 | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] | 405 832 | Lufthansa, [[Turkish Airlines]] |- |6 | {{Flagicon|Spain}}Barselona | 405 266 | Discover Airlines, Lufthansa |- |7 | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] | 374 596 | [[Air France]], Lufthansa |- |8 | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon | 348 435 | Lufthansa, TAP Air Portugal |- |9 | [[Schiphol|Amsterdam]] | 319 636 | [[KLM]], Lufthansa |- |10 | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix | 293 482 | Lufthansa, Swiss International Air Lines |- |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width=align=" |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum qitʼalararo yoʻnalishlar (2023)<ref name=eurostat/> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] | 440 236 | [[Emirates]], [[Lufthansa]] |- | 2 | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson | 386 210 | [[Air Canada]], Condor, Lufthansa |- | 3 | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] | 354 927 | Condor, Delta Air Lines, Lufthansa, [[Singapore Airlines]] |- | 4 | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] | 333 928 | [[AJet]], Condor, Corendon Airlines, Discover Airlines, [[Pegasus Airlines]], [[SunExpress]], [[Turkish Airlines]] |- | 5 | {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare | 331 175 | Lufthansa, [[United Airlines]] |- | 6 | {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles | 322 066 | Lufthansa, United Airlines |- | 7 | {{Flagicon|USA}}San-Fransisko | 320 163 | Condor, Lufthansa, United Airlines |- | 8 | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] | 296 002 | [[Qatar Airways]] |- | 9 | [[Changi aeroporti|Singapore]] | 290 476 | Lufthansa, Singapore Airlines |- | 10 | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] | 289 842 | [[Asiana Airlines]], [[Korean Air]], Lufthansa |} == Yer usti transporti == Frankfurt aeroportiga avtomobil, taksi, poyezd yoki avtobusda borish mumkin, chunki u keng transport tarmogʻiga ega. Aeroportda ikkita temir yoʻl stansiyasi mavjud: biri shahar atrofi / mintaqaviy poyezdlar uchun va ikkinchisi uzoq masofali poyezdlar uchun. === Terminallararo tranzil === Yoʻlovchilar va tashrif buyuruvchilar 1-terminalda uchta toʻxtash joyi (A/Z, B va C eshiklarida), shuningdek, barcha darvozalar uchun 2-terminalda bitta toʻxtash joyiga ega SkyLine people mover tizimi yordamida terminallarni oʻzgartirishi mumkin. Ayrim toʻxtash joylaridan faqat Shengen zonasida yoki undan tashqarida yoʻlovchilar foydalanishi mumkin, bunga alohida vagonlar va stansiya kirishlari orqali erishiladi. Terminallar orasidagi sayohat vaqti 2 daqiqani tashkil qiladi, poyezdlar kun davomida har 2-3 daqiqada keladi. Har bir poyezdda ikkita vagon bor, bitta xavfsizlik hududida (Shengen hududidan tashqarida) va bitta umumiy foydalanish hududida (Shengen hududida). Aksariyat stansiyalarda poyezdning har ikki tomonida platforma mavjud, shuning uchun umumiy foydalanish hududidagi yoʻlovchilar faqat umumiy foydalanishdagi platformaga, xavfsizlik hududidagi yoʻlovchilar esa faqat xavfsizlik hududidagi platformaga chiqishlari mumkin. Bundan tashqari, terminallar oʻrtasida muntazam avtobus qatnovi mavjud. Yangi 3-terminal va mavjud 1- va 2-terminallarni ulash uchun yangi yoʻlovchi transporti tizimi ham qurilmoqda. Yangi tizim mavjud SkyLine people moveridan alohida boʻlgan, lekin ular oʻrtasida almashinish imkonini beradigan yoʻldan foydalanadi. Yakuniy bosqichda aeroportning ikkita temir yoʻl stansiyasi yaqinida, 1C va 2DE terminallarida hamda yangi 3-terminalda toʻrtta toʻxtash rejalashtirilgan<ref>{{cite web |url= https://terminal3.frankfurt-airport.com/passagier-transport-system/ |title= In acht Minuten zu Terminal 3 |trans-title= To terminal 3 in eight minutes |publisher= Fraport AG |access-date= 24 February 2018 }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Temir yoʻl === ==== Mintaqaviy stansiyasi ==== [[File:Frankfurter_(Main)_Flughafen_Regionalbahnhof-_auf_Bahnsteig_zu_Gleis_2-_Richtung_Mainz_18.10.2009.jpg|thumb|Mintaqaviy stansiyasi]] 1-terminalning B yoʻlagidagi Frankfurt aeroporti mintaqaviy stansiyasi (''Frankfurt Flughafen Regionalbahnhof'') S-Bahn shaharlararo temir yoʻl liniyalariga S8 va S9 kirish imkonini beradi. Ushbu yoʻnalishlarning har birida kunduzi har 15 daqiqada Frankfurt markaziy stansiyasi va Offenbach sharqiy stansiyasi yoki Wiesbaden markaziy stansiyasi orqali sharqqa Rüsselsheim yoki Mainz markaziy stansiyasi (S8 qator) yoki Mainz-Kastel stansiyasi (S9 qator) orqali gʻarbga Hanau markaziy stansiyasiga joʻnaydigan poyezdlar mavjud. Frankfurt markaziy vokzaliga boradigan vaqt 10–12 daqiqani tashkil qiladi<ref name="trains">{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/bus_bahn.html|title=Frankfurt Airport – Bus & Bahn|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. [[Saarbrücken]], [[Koblenz]] yoki Würzburgga boradigan Regional Express (RE) poyezdlari ushbu stansiyada toʻxtab oʻtadi. Bu poyezdlar Frankfurt aeroporti va markaziy vokzal oʻrtasida kamroq, lekin qoʻshimcha aloqalarni taʼminlaydi<ref name="trains"/>. ==== Shaharlararo stansiyasi ==== [[File:Flughafen-Fernbahnsteig-Frankfurt am Main.JPG|thumb|Shaharlararo stansiyasi]] [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|The Squaire binosining ostidan harakatlanayotgan ICE3 poyezdi]] Frankfurt aeroportining shaharlararo stansiyasi (''Frankfurt Flughafen Fernbahnhof'') 1999-yilda ochilgan. Stansiya A 3 avtomagistrali va toʻrt qatorli ''Bundesstraße'' B43 oʻrtasida joylashgan boʻlib, 1-terminalga piyodalar uchun avtomobil yoʻlini oʻtuvchi bogʻlovchi koridor orqali ulangan. Bu yangi qurilgan Kyoln-Frankfurt yuqori tezlikdagi temir yoʻl liniyasining soʻnggi nuqtasi boʻlib, u janubiy Germaniyani Reyn-Rur metropolitan hududi, [[Niderlandiya]] va [[Belgiya]] bilan [[Kyoln]] orqali 300 km/soat (190 milya) tezlikda bogʻlaydi. Barcha yoʻnalishlarda soatiga 10 ga yaqin poyezd joʻnaydi<ref name="trains"/>. Deutsche Bahn AIRail xizmatini Lufthansa, American Airlines va Emirates bilan hamkorlikda boshqaradi. Xizmat [[Bonn]], [[Kyoln]], [[Dusseldorf]], [[Frayburg]], [[Karlsrue]], [[Leypsig]], [[Gamburg]], [[Hannover]], [[Mannheim]], [[Myunxen]], [[Nyurnberg]], [[Shtutgart]] va [[Kassel]]-Wilhelmshöhe shaharlaridagi markaziy stansiyalarda ishlaydi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/bus_bahn/airail_service_r24349.html|title=Frankfurt Airport – Frankfurt Airport – AIRail Service|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. === Mashina === Frankfurt aeroporti Frankfurt shahar oʻrmonida joylashgan va toʻgʻridan-toʻgʻri Frankfurter Kreuz deb nomlangan avtoban chorrahasiga ulangan, u yerda A3 va A5 kesishadi. Frankfurt markaziy vokzaliga yoki shahar markaziga yetib borish uchun mashina yoki taksida 10–15 daqiqa ketadi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/auto.html|title=Frankfurt Airport – Auto|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. Ghotra Ride – Frankfurt aeroportidagi mashhur taksi xizmati<ref>[https://www.ghotraride.com/ Ghotra Ride]</ref>. Oʻz avtomobillarini boshqarayotgan yoʻlovchilar terminallar boʻylab koʻp qavatli avtoturargohlarda (asosan yer osti) toʻxtashlari mumkin. Uzoq muddatli dam olish uchun toʻxtash joyi uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan janubda joylashgan boʻlib, terminallarga avtobus orqali ulanadi. === Velosiped === 1- va 2-terminalga velosipedda yetib borish mumkin, chunki aeroport shimolida joylashgan terminallar oldidan oʻtuvchi yoʻllardan biri velosipedda yurishga ruxsat etilgan. Aeroport maʼmuriyati yangi qurilgan 3-terminal ham velosipedda yetib borish mumkin boʻlishini tasdiqlagan{{Citation needed}}. === Avtobus === Turli transport kompaniyalari aeroportga yaqin va uzoq hududlardan avtobus orqali xizmatini taklif qiladi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/bus_bahn/bushaltestellen.html|title=Frankfurt Airport – Frankfurt Airport – Bushaltestellen|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. Ilgari All Nippon Airways faqatgina ANA mijozlari uchun Düsseldorfga avtobus xizmatini yoʻlga qoʻygan edi; bu orqali Düsseldorf yoʻlovchilari Frankfurt aeroportiga olib borilib, u yerdan ANA parvozlariga chiqqan<ref>"[http://anaskyagent.de/downloads/ana-shuttle-bus-2011.pdf ANA Shuttle-Bus]" ([https://web.archive.org/web/20161029030115/http://anaskyagent.de/downloads/ana-shuttle-bus-2011.pdf Archive]). All Nippon Airways. Retrieved on 29 October 2016.</ref>. 2014-yilda ANA Tokio–Düsseldorf yoʻnalishida alohida reys tashkil qilgach<ref>{{cite web|url=http://www.flugrevue.de/zivilluftfahrt/airport/ana-kommt-taeglich-nach-duesseldorf/544174|title=ANA kommt täglich nach Düsseldorf|publisher=Flug Revue|date=18 December 2013|access-date=27 September 2016|archive-date=4 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404020530/http://www.flugrevue.de/zivilluftfahrt/airport/ana-kommt-taeglich-nach-duesseldorf/544174|url-status=dead}}</ref>, avtobus xizmati bekor qilindi<ref name=ANApress>"[http://www.convention-duesseldorf.com/nc/en/news/press-releases/press-releases/article/yokoso-all-nippon-airways-ana-to-offer-dailyconnection-between-duesseldorf-and-tokyo-startingmarc/ Yokoso! All Nippon Airways (ANA) to Offer Daily Connection between Düsseldorf and Tokyo Starting March 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825003056/http://www.convention-duesseldorf.com/nc/en/news/press-releases/press-releases/article/yokoso-all-nippon-airways-ana-to-offer-dailyconnection-between-duesseldorf-and-tokyo-startingmarc/ |date=25 August 2018 }}." Press release from ANA at the website of convention bureau DÜSSELDORF. Retrieved on 26 October 2016.</ref>. === Yer usti transporti statistikasi === 2006-yilda Frankfurt aeroportidan parvozni boshlagan 12 299 192 yoʻlovchining 29,5 foizi shaxsiy avtomobil, 27,9 foizi temir yoʻl, 20,4 foizi taksi bilan kelgan, 11,1 foizi esa safar davomida mashinasini aeroportda qoldirgan, 5,3 foizi avtobusda va 4,6 foizi ijaraga olingan mashinada yetib kelgan<ref name="Fraport_MVG-MF_2007">Statistical data prepared by Fraport department MVG-MF based on polls conducted in the departure lounges every four days</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1938-yil 4-yanvarda [[Lufthansa|Deutsche Lufthansaning]] Junkers Ju 52 samolyoti muzlaganlik sababli FRAga yaqinlashishda qor boʻronida qulab tushdi. Uch nafar ekipaj aʼzosi va uch nafar yoʻlovchi halok boʻldi. * 1938-yil 29-sentyabrda Luftwaffening Junkers Ju-52 samolyoti balandlikni notoʻgʻri baholashi tufayli yer bilan erta toʻqnashgan va qulagan. Toʻrt kishidan biri halok boʻlgan. * 1952-yil 22-martda [[KLM|KLM Royal Dutch Airlinesning]] Douglas DC-6 samolyoti Yoxannesburgdan Amsterdamga qaytayotganida FRAdan 7 km shimoli-sharqda oʻrmonga qulab tushdi. 47 kishidan 36 nafar yoʻlovchi va 9 nafar ekipaj aʼzosi halok boʻldi[309]. * 1953-yil 14-oktyabrda Sabenaning Convair CV-240 samolyoti FRAdan 1 km shimolda joylashgan Kelstenbach yaqinida dvigatel ishlamay qolishi oqibatida qulab tushdi. Toʻrt ekipaj aʼzosi va 40 nafar yoʻlovchi vafot etdi. * 1967-yil 21-yanvarda ''Air Ferryning'' Douglas C-54 yuk reysi tunda FRAga yaqinlashish chogʻida 2700 metr oldinda daraxtlarga urilib qulab tushdi. Ikki nafar ekipaj aʼzosi halok boʻldi. * 1972-yil 24-noyabrda [[Air Canada]]ning McDonnell Douglas DC-8 samolyoti [[Monreal]]ga joʻnash arafasida FRAda garovga olindi. Garovga oluvchi mahbuslarning ozod qilinishini talab qildi. Samolyotga hujum qilindi va garovga oluvchi qoʻlga olindi. Bitta odam halok boʻldi. * 1983-yil 22-mayda Reyn-Mayn aviabazasidagi aviashouda [[Kanada]]ning RCAF Lockheed F-104 Starfighter samolyoti yaqin yoʻldagi avtomobilga toʻqnashib ketdi. Avtomobildagi ruhoniy oilasidan besh kishi halok boʻldi. Uning jiyani yonib ketgan mashinadan qochib chiqqan, ammo 81 kundan soʻng kuyish jarohatlari tufayli vafot etgan. Uchuvchi katapult bilan chiqishga ulgurgan<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/54935|title=Accident description for 104813 at Aviation Safety Network|website=asn.flightsafety.org|accessdate= 29 March 2025}}</ref>. * 1985-yil 19-iyunda tahminan soat 14:42 da FRAning Reyn Mayn terminali B zalida kanvas sumkaga yashirilgan bomba portladi. Portlash natijasida uch kishi halok boʻldi va 32 kishi jarohat oldi, ulardan toʻrt nafari ogʻir ahvolda boʻlgan<ref>{{cite news|title=Frankfurt Airport Ripped by Bomb; 3 Killed, 32 Hurt : Explosive Put in Trash Can by Ticket Counters|author=Times Wire Service|date=19 June 1985|newspaper=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1985-06-19-mn-9194-story.html|access-date=1 May 2013}}</ref>. * 1999-yil may oyida Frankfurt aeroportidan [[Qohira]]ga deportatsiya qilinayotgan tajovuzkor noqonuniy muhojir politsiya tomonidan hibsga olinib, reysdan oldin qoʻli kishanlangan. Keyinchalik uni tekshirgan politsiyachi uni tirik emasligini aniqlagan<ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/world/2001/jul/30/kateconnolly | title=Frankfurt airport shuts out asylum activists | website=[[TheGuardian.com]] | date=30 July 2001 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/world/1999/may/31/iantraynor | title=Germany halts air expulsions | website=[[TheGuardian.com]] | date=31 May 1999 }}</ref>. * 2007-yil sentyabr oyida Germaniya hukumati Frankfurt aeroporti va Ramsteindagi AQSH harbiy bazasiga tahdid soluvchi „katta“ terror hujumi rejalashtirayotgan uch nafar gumondorni hibsga oldi<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/|title=The Latest News from the UK and Around the World|website=Sky News}}</ref>. * 2011-yil 2-martda Frankfurt aeroportida AQSH havo kuchlari xodimlarini olib ketayotgan avtobusga qurolli hujum boʻldi, natijada ikki kishi halok boʻldi, yana ikki kishi yaralandi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12621832|title=Frankfurt Airport shooting: Two US servicemen dead|work=[[BBC News]]|date=2 March 2011|access-date=2 March 2011}}</ref>. * 2018-yil 11-iyunda Lufthansaning 426-reysidagi Airbus A340 samolyoti [[Filadelfiya]]ga parvozga tayyorgarlik koʻrayotganida, darvozadan orqaga surish vaqtida yurgizuvchi traktor yonib ketdi va samolyotning old qismi, yaʼni burun va kabinasi shikastlandi. Yerda xizmat koʻrsatuvchi va favqulodda xizmat aʼzolaridan oʻn nafari tutundan zaharlandi. Samolyot foydalanishdan chiqarildi. == Ommaviy madaniyatda eslanishi == * Frankfurt aeroporti Discovery Channelning ''X-Ray Mega Airport'' (yoki ''Inside Frankfurt Airport'') nomli koʻrsatuvida namoyish etilgan<ref>{{cite web|url=http://www.broadcastnow.co.uk/news/commissioning/discovery-jets-to-frankfurt-airport/5080565.article|title=Discovery jets to Frankfurt airport|publisher=Broadcastnow.co.uk|first=Peter|last=White|date=2 December 2014|access-date=15 July 2015|archive-date=15 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715072725/http://www.broadcastnow.co.uk/news/commissioning/discovery-jets-to-frankfurt-airport/5080565.article}}</ref>. * Kanadalik kurashchi Jinder Mahal Frankfurt aeroportida amerikalik R-Truthni magʻlub etib, 24/7 chempionlik kamarini qoʻlga kiritdi. Bu voqea WWE.com va WWEning rasmiy ijtimoiy tarmoqlarida eʼlon qilindi<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/vU0ctI0qEEY Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20190609001629/https://www.youtube.com/watch?v=vU0ctI0qEEY Wayback Machine]{{cbignore}}: {{Citation|last=WWE|title=R-Truth loses the 24/7 Title on the airport tarmac|date=6 June 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=vU0ctI0qEEY|access-date=12 June 2019}}{{cbignore}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{commons category-inline}} * [https://www.frankfurt-airport.com/en.html Official website] {{Portalbar|Germaniya|Aviatsiya}} {{Germaniya aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Germaniya aeroportlari]] [[Turkum:Frankfurt]] gefequc0tdwwxcbcc21eiu2g53vitys 0 1246438 6271597 5466468 2026-09-16T05:29:35Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Abu Isʼhoq al-Fazoriy]] sahifasini [[Abu Isʼhoq al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5466468 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | religion = [[Islom]] | name = Abu Isʼhoq al-Fazoriy | death_date = hijriy 188-yil | main interests = tarix, hadis, fiqh | denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa]] | influenced = Avzoiy }} '''Abu Is’hoq al-Fazoriy''' (taxminan 804-yilda vafot etgan) – asli iroqlik [[islom]] tarixchisi, huquqshunos<ref>[[Fuat Sezgin]]: ''Geschichte des arabischen Schrifttums ''. [[Brill publishers|Brill]], [[Leiden]] 1967. p. 292. Al-Fazārī is in chapter 2, „Fiqh“ on the Independent law schools. pp.516-517 after the section on [[al-Auzā'ī]] and not in the chapter „Historiography“, III. Prophetic Biography.</ref>. == Hayoti == Abu Is’hoq al-Fazoriy dastlab [[Kufa|Kufada]] tahsil olgan. Uning ajdodlari Banu Fazoriy<ref>Cf. [[W. Montgomery Watt]]: Article ''Fazāra'', in: ''[[The Encyclopaedia of Islam]]'', New Edition. Brill, Leiden. Vol. 2, p. 873.</ref> qabilasiga mansub boʻlib, Kufada istiqomat qilganlar. Keyinchalik [[Bagʻdod|Bagʻdod]] va [[Damashq|Damashqqa]] koʻchib oʻtgan. Soʻngra [[Vizantiya imperiyasi]] bilan chegaradosh Mopsuestiyada<ref>Faruq Hammada (1987), pp.53-56 (introduction); ''The Encyclopaedia of Islam''. New Edition. Brill, Leiden. Vol.6, p.774</ref> (bugungi Turkiya hududida) joylashib<ref>Arabic: al-Maṣṣīṣa – Yaqut: [[Ferdinand Wüstenfeld]] (ed.): ''K. Mu'ǧam al-buldān''. (Geographical Dictionary). Leipzig 1866-1870 s.&nbsp;n. al-Massisa; Vol.5, p.144 (Beirut 1955); ''The Encyclopedia of Islam.'' New Edition. Vol. 6, p. 774</ref>, u yerda asosan oʻzining ustozlaridan biri boʻlgan [[Avzoiy|al-Avzoiy]] taʼlimotlariga asoslanib, islomning tashqi siyosat va harbiy qonunlari bilan shugʻullangan. Abu Is’hoq [[Horun ar-Rashid|Horun ar-Rashidning]] urush masalalari boʻyicha maslahatchisi sifatida ham ishlagan<ref>Fārūq Ḥammāda (1987), 32-33 (introduction)</ref>. Al-Mizziyning aytishicha, Abu Is’hoq 80 dan ortiq ustozlar qoʻl ostida tahsil olgan. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:805-yilda vafot etganlar]] q7mzgdxhlwhzjj2n7mvw3m6whefm7ge 1 1246440 6271599 5466470 2026-09-16T05:29:36Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Abu Isʼhoq al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Abu Isʼhoq al-Fazariy]]ga koʻchirdi 5466470 wikitext text/x-wiki {{Islom loyihasi}} n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika 0 1248131 6271290 5473576 2026-09-15T12:20:18Z Nigina Tukhtanazarova 156230 6271290 wikitext text/x-wiki {{short description|18-asr eron tarixchisi va davlat arbobi}}{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abulhasan Gulistoniy | tavallud_sanasi = 18-asr | tavallud_joyi = [[Isfahon]], [[Eron]] | kasbi = Tarixchi, davlat amaldori | faoliyat_yillari = 18-asr }} '''Abulhasan Gulistoniy''' (18-asr oxirlari) – [[Isfahon]]lik Eron davlat arbobi boʻlib, 1780-yilda „Mojamal at-tavorix“ tarixiy yilnomasini yozgan. Asar Eron hukmdori [[Nodirshoh]] ({{reign|1736|1747}}) vafotidan keyingi voqealarni, jumladan afgʻon hukmdori [[Ahmadshoh Durroniy]] ({{reign|1747|1773}}) tomonidan [[Durroniylar imperiyasi]]ning barpo etilishi va 1747–1782-yillar oraligʻida Eronning gʻarbiy qismidagi siyosiy jarayonlarni yoritgan muhim manba hisoblanadi{{sfn|Tucker|2009}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |title=Qatlamli yurak: Fors sheʼriyatiga oid maqolalar|year=2018 |publisher=Mage Publishers |editor-last= |last=Amonat |first=Abbos |authorlink= |chapter= |isbn=978-1933823973 |url=}} * {{cite book|last1=Tucker|first1=Ernest|year=2009|title=Abu-l-Hasan Gulistona|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/abu-l-hasan-gulistana-COM_23423}} {{DEFAULTSORT:Gulistona, Abulhasan}} [[Turkum:Isfahonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Afshoriylar davri shaxslari]] [[Turkum:Zandlar sulolasi davri shaxslari]] [[Turkum:18-asr eron tarixchilari]] {{bio-stub}} hc4a08bg0ptzmrsgczomakt99pkrtq7 6271291 6271290 2026-09-15T12:20:51Z Nigina Tukhtanazarova 156230 6271291 wikitext text/x-wiki {{short description|18-asr eron tarixchisi va davlat arbobi}}{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abulhasan Gulistoniy | tavallud_sanasi = 18-asr | tavallud_joyi = [[Isfahon]], [[Eron]] | kasbi = Tarixchi, davlat amaldori | faoliyat_yillari = 18-asr }} '''Abulhasan Gulistoniy''' (18-asr oxirlari) – [[isfahon]]lik Eron davlat arbobi boʻlib, 1780-yilda „Mojamal at-tavorix“ tarixiy yilnomasini yozgan. Asar Eron hukmdori [[Nodirshoh]] ({{reign|1736|1747}}) vafotidan keyingi voqealarni, jumladan afgʻon hukmdori [[Ahmadshoh Durroniy]] ({{reign|1747|1773}}) tomonidan [[Durroniylar imperiyasi]]ning barpo etilishi va 1747–1782-yillar oraligʻida Eronning gʻarbiy qismidagi siyosiy jarayonlarni yoritgan muhim manba hisoblanadi{{sfn|Tucker|2009}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |title=Qatlamli yurak: Fors sheʼriyatiga oid maqolalar|year=2018 |publisher=Mage Publishers |editor-last= |last=Amonat |first=Abbos |authorlink= |chapter= |isbn=978-1933823973 |url=}} * {{cite book|last1=Tucker|first1=Ernest|year=2009|title=Abu-l-Hasan Gulistona|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/abu-l-hasan-gulistana-COM_23423}} {{DEFAULTSORT:Gulistona, Abulhasan}} [[Turkum:Isfahonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Afshoriylar davri shaxslari]] [[Turkum:Zandlar sulolasi davri shaxslari]] [[Turkum:18-asr eron tarixchilari]] {{bio-stub}} 4v37106mialj6knrvjjlhnwkqci1732 6271292 6271291 2026-09-15T12:27:50Z Nigina Tukhtanazarova 156230 6271292 wikitext text/x-wiki {{short description|XVIII asr eron tarixchisi va davlat arbobi}}{{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Abulhasan Gulistoniy | tavallud_sanasi = 18-asr | tavallud_joyi = [[Isfahon]], [[Eron]] | kasbi = Tarixchi, davlat amaldori | faoliyat_yillari = 18-asr }} '''Abulhasan Gulistoniy''' (XVIII asr oxirlari) – [[isfahon]]lik Eron davlat arbobi boʻlib, 1780-yilda „Mojamal at-tavorix“ tarixiy yilnomasini yozgan. Asar Eron hukmdori [[Nodirshoh]] ({{reign|1736|1747}}) vafotidan keyingi voqealarni, jumladan afgʻon hukmdori [[Ahmadshoh Durroniy]] ({{reign|1747|1773}}) tomonidan [[Durroniylar imperiyasi]]ning barpo etilishi va 1747–1782-yillar oraligʻida Eronning gʻarbiy qismidagi siyosiy jarayonlarni yoritgan muhim manba hisoblanadi{{sfn|Tucker|2009}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |title=Qatlamli yurak: Fors sheʼriyatiga oid maqolalar|year=2018 |publisher=Mage Publishers |editor-last= |last=Amonat |first=Abbos |authorlink= |chapter= |isbn=978-1933823973 |url=}} * {{cite book|last1=Tucker|first1=Ernest|year=2009|title=Abu-l-Hasan Gulistona|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/abu-l-hasan-gulistana-COM_23423}} {{DEFAULTSORT:Gulistona, Abulhasan}} [[Turkum:Isfahonlik yozuvchilar]] [[Turkum:Afshoriylar davri shaxslari]] [[Turkum:Zandlar sulolasi davri shaxslari]] [[Turkum:18-asr eron tarixchilari]] {{bio-stub}} ahrguc99o1k6av2dvk3vyc4nwz5ol4x 0 1249637 6271496 6049488 2026-09-16T04:46:16Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271496 wikitext text/x-wiki {{Tashkilot | logo = Segur20.jpg | nomi = France Stratégie | rasm = <!-- Rasm nomi bo‘lsa qo‘shish mumkin --> | joylashuvi = [[Parij]], [[Fransiya]] | tashkil topgan = 2013-yil aprel | oldingi nomi = Commissariat général à la stratégie et à la prospective | faoliyati = Davlat siyosati tahlili | boshqaruvchi = [[Fransiya Bosh vaziri]] idorasi | hozirgi rahbari = Gilles de Margerie | vebsayt = [https://www.strategie.gouv.fr/ www.strategie.gouv.fr] | xaritada = }} '''France Stratégie''' ('''Fransiya strategiyasi''') – [[Parij]]da joylashgan davlat siyosatini tahlil qiluvchi markaz. U dastlab '''Commissariat général à la stratégie et à la prospective''' (yaʼni ''Strategiya va istiqbol umumiy komissarligi'') nomi ostida 2013-yil aprel oyida tashkil etilgan va 2014-yil iyunida hozirgi nomiga oʻzgartirilgan. Ushbu tashkilot [[Fransiya Bosh vaziri]] idorasi tarkibiga kiradi va davlat tomonidan moliyalashtiriladi<ref>{{cite web |website=La Vigie de l'évaluation |title=Le Commissariat général à la stratégie et à la prospective (CGSP) devient “France Stratégie” |date={{date|2014/06/18}} |author=Alix de Saint Albin |url=https://evaluationvigie.fr/le-commissariat-general-a-la-strategie-et-a-la-prospective-cgsp-devient-france-strategie/ |qaralgan sana=2025-07-09 |arxivsana=2023-03-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230331180157/https://evaluationvigie.fr/le-commissariat-general-a-la-strategie-et-a-la-prospective-cgsp-devient-france-strategie/ }}</ref> . France Stratégie bir nechta ilmiy tadqiqot institutlari bilan hamkorlikda ishlaydi. Ularga jumladan CEPII (Centre d'Études Prospectives et d’Informations Internationales) va '''Conseil d’Analyse Économique''' (Iqtisodiy tahlil kengashi) kiradi. == Tarixi == France Stratégie 1946–2006-yillarda faoliyat yuritgan '''Umumiy rejalashtirish komissiyasi''' (''Commissariat général du Plan'') va uning oʻrnini qisqa muddat egallagan Strategik tahlil markazi (''Centre d’Analyse Stratégique'', 2006–2013)ning vorisi hisoblanadi. U dastlab Parijdagi tarixiy Hôtel de Vogüé binosida (Martignac koʻchasi, 18-uy) joylashgan edi. 2017-yildan boshlab esa Fransiya Bosh vaziri idorasining boshqa xizmatlari bilan birgalikda yangi taʼmirlangan Fontenoy–Ségur majmuasiga koʻchirilgan<ref>{{cite web |website=La Vigie de l'évaluation |title=Le Commissariat général à la stratégie et à la prospective (CGSP) devient “France Stratégie” |date={{date|2014/06/18}} |author=Alix de Saint Albin |url=https://evaluationvigie.fr/le-commissariat-general-a-la-strategie-et-a-la-prospective-cgsp-devient-france-strategie/ |qaralgan sana=2025-07-09 |arxivsana=2023-03-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230331180157/https://evaluationvigie.fr/le-commissariat-general-a-la-strategie-et-a-la-prospective-cgsp-devient-france-strategie/ }}</ref>. == Rahbarlik == France Stratégie tashkilotining bosh komissarlari (''Commissaire général''): * 2013-yil may – 2017-yil yanvar: Jan Pizani-Ferri (Jean Pisani-Ferry)<ref>{{cite web |website=Les Échos |title=Jean Pisani-Ferry nommé commissaire général à la stratégie et à la prospective |date={{date|2013/04/24}} |url=https://www.lesechos.fr/2013/04/jean-pisani-ferry-nomme-commissaire-general-a-la-strategie-et-a-la-prospective-338463 }}</ref> * 2017-yil yanvar – 2018-yil yanvar: Mishel Yahiel (Michel Yahiel) * 2018-yildan hozirgacha: Jill de Marjeri (Gilles de Margerie)<ref name=Fig/> * Since January 2018: Gilles de Margerie<ref name=Fig>{{cite web |website=Le Figaro |title=France Stratégie change de commissaire général |author=Marc Landré |date={{date|2018/01/14}} |url=https://www.lefigaro.fr/societes/2018/01/14/20005-20180114ARTFIG00135-france-strategie-change-de-commissaire-general.php }}</ref> == Qardosh tashkilotlar == * '''Belgiya''': Federal rejalashtirish byurosi (''Federal Planning Bureau'') * '''Niderlandiya''': Iqtisodiy siyosatni tahlil qilish byurosi (''Bureau for Economic Policy Analysis'') * '''Buyuk Britaniya''': 10-sonli siyosiy boʻlim (''Number 10 Policy Unit'') == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.strategie.gouv.fr France Stratégie rasmiy sahifasi] * [https://www.gouvernement.fr Gouvernement.fr – Fransiya hukumati] [[Turkum:Fransiya hukumati]] [[Turkum:Fransiyadagi ilmiy-tadqiqot muassasalari]] [[Turkum:2013-yilda tashkil etilgan tashkilotlar]] bnk1jtz9p4gr1op65z27y2zscsmea5l 0 1251481 6271719 5495884 2026-09-16T06:26:32Z ~2026-50282-32 307336 Lavozim va tarjimai hol ma'lumotlari yangilandi 6271719 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Norkulov Suxrob Turakulovich]] ====== МАЪЛУМОТНОМА ====== '''Норкулов Сухроб Туракулович''' 2026 йилдан: “Тошкент метрополитени” АЖ бошқаруви раисининг илмий инновацион ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари-Тошкент давлат транспорт университети проректори '''Туғилган йили:'''                                            '''Туғилган жойи:''' 30.05.1990 й.                                                   Сурхондарё вилояти '''Миллати:'''                                                      '''Партиявийлиги:''' Ўзбек                                                             ХДП аъзоси '''Маълумоти:'''                                                 '''Тамомлаган:''' Олий                                                              2008й.Миробод транспорт касб-ҳунар коллежи                                                                            2015й.Тошкент темир йўл муҳандислари институти 2018й.Тошкент давлат иқтисодиёт университети                   2022й.Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик Олий мактаби (магистратура) '''Маълумоти бўйича мутахассислиги:        ''' Машинист ёрдамчиси, Ер усти транспорт тизимлари ва уларнинг эксплуатацияси, солиқлар ва солиққа тортиш, Лойиҳа бошқаруви '''Илмий даражаси:'''                                        '''Илмий унвони:''' Иқтисодиёт фанлари доктори                           Профессор                  DSc                                                                                                                                                     '''Қайси чет тилларини билади:''' Рус ва Инглиз тиллари '''Давлат мукофотлари билан тақдирланганми (қанақа):''' 2008й. Спортнинг миллий кураш тури бўйича 1-даражали устаси 2022й. “Ўзбекистон Конститутциясининг 30 йиллиги” эсдалик нишони 2024й. Олий таълим аълочиси кўкрак нишони 2026й  Турон фанлар академияси академиги                                                                                                 '''Халқ депутатлари республика, вилоят, шаҳар ва туман Кенгаши депутатими ёки бошқа''' '''сайланадиган органларнинг аъзосими (тўлиқ кўрсатилиши лозим):''' '''МЕҲНАТ ФАОЛИЯТИ''' 2005-2006 йй.-“Сариосиё Шароб” ХЖ механика цехи ёрдамчи пайвандчиси 2006-2008 йй.- Миробод транспорт касб-ҳунар коллежи ўқувчиси 2008-2010 йй.-“Тўлқин Авазбек”фермер хўжалиги 3-разряд пайвандчиси 2010-2011 йй.-МХХ қарашли 77361- ҳарбий қисмда муддатли ҳарбий хизмат 2011-2015 йй.-Тошкент темир йўл муҳандислари институти талабаси 2015-2018йй.-Яшнобод темир йўл касб-ҳунар коллежи махсус фан ўқитувчиси, транспорт воситаларидан фойдаланиш ва таъмирлаш бўлими мудири 2018-2019йй.-Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги “Ўздавтемирйўлназорат” давлат инспекциясининг  ўзининг темир йўлларига эга бўлган юридик шахсларнинг темир йўл транспорти  ходимлари малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш маркази истиқболли ривожланиш бўлими бошлиғи, ўқув ишлари бўйича  директор ўринбосари 2019-2023йй.-Транспорт вазирлиги ҳузуридаги Ўзининг темир йўлларига эга бўлган юридик    шахсларнинг темир йўл транспорти ходимлари малакасини ошириш ва уларни қайта тайёрлаш маркази директори 2022-2022 йй.-Транспорт вазирлиги ҳузуридаги “Uzautotrans Service” бош директори в.в.б 2022-2024йй.-Вазирлар Маҳкамаси ҳузуридаги Бизнес ва тадбиркорлик Олий мактаби (докторантура PhD) мустақил изланувчиси 2024-2025йй -Тошкент давлат транспорт университети (докторантура DSc­)  мустақил изланувчиси 2024й.-ҳ.в. - Тошкент давлат транспорт университети Корпоратив бошқарув кафедраси доцент в.б, доцент, профессор  в.б, профессор  (ўриндошлик бўйича)   2023-2026йй -Транспорт вазирлиги ҳузуридаги “Тошкент метрополитени” ДУК бошлиғининг илмий инновацион ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари-Тошкент давлат транспорт университети проректори 2026й.-ҳ.в-“Тошкент метрополитени” АЖ бошқаруви раисининг илмий инновацион ривожлантириш масалалари бўйича ўринбосари-Тошкент давлат транспорт университети проректори 2tmgtnds7znxm6ygmwz6urwb8gokcdr 0 1278866 6271441 6252311 2026-09-16T00:19:30Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271441 wikitext text/x-wiki {{Taom bilgiqutisi | nomi = Fattush | asl nomi = | tasvir = Fattoush_mixed-salad.jpg | tagyozuv = | turi = [[Salat]] | mamlakat = | milliy oshxona = [[Levant]] | kelib chiqishi = | muallifi = | yili = | asosiy komponentlari = [[Xubz]], [[Bargli sabzavotlar|koʻkatlar]], [[Sabzavot|sabzavotlar]] <br /> Sos: [[zaytun moyi]], [[limon sharbati]] | boshqa komponentlari = | oʻxshashlari = | retsepti = | kaloriyaligi = | belkalari = | yogʻlari = | uglevodlari = | ombor = }} '''Fattush''' ({{lang-ar|فتوش}}; shuningdek '''fatush''', '''fattoosh''' va '''fattouche''') – [[Levant]] oshxonasiga oid salat boʻlib, qovurilgan yoki qizartirilgan [[xubz]] boʻlaklari aralash koʻkatlar va boshqa [[sabzavot|sabzavotlar]], masalan, [[rediska]], [[bodring]] va [[pomidor]] bilan tayyorlanadi<ref name=Wrightp241>Wright, 2003, [https://books.google.com/books?id=x3t2IJeFIh8C&dq=parsley+salad+origins&pg=PA241 p. 241]</ref><ref>{{Cite book |last=George |first=Maria |url=https://books.google.com/books?id=Cm0uEAAAQBAJ&dq=fattoush+levantine+cuisines&pg=PA186 |title=Mediterranean Cuisine: Flavors for a Healthier You |date=2019-08-29 |publisher=Christian Faith Publishing, Inc. |isbn=978-1-64515-991-9 |language=en}}</ref>. Fattush [[Levant]] mintaqasidagi xalqlar orasida keng isteʼmol qilinadi<ref>{{cite book|title=Worldmark Encyclopedia of Cultures and Daily Life|first=Jeneen |last=Hobby|year= 2009| isbn=9781414448909| page =60|publisher=University of Pennsylvania Press|quote=}}</ref><ref>{{cite book|title=Food, Cuisine, and Cultural Competency for Culinary, Hospitality, and Nutrition Professionals|first=Sari |last=Edelstein|year= 2010| isbn=9781449618117| page =585|publisher=Jones & Bartlett Publishers|quote=}}</ref>. == Etimologiyasi == Fattūsh soʻzi [[arabcha]] fatt – „maydalash“ soʻzidan va [[turkiy]] -ūsh qoʻshimchasidan tarkib topgan. Bunday soʻz yasalishi [[Levant arabchasi]]da keng tarqalgan. [[Oxford English Dictionary]] maʼlumotiga koʻra, „fattoush“ soʻzining ingliz tilida eng birinchi qadimgi qaydi 1955-yilda [[Stevens Point Journal]] gazetasida uchraydi<ref>{{cite web |title=fattoush |url=https://www.oed.com/dictionary/fattoush_n?tl=true |website=Oxford English Dictionary |access-date=16 September 2025}}</ref>. == Tarixi == Tarixchi Nawal Nasrallahning yozishicha, fattushni eslatuvchi vegetarian tharid retseptlari X asr arab oshpazi [[Ibn Sayyor al-Varroq|Ibn Sayyar al-Warraq]]ning kitobida uchraydi. Unda quritilgan va maydalangan non, bodring, ziravorlar va zaytun moyidan foydalanilgan<ref>{{cite book |last1=al-Warrāq |first1=al-Muẓaffar Ibn Naṣr Ibn Sayyār |title=Annals of the Caliphs' Kitchens |date=26 November 2007 |publisher=BRILL |isbn=978-90-04-15867-2 |url=https://www.google.com/books/edition/Annals_of_the_Caliphs_Kitchens/dUC-e-l3XM8C |access-date=16 September 2025 |language=en |translator-first1=Nawal |translator-last1=Nasrallah |translator-link1=Nawal Nasrallah |page=239}}</ref><ref>{{cite web |last1=Nasrallah |first1=Nawal |title=Salad With Toasted Pita Croutons from Delights from the Garden of Eden by Nawal Nasrallah |url=https://app.ckbk.com/recipe/deli98836c03s001ss003r003/salad-with-toasted-pita-croutons |website=app.ckbk.com |access-date=16 September 2025 |language=en}}</ref>. == Tarkibi == Fattush fatta deb ataluvchi taomlar oilasiga mansub boʻlib, ularning barchasida quritilgan non asos qilib ishlatiladi<ref name=Wrightp241/><ref name="roden">Claudia Roden, ''The New Book of Middle Eastern Food'', 2008, p. 74</ref>. Fattush tarkibida sabzavot va koʻkatlar boʻlib, ular fasl va taʼmga qarab turlicha qoʻshiladi. Bu salatda sabzavotlar odatda [[tabbouleh]] salatidagi kabi mayda emas, balki kattaroq boʻlaklarda kesiladi. Fattushga oʻziga xos nordon taʼm berish uchun odatda sumak ishlatiladi, ayrim retseptlarda esa sumak bilan birga anor sharbati ham qoʻshiladi. == Hududiy xilma-xillik == Falastin oshxonasida fattush tayyorlash uchun [[sarimsoq]], [[tuz]], [[chili qalampiri]] va yangi [[Rayhon (oʻsimlik)|rayhon]] barglari hovonchada eziladi, soʻngra koʻp miqdordagi limon sharbati va tahini, baʼzan [[yogurt]] bilan aralashtiriladi. Qovurilmagan [[pita]] nonining mayda boʻlaklari shu aralashmaga botiriladi va suyuqlikni shimib oladi. Keyin sabzavotlar qoʻshiladi va taom zaytun moyi bilan yakunlanadi. Falastin versiyasining oʻziga xos xususiyati shundaki, unda Livan versiyasidan farqli ravishda oq piyoz ishlatiladi. Iordaniyada ham shunga oʻxshash usul qoʻllaniladi, lekin tahini aralashmasi oʻrniga qurut ishlatiladi. == Madaniyatda == Fattush salati Arab–Isroil mojarosi doirasidagi oziq-ovqat siyosatida madaniy oʻzlashtirish haqidagi bahslarning tez-tez tilga olinadigan mavzusidir<ref>{{cite news |title='Israeli' hummus is theft, not appropriation |url=https://www.newarab.com/opinion/israeli-hummus-theft-not-appropriation |access-date=16 September 2025 |work=The New Arab |date=4 Sep 2017 |archive-date=2025-10-15 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251015054959/https://www.newarab.com/opinion/israeli-hummus-theft-not-appropriation |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite news |title=BDS bulletin: Reappropriating hummus for justice |url=https://www.newarab.com/analysis/bds-bulletin-reappropriating-hummus-justice |access-date=16 September 2025 |work=The New Arab |date=26 Mar 2019 |archive-date=2025-10-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251010122658/https://www.newarab.com/analysis/bds-bulletin-reappropriating-hummus-justice |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web |last1=Murray |first1=Adriana |title='Israeli American' Restaurants serving up traditional Arab dishes |url=https://www.arabamerica.com/israeli-american-restaurants-serving-up-traditional-arab-dishes/ |website=Arab America |access-date=16 September 2025 |language=en |date=31 August 2016}}</ref>. Fattushning „isroilliklarniki“ sifatida taqdim etilishi koʻpchilik tomonidan madaniy oʻzlashtirish sifatida baholanadi<ref>{{cite news |title=Preserving a Palestinian Identity in the Kitchen |url=https://www.nytimes.com/2022/10/19/world/middleeast/palestinian-culinary-traditions.html |access-date=16 September 2025 |work=The New York Times |date=19 Oct 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=New York Times Joins the Food War Against Israel |url=https://www.algemeiner.com/2022/10/25/new-york-times-joins-the-food-war-against-israel/ |access-date=16 September 2025 |work=[[The Algemeiner]] |date=25 Oct 2022}}</ref><ref>{{cite news |last1=Campana |first1=Melissa |title=Why Instagram Is So Divided Over Ina Garten's Salad |url=https://www.mashed.com/948778/why-instagram-is-so-divided-over-ina-gartens-salad/ |access-date=16 September 2025 |work=Mashed |date=2 August 2022}}</ref>. 2025-yilda „Taste Atlas“ tomonidan eʼlon qilingan „Turkumlar boʻyicha 100 ta eng yaxshi taom“ roʻyxatida fattush foydalanuvchilar baholashiga koʻra salatlar turkumida 5-oʻrinni egalladi<ref>{{cite news |title=Antalya-style piyaz named one of World's Best Salads by TasteAtlas |url=https://www.turkiyetoday.com/lifestyle/antalya-style-piyaz-named-one-of-worlds-best-salads-by-tasteatlas-148020 |access-date=16 September 2025 |work=Türkiye Today |date=22 Apr 2025 |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Mazonakis |first1=Stella |title=Two Greek Salads Crowned World’s Best by Taste Atlas Greek City Times |url=https://greekcitytimes.com/2025/04/16/two-greek-salads-crowned-worlds-best-by-taste-atlas/ |access-date=16 September 2025 |work=Greek City Times |date=15 April 2025}}</ref>. == Yana qarang == {{Portal|Oziq-ovqat|Livan|Yaqin Sharq}} * [[Dakos]] * [[Arab salati]] * [[Non taomlari roʻyxati]] * [[Zakir taomlar roʻyxati]] * [[Salatlar roʻyxati]] * [[Panzanella]], italyan non salati == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{Refbegin}} * {{cite book|title= information Title Little foods of the Mediterranean: 500 fabulous recipes for antipasti, tapas, hors d'oeuvre, meze, and more|url= https://archive.org/details/littlefoodsofmed0000wrig|first1=Clifford A.|last1=Wright|edition=Illustrated|publisher=Harvard Common Press|year=2003|isbn=1-55832-227-2}} {{Refend}} [[Turkum:Arab salatlari]] gkd32i2o76ajditt59cg90k1akr830n 0 1278919 6271433 6230793 2026-09-15T21:45:27Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271433 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi mavsumi |club = [[FC Barcelona|Barcelona]] |season = <!-- 2025/26-yil--> |chrtitle = Prezident |chairman = [[Joan Laporta]]<br>''(9-fevralgacha)''<br> Rafa Yuste ''(vaqtincha)'' <br>''(9-fevraldan 30-iyungacha)''<br>Joan Laporta ''(saylangan)''<br>''(15-martdan)'' |mgrtitle = Bosh murabbiy |manager = [[Hansi Flick]] |stdtitle = |stadium = [[Johan Cruyff stadioni|Estadi Johan Cruyff]] <br>(28-sentabrgacha)<br> [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] <br>(21-noyabrgacha)<br> [[Camp Nou]] |league = [[La Liga]] |league result = '''[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|1-oʻrin]]''' |cup1 = [[Copa del Rey]] |cup1 result = [[2025/26-yilgi Copa del Rey|Yarimfinal]] |cup2 = [[Ispaniya Superkubogi (futbol)|Supercopa de España]] |cup2 result = '''[[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Gʻoliblar]]''' |cup3 = {{nowrap|[[UEFA Chempionlar ligasi]]}} |cup3 result = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Nimchorak final]] |league topscorer = <br>[[Lamine Yamal]]<br/>[[Ferran Torres]]<br/>(har biri 16 tadan) |season topscorer = <br>Lamine Yamal (24) |highest attendance = 62 213, [[Real Madrid]]ga qarshi <br><small>(2026-yil 10-may)</small> |lowest attendance = 5 711, [[Getafe CF|Getafe]]ga qarshi <br><small>(2025-yil 21-sentabr)</small> |average attendance = {{Round|{{Average|5862|5711|50103|43172|44370|45157|44834|45205|42058|44763|44301|44936|44256|56483|56812|60736|59034|62213|56868}}|0}} |largest win = '''Uyda:'''<br>{{nowrap|Barcelona 6:0 [[Valencia CF|Valencia]]}} '''Safarda:'''<br>{{nowrap|[[RCD Mallorca|Mallorca]] 0:3 Barcelona}} |largest loss = '''Uyda:'''<br>{{nowrap|Barcelona 0:2 [[Atlético Madrid]]}} '''Safarda:'''<br>[[Atlético Madrid]] 4:0 Barcelona | pattern_la1 = _barcelona2526h | pattern_b1 = _barcelona2526h | pattern_ra1 = _barcelona2526h | pattern_sh1 = _barcelona2526h | pattern_so1 = | leftarm1 = 14266e | body1 = 14266e | rightarm1 = 14266e | shorts1 = 14266e | socks1 = 14266e | pattern_la2 = _barcelona2526a | pattern_b2 = _barcelona2526a | pattern_ra2 = _barcelona2526a | pattern_sh2 = _barcelona2526a | pattern_so2 = _monterrey1213t1 | leftarm2 = f6eeb0 | body2 = f6eeb0 | rightarm2 = f6eeb0 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 | pattern_la3 = _barcelona2526t | pattern_b3 = _barcelona2526t | pattern_ra3 = _barcelona2526t | pattern_sh3 = _barcelona2526t | pattern_so3 = _barcelona2526tl | leftarm3 = ef8377 | body3 = ef8377 | rightarm3 = ef8377 | shorts3 = ef8377 | socks3 = ef8377 |American = |updated = |prevseason = [[FC Barcelona 2024/25-yilgi mavsumda|2024/25]] |nextseason = [[FC Barcelona 2026/27-yilgi mavsumda|2026/27]] }} '''2025/26-yilgi [[FC Barcelona|Futbol Club Barcelona]] mavsumi''' — klubning mavjudligi davomidagi 127-mavsum va yuqori ligadagi uzluksiz 95-mavsumidir. [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|Ichki chempionat]] bilan bir qatorda, Barcelona ushbu mavsumda [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|UEFA Chempionlar ligasi]] (uzluksiz 22-marta ishtirok etib, chorak finalgacha yetib bordi), [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi|Copa del Rey]] (yarim finalda musobaqani tark etdi) hamda [[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España]] (gʻolib chiqdi) musobaqalarida ham qatnashdi. Mavsum 2025-yil 1-iyuldan 2026-yil 30-iyungacha davom etdi. Barcelona tarixiy Camp Nou stadioniga, stadion ikki toʻliq mavsum davomida taʼmirlanib, kengaytirilganidan soʻng, 2025-yil 10-avgustda qaytishni rejalashtirgan edi<ref>{{cite news |date=9 June 2025 |title=LaLiga marca el retorno al Spotify Camp Nou |trans-title=LaLiga marks its return to Spotify Camp Nou |publisher=Mundo Deportivo |url=https://www.mundodeportivo.com/futbol/fc-barcelona/20250609/1002479943/laliga-marca-retorno-spotify-camp-nou.html |access-date=10 June 2025}}</ref>. Biroq, dastlabki qaytish sanasiga qadar zarur joylashuv litsenziyasini oʻz vaqtida qoʻlga kirita olmagani sababli, debyut uchrashuvi oxir-oqibat 2025-yil 22-noyabrda boʻlib oʻtdi. Bu 2017/18-yilgi mavsumdan beri [[Clément Lenglet|Clément Lengletning]] Barcelona futbolchisi hisoblanmaydigan ilk mavsum hisoblanadi; u shartnomasi bekor qilingach, jamoani tark etdi. Klub ketma-ket ikkinchi yil La Liga chempionligini qoʻlga kiritdi va 2026-yil 10-may kuni [[Real Madrid CF|Real Madrid]] ustidan [[El Clásico|Clásicodagi]] gʻalabadan soʻng oʻz tarixidagi 29-chempionlikni rasman rasmiylashtirdi<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.com/sport/football/live/c78qwgnn3vgt |title=Barcelona 2 Real Madrid 0 |date=10 May 2026 |work=BBC Sport |access-date=11 May 2026}}</ref>; bu klub tarixida ilk bor chempionlikning Clásicodan keyin taʼminlanishi boʻldi. Barcelona liga mavsumini oʻz maydonidagi 19 ta uchrashuvning barchasida gʻalaba bilan yakunlab, soʻnggi 40 yil ichida uy uchrashuvlarida gʻalabali natija qayd etgan ilk ispan klubiga hamda 38 oʻyinli formatda bunga erishgan ilk jamoaga aylandi<ref>{{cite web |url=https://www.espn.com/soccer/report/_/gameId/748508 |title=Raphinha at the double to ensure Barcelona's perfect LaLiga home record |publisher=ESPN |date=17 May 2026}}</ref>. == Liboslar == * '''Ishlab chiqaruvchi''': [[Nike]] * '''Homiylar''': Spotify (old taraf) / AMBILIGHT TV (chap yenglar) / [[Birlashgan Millatlar Tashkilotining Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi|UNHCR – BMTning Qochqinlar boʻyicha Oliy komissarligi]] (orqa taraf) {| |{{Football kit|pattern_la=_barcelona2526h|pattern_b=_barcelona2526h|pattern_ra=_barcelona2526h|pattern_sh=_barcelona2526h|pattern_so=|leftarm=14266e|body=14266e|rightarm=14266e|shorts=14266e|socks=14266e|title=Uy<ref>{{cite web|date=2025-07-02|title=2025/26 season shirt features colour gradations that bring movement to the traditional blaugrana stripes|url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/4300280/202526-season-shirt-features-colour-gradations-that-bring-movement-to-the-traditional-blaugrana-stripes|access-date=2025-07-05|website=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite web|date=2025-07-02|title=A shirt that combines the tradition of vertical stripes with the modernity of a fast-moving Barça|url=https://www.fcbarcelona.com/en/club/news/4299570/a-shirt-that-combines-the-tradition-of-vertical-stripes-with-the-modernity-of-a-fast-moving-barca|access-date=2025-07-05|website=FC Barcelona}}</ref>|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} | |{{Football kit|pattern_la=_barcelona2526a|pattern_b=_barcelona2526a|pattern_ra=_barcelona2526a|pattern_sh=_barcelona2526a|pattern_so=_monterrey1213t1|leftarm=f6eeb0|body=f6eeb0|rightarm=f6eeb0|shorts=000000|socks=000000|title=Safar|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} | |{{Football kit|pattern_la=_barcelona2526a|pattern_b=_barcelona2526a|pattern_ra=_barcelona2526a|pattern_sh=|pattern_so=|leftarm=f6eeb0|body=f6eeb0|rightarm=f6eeb0|shorts=f6eeb0|socks=f6eeb0|title=Safar (muqobil)|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} | |{{Football kit|pattern_la=_barcelona2526t|pattern_b=_barcelona2526t|pattern_ra=_barcelona2526t|pattern_sh=_barcelona2526t|pattern_so=_barcelona2526tl|leftarm=ef8377|body=ef8377|rightarm=ef8377|shorts=ef8377|socks=ef8377|title=Uchinchi|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} | |{{Football kit|pattern_la=_fcbarcelona2425t|pattern_b=_fcbarcelona2425t|pattern_ra=_fcbarcelona2425t|pattern_sh=_fcbarcelona2425t|pattern_so=|leftarm=B8F09B|body=B8F09B|rightarm=B8F09B|shorts=B8F09B|socks=B8F09B|title=Toʻrtinchi|chapqo'l=|vujud=|o'ngqo'l=|ishton=|paypoq=|sarlavha=}} | |{{Football kit | pattern_la = _barcelona2526f | pattern_b = _barcelona2526f | pattern_ra = _barcelona2526f | pattern_sh = _barcelona2526f | pattern_so = | leftarm = 042498 | body = 042498 | rightarm = 042498 | shorts = 042498 | socks = 042498 | title = Maxsus (El Clásico) }} |} == Mavsum tafsilotlari == === Mavsumoldi davr === 2025-yil 16-iyunda Barcelona [[Yaponiya|Yaponiyaga]] va [[Janubiy Koreya|Janubiy Koreyaga]] mavsumoldi safarini e’lon qildi, safarda jami uchta o‘rtoqlik uchrashuvi oʻtkazilishi rejalashtirilgan edi. Yaponiyada 27-iyul kuni [[Kobe|Kobe shahrida]] Vissel Kobega qarshi, Janubiy Koreyada esa 31-iyul kuni [[Seul|Seul shahrida]] FC Seoulga va 4-avgust kuni [[Degu|Daegu shahrida]] Daegu FCga qarshi uchrashuvlar oʻtkazildi<ref name="Pre-season1">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4286933/fc-barcelona-to-go-to-asia-for-the-first-time-in-six-years-for-202526-preseason |title=FC Barcelona to go to Asia for the first time in six years for 2025/26 preseason |publisher=FC Barcelona |date=16 June 2025 |access-date=16 June 2025}}</ref>. 2025-yil 18-iyunda Barcelona hududiy raqibi Espanyoldan Joan Garcíani 25 million yevro evaziga sotib olib, olti yillik shartnoma imzolanganini eʼlon qildi<ref name="JoanGarcia">{{Cite web |title=FC Barcelona sign Joan Garcia |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4288930/fc-barcelona-sign-joan-garcia |access-date=2025-06-18 |website=www.fcbarcelona.com |language=en}}</ref>. 2025-yil 23-iyulda Barcelona [[Manchester United F.C.|Manchester Uniteddan]] angliyalik hujumchisi [[Marcus Rashford|Marcus Rashfordni]] bir mavsumga ijaraga oldi. Bitimga mavsum oxirida futbolchini sotib olish imkoniyati ham kiritilgan<ref name="Rashford">{{cite news |date=23 July 2025 |title=Agreement between FC Barcelona and Manchester United for the loan of Marcus Rashford |publisher=FC Barcelona |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4319297/agreement-between-fc-barcelona-and-manchester-united-for-the-loan-of-marcus-rashford |access-date=23 July 2025}}</ref>. 2025-yil 7-avgustda Barcelona, darvozabon [[Marc-André ter Stegen|Marc-André ter Stegenga]] nisbatan intizomiy choralar qo‘llanishi ortidan, uni jamoa sardori sifatidagi vazifasidan vaqtincha chetlatganini e’lon qildi. Ushbu davrda [[Ronald Araújo]] sardor vazifasini bajarib turdi<ref name="Ter Stegen">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4335921/fc-barcelona-official-statement |title=Barcelona remove ter Stegen as captain. |publisher=FC Barcelona |date=7 August 2025 |access-date=7 August 2025}}</ref>. Maʼlum qilinishicha, Ter Stegen La Ligaga tibbiy ma’lumotlari yuborilishi uchun rozilik shaklini imzolashdan bosh tortgani sababli shunday jazo qoʻllanilgan 2025-yil 8-avgust kuni u qarorini qayta ko‘rib chiqdi va klub uni sardor maqomini qayta tikladi<ref name="Ter Stegen reinstated">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4336855/fc-barcelona-statement |title=Barcelona reinstate ter Stegen as captain. |publisher=FC Barcelona |date=8 August 2025 |access-date=11 August 2025}}</ref>. 2025-yil 10-avgustda Barcelona 2025/26-yilgi mavsumni ochish maqsadida Johan Cruyff stadionida Joan Gamper kubogi bahsini oʻtkazdi. Ular [[Serie A|Italiya]] klubi [[Como 1907|Comoga]] qarshi maydonga tushishdi, [[Fermín López]] (2), [[Raphinha]] va [[Lamine Yamal]] (2) gollari evaziga 5:0 hisobida g‘alaba qozondi. == Jamoa boshqaruvi == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" ! style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" |Lavozim ! style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" |Ism-familiya |- | style="text-align:center" |Bosh murabbiy | style="text-align:left" |{{flagicon|GER}} [[Hansi Flick]] |- | style="text-align:center" |Yordamchi murabbiylar | style="text-align:left" |{{flagicon|GER}} [[Marcus Sorg]], {{flagicon|GER}} [[Toni Tapalović]], {{flagicon|GER}} [[Heiko Westermann]], {{flagicon|ESP}} Arnau Blanco, {{flagicon|ESP}} [[Thiago Alcântara]] (11-sentabrdan) |- | style="text-align:center" |Darvozabon murabbiysi | style="text-align:left" |{{flagicon|ESP}} [[José Ramón de la Fuente]] |- | style="text-align:center" |Fitnes murabbiy | style="text-align:left" |{{flagicon|ESP}} Julio Tous, {{flagicon|ESP}} Pepe Conde, {{flagicon|ESP}} Rafa Maldonado, {{flagicon|ESP}} Germán Fernández |} == Oʼyinchilar == === Birinchi jamoa === {{fb si header |age=y |bc=y | class="wikitable sortable"}} |- !colspan="12"style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Darvozabonlar |- {{fb si player |bg=y |n=13 |pos=GK |nb=ESP |p=[[Joan García]] |eu=y |age={{Age|2001|5|4}} |s=2025 |a=7 |g=0 |e=2031 |f={{ntsh|25}}€25M |vc= |notes= }} {{fb si player |bg= |n=25 |pos=GK |nb=POL |p=[[Wojciech Szczęsny]] |eu=y |age={{Age|1990|4|18}} |s=2024 |a=31 |g=0 |e=2027 |f=Free |vc= |notes= }} |- !colspan="12" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Himoyachilar |- {{fb si player |bg= |n=2 |pos=DF |nb=POR |p=[[João Cancelo]] |eu=y |age={{Age|1994|5|27}} |s=2026 |a=42 |g=4 |e=2026 |f={{ntsh|0}}Ijara|vc= |notes= }} {{fb si player |bg=y |n=3 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Alejandro Balde]] |eu=y |age={{Age|2003|10|18}} |s=2022 |a=129 |g=3 |e=2028 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc= |notes=}} {{fb si player |bg= |n=4 |pos=DF |nb=URU |p=[[Ronald Araújo]] |eu=y |age={{Age|1999|3|7}} |s=2019 |a=181 |g=11 |e=2031 |f={{ntsh|1.7}}€1.7M |vc=2-sardor |notes=Ikkinchi fuqaroligi: Ispaniya}} {{fb si player |bg=y |n=5 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Pau Cubarsí]] |eu=y |age={{Age|2007|1|22}} |s=2024 |a=86 |g=1 |e=2029 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc= |notes=}} {{fb si player |bg= |n=15 |pos=DF |nb=DEN |p=[[Andreas Christensen]] |eu=y |age={{Age|1996|4|10}} |s=2022 |a=86 |g=4 |e=2026 |f={{ntsh|0}}Tekin|vc= |notes=}} {{fb si player |bg=y |n=18 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Gerard Martín]] |eu=y |age={{Age|2002|02|26}} |s=2023 |a=48 |g=1 |e=2028 |f=Eʼlon qilinmagan |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=23 |pos=DF |nb=FRA |p=[[Jules Koundé]] |eu=y |age={{Age|1998|11|12}} |s=2022 |a=149 |g=8 |e=2030 |f={{ntsh|50}}€50M|vc= |notes=}} {{fb si player |bg=y |n=24 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Eric García]] |eu=y |age={{Age|2001|01|09}} |s=2021 |a=122 |g=7 |e=2026 |f={{ntsh|0}}Tekin |vc= |notes=Aslida [[La Masia|Yoshlar tizimidan]]}} |- !colspan="12" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Yarimhimoyachilar |- {{fb si player |bg= |n=6 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Gavi]] |eu=y |age={{Age|2004|8|5}} |s=2021 |a=155 |g=10 |e=2030 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=8 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Pedri]] |eu=y |age={{Age|2002|11|25}} |s=2020 |a=210 |g=27 |e=2030 |f={{ntsh|5}}€5M |vc=4-sardor |notes= }} {{fb si player |bg= |n=16 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Fermín López]] |eu=y |age={{Age|2003|5|11}} |s=2023 |a=93 |g=21 |e=2029 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=17 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Marc Casadó]] |eu=y |age={{Age|2003|09|14}} |s=2022 |a=46 |g=1 |e=2028 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=20 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Dani Olmo]] |eu=y |age={{Age|1998|5|7}} |s=2024 |a=46 |g=13 |e=2030 |f={{ntsh|55}}€55M |vc= |notes=Aslida [[La Masia|Yoshlar tizimidan]]}} {{fb si player |bg=y |n=21 |pos=MF |nb=NED |p=[[Frenkie de Jong]] |eu=y |age={{Age|1997|5|12}} |s=2019 |a=265 |g=19 |e=2026 |f={{ntsh|75}}€75M |vc= 2-sardor|notes= }} {{fb si player |bg= |n= 22 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Marc Bernal]] |eu=y |age={{Age|2007|05|26}} |s=2023 |a=5 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} |- !colspan="12" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Hujumchilar |- {{fb si player |bg=y |n=7 |pos=FW |nb=ESP |p=[[Ferran Torres]] |eu=y |age={{Age|2000|2|29}} |s=2021 (qish) |a=165 |g=48 |e=2027 |f={{ntsh|55}}€55M |vc= |notes= }} {{fb si player |bg= |n=9 |pos=FW |nb=POL |p=[[Robert Lewandowski]] |eu=y |age={{Age|1988|8|21}} |s=2022 |a=154 |g=104 |e=2026 |f={{ntsh|45}}€45M |vc= }} {{fb si player |bg=y |n=10 |pos=FW |nb=ESP |p=[[Lamine Yamal]] |eu=y |age={{Age|2007|7|13}} |s=2023 |a=109 |g=27 |e=2031 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc= |notes=}} {{fb si player |bg= |n=11 |pos=FW |nb=BRA |p=[[Raphinha]] |eu=y |age={{Age|1996|12|14}} |s=2022 |a=151 |g=57 |e=2028 |f={{ntsh|58}}€58M |vc=3-sardor|notes=Ikkinchi fuqaroligi: Italiya}} {{fb si player |bg=y |n=14 |pos=FW |nb=ENG |p=[[Marcus Rashford]] |eu=n |age={{Age|1997|10|31}} |s=2025 |a=8 |g=2 |e=2026 |f={{ntsh|0}}Ijara |vc= |notes=}} {{fb si player |bg= |n=19 |pos=FW |nb=SWE |p=[[Roony Bardghji]] |eu=y |age={{Age|2005|11|15}} |s=2025 |a=13 |g=2 |e=2029 |f={{ntsh|2.5}}€2.5M |vc= |notes=}} {{fb si footer |u=2026-yil 23-may|c= |ss=2025 |o=tarkibdagi raqami |s=[https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players FCBarcelona.com], [https://www.laliga.com/en-GB/clubs/fc-barcelona/squad LaLiga.com] va [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/50080--barcelona/squad/ UEFA.com]|date=June 2024}} === Zaxira tarkibi === {{fb si header |age=y |bc=y}} {{fb si player |bg= |n=26 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Jofre Torrents]] |eu=y |age={{Age|2007|01|28}} |s=2025 |a=2 |g=0 |e=2028 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=27 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Dro Fernández]] |eu=y |age={{Age|2008|01|12}} |s=2025 |a=1 |g=0 |e=2027 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=29 |pos=FW |nb=ESP |p=[[Toni Fernández]] |eu=y |age={{Age|2008|07|15}} |s=2024 |a=1 |g=0 |e=2027 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=30 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Guille Fernández]]|eu=y |age={{Age|2008|06|18}} |s=2024 |a=0 |g=0 |e=2027 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=31 |pos=GK |nb=USA |p=[[Diego Kochen]] |eu=n |age={{Age|2006|03|19}} |s=2024 |a=0 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=32 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Alexis Olmedo]] |eu=y |age={{Age|2006|01|02}} |s=2024 |a=0 |g=0 |e=2029 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=33 |pos=GK |nb=ESP |p=[[Eder Aller]] |eu=y |age={{Age|2007|04|04}} |s=2025 |a=0 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=34 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Landry Farré]] |eu=y |age={{Age|2007|01|01}} |s=2024 |a=0 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=36 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Álvaro Cortés]] |eu=y |age={{Age|2005|03|17}} |s=2023 |a=0 |g=0 |e=2027 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=37 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Dani Rodríguez]] |eu=y |age={{Age|2005|08|09}} |s=2024 |a=1 |g=0 |e=2027 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=38 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Andrés Cuenca]] |eu=y |age={{Age|2007|06|11}} |s=2024 |a=1 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=40 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Quim Junyent]] |eu=y |age={{Age|2007|03|25}} |s=2024 |a=0 |g=0 |e=2029 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=41 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Juan Hernández]] |eu=y |age={{Age|2007|07|21}} |s=2025 |a=0 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n=42 |pos=DF |nb=ESP |p=[[Xavi Espart]] |eu=y |age={{Age|2007|05|21}} |s=2025 |a=0 |g=0 |e=2028 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} {{fb si player |bg=y |n=43 |pos=MF |nb=ESP |p=[[Tommy Marqués]] |eu=y |age={{Age|2006|10|30}} |s=2026 |a=1 |g=0 |e=2028 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} <!--{{fb si player |bg=y |n= |pos=MF |nb=MLI |p=[[Ibrahim Diarra]] |eu=n |age={{Age|2006|12|12}} |s=2025 |a=0 |g=0 |e=2028 |f={{ntsh|1.7}}€1.7M |vc=|notes=}} {{fb si player |bg= |n= |pos=MF |nb=ESP |p=[[Juan Hernández]] |eu=y |age={{Age|2007|07|21}} |s=2025 |a=0 |g=0 |e=2026 |f={{ntsh|0}}[[La Masia|Yoshlar tizimi]] |vc=|notes=}} --> {{fb si footer |u=2026-yil 15-yanvar |c= |ss= |o=tarkibdagi raqami |s= [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4107039/fc-barcelona-a-and-b-squads-for-champions-league-official FCBarcelona.com], [https://www.laliga.com/en-ES/clubs/fc-barcelona/squad LaLiga.com] va [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/clubs/50080--barcelona/squad/ UEFA.com]|date=August 2025}} === Yangilangan shartnomalar === {| class="wikitable" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=15| {{Tooltip|№|Raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=15| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=15| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Ismi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{Tooltip|Imzolandi|Yangi shartnoma imzolangan sana}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{Tooltip|Muddat|Yangi Shartnoma yakunlanadigan sana}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Manba |- |style="text-align:center"| 10 |style="text-align:center"| [[Hujumchi (futbol)|FW]] |style="text-align:center"| {{flagicon|ESP}} | [[Ansu Fati]] |style="text-align:center"| 2025-yil 1-iyul |style="text-align:center"| 2028-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=1 July 2025 |title=Ansu Fati extends contract and leaves on loan for AS Monaco |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4297609/ansu-fati-extends-contract-and-leaves-on-loan-for-as-monaco |access-date=1 July 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 25 |style="text-align:center"| [[Darvozabon (futbol)|GK]] |style="text-align:center"| {{flagicon|POL}} | [[Wojciech Szczęsny]] |style="text-align:center"| 2025-yil 7-iyul |style="text-align:center"| 2027-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=7 July 2025 |title=Wojciech Szczęsny contract extension until 2027 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4305495/wojciech-szczsny-contract-extension-until-2027 |access-date=7 July 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 23 |style="text-align:center"| [[Himoyachi (futbol)|DF]] |style="text-align:center"| {{flagicon|FRA}} | [[Jules Koundé]] |style="text-align:center"| 2025-yil 15-avgust |style="text-align:center"| 2030-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=15 August 2025 |title=Jules Kounde and FC Barcelona extend contract to 2030 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4341835/jules-kounde-and-fc-barcelona-extend-contract-to-2030 |access-date=16 August 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 1 |style="text-align:center"| [[Darvozabon (futbol)|GK]] |style="text-align:center"| {{flagicon|ESP}} | [[Iñaki Peña]] |style="text-align:center"| 2025-yil 27-avgust |style="text-align:center"| 2029-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=27 August 2025 |title=Iñaki Peña contract extension to 2029 and loan to Elche |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4351043/inaki-pena-contract-extension-to-2029-and-loan-to-elche |access-date=27 August 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 22 |style="text-align:center"| [[Yarim himoyachi|MF]] |style="text-align:center"| {{flagicon|ESP}} | [[Marc Bernal]] |style="text-align:center"| 2025-yil 29-sentabr |style="text-align:center"| 2029-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=29 September 2025 |title=Marc Bernal extends contract to 2029 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4372163/marc-bernal-extends-contract-to-2029 |access-date=29 September 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 21 |style="text-align:center"| [[Yarim himoyachi|MF]] |style="text-align:center"| {{flagicon|NED}} | [[Frenkie de Jong]] |style="text-align:center"| 2025-yil 15-oktabr |style="text-align:center"| 2029-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=15 October 2025 |title=Frenkie de Jong extends contract with FC Barcelona until 2029 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4382447/frenkie-de-jong-extends-contract-with-fc-barcelona-until-2029/featured |access-date=18 October 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 24 |style="text-align:center"| [[Himoyachi (futbol)|DF]] |style="text-align:center"| {{flagicon|ESP}} | [[Eric García (2001-yilda tugʻilgan futbolchi)|Eric García]] |style="text-align:center"| 2025-yil 5-dekabr |style="text-align:center"| 2031-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=5 December 2025 |title=Agreement to extend Eric Garcia's contract until 30 June 2031 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4414653/agreement-to-extend-eric-garcias-contract-until-30-june-2031 |access-date=6 December 2025 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |style="text-align:center"| 16 |style="text-align:center"| [[Yarim himoyachi|MF]] |style="text-align:center"| {{flagicon|ESP}} | [[Fermín López]] |style="text-align:center"| 2026-yil 30-yanvar |style="text-align:center"| 2031-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=30 January 2026 |title=Fermín contract extension agreed |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4441329/fermin-contract-extension-agreed |access-date=30 January 2026 |website=FC Barcelona}}</ref> |- |colspan=2 style="text-align:center"| [[Murabbiy (futbol)|Murabbiy]] |style="text-align:center"| {{flagicon|GER}} | [[Hansi Flick]] |style="text-align:center"| 2026-yil 18-may |style="text-align:center"| 2028-yil 30-iyun |style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=18 May 2026 |title=Hansi Flick extends contract until 2028 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4505340/hansi-flick-extends-contract-until-2028 |access-date=19 May 2026 |website=FC Barcelona}}</ref> |} == Transferlar == === Kelganlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| № !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Poz. !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Kelgan jamoasi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Narxi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Sana !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Manba |- !colspan=7 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Yoz |- |— |{{sort|3|MF}} |style="text-align:left"|{{flagicon|ESP}} [[Oriol Romeu]] |style="text-align:left"| [[Girona FC|Girona]] |Ijaradan qaytish |2025=yil 1-iyul |<ref>{{cite news |date=5 August 2024 |title=Agreement with Girona for the loan of Oriol Romeu |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4076327/agreement-with-girona-fc-for-the-loan-of-oriol-romeu |access-date=5 August 2024 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=27 May 2025 |title=Thank you Oriol, Bryan, Arnaut and Arthur |url=https://www.gironafc.cat/en/news/thank-you-oriol-bryan-arnaut-and-arthur |access-date=1 July 2025 |publisher=Girona FC}}</ref> |- |13 |GK | style="text-align:left"|{{flagicon|ESP}} [[Joan García]] | style="text-align: left;" | [[RCD Espanyol|Espanyol]] |€25 million |2025-yil 18-iyun |<ref name="JoanGarcia"/><ref>{{cite news |date=18 June 2025 |title=Joan Garcia to leave RCD Espanyol |url=https://www.rcdespanyol.com/en/new/joan-garcia-to-leave-rcd-espanyol/18773 |access-date=1 July 2025 |publisher=RCD Espanyol}}</ref> |- |28/19 |FW | style="text-align:left"|{{flagicon|SWE}} [[Roony Bardghji]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|DEN}} [[F.C. Copenhagen|Copenhagen]] |€2.5 million |2025-yil 14-iyul |<ref name="Roony">{{Cite web |title=Roony Bardghji signs for FC Barcelona until 2029 |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4308767/roony-bardghji-signs-for-fc-barcelona-until-2029 |access-date=2025-07-14 |website=www.fcbarcelona.com |language=en}}</ref> |- !colspan="4" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Jami !colspan="3" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{ntsh|27.5}}€27.5&nbsp;million |} === Ketganlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| № !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Poz. !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Ketgan jamoasi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Narxi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Sana !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Manba |- |— |{{sort|2|DF}} |style="text-align:left"|{{flagicon|ESP}} [[Álex Valle]] |style="text-align:left"|{{fbaicon|ITA}} [[Como 1907|Como]] |€6 million |2025-yil 3-iyun |<ref>{{cite news |date=3 June 2025 |title= Como 1907 exercise buy out clause for Àlex Valle |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4277463/como-1907-exercise-buy-out-clause-for-alex-valle |access-date=10 June 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=3 June 2025 |title=Álex Valle commits to Como until 2029 |url=https://comofootball.com/en/alex-valle-commits-to-como-until-2029/ |access-date=10 June 2025 |publisher=Como 1907}}</ref> |- |— |{{sort|2|DF}} |style="text-align:left"|{{flagicon|FRA}} [[Clément Lenglet]] |style="text-align:left"| [[Atlético Madrid]] |Shartnomaning tugatilishi |2025-yil 9-iyun |<ref>{{cite news |date=9 June 2025 |title=Lenglet and FC Barcelona terminate contract |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4281610/lenglet-and-fc-barcelona-terminate-contract |access-date=10 June 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=9 June 2025 |title=Clément Lenglet signs until 2028 |url=https://en.atleticodemadrid.com/noticias/clement-lenglet-signs-until-2028 |access-date=10 June 2025 |publisher=Atlètico de Madrid}}</ref> |- |29 |MF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Aleix Garrido]] | style="text-align: left;" | [[SD Eibar|Eibar]] |Tekin |2025-yil 20-iyun |<ref>{{cite news |date=20 June 2025 |title=Aleix Garrido to leave FC Barcelona |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4291710/aleix-garrido-to-leave-fc-barcelona |access-date=1 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=20 June 2025 |title=Aleix Garrido, juventud, visión y calidad técnica para el centro del campo de la SD Eibar |trans-title=Aleix Garrido, youth, vision, and technical quality for SD Eibar's midfield |url=https://www.sdeibar.com/noticias/aleix-garrido-juventud-vision-y-calidad-tecnica-para-el-centro-del-campo-de-la-sd-eibar |access-date=1 July 2025 |publisher=SD Eibar}}</ref> |- |36 |DF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Sergi Domínguez]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|CRO}} [[GNK Dinamo Zagreb|Dinamo Zagreb]] |€1.2 million |2025-yil 30-iyun |<ref>{{cite news |date=30 June 2025 |title=Agreement with Dinamo Zagreb for the transfer of Sergi Domínguez |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4299183/agreement-with-dinamo-zagreb-for-the-transfer-of-sergi-dominguez |access-date=1 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=30 June 2025 |title=Sergi Dominguez novi igrač Dinama |trans-title=Sergi Dominguez new Dinamo player |url=https://gnkdinamo.hr/hr/vijesti/clanak/sergi-dominguez-novi-igrac-dinama |access-date=1 July 2025 |publisher=GNK Dinamo}}</ref> |- |34 |MF | style="text-align: left;" |{{flagicon|GER}} [[Noah Darvich]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|GER}} [[VfB Stuttgart]] |€2.2 million |2025-yil 1-iyul |<ref>{{cite news |date=1 July 2025 |title=Agreement with VfB Stuttgart for the transfer of Noah Darvich |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4299188/agreement-with-vfb-stuttgart-for-the-transfer-of-noah-darvich |access-date=1 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=1 July 2025 |title=VfB verpflichtet Noah Darvich |trans-title=VfB signs Noah Darvich |url=https://www.vfb.de/de/vfb/aktuell/neues/profis/2526/vfb-verpflichtet-noah-darvich/ |access-date=1 July 2025 |publisher=VfB Stuttgart}}</ref> |- |30 |MF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Pau Prim]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|QAT}} [[Al Sadd SC|Al Sadd]] |Tekin |2025-yil 1-iyul |<ref>{{cite news |date=30 June 2025 |title=Seven players' contracts come to an end at Barça Atlètic |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4299027/seven-players-contracts-come-to-an-end-at-barca-atletic |access-date=1 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=1 July 2025 |title=Al Sadd sign Pau Prim on contract until 2029 |url=https://al-saddclub.com/al-sadd-sign-pau-prim-on-contract-until-2029/ |access-date=1 July 2025 |publisher=Al Sadd SC}}</ref> |- |14 |MF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Pablo Torre]] | style="text-align: left;" |[[RCD Mallorca|Mallorca]] |€5 million |2025-yil 14-iyul |<ref>{{cite news |date=14 July 2025 |title=Agreement with Mallorca for the transfer of Pablo Torre |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4312343/agreement-with-mallorca-for-the-transfer-of-pablo-torre |access-date=14 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=14 July 2025 |title=Pablo Torre, nuevo jugador del RCD Mallorca |trans-title=Pablo Torre, new player of RCD Mallorca |url=https://www.rcdmallorca.es/noticias/pablo-torre-nuevo-jugador-del-rcd-mallorca |access-date=14 July 2025 |publisher=RCD Mallorca}}</ref> |- |18 |FW | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Pau Víctor]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|POR}} [[S.C. Braga|Braga]] |€12 million |2025-yil 25-iyul |<ref>{{cite news |date=25 July 2025 |title=Agreement for Pau Víctor to join Sporting Clube de Braga |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4323458/agreement-for-pau-victor-to-join-sporting-clube-de-braga |access-date=25 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=25 July 2025 |title=Pau Víctor é Gverreiro até 2030! |trans-title=Pau Víctor is a Warrior until 2030! |url=https://scbraga.pt/pau-victor-e-gverreiro-ate-2030/ |access-date=25 July 2025 |publisher=S.C. Braga}}</ref> |- |5 |DF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Iñigo Martínez]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|KSA}} [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] |Tekin |2025-yil 9-avgust |<ref>{{cite news |date=9 August 2025 |title=Iñigo Martinez leaves FC Barcelona |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4336437/inigo-martinez-leaves-fc-barcelona |access-date=9 August 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=10 August 2025 |title=Iñigo Martínez Joins AlNassr |url=https://alnassr.sa/news/read/232/%D8%A5%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%AC%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%8A%D9%86%D9%8A%D8%B2-%D9%8A%D9%86%D8%B6%D9%85-%D9%84%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%80%D9%8A |access-date=11 August 2025 |publisher=Al-Nassr FC}}</ref> |- |— |FW | style="text-align: left;" |{{flagicon|POR}} [[Francisco Trincão]] | style="text-align: left;" |{{flagicon|POR}} [[Sporting CP]] |€11 million{{efn|name=tri|group=lower-roman|Sporting futbolchining qolgan 50% huquqlarini sotib oldi.}} |2025-yil 15-avgust |<ref>{{cite news |date=15 August 2025 |title=Sporting agrees to purchase remaining 50% rights of Trincão. |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4341800/fc-barcelona-statement?adobe_mc=MCMID%3D63466147288911157194494013614841627897%7CMCORGID%3D7BEDF655569E15537F000101%2540AdobeOrg%7CTS%3D1755286042&_gl=1*8qscom*_gcl_au*MTEzNzY4NzYwOC4xNzU0MTM1MjYw |access-date=15 August 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref> |- |— |FW | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Jan Virgili]] | style="text-align: left;" |[[Mallorca]] |€3 million |2025-yil 28-avgust |<ref>{{cite news |date=28 August 2025 |title=Agreement for the transfer of Jan Virgili to Mallorca |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4351743/agreement-for-the-transfer-of-jan-virgili-to-mallorca |access-date=29 August 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref> |- |— |MF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Oriol Romeu]] | style="text-align: left;" |{{flagicon|ENG}} [[Southampton F.C.|Southampton]] |Shartnomaning tugatilishi |2025-yil 5-sentabr |<ref>{{cite news |date=5 September 2025 |title=Agreement to cancel Romeu's contract. |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4347910/agreement-to-cancel-oriol-romeus-contract |access-date=29 August 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref> |- |— |MF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Dro Fernández]] | style="text-align: left;" | {{flagicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |€8.2 million |2026-yil 26-yanvar |<ref>{{cite news |date=26 January 2026 |title=Agreement with PSG for the transfer of Dro |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4439609/agreement-with-psg-for-the-transfer-of-dro |access-date=27 January 2026 |publisher=FC Barcelona}}</ref> |- ! colspan="4" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" | Jami ! colspan="3" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" | €45.6 million |} === Ijara asosida kelganlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| № !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Poz. !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Kelgan jamoasi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Narxi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Sana !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Muddat !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Manba |- |14 |{{sort|4|FW}} |style="text-align:left"|{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] |style="text-align:left"|{{fbaicon|ENG}} [[Manchester United F.C.|Manchester United]] |Yoʻq |2025-yil 23-iyul |2026-yil 30-iyun |<ref name="Rashford" /><ref>{{Cite web |title=Loan news: Rashford leaves United |url=https://www.manutd.com/en/news/detail/man-utd-forward-marcus-rashford-joins-barcelona-on-loan |access-date=23 July 2025|date=23 July 2025|website=ManUtd.com |publisher=Manchester United}}</ref> |- |2 |{{sort|2|DF}} |style="text-align:left"|{{flagicon|POR}} [[João Cancelo]] |style="text-align:left"|{{fbaicon|KSA}} [[Al Hilal SFC|Al Hilal]] |Yoʻq |2026-yil 13-yanvar |2026-yil 30-iyun |<ref name="Cancelo">{{cite news |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4433680/joao-cancelo-becomes-an-fc-barcelona-player |title=João Cancelo becomes an FC Barcelona player |date=13 January 2026 |publisher=FC Barcelona |access-date=13 January 2026}}</ref><ref>{{Cite web |title=Joao Cancelo moves on loan to FC Barcelona |url=https://alhilal.com/en/news/joao-cancelo-moves-on-loan-to-fc-barcelona |access-date=13 January 2026|date=13 January 2026|website=alhilal.com |publisher=Al-Hilal Club}}</ref> |- !colspan="4" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Jami !colspan="4" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{ntsh|0.0}}€0 |} === Ijara asosida ketganlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| № !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Poz. !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Ketgan jamoasi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Narxi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Sana !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Muddat !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Manba |- |26 |GK | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Ander Astralaga]] | style="text-align: left;" |[[Granada CF|Granada]] |None |2025-yil 1-iyul |2026-yil 30-iyun |<ref>{{cite news |date=29 June 2025 |title=Ander Astralaga goes on loan to Granada |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4297628/ander-astralaga-goes-on-loan-to-granada |access-date=1 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=29 June 2025 |title=Comunicado Oficial - Ander Astralaga, nuevo jugador del Granada CF |trans-title=Official Statement - Ander Astralaga, new Granada CF player |url=https://www.granadacf.es/noticias/comunicado-oficial-or-ander-astralaga-nuevo-jugador-del-granada-cf |access-date=1 July 2025 |publisher=Granada CF}}</ref> |- |10 |FW | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Ansu Fati]] | style="text-align: left;" |{{fbaicon|FRA}} [[AS Monaco FC|Monaco]]{{efn|name=mon|group=lower-roman|[[AS Monaco F.C.|Monaco]], Monako shahar-davlatiga tegishli klub boʻlib, Fransiya futbol tizimida oʻynaydi.}} |Nomaʼlum |2025-yil 1-iyul |2026-yil 30-iyun |<ref>{{cite news |date=1 July 2025 |title=Ansu Fati goes on loan to Monaco |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4297609/ansu-fati-extends-contract-and-leaves-on-loan-for-as-monaco |access-date=1 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=1 July 2025 |title=Ansu Fati joins AS Monaco |url=https://www.asmonaco.com/en/ansu-fati-joins-as-monaco/ |access-date=1 July 2025 |publisher=AS Monaco FC}}</ref> |- |40 |GK | style="text-align: left;" |{{flagicon|HUN}} [[Áron Yaakobishvili]] | style="text-align: left;" |[[FC Andorra|Andorra]]{{efn|name=and|group=lower-roman|[[FC Andorra|Andorra]], Andorra davlatiga tegishli klub boʻlib, Ispaniya futbol tizimida oʻynaydi.}} |Nomaʼlum |2025-yil 15-iyul |2026-yil 30-iyun |<ref>{{cite news |date=15 July 2025 |title=Yaakobishvili loaned to Andorra. |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-b/news/4307734/loan-agreement-for-aron-yaakobishvili |access-date=15 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=15 July 2025 |title=Yaakobishvili joins Andorra. |url=https://www.fcandorra.com/en/news/aron-yaakobishvili-welcome |access-date=15 July 2025 |publisher=FC Andorra}}</ref> |- |13 |GK | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Iñaki Peña]] | style="text-align: left;" |[[Elche CF|Elche]] |Nomaʼlum |2025-yil 27-avgust |2026-yil 30-iyun |<ref>{{cite news |date=27 August 2025 |title=Iñaki loaned to Elche. |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4351043/inaki-pena-contract-extension-to-2029-and-loan-to-elche |access-date=27 August 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=27 August 2025 |title=Iñaki new keeper at Elche. |url=https://www.elchecf.es/noticias/inaki-pena-nuevo-guardian-de-la-porteria-del-elche-cf |access-date=27 August 2025 |publisher=Elche CF}}</ref> |- |32 |DF | style="text-align: left;" |{{flagicon|ESP}} [[Héctor Fort]] | style="text-align: left;" |[[Elche CF|Elche]] |Nomaʼlum |2025-yil 1-sentabr |2026-yil 30-iyun |<ref>{{cite news |date=1 September 2025 |title=Agreement for the loan of Héctor Fort |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4354693/agreement-for-the-loan-of-hector-fort |access-date=2 September 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref><ref>{{cite news |date=1 September 2025 |title=Héctor Fort, bringing strength to Elche CF’s right side. |url=https://www.elchecf.es/noticias/hector-fort-potencia-para-la-banda-derecha-del-elche-cf |access-date=3 September 2025 |publisher=Elche CF}}</ref> |- |1 |GK | style="text-align: left;" |{{flagicon|GER}} [[Marc-André ter Stegen]] | style="text-align: left;" |[[Girona FC|Girona]] |Nomaʼlum |2026-yil 20-yanvar |2026-yil 30-iyun |<ref>{{Cite web |title=Agreement with Girona for the loan of Marc ter Stegen |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4437263/agreement-with-girona-for-the-loan-of-marc-ter-stegen |access-date=2026-01-21 |website=www.fcbarcelona.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Ter Stegen, red and white! |url=https://www.gironafc.cat/en/news/ter-stegen-red-and-white |access-date=2026-01-21 |website=www.gironafc.cat |language=en}}</ref> |- !colspan="4" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Jami !colspan="4" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{ntsh|0.0}}€0 |} {{notelist}} {{notelist-lr}} == Mavsumoldi oʻrtoqlik oʻyinlari == {{legend2|#CCFFCC|Gʻalaba|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFCC|Durang|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFCCCC|Magʻlubiyat|border=1px solid #AAAAAA}} {{legend2|#FFFFFF|Kelgusi oʻyinlar|border=1px solid #AAAAAA}} {{Football box collapsible |round = [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik oʻyini]] |date = 2025-yil 27-iyul |time = 19:00 JST ([[UTC+09:00|UTC+9]]) |team1 = [[Vissel Kobe]] |score = 1:3 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4325149/vissel-kobe-1-3-fc-barcelona-promising-start |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Taisei Miyashiro|Miyashiro]] {{goal|42}} |goals2 = *[[Eric Garcia|E. García]] {{goal|33}} *[[Roony Bardghji|Bardghji]] {{goal|77}} *[[Dro Fernández|Dro]] {{goal|87}} |stadium = [[Noevir Stadium Kobe]] |location = [[Kobe]], Yaponiya |attendance = 14,950 |referee = |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik oʻyini]] |date = 2025-yil 31-iyul |time = 20:00 KST ([[UTC+09:00|UTC+9]]) |team1 = [[FC Seoul]] |score = 3:7 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4329645/fc-seoul-37-fc-barcelona-goalfest-in-korea |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Cho Young-wook]] {{goal|26}} *[[Yazan Al-Arab|Al-Arab]] {{goal|45+1}} *[[Do-Yun Hwang]] {{yel|68}} *[[Jung Han-min]] {{goal|85}} |goals2 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|8}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|14||45+3}} *[[Andreas Christensen|Christensen]] {{goal|55}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|74||88}} *[[Gavi]] {{goal|76}} |stadium = [[Seoul World Cup Stadium]] |location = [[Seul]], Janubiy Koreya |attendance = 62,482 |referee = Kim Dae-yong (Janubiy Koreya) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|Oʻrtoqlik oʻyini]] |date = 2025-yil 4-avgust |time = 20:00 KST ([[UTC+09:00|UTC+9]]) |team1 = [[Daegu FC]] |score = 0:5 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4333557/daegu-0-5-fc-barcelona-another-solid-victory |team2 = Barcelona |goals1 = |goals2 = *[[Gavi]] {{goal|21||45+2}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|27}} *[[Toni Fernández|Fernández]] {{goal|54}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|65}} |stadium = [[Daegu Stadium]] |location = [[Degu|Daegu]], Janubiy Koreya |attendance = |referee = [[Ko Hyung-jin]] (Janubiy Koreya) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Joan Gamper kubogi]] |date = 2025-yil 10-avgust |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 5:0 |report = https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4337923/fc-barcelona-5-0-como-1907-gamper-glory |team2 = [[Como 1907|Como]] |goals1 = *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|21||35}} *[[Raphinha]] {{goal|37}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|42||49}} |goals2 = |stadium = [[Johan Cruyff stadioni]] |location = [[Sant Joan Despí]], Ispaniya |attendance = 6,000 |referee = [[Ricardo de Burgos Bengoetxea]] (Ispaniya) |result = W }} == Musobaqalar == === Umumiy maʼlumotlar === {{Fb overview |c=2 |c1=[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]]|fm1=2025-yil 16-avgust|lm1=2026-yil 23–may|sr1=1-tur|fp1=Gʻoliblar |w1=31 |d1=1 |l1=6 |f1=95 |a1=36 |c2=[[2025/26-yilgi Copa del Rey|Copa del Rey]]|fm2=2025-yil 16–dekabr|lm2=2026-yil 3-mart|sr2=1/16-final|fp2=Yarimfinal|w2=4 |d2=0 |l2=1 |f2=9 |a2=5 |c3=[[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España]]|fm3=2026-yil 7-yanvar|lm3=2026-yil 11-yanvar|sr3=Yarimfinal|fp3=Gʻoliblar |w3=2 |d3=0 |l3=0 |f3=8 |a3=2 |c4=[[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|UEFA Chempionlar ligasi]]|fm4=2025-yil 18-sentabr|lm4=2026-yil 14-aprel|sr4=Liga bosqichi |fp4=Nimchorak final |w4=7 |d4=2 |l4=3 |f4=32 |a4=20 |u= |s=[https://int.soccerway.com/teams/spain/futbol-club-barcelona/2017/ Soccerway] }} <!--{|class="wikitable" style="text-align:center" |- | width="20px" bgcolor="#fffee0"| | Current position |- | width="20px" bgcolor="gold"| | Competition won |}--> === La Liga === {{Asosiy|2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi}} ==== Turnir jadvali ==== {{:2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|transcludesection=Table|showteam=BAR}} ==== Natijalar sharhi ==== {{Fb_rs|hw=19|hd=0|hl=0|hgf=57|hga=10|aw=12|ad=1|al=6|agf=38|aga=26}} {{Fb_rs footer|u=|s=[https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing La Liga]|date=}} ==== Turlar boʻyicha natijalar ==== {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=| header=Tur | label1=Stadion | rnd15=19<sup>1</sup> | rnd16=15 | rnd17=16 | rnd18=17 | rnd19=18 | res1=[[Estadi Mallorca Son Moix|A]]/[[Estadi Ciutat de València|A]]/[[Vallecas Stadium|A]]/[[Johan Cruyff Stadium|H]]/[[Johan Cruyff Stadium|H]]/[[Estadio Carlos Tartiere|A]]/[[Estadi Olímpic Lluís Companys|H]]/[[Ramón Sánchez Pizjuán stadioni|A]]/[[Estadi Olímpic Lluís Companys|H]]/[[Santiago Bernabéu Stadioni|A]]/[[Estadi Olímpic Lluís Companys|H]]/[[Balaídos Stadium|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Camp Nou|H]]/[[Camp Nou|H]]/[[Estadio de La Cartuja|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Estadio de la Cerámica|A]]/[[RCDE Stadium|A]]/[[Anoeta Stadium|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Estadio Martínez Valero|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Estadi Montilivi|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Camp Nou|H]]/[[San Mamés Stadium (2013)|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Camp Nou|H]]/[[Metropolitano Stadium|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Estadio Coliseum|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[El Sadar Stadium|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Mendizorrotza Stadium|A]]/[[Camp Nou|H]]/[[Mestalla Stadium|A]] | label2=Natija | res2=W/W/D/W/W/W/W/L/W/L/W/W/W/W/W/W/W/W/W/L/W/W/W/L/W/W/W/W/W/W/W/W/W/W/W/L/W/L| label3=Oʻrin | pos3=1/2/4/2/2/2/1/2/2/2/2/2/2/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/2/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1/1| label4=Ochkolar | pos4=3p/6p/7p/10/13p/16p/19p/19p/22p/22p/25p/28p/31p/34p/37p/40p/43p/46p/49p/49p/52p/55p/58p/58p/61p/64p/67p/70p/73p/76p/79p/82p/85p/88p/91p/91p/94p/94p | color_W=green2|text_W=Gʻalaba | color_D=yellow2|text_D=Durang | color_L=red2|text_L=Magʻlubiyat | color_P=grey|text_P=Qoldirilgan | text_H=Uyda|text_A=Safarda | color_1=gold |color_2=silver|color_3=bronze |color_4=green1|color_5=blue1|color_6=yellow1|color_18–20=red1 | source=[https://www.laliga.com/en-GB/laliga-easports/standing La Liga] }} <sup>'''1'''</sup> Atlético Madridga qarshi 19-tur uchrashuvi har ikki klubning [[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|2026-yilgi Ispaniya Superkubogidagi]] ishtiroki sababli avvalroq oʻtkazildi. ==== Oʻyinlar ==== {{Football box collapsible |round = 1 |date = 2025-yil 16-avgust |time = 19:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[RCD Mallorca|Mallorca]] |score = 0:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-rcd-mallorca-fc-barcelona-1 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Mateu Morey|Morey]] {{yel|9}} *[[Manu Morlanes|Morlanes]] {{sentoff|2|24|33}} *[[Vedat Muriqi|Muriqi]] {{sentoff|0|39}} *[[Pablo Torre|Torre]] {{yel|42}} |goals2 = *[[Raphinha]] {{goal|7}}, {{yel|45+7}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|23}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|90+4}} |stadium = [[Estadi Mallorca Son Moix|Son Moix]] |location = [[Palma]] |attendance = 23,318 |referee = [[José Luis Munuera Montero]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 2 |date = 2025-yil 23-avgust |time = 21:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Levante UD|Levante]] |score = 2:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-levante-ud-fc-barcelona-2 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Iván Romero|Romero]] {{goal|15}} *[[Pablo Martínez|Martínez]] {{yel|45+3}} *[[José Luis Morales|Morales]] {{goal|45+7|pen.}}, {{yel|46}} *[[Diego Pampín|Pampín]] {{yel|89}} |goals2 = *[[Alejandro Balde|Balde]] {{yel|44}} *[[Pedri]] {{goal|49}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|52}} *[[Unai Elgezabal|Elgezabal]] {{goal|90+1|o.g.}} |stadium = [[Estadi Ciutat de València|Ciutat de València]] |location = [[Valensiya (shahar)|Valencia]] |attendance = 23,415 |referee = [[Alejandro Hernández Hernández]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 3 |date = 2025-yil 31-avgust |time = 21:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Rayo Vallecano]] |score = 1:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-rayo-vallecano-fc-barcelona-3 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Augusto Batalla|Batalla]] {{yel|38}} *[[Óscar Trejo|Trejo]] {{yel|38}} *[[Unai López|López]] {{yel|45}} *[[Fran Pérez|Pérez]] {{goal|67}} *[[Pep Chavarría|Chavarría]] {{yel|90+4}} |goals2 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|40|pen.}} *[[Jules Koundé|Koundé]] {{yel|56}} |stadium = [[Vallecas Stadium|Vallecas]] |location = [[Madrid]] |attendance = 14,438 |referee = Mateo Busquets Ferrer |result = D }} {{Football box collapsible |round = 4 |date = 2025-yil 14-sentabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 6:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-valencia-cf-4 |team2 = [[Valencia CF|Valencia]] |goals1 = *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|29||56}} *[[Raphinha]] {{goal|53||66}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|76||86}} |goals2 = *[[Mouctar Diakhaby|Diakhaby]] {{yel|41}} |stadium = [[Johan Cruyff Stadium]] |location = [[Sant Joan Despí]] |attendance = 5,862 |referee = [[Guillermo Cuadra Fernández]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 5 |date = 2025-yil 21-sentabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-getafe-cf-5 |team2 = [[Getafe CF|Getafe]] |goals1 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|15||34}} *[[Raphinha]] {{yel|32}} *[[Andreas Christensen|Christensen]] {{yel|54}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|62}} |goals2 = *[[Mario Martín|Martín]] {{yel|3}} *[[Adrián Liso|Liso]] {{yel|42}} *[[Djené]] {{yel|44}} *[[Abdel Abqar|Abqar]] {{yel|58}} |stadium = [[Johan Cruyff Stadium]] |location = [[Sant Joan Despí]] |attendance = 5,711 |referee = [[Ricardo de Burgos Bengoetxea]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 6 |date = 2025-yil 25-sentabr |time = 21:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Real Oviedo|Oviedo]] |score = 1:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-real-oviedo-fc-barcelona-6 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Alberto Reina|Reina]] {{goal|33}} *[[Eric Bailly|Bailly]] {{yel|90+2}} |goals2 = *[[Eric García|García]] {{goal|56}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|70}} *[[Ronald Araújo|Araújo]] {{goal|88}} |stadium = [[Estadio Carlos Tartiere|Carlos Tartiere]] |location = [[Oviedo]] |attendance = 29,850 |referee = Miguel Ángel Ortiz Arias |result = W }} {{Football box collapsible |round = 7 |date = 2025-yil 28-sentabr |time = 18:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 2:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-sociedad-7 |team2 = [[Real Sociedad]] |goals1 = *[[Jules Koundé|Koundé]] {{goal|43}}, {{yel|82}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|59}} |goals2 = *[[Igor Zubeldia|Zubeldia]] {{yel|17}} *[[Álvaro Odriozola|Odriozola]] {{goal|31}} *[[Duje Ćaleta-Car|Ćaleta-Car]] {{yel|90+2}} |stadium = [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 50,103 |referee = [[Alejandro Hernández Hernández]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 8 |date = 2025-yil 5-oktabr |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Sevilla FC|Sevilla]] |score = 4:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-sevilla-fc-fc-barcelona-8 |team2 = Barcelona |goals1 =*[[Alexis Sánchez|Sánchez]] {{goal|13|pen.}} *[[Marcão (footballer, born 1996)|Marcão]] {{yel|20}} *[[Isaac Romero|Romero]] {{goal|37}}, {{yel|50}} *[[Adnan Januzaj|Januzaj]] {{yel|74}} *[[Lucien Agoumé|Agoumé]] {{yel|81}} *[[José Ángel Carmona|Carmona]] {{goal|90}} *[[Gerard Fernández|Peque]] {{yel|90+5}} *[[Akor Adams|Adams]] {{goal|90+6}}, {{yel|90+7}} *[[Nemanja Gudelj|Gudelj]] {{yel|90+8}} |goals2 =*[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|16}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{yel|21}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{yel|38}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|45+7}}, {{yel|84}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{penmiss}} {{small|76'}} *[[Ronald Araújo|Araújo]] {{yel|90+11}} |stadium = [[Ramón Sánchez Pizjuán Stadium|Ramón Sánchez Pizjuán]] |location = [[Sevilla|Seville]] |attendance =41,040 |referee =Alejandro Muñiz Ruiz |result =L }} {{Football box collapsible |round = 9 |date = 2025-yil 18-oktabr |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 2:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-girona-fc-9 |team2 = [[Girona FC|Girona]] |goals1 = *[[Pedri]] {{goal|13}} *[[Ronald Araújo|Araújo]] {{goal|90+3}}, {{yel|90+4}} |goals2 = *[[Axel Witsel|Witsel]] {{goal|20}} *[[Cristhian Stuani|Stuani]] {{yel|75}} *[[Àlex Moreno|Moreno]] {{yel|84}} |stadium = [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 43,172 |referee = [[Jesús Gil Manzano]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[El Clásico|10]] |date = 2025-yil 26-oktabr |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |score = 2:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-real-madrid-fc-barcelona-10 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Kylian Mbappé|Mbappé]] {{goal|22}}, {{penmiss}} {{small|52'}} *[[Federico Valverde|Valverde]] {{yel|23}} *[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{goal|43}} *[[Dean Huijsen|Huijsen]] {{yel|57}} *[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{yel|90+11}} *[[Andriy Lunin|Lunin]] {{sentoff|0|90+11}} *[[Éder Militão|Militão]] {{yel|90+11}} *[[Rodrygo]] {{yel|90+11}} |goals2 = *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|38}}, {{yel|90+9}} *[[Pedri]] {{sentoff|2|42|90+10}} *[[Alejandro Balde|Balde]] {{yel|90+11}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{yel|90+11}} |stadium = [[Santiago Bernabéu Stadium|Santiago Bernabéu]] |location = [[Madrid]] |attendance = |referee = César Soto Grado |result = L |note = Lunin zaxiradan maydonga tushmadi, ammo qizil kartochka oldi. }} {{Football box collapsible |round = 11 |date = 2025-yil 2-noyabr |time = 18:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-elche-cf-11 |team2 = [[Elche CF|Elche]] |goals1 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|9}} *[[Ferran Torres|Ferran]] {{goal|11}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|61}} |goals2 = *[[Martim Neto|Neto]] {{yel|35}} *[[Rafa Mir|Mir]] {{goal|42}} |stadium = [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 44,370 |referee = Miguel Sesma Espinosa |result = W }} {{Football box collapsible |round = 12 |date = 2025-yil 9-noyabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] |score = 2:4 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-rc-celta-fc-barcelona-12 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Sergio Carreira|Carreira]] {{goal|11}} *[[Borja Iglesias|Iglesias]] {{goal|43}} *[[Miguel Román (footballer)|Román]] {{yel|89}} |goals2 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|10|pen.|37||73}}, {{yel|88}} *[[Pau Cubarsí|Cubarsí]] {{yel|42}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|45+4}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{sent off|2|79|90+4}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{yel|87}} |stadium = [[Balaídos Stadium|Abanca-Balaídos]] |location = [[Vigo]] |attendance = 21,887 |referee = Javier Alberola Rojas |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Athletic–Barcelona clasicosi|13]] |date = 2025-yil 22-noyabr |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 4:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-athletic-club-13 |team2 = [[Athletic Bilbao]] |goals1 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|4}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|45+3||90}} *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|48}} |goals2 = *[[Iñigo Ruiz de Galarreta|Ruiz de Galarreta]] {{yel|43}} *[[Oihan Sancet|Sancet]] {{sentoff|0|54}} *[[Andoni Gorosabel|Gorosabel]] {{yel|73}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 45,157 |referee = [[José María Sánchez Martínez]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 14 |date = 2025-yil 29-noyabr |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-deportivo-alaves-14 |team2 = [[Deportivo Alavés|Alavés]] |goals1 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|8}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|26||90+3}} *[[Marc Bernal|Bernal]] {{yel|36}} *[[Joan García|J. García]] {{yel|90+2}} |goals2 = *[[Pablo Ibáñez|Ibáñez]] {{goal|1}} *[[Abde Rebbach|Abde]] {{yel|32}} *[[Calebe]] {{yel|53}} *[[Antonio Blanco|Blanco]] {{yel|81}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 44,834 |referee = Miguel Ángel Ortiz Arias |result = W }} {{Football box collapsible |round = 19 |date = 2025-yil 2-dekabr |time = 21:00 [[Central European Time|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-atletico-de-madrid-19 |team2 = [[Atlético Madrid]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{goal|26}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{penmiss}} {{small|36'}} *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|45+2}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|65}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|90+6}} |goals2 = *[[Álex Baena|Baena]] {{goal|19}}, {{yel|41}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 45,205 |referee = [[Ricardo de Burgos Bengoetxea]] |result = W |note = Uchrashuv sanasi har ikki klubning [[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|2026-yilgi Ispaniya Superkubogidagi]] ishtiroki sababli oldinroq belgilandi. }} {{Football box collapsible |round = 15 |date = 2025-yil 6-dekabr |time = 18:30 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Real Betis]] |score = 3:5 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-real-betis-fc-barcelona-15 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Antony]] {{goal|6}} *[[Sergi Altimira|Altimira]] {{yel|21}} *[[Nelson Deossa|Deossa]] {{yel|59}} *[[Aitor Ruibal|Ruibal]] {{yel|67}} *[[Diego Llorente|Llorente]] {{goal|85}} *[[Valentín Gómez|Gómez]] {{yel|87}} *[[Cucho Hernández|Hernández]] {{goal|90|pen.}} |goals2 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|11||13||40}} *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|48}} *[[Roony Bardghji|Bardghji]] {{goal|31}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|59|pen.}} *[[Jules Koundé|Koundé]] {{yel|90}} |stadium = [[Estadio de La Cartuja|La Cartuja]] |location = [[Sevilla]] |attendance = 64,562 |referee = Francisco José Hernández Maeso |result = W }} {{Football box collapsible |round = 16 |date = 2025-yil 13-dekabr |time = 18:30 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 2:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-ca-osasuna-16 |team2 = [[CA Osasuna|Osasuna]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{goal|70||86}} |goals2 = *[[Abel Bretones|Bretones]] {{yel|35}} *[[Iker Muñoz|Muñoz]] {{yel|59}} *[[Jon Moncayola|Moncayola]] {{yel|67}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 42,058 |referee = Adrián Cordero Vega |result = W }} {{Football box collapsible |round = 17 |date = 2025-yil 21-dekabr |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Villarreal CF|Villarreal]] |score = 0:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-villarreal-cf-fc-barcelona-17 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Renato Veiga|Veiga]] {{sentoff|0|39}} *[[Tajon Buchanan|Buchanan]] {{yel|73}} |goals2 = *[[Raphinha]] {{goal|12|pen.}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{yel|58}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|63}} |stadium = [[Estadio de la Cerámica|La Cerámica]] |location = [[Villarreal]] |attendance = 20,701 |referee = Javier Alberola Rojas |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Derbi Barceloní|18]] |date = 2026-yil 3-yanvar |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[RCD Espanyol|Espanyol]] |score = 0:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-rcd-espanyol-de-barcelona-fc-barcelona-18 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Pol Lozano|Lozano]] {{yel|77}} |goals2 = *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|86}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|90}} |stadium = [[RCDE Stadium]] |location = [[Cornellà de Llobregat]] |attendance = 36,283 |referee = Victor García Verdura |result = W }} {{Football box collapsible |round = 20 |date = 2026-yil 18-yanvar |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Real Sociedad]] |score = 2:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-real-sociedad-fc-barcelona-20 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Mikel Oyarzabal|Oyarzabal]] {{goal|32}} *[[Beñat Turrientes|Turrientes]] {{yel|37}} *[[Jon Aramburu|Aramburu]] {{yel|51}} *[[Gonçalo Guedes|Guedes]] {{goal|71}} *[[Igor Zubeldia|Zubeldia]] {{yel|78}} *[[Carlos Soler|Soler]] {{sent off|0|88}} |goals2 = *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|70}} *[[Eric García|E. García]] {{yel|76}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{yel|83}} *[[Fermín López|Fermín]] {{yel|85}} |stadium = [[Anoeta Stadium|Anoeta]] |location = [[San Sebastián]] |attendance = 36,346 |referee = [[Jesús Gil Manzano]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 21 |date = 2026-yil 25-yanvar |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-oviedo-21 |team2 = [[Real Oviedo|Oviedo]] |goals1 = *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|9}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|52}} *[[Raphinha]] {{goal|57}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|73}} |goals2 = *[[Aarón Escandell|Aarón]] {{yel|33}} *[[David Costas|Costas]] {{yel|43}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 44,763 |referee = [[José Luis Munuera Montero]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 22 |date = 2026-yil 31-yanvar |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Elche CF|Elche]] |score = 1:3 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-elche-cf-fc-barcelona-22 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Álvaro Rodríguez|Rodríguez]] {{goal|29}} *[[John Donald|Donald]] {{yel|38}} *[[Eder Sarabia|Sarabia]] {{yel|74}} *[[Rodri Mendoza|Mendoza]] {{yel|76}} |goals2 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|6}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|40}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|72}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{yel|90}} |stadium = [[Estadio Martínez Valero|Martínez Valero]] |location = [[Elche]] |attendance = 31,233 |referee = Alejandro Muñiz Ruiz |result = W }} {{Football box collapsible |round = 23 |date = 2026-yil 7-ferval |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rcd-mallorca-23 |team2 = [[RCD Mallorca|Mallorca]] |goals1 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|29}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|61}} *[[Marc Bernal|Bernal]] {{goal|83}} |goals2 = |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 44,301 |referee = Alejandro Quintero González |result = W }} {{Football box collapsible |round = 24 |date = 2026-yil 16-fevral |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Girona FC|Girona]] |score = 2:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-girona-fc-fc-barcelona-24 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Thomas Lemar|Lemar]] {{goal|61}} *[[Fran Beltrán|Beltrán]] {{goal|86}} *[[Joel Roca|Roca]] {{sentoff|0|90+9}} *[[Vitor Reis]] {{yel|90+10}} |goals2 = *[[Eric García|E. García]] {{yel|41}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{penmiss}} 45+3' *[[Pau Cubarsí|Cubarsí]] {{goal|59}} *[[Jules Koundé|Koundé]] {{yel|84}} |stadium = [[Estadi Montilivi|Montilivi]] |location = [[Girona]] |attendance = 14,043 |referee = [[César Soto Grado]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 25 |date = 2026-yil 22-fevral |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-levante-ud-25 |team2 = [[Levante UD|Levante]] |goals1 = *[[Marc Bernal|Bernal]] {{goal|4}}, {{yel|59}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{goal|32}} *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|45+3}} *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|81}} |goals2 = *[[Kareem Tunde|Tunde]] {{yel|20}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 44,936 |referee = Javier Alberola Rojas |result = W }} {{Football box collapsible |round = 26 |date = 2026-yil 28-fevral |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 4:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-villarreal-cf-26 |team2 = [[Villarreal CF|Villarreal]] |goals1 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|28||37||69}} *[[Marc Bernal|Bernal]] {{yel|53}} *[[Raphinha]] {{yel|56}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|90+1}} |goals2 = *[[Pape Gueye|Gueye]] {{goal|49}} *[[Alfonso Pedraza|Pedraza]] {{yel|68}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 44,256 |referee = Isidro Díaz de Mera Escuderos |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Athletic–Barcelona clásicosi|27]] |date = 2026-yil 7-mart |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Athletic Bilbao]] |score = 0:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-athletic-club-fc-barcelona-27 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Alejandro Rego|Rego]] {{yel|50}} *[[Daniel Vivian|Vivian]] {{yel|90+3}} |goals2 = *[[Pau Cubarsí|Cubarsí]] {{yel|57}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|68}} |stadium = [[San Mamés Stadium (2013)|San Mamés]] |location = [[Bilbao]] |attendance = 50,629 |referee = [[José Luis Munuera Montero]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 28 |date = 2026-yil 15-mart |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 5:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-sevilla-fc-28 |team2 = [[Sevilla FC|Sevilla]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{goal|9|pen.|21|pen.|51}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|38}} *[[João Cancelo|Cancelo]] {{goal|60}} |goals2 = *[[Gabriel Suazo|Suazo]] {{yel|37}} *[[Oso (footballer)|Oso]] {{goal|45+3}} *[[Djibril Sow|Sow]] {{goal|90+2}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 56,483 |referee = [[Juan Martínez Munuera]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 29 |date = 2026-yil 22-mart |time = 14:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 1:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rayo-vallecano-29 |team2 = [[Rayo Vallecano]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{yel|8}} *[[Ronald Araújo|Araújo]] {{goal|24}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{yel|26}} *[[Pau Cubarsí|Cubarsí]] {{yel|72}} |goals2 = *[[Óscar Valentín|Valentín]] {{yel|34}} *[[Fran Pérez|Pérez]] {{yel|65}} *[[Pathé Ciss|Ciss]] {{yel|67}} *[[Isi Palazón|Palazón]] {{yel|88}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 56,812 |referee = Adrián Cordero Vega |result = W }} {{Football box collapsible |round = 30 |date = 2026-yil 4-aprel |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Atlético Madrid]] |score = 1:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-atletico-de-madrid-fc-barcelona-30 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Nicolás González|González]] {{sentoff|2|22|45+7}} *[[Giuliano Simeone|Simeone]] {{goal|39}} *[[Koke]] {{yel|45}} *[[Nahuel Molina|Molina]] {{yel|45}} *[[Juan Musso|Musso]] {{yel|50}} *[[Clément Lenglet|Lenglet]] {{yel|53}} *[[Taufik Seidu|Seidu]] {{yel|90+3}} |goals2 = *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|42}} *[[Fermín López|Fermín]] {{yel|45}} *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|50}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|87}} |stadium = [[Metropolitano Stadium|Riyadh Air Metropolitano]] |location = [[Madrid]] |attendance = 67,710 |referee = Mateo Busquets Ferrer |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Derbi Barceloní|31]] |date = 2026-yil 11-aprel |time = 18:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 4:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rcd-espanyol-de-barcelona-31 |team2 = [[RCD Espanyol|Espanyol]] |goals1 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|9||25}} *[[Gavi]] {{yel|32}} *[[Eric García|E. García]] {{yel|45+3}} *[[Marc Casadó|Casadó]] {{yel|49}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|87}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|89}} |goals2 = *[[Omar El Hilali|El Hilali]] {{yel|32}} *[[Edu Expósito|Expósito]] {{yel|34}} *[[Cyril Ngonge|Ngonge]] {{yel|45}} *[[Pol Lozano|Lozano]] {{goal|56}}, {{yel|58}} *[[Fernando Calero|Calero]] {{yel|83}} *[[Urko González de Zárate|González de Zárate]] {{yel|90+2}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 60,736 |referee = [[Alejandro Hernández Hernández]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 32 |date = 2026-yil 22-aprel |time = 21:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 1:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-rc-celta-33 |team2 = [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] |goals1 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|40|pen.}} *[[Eric García|E. García]] {{yel|90+2}} |goals2 = *[[Yoel Lago|Lago]] {{yel|59}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 59,034 |referee = [[José Luis Munuera Montero]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 33 |date = 2026-yil 25-aprel |time = 16:15 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Getafe CF|Getafe]] |score = 0:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-getafe-cf-fc-barcelona-32 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Djené]] {{yel|63}} *[[Mario Martín|Martín]] {{yel|87}} |goals2 = *[[Jules Koundé|Koundé]] {{yel|20}} *[[Gavi]] {{yel|39}} *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|45}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|74}} |stadium = [[Estadio Coliseum|Coliseum]] |location = [[Getafe]] |attendance = 9,487 |referee = Francisco José Hernández Maeso |result = W }} {{Football box collapsible |round = 34 |date = 2026-yil 2-may |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[CA Osasuna|Osasuna]] |score = 1:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-ca-osasuna-fc-barcelona-34 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Jon Moncayola|Moncayola]] {{yel|74}} *[[Raúl García|Ra. García]] {{goal|88}} *[[Kike Barja|Barja]] {{yel|90+9}} |goals2 = *[[Gavi]] {{yel|24}} *[[Eric García|E. García]] {{yel|60}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|81}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|86}} |stadium = [[El Sadar Stadium|El Sadar]] |location = [[Pamplona]] |attendance = 22,743 |referee = Isidro Díaz de Mera Escuderos |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[El Clásico|35]] |date = 2026-yil 10-may |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 2:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-madrid-35 |team2 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |goals1 = *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|9}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|18}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{yel|52}} *[[Raphinha]] {{yel|81}} |goals2 = *[[Eduardo Camavinga|Camavinga]] {{yel|40}} *[[Raúl Asencio|Asencio]] {{yel|52}} *[[Jude Bellingham|Bellingham]] {{yel|55}} *[[Trent Alexander-Arnold|Alexander-Arnold]] {{yel|81}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 62,213 |referee = [[Alejandro Hernández Hernández]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 36 |date = 2026-yil 13-may |time = 21:30 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Deportivo Alavés|Alavés]] |score = 1:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-deportivo-alaves-fc-barcelona-36 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Ibrahim Diabate|Diabate]] {{goal|45+1}} *[[Abde Rebbach|Abde]] {{yel|81}} |goals2 = *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{yel|46}} *[[João Cancelo|Cancelo]] {{yel|89}} |stadium = [[Mendizorrotza Stadium|Mendizorrotza]] |location = [[Vitoria-Gasteiz]] |attendance = 19,138 |referee = [[José María Sánchez Martínez]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = 37 |date = 2026-yil 17-may |time = 21:15 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona |score = 3:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-real-betis-37 |team2 = [[Real Betis]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{goal|28||62}} *[[Jules Koundé|Koundé]] {{yel|38}} *[[João Cancelo|Cancelo]] {{goal|74}} |goals2 = *[[Isco]] {{goal|69|pen.}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 56,868 |referee = [[Guillermo Cuadra Fernández]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = 38 |date = 2026-yil 23-may |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Valencia CF|Valencia]] |score = 3:1 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-valencia-cf-fc-barcelona-38 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[César Tárrega|Tárrega]] {{yel|63}} *[[Unai Nuñez|Nuñez]] {{yel|65}} *[[Javi Guerra|Guerra]] {{goal|66}} *[[Luis Rioja|Rioja]] {{goal|71}} *[[Guido Rodríguez|Rodríguez]] {{goal|90+7}} |goals2 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|61}} *[[Andreas Christensen|Christensen]] {{yel|70}} *[[Marc Bernal|Bernal]] {{yel|79}} |stadium = [[Mestalla Stadium|Mestalla]] |location = [[Valencia]] |attendance = 46,457 |referee = Adrián Cordero Vega |result = L }} === Copa del Rey === {{Asosiy|2025/26-yilgi Copa del Rey}} {{Football box collapsible |round = [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi#1/16 bosqichi|1/16 bosqichi]] |date = 2025-yil 16-dekabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[CD Guadalajara|Guadalajara]] |score = 0:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-copa-del-rey-cd-guadalajara-fc-barcelona-5 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Manu Ramírez|Ramírez]] {{yel|32}} *[[Samu Mayo|Mayo]] {{yel|54}} *[[Javier Ablanque|Ablanque]] {{yel|71}} |goals2 = *[[Marc Bernal|Bernal]] {{yel|30}} *[[Andreas Christensen|Christensen]] {{goal|76}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|90}} |stadium = [[Estadio Pedro Escartín|Pedro Escartín]] |location = [[Guadalajara (Ispaniya)|Guadalajara]] |attendance = |referee = [[César Soto Grado]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi#Nimchorak final|Nimchorak final]] |date = 2026-yil 15-yanvar |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Racing de Santander|Racing Santander]] |score = 0:2 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-copa-del-rey-r-racing-club-fc-barcelona-6 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Mario García|García]] {{yel|29}} *[[Damián Rodríguez|Rodríguez]] {{yel|71}} *[[Marco Sangalli|Sangalli]] {{yel|89}} |goals2 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|66}} *[[Fermín López|Fermín]] {{yel|73}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|90+5}} |stadium = [[Campos de Sport de El Sardinero|El Sardinero]] |location = [[Santander]] |attendance = 22,481 |referee = [[José María Sánchez Martínez]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi#Chorak final|Chorak final]] |date = 2026-yil 3-fevral |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Albacete Balompié|Albacete]] |score = 1:2 |report = https://www.laliga.com/en-ES/match/temporada-2025-2026-copa-del-rey-albacete-bp-fc-barcelona-7 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Dani Bernabéu|Bernabéu]] {{yel|25}} *[[Javi Moreno|Moreno]] {{goal|87}} |goals2 = *[[João Cancelo|Cancelo]] {{yel|15}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|39}} *[[Ronald Araújo|Araújo]] {{goal|56}} |stadium = [[Estadio Carlos Belmonte|Carlos Belmonte]] |location = [[Albacete]] |attendance = 16,745 |referee = [[José Luis Munuera Montero]] |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi#Yarimfinal|Yarimfinal<br>1-oʻyin]] |date = 2026-yil 12-fevral |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Atlético Madrid]] |score = 4:0 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-copa-del-rey-atletico-de-madrid-fc-barcelona-8 |team2 = Barcelona |goals1 = *[[Eric García|E. García]] {{goal|6|o.g.}} *[[Antoine Griezmann|Griezmann]] {{goal|14}} *[[Ademola Lookman|Lookman]] {{goal|33}} *[[Julián Alvarez|Alvarez]] {{goal|45+2}} *[[Giuliano Simeone|Simeone]] {{yel|50}} *[[Marcos Llorente|Llorente]] {{yel|51}} *[[Álex Baena|Baena]] {{yel|79}} *[[Marc Pubill|Pubill]] {{yel|86}} *[[Matteo Ruggeri|Ruggeri]] {{yel|90+8}} |goals2 = *[[Marc Casadó|Casadó]] {{yel|26}} *[[Eric García|E. García]] {{sentoff|0|85}} *[[Fermín López|Fermín]] {{yel|86}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{yel|86}} |stadium = [[Metropolitano Stadium|Riyadh Air Metropolitano]] |location = [[Madrid]] |attendance = 69,200 |referee = [[Juan Martínez Munuera]] |result = L }} {{Football box collapsible |round = [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi#Yarimfinal|Yarimfinal<br>2-oʻyin]] |date = 2026-yil 3-mart |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona |score = 3:0 |aggregatescore = 3:4 |report = https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-copa-del-rey-fc-barcelona-atletico-de-madrid-9 |team2 = [[Atlético Madrid]] |goals1 = *[[Marc Bernal|Bernal]] {{goal|29||72}} *[[Raphinha]] {{goal|45+5|pen.}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{yel|66}} *[[João Cancelo|Cancelo]] {{yel|67}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{yel|90+3}} |goals2 = *[[Álex Baena|Baena]] {{yel|90+5}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]] |attendance = 45,398 |referee = [[Ricardo de Burgos Bengoetxea]] |result = W }} === Supercopa de España === {{Asosiy|2026-yilgi Ispaniya Superkubogi}} {{Football box collapsible |round = [[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi#Yarimfinal|Yarimfinal]] |date = 2026-yil 7-yanvar |time = 22:00 SAST ([[UTC+03:00|UTC+3]]) |team1 = Barcelona |score = 5:0 |report = https://resultados.rfef.es/pnfg/NPcd/NFG_CmpPartido?cod_primaria=1000120&CodActa=70689163&cod_acta=70689163 |team2 = [[Athletic Bilbao]] |goals1 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|22}} *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|30}} *[[Roony Bardghji|Bardghji]] {{goal|34}} *[[Raphinha]] {{goal|38||52}} |goals2 = |stadium = [[King Abdullah Sports City]] |location = [[Saudiya Arabistoni]], [[Jidda]] |attendance = 50,141 |referee = Isidro Díaz de Mera Escuderos |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2026-yilgi Ispaniya Superkubogi#Final|Final]] |date = 2026-yil 11-yanvar |time = 22:00 SAST ([[UTC+03:00|UTC+3]]) |team1 = Barcelona |score = 3:2 |report = https://www.laliga.com/en-BR/match/temporada-2025-2026-supercopa-de-espana-por-determinar-por-determinar-2 |team2 = [[Real Madrid CF|Real Madrid]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{goal|36||73}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|45+4}} *[[Eric García|E. García]] {{yel|57}} *[[Pedri]] {{yel|86}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{sentoff|0|90+1}} |goals2 = *[[Vinícius Júnior|Vinícius]] {{goal|45+2}} *[[Gonzalo García|G. García]] {{goal|45+6}} *[[Raúl Asencio|Asencio]] {{yel|57}} *[[Federico Valverde|Valverde]] {{yel|59}} *[[Álvaro Carreras|Carreras]] {{yel|82}} |stadium = [[King Abdullah Sports City]] |location = [[Saudiya Arabistoni]], [[Jidda]] |attendance = 60,326 |referee = [[José Luis Munuera Montero]] |result = W }} ===UEFA Chempionlar ligasi=== {{Asosiy|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi}} ====Liga bosqichi==== {{Asosiy|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi}} Liga bosqichi uchun qurʼa 2025-yil 28-avgustda oʻtkazilgan.<ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/029c-1e92123f27d7-f1c1fabba5f1-1000--champions-league-league-phase-draw-all-36-teams-learn-their/|title=Champions League league phase draw: All 36 teams learn their opponents|publisher=[[UEFA]]|date=28 August 2025|access-date=28 August 2025}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/029c-1e9a2f63fe2d-ebf9ad643892-1000--2025-26-champions-league-all-the-league-phase-fixtures/|title=2025/26 Champions League: All the league phase fixtures|publisher=[[UEFA]]|date=30 August 2025|access-date=30 August 2025}}</ref> {{:2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi|transcludesection=Table|showteam=BAR}} {{#invoke:sports rbr table|table|legendpos=b | updated=complete | header=Tur | label1=Stadion | res1=A/H/H/A/A/H/A/H | label2=Natija | res2=W/L/W/D/L/W/W/W | label3=Oʻrin | pos3=12/16/9/11/18/15/9/5 | label4=Ochkolar | pos4=3p/3p/6p/7p/7p/10p/13p/16p | color_W=green1|text_W=Gʻalaba | color_D=yellow1|text_D=Durang | color_L=red1|text_L=Magʻlubiyat | text_H=Uyda|text_A=Safarda | color_1-8=green1|color_9-16=blue1|color_17-24=blue2 | source=[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/fixtures-results/ UEFA] }} ===== Oʻyinlar ===== {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Newcastle United v Barcelona|1]] |date = 2025-yil 28-sentabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] {{fbaicon|ENG}} |score = 1:2 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045920/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} Barcelona |goals1 = *[[Joelinton]] {{yel|28}} *[[Dan Burn|Burn]] {{yel|45+2}} *[[Anthony Gordon|Gordon]] {{goal|90}} |goals2 = *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|45}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|58||67}} *[[Fermín López|Fermín]] {{yel|75}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{yel|82}} *[[Marc Casadó|Casadó]] {{yel|90+7}} |stadium = [[St James' Park]] |location = [[Nyukasl (shahar)|Newcastle upon Tyne]], Angliya |attendance = 52,084 |referee = [[Glenn Nyberg]] ([[Shvetsiya futbol assotsiatsiyasi|Shvetsiya]]) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Barcelona v Paris Saint-Germain|2]] |date = 2025-yil 1-oktabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona {{fbaicon|ESP}} |score = 1:2 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045938/ |team2 = {{fbaicon|FRA}} [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |goals1 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|19}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{yel|32}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{yel|57}} *[[Marc Casadó|Casadó]] {{yel|78}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{yel|90+2}} |goals2 = *[[Senny Mayulu|Mayulu]] {{goal|38}} *[[Nuno Mendes|Mendes]] {{yel|44}} *[[Achraf Hakimi|Hakimi]] {{yel|87}} *[[Gonçalo Ramos|Ramos]] {{goal|90}} |stadium = [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] |location = [[Barcelona]], Ispaniya |attendance = 50,207 |referee = [[Michael Oliver]] ([[Angliya futbol assotsiatsiyasi|Angliya]]) |result = L }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Barcelona v Olympiacos|3]] |date = 2025-yil 21-oktabr |time = 18:45 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona {{fbaicon|ESP}} |score = 6:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045939/ |team2 = {{fbaicon|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] |goals1 = *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|7||39||76}} *[[Alejandro Balde|Balde]] {{yel|23}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|68|pen}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|74||79}} |goals2 = *[[Santiago Hezze|Hezze]] {{sentoff|2|35|57}} *[[Dani García|D. García]] {{yel|39}} *[[Ayoub El Kaabi|El Kaabi]] {{goal|54|pen}} *[[Daniel Podence|Podence]] {{yel|55}} |stadium = [[Estadi Olímpic Lluís Companys]] |location = [[Barcelona]], Ispaniya |attendance = 46,264 |referee = [[Urs Schnyder]] ([[Shveysariya futbol assotsiatsiyasi|Shveysariya]]) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Club Brugge v Barcelona|4]] |date = 2025-yil 5-noyabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[Club Brugge KV|Club Brugge]] {{fbaicon|BEL}} |score = 3:3 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045969/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} Barcelona |goals1 = *[[Ruan Tressoldi|Ruan]] {{goal|6}} *[[Carlos Forbs|Forbs]] {{goal|17||63}} *[[Raphael Onyedika|Onyedika]] {{yel|32}} *[[Mamadou Diakhon|Diakhon]] {{yel|81}} |goals2 = *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|8}} *[[Jules Koundé|Koundé]] {{yel|47}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|61}}, {{yel|81}} *[[Christos Tzolis|Tzolis]] {{goal|77|o.g.}} *[[Fermín López|Fermín]] {{yel|85}} |stadium = [[Jan Breydel Stadium]] |location = [[Brugge]], Belgiya |attendance = 27,037 |referee = [[Anthony Taylor (hakam)|Anthony Taylor]] ([[Angliya futbol assotsiatsiyasi|Angliya]]) |result = D }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Chelsea v Barcelona|5]] |date = 2025-yil 25-noyabr |time = 20:00 [[GMT]] ([[UTC+00:00|UTC+0]]) |team1 = [[Chelsea F.C.|Chelsea]] {{fbaicon|ENG}} |score = 3:0 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045976/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} Barcelona |goals1 = *[[Jules Koundé|Koundé]] {{goal|27|o.g.}} *[[Malo Gusto|Gusto]] {{yel|40}} *[[Estêvão Willian|Estêvão]] {{goal|55}} *[[Liam Delap|Delap]] {{goal|73}} |goals2 = *[[Ronald Araújo|Araújo]] {{sentoff|2|32|44}} |stadium = [[Stamford Bridge]] |location = [[London]], Angliya |attendance = 39,323 |referee = [[Slavko Vinčić]] ([[Sloveniya futbol assotsiatsiyasi|Sloveniya]]) |result = L }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Barcelona v Eintracht Frankfurt|6]] |date = 2025-yil 9-dekabr |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona {{fbaicon|ESP}} |score = 2:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045995/ |team2 = {{fbaicon|GER}} [[Eintracht Frankfurt]] |goals1 = *[[Jules Koundé|Koundé]] {{goal|50||53}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{yel|56}} *[[Gerard Martín|Martín]] {{yel|61}} |goals2 = *[[Ansgar Knauff|Knauff]] {{goal|21}}, {{yel|28}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]], Ispaniya |attendance = 38,439 |referee = [[Davide Massa]] ([[Italiya futbol federatsiyasi|Italiya]]) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Slavia Prague Czech v Barcelona|7]] |date = 2026-yil 21-yanvar |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = [[SK Slavia Prague|Slavia Prague]] {{fbaicon|CZE}} |score = 2:4 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046023/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} Barcelona |goals1 = *[[Vasil Kušej|Kušej]] {{goal|10}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|44|o.g.}} |goals2 = *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|34||42}} *[[Dani Olmo|Olmo]] {{goal|63}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|71}} *[[Frenkie de Jong|De Jong]] {{yel|87}} |stadium = [[Fortuna Arena]] |location = [[Praga]], Chexiya |attendance = 19,242 |referee = [[Chris Kavanagh]] ([[Angliya futbol assotsiatsiyasi|Angliya]]) |result = W }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi liga bosqichi#Barcelona v Copenhagen|8]] |date = 2026-yil 28-yanvar |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona {{fbaicon|ESP}} |score = 4:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2046033/ |team2 = {{fbaicon|DEN}} [[F.C. Copenhagen|Copenhagen]] |goals1 = *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|48}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{yel|38}}, {{goal|60}} *[[Raphinha]] {{goal|69|pen.}} *[[Marcus Rashford|Rashford]] {{goal|85}} |goals2 = *[[Viktor Daðason|Daðason]] {{goal|4}} *[[Marcos López|López]] {{yel|27}} *[[Junnosuke Suzuki|Suzuki]] {{yel|39}} *[[Birger Meling|Meling]] {{yel|87}} *[[Gabriel Pereira|Pereira]] {{yel|90+3}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]], Ispaniya |attendance = 44,609 |referee = [[Benoît Bastien]] ([[Fransiya futbol federatsiyasi|Fransiya]]) |result = W }} ==== Pley-off bosqichi ==== {{Asosiy|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi pley-off bosqichi}} ===== Nimchorak final ===== Nimchorak final uchun qurʼa 2026-yil 27-fevral kuni oʻtkazilgan. {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi pley-off bosqichi#Newcastle United v Barcelona|1-oʻyin]] |date = 2026-yil 10-mart |time = 20:00 [[GMT]] ([[UTC+00:00|UTC+0]]) |team1 = [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] {{fbaicon|ENG}} |score = 1:1 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048051/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} Barcelona |goals1 = *[[Sandro Tonali|Tonali]] {{yel|34}} *[[Harvey Barnes|Barnes]] {{goal|86}} *[[Joseph Willock|Willock]] {{yel|90+4}} |goals2 = *[[João Cancelo|Cancelo]] {{yel|68}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|90+6|pen.}} |stadium = [[St James' Park]] |location = [[Newcastle upon Tyne]], Angliya |attendance = 52,103 |referee = [[Marco Guida]] ([[Italiya futbol federatsiyasi|Italiya]]) |result = D }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi pley-off bosqichi#Barcelona v Newcastle United|2-oʻyin]] |date = 2026-yil 18-mart |time = 18:45 [[Markaziy Yevropa vaqti|CET]] ([[UTC+01:00|UTC+1]]) |team1 = Barcelona {{fbaicon|ESP}} |score = 7:2 |aggregatescore = 8:3 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048059/ |team2 = {{fbaicon|ENG}} [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] |goals1 = *[[Raphinha]] {{goal|6||72}} *[[Marc Bernal|Bernal]] {{goal|18}} *[[Pau Cubarsí|Cubarsí]] {{yel|44}} *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|45+7|pen.}} *[[Fermín López|Fermín]] {{goal|51}} *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{goal|56||61}} |goals2 = *[[Anthony Elanga|Elanga]] {{goal|15||28}} *[[Joelinton]] {{yel|17}} *[[Kieran Trippier|Trippier]] {{yel|45+5}} *[[Joe Willock|Willock]] {{yel|60}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]], Ispaniya |attendance = 56,662 |referee = [[François Letexier]] ([[Fransiya futbol federatsiyasi|Fransiya]]) |result = W }} ===== Chorak final ===== Chorak final uchun qurʼa 2026-yil 27-fevral kuni, nimchorak final uchun tashlangan qurʼa bilan bir kunda oʻtkazilgan. {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi pley-off bosqichi#Barcelona v Atlético Madrid|1-oʻyin]] |date = 2026-yil 8-aprel |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = Barcelona {{fbaicon|ESP}} |score = 0:2 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048065/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} [[Atlético Madrid]] |goals1 = *[[Pau Cubarsí|Cubarsí]] {{sentoff|0|44}} *[[Gavi]] {{yel|65}} *[[João Cancelo|Cancelo]] {{yel|90+4}} |goals2 = *[[Koke]] {{yel|31}} *[[Julián Alvarez|Alvarez]] {{goal|45}} *[[Marc Pubill|Pubill]] {{yel|45+1}} *[[Álex Baena|Baena]] {{yel|63}} *[[Alexander Sørloth|Sørloth]] {{goal|70}} |stadium = [[Camp Nou]] |location = [[Barcelona]], Ispaniya |attendance = 59,522 |referee = [[István Kovács]] ([[Ruminiya futbol federatsiyasi|Ruminiya]]) |result = L }} {{Football box collapsible |round = [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi pley-off bosqichi#Atlético Madrid v Barcelona|2-oʻyin]] |date = 2026-yil 14-aprel |time = 21:00 [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]]) |team1 = [[Atlético Madrid]] {{fbaicon|ESP}} |score = 1:2 |aggregatescore = 3:2 |report = https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2048067/ |team2 = {{fbaicon|ESP}} Barcelona |goals1 = *[[Ademola Lookman|Lookman]] {{goal|31}} |goals2 = *[[Lamine Yamal|Yamal]] {{goal|4}} *[[Ferran Torres|Torres]] {{goal|24}} *[[Gavi]] {{yel|70}} *[[Eric García|E. García]] {{sentoff|0|79}} |stadium = [[Metropolitano Stadium|Riyadh Air Metropolitano]] |location = [[Madrid]], Ispaniya |attendance = 69,268 |referee = [[Clément Turpin]] ([[Fransiya futbol federatsiyasi|Fransiya]]) |result = W }} == Statistika == === Umumiy statistika === {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |- !rowspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{Tooltip|№|Raqami}} !rowspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !rowspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !rowspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !colspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width="85"| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga}} !colspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width="100"| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Copa del Rey|Copa del Rey}} !colspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width="150"| {{colored link|#FFF000|2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España}} !colspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width="140"| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi}} !colspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width="85"| Jami !colspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width="85"| Intizom !rowspan="2" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Izohlar |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Gol !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Gol !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Gol !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Gol !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Gol !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| [[File:Yellow card.svg|13px]] !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| [[File:Red card.svg|13px]] |- !colspan="17" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| ''Darvozabonlar'' |- |13||[[Darvozabon (futbol)|GK]]||{{flagicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Joan García]] |30||0 |4||0 |2||0 |9||0 ! 45||0 |1||0|| |- |25||[[Darvozabon (futbol)|GK]]||{{flagicon|POL}}|| style="text-align:left" |[[Wojciech Szczęsny]] |8||0 |0||0 |0||0 |3+1||0 ! 12||0 |0||0|| |- |31||[[Darvozabon (futbol)|GK]]||{{flagicon|USA}}|| style="text-align:left" |[[Diego Kochen]] |0||0 |0||0 |0||0 |0||0 ! 0||0 |0||0|| |- |33||[[Darvozabon (futbol)|GK]]||{{flagicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Eder Aller]] |0||0 |0||0 |0||0 |0||0 ! 0||0 |0||0|| |- ! colspan="17" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" | ''Himoyachilar'' |- |2 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{fbaicon|POR}} | style="text-align: left;" |[[João Cancelo]] |11+5||2 |2+1||0 |0||0 |4||0 ! 23||2 |5||0|| |- |3||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Alejandro Balde]] |21+7||0 |2+2||0 |2||0 |6+2||0 ! 42||0 |3||0|| |- |4||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|URU}}|| style="text-align:left" |[[Ronald Araújo]] |11+13||3 |1+2||1 |0+1||0 |4+6||0 ! 38||4 |4||1|| |- |5||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Pau Cubarsí]] |31||1 |3+2||0 |2||0 |9+1||0 ! 48||1 |4||1|| |- |15||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|DEN}}|| style="text-align:left" |[[Andreas Christensen]] |3+10||0 |1||1 |0||0 |0+4||0 ! 18||1 |2||0|| |- |18||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Gerard Martín]] |26+6||0 |3+2||0 |0+2||0 |9+3||0 ! 51||0 |8||0|| |- |23||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|FRA}}|| style="text-align:left" |[[Jules Koundé]] |24+6||1 |2+2||0 |2||0 |10||2 ! 46||3 |7||0|| |- |24||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Eric García]] |33+2||1 |2+1||0 |2||0 |9+1||0 ! 51||1 |5||1|| |- |26||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Jofre Torrents]] |0+3||0 |1||0 |0||0 |0||0 ! 4||0 |0||0||[[File:Injury icon 2.svg|19 px]] |- |36 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{fbaicon|ESP}} | style="text-align: left;" |[[Álvaro Cortés]] |1 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |0 !1 !0 |0 |0 | |- |42||[[Himoyachi (futbol)|DF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align: left;" |[[Xavi Espart]] |1+3||0 |0||0 |0||0 |0+2||0 ! 6||0 |0||0|| |- ! colspan="17" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" | ''Yarimhimoyachilar'' |- |6||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Gavi]] |7+4||0 |0||0 |0||0 |1+1||0 ! 13||0 |4||0|| |- |8||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Pedri]] |23+6||2 |1+2||0 |2||0 |9||0 ! 43||2 |3||1|| |- |16||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Fermín López]] |19+11||6 |3+2||0 |2||1 |10+1||6 ! 48||13 |7||0|| |- |17||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Marc Casadó]] |10+14||0 |3+1||0 |0||0 |2+4||0 ! 34||0 |3||0|| |- |20||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Dani Olmo]] |24+9||7 |3+1||0 |0+2||0 |4+6||1 ! 49||8 |4||0|| |- |21||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|NED}}|| style="text-align:left" |[[Frenkie de Jong]] |16+9||1 |3||0 |2||0 |5+3||0 ! 38||1 |8||2|| |- |22||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Marc Bernal]] |9+13||2 |4||2 |0+1||0 |2+4||1 ! 33||5 |5||0|| |- |43||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Tommy Marqués]] |0+2||0 |0||0 |0||0 |0||0 ! 2||0 |0||0|| |- ! colspan="17" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" | ''Hujumchilar'' |- |7||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Ferran Torres]] |23+10||16 |3+1||1 |1+1||1 |4+6||3 ! 49||21 |1||0|| |- |9||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|POL}}|| style="text-align:left" |[[Robert Lewandowski]] |18+13||14 |1+2||0 |1||1 |8+3||4 ! 46||19 |2||0|| |- |10||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Lamine Yamal]] |26+2||16 |5||2 |1+1||0 |10||6 ! 45||24 |6||0|| |- |11||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|BRA}}|| style="text-align:left" |[[Raphinha]] |18+4||13 |1+1||1 |2||4 |6+1||3 ! 33||21 |5||0|| |- |14||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|ENG}}|| style="text-align:left" |[[Marcus Rashford]] |18+14||8 |3+1||1 |0+2||0 |5+6||5 ! 49||14 |3||0|| |- |28||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|SWE}}|| style="text-align:left" |[[Roony Bardghji]] |8+13||1 |1||0 |1||1 |1+4||0 ! 28||2 |0||0|| |- |29||[[Hujumchi (futbol)|FW]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Toni Fernández]] |1||0 |0||0 |0||0 |0||0 ! 1||0 |0||0|| |- ! colspan="17" style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" | ''Klub tarkibida emas'' |- |1||[[Goalkeeper (association football)|GK]]||{{fbaicon|GER}}||style="text-align:left"|[[Marc-André ter Stegen]] |0||0 |1||0 |0||0 |0||0 ! 1||0 |0||0|| |- |1||[[Goalkeeper (association football)|GK]]||{{flagicon|ESP}}||style="text-align:left"|[[Iñaki Peña]] |0||0 |0||0 |0||0 |0||0 ! 0||0 |0||0|| |- |27||[[Yarim himoyachi|MF]]||{{fbaicon|ESP}}|| style="text-align:left" |[[Dro Fernández]] |1+3||0 |0||0 |0||0 |1||0 ! 5||0 |0||0|| |- <!--!colspan=17 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|''Own goals (0)''--> |} === Toʻpurarlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| Oʻrin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|№|Raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=175| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Copa del Rey|Copa del Rey}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{colored link|#FFF000|2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| Jami |- |'''1''' | 10 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Lamine Yamal]] | 16 | 2 | — | 6 |'''24''' |- | rowspan="2" |'''2''' | 7 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Ferran Torres]] | 16 | 1 | 1 | 3 |'''21''' |- | 11 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|BRA}} | style="text-align:left" |[[Raphinha]] | 13 | 1 | 4 | 3 |'''21''' |- |4 | 9 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|POL}} | style="text-align:left" |[[Robert Lewandowski]] | 14 | — | 1 | 4 |'''19''' |- |'''5''' | 14 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ENG}} | style="text-align:left" |[[Marcus Rashford]] | 8 | 1 | — | 5 |'''14''' |- |'''6''' | 16 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Fermín López]] | 6 | — | 1 | 6 |'''13''' |- |'''7''' | 20 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Dani Olmo]] | 7 | — | — | 1 |'''8''' |- |'''8''' |22 |[[Yarim himoyachi|MF]] |{{fbaicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Marc Bernal]] |2 |2 |— |1 |'''5''' |- |'''9''' | 4 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|URU}} | style="text-align:left" |[[Ronald Araújo]] | 3 | 1 | — | — |'''4''' |- |'''10''' | 23 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|FRA}} | style="text-align:left" |[[Jules Koundé]] | 1 | — | — | 2 |'''3''' |- | rowspan="3" |'''11''' |2 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|POR}} | style="text-align:left" |[[João Cancelo]] |2 |— |— |— |'''1''' |- | 8 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Pedri]] | 2 | — | — | — |'''2''' |- |28 |[[Hujumchi (futbol)|FW]] |{{flagicon|SWE}} | style="text-align:left" |[[Roony Bardghji]] |1 |— |1 |— |'''2''' |- | rowspan="4" |'''14''' |5 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align: left;" |[[Pau Cubarsí]] |1 |— |— |— |'''1''' |- |21 |[[Yarim himoyachi|MF]] |{{fbaicon|NED}} | style="text-align: left;" |[[Frenkie de Jong]] |1 |— |— |— |'''1''' |- | 24 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Eric García]] | 1 | — | — | — |'''1''' |- |15 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{fbaicon|DEN}} | style="text-align:left" |[[Andreas Christensen]] |— |1 |— |— |'''1''' |- | style="background:#26559B; color:#FFF000; {{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" colspan="5" ; |'''Avtogollar ''(raqiblar tomonidan)''''' | 1 | — | — | 1 |'''2''' |- ! style="background:#26559B; color:#FFF000; {{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" colspan="5" ; |Jami ! 95||9||8||32||144 |} === Assistentlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| Oʻrin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|№|Raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=175| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Copa del Rey|Copa del Rey}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{colored link|#FFF000|2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| Jami |- | rowspan="2" |'''1''' | 10 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Lamine Yamal]] | 11 | 2 | — | 4 |'''17''' |- |16 |[[Yarim himoyachi|MF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Fermín López]] |9 |1 |3 |4 |'''17''' |- |'''3''' |8 |[[Yarim himoyachi|MF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align: left;" |[[Pedri]] |9 |— |1 |2 |'''12''' |- |'''4''' | 14 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ENG}} | style="text-align:left" |[[Marcus Rashford]] | 7 | 1 | — | 3 |'''11''' |- |'''5''' | 20 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Dani Olmo]] | 8 | — | — | 1 |'''9''' |- |'''6''' | 21 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|NED}} | style="text-align:left" |[[Frenkie de Jong]] | 5 | 2 | — | 1 |'''8''' |- |'''7''' | 11 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|BRA}} | style="text-align:left" |[[Raphinha]] | 3 | 1 | 1 | 2 |'''7''' |- | rowspan="2" |'''8''' | 23 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|FRA}} | style="text-align:left" |[[Jules Koundé]] | 3 | — | — | 1 |'''4''' |- |28 |[[Hujumchi (futbol)|FW]] |{{flagicon|SWE}} | style="text-align: left;" |[[Roony Bardghji]] |1 |— |2 |1 |'''4''' |- | rowspan="3" |'''10''' |2 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{fbaicon|POR}} | style="text-align: left;" |[[João Cancelo]] |2 |1 |— |— |'''3''' |- |3 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align: left;" |[[Alejandro Balde]] |2 |— |— |1 |'''3''' |- | 7 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Ferran Torres]] | 2 | — | — | 1 |'''1''' |- | rowspan="2" |'''13''' |3 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Eric García]] |2 |— |— |— |'''2''' |- |9 |[[Hujumchi (futbol)|FW]] |{{flagicon|POL}} | style="text-align:left" |[[Robert Lewandowski]] |2 |— |— |— |2 |- | rowspan="5" |'''15''' | 6 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left" |[[Gavi (footballer)|Gavi]] | 1 | — | — | — |'''1''' |- | 17 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left"|[[Marc Casadó]] | 1 | — | — | — |'''1''' |- | 22 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | style="text-align:left"|[[Marc Bernal]] | 1 | — | — | — |'''1''' |- |18 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align: left;" |[[Gerard Martín]] |— |— |— |1 |'''1''' |- |27 |[[Yarim himoyachi|MF]] |{{flagicon|ESP}} | style="text-align: left;" |[[Dro Fernández]] |— |— |— |1 |'''1''' |- ! style="background:#26559B; color:#FFF000; {{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" colspan="5" ; |Jami ! 69||8||7||18||102 |} === Xet-triklar === {| class="wikitable" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Raqib !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Daqiqalar !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Gollardan keyingi hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Yakuniy hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Sana !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Musobaqa !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Manba |- | {{flagicon|ESP}} [[Fermín López]] || {{flagicon|GRE}} [[Olympiacos F.C.|Olympiacos]] ||style="text-align:center"| 7', 39', 76' ||style="text-align:center"| '''1''':0, '''2''':0, '''5''':1 || style="text-align:center"|[https://www.uefa.com/uefachampionsleague/match/2045939/ 6:1 (H)] || style="text-align:center"| 2025-yil 21-oktabr ||style="text-align:center"| [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi]] ||style="text-align:center"| <ref>{{Cite web|date=21 October 2025 |title=Fermín's great European night |language=en |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4387174/fermins-great-european-night |access-date=21 October 2025 |website=[[FC Barcelona]]}}</ref> |- | {{flagicon|POL}} [[Robert Lewandowski]] || {{flagicon|ESP}} [[RC Celta de Vigo|Celta Vigo]] ||style="text-align:center"| 10', 37', 73' ||style="text-align:center"| 0:'''1''', 1:'''2''', 2:'''4''' || style="text-align:center"|[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-rc-celta-fc-barcelona-12 2:4 (A)] || style="text-align:center"| 2025-yil 9-noyabr ||style="text-align:center"| [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] ||style="text-align:center"| <ref>{{Cite web|date=9 November 2025 |title=Celta Vigo 2-4 FC Barcelona: Closer to the top |language=en |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4399120/celta-vigo-2-4-fc-barcelona-closer-to-the-top |access-date=10 November 2025 |website=[[FC Barcelona]]}}</ref> |- | {{flagicon|ESP}} [[Ferran Torres]] || {{flagicon|ESP}} [[Real Betis]] ||style="text-align:center"| 11', 13', 40' ||style="text-align:center"| 1:'''1''', 1:'''2''', '''1:4''' || style="text-align:center"|[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-real-betis-fc-barcelona-15 3:5 (A)] || style="text-align:center"| 2025-yil 6-dekabr ||style="text-align:center"| [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] ||style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=6 December 2025 |title=Betis 3-5 FC Barcelona: Three glorious points |language=en |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4415523/betis-3-5-fc-barcelona-three-glorious-points |access-date=15 March 2026 |website=[[FC Barcelona]]}}</ref> |- | {{flagicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] || {{flagicon|ESP}} [[Villarreal CF|Villarreal]] ||style="text-align:center"| 28', 37', 69' ||style="text-align:center"| '''1''':0, '''2''':0, '''3''':1 || style="text-align:center"|[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-villarreal-cf-26 4:1 (H)] || style="text-align:center"| 2026-yil 28-fevral ||style="text-align:center"| [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] ||style="text-align:center"| <ref>{{Cite web |date=28 February 2026 |title=FC Barcelona 4-1 Villarreal: Lamine leads the way |language=en |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4459446/fc-barcelona-4-1-villarreal-lamine-leads-the-way |access-date=15 March 2026 |website=[[FC Barcelona]]}}</ref> |- |{{flagicon|BRA}} [[Raphinha]] |{{flagicon|ESP}} [[Sevilla FC|Sevilla]] |9', 21', 51' | style="text-align: center;" |'''1:'''0, '''2:'''0, '''4:'''1 | style="text-align: center;" |[https://www.laliga.com/en-GB/match/temporada-2025-2026-laliga-ea-sports-fc-barcelona-sevilla-fc-28 5:2 (H)] | style="text-align: center;" |2026-yil 15-mart | style="text-align:center" | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | style="text-align: center;" |<ref>{{Cite web |date=15 March 2026 |title=FC Barcelona 5-2 Sevilla: Powering onward |language=en |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4469801/fc-barcelona-5-2-sevilla-powering-onward |access-date=15 March 2026 |website=[[FC Barcelona]]}}</ref> |} <small>(H) – Uyda; (A) – Safarda</small> === Quruq oʻyinlar === {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| Oʻrin !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|№|Raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=15| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}} width=175| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Copa del Rey|Copa del Rey}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{colored link|#FFF000|2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| Jami |- |rowspan=1 |'''1''' |13 |{{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"|[[Joan García]] | 15 | 2 | 1 | — |'''18''' |- |'''2''' |1 |{{fbaicon|GER}} |style="text-align:left"|[[Marc-André ter Stegen]] |— |1 |— |— |'''1''' |- ! style="background:#26559B; color:#FFF000; {{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" colspan="4" ; |Jami ! 15||3||1||0||19 |} === Intizomiy choralar === {| class="wikitable" style="text-align:center;width:80%" |- !rowspan=2 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=15| {{Tooltip|№|Raqami}} !rowspan=2 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=15| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !rowspan=2 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=15| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !rowspan=2 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=175| Oʻyinchi !colspan=3 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga}} !colspan=3 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi Copa del Rey|Copa del Rey}} !colspan=3 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{colored link|#FFF000|2026-yilgi Ispaniya Superkubogi|Supercopa de España}} !colspan=3 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=140| {{colored link|#FFF000|2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi}} !colspan=3 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=120| Jami |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{yel}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|2}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|0}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{yel}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|2}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|0}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{yel}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|2}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|0}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{yel}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|2}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|0}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{yel}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|2}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=35| {{sentoff|0}} |- | 1 | [[Darvozabon (futbol)|GK]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Joan Garcia]] |1|| || || || || || || || || || || ||'''1'''|| || |- | 2 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|POR}} |style="text-align:left"| [[João Cancelo]] |1|| || ||2|| || || || || ||2|| || ||'''5'''|| || |- | 3 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Alejandro Balde]] |2|| || || || || || || || ||1|| || ||'''3'''|| || |- | 4 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|URU}} |style="text-align:left"| [[Ronald Araújo]] |2|| || || || || || || || || ||1|| ||'''2'''||'''1'''|| |- | 5 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Pau Cubarsí]] |3|| || || || || || || || ||1|| ||1||'''4'''|| ||'''1''' |- | 6 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Gavi]] |3|| || || || || || || || ||2|| || ||'''5'''|| || |- | 7 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Ferran Torres]] |1|| || || || || || || || || || || ||'''1'''|| || |- | 8 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Pedri]] |||1|| || || || || ||1|| || || || |||||'''2'''|| |- | 9 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|POL}} |style="text-align:left"| [[Robert Lewandowski]] | 2|| || || || || || || || |||| || ||'''2'''|| || |- | 10 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Lamine Yamal]] |1|| || ||1|| || || || || ||4|| || ||'''6'''|| || |- | 11 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|BRA}} |style="text-align:left"| [[Raphinha]] |5|| || || || || || || || || || || ||'''5'''|| || |- | 14 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ENG}} |style="text-align:left"| [[Marcus Rashford]] |3|| || || || || ||1|| || || || || ||'''4'''|| || |- | 15 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|DEN}} |style="text-align:left"| [[Andreas Christensen]] |2|| || || || || || || || || || || ||'''2'''|| || |- | 16 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Fermín López]] |3|| || ||2 || || || || || ||2|| || ||'''7'''|| || |- | 17 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Marc Casadó]] |1|| || ||1|| || || || || ||2|| || ||'''4'''|| || |- | 18 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Gerard Martín]] |6 || || || || || || || || ||2|| || ||'''8'''|| || |- | 20 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Dani Olmo]] |1|| || ||2|| || || || || ||1|| || ||'''4'''|| || |- | 21 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|NED}} |style="text-align:left"| [[Frenkie de Jong]] | 3||1 || || || || || || ||1||3|| || ||'''6'''||'''1''' || '''1''' |- | 22 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Marc Bernal]] | 4|| || ||1|| || || || || || || || ||'''5'''|| || |- | 23 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|FRA}} |style="text-align:left"| [[Jules Koundé]] |6|| || || || || || || || ||1 || || ||'''7'''|| || |- | 24 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|ESP}} |style="text-align:left"| [[Eric García]] |5|| || || || ||1|| || || || || ||1||'''5'''|| ||'''2''' |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" colspan=2| Murabbiy | {{flagicon|GER}} |style="text-align:left"| [[Hansi Flick]] | ||1|| || || || || || || || || || || ||'''1'''|| |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" colspan=4| Jami ! 53 ||3 || || 9|| ||1||2|| ||1||19||1 ||2 ||85||5||4 {{Fb disc footer 3 |s=[http://www.fcbarcelona.com/ FCBarcelona.com] |date=}} == Tarixiy natijalar == ===Debyut=== Quyidagi futbolchilar mavsum davomida asosiy jamoa tarkibidagi rasmiy debyutini oʻtkazgan. '''Tushuntirish''' :{{colorbox|lightyellow||border=darkgray}} – [[La Masia|Yoshlar akademiyasi]] vakilining debyuti. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| {{Tooltip|Sana|Debyut sanasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|№|Debyutdagi raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=160| {{Tooltip|Ism|Oʻyinchining ismi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=70| {{Tooltip|Yosh|Debyut vaqtidagi yoshi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Yakuniy hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=145| Raqib !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| Musobaqa !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{Tooltip|Manba|Rasmiy manba}} |- | rowspan=3|2025-yil 16-avgust | 13 | [[Darvozabon (futbol)|GK]] | rowspan=2|{{flagicon|ESP}} | [[Joan García]] | 24 | rowspan=3|0:'''3''' ([[Estadi Mallorca Son Moix|A]]) | rowspan=3|[[RCD Mallorca|Mallorca]] | rowspan=3|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | rowspan=3|<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4342407/joan-garcia-rashford-and-jofre-torrents-debut-for-fc-barcelona |title=Three debuts for Barça. |publisher=FC Barcelona |date=16 August 2025 |accessdate=18 August 2025}}</ref> |- | 26 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] |style="background-color:lightyellow"|[[Jofre Torrents]] | 18 |- | 14 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ENG}} | [[Marcus Rashford]] | 27 |- | 2025-yil 14-sentabr | 28 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|SWE}} | [[Roony Bardghji]] | 19 | '''6''':0 ([[Johan Cruyff Stadium|H]]) | [[Valencia CF|Valencia]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4362826/roony-bardghji-makes-competitive-debut-for-fc-barcelona |title=Roony Bardghji makes competitive debut for FC Barcelona |publisher=FC Barcelona |date=14 September 2025 |accessdate=15 September 2025}}</ref> |- | 2025-yil 28-sentabr | 27 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="background-color:lightyellow"| [[Dro Fernández]] | 17 | '''2''':1 ([[Estadi Olímpic Lluís Companys|H]]) | [[Real Sociedad]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4371159/dro-fernandez-makes-competitive-first-team-debut |title=Dro Fernández makes competitive first team debut |publisher=FC Barcelona |date=28 September 2025 |accessdate=28 September 2025}}</ref> |- | 2026-yil 7-fevral | 43 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} |style="background-color:lightyellow"| [[Tommy Marqués]] | 19 | '''3''':0 ([[Camp Nou|H]]) | [[RCD Mallorca|Mallorca]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/4446334/tommy-marques-makes-official-fc-barcelona-debut |title=Tommy Marqués makes official FC Barcelona debut |publisher=FC Barcelona |date=7 February 2026 |accessdate=7 February 2026}}</ref> |- |2026-yil 10-fevral |42 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|ESP}} |style="background-color:lightyellow"|[[Xavi Espart]] |18 |'''1''':1 ([[St James' Park|A]]) |[[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] |[[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi]] |<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4466075/xavi-espart-makes-first-team-debut-against-newcastle|title=Xavi Espart makes first team debut against Newcastle|publisher=FC Barcelona|date=10 March 2026|accessdate=10 March 2026}}</ref> |- |2026-yil 13-may |36 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|ESP}} |style="background-color:lightyellow"|[[Álvaro Cortés]] |21 |1:0 ([[Mendizorrotza stadioni|A]]) |[[Deportivo Alavés|Alavés]] |[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] |<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4503264/alvaro-cortes-makes-debut|title=Álvaro Cortés makes debut|publisher=FC Barcelona|date=13 May 2026|accessdate=15 May 2026}}</ref> |} <small>(H) – Uyda; (A) – Safarda</small> ===Oʻyinlar=== Quyidagi futbolchi mavsum davomida Barcelona asosiy jamoasi safida 100‑, 150‑, 200‑ yoki 250‑o‘yinini oʻtkazgan. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| {{Tooltip|Sana|Ushbu natijaga erishilgan sana}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|№|Natijaga erishgan oʻyinchining raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=160| {{Tooltip|Ism|Oʻyinchining ismi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=70| {{Tooltip|Yosh|Natijaga erishgan oʻyinchining yoshi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Yakuniy hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=145| Raqib !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=130| Musobaqa !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{Tooltip|Manba|Rasmiy manba}} |- !colspan=10 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" |100-oʻyin |- | 2025-yil 22-noyabr | 16 | [[Yarimhimoyachi (futbol)|MF]] | {{flagicon|ESP}} | [[Fermín López]] | 22 | '''4''':0 ([[Camp Nou|H]]) | [[Athletic Bilbao]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4405105/100-appearances-for-fermin |title=100 appearances for Fermín|publisher=FC Barcelona|date=22 November 2025|access-date=23 November 2025}}</ref> |- | 2025-yil 16-dekabr | 5 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|ESP}} | [[Pau Cubarsí]] | 18 | 0:'''2''' ([[Estadio Pedro Escartín|A]]) | [[CD Guadalajara|Guadalajara]] | [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi|Copa del Rey]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4420729/100-fc-barcelona-appearances-for-pau-cubarsi |title=100 FC Barcelona appearances for Pau Cubarsí|publisher=FC Barcelona|date=16 December 2025|access-date=16 December 2025}}</ref> |- !colspan=10 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" |150-oʻyin |- | 2025-yil 14-sentabr | 9 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|POL}} | [[Robert Lewandowski]] | 37 | '''6''':0 ([[Johan Cruyff Stadium|H]]) | [[Valencia CF|Valencia]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4362637/lewandowski-celebrates-150th-appearance-with-brace |title=Lewandowski celebrates 150th appearance with brace|publisher=FC Barcelona|date=14 September 2025|access-date=15 September 2025}}</ref> |- | 2025-yil 21-sentabr | 11 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|BRA}} | [[Raphinha]] | 28 | '''3''':0 ([[Johan Cruyff Stadium|H]]) | [[Getafe CF|Getafe]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4366903/raphinha-makes-150th-appearance-for-barca |title=Raphinha makes 150th appearance for Barça|publisher=FC Barcelona|date=21 September 2025|access-date=21 September 2025}}</ref> |- |2025-yil 1-oktabr |23 |[[Himoyachi (futbol)|DF]] |{{flagicon|FRA}} |[[Jules Koundé]] |26 |'''1''':2 ([[Estadi Olímpic Lluís Companys|H]]) |[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |[[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi]] |<ref>{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4373881/150-games-for-jules-kounde-with-fc-barcelona |title=150 games for Jules Kounde with FC Barcelona |publisher=FC Barcelona |date=1 October 2025 |access-date=1 October 2025}}</ref> |- !colspan=10 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" |200-oʻyin |- | 2026-yil 3-mart | 4 | [[Himoyachi (futbol)|DF]] | {{flagicon|URU}} | [[Ronald Araújo]] | 26 | '''3''':0 ([[Camp Nou|H]]) | [[Atlético Madrid]] | [[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi|Copa del Rey]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4461430/200-games-for-araujo-with-barca |title=200 games for Araujo with Barça|publisher=FC Barcelona|date=3 March 2026|access-date=3 March 2026}}</ref> |- |2026-yil 8-aprel |7 |[[Hujumchi (futbol)|FW]] |{{flagicon|ESP}} |[[Ferran Torres]] |26 |'''0''':2 ([[Camp Nou|H]]) |[[Atlético Madrid]] |[[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi]] |<ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4484208/ferran-torres-makes-200th-appearance-for-fc-barcelona|title=Ferran Torres makes 200th appearance for FC Barcelona|publisher=FC Barcelona|date=8 April 2026|access-date=15 April 2026}}</ref> |} <small>(H) – Uyda; (A) – Safarda</small> === Ilk gollar === Quyidagi futbolchilar mavsum davomida asosiy jamoa tarkibidagi ilk gollarini urgan. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| {{Tooltip|Sana|Ilk gol urilgan sana}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|№|Ilk gol muallifining raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=160| {{Tooltip|Ism|Oʻyinchining ismi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=70| {{Tooltip|Yosh|Ilk gol urilgan vaqtdagi yoshi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Yakuniy hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=145| Raqib !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=130| Musobaqa !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{Tooltip|Manba|Rasmiy manba}} |- | 2025-yil 18-sentabr | 14 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ENG}} | [[Marcus Rashford]] | 27 | 0:'''1''' ([[St James' Park|'''A''']]) | 1:'''2''' ('''A''') | [[Newcastle United F.C.|Newcastle United]] | [[2025/26-yilgi UEFA Chempionlar ligasi|Chempionlar ligasi]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4365164/newcastle-united-1-2-fc-barcelona-rashford-rules-on-tyneside |title=Newcastle United 1-2 FC Barcelona: Rashford rules on Tyneside|publisher=FC Barcelona|date=18 September 2025|access-date=21 September 2025}}</ref> |- | 2025-yil 6-dekabr | 28 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|SWE}} | [[Roony Bardghji]] | 20 | 1:'''3''' ([[Estadio de La Cartuja|'''A''']]) | 3:'''5''' ('''A''') | [[Real Betis]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4415591/roony-bardghji-scores-first-goal-for-fc-barcelona |title=Roony Bardghji scores first goal for FC Barcelona|publisher=FC Barcelona|date=6 December 2025|access-date=6 December 2025}}</ref> |- | 2026-yil 7-fevral | 22 | [[Yarim himoyachi|MF]] | {{flagicon|ESP}} | [[Marc Bernal]] | 18 | '''3''':0 ([[Camp Nou|'''H''']]) | '''3''':0 ('''H''') | [[RCD Mallorca|Mallorca]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4446234/fc-barcelona-3-0-mallorca-rock-solid |title=FC Barcelona 3-0 Mallorca: Rock solid|publisher=FC Barcelona|date=7 February 2026|access-date=7 February 2026}}</ref> |} <small>(H) – Uyda; (A) – Safarda</small> ===Yubiley gollar=== Quyidagi futbolchilar mavsum davomida asosiy jamoa tarkibidagi 50-, 100-, 150- va h.k. yubiley gollarini urgan. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| {{Tooltip|Sana|Yubiley gol urilgan sana}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|№|Yubiley gol muallifining raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=160| {{Tooltip|Ism|Oʻyinchining ismi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=70| {{Tooltip|Yosh|Yubiley gol urilgan vaqtdagi yoshi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Sarflangan oʻyinlar !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Yakuniy hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=145| Raqib !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=130| Musobaqa !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{Tooltip|Manba|Rasmiy manba}} |- !colspan=12 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| 50-gol |- | 2025-yil 2-noyabr | 7 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|ESP}} | [[Ferran Torres]] | 25 | 170 | '''2''':0 ([[Estadi Olímpic Lluís Companys|'''H''']]) | '''3''':1 ('''H''') | [[Elche CF|Elche]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4395128/ferran-torres-scores-50th-goal-for-barca |title=Ferran Torres scores 50th goal for Barça |publisher=FC Barcelona |date=2 November 2025 |access-date=2 November 2025}}</ref> |} <small>(H) – Uyda; (A) – Safarda</small> ===Sardor sifatidagi ilk oʻyinlar=== Quyidagi futbolchilar mavsum davomida asosiy jamoani ilk bor sardor sifatida maydonga olib tushgan. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| {{Tooltip|Sana|Ilk marta sardor sifatida oʻynagan sana}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|№|Sardorning raqami}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Poz.|Pozitsiyasi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=30| {{Tooltip|Mam.|Mamlakati}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=160| {{Tooltip|Ism|Oʻyinchining ismi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=70| {{Tooltip|Yosh|Ilk sardor boʻlgan vaqtdagi yoshi}} !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=125| Yakuniy hisob !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=145| Raqib !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=130| Musobaqa !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}" width=150| {{Tooltip|Manba|Rasmiy manba}} |- | 2025-yil 22-noyabr | 9 | [[Hujumchi (futbol)|FW]] | {{flagicon|POL}} | [[Robert Lewandowski]] | 37 | '''4''':0 ([[Camp Nou|'''H''']]) | [[Athletic Bilbao]] | [[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi|La Liga]] | <ref>{{cite web|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4407326/the-firsts-of-a-first-time-at-spotify-camp-nou |title=The firsts of a first time at Spotify Camp Nou |publisher=FC Barcelona |date=22 November 2025 |access-date=23 November 2024}}</ref> |- |2026-yil 15-yanvar |7 |[[Hujumchi (futbol)|FW]] |{{flagicon|ESP}} |[[Ferran Torres]] |25 |0:2 (A) |[[Racing Santander]] |[[Futbol boʻyicha 2025/26-yilgi Ispaniya kubogi|Copa Del Rey]] |<ref>{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4435521/ferran-torres-goalscoring-captain |title=Ferran Torres, goalscoring captain |publisher=FC Barcelona |date=16 January 2026 |access-date=24 January 2026}}</ref> |} <small>(H) – Uyda; (A) – Safarda</small> == Mukofotlar == ===Har oylik mukofotlar=== {| class="wikitable" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Pozitsiyasi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Mukofot !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Man. |- !colspan=4 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|Avgust |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] |style="text-align:center"|[[Yarim himoyachi]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng chiroyli goli]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-MA/news/pedri-laliga-ea-sports-best-goal-in-august |title=Pedri, LALIGA EA SPORTS Best Goal in August |publisher=La Liga |date=10 September 2025 |access-date=10 September 2025}}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Joan García]] |style="text-align:center"|[[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng chiroyli seyvi]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-MA/news/joan-garcia-laliga-ea-sports-best-save-of-the-month-in-august |title=Joan Garcia, LALIGA EA SPORTS Best Save of the Month in August |publisher=La Liga |date=11 September 2025 |access-date=11 September 2025}}</ref> |- !colspan=4 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|Noyabr |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] |style="text-align:center"|[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng yaxshi oʻyinchisi]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-MA/news/lamine-yamal-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-november |title=Lamine Yamal, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for November |publisher=La Liga |date=6 December 2025 |access-date=6 December 2025}}</ref> |- !colspan=4 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|Dekabr |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] |style="text-align:center"|[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng yaxshi oʻyinchisi]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|url=https://www.laliga.com/en-MA/news/lamine-yamal-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-december |title=Lamine Yamal, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for December |publisher=La Liga |date=9 January 2026 |access-date=11 January 2026}}</ref> |- !colspan=4 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|Yanvar |- |{{fbaicon|BRA}} [[Raphinha]] |style="text-align:center"|[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|IFFHS boʻyicha oyning eng yaxshi erkak futbolchisi |style="text-align:center"|<ref>{{cite news|url=https://iffhs.com/posts/4897|publisher=IFFHS|date=1 February 2026|title=IFFHS MEN'S PLAYER OF THE MONTH (JANUARY 2026)|access-date=1 February 2026|archive-date=2026-02-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20260206192028/https://www.iffhs.com/posts/4897|url-status=dead}}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Joan García]] |style="text-align:center"|[[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] |style="text-align:center"v|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng chiroyli seyvi]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/joan-garcia-wins-laliga-ea-sports-save-of-the-month-award-for-january|title=Joan García wins LALIGA EA SPORTS Best Save of the Month award for January|publisher=La Liga|date=27 January 2026|access-date=24 April 2026}}</ref> |- !colspan=4 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|Mart |- |{{flagicon|GER}} [[Hansi Flick]] |style="text-align:center"|[[Murabbiy (futbol)|Murabbiy]] |style="text-align:center"|[[2025–26 La Liga#Awards|La Liga Coach of the Month]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-GB/news/hansi-flick-laliga-ea-sports-coachof-the-month-for-march |title=Hansi Flick, LALIGA EA SPORTS Coach of the Month for March |publisher=La Liga |date=23 March 2026 |access-date=24 April 2026}}</ref> |- !colspan=4 style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"|Aprel |- |{{flagicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] |style="text-align:center"|[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng yaxshi oʻyinchisi]] |style="text-align:center"|<ref>{{cite news|url=https://www.laliga.com/en-MA/news/lamine-yamal-laliga-ea-sports-player-of-the-month-for-april |title=Lamine Yamal, LALIGA EA SPORTS Player of the Month for April |publisher=La Liga |date=24 April 2026 |access-date=24 April 2026}}</ref> |- |{{flagicon|ESP}} [[Pau Cubarsí]] |style="text-align:center"|[[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng yaxshi yosh oʻyinchisi]] |style="text-align:center" rowspan="2"|<ref>{{cite news|title=Rashford and Cubarsí win La Liga awards for April|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4492668/rashford-and-cubarsi-win-la-liga-awards-for-april|publisher=FC Barcelona|date=24 April 2026|access-date=24 April 2026}}</ref> |- |{{flagicon|ENG}} [[Marcus Rashford]] |style="text-align:center"|[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[2025/26-yilgi Ispaniya La Ligasi#Mukofotlar|La Ligada oyning eng chiroyli goli]] |} === Yillik mukofotlar === {| class="wikitable" |- !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Oʻyinchi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Pozitsiyasi !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Mukofot !style="background:#26559B;color:#FFF000;{{box-shadow border|a|#C32148|2px}}"| Man. |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] | style="text-align:center"|[[Yarim himoyachi]] | style="text-align:center"|[[Premi Barça Jugadors]] 2024/25-yilgi mavsum uchun '''''(2-mukofot - rekord)''''' | style="text-align:center"|<ref>{{cite news |title=Pedri i Clàudia Pina, guanyadors del Premi Barça Jugadors 2025 |trans-title=Pedri and Clàudia Pina, winners of the 2025 Barça Players Award |url=https://agrupaciojugadors.fcbarcelona.cat/ca/noticies/4311992/pedri-i-claudia-pina-guanyadors-del-premi-barca-jugadors-2025 |access-date=14 July 2025 |publisher=FC Barcelona}}</ref> |- | {{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] |style="text-align:center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[Kopa sovrini]] [[2025-yilgi Oltin toʻp#Kopa sovrini|2025]] '''''(2-mukofot - rekord)''''' |style="text-align:center"|<ref>{{cite web|url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Ballon-d-or-2025-lamine-yamal-remporte-le-trophee-kopa-pour-la-deuxieme-annee-d-affilee/1595821 |title=Ballon d'Or 2025 : Lamine Yamal remporte le trophée Kopa pour la deuxième année d'affilée |trans-title=Ballon d'Or 2025: Lamine Yamal wins the Kopa Trophy for the second year in a row |publisher=L'équipe |date=22 September 2025 |access-date=22 September 2025}}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] | align="center" |[[Yarim himoyachi]] | rowspan="2" align="center" |[[FIFPRO World 11]] – Men's World XI 2025 | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |title=2025 FIFPRO World 11 winners revealed |url=https://www.fifpro.org/en/supporÁlvaro Cortésting-players/player-influence/world11/2025-fifpro-world-11-winners-revealed |access-date=2025-11-03 |website=FIFPRO |language=en-GB }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |- |{{Flagicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | align="center" |Catalan Football Stars Gala – Best Men's Player (2025) | rowspan="2" align="center" |<ref>{{cite news |title=Aitana Bonmatí i Lamine Yamal, millor jugadora i millor jugador catalans de la temporada 2024-2025 |trans-title=Aitana Bonmatí and Lamine Yamal, best Catalan player and best player of the 2024-2025 season |url=https://www.fcf.cat/noticia/aitana-bonmati-i-lamine-yamal-millor-jugadora-i-millor-jugador-catalans-de-la-temporada-2024-2025/09/12/2025 |access-date=9 December 2025 |publisher=Catalan Football Federation |language=ca |archive-date=2026-01-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260107020128/https://www.fcf.cat/noticia/aitana-bonmati-i-lamine-yamal-millor-jugadora-i-millor-jugador-catalans-de-la-temporada-2024-2025/09/12/2025 |url-status=dead }}</ref> |- |{{Flagicon|ESP}} [[Pau Cubarsí]] | align="center" |[[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | align="center" |Catalan Football Stars Gala – Most Promising Men's Player (2025) |- | {{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] |style="text-align:center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[IFFHS#The World's Best Youth (U20) Player|IFFHS Men's World Best Youth Player]] 2025<br/>'''''(2-mukofot – birgalikdagi rekord)''''' |style="text-align:center"|<ref>{{cite web |url=https://iffhs.com/posts/4805 |title=IFFHS AWARDS 2025 – LAMINE YAMAL, MEN'S WORLD BEST YOUTH (U20) PLAYER 2025 |publisher=IFFHS |date=16 December 2025 |access-date=16 December 2025 |arxivsana=2025-12-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251219045559/https://iffhs.com/posts/4805 }}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] | align="center" |[[Yarim himoyachi]] | rowspan="2" align="center" |[[The Best FIFA Football Awards|2025 The Best FIFA Men's World 11]] | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |title=PSG history-makers named in The Best Men's 11 |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/2025/articles/mens-11-revealed-2025 |access-date=2025-12-16 |website=FIFA |language=en-GB}}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |- |{{Flagicon|ESP}} [[Pau Cubarsí]] | align="center" |[[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] | rowspan="2" align="center" |[[IFFHS#The World Youth (U20) Team|IFFHS Men's Youth (U20) World Team]] (2025) | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=27 December 2025 |title=IFFHS MEN'S YOUTH (U20) WORLD TEAM 2025 |url=https://iffhs.com/posts/4832 |access-date=2025-12-28 |website=IFFHS |arxivsana=2025-12-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251228171250/https://www.iffhs.com/posts/4832 }}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] | align="center" |[[Yarim himoyachi]] | rowspan="2" align="center" |[[IFFHS|IFFHS Men's World Team]] (2025) | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=28 December 2025 |title=IFFHS MEN'S WORLD TEAM 2025 |url=https://iffhs.com/posts/4833 |access-date=2025-12-28 |website=IFFHS |arxivsana=2025-12-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251228185310/https://www.iffhs.com/posts/4833 }}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |- |{{fbaicon|BRA}} [[Raphinha]] |style="text-align:center"|[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|[[IFFHS]] Men’s CONMEBOL Team (2025) |style="text-align:center"|<ref>{{cite web |url=https://iffhs.com/posts/4881 |title=IFFHS TEAMS OF THE YEAR 2025 (CONMEBOL Men) |publisher=IFFHS |date=24 January 2026 |access-date=25 January 2026 |arxivsana=2026-02-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20260203095904/https://iffhs.com/posts/4881 }}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] | align="center" |[[Yarim himoyachi]] | rowspan="2" align="center" |[[IFFHS]] Men's UEFA Team (2025) | rowspan="2" align="center" |<ref>{{Cite web |date=28 January 2026 |title=IFFHS TEAMS OF THE YEAR 2025 (UEFA) |url=https://iffhs.com/posts/4889 |access-date=2026-01-28 |website=IFFHS |arxivsana=2026-01-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20260128192632/https://iffhs.com/posts/4889 }}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |- |{{flagicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] | align="center" style="text-align:center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |style="text-align:center"|Laureus World Sportsning yilning yosh sportchisi uchun mukofoti (2026) |style="text-align:center"|<ref>{{cite news|url=https://www.laureus.com/news/alcaraz-sabalenka-norris-mcilroy-kroos-yamal-among-winners-at-laureus-world-sports-awards |title=Alcaraz, Sabalenka, Norris, McIlroy, Kroos & Yamal among winners at Laureus World Sports Awards |publisher=Laureus |date=20 April 2026 |access-date=24 April 2026}}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Joan Garcia]] | style="text-align:center"|[[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] | rowspan="7" style="text-align:center"|La Liga Mavsum jamoasi | rowspan="7" style="text-align:center"|<ref>{{cite web|title=Six from FC Barcelona in Team of the Season|url=https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/news/4503134/six-from-fc-barcelona-in-team-of-the-season|date=13 May 2026|website=FC Barcelona}}</ref> |- |{{fbaicon|ESP}} [[Eric García (footballer, born 2001)|Eric García]] | rowspan="2" align="center" |[[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]] |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pau Cubarsí]] |- |{{fbaicon|ESP}} [[Pedri]] | align="center" style="text-align:center" |[[Yarim himoyachi]] |- |{{fbaicon|BRA}} [[Raphinha]] | rowspan="2" align="center" style="text-align:center" |[[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] |- |{{fbaicon|ESP}} [[Lamine Yamal]] |} <!-- == Izohlar == {{manbalar|group=lower-alpha}}--> == Manbalar == {{manbalar}} {{FC Barcelona}} [[Turkum:FC Barcelona mavsumlari]] lywanes7pn1ly9fs1ca7pjl6k80zxi3 0 1282097 6271444 5736475 2026-09-16T00:33:01Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271444 wikitext text/x-wiki '''Favvoz Haddod''' ([[arabcha]]: فواز حدّاد) (1947-yilda tugʻilgan) – [[suriyalik]] romannavis<ref>{{Cite web |title=Banipal (UK) Magazine of Modern Arab Literature - Contributors - Fawwaz Haddad |url=https://www.banipal.co.uk/contributors/contributor.cfm?contributor_id=576 |access-date=2024-02-28 |website=www.banipal.co.uk}}</ref>. U [[Damashq]]da tugʻilgan va [[Damashq universiteti]]da huquqshunoslik yoʻnalishida oʻqigan<ref>{{Cite web |last=Weiss |first=Max |date=2012-12-03 |title=Prelude to 'Solo Piano Music' |url=https://www.vice.com/en/article/prelude-to-solo-piano-music-0004567-v19n11/ |access-date=2024-02-28 |website=Vice |language=en}}</ref>. U yozishni boshlashdan oldin bir nechta ishlarda ishlagan. Haddod oʻzining birinchi ''Mozaika, Damashq 39'' romanini 1991-yilda nashr etdi. Oʻshandan beri u ''Oʻtkinchi sahna'', ''Sadoqatsiz tarjimon'', ''Pianinoda yakkaxon ijro'' va ''Xudoning askarlari'' kabi bir qancha romanlar yozgan. ''Sadoqatsiz tarjimon'' 2009-yilda ''Arab Booker mukofoti''ga nomzod qilib koʻrsatilgan, ''Xudoning askarlari'' asari esa 2011-yilgi mukofotning roʻyxatiga tanlangan, ammo yakuniy roʻyxatga kira olmagan<ref>{{Cite web |title=God's Soldiers {{!}} International Prize for Arabic Fiction |url=https://www.arabicfiction.org/en/gods-soldiers |access-date=2024-02-28 |website=www.arabicfiction.org}}</ref><ref>{{Cite web |last=Qualey |first=Marcia Lynx |date=2012-12-05 |title=The Fictions of Fawwaz Haddad – ARABLIT & ARABLIT QUARTERLY |url=https://www.arablit.org/2012/12-05/fawwaz-haddad/ |access-date=2024-02-28 |language=en-US}}</ref>. Haddod asarlaridan parchalar ingliz tiliga tarjima qilingan va [[Banipal]] jurnalida nashr etilgan. [[Princeton universiteti]] olimi va tarjimoni [[Max Weiss (olim)|Max Weiss]] Haddodning 2009-yildagi ''Azef Munfared 'ala al-Piano'' romanini tarjima qilgan, u ''Solo Piano Music'' nomi bilan Dar Arab tomonidan 2023-yilda nashr etilgan. == Asarlari == * ''Mozaika, Damashq '39'' (1991) * ''Teatro 1949'' (1994) * ''Al-Risala al-Axira'' (''Oxirgi xat'') (1994) * ''Surat al-Ravee'' (''Hikoyachining tasviri'') (1998) * ''Al-Walad al-Jahel'' (''Bilimsiz bola''), (2000) * ''Al-Daghina va al-Hava'' (''Gʻashlik va mehr'') (2001) * ''Mersal al-Gʻaram'' (''Sevgi elchisi'') (2004) * ''Mashhad 'Aber'' (''Oʻtkinchi sahna'') (2007) * ''Al-Mutarjim al-Xaʼin'' (''Sadoqatsiz tarjimon'') (2008) * ''Azef Munfared 'ala al-Piano'' (''Pianinoda yakkaxon ijro'') (2009) Ingliz tilida ''Solo Piano Music'' nomi bilan, Dar Arab 2023, ISBN 978-1788710909 * ''Xudoning askarlari'' (2010) * ''Dushman suriyaliklar''<ref>{{Cite web |last=Shalhoub |first=Pierre |date=2015-02-03 |title=Fawwaz Haddad: Only we can write our story |url=https://www.newarab.com/features/fawwaz-haddad-only-we-can-write-our-story |access-date=2024-02-28 |website=www.newarab.com/ |language=en |arxivsana=2024-02-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240228113425/https://www.newarab.com/features/fawwaz-haddad-only-we-can-write-our-story }}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.vice.com/en/article/solo-piano-music-0004567-v19n11/ Favvozning 2023-yilgi ''Solo Piano Music'' asaridan parcha, Maks Vays tarjimasi] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Haddod, Favvoz}} [[Category:1947-yilda tugʻilganlar]] [[Category:Yashayotgan insonlar]] [[Category:Damashq universiteti bitiruvchilari]] [[Category:Damashqlik yozuvchilar]] [[Category:20-asr suriyalik yozuvchilari]] {{bio-stub}} ozn2hp4e4x8nifbf0qaexkj66vd3o9s 0 1333094 6271436 5870018 2026-09-15T22:40:59Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271436 wikitext text/x-wiki {{Yozuvchi bilgiqutisi | name = Fakirpasha Mahebub Shahajinde | tasvir = फ. म. शहाजिंदे.jpg | tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1946|07|03}} | tavallud_joyi = [[Sastur]] qishlogʻi, [[Usmonobod tumani]], [[Maharashtra|Maxarashtra]], Hindiston | death_date = | occupation = yozuvchi, shoir | genre = | subject = }} '''Fakirpasha Mahebub Shahajinde''' (1946-yil 3-iyulda tugʻilgan), asosan '''Fa Ma Shohajinde''' nomi bilan tanilgan, Hindistonning [[Maharashtra]] shtatidan boʻlgan shoir. Uning ijodida [[Maratxvadi]] tili muhim oʻrin egallaydi<ref>{{cite web |last1=More |first1=Sangita Vyankatrao |title=शहाजिंदे फकीरपाशा महेबूब (Shahajinde Fakirpasha Maheboob) |url=https://marathivishwakosh.org/33150/ |website=मराठी विश्वकोश |publisher=[[Marathi Vishwakosh]] |access-date=30 September 2022 |language=mr-IN |date=19 March 2020 |arxivsana=2026-01-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20260117171102/https://marathivishwakosh.org/33150/ }}</ref><ref name="thesis"/>. == Shaxsiy hayoti == Shahajinde 1946-yil 3-iyulda [[Usmonobod tumani]]ning [[Sastur]] qishlogʻida hindu ota va musulmon [[Kolxati]] onadan tugʻilgan. Uning otasi Xaydarobodning anneksiya qilinishi davrida boshlangan jamoalararo tartibsizliklarda halok boʻlgan. Razokorlar qurolli qoʻzgʻolon koʻtargach, Nizom hukumatiga qarshi chiqqan koʻplab qoʻzgʻolonchilar oʻldirildi va buning ortidan hindu jamoatchiligining qasoskor tartibsizliklari yuz berdi. Onasi va boshqa qarindoshlari bir hindu oilasi tomonidan himoya qilingan<ref name="thesis"/>.{{Rp|52}} U bakalavr darajasini [[Avrangobod]]dagi Mavlono Azad sanʼat va ilm-fan kollejida olgan va 1970-yilda [[Maratxvada universiteti]]da maratiy tili boʻyicha magistratura (M. A.)ni tamomlagan<ref name="thesis"/>.{{Rp|53}} == Faoliyati == Shahajinde mehnat faoliyatini [[maratiy tili]] professori sifatida Master Dinanath Mangeshkar kollejida, [[Nilang]] yaqinidagi Avrad Shahajani shaharchasida boshlagan. 2006-yilda u maratiy tili kafedrasi mudiri lavozimidan nafaqaga chiqqan<ref>{{cite news |last1=Ainapure |first1=G. K. |last2=Ajim |first2=Kaleem |title=मराठी कवितेतली मर्ज्य समूहनिष्ठता म्हणून या कवितेचे महत्त्व अधोरेखित होतेच, पण 'मुस्लीम मराठी' असा काही उच्चार केल्यास ती 'एकमेव' ठरते! |url=https://www.aksharnama.com/client/article_detail/4728 |access-date=30 September 2022 |work=AksharNama |date=28 November 2020}}</ref>. Uning sheʼrlari qanchalik yangi makon qidirsa, shu darajada yangi makon yaratadi ham. Shahajindening sheʼriyatida ifoda etilgan isyon zoʻravon emas, balki bu tizimga bu yerning tuprogʻi berayotgan borliqning oʻz-oʻziga yetarliligi va maʼnoli ishonch bilan qarshi chiqishdir. Shahajindening ''Nidharmi'' (निधर्मी) va ''Adam'' (आदम) toʻplamlaridagi sheʼrlari bu yerda yashayotgan musulmonlar hayotini mushkul qilib qoʻygan tizimni, uning tarixini va bugunini shubha ostiga oladi<ref name="thesis">{{cite thesis |type=PhD |last1=Digole |first1=Balaji Vitthalrao |title=Fa Ma Shahajinde yanchya wangmayacha vivecdhak abhyas (फ म शहाजिंदे यांच्या वाङमयाचा विवेचक अभ्यास) |date=2009 |url=https://shodhganga.inflibnet.ac.in/handle/10603/242964 |access-date=30 September 2022 |publisher=[[Swami Ramanand Teerth Marathwada University]] |hdl=10603/242964 |language=mr}}</ref>. === Bhumi Prakashan === Shahajinde 2000-yilda [[Maratxvada]] mintaqasidagi koʻplab mahalliy shoir va yozuvchilarning asarlarini nashr etuvchi oʻzining ''Bhumi Prakashan Sanstha'' nashriyoti orqali chop etishda muhim rol oʻynagan. U [[Kooperativ mulk|kooperativ]] asosida tashkil etilgan. [[Maratiy]] avliyo adabiyoti asosiy yoʻnalishlardan boʻlib, nashriyot [[Yusufxon Muhamadxon Patan]], Faxruddin Bennoor, [[Janardan Vaghmare]], Suryanarayan Ransubhe, Rajexon Shanedivan va Shripal Sabnisning 100 dan ortiq asarlarini chop etgan. Bhumi Prakashan shuningdek Javed Qureshiy va Lalita Gadjening tanlangan asarlarini ham nashr qilgan. === Musulmon maratiy adabiyoti harakati === U 1990-yillarda tashkil etilgan ''Musulmon maratiy adabiyoti'' harakatida muhim rol oʻynagan. 1990-yil mart oyida [[Sholapur]] shahrida oʻtkazilgan birinchi Butun Hindiston musulmon maratiy adabiyoti konferensiyasiga raislik qilgan<ref>{{cite news |last1=Dholé |first1=Kaustubh |title=Marathi Muslims: Rich and Unique, an Identity Misplaced from Urban India ? |url=https://kaustubhdhole.wordpress.com/2019/09/30/marathi-muslims-a-rich-and-unique-identity-misplaced-from-urban-india/ |access-date=30 September 2022 |work=Kaustubh Dholé’s Blog |date=30 September 2019 |language=en}}</ref>. Shahajinde hozirga qadar jami 17 ta kitob chop ettirgan<ref>{{Cite web|url=http://vishwavidya.com/Latur-२४७-५९f५२४६bd७a२९-१.html|title=फ.म. शहाजिंदे यांच्या शब्दबिंब पुस्तकाचे प्रकाशन|website=www.vishwavidya.com|language=en-US|access-date=June 2, 2018}}{{Dead link|date=March 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{cite book |last1=Sarvekara |first1=Kailas |title=MARATHI GRAMIN KAVITECHA ITIHAS |date=1999 |publisher=[[Mehta Publishing House]] |location=Pune |isbn=9788171618750 |edition=1st |url=https://www.mehtapublishinghouse.com/book-details/MARATHI-GRAMIN-KAVITECHA-ITIHAS/1925.aspx |access-date=30 September 2022 |language=mr}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Shahajinde, Fakirpasha Mahebub}} [[Turkum:1946-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Musulmon yozuvchilar]] arhab0dqjv2l1p1hbdpmhdiwribh1qq 0 1350110 6271442 5914082 2026-09-16T00:29:18Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271442 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Ramazon oyida efirga uzatiladigan Misr telekoʻrsatuvi}} {{Telekoʻrsatuv bilgiqutisi| genre = Estrada (varietye) shou | story = Topishmoqlar va raqslar | presenter = Turli | starring = [[Nelli]] va [[Sherihan]] | country = Misr | language = Arabcha | num_seasons = 45 | num_episodes = 30 | first_aired = {{Plainlist| *1960-yil (boshlangan) (radio) 1967-yil (boshlangan) (televideniye)}} }} '''''Favazir Ramazon''''' ({{Lang-arz|فوازير رمضان}}, baʼzan '''''Favazir''''' deb ham nomlanadi) – [[Ramazon]] oyi davomida Misrda efirga uzatilgan radio va telekoʻrsatuv. Koʻrsatuv 1975–1995-yillarda eng muvaffaqiyatli koʻrsatuvlardan biri boʻlgan va unda topishmoqlar, aktyorlik sahnalari hamda murakkab xoreografiyali raqs chiqishlari namoyish etilgan. Tomoshabinlar oyning oxirida topishmoqlarni yechib sovrinlar yutishlari mumkin edi. [[sunʼiy yoʻldosh televideniyesi]] kabi xizmatlar orqali dastur tanlovlari kengaygani sababli koʻrsatuv faoliyati toʻxtatildi. Shuningdek, konservativ qarashdagi ayrim insonlar dasturda haddan tashqari koʻp joʻshqinlik va raqs bor, deb hisoblashgan. == Tarixi == Serial 1961-yilda Amal Fahmi olib borgan ''As the Saying Goes'' nomli radioeshittirish sifatida boshlangan<ref name="Emam"/>. 1967-yilda ''Favazir Ramazon'' ilk bor televideniyeda namoyish etilgan. ''favazir'' ({{Lang|ar|فوازير}}) soʻzi „topishmoqlar“ degan maʼnoni anglatadi. Ramazon oyining har kuni koʻrsatuvning bir qismi efirga uzatilgan va u topishmoq bilan yakunlangan. 30 ta topishmoqning javoblari Ramazon oxirigacha oshkor qilinmagan<ref name="Fahim"/>, tomoshabinlar ularning javoblarini topish orqali sovrin yutishlari mumkin edi<ref name="Khalil"/>. ''Favazir Ramazon'' mazmunining katta qismi arab tarixidan olingan „fantastik“ musiqiy hikoyalardan iborat boʻlib, ularda [[Bollywood|Bollivud]] uslubini eslatuvchi murakkab xoreografiyali raqs chiqishlari, [[qorin raqsi]] va dabdabali liboslar boʻlgan<ref name="Fahim">{{cite news |last1=Fahim |first1=Joseph |title=From Haza Al Masaa to Fawazeer: The best ever Ramadan TV series from across the Arab world |url=https://www.middleeasteye.net/discover/ramadan-arab-world-tv-where-to-start |access-date=30 March 2024 |work=Middle East Eye |date=12 April 2023 |language=en}}</ref><ref name="Imran">{{cite news |last1=Imran |first1=Yousra Samir |title=Sherihan: The return of the Arab world's Ramadan icon |url=https://www.newarab.com/features/sherihan-return-arab-worlds-ramadan-icon |access-date=30 March 2024 |work=The New Arab |date=4 May 2021 |language=en |archive-date=2026-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260524101627/https://www.newarab.com/features/sherihan-return-arab-worlds-ramadan-icon |url-status=dead }}</ref>. Qismlar raqs ketma-ketligi bilan boshlanib, soʻng topishmoq va dramatik sahnalar bilan davom etgan<ref name="Imran" />. Koʻrsatuvda multfilm qahramonlari ham ishtirok etgan<ref name="Emam">{{cite news |last1=Emam |first1=Ahmed |title=Best Ramadan Fawazeer of All Time Sada Elbalad |url=https://see.news/best-ramadan-fawazir-of-all-time |access-date=30 March 2024 |work=Sada Elbalad English |language=en}}</ref>. ''Favazir Ramazon'' juda mashhur boʻlib, Ramazonning ajralmas qismiga aylangan<ref name="Mullally">{{cite news |last1=Mullally |first1=William |title=The 45 most popular Ramadan series of all time |url=https://www.esquireme.com/brief/most-popular-ramadan-series-ever |access-date=30 March 2024 |work=Esquire Middle East |date=20 March 2023}}</ref>. Uning eng muvaffaqiyatli davri 1975-yildan, [[Nelli]] koʻrsatuvda chiqish qila boshlagan paytdan 1995-yilgacha davom etgan. 1985-yilda [[Sherihan]]ning qoʻshilishi ''Favazir Ramazon''ning muxlislar doirasini yanada kengaytirgan<ref name="Fahim"/><ref name="Saleh">{{cite news |last1=Saleh |first1=Zeina |title=Sherihan Just Made Her Much Anticipated Comeback this Ramadan |url=https://en.vogue.me/culture/sherihan-ramadan-comeback/ |access-date=30 March 2024 |work=Vogue Arabia |date=14 April 2021}}</ref>. Ayniqsa Sherihanning chiqishlari arab tilida soʻzlashuvchi dunyo madaniyatiga kuchli taʼsir koʻrsatgan<ref name="alah5">{{Cite web |date=5 May 2020 |title=من الخاطبة إلى سينما مصر.. "فوازير رمضان" كثير من الحنين |url=http://gate.ahram.org.eg/News/2404523.aspx |access-date=2021-04-13 |website=Al Ahram Gate|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515221123/http://gate.ahram.org.eg/News/2404523.aspx |archive-date=2020-05-15 }}</ref>. Koʻrsatuvda boshqa koʻplab mashhur misrlik aktyor va sanʼatkorlar, jumladan [[Fuad al-Muhandis]] va Tholathy Advaʼa El Masra triosi ham qatnashgan<ref name="alah5"/>. Raqs ketma-ketliklarida ishtirok etish orqali aktrisa boʻlishni istaganlar omma eʼtiboriga tushishgan<ref name="Hammond">{{cite book |last1=Hammond |first1=Andrew |title=Pop Culture in North Africa and the Middle East: Entertainment and Society around the World |date=22 May 2017 |publisher=Bloomsbury Publishing USA |location=New York, New Yok |isbn=979-8-216-13030-7 |page=151 |url=https://books.google.com/books?id=OQTHEAAAQBAJ&dq=fawazeer+ramadan+show&pg=PT151 |access-date=30 March 2024 |language=en}}</ref>. Qisman ''Favazir Ramzon'' haddan tashqari dunyoviy, deb tanqid qilingani, ayrimlar aynan undagi joʻshqinlik va raqslar kiritilganiga eʼtiroz bildirgani sababli koʻrsatuv faoliyati toʻxtatilgan. Sunʼiy yoʻldosh televideniyesining keng tarqalishi va u taklif qilgan dasturlar sonining koʻpligi ham ''Favazir Ramazon''ning mashxurligining kamayishiga sabab boʻlgan<ref name="Khalil">{{cite book |last1=Khalil |first1=Joe F. |last2=Kraidy |first2=Marwan M. |title=Arab Television Industries |date=14 October 2017 |publisher=Bloomsbury Publishing |location=New York, New Yok |isbn=978-1-84457-576-3 |url=https://books.google.com/books?id=3R9dDwAAQBAJ&dq=fawazeer+ramadan+show&pg=PA101 |access-date=30 March 2024 |language=en}}</ref>. == Meros == ''Favazir Ramazon''ning „kulgili“ tasviriy effektlari va bachkana, dabdabali kostyumlari tanqid qilinganiga qaramay, koʻrsatuv koʻplab musulmonlarda sogʻinch uygʻotadi<ref name="Imran"/>. ''[[The National]]'' „televideniyeni ketma-ket koʻrib chiqish 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarning boshlarida{{Nbsp}}… ''Favazir Ramazon'' televideniyeda paydo boʻla boshlagan paytda boshlangan“, degan fikr bildirgan<ref name="Khalaf">{{cite news |last1=Khalaf |first1=Hala |title=How Ramadan dramas have evolved into a league of their own |url=https://www.thenationalnews.com/arts-culture/television/how-ramadan-dramas-have-evolved-into-a-league-of-their-own-1.5459 |access-date=30 March 2024 |work=The National |date=11 June 2017 |language=en}}</ref>. 2022-yilda boshlangan va ''Favazir Ramazon''dan sahnachalar hamda topishmoqlarni qayta jonlantiradigan ''Fawazeer Cassette''ni ''Jordan News'' „buyuk davrga bagʻishlangan nostaljik Ramazon ehtiromi“ deb taʼriflagan<ref name="Radaydeh">{{cite news |last1=Radaydeh |first1=Israa |title=Fawazeer Cassette : A nostalgic Ramadan tribute to a great era - Jordan News {{!}} Latest News from Jordan, MENA |url=https://www.jordannews.jo/Section-125/All/Fawazeer-Cassette-A-nostalgic-Ramadan-tribute-to-a-great-era-15956 |access-date=30 March 2024 |work=Jordan News |date=24 April 2022 |language=en}}</ref>. ''Favazir Ramazon'' ruhida [[Chevrolet]] Arabia avtomobillarni koʻrsatish oʻrniga tomoshabinga topishmoqlar beradigan reklamalarni ham yuritgan<ref name="Serrano">{{cite news |last1=Serrano |first1=Sofia |title=Chevrolet reimagines Iconic Fawazir Riddle Shows |url=https://campaignme.com/chevrolet-reimagines-iconic-fawazir-riddle-shows/ |access-date=30 March 2024 |work=Campaign Middle East |date=16 May 2021}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Ramazon}} {{Portal bar|Islom|Televideniye|Misr|border=yes}} [[Turkum:Misr televideniye seriallari]] [[Turkum:Ramazonga xos maxsus telekoʻrsatuvlar]] 177wx5mv07n6fqzus2nwm3hpdzcuxvb 0 1352369 6271569 5921675 2026-09-16T05:22:34Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Malik Deylamiy]] sahifasini [[Malik Daylamiy]]ga koʻchirdi 5921675 wikitext text/x-wiki [[File:Portrait équestre présumé de Shah Tahmasp 1525-1550. Louvre Museum OA 7138 Verso, 52.jpg|thumb|Malik Deylamiy tomonidan taxminiy otliq portreti atrofida yozilgan xattotlik yozuvi ([[Tahmosb I|Tahmasp I]] 1525–1550). Luvr muzeyi OA 7138{{Sfn|Daylami|Muhammad|1525}}.]] '''Mavlono Malik Deylamiy''' (1518 – 1562) 16-asrda yashagan [[Forslar|fors]] [[kotib]] va [[Kalligrafiya|xattot]] edi. U [[Qazvin]]da tugʻilgan va oʻsha yerda vafot etgan<ref>{{citation |surname1=[[Mehdi Bayani|Mehdi Bayani Yassavoli]] |title=Ahvâl o Âsâr e Xošnevisân (The Calligrapher's Biographies and Works) |publisher=Elmi |pages=598–609 |date= 1966 |language=Persian }}</ref>. U mohir [[Nastaʼliq|nastaliq]] xattoti boʻlib, xatni nafis mahorat bilan yozgan<ref>{{citation |surname1=Javad Yassavoli |title=Peydâyeš o Seyr e Tahavvol e Honar e Xat (The origin and developing process of the calligraphy) |publisher=Yassavoli |page=143 |date= 1981 |language=Persian }}</ref>. == Hayoti == Deylamiyning ilk ustozi uning otasi, ''Shohruh Amir'' boʻlib, u unga [[Suls|suls]] va [[Nasx (uslub)|nasx]] xatini oʻrgatgan<ref>{{citation|author=Ḥabībollāh Fażāʾelī|title=Aṭlas-e Ḫaṭṭ: Taḥqīq dar Ḫuṭūṭ-e Islāmī |trans-title=Research in the Islamic scripts|location=Isfahan|page=484|date=1971–72|language=Persian}}</ref>. Keyinroq, Rostam Ali Xurosoniy va Hofiz Bobojon Qazvinga kelganida, u ulardan nastaliqni oʻrgandi. Mavlono Malik [[Safaviylar davlati|Safaviylar]] shahzodasi, safaviylar xonadonidan chiqqan sanʼatsevar [[Abulfazl Sulton Ibrohim Mirzo]]ning ustozi boʻlgan. U shuhratparast odam emas edi va shu sababli [[Tahmosb I|Tahmasp I]]ning sevimlisiga aylangan. Mirzo 1556-yilda [[Tahmosb I|shoh]]ning qizi Gohar Sultonga uylangan. U [[Mashhad]] hokimi etib tayinlangan, u yer uning otasining yashagan va dafn qilingan joyi edi. Mirzo Mavlono Malikni Mashhadga oʻzi bilan [[Rassomlik sanʼati|rangtasvir]] ustozi va kutubxonasining mutasaddisi sifatida olib ketdi, biroq 3–4 yildan soʻng u yangi saltanat binosiga yozuv va bitiklarni bitish uchun Tahmosb I tomonidan Qazvinga qaytarib chaqirildi. Bu voqea 1561-yildan kech boʻlmagan. Shu davrda u [[Jomiy]]ning ''[[Haft avrang|Haft Avrang]]'' asarining qoʻlyozmasini koʻchirgan, u eng mashhur qoʻlyozmalardan biriga aylangan. Bu qoʻlyozma [[Vashington (shahar)|Vashington, D. C.]]dagi [[Freer san’at galereyasi]]da saqlanadi. 28 ta [[Fors miniatyurasi|miniatyura]] bilan bezatilgan ushbu kitobni koʻchirish toʻqqiz yil davom etgan va kitobning xattotlik yozuvini Deylamiyning izdoshlari yakunladilar<ref>{{citation|author=[[Basil Gray]]|title=Persian Paintings|pages=124–125|date=1977}}</ref>. == Shogirdlari == * [[Mir Emad]], nastaliq xattoti * [[Muhammad Husayn Tabriziy]] * [[Sulton Ibrohim Mirzo]]<ref>{{citation |surname1=Javad Yassavoli |title=Peydâyeš o Seyr e Tahavvol e Honar e Xat (The origin and developing process of the calligraphy) |publisher=Yassavoli |page=149 |date= 1981 |language=Persian }}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{cite web |last1=Daylami |first1=Malik |last2=Muhammad |first2=Sultan |title=Louvre Museum. Portrait équestre présumé de Shah Tahmasp |url=https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010329521 |date=1525}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Xattotlar]] [[Turkum:1518-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1562-yilda vafot etganlar]] k51pmk1juejmc4d9lten52crsto49hy 6271573 6271569 2026-09-16T05:23:17Z Xumoshox Ismoilova 111327 6271573 wikitext text/x-wiki [[File:Portrait équestre présumé de Shah Tahmasp 1525-1550. Louvre Museum OA 7138 Verso, 52.jpg|thumb|Malik Daylamiy tomonidan taxminiy otliq portreti atrofida yozilgan xattotlik yozuvi ([[Tahmosb I|Tahmasp I]] 1525–1550). Luvr muzeyi OA 7138{{Sfn|Daylami|Muhammad|1525}}.]] '''Mavlono Malik Daylamiy''' (1518 – 1562) 16-asrda yashagan [[Forslar|fors]] [[kotib]] va [[Kalligrafiya|xattot]] edi. U [[Qazvin]]da tugʻilgan va oʻsha yerda vafot etgan<ref>{{citation |surname1=[[Mehdi Bayani|Mehdi Bayani Yassavoli]] |title=Ahvâl o Âsâr e Xošnevisân (The Calligrapher's Biographies and Works) |publisher=Elmi |pages=598–609 |date= 1966 |language=Persian }}</ref>. U mohir [[Nastaʼliq|nastaliq]] xattoti boʻlib, xatni nafis mahorat bilan yozgan<ref>{{citation |surname1=Javad Yassavoli |title=Peydâyeš o Seyr e Tahavvol e Honar e Xat (The origin and developing process of the calligraphy) |publisher=Yassavoli |page=143 |date= 1981 |language=Persian }}</ref>. == Hayoti == Daylamiyning ilk ustozi uning otasi, ''Shohruh Amir'' boʻlib, u unga [[Suls|suls]] va [[Nasx (uslub)|nasx]] xatini oʻrgatgan<ref>{{citation|author=Ḥabībollāh Fażāʾelī|title=Aṭlas-e Ḫaṭṭ: Taḥqīq dar Ḫuṭūṭ-e Islāmī |trans-title=Research in the Islamic scripts|location=Isfahan|page=484|date=1971–72|language=Persian}}</ref>. Keyinroq, Rostam Ali Xurosoniy va Hofiz Bobojon Qazvinga kelganida, u ulardan nastaliqni oʻrgandi. Mavlono Malik [[Safaviylar davlati|Safaviylar]] shahzodasi, safaviylar xonadonidan chiqqan sanʼatsevar [[Abulfazl Sulton Ibrohim Mirzo]]ning ustozi boʻlgan. U shuhratparast odam emas edi va shu sababli [[Tahmosb I|Tahmasp I]]ning sevimlisiga aylangan. Mirzo 1556-yilda [[Tahmosb I|shoh]]ning qizi Gohar Sultonga uylangan. U [[Mashhad]] hokimi etib tayinlangan, u yer uning otasining yashagan va dafn qilingan joyi edi. Mirzo Mavlono Malikni Mashhadga oʻzi bilan [[Rassomlik sanʼati|rangtasvir]] ustozi va kutubxonasining mutasaddisi sifatida olib ketdi, biroq 3–4 yildan soʻng u yangi saltanat binosiga yozuv va bitiklarni bitish uchun Tahmosb I tomonidan Qazvinga qaytarib chaqirildi. Bu voqea 1561-yildan kech boʻlmagan. Shu davrda u [[Jomiy]]ning ''[[Haft avrang|Haft Avrang]]'' asarining qoʻlyozmasini koʻchirgan, u eng mashhur qoʻlyozmalardan biriga aylangan. Bu qoʻlyozma [[Vashington (shahar)|Vashington, D. C.]]dagi [[Freer san’at galereyasi]]da saqlanadi. 28 ta [[Fors miniatyurasi|miniatyura]] bilan bezatilgan ushbu kitobni koʻchirish toʻqqiz yil davom etgan va kitobning xattotlik yozuvini Daylamiyning izdoshlari yakunladilar<ref>{{citation|author=[[Basil Gray]]|title=Persian Paintings|pages=124–125|date=1977}}</ref>. == Shogirdlari == * [[Mir Emad]], nastaliq xattoti * [[Muhammad Husayn Tabriziy]] * [[Sulton Ibrohim Mirzo]]<ref>{{citation |surname1=Javad Yassavoli |title=Peydâyeš o Seyr e Tahavvol e Honar e Xat (The origin and developing process of the calligraphy) |publisher=Yassavoli |page=149 |date= 1981 |language=Persian }}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{cite web |last1=Daylami |first1=Malik |last2=Muhammad |first2=Sultan |title=Louvre Museum. Portrait équestre présumé de Shah Tahmasp |url=https://collections.louvre.fr/en/ark:/53355/cl010329521 |date=1525}} {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Xattotlar]] [[Turkum:1518-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1562-yilda vafot etganlar]] 1u8qp4rdhja3njuynybs6bs1ovy210x 1 1352381 6271571 5921248 2026-09-16T05:22:34Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Malik Deylamiy]] sahifasini [[Munozara:Malik Daylamiy]]ga koʻchirdi 5921248 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 828 1360462 6271454 6269967 2026-09-16T03:00:31Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6271454 Scribunto text/plain return { ["Modul:Arguments"] = 660000, ["Asbox"] = 250000, ["Modul:Asbox"] = 250000, ["Ahamiyatlilik/rang"] = 100000, ["Modul:Authority control"] = 90000, ["Ambox"] = 70000, ["Abbr"] = 20000, ["Age"] = 20000, ["AQSh loyihasi"] = 20000, ["Avtomatik taksonquti"] = 20000, ["Arabiy"] = 10000, ["Astro-stub"] = 10000, ["Astronomiya loyihasi"] = 10000, ["Authority control"] = 8000, ["AQSH bayrogʻi"] = 7000, ["AQSH"] = 6000, ["AZE"] = 3000, ["Asosiy"] = 2000, ["Austria-geo-stub"] = 2000, ["Azerbaijan-geo-stub"] = 2000, ["Aeroport bilgiqutisi"] = 1000, ["Airport codes"] = 1000, ["Aktyor bilgiqutisi"] = 1000, ["AQSh"] = 1000, ["ARG"] = 1000, ["Argentina"] = 1000, ["Argentina bayrogʻi"] = 1000, ["ARM"] = 1000, ["Armaniston bayrogʻi"] = 1000, ["Avtomat tarjima"] = 1000, ["Avtomatik turkum mundarijasi jadvali"] = 1000, ["Avtomatik turkum mundarijasi jadvali/yadro"] = 1000, ["Asosida"] = 900, ["Aholi punkti"] = 800, ["Modul:Asbox stubtree"] = 800, ["Aisne departamenti kommunalari"] = 700, ["AUT"] = 700, ["Avstriya bayrogʻi"] = 700, ["Albania-geo-stub"] = 600, ["Albaniya loyihasi"] = 600, ["Align"] = 600, ["AT"] = 600, ["Avstraliya bayrogʻi"] = 600, ["AQSh aholisini ro'yxatga olish"] = 500, ["Argentina-geo-stub"] = 500, ["Asthenini-stub"] = 500, ["AUS"] = 500, ["Aut"] = 500, ["AZL"] = 500, } sc71zkn4r1gau16ht49frn7hf13otqf 828 1360465 6271455 6270908 2026-09-16T03:00:41Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6271455 Scribunto text/plain return { ["Ifexist not redirect"] = 290000, ["If empty"] = 200000, ["Modul:If empty"] = 200000, ["Modul:InfoboxImage"] = 180000, ["ISO 3166"] = 140000, ["Infobox settlement/columns"] = 30000, ["Infobox settlement/link"] = 30000, ["ISBN"] = 30000, ["Ifsubst"] = 20000, ["Infobox"] = 20000, ["Italic title"] = 20000, ["Modul:Infobox/styles.css"] = 20000, ["Modul:Italic title"] = 20000, ["Ichki havolasiz"] = 10000, ["IMDb title"] = 10000, ["IMDbda film"] = 10000, ["Infobox medal templates"] = 10000, ["Infobox settlement"] = 10000, ["Infobox settlement/densdisp"] = 10000, ["Modul:Infobox3cols"] = 10000, ["Modul:ISO 3166"] = 10000, ["Modul:ISO 3166/data/National"] = 10000, ["Italiya loyihasi"] = 8000, ["Italy-geo-stub"] = 8000, ["In lang"] = 7000, ["Modul:In lang"] = 7000, ["IC navigatori"] = 5000, ["Islom loyihasi"] = 5000, ["Modul:I18n"] = 5000, ["Modul:If preview"] = 4000, ["Modul:If preview/configuration"] = 4000, ["Modul:If preview/styles.css"] = 4000, ["Infobox religious building/color"] = 3000, ["Iran-geo-stub"] = 3000, ["IranCensus2006"] = 3000, ["If pagename"] = 2000, ["Imbox"] = 2000, ["IMDbda kishi"] = 2000, ["Infobox settlement/lengthdisp"] = 2000, ["Islom-shaxsiyat-stub"] = 2000, ["Ism+familiya"] = 2000, ["Isnumeric"] = 2000, ["Modul:Is instance"] = 2000, ["Icon"] = 1000, ["IND"] = 1000, ["Infobox airport"] = 1000, ["Infobox settlement/areadisp"] = 1000, ["ITA"] = 1000, ["Italiya bayrogʻi"] = 1000, ["Modul:Infobox mapframe"] = 1000, ["If first display both"] = 900, ["If last display both"] = 900, ["Ispaniya bayrogʻi"] = 900, ["Ijara"] = 800, ["Infobox Turkey place"] = 800, ["IPA"] = 800, ["Modul:Infobox dim"] = 800, ["Modul:Infobox dim/data"] = 800, ["Ill"] = 600, ["Infobox3cols"] = 600, ["IRN"] = 500, } 6f0yjj61epsenc6oyx2p5z5qnso97r4 0 1363957 6271619 6188134 2026-09-16T05:42:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Sahifa TOʻMning [[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6271619 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:M2|M2]]: Butkul oʻzbekcha boʻlmagan yoki mashina tarjimasidan iborat maqola}} '''Roger Edward Alfred Farmer''' — Britaniya-Amerika [[iqtisodchi]] bo‘lib, hozirda "Warwick" universitetida professor va California, Los Angelesda universitetlarida Faxriy Emeritus Professor hamda iqtisodiyot bo‘limining sobiq rahbari hisoblanadi.<ref>[[https://economics.ucla.edu/person/roger-e-farmer/](https://economics.ucla.edu/person/roger-e-farmer/){{Oʻlikhavola|date=iyun 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} UCLA Economics bio]</ref> U shuningdek [[Pensilvaniya universiteti]], Yevropa universiteti instituti va [[Toronto universiteti]]da ham faoliyat yuritgan. U Ekonometrik jamiyat a’zosi, Iqtisodiy tadqiqotlar milliy byurosi tadqiqot assotsiatsiyasi a’zosi, Iqtisodiy siyosat tadqiqotlari markazi tadqiqot a’zosi, hamda Iqtisodiy va ijtimoiy tadqiqotlar milliy instituti (NIESR)ning sobiq tadqiqot direktori hisoblanadi. 2025-yil may oyida u Qirollik iqtisodiy jamiyati a’zosi etib saylangan.<ref>[https://res.org.uk/the-royal-economic-society-announces-founding-fellows/](https://res.org.uk/the-royal-economic-society-announces-founding-fellows/)</ref> 2013-yilda u [[Angliya banki]]da katta Houblon-Norman stipendiyasi sohibi bo‘lgan. U o‘z-o‘zini tasdiqlovchi bashoratlar (self-fulfilling prophecies) bo‘yicha ishlari bilan xalqaro miqyosda tanilgan.<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Macroeconomics of Self-fulfilling Prophecies |publisher=The MIT Press; second edition |year=1999 |isbn=978-0262062039}}</ref> Farmer yetakchi ilmiy jurnallarda ko‘plab maqolalar chop etgan va makroiqtisodiyotda noaniqlik (Indeterminacy) maktabining hammuassisi hisoblanadi.<ref>{{cite encyclopedia |title=The Indeterminacy School of Macroeconomics |encyclopedia=Oxford Research Encyclopaedia of Economics and Finance |year=2020 |url=[https://oxfordre.com/economics/view/10.1093/acrefore/9780190625979.001.0001/acrefore-9780190625979-e-511](https://oxfordre.com/economics/view/10.1093/acrefore/9780190625979.001.0001/acrefore-9780190625979-e-511) | doi=10.1093/acrefore/9780190625979.013.511|last1=Farmer |first1=Roger E. A. |isbn=9780190625979 |s2cid=219367550 |url-access=subscription }}</ref> Uning ilmiy ishlari iqtisodiyotda e’tiqodlar (beliefs) ham preferensiyalar, texnologiya va resurslar kabi muhim omil ekanini ilgari suradi.<ref>{{cite journal |title=Makroiqtisodiy natijalarni shakllantirishda e’tiqodlarning ahamiyati |journal=[[Oxford Review of Economic Policy]] |date=May 2020 |doi=10.3386/w26557 |url=[https://www.nber.org/papers/w26557|last1=Farmer](https://www.nber.org/papers/w26557 |last1=Farmer) |first1=Roger |series=Working Paper Series |s2cid=209177581 |url-access=subscription }}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> U 1993-yildagi ''Macroeconomics of Self-fulfilling Prophecies''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Macroeconomics of Self-fulfilling Prophecies |publisher=The MIT Press; second edition |year=1999 | pages=223–225 | isbn=978-0262062039}}</ref> kitobida e’tiqodlar qanday shakllanishini tushuntirish uchun “Belief Function” tushunchasini kiritadi. 2010-yildagi ''Expectations, Employment and Prices''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Expectations, Employment and Prices |url=https://archive.org/details/expectationsempl0000farm|publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0195397901}}</ref> asarida esa Yangi [[keynschilik]] iqtisodiyotiga muqobil yondashuvni taklif qiladi va [[John Maynard Keynes]]ning '''Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi''' asaridagi asosiy g‘oyani — yuqori [[majburiy ishsizlik doimiy muvozanat holati bo‘lishi mumkinligini — qayta tiklaydi. U o‘z g‘oyalarini keng auditoriya uchun 2010-yildagi ''How the Economy Works''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=How the Economy Works |url=https://archive.org/details/howeconomyworksc0000farm|publisher=Oxford University Press |year=2010 |isbn=978-0199360307}}</ref> va 2016-yildagi ''Prosperity for All''<ref>{{cite book |last=Farmer|first=Roger E. A. | author-link=Roger Farmer | title=Prosperity for All |publisher=Oxford University Press |year=2016 |isbn=978-0190922405}}</ref> kitoblarida bayon qilgan. Farmer monetar modeli muhim siyosiy xulosalarga ega. Uning aktiv narxlarini nazorat qilish orqali to‘liq bandlikka erishish g‘oyasi fond bozori inqirozlari va chuqur retsessiyalarni oldini olishga yordam berishi mumkin. Uning o‘g‘li Leland Edward Farmer ham iqtisodchi bo‘lib, 2017-yilda University of Virginia fakultetiga qo‘shilgan.<ref>{{Cite web|url=[https://economics.virginia.edu/people/profile/lef2u|title=&#124](https://economics.virginia.edu/people/profile/lef2u|title=&#124); Department of Economics}}</ref> ==Mukofotlar va faxriy unvonlar== * National Institute of Economic and Social Research (NIESR) faxriy a’zosi, 2019–hozirgacha * NIESR tadqiqot direktori, 2016–2019 * Professor Roger Farmer sharafiga Festschrift<ref>{{cite journal| title=Maxsus son: Makroiqtisodiy dinamikadagi bozor friksiyalari |journal=[[International Journal of Economic Theory]] |volume=15 | issue = 1 |year=2019 | url=[https://onlinelibrary.wiley.com/toc/17427363/2019/15/1}}](https://onlinelibrary.wiley.com/toc/17427363/2019/15/1}})</ref> * 2013-yil Maurice Allais iqtisodiyot mukofoti hammuallifi * Bank of England Houblon-Norman stipendiyasi, 2013 * National Bureau of Economic Research tadqiqot assotsiatsiyasi * Centre for Economic Policy Research tadqiqot a’zosi * UCLA Warren C. Scoville mukofoti * Econometric Society a’zosi (2003–hozirgacha) * Helsinki universiteti medali, 2000 * Churchill College Cambridge a’zosi * National Science Foundation grantlari * Cobden mukofoti, Manchester University, 1976 ==Ta’lim== * Ph.D. (Iqtisodiyot), University of Western Ontario, 1982 * M.A. (Ekonometrika), Manchester University, 1977 * B.A. (Iqtisodiyot), Manchester University, 1976 * Latymer Grammar School, London, 1973 ==References== {{Reflist}} ==External links== *{{Twitter}} * [[http://www.rogerfarmer.com/rogerfarmerblog/](http://www.rogerfarmer.com/rogerfarmerblog/) Roger Farmer's Economic Window] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Farmer, Roger}} [[Category:1955 births]] [[Category:Living people]] [[Category:21st-century American economists]] [[Category:University of Western Ontario alumni]] [[Category:University of California, Los Angeles faculty]] [[Category:Fellows of the Econometric Society]] [[Category:Fellows of the Royal Economic Society]] bdm5t92xqvcxsu6ghd76jbmyke8qz2b 1 1369912 6271580 6007823 2026-09-16T05:26:28Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Abdulloh ibn Mas'ada al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6007823 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1384283 6271584 6023085 2026-09-16T05:27:02Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6023085 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 4 1416287 6271296 6270955 2026-09-15T13:17:53Z Mirishkorlik 75661 /* Rozilar */ 6271296 wikitext text/x-wiki ===[[Ali al-G‘umuqiy]]=== :<small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 06:26, 2026-yil 23-iyun (UTC)''</small> Mazkur maqola dogʻistonlik islomiy ilohiyotchi va qomusiy olim haqida boʻlib, uning Sovet ittifoqi davomidagi jadidchilik faoliyati yoritilgan. Maqola faqat 5 ta tilda mavjud boʻlsa ham, uni mazkur status darajasiga olib chiqishni niyat qildim. Soʻnggi yillarda Oʻzbekistonda jadidlar hayotini keng miqyosida oʻrganish va hujjatlashtirish, arxiv manbalarini ochiqlash ishlari doirasida mazkur maqola ham loyiha rivojiga hissa qoʻshadi degan umiddaman. Maqolani yozishda mustaqil tadqiqot qilinmagan va barcha maʼlumotlar manbalarga asoslanadi. Maqola bilan tanishib chiqib unga baho berishingiz va kamchiliklarni tuzatishda amaliy yordam koʻrsatishingizni iltimos qilaman. [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 06:26, 2026-yil 23-iyun (UTC) === Fikrlar === Avvalambor maqola uchun tashakkur. Oʻzbekcha Vikipediyada sifatli maqolalar koʻpayishiga boʻlgan ishtiyoqingizni qoʻllab quvvatlagan holda uni oʻqib chiqdim. {{ping|Xumoshox Ismoilova}} maqolada uchratgan kamchiliklarim: * '' Alining otasi Dogʻiston janubida va Yelizavetpol guberniyasida faoliyat yuritgan qurolsoz boʻlib, 1884-yilda Ali yetti yoshda boʻlgan paytda janjal vaqtidagi pichoqbozlik oqibatida halok boʻlgan.'' gapni ilk qismidagi <u> Otasi Dogʻiston janubi va Yelizavetpol guberniyasida faoliyat yuritgan qurolsoz boʻlgan. 1884-yilda Ali yetti yoshligida janjal vaqtidagi pichoqbozlik oqibatida halok boʻlgan.</u> deya sodda va toʻgʻriroq tarjima qilinsa maqsadga muvofiq boʻlardi. * ''al-Gʻumuqiy koʻchmanchi hayot kechirgan'' bu gapdagi koʻchmanchi soʻzi koʻproq umumhayot tarzi koʻchmanchi jamiyatlarga mos boʻlgani uchun gapni <u>Oʻqishini tamomlagach, butun Kavkaz va Usmoniylar imperiyasi boʻylab bir necha madrasalarda taʼlim oladi. Shu tufayli hayoti koʻchishlarda oʻtgan</u> deb oʻzgartirish. * Muhammad Tohir al-Qaraxiyning ''ʻ„Brilliance of Dagestani Sabres in Some of the Battles of Shamil“''ʻ ushbu kitob nomini ham asl arabcha nomini bergan maʻqul * ''ʻAstraxandalik davri, Al-Azhardagi oʻqishlar''ʻ ushbu sarlavha ham gʻaliz uni oʻzgartirish lozim. * ''Al-Gʻumuqiyning Al-Azhardagi faoliyati uning qoʻlyozmalari Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin topilguniga qadar bahsli boʻlib kelgan[7], mashhur rivoyatlardan biriga koʻra esa, u oʻz bilimi universitet dasturidan ustun boʻlgani uchun professor etib tayinlangani aytiladi[6].'' gap inglizcha bilan bir xil holda mantiqsiz choʻzilgan. Uni <u>Al-Gʻumuqiyning Al-Azhardagi faoliyati uning qoʻlyozmalari Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin topilguniga qadar bahsli boʻlib kelgan[7]. Mashhur rivoyatlardan biriga koʻra esa, olimning bilimi universitet dasturidan ustun boʻlgani uchun professor etib tayinlangani aytiladi[6].</u> oʻlaroq ikkiga boʻlish lozim. * ''Qrim va Volga boʻyidan farqli oʻlaroq, bu yerda islomiy modernizm avvalroq paydo boʻlgan Rossiya imperiyasining boshqa hududlaridan koʻra Shimoliy Kavkaz Usmonli imperiyasi va arab dunyosi bilan bevosita aloqalarga koʻproq ega edi, chunki oʻsha paytda bu mintaqaning umumiy tili arab tili boʻlgan; shu bois misrlik modernistlar gʻoyalari Shimoliy Kavkaz uchun boshqa islomiy modernizm shakllariga qaraganda jozibadorroq tuyuldi[9].'' gapida ham toʻgʻridan toʻgʻri tarjima tufayli keraksiz choʻzilish bor. <u>Qrim va Volga boʻyidan farqli, Rossiya imperiyasining boshqa hududlaridan koʻra Shimoliy Kavkazda islomiy modernizm avvalroq paydo boʻlgan. Shuningdek oʻsha paytda bu mintaqaning umumiy tili arab tili boʻlgani sababli Usmonli imperiyasi va arab dunyosi bilan yaqin aloqalarga ega edi. Shu bois misrlik modernistlar gʻoyalari Shimoliy Kavkaz uchun boshqa islomiy modernizm shakllariga qaraganda jozibadorroq tuyuldi[9].</u> deb oʻzgartirish kerak. * ''Al-Gʻumuqiy boshqa koʻplab jadidlarga oʻxshash tarzda Dogʻistondagi taʼlim ahvoli uchun qashshoqlik, eʼtiborsizlik va arab tilini majburiy oʻqitishni ayblar edi.'' gapni <u>Al-Gʻumuqiy boshqa koʻplab jadidlarga oʻxshab Dogʻistondagi taʼlim ahvolida qashshoqlik, eʼtiborsizlik va arab tilini majburiy oʻqitish kabi sabablarni koʻrsatar edi.</u> deya oʻzgartirilsa. * davlat nomi boʻlgani sababli ''ʻShimoliy Kavkaz Togʻliklari Respublikasi''ʻ deya nomlash maqsadga muvofiq. * maqola matnida gaplar soʻnggi ''-di'' shaklida berib ketilgan mavzu oʻtmishda boʻlgani sababli -''-gan, -adi'' tarzida berish toʻgʻridir. Butun matnni shu vaj bilan toʻgʻirlab chiqishingiz maqolani yanada mukammal boʻlishiga olib keladi deb oʻylayman. [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 08:32, 2026-yil 14-sentyabr (UTC) :Fikrlar uchun tashakkur. Keltirilgan sharhlarni koʻrib chiqdim. 1-fikrni toʻgʻri deb hisoblamayman. Sababi ushbu variantni men ham oʻylagan ammo ''boʻlgan... boʻlgan...'' deya takroriy soʻz ishlatish oʻrniga, biroz murakkab gap sturkturasini qoʻllashni maqul koʻrgan edim. 2-fikrni maqullayman va gap tarkibini oʻzgartirdim. Asarning inglizcha nomi ham arabcha va lotincha transliteratsiyasiga almashdi. Boʻlim nomi ham soddalashtirildi. Al-Gʻumuqiyning professor boʻlganligi haqidagi murakkab gap soddalashtirildi. :Maqola matnini toʻliq qayta oʻqib chiqdim va ayrim oʻzgarishlarni amalga oshirdim. Fikrlaringiz uchun yana bir bora rahmat. [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:56, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # Koʻrsatilgan kamchiliklar muallif tomonidan bartaraf etilipti. Shu sababli ushbu maqolaning status olishini {{Roziman|qoʻllab-quvvatlayman}} [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mirishkorlik|munozara]]) 13:17, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== ouk0wrbhfc2o13gc7qq880c8xgvksus 0 1421133 6271664 6226862 2026-09-16T06:04:50Z ~2026-49932-20 307330 6271664 wikitext text/x-wiki {{Taʼlim muassasasi bilgiqutisi|nomi=Central Asian University|asl_nomi=|asl_nomi_til=|tasvir=Central_Asian_University_Campus.jpg|tasvir_eni=|izoh=|xalqaro_nomi=|boshqa_nomi=|ilgarigi_nomi=Akfa University|shiori=|shiori_til=|turi=[[Xususiy universitet]]|asos_solingan=[[2019-yil]]|yopilgan=|asoschisi=[[AKFA Group]], AKFA Medline|akkreditatsiya=|endaumenti=|byudjeti=|rahbari=|raisi=|kansleri=|prezidenti=|vitse-prezident=|vitse-kansleri=|provosti=|rektori=Kamron Gʻulomov|direktori=|dekani=|fakultet=|xodimlar_tarkibi=215 nafar|talabalari=2 200 dan ortiq|bakalavriat=|magistratura=|aspirantura=|doktorantura=|akademiklari=|doktorlari=|professorlari=|oʻqituvchilari=|manzili=|shahar=[[Toshkent]]|viloyat=|davlat=[[Oʻzbekiston]]|pochta_indeksi=|koordinatalari=|kampusi=Shahar ichida (Urban)|tili=[[Ingliz tili]]|ranglari=|laqabi=|maskoti=|veb-sayti={{URL|http://centralasian.uz/}}|logotip=|logotip_eni=|logotip_alt=}}'''Central Asian University''' ('''CAU)''' – Oʻzbekiston Respublikasi [[Toshkent]] shahrida joylashgan xususiy oliy taʼlim muassasasi. 2019-yilda tashkil etilgan ushbu oliygohda bakalavriat, magistratura va tibbiy taʼlim yoʻnalishlari boʻyicha oʻquv dasturlari mavjud. Universitetda darslar asosan ingliz tilida olib boriladi.<ref>{{Cite web |date=2024-11-09 |title=Central Asian University CAU |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/central-asian-university-cau |access-date=2026-01-23 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Asian University |url=https://amba.ams3.cdn.digitaloceanspaces.comschools/central-asian-university |access-date=2026-01-23 |website=amba.ams3.cdn.digitaloceanspaces.comschools |language=en }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |title=Cleveland Clinic and Central Asian University Sign Strategic Agreement to Collaborate on Central Asian University Hospital in Uzbekistan |url=https://newsroom.clevelandclinic.org/2025/08/27/cleveland-clinic-and-central-asian-university-sign-strategic-agreement-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909063022/https://newsroom.clevelandclinic.org/2025/08/27/cleveland-clinic-and-central-asian-university-sign-strategic-agreement-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan |archive-date=2025-09-09 |access-date=2026-01-23 |website=Cleveland Clinic |language=en |url-status=live}}</ref> == Tarixi == Central Asian University Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2019-yil 15-fevraldagi 130-sonli qaroriga muvofiq tashkil etilgan. Muassasa dastlab AKFA Group va AKFA Medline kompaniyalari tomonidan Akfa University nomi bilan ochilgan.<ref>{{Cite web |title=130-сон 15.02.2019. On the establishment of Akfa University |url=https://lex.uz/en/docs/7266910?ONDATE=16.02.2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530141901/https://lex.uz/en/docs/7266910?ONDATE=16.02.2019 |archive-date=2025-05-30 |access-date=2026-01-23 |website=lex.uz |language=en-UZ |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=UzDaily |title=Akfa University established in Uzbekistan |url=https://www.uzdaily.uz/en/akfa-university-established-in-uzbekistan/ |access-date=2026-01-23 |website=UzDaily.uz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=kunu.uz |title=Akfa University will be established – Governmental Decree |url=https://kun.uz/en/news/2019/02/16/akfa-university-will-be-established-governmental-decree |access-date=2026-01-23 |website=Kun.uz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=kunu.uz |title=AKFA to establish a private university |url=https://kun.uz/en/52423172 |access-date=2026-01-23 |website=Kun.uz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Revolving doors, invisible hands: how the state and private sector are merging in the new Uzbekistan |url=https://uzinvestigations.org/blogs/revolving-doors-invisible-hands-how-the-state-and-private-sector-are-merging-in-the-new-uzbekistan/ |access-date=2026-01-23 |website=UzInvestigations |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=AKFA University is becoming Central Asian University (CAU) |url=https://centralasian.uz/tpost/r6zxlm9km1-akfa-university-is-becoming-central-asia |access-date=2026-01-23 |website=centralasian.uz |language=en}}</ref> Dastlabki oʻquv yilida universitetning tibbiyot yoʻnalishiga 200 nafarga yaqin talaba qabul qilindi. 2020-yilga kelib oliygohda biznes sohasidagi taʼlim dasturlari ham joriy etildi. 2021-yilda esa muassasa tarkibida yangi akademik yoʻnalishlar, jumladan, muhandislik va pedagogika dasturlari faoliyat boshladi.<ref>{{Cite web |last=UzDaily |title=AKFA University starts 2019/2020 academic year admission |url=https://www.uzdaily.uz/en/akfa-university-starts-20192020-academic-year-admission/ |access-date=2026-01-23 |website=UzDaily.uz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UzDaily |title=AKFA University opens new departments with a Turkish university |url=https://www.uzdaily.uz/en/akfa-university-opens-new-departments-with-a-turkish-university/ |access-date=2026-01-23 |website=UzDaily.uz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=UzDaily |title=AKFA University and TED University discuss launch of new departments |url=https://www.uzdaily.uz/en/akfa-university-and-ted-university-discuss-launch-of-new-departments/ |access-date=2026-01-23 |website=UzDaily.uz |language=en}}</ref> 2022-yilda talabalar soni sezilarli darajada oshib, 1400 dan ortiq talaba qabul qilindi. 2023-yil 26-iyunda oliygoh nomi rasman Central Asian University deb oʻzgartirildi.<ref>{{Cite web |last=kunu.uz |title=Akfa University responds to Competition Committee's statement |url=https://kun.uz/en/news/2024/09/05/akfa-university-responds-to-competition-committees-statement |access-date=2026-01-23 |website=Kun.uz |language=en}}</ref> 2024-yilda universitet oʻzining ilk bitiruvchilariga diplom topshirdi. Shu yilning oʻzida Shveysariyaning Mehmonxona va turizm menejmenti instituti (HTMi) bilan akademik hamkorlik yoʻlga qoʻyilib, mehmonxona va turizm boshqaruvi yoʻnalishi boʻyicha qoʻshma diplom (double-degree) dasturlari yo'lga qo'yildi.<ref>{{Cite web |date=2025-02-28 |title=CONGRATULATIONS TO CENTRAL ASIAN UNIVERSITY FOR SUCCESSFULLY LAUNCHING OUR DUAL AWARD |url=https://htmi.ch/2025/02/congratulations-to-central-asian-university-for-successfully-launching-our-dual-award/ |access-date=2026-01-23 |website=HTMi Switzerland |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-03-05 |title=HTMi Switzerland and Central Asian University (CAU), Uzbekistan Sign a New Partnership |url=https://htmi.ch/2024/03/htmi-switzerland-and-central-asian-university-cau-uzbekistan-sign-a-new-partnership/ |access-date=2026-01-23 |website=HTMi Switzerland |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-09-15 |title=OUR PARTNER, CÂU, CENTRAL ASIAN UNIVERSITY, VISIT HTMI SWITZERLAND |url=https://htmi.ch/2024/09/our-partner-cau-central-asian-university-visit-htmi-switzerland/ |access-date=2026-01-23 |website=HTMi Switzerland |language=en-US}}</ref> Universitet Vasiylik kengashi tomonidan boshqariladi. 2023-yilning fevral oyidan buyon muassasa prezidenti lavozimida Kamron Gʻulomov ishlab kelmoqda.<ref>{{Cite web |title=Azerbaijan's Education Minister visits Central Asian University in Tashkent |url=https://en.apa.az/science-and-education/azerbaijans-education-minister-visits-central-asian-university-in-tashkent-484626 |access-date=2026-01-23 |website=Apa.az |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Asian University Board of Trustees |url=https://www.cauni.uz/board-of-trustees |access-date=2026-01-23 |website=www.cauni.uz |language=ru}}</ref> == Akademik faoliyat va tadqiqotlar == Central Asian University tayyorlov kurslari (pre-foundation), bakalavriat, magistratura, tibbiy taʼlim hamda rezidentura dasturlarini taklif etadi. Taʼlim jarayonlari asosan ingliz tilida yuritiladi. Universitet tarkibida oltita maktab (fakultet) mavjud: Muhandislik, Arxitektura va dizayn, Tibbiyot, Stomatologiya, Biznes hamda Mehmondoʻstlik va turizm menejmenti. Tibbiy taʼlim va rezidentura bosqichidagi amaliy mashgʻulotlar AKFA Medline University Hospital bilan hamkorlikda olib boriladi.<ref>{{Cite web |title=Central Asian University |url=https://www.educatly.com/university/65044/central-asian-university |access-date=2026-01-23 |website=Educatly |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Asian University |url=https://amba.ams3.cdn.digitaloceanspaces.comschools/central-asian-university |access-date=2026-01-23 |website=amba.ams3.cdn.digitaloceanspaces.comschools |language=en }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Ilmiy-tadqiqot ishlari universitet qoshidagi maxsus boʻlinmalar, jumladan, CAU ilmiy-tadqiqot laboratoriyasi (CAU Research Lab) tomonidan amalga oshiriladi. Universitetda muntazam ravishda CAU Journal of Applied Research ilmiy jurnali chop etiladi.<ref>{{Cite web |title=Cleveland Clinic and Central Asian University Sign Strategic Agreement to Collaborate on Central Asian University Hospital in Uzbekistan |url=https://newsroom.clevelandclinic.org/2025/08/27/cleveland-clinic-and-central-asian-university-sign-strategic-agreement-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909063022/https://newsroom.clevelandclinic.org/2025/08/27/cleveland-clinic-and-central-asian-university-sign-strategic-agreement-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan |archive-date=2025-09-09 |access-date=2026-01-23 |website=Cleveland Clinic |language=en |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=ISSN-L 3093-8562 {{!}} Title of cluster (medium version) CAU Journal of Applied Research {{!}} The ISSN Portal |url=https://portal.issn.org/resource/ISSN-L/3093-8562 |access-date=2026-01-23 |website=portal.issn.org}}</ref><ref>{{cite web |last=Kadirova |first=Irina |date=September 2025 |title=Tourism and Hospitality at the Heart of the Silk Road: Uzbekistan's Rise as a Premier Travel Destination |url=https://www.researchgate.net/publication/395829071_Tourism_and_Hospitality_at_the_Heart_of_the_Silk_Road_Uzbekistan's_Rise_as_a_Premier_Travel_Destination |access-date=January 23, 2026 |website=ResearchGate}}</ref> == Kampus va talabalar hayoti == Central Asian University Toshkent shahrida joylashgan markazlashgan kampusga ega boʻlib, uning hududida oʻquv binolari, laboratoriyalar, kutubxonalar, talabalar turar joylari hamda sport majmualari barpo etilgan. Hozirgi vaqtda qoʻshimcha oʻquv va laboratoriya binolarini qurishni koʻzda tutuvchi kampus hududini kengaytirish loyihasi amalga oshirilmoqda.<ref>{{Cite web |date=2024-11-09 |title=Central Asian University CAU |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/central-asian-university-cau |access-date=2026-01-23 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Cleveland Clinic and Central Asian University Sign Strategic Agreement to Collaborate on Central Asian University Hospital in Uzbekistan |url=https://newsroom.clevelandclinic.org/2025/08/27/cleveland-clinic-and-central-asian-university-sign-strategic-agreement-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan |archive-url=https://web.archive.org/web/20250909063022/https://newsroom.clevelandclinic.org/2025/08/27/cleveland-clinic-and-central-asian-university-sign-strategic-agreement-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan |archive-date=2025-09-09 |access-date=2026-01-23 |website=Cleveland Clinic |language=en |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |last=Julie Washington |first=cleveland com |date=2025-09-08 |title=Cleveland Clinic expands global reach with new Uzbekistan hospital project |url=https://www.cleveland.com/news/2025/09/cleveland-clinic-expands-global-reach-with-new-uzbekistan-hospital-project.html |access-date=2026-01-23 |website=cleveland |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Silagy |first=Amy |date=2025-09-12 |title=Cleveland Clinic, Central Asian University to Collaborate on Hospital in Uzbekistan {{!}} Medical Construction and Design |url=https://mcdmag.com/2025/09/cleveland-clinic-central-asian-university-to-collaborate-on-central-asian-university-hospital-in-uzbekistan/ |access-date=2026-01-23 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Asian University and Cleveland Clinic |url=https://akfamedline.com/news/en/central-asian-university-i-cleveland-clinic/ |access-date=2026-01-23 |website=akfamedline.com }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2025-yil holatiga koʻra, universitetda 2200 dan ortiq talaba tahsil oladi hamda 500 dan ziyod akademik va maʼmuriy xodim faoliyat yuritadi. Kampusda mahalliy va xorijiy talabalar uchun yotoqxona va har tomonlama qoʻllab-quvvatlash xizmatlari yoʻlga qoʻyilgan.<ref>{{cite web |last= |first= |date=May 28, 2025 |title=Uzbekistan sees 5-fold growth in university enrollment since 2015 |url=https://kun.uz/en/news/2025/05/28/uzbekistan-sees-5-fold-growth-in-university-enrollment-since-2015 |access-date=January 23, 2026 |website=Kun.uz |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2024-11-09 |title=Central Asian University CAU |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/central-asian-university-cau |access-date=2026-01-23 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref> == Xalqaro eʼtirof va hamkorlik == Central Asian University bir qancha xalqaro reyting tizimlaridan joy olgan. Xususan, 2025-yilda muassasa Round University Ranking xalqaro reytingida dunyo boʻyicha 975-oʻrinni egalladi, Times Higher Education Impact Rankings reytingida 1501+ oʻrinlar roʻyxatidan joy oldi hamda QS Stars tizimida 4 yulduzli (4 Stars) darajaga loyiq deb topildi.<ref>{{Cite web |date=2024-11-09 |title=Central Asian University CAU |url=https://www.timeshighereducation.com/world-university-rankings/central-asian-university-cau |access-date=2026-01-23 |website=Times Higher Education (THE) |language=en}}</ref> Universitet Yevropa Ittifoqi tomonidan moliyalashtiriladigan salohiyatni oshirish loyihalarida hamda Erasmus+ dasturida faol ishtirok etadi. 2025-yilda muassasa Oʻzbekistonda universitet gospitalini rivojlantirish maqsadida AQShning Cleveland Clinic tibbiyot markazi bilan hamkorlik shartnomasini imzoladi.<ref>{{Cite web |title=News |url=https://womenempower.uz/uz/news/47 |access-date=2026-01-23 |website=womenempower.uz}}</ref><ref>{{Cite web |title=Central Asian Universities Join Forces at Constructor University Kick-Off for EU-backed sustainability push {{!}} Constructor University |url=https://constructor.university/news/central-asian-universities-join-forces-constructor-university-kick-eu-backed-sustainability |access-date=2026-01-23 |website=constructor.university |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Azerbaijan, Central Asian Universities Sign Cooperation MoU |url=https://caspianpost.com/culture/azerbaijan-central-asian-universities-sign-cooperation-mou |access-date=2026-01-23 |website=caspianpost.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2025-12-01 |title=Central Asia's education boom takes center stage at Tashkent QS forum |url=http://www.euronews.com/2025/12/01/central-asias-education-boom-takes-center-stage-at-qs-forum-in-tashkent |access-date=2026-01-23 |website=euronews |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Suhani |date=2025-04-10 |title=Techno India Group Joins Hands with AKFA Group to Transform Healthcare and Education in Central Asia |url=https://technotimes.info/index.php/2025/04/10/techno-india-group-joins-hands-with-akfa-group-to-transform-healthcare-and-education-in-central-asia/ |access-date=2026-01-23 |website=technotimes.info |language=en-US}}</ref> == Manbalar == <references responsive="1"></references> 9ipilm80s28fb85t8xh3cnlyqmgcm8h 0 1427309 6271856 6216608 2026-09-16T07:36:44Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271856 wikitext text/x-wiki {{Futbol turniri o‘yinlari bilgiqutisi | type = Yozgi Osiyo oʻyinlari | year = 2026-yilgi | image = [[File:Football pictogram.svg|150px|class=skin-invert]] | caption = | country = Yaponiya | venues = [[Chūbu viloyati|Chūbu]] va [[Kansai viloyati|Kansai]] viloyatlari bo‘ylab 7 ta | cities = 6 | dates = 2026-yil 14-sentyabr - 3-oktyabr | competitors = | nations = 18 | men_teams = 15 | men_team_template = fbu | men_team_age = 23 | men_confederations = 1 | men_gold = | men_silver = | men_bronze = | women_teams = 12 | women_confederations = 1 | women_gold = | women_silver = | women_bronze = | prev = [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|2022]] | next = ''[[Futbol boʻyicha 2030-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|2030]]'' }} {{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Osiyo oʻyinlari}} [[Futbol]] musobaqasi [[2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari|2026-yilgi Osiyo oʻyinlari]]da oʻtkaziladigan 43 ta sport turi qatoridan oʻrin oladi. Ushbu musobaqada erkaklar oʻrtasidagi bellashuvlarda oʻn oltita, ayollar oʻrtasidagi bellashuvlarda esa oʻn ikkita jamoa ishtirok etadi. [[Janubiy Koreya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Janubiy Koreya]] erkaklar oʻrtasida, [[Yaponiya ayollar milliy futbol terma jamoasi|Yaponiya]] esa ayollar oʻrtasida amaldagi chempion hisoblanadi. == Musobaqa taqvimi == ''Barcha vaqtlar [[Yaponiya standart vaqti]] bilan koʻrsatilgan. ([[UTC+09:00|UTC+9]]).''<ref>{{Cite web|title=Session Schedule for the 20th Asian Games|url=https://www.aichi-nagoya2026.org/files/common/20260706%E7%AB%B6%E6%8A%80%E3%82%B9%E3%82%B1%E3%82%B8%E3%83%A5%E3%83%BC%E3%83%AB/%E3%82%A2%E3%82%B8%E3%82%A2_%E8%8B%B1%E8%AA%9E/260706_Session%20Schedule%20for%20the%2020th%20Asian%20Games.pdf|access-date=6 July 2026|work=AINAGOC|arxivsana=2026-07-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260712102303/https://www.aichi-nagoya2026.org/files/common/20260706%E7%AB%B6%E6%8A%80%E3%82%B9%E3%82%B1%E3%82%B8%E3%83%A5%E3%83%BC%E3%83%AB/%E3%82%A2%E3%82%B8%E3%82%A2_%E8%8B%B1%E8%AA%9E/260706_Session%20Schedule%20for%20the%2020th%20Asian%20Games.pdf}}</ref> {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; white-space:nowrap; font-size:90%; line-height:1.25em;" |- |bgcolor="#FFBBBB" align=center|G||Guruh bosqichi |bgcolor="#BBF3FF" align=center|{{frac|1|4}}||Chorak final |bgcolor="#BBF3BB" align=center|{{frac|1|2}}||Yarim final |bgcolor="#FEDCBA" align=center|B||Bronza medal uchun oʻyin |bgcolor="#FFFFB" align=center|F||Oltin medal uchun oʻyin |} {| class="wikitable" style="margin:0.5em auto; font-size:90%; line-height:1.25em; text-align:center" ! {{diagonal split header|Tadbir|Sana}}||Dush 14 || Sesh 15 || Chor 16 || Pay 17 || Jum 18 || Shan 19 || Yak 20 || Dush 21 || Sesh 22 || Chor 23 || Pay 24 || Jum 25 || Shan 26 || Yak 27 || Dush 28 || Sesh 29 || Chor 30 || Pay 1 || colspan="2"| Fri 2 || colspan="2"| Sat 3 |- | align="left"| [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Osiyo oʻyinlari – erkaklar turniri|Erkak]] || {{n/a}} || colspan="2" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || colspan="2" bgcolor="#FFBBBB" |G || {{n/a}} || colspan="2" bgcolor="#BBF3FF" |{{frac|1|4}} || colspan=3 {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || colspan=3 {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F |- | align="left"| [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi Osiyo oʻyinlari – ayollar turniri|Ayol]] || bgcolor="#FFBBBB" |G || colspan=2 {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || colspan=3 {{n/a}} || bgcolor="#FFBBBB" |G || colspan=3 {{n/a}} || bgcolor="#BBF3FF" |{{frac|1|4}} || colspan=3 {{n/a}} || bgcolor="#BBF3BB" |{{frac|1|2}} || colspan=2 {{n/a}} || bgcolor="#FEDCBA" |B || bgcolor="#FFFFB" |F || colspan=2 {{n/a}} |} == Stadionlar == Musobaqa uchun oltita shahardagi jami yettita maydondan foydalaniladi. Aichi-Nagoya shaharlari tanlangandan soʻng, musobaqani oʻtkazish uchun oʻn bitta joy, jumladan, [[Toyota, Aichi|Toyota]], [[Nagoya]], [[Kariya, Aichi|Kariya]], [[Ōita (city)|Oita]], [[Utsunomiya]], [[Yokohama]], [[Hiroshima]], [[Suita]], [[Saitama (city)|Saitama]], [[Chiba (city)|Chiba]] va [[Chōfu]] shaharlari tanlab olindi. Keyinchalik bu roʻyxat qisqartirilib, Toyota, Nagoya, Kariya, [[Gifu]], [[Shizuoka (city)|Shizuoka]], [[Kyoto]], [[Osaka]] va [[Kobe]] shaharlari qoldirilgan, soʻngra 2025-yil 30-aprelda Kioto va Kobe ham roʻyxatdan chiqarilgan. Shunisi eʼtiborga loyiqki, [[Futbol boʻyicha 2020-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2020-yilgi Olimpiada]] va [[Futbol boʻyicha 2012-yilgi 20 yoshgacha qizlar oʻrtasida jahon kubogi|2012-yilgi FIFA U-20 ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati]]<nowiki/>da foydalanilgan stadionlarning hech biri ushbu turnirda ishlatilmaydi. Shuningdek, [[Shizuoka stadioni|Shizuoka]] va [[Nagai stadioni|Nagai stadion]]<nowiki/>lari [[Futbol boʻyicha 2002-yilgi jahon chempionati|2002-yilgi FIFA Jahon chempionati]]<nowiki/>ga mezbonlik qilgan stadionlar orasidan ushbu turnir uchun tanlangan yagona arenalardir. 2026-yil 12-fevralda erkaklar oʻrtasidagi final oʻyiniga Toyota stadioni, ayollar oʻrtasidagi finalga esa Shizuoka stadioni mezbonlik qilishi tasdiqlandi. {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ![[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]] ![[Osaka]] ![[Toyota, Aichi|Toyota]] ![[Gifu]] |- |[[Shizuoka stadioni]] |[[Nagai stadioni]] |[[Toyota stadioni (Yaponiya)|Toyota stadioni]] |[[Gifu Nagaragawa stadioni]] |- |Sigʻimi: '''50,889''' |Sigʻimi: '''47,853''' |Sigʻimi: '''45,000''' |Sigʻimi: '''26,109''' |- |[[File:Ecopa030304.jpg|181x181px]] |[[File:Nagai stadium20040717.jpg|165x165px]] |[[File:Nagoya Grampus game in Toyota Stadium 100814.JPG|171x171px]] |[[File:Nagaragawa stadium2017.jpg|171x171px]] |- ![[Nagoya]] !rowspan=12 colspan=3|{{location map+ |float=middle|Japan Kanto Chubu Kansai |width=500|caption= |places= {{location map~ |Japan Kanto Chubu Kansai |lat=34.743333 |long=137.970556 |label={{Small|[[Fukuroi, Shizuoka|Fukuroi]]}} |position=top }} {{location map~ |Japan Kanto Chubu Kansai |lat=34.614119 |long=135.51845 |label=[[Osaka]] |position=top}} {{location map~ |Japan Kanto Chubu Kansai |lat=35.084444 |long=137.170833 |label={{Small|[[Toyota, Aichi|Toyota]]}} |position=right }} {{location map~ |Japan Kanto Chubu Kansai |lat=35.441337 |long=136.766052 |label=[[Gifu]] |position=top }} {{location map~ |Japan Kanto Chubu Kansai |lat=35.121101 |long=136.942643 |label={{Small|[[Nagoya]]}} |position=top }} {{location map~ |Japan Kanto Chubu Kansai |lat=35.019167 |long=137.0125 |label={{Small|[[Kariya, Aichi|Kariya]]}} |position=bottom }} }} |- |[[Paloma Mizuho Regbi stadioni]] |- |Sigʻimi: '''11,900''' |- |[[File:Mizuho Rugby Stadium.jpg|160x160px]] |- ![[Nagoya]] |- |[[CS Asset Minato Soccer stadioni]] |- |Sigʻimi: '''6,700''' |- |[[File:Nagoya city Minato soccer ground1.JPG|160x160px]] |- ![[Kariya, Aichi|Kariya]] |- |{{ill|Wave Kariya stadioni|ja|刈谷市総合運動公園多目的グラウンド}} |- |Sigʻimi: '''2,602''' |- |[[File:06kariya7.jpg|160x160px]] |} Ushbu shaharlar quyidagi oʻyinlarga mezbonlik qiladi (agar erkaklar va ayollar jamoalarining har biri taxminan 16 tadan iborat boʻlsa): {{Div col|colwidth=30em}} * [[Fukuroi (Shizuoka)|Fukuroi]] ** Ayollar — 6 ta guruh bosqichi, 2 ta chorak final, 2 ta yarim final, bronza va oltin medal uchun bahs * [[Osaka]] ** Erkaklar — 2 ta yarim final uchrashuvi ** Ayollar — 6 ta guruh bosqichi, 2 ta chorak final oʻyini * [[Toyota (Aichi)|Toyota]] ** Erkaklar — 6 ta guruh bosqichi, 2 ta chorak final, bronza medali uchun oʻyin va oltin medal uchun oʻyin * [[Gifu]] ** Ayollar — guruh bosqichining 6 ta oʻyini * [[Nagoya]], Regbi stadioni ** Erkaklar — 6 ta guruh bosqichi, 2 ta chorak final oʻyini * [[Nagoya]], futbol stadioni ** Erkaklar — guruh bosqichining 6 ta oʻyini ** Ayollar — guruh bosqichining 4 ta oʻyini * [[Kariya (Aichi)|Kariya]] ** Erkaklar — guruh bosqichining 6 ta oʻyini ** Ayollar — guruh bosqichining 2 ta oʻyini {{Div col end}} == Saralash == Avvalgi musobaqalarda ishtirokchi davlatlar Osiyo oʻyinlarining futbol turniriga jamoalarni erkin tarzda roʻyxatdan oʻtkazgan. 2026-yilgi Osiyo oʻyinlari uchun esa saralash mezonlari joriy etildi. Unga koʻra, erkaklar oʻrtasidagi turnirga [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi U-23 Osiyo kubogi|2026-yilgi OFK U-23 Osiyo kubogi]]<nowiki/>da, ayollar oʻrtasidagi turnirga esa 2026-yilgi OFK ayollar Osiyo kubogida qatnashgan jamoalar yoʻllanma oladi (Avstraliya [[Osiyo Olimpiya Kengashi|OOQ]] aʼzosi boʻlmagani uchun har ikki holatda ham istisno qilingan)<ref name="FAS Announcement">{{cite web |title=FAS outlines enhanced youth international programme across U22, U19 and U16 age groups |url=https://fas.org.sg/fas-outlines-enhanced-youth-international-programme-across-u22-u19-and-u16-age-groups/ |publisher=[[Football Association of Singapore]] (FAS) |access-date=15 February 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260215170430/https://fas.org.sg/fas-outlines-enhanced-youth-international-programme-across-u22-u19-and-u16-age-groups/ |archive-date=15 February 2026 |date=9 February 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |title=Young Lions and Lionesses will not be at 2026 Asian Games, says FAS |url=https://www.straitstimes.com/sport/football/young-lions-and-lionesses-will-not-be-at-2026-asian-games-says-fas |access-date=11 February 2026 |work=The Straits Times |date=10 February 2026 |language=en}}</ref>. 2026-yil 12-mart kuni Gonkongning ham erkaklar, ham ayollar terma jamoasi musobaqada ishtirok etishi tasdiqlandi<ref>{{cite web |title=Hong Kong, China football teams to compete at the 20th Asian Games |url=https://www.hkfa.com/en/news/press-release/22327/detail |publisher=[[Football Association of Hong Kong, China]] |access-date=15 March 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260315085811/https://www.hkfa.com/en/news/press-release/22327/detail |archive-date=15 March 2026 |date=12 March 2026 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |last1=Lam |first1=Marco |title=Hong Kong men’s and women’s football teams cleared for 2026 Asian Games|url=https://www.thestandard.com.hk/football/article/326518/Hong-Kong-mens-and-womens-football-teams-cleared-for-2026-Asian-Games |access-date=15 March 2026 |work=[[The Standard (Hong Kong)]] |date=12 March 2026}}</ref>. 2026-yil 29-iyun kuni Filippinning erkaklar turnirida qatnashishi maʼlum boʻldi<ref name="pha">{{Cite web |date=June 29, 2026 |title=PH men's football team gets Asian Games spot |url=https://www.abs-cbn.com/sports/othersports/2026/6/29/ph-men-s-football-team-gets-asian-games-spot-1616 |access-date=June 29, 2026 |website=[[ABS-CBN News]]}}</ref><ref>{{Cite web |date=June 29, 2026 |title=PMNFT secures 2026 Asian Games berth after India's withdrawal |url=https://www.onesports.ph/story/?q=6a4227767a0f97000239e1ba |access-date=June 29, 2026 |website=[[One Sports]]}}</ref>. 2026-yil 10-iyulda Hindistonning „''[[The Times of India]]''“ nashri erkaklar va ayollar oʻrtasidagi musobaqalarda ishtirok etuvchi jamoalarning yakuniy roʻyxatini eʼlon qildi. Unga koʻra, erkaklar turnirida Iordaniya, Livan va Suriya ishtirok etmaydigan boʻldi va ularning oʻrnini Quvayt hamda Shimoliy Koreya egalladi. Ayollar oʻrtasidagi turnirda esa Hindiston va Eron qatnashmaydigan boʻlib, ularning oʻrnini Myanma va Tailand jamoalari egalladi. Shuningdek, ayollar turniri 16 ta emas, 12 ta jamoa ishtirokida oʻtkazilishi maʼlum qilindi<ref>{{cite web |last1=Mergulhao |first1=Marcus |title=Asian Games football: India teams left out of final draw despite qualification |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/asian-games-football-india-teams-left-out-of-final-draw-despite-qualification/articleshow/132296671.cms |website=[[The Times of India]] |publisher=Bennett, Coleman & Co. Ltd |date=July 10, 2026 }}</ref>. 19-iyulda, yaʼni qur’a tashlash marosimidan 4 kun oldin, Iroq erkaklar oʻrtasidagi turnirni tark etgani va uning oʻrni boshqa jamoa bilan toʻldirilmasligi xabar qilindi<ref>{{cite web|title=China in Pot 1 for 2026 Asian Games Football|url=https://www.chosun.com/english/sports-en/2026/07/20/6PFWDTBVFFB3JF2SLNLRGWV4LE/|website=[[The Chosun Ilbo|The Chosun Daily]]|date=20 July 2026}}</ref>. Musobaqa uchun qur’a tashlash marosimi 2026-yil 23-iyul kuni mahalliy vaqt bilan soat 14:18 da boʻlib oʻtadi<ref>{{Cite web|title=WPB informed of two new sports for 20th Asian Games|url=https://oca.asia/news/7347-wpb-informed-of-two-new-sports-for-20th-asian-games.html|date=21 May 2026|work=[[Olympic Council of Asia]]}}</ref>. {| class="wikitable sortable" width=400 style="text-align:center; font-size:90%" |- ! Mamlakat || Erkaklar || Ayollar |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|BAN|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}} || {{N/a}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|CHN|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|TPE|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}||{{N/a}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|HKG|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|IRI|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{N/a}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|JPN|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|KUW|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} ||{{N/a}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|KGZ|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{N/a}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|MYA|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{N/a}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|PRK|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|PHI|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}}|| {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|QAT|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} ||{{N/a}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|KSA|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} ||{{N/a}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|KOR|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|THA|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|UAE|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} ||{{N/a}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|UZB|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- | style="text-align:left;" |{{flagIOC2|VIE|2026-yilgi Osiyo oʻyinlarida}}|| {{ya}} || {{ya}} |- !Jami: 18 ta MOQ !! 15/15 !! 12/12 |} == Ishtirokchi jamoalar == === Erkaklar turniri === {{columns-list|colwidth=20em|1= *{{fbu|23|CHN}} * {{fbu|23|HKG}} * {{fbu|23|IRN}} * {{fbu|23|JPN}} '''(mezbon)''' * {{fbu|23|KUW}} * {{fbu|23|KGZ}} * {{fbu|23|PRK}} * {{fbu|23|PHI}} * {{fbu|23|QAT}} * {{fbu|23|KSA}} * {{fbu|23|KOR}} * {{fbu|23|THA}} * {{fbu|23|UAE}} * {{fbu|23|UZB}} * {{fbu|23|VIE}} }} === Ayollar turniri === {{columns-list|colwidth=20em| *{{fbw|BAN}} * {{fbw|CHN}} * {{fbw|TPE}} * {{fbw|HKG}} * {{fbw|JPN}} '''(mezbon)''' * {{fbw|MYA}} * {{fbw|PRK}} * {{fbw|PHI}} * {{fbw|KOR}} * {{fbw|THA}} * {{fbw|UZB}} * {{fbw|VIE}} }} == Erkaklar turniri == {{Main|Futbol boʻyicha 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari – erkaklar turniri}} == Ayollar turniri == {{Main|Futbol boʻyicha 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari – ayollar turniri}} == Medallar sarhisobi == {|{{MedalistTable|type=Turnir}} |- |Erkak<br /><small>{{DetailsLink|Futbol boʻyicha 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari – erkaklar turniri}}</small> |valign=top| |valign=top| |valign=top| |- |Ayol<br /><small>{{DetailsLink|Futbol boʻyicha 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari – ayollar turniri}}</small> |valign=top| |valign=top| |valign=top| |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Futbol boʻyicha 2026-yilgi Osiyo oʻyinlariga oid navigatsion andozalar}} {{Futbol boʻyicha Osiyo oʻyinlari}} {{2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari musobaqalari}} [[Turkum:Futbol boʻyicha 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari]] [[Turkum:Futbol boʻyicha Yozgi Osiyo oʻyinlari]] tnakg9rum15omgqlyfocsbr2d69oh47 0 1435589 6271553 6237578 2026-09-16T05:02:48Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271553 wikitext text/x-wiki '''Francis Newport''' ([[floruit|fl.]] 1559) — ingliz siyosatchisi. [[Droitwich (saylov okrugi)|Droitwich]] saylov okrugidan 1559-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/newport-francis-i|title=NEWPORT, Francis I, of Droitwich, Worcs. - History of Parliament Online|website=historyofparliamentonline.org|qaralgan sana=2026-08-15|arxivsana=2025-05-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250529012923/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/newport-francis-i}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1559-Angliya-MP-stub}} t2v3tp6drgz0u19j9ugu22lodnov64y 0 1435689 6271439 6238109 2026-09-16T00:11:26Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271439 wikitext text/x-wiki '''Fatih Sonkaya''' (1981-yil 1-iyul, Oltu, Turkiya) — Turkiyani himoya qilgan sobiq professional futbolchi. Oʻng qanot himoyachisi pozitsiyasida oʻynagan. Faoliyatining katta qismini Niderlandiyada oʻtkazgan Sonkaya keyinchalik Turkiya, Portugaliya va Ozarbayjon klublarida toʻp surgan. U ayniqsa Roda JC, Beşiktaş, Porto va Xəzər Lənkəran klublaridagi ishtiroki, shuningdek, 2003-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogida Turkiya milliy terma jamoasi tarkibida joy olgani bilan tanilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. == Hayoti == Fatih Sonkaya 1981-yil 1-iyulda Turkiyaning Erzurum viloyati, Oltu tumanida tugʻilgan. Bolalik va oʻsmirlik yillarining katta qismini Niderlandiyada oʻtkazgan. Futbolni Niderlandiyaning Limburg mintaqasida boshlagan va turli mahalliy klublarning yoshlar tizimida shugʻullangan. Sonkaya dastlab SV Heerlerhei, Swift Roermond va Heerlen jamoalarida oʻynagan, keyinchalik Roda JC futbol akademiyasiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Sonkaya ham Turkiya, ham Niderlandiya fuqaroligi maqomiga ega boʻlgan. UEFA 2005-yilda uning ikkilamchi Turkiya va Niderlandiya fuqaroligiga ega ekanligini qayd etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. == Klubdagi faoliyati == === Roda JC === Sonkaya professional futbolchilik faoliyatini 1998-yilda Niderlandiyaning Roda JC klubida boshlagan. Oʻng qanot himoyachisi sifatida harakat qilgan futbolchi klubning asosiy jamoasida bir necha mavsum davomida asta-sekin koʻproq oʻyin amaliyotiga ega boʻlgan. 1999–2000-yilgi mavsumda Roda JC bilan bir qatorda, ikkinchi divizionda ishtirok etuvchi VVV-Venlo klubiga ijaraga berilgan. VVV-Venlo libosida 8 ta liga oʻyinida ishtirok etib, 1 ta gol urgan. Keyinchalik Roda JC ga qaytib, asosiy jamoada oʻynashni davom ettirgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Roda JC da oʻtkazgan davrida Sonkaya Eredivisieda muntazam ravishda maydonga tushgan. UEFA maʼlumotlariga koʻra, u klub tarkibida toʻrt mavsum davomida 93 ta liga oʻyinida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. 2002–2003-yilgi mavsumda uning Roda JC tarkibida 28 ta liga oʻyinida maydonga tushgani va 1 ta gol urgani statistik manbalarda koʻrsatiladi. Keyingi mavsumda esa 14 ta liga oʻyinida ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. === Beşiktaş === 2004-yilda Sonkaya Turkiyaga qaytib, Beşiktaş klubiga oʻtgan. 2004–2005-yilgi mavsumda Istanbul klubi tarkibida Turkiya Superligasida 10 ta oʻyinda maydonga tushgan. Bundan tashqari, Yevropa va kubok musobaqalarida ham jamoa tarkibidan joy olgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://fbref.com/en/players/9a690348/Fatih-Sonkaya |sarlavha=Fatih Sonkaya Stats, Goals, Records, Assists, Cups and more |nashriyot=FBref |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Beşiktaşda oʻtkazgan yagona mavsumidan soʻng Sonkaya Yevropaga qaytgan. Uning Istanbul klubidagi ishtiroki Turkiya milliy terma jamoasiga chaqirilishi bilan bir davrga toʻgʻri kelgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. === Porto === 2005-yilning iyul oyida Sonkaya Portugaliyaning Porto klubiga transfer qilingan. UEFA maʼlumotlariga koʻra, transfer qiymati 1,5 million yevroni tashkil etgan. U Porto tomonidan oʻng qanot himoyachisi pozitsiyasida oʻynash uchun xarid qilingan edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Sonkaya 2005–2006-yilgi mavsumda Porto bilan Portugaliya chempionligini qoʻlga kiritgan. U jamoada asosiy tarkibning doimiy futbolchilaridan biri boʻlmasa-da, mavsum davomida ligada 5 ta oʻyinda ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://fbref.com/en/squads/5e876ee6/2005-2006/Porto-Stats |sarlavha=2005-2006 Porto Stats, Primeira Liga |nashriyot=FBref |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Oʻsha mavsumda Porto Portugaliya kubogini ham qoʻlga kiritgan. Sonkaya klubning oʻsha mavsumdagi tarkibi aʼzosi boʻlgani uchun ushbu muvaffaqiyat ishtirokchilaridan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. === Académica === 2006–2007-yilgi mavsumda Sonkaya Porto tomonidan Portugaliyaning Académica klubiga ijaraga berilgan. U Portugaliya oliy ligasida 4 ta oʻyinda ishtirok etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.bdfutbol.com/en/j/j71206.html |sarlavha=Sonkaya, Fatih Sonkaya - Footballer |nashriyot=BDFutbol |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Sonkaya oʻsha davrda asosiy tarkibda oʻynash uchun yetarlicha imkoniyatga ega boʻla olmagan. 2006-yilning dekabrida Portugaliyaning Record gazetasi uning kam oʻynayotganidan noroziligini bildirgani haqida yozgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.record.xl.pt/futebol/nacional/interior.aspx?content_id=291880 |sarlavha=Sonkaya: "Não sei porque deixei de jogar" |nashriyot=Record |sana=20-dekabr 2006-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=pt |qaralgan sana=2026-08-15 |arxivsana=2015-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924152734/http://www.record.xl.pt/futebol/nacional/interior.aspx?content_id=291880 }}</ref>. === Roda JC ga qaytish === 2007–2008-yilgi mavsumda Sonkaya Niderlandiyaga qaytib, yana Roda JC da oʻynagan. U oʻsha mavsumda Eredivisieda 16 ta oʻyinda maydonga tushgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Mavsum yakunlangach, Roda JC bilan xayrlashgan. Sonkaya keyinchalik Turkiyaga qaytishdan oldin oʻz faoliyatini boshqa mamlakatda davom ettirishga qaror qilgan. === Xəzər Lənkəran === 2009-yilda Sonkaya Ozarbayjonga koʻchib oʻtib, Xəzər Lənkəran klubida oʻynay boshlagan. U Ozarbayjon Premyer-ligasida 2008–2009 va 2009–2010-yilgi mavsumlarning maʼlum qismlarida klub tarkibidan joy olgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Statistik maʼlumotlarga koʻra, Sonkaya Xəzər Lənkəran tarkibida Ozarbayjon Premyer-ligasida jami 11 ta oʻyinda ishtirok etgan. Baʼzi statistik bazalarda mavsumlar boʻyicha raqamlar 8 va 3 ta oʻyin sifatida alohida koʻrsatiladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Xəzər Lənkəran Sonkayaning faoliyatida Ozarbayjonda oʻynagan asosiy klub boʻlgan. U Ozarbayjondagi davridan soʻng yana Turkiyaga qaytgan. === Kayseri Erciyesspor === 2010-yil fevral oyida Sonkaya Turkiyaning ikkinchi darajali ligasida ishtirok etuvchi Kayseri Erciyesspor klubiga oʻtgan. U 2009–2010-yilgi mavsumning qolgan qismida klubning himoya chizigʻida toʻp surgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Statistik maʼlumotlarga koʻra, Sonkaya Kayseri Erciyesspor tarkibida 14 ta liga oʻyinida maydonga tushgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aksam.com.tr/canli-skor/futbol/oyuncu-profili/fatih-sonkaya-NGDmD7XyZCcnAynZY/ |sarlavha=Fatih Sonkaya - Oyuncu profili |nashriyot=Akşam |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=tr}}</ref>. Bu klub Sonkayaning professional futbolchi sifatidagi faoliyatining soʻnggi bosqichlaridan biri boʻlgan. == Terma jamoadagi faoliyati == Fatih Sonkaya Turkiya milliy terma jamoasining asosiy tarkibida 2003-yildan maydonga tushgan. UEFA maʼlumotlariga koʻra, Porto klubiga oʻtgan 2005-yilda uning hisobida Turkiya terma jamoasi safida 6 ta oʻyin bor edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Milliy terma jamoadagi faoliyatining eng muhim voqeasi 2003-yilda Fransiyada oʻtkazilgan FIFA Konfederatsiyalar kubogida ishtirok etishi boʻlgan. Turkiya ushbu turnirda uchinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/tournaments/mens/confederationscup/france2003 |sarlavha=FIFA Confederations Cup France 2003 |nashriyot=FIFA |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Sonkaya turnirda Turkiya tarkibida ikkita oʻyinda maydonga tushgan. Turkiya uchinchi oʻrin uchun kechgan bahsda Kolumbiyani 2–1 hisobida magʻlub etib, bronza medalini qoʻlga kiritgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/3027082.stm |sarlavha=Turkey edge past Colombia |nashriyot=BBC Sport |sana=28-iyun 2003-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. UEFAning 2003-yilgi turnir uchun eʼlon qilgan Turkiya tarkibida Sonkayaning nomi ham joy olgan edi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0254-0d7b37ca53ad-8990b0a95091-1000--european-squads-announced/ |sarlavha=European squads announced |nashriyot=UEFA |sana=12-iyun 2003-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Umuman olganda, Sonkaya Turkiya milliy terma jamoasida 6 ta oʻyin oʻtkazgan va gol urmagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. == Oʻyin uslubi == Sonkaya asosan oʻng qanot himoyachisi sifatida harakat qilgan. Jismoniy jihatdan kuchli va himoyaga moyil futbolchi sifatida shakllanishida Niderlandiya futbol maktabining taʼsiri muhim boʻlgan. UEFA uning Porto tomonidan asosan oʻng qanot himoyachisi pozitsiyasida oʻynash uchun xarid qilinganini qayd etgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ |sarlavha=Sonkaya switch suits Porto |nashriyot=UEFA |sana=8-iyul 2005-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. == Statistikasi == Turli statistik manbalarda oʻyinlarni hisoblash usullariga koʻra, Sonkayaning umumiy oʻyinlar soni farqli koʻrsatilishi mumkin. Asosiy liga statistikasiga asoslanib, uning Niderlandiya, Turkiya, Portugaliya va Ozarbayjon chempionatlaridagi ishtiroklari hujjatlashtirilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://fbref.com/en/players/9a690348/Fatih-Sonkaya |sarlavha=Fatih Sonkaya Stats, Goals, Records, Assists, Cups and more |nashriyot=FBref |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Milliy terma jamoa darajasida esa uning koʻrsatkichi 6 ta oʻyin va 0 ta goldir<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. == Yutuqlari == === Klub === '''Porto''' * Portugaliya chempioni: 2005–06 * Portugaliya kubogi: 2005–06 Porto 2005–2006-yilgi mavsumda Primeira Ligada chempion boʻlgan. Sonkaya oʻsha mavsumda klub tarkibida 5 ta liga oʻyinida maydonga tushgan va chempionlik mavsumining ishtirokchilaridan biri boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://fbref.com/en/squads/5e876ee6/2005-2006/Porto-Stats |sarlavha=2005-2006 Porto Stats, Primeira Liga |nashriyot=FBref |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. === Milliy terma jamoa === '''Turkiya''' * FIFA Konfederatsiyalar kubogi uchinchi oʻrin: 2003 Turkiya 2003-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogida uchinchi oʻrinni egallagan. Bronza medali uchun kechgan oʻyinda Turkiya Kolumbiyani 2–1 hisobida magʻlub etgan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/internationals/3027082.stm |sarlavha=Turkey edge past Colombia |nashriyot=BBC Sport |sana=28-iyun 2003-yil |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. == Ozarbayjondagi faoliyati == Fatih Sonkayaning Ozarbayjondagi futbolchilik faoliyati 2009-yilda Xəzər Lənkəranga oʻtishi bilan bogʻliq. U Ozarbayjon Premyer-ligasida klub tarkibida himoyachi sifatida oʻynagan.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html |sarlavha=Fatih Sonkaya |nashriyot=National Football Teams |qaralgan_sana=15-avgust 2026-yil |til=en}}</ref>. Sonkayaning Ozarbayjondagi ishtiroki uning xalqaro klub faoliyatining muhim bosqichlaridan biri boʻlgan. Bundan oldin Niderlandiya, Turkiya va Portugaliyada oʻynagan futbolchi shu orqali turli mamlakatlarning yuqori saviyali futbol tizimlarida oʻynash tajribasini orttirgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.uefa.com/uefachampionsleague/news/025a-0eaa09412e3f-f08ec4f66264-1000--sonkaya-switch-suits-porto/ UEFAdagi Fatih Sonkaya profili] * [https://www.national-football-teams.com/player/6807/Fatih_Sonkaya.html Fatih Sonkaya — National Football Teams] * [https://fbref.com/en/players/9a690348/Fatih-Sonkaya Fatih Sonkaya FBref da] * [https://www.bdfutbol.com/en/j/j71206.html Fatih Sonkaya BDFutbol da] * [https://www.mackolik.com/futbolcu/f-sonkaya/5gb7ah3dmff9vow3mpw399x3p Fatih Sonkaya Mackolik da] [[Turkum:Futbolchi]] [[Turkum:Turkiyalik futbolchilar]] [[Turkum:Beshiktosh futbolchilari]] aoox6i0i19gkjp7g01hwwond5dfytqp 0 1436264 6271525 6239694 2026-09-16T04:54:41Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271525 wikitext text/x-wiki '''Francis Harvey''' (1534–1602) — ingliz siyosatchisi<ref name="HoP">{{cite web |title=Harvey, Francis I (1534-1602), of Cressing Temple, Witham, Essex. History of Parliament Online |url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/harvey-francis-i-1534-1602 |website=www.historyofparliamentonline.org |qaralgan sana=2026-08-17 |arxivsana=2025-01-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250121055747/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/harvey-francis-i-1534-1602 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1571-Angliya-MP-stub}} kf9m4bmzagodx32r4cibm49l9j47qd4 0 1436639 6271868 6240832 2026-09-16T07:43:12Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271868 wikitext text/x-wiki [[AFC Osiyo Elita Chempionlar Ligasi|AFC Elit Chempionlar ligasi]]ning [[Futbol boʻyicha 2026–27-yilgi AFC Elit Chempionlar ligasi|2026–27-yilgi mavsumi liga bosqichi]] 2026-yil 14-sentyabrdan 2027-yil 17-fevralga qadar o‘tkaziladi<ref name="calendar">{{cite web|url=https://assets.the-afc.com/downloads/calendars/AFC-Competitions-Calendar-(Jul-2026-Jun-2027)-upd-29Jul.pdf|title=AFC Competitions Calendar (Jul 2026 - Jun 2027)|website=the-AFC.com|publisher=Asian Football Confederation|access-date=30 July 2026|arxivsana=2026-08-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260802152255/https://assets.the-afc.com/downloads/calendars/AFC-Competitions-Calendar-(Jul-2026-Jun-2027)-upd-29Jul.pdf}}</ref>. == Qur’a == Liga bosqichiga qur’a tashlash marosimi 2026-yilning 18-avgust kuni [[Malayziya]]ning [[Kuala Lumpur]] shahrida bo‘lib o‘tgan. === Savatlarga ajratish === Har bir mintaqa jamoalari to‘rtta savatchaga taqsimlanadi va har bir klub har bir savatchadagi jamoalar bilan ikkitadan o‘yin o‘tkazadi<ref>{{cite web|url=https://www.the-afc.com/en/about_afc/committees.html/news/japan-to-host-afc-u23-asian-cup-2028%E2%84%A2|title=Japan to host AFC U23 Asian Cup 2028™|website=the-AFC.com|publisher=Asian Football Confederation|date=30 July 2026|access-date=30 July 2026}}</ref>. {|class="wikitable" style=white-space:nowrap !width="20%" |Mintaqa !width="20%" | 1-savat !width="20%" | 2-savat !width="20%" | 3-savat !width="20%" | 4-savat |- !Gʻarbiy mintaqa | * {{fbaicon|KSA}} [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] {{small|(ACL)}} * {{fbaicon|UAE}} [[Al Ain FC|Al Ain]] {{small|(UAE 1)}} * {{fbaicon|QAT}} [[Al Sadd SC|Al Sadd]] {{small|(QAT 1)}} * {{fbaicon|IRN}} [[Esteghlal FC|Esteghlal]] {{small|(IRN 1)}} | * {{fbaicon|UZB}} [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] {{small|(UZB 1)}} * {{fbaicon|IRQ}} [[Al-Quwa Al-Jawiya]] {{small|(IRQ 1)}} * {{fbaicon|KSA}} [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] {{small|(KSA 2)}} * {{fbaicon|UAE}} [[Shabab Al Ahli Club|Shabab Al Ahli]] {{small|(UAE 2)}} | * {{fbaicon|QAT}} [[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]] {{small|(QAT 2)}} * {{fbaicon|IRN}} [[Tractor SC|Tractor]] {{small|(IRN 2)}} * {{fbaicon|KSA}} [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] {{small|(KSA 3)}} * {{fbaicon|UAE}} [[Al Wasl F.C.|Al Wasl]] {{small|(UAE 3)}} | * {{fbaicon|QAT}} [[Al-Shamal SC|Al-Shamal]] {{small|(QAT 3)}} * {{fbaicon|KSA}} [[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]] {{small|(KSA 4)}} * {{fbaicon|KSA}} [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] {{small|(KSA 5)<sup>({{Small|[[Futbol_boʻyicha_2026–27-yilgi_AFC_Elit_Chempionlar_ligasi#Saralash_bosqich|SB]]}})</sup>}} * {{fbaicon|UZB}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] {{small|(UZB 2)<sup>({{Small|[[Futbol_boʻyicha_2026–27-yilgi_AFC_Elit_Chempionlar_ligasi#Saralash_bosqich|SB]]}})</sup>}} |- !Sharqiy mintaqa | * {{fbaicon|JPN}} [[Kashima Antlers]] {{small|(JPN 1)}} * {{fbaicon|KOR}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] {{small|(KOR 1)}} * {{fbaicon|THA}} [[Buriram United F.C.|Buriram United]] {{small|(THA 1)}} * {{fbaicon|CHN}} [[Shanghai Port F.C.|Shanghai Port]] {{small|(CHN 1)}} | * {{fbaicon|AUS}} [[Newcastle Jets FC|Newcastle Jets]] {{small|(AUS 1)}} * {{fbaicon|MAS}} [[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Taʼzim]] {{small|(MAS 1)}} * {{fbaicon|JPN}} [[Vissel Kobe]] {{small|(JPN 2)}} * {{fbaicon|KOR}} [[Daejeon Hana Citizen]] {{small|(KOR 2)}} | * {{fbaicon|THA}} [[Port F.C.|Port]] {{small|(THA 2)}} * {{fbaicon|CHN}} [[Beijing Guoan F.C.|Beijing Guoan]] {{small|(CHN 2)}} * {{fbaicon|JPN}} [[Kashiwa Reysol]] {{small|(JPN 3)}} * {{fbaicon|KOR}} [[Pohang Steelers]] {{small|(KOR 3)}} | * {{fbaicon|THA}} [[Ratchaburi F.C.|Ratchaburi]] {{small|(THA 3)}} * {{fbaicon|JPN}} [[Kyoto Sanga FC|Kyoto Sanga]] {{small|(JPN 4)}} * {{fbaicon|JPN}} [[Gamba Osaka]] {{small|(JPN 5)<sup>({{Small|[[Futbol_boʻyicha_2026–27-yilgi_AFC_Elit_Chempionlar_ligasi#Saralash_bosqich|SB]]}})</sup>}} * {{fbaicon|VIE}} [[Cong An Hanoi FC|Công An Hà Nội]] {{small|(VIE 1)<sup>({{Small|[[Futbol_boʻyicha_2026–27-yilgi_AFC_Elit_Chempionlar_ligasi#Saralash_bosqich|SB]]}})</sup>}} |} === Grid result === Har bir jamoaga o‘z mintaqasi uchun qur’a jadvalida ma’lum bir o‘rin ajratiladi: G‘arb mintaqasi uchun A–D ustunlari, Sharq mintaqasi uchun esa E–H ustunlari. 1-savatchadagi jamoalar 1-o‘rinlarga, 2-savatchadagi jamoalar 2-o‘rinlarga va hokazo tarzda joylashtiriladi. Har bir ustundagi jamoalar har bir hududda o‘zlariga qo‘shni ustunlardagi jamoalar bilan o‘yin o‘tkazadi. Ular o‘ng tomondagi ustun jamoalari bilan o‘z maydonida, chap tomondagi ustun jamoalari bilan esa safarda o‘ynaydi. Oxirgi ustun jamoalari birinchi ustun jamoalariga qarshi o‘z maydonida, birinchi ustun jamoalari esa oxirgi ustun jamoalariga qarshi safarda bahs olib boradi<ref>{{Cite web |title=AFC Champions League Elite 2026/27™: Expanded #ACLElite set for League Stage Draw |url=https://www.the-afc.com/en/club/afc_champions_league_elite.html/news/expanded-aclelite-set-league-stage-draw |access-date=August 12, 2026 |website=the-AFC.com |publisher=Asian Football Confederation |language=en|date=August 12, 2026}}</ref>, {|class="wikitable" style=white-space:nowrap !width="4%"|Ustun !width="12%"|A !width="12%"|B !width="12%"|C !width="12%"|D |rowspan="6"| !width="12%"|E !width="12%"|F !width="12%"|G !width="12%"|H |- !№ !colspan="4"|Gʻarbiy mintaqa !colspan="4"|Sharqiy mintaqa |- !1 |{{fbaicon|UAE}} [[Al Ain FC|Al Ain]] |{{fbaicon|IRN}} [[Esteghlal FC|Esteghlal]] |{{fbaicon|QAT}} [[Al Sadd SC|Al Sadd]] |{{fbaicon|KSA}} [[Al-Ahli Saudi FC|Al-Ahli]] |{{fbaicon|THA}} [[Buriram United F.C.|Buriram United]] |{{fbaicon|JPN}} [[Kashima Antlers]] |{{fbaicon|KOR}} [[Jeonbuk Hyundai Motors]] |{{fbaicon|CHN}} [[Shanghai Port F.C.|Shanghai Port]] |- !2 |{{fbaicon|UAE}} [[Shabab Al Ahli Club|Shabab Al Ahli]] |{{fbaicon|KSA}} [[Al-Nassr FC|Al-Nassr]] |{{fbaicon|UZB}} [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] |{{fbaicon|IRQ}} [[Al-Quwa Al-Jawiya]] |{{fbaicon|KOR}} [[Daejeon Hana Citizen]] |{{fbaicon|JPN}} [[Vissel Kobe]] |{{fbaicon|AUS}} [[Newcastle Jets FC|Newcastle Jets]] |{{fbaicon|MAS}} [[Johor Darul Ta'zim F.C.|Johor Darul Taʼzim]] |- !3 |{{fbaicon|QAT}} [[Al-Gharafa SC|Al-Gharafa]] |{{fbaicon|IRN}} [[Tractor SC|Tractor]] |{{fbaicon|UAE}} [[Al Wasl F.C.|Al Wasl]] |{{fbaicon|KSA}} [[Al Hilal SFC|Al-Hilal]] |{{fbaicon|THA}} [[Port F.C.|Port]] |{{fbaicon|CHN}} [[Beijing Guoan F.C.|Beijing Guoan]] |{{fbaicon|KOR}} [[Pohang Steelers]] |{{fbaicon|JPN}} [[Kashiwa Reysol]] |- !4 |{{fbaicon|UZB}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Pakhtakor]] |{{fbaicon|KSA}} [[Al Qadsiah FC|Al-Qadsiah]] |{{fbaicon|QAT}} [[Al-Shamal SC|Al-Shamal]] |{{fbaicon|KSA}} [[Al-Ittihad Club (Jeddah)|Al-Ittihad]] |{{fbaicon|VIE}} [[Cong An Hanoi FC|Công An Hà Nội]] |{{fbaicon|JPN}} [[Kyoto Sanga FC|Kyoto Sanga]] |{{fbaicon|THA}} [[Ratchaburi F.C.|Ratchaburi]] |{{fbaicon|JPN}} [[Gamba Osaka]] |} == Jadval == Liga bosqichining taqvimi quyidagicha: {|class="wikitable" style="text-align:center;white-space:nowrap !Turlar !Sanalar (Gʻarbiy mintaqa) !Sanalar (Sharqiy mintaqa) |- | 1-oʻyin kuni |2026-yil 14-15-sentyabr |2026-yil 15-16-sentyabr |- | 2-oʻyin kuni |2026-yil 12-13-oktyabr |2026-yil 13-14-oktyabr |- | 3-oʻyin kuni |2026-yil 26-27-oktyabr |2026-yil 27-28-oktyabr |- | 4-oʻyin kuni |2026-yil 2-3-noyabr |2026-yil 3-4-noyabr |- | 5-oʻyin kuni |2026-yil 23-24-noyabr |2026-yil 24-25-noyabr |- | 6-oʻyin kuni |2026-yil 7-8-dekabr |2026-yil 1-2-dekabr |- | 7-oʻyin kuni |2027-yil 8-9-fevral |2027-yil 9-10-fevral |- | 8-oʻyin kuni |2027-yil 15-16-fevral |2027-yil 16-17-fevral |} == Liga bosqichi == === Gʻarbiy mintaqa === {{Futbol boʻyicha 2026–27-yilgi AFC Elit Chempionlar ligasining liga bosqichi jadvali|West Region|teamwidth=240}} === Sharqiy mintaqa === {{Futbol boʻyicha 2026–27-yilgi AFC Elit Chempionlar ligasining liga bosqichi jadvali|East Region|teamwidth=240}} == Yana qarang == * [[Futbol boʻyicha 2026–27-yilgi AFC Ikkinchi Chempionlar ligasi guruh bosqichi]] * [[Futbol boʻyicha 2026–27-yilgi AFC Chaqiruv Ligasi guruh bosqichi]] == Izohlar == {{reflist|group=note}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Official website|https://www.the-afc.com/en/club/afc_champions_league_elite/home.html}} [[Turkum:Futbol boʻyicha 2026–27-yilgi AFC Elit Chempionlar ligasi]] fewv22l50nybxsyifmlczqin3lgngy5 0 1437399 6271533 6242368 2026-09-16T04:56:17Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271533 wikitext text/x-wiki '''Francis Hastings''' (1560–1595) — [[Leicestershire]]lik ingliz siyosatchisi. [[Leicestershire (saylov okrugi)|Leicestershire]] saylov okrugidan 1593-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/hastings-francis-ii-1560-95|title=HASTINGS, Francis II (1560-95), of Old Place, nr. Ashby Castle, Leics. &#124; History of Parliament Online|qaralgan sana=2026-08-19|arxivsana=2025-01-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250123061301/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/hastings-francis-ii-1560-95}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1593-Angliya-MP-stub}} 2q0v551qrafn34zqr8bacw12ptdqrtf 0 1437584 6271549 6243087 2026-09-16T05:01:10Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271549 wikitext text/x-wiki '''Francis Neale''' ([[floruit|fl.]] 1593–1597) — ingliz siyosatchisi. [[Grantham (saylov okrugi)|Grantham]] saylov okrugidan 1593 va 1597-yillardagi parlamentlarda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/neale-francis|title=NEALE, Francis, of St. Dunstan-in-the-West, London and East Meon, Hants. &#124; History of Parliament Online|qaralgan sana=2026-08-20|arxivsana=2025-01-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250118153209/https://historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/neale-francis}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1593-Angliya-MP-stub}} s5ax9ew8es7sq7yoknd2cmcizvd68un 0 1439936 6271519 6249443 2026-09-16T04:51:10Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271519 wikitext text/x-wiki '''Francis Castilion''' (1561-yil — 1638-yil) — [[Angliya parlamenti]] aʼzosi. [[Great Bedwyn (saylov okrugi)|Great Bedwyn]] saylov okrugidan 1597-yilgi parlamentda qatnashgan<ref name=hist>[https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/castilion-francis-1561-1638 CASTILION, Francis (1561-1638), of Benham Valence, Berks] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20250121144024/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/castilion-francis-1561-1638 |date=2025-01-21 }}, ''The History of Parliament''. Retrieved 12 December 2018.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1597-Angliya-MP-stub}} dcqg9librlvfxfk63qzoe93nab8xhbt 0 1439954 6271522 6249475 2026-09-16T04:53:05Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271522 wikitext text/x-wiki '''Sir Francis Fortescue''' (taxminan 1563-yil — 1624-yil) — ingliz siyosatchisi<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/fortescue-francis-1563-1624|title=FORTESCUE, Francis (C.1563-1624), of Salden, Bucks. &#124; History of Parliament Online|qaralgan sana=2026-08-25|arxivsana=2024-12-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241219115243/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/fortescue-francis-1563-1624}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1597-Angliya-MP-stub}} 6t91tb4kuis9acj9om0677au6izh1u6 0 1440175 6271539 6250167 2026-09-16T04:58:00Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271539 wikitext text/x-wiki '''Francis Johnson''' (1605-yilda vafot etgan) — [[Suffolk]] grafligining Aldeburgh shahridan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[Aldeburgh (saylov okrugi)|Aldeburgh]] saylov okrugidan 1597-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/johnson-francis-1605|title=JOHNSON, Francis (D.1605), of Aldeburgh, Suff. &#124; History of Parliament Online|qaralgan sana=2026-08-26|arxivsana=2021-11-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211101011755/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/johnson-francis-1605}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1597-Angliya-MP-stub}} jb7vo4hdcx5d3h6mytlawveddbk49dz 0 1443552 6271377 6261270 2026-09-15T18:10:21Z MrKrasav4ik 116296 6271377 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Curetis saronis | tasvir = IndianLepidoptera1Moore.jpg | izoh = ''Proceedings of the Zoological Society of London'' (1883), XLVIII plastinka, 1-rasm | tasvir_2 = CuretisSaronisIndosinicaFUpUnAC1.jpg | izoh_2 = ''Curetis saronis indosinica'' | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Boʻgʻimoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Tangachaqanotlilar]] | kenja_turkum = | oila = [[Lycaenidae]] | kenja_oila = [[Curetinae]] | urugʻ = ''[[Curetis]]'' | urugʻ_muallif = [[Jacob Hübner|Hübner]], [1819] | turlari = | binar_nomi = Curetis saronis | muallif = [[Frederic Moore|Moore]], 1877 | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Curetis saronis''''' — '''Burmese sunbeam''' yoki '''Saronis sunbeam''' deb ataladigan<ref name="Savela">Markku Savelaʼs website on Lepidoptera [http://www.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/lycaenidae/curetinae/curetis/index.html Page on genus ''Curetis''.]</ref><ref name="LepIndex saronis">{{LepIndex |id=194303}} Retrieved April 20, 2018.</ref><ref name="Evans">{{cite book |last=Evans |first1=W.H. |author-link=William Harry Evans |title=The Identification of Indian Butterflies |edition=2nd |location=Mumbai, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |year=1932 |page=253, ser no H44.2 }}</ref>, [[Lycaenidae|Lycaenidae]] oilasiga mansub kapalak turi. U [[Hindomalay hududi]]da uchraydi. == Tarqalishi == Sharqiy [[Hindiston]], [[Assam]], [[Sylhet]]dan [[Myanmar]]gacha (''ssp. ''gloriosa'' Moore, [1884]), [[Tailand]] (''ssp. ''indosinica'' Fruhstorfer, 1908), [[Hindixitoy]]. [[Sumatra]] (''ssp. ''sumatrana'' Corbet, 1937), [[Singapur]]. Pulau Rumbia<ref name="Savela"/>. [[Nikobar orollari]]dan kenja turlari tasvirlangan.'' == Yana qarang == * [[Lycaenidae]] * [[Hindiston kapalaklari roʻyxati (Lycaenidae)]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite web |url=http://www.nhm.ac.uk/our-science/data/lepindex/ |title=The Global Lepidoptera Names Index (LepIndex) |last1=Beccaloni |first1=George |last2=Scoble |first2=Malcolm |last3=Kitching |first3=Ian |last4=Simonsen |first4=Thomas |last5=Robinson |first5=Gaden |last6=Pitkin |first6=Brian |last7=Hine |first7=Adrian |last8=Lyal |first8=Chris |publisher=Natural History Museum, London |access-date=2016-10-15 }} * {{cite book |last=Evans |first1=W.H. |author-link=William Harry Evans |title=The Identification of Indian Butterflies |edition=2nd |location=Mumbai, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |year=1932 }} * {{cite book |last=Haribal |first=Meena |title=The Butterflies of Sikkim Himalaya and Their Natural History |location=Gangtok, Sikkim, India |publisher=Sikkim Nature Conservation Foundation |year=1992 }} * {{cite web |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ |title=Markku Savela's website on Lepidoptera }} * {{cite book |last=Wynter-Blyth |first=Mark Alexander |author-link=Mark Alexander Wynter-Blyth |title=Butterflies of the Indian Region |url=https://books.google.com/books?id=yEkgAQAAMAAJ |year=1957 |location=Bombay, India |publisher=[[Bombay Natural History Society]] |isbn=978-8170192329 }} == Havolalar == {{Wikispecies}} * [https://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/lycaenidae/curetinae/curetis/ ''Curetis'' Hübner, [1819]] — Markku Savela tomonidan yuritiladigan ''Lepidoptera and Some Other Life Forms'' sayti. {{Taxonbar|from=Q5194711}} [[Turkum:Osiyo kapalaklari]] f785zndu03i2f6ct4onjv69q9w7ob0a 0 1443558 6271383 6261267 2026-09-15T18:19:20Z MrKrasav4ik 116296 6271383 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = | tasvir = Seitz Macrolepidoptera IndoAustralia Fauna Plate 162.jpg | izoh = ''Curetis venata'' tasviri | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = Hayvonlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | infrasinf = | turkum = Tangachaqanotlilar | kenja_turkum = | oila = Lycaenidae | kenja_oila = Curetinae | urugʻ = ''Curetis'' | urugʻ_muallif = [[Jakob Hübner|Hübner]], [1819] | turlari = Curetis venata | binar_nomi = Curetis venata | muallif = [[Hans Fruhstorfer|Fruhstorfer]], 1908 | xilma-xillik = | sinonimlari = *''Curetis insularis venata'' <small>Fruhstorfer, 1908</small> *''Curetis thetis venata'' | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Curetis venata''''' — [[Lycaenidae]] oilasining [[Curetinae]] kenja oilasiga mansub kapalak turi<ref name="funet">{{cite web |last=Savela |first=Markku |title=''Curetis'' |url=https://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/lycaenidae/curetinae/curetis/index.html |website=Lepidoptera and some other life forms |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Uni [[Hans Fruhstorfer]] 1908-yilda ''[[Curetis insularis]]'' kenja turi sifatida tavsiflagan<ref name="Fruhstorfer-1908">{{cite journal |last=Fruhstorfer |first=Hans |title=Neue ''Curetis'' und Uebersicht der bekannten Arten |journal=Stettiner Entomologische Zeitung |date=1908 |volume=69 |issue=1 |page=55 |url=https://archive.org/stream/entomologischeze691908ento#page/55/mode/1up |language=de |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Uning [[Type (biology)#type locality|tipik joyi]] Indoneziyaning [[Sulavesi]] orolida joylashgan<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. Dastlabki tavsifda Shimoliy Celebes, Toli-Toli hududidan ikkita erkak va bitta urgʻochi qayd etilgan<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. ''Curetis venata saleyerensis'' kenja turi [[Selayar Island|Selayar oroli]]dan maʼlum<ref name="funet"/>. == Tavsifi == Barcha qanotlarda hujayra uchida qora boʻylama tasma mavjud, ikkala juft qanot tomirlari qanotlarning oʻrtasigacha aniq qora hoshiyalangan; bu belgilar boshqa hech bir ''Curetis'' turida takrorlanmaydi<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. Orqa qanotlari butunlay qora, old qanotlarida esa faqat xira sargʻish oʻrta tasma mavjud<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. == Kenja turlari == ''Curetis venata''ning ikkita maʼlum kenja turi mavjud: * ''Curetis insularis venata'' <small>Fruhstorfer, 1908</small> * ''Curetis thetis venata'' == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{taxonbar|from=Q15785888}} [[Turkum:Osiyo kapalaklari]] pka5ghuismn3vv4nkymu56a7lnlp78w 6271384 6271383 2026-09-15T18:20:28Z MrKrasav4ik 116296 6271384 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = | tasvir = Seitz Macrolepidoptera IndoAustralia Fauna Plate 162.jpg | izoh = ''Curetis venata'' tasviri | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = Hayvonlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | infrasinf = | turkum = Tangachaqanotlilar | kenja_turkum = | oila = Lycaenidae | kenja_oila = Curetinae | urugʻ = ''Curetis'' | urugʻ_muallif = [[Jakob Hübner|Hübner]], [1819] | turlari = Curetis venata | binar_nomi = Curetis venata | muallif = [[Hans Fruhstorfer|Fruhstorfer]], 1908 | xilma-xillik = | sinonimlari = *''Curetis insularis venata'' <small>Fruhstorfer, 1908</small> *''Curetis thetis venata'' | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Curetis venata''''' — [[Lycaenidae]] oilasining [[Curetinae]] kenja oilasiga mansub kapalak turi<ref name="funet">{{cite web |last=Savela |first=Markku |title=''Curetis'' |url=https://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/lycaenidae/curetinae/curetis/index.html |website=Lepidoptera and some other life forms |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Uni [[Hans Fruhstorfer]] 1908-yilda ''[[Curetis insularis]]'' kenja turi sifatida tavsiflagan<ref name="Fruhstorfer-1908">{{cite journal |last=Fruhstorfer |first=Hans |title=Neue ''Curetis'' und Uebersicht der bekannten Arten |journal=Stettiner Entomologische Zeitung |date=1908 |volume=69 |issue=1 |page=55 |url=https://archive.org/stream/entomologischeze691908ento#page/55/mode/1up |language=de |access-date=2026-09-02 }}</ref>. Uning [[Type (biology)#type locality|tipik joyi]] Indoneziyaning [[Sulavesi]] orolida joylashgan<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. ''Curetis venata saleyerensis'' kenja turi [[Selayar Island|Selayar oroli]]dan maʼlum<ref name="funet"/>. == Tavsifi == Barcha qanotlarda hujayra uchida qora boʻylama tasma mavjud, ikkala juft qanot tomirlari qanotlarning oʻrtasigacha aniq qora hoshiyalangan; bu belgilar boshqa hech bir ''Curetis'' turida takrorlanmaydi<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. Orqa qanotlari butunlay qora, old qanotlarida esa faqat xira sargʻish oʻrta tasma mavjud<ref name="Fruhstorfer-1908"/>. == Kenja turlari == ''Curetis venata''ning ikkita maʼlum kenja turi mavjud: * ''Curetis insularis venata'' <small>Fruhstorfer, 1908</small> * ''Curetis thetis venata'' == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{taxonbar|from=Q15785888}} [[Turkum:Osiyo kapalaklari]] 2w271tpnzk2m35tp39k6kw2ur9xirxw 0 1443920 6271388 6259231 2026-09-15T18:26:47Z MrKrasav4ik 116296 6271388 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Agrionympha | tasvir = Agrionympha cf jansella 256510104.jpg | izoh = ''Agrionympha'' cf. ''jansella'' | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Tangachaqanotlilar]] | kenja_turkum = | oila = [[Micropterigoidea]] | kenja_oila = | urugʻ = Agrionympha | urugʻ_muallif = [[Edward Meyrick|Meyrick]], 1921 | turlari = 9 ta | binar_nomi = | muallif = [[Edward Meyrick|Meyrick]], 1921<ref name="Meyrick1921">{{cite journal |last1=Meyrick |first1=E |title=Descriptions of South African Micro-Lepidoptera |journal=Annals of the Transvaal Museum |date=1921 |volume=8 |issue=2 |page=144 |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/202863#page/218/mode/1up |access-date=15 January 2023}}</ref> | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Agrionympha''''' — [[Micropterigoidea]] oilasiga mansub mayda, ibtidoiy metall yaltiroqli [[kuya]]lar urugʻi<ref>[https://www.biolib.cz/en/taxon/id17286/ BioLib]</ref>. Ushbu urugʻ [[Afrika]] qitʼasida tavsiflangan yagona mikropterigid kuya urugʻi hisoblanadi<ref name="Krüger-2022">{{cite journal |last1=Krüger |first1=Martin |title=Checklist of the Lepidoptera of southern Africa |journal=Metamorphosis |date=2020 |volume=31 |issue=2 |page=4 |url=https://www.ajol.info/index.php/met/article/view/222918 |doi=10.4314/met.v31i2.2 |access-date=14 September 2022|doi-access=free }}</ref>. == Turlar == Hozirgi vaqtda ''Agrionympha'' urugʻining quyidagi 9 turi tan olingan<ref name="Gibbs2011">Gibbs, G. W. and Kristensen, N. P., 2011. Agrionympha, the long-known South African jaw moths: a revision with descriptions of new species (Lepidoptera, Micropterigidae). ''Zootaxa'', 2764(1), pp.1–21. https://doi.org/10.11646/zootaxa.2764.1.1</ref>: * ''[[Agrionympha capensis]]'' <small>Whalley, 1978</small> * ''[[Agrionympha fuscoapicella]]'' <small>Gibbs, 2011</small> * ''[[Agrionympha jansella]]'' <small>Gibbs, 2011</small> * ''[[Agrionympha karoo]]'' <small>Gibbs, 2011</small> * ''[[Agrionympha kroonella]]'' <small>Gibbs, 2011</small> * ''[[Agrionympha pseliacma]]'' <small>Meyrick, 1921</small> * ''[[Agrionympha pseudovari]]'' <small>Gibbs, 2011</small> * ''[[Agrionympha sagittella]]'' <small>Gibbs, 2011</small> * ''[[Agrionympha vari]]'' <small>Whalley, 1978</small> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Taxonbar|from=Q4694146}} [[Turkum:Afrika kuyalari]] jacf3tpwwzkm2q4ilyns5xldu2nt9nd 0 1445081 6271393 6263106 2026-09-15T18:32:05Z MrKrasav4ik 116296 6271393 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Papilio chrapkowskoides | tasvir = Papilio chrapkowskoides - Matt Muir - 2732609.jpeg | izoh = Ustki tomoni | tasvir_2 = Papilio chrapkowskoides - Matt Muir - 2732610.jpeg | izoh_2 = Pastki tomoni | olam = Hayvonlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Tangachaqanotlilar | kenja_turkum = Yelkanqanotlilar | oila = Papilionidae | kenja_oila = Papilioninae | urugʻ = Papilio | turlari = | binar_nomi = Papilio chrapkowskoides | muallif = Storace, 1952 | sinonimlari = * ''Papilio bromius chrapkowskoides'' ab. ''opposita'' <small>Storace, 1952</small> * ''Doriana interjacens'' <small>Storace, 1961</small> * ''Papilio nurettini'' <small>Koçak, 1983</small> * ''Papilio bromius'' <small>Doubleday, 1845</small> * ''Papilio bromius'' ab. ''tessmanni'' <small>Strand, 1913</small> * ''Papilio bromius'' ab. ''incerta'' <small>Strand, 1913</small> * ''Papilio bromius bromius'' ab. ''impunctata'' <small>Dufrane, 1946</small> * ''Papilio bromius bromius chrapkowskii'' ab. ''ornata'' <small>Dufrane, 1946</small> * ''Papilio bromius bromius'' f. ''macrops'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius bromius'' f. ''latior'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius bromius'' f. ''imitans'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius bromius'' f. ''angustevittata'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius bromius'' f. ''caerulea'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius bromius'' var. ''tenuis'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius bromius'' var. ''septentrionicola'' <small>Storace, 1951</small> * ''Papilio bromius furvus'' <small>Joicey & Talbot, 1926</small> }} '''''Papilio chrapkowskoides''''' — ''keng yashil-tasmali yelkanqanotli kapalak'' — ''[[Papilio]]'' urugʻiga mansub yelkanqanotli kapalak turi. U [[Kongo Respublikasi]], [[Uganda]], [[Ruanda]], [[Burundi]], [[Tanzaniya]], [[Gvineya]], [[Syerra-Leone]], [[Liberiya]], [[Kot-dʼIvuar|Kot-d’Ivuar]], [[Gana]], [[Togo]], [[Benin]], [[Nigeriya]], [[Kamerun]], [[Gabon]], [[Kongo Demokratik Respublikasi]] va [[Angola]]da uchraydi<ref name="Funet">{{cite web |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/papilionidae/papilioninae/papilio/index.html#chrapkowskoides |title=''Papilio chrapkowskoides'' |publisher=Funet.fi |access-date=2026-09-07}}</ref>. == Tavsifi == Ustki tomonining koʻk yoki yashilimtir oʻrta tasmasi keng boʻlib, oldingi qanotning orqa chetida 10–14 mm, orqa qanotning oʻrtasida esa 10–17 mm kenglikka ega va orqa tomonga qarab sezilarli darajada kengayadi. Orqa qanotning 2-hujayrasidagi dogʻ har doim hujayraning asosini toʻliq qoplaydi, 1c-hujayradagi dogʻ esa juda uzun boʻlib, doimo hujayragacha yetib boradi. Oldingi qanot ustki tomonidagi hujayradagi yashil-koʻk dogʻ bazal tomonga, kamida 2-hujayraning oʻrtasigacha yetadi; oldingi qanotning pastki tomonida yirik sargʻish chekkaosti dogʻlari boʻlmaydi, eng koʻpi bilan chetga yaqin joylarda bir nechta mayda dogʻlar mavjud. [[Syerra-Leone]]dan Kongo havzasi va [[Ekvatoriya]]gacha tarqalgan<ref>Aurivillius, [P. O.]C. 1908–1924. In: Seitz, A. ''Die Großschmetterlinge der Erde'' Band 13: Abt. 2, ''Die exotischen Großschmetterlinge, Die afrikanischen Tagfalter'', 1925, 613 bet, 80 taxta.</ref>. == Biologiyasi == Lichinkalari ''[[Calodendrum capense]]'', ''[[Vepris]]'' va ''[[Sitrus oʻsimliklar|Sitrus]]'' turlari bilan oziqlanadi<ref name="ATBUT">{{cite web |url=http://atbutterflies.com/downloads/papilionidae_papilionini.doc |title=Afrotropical Butterflies: File C – Papilionidae - Tribe Papilionini |access-date=2026-09-07 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222060901/http://atbutterflies.com/downloads/papilionidae_papilionini.doc |url-status=dead}}</ref>. == Kenja turlari == * ''Papilio chrapkowskoides chrapkowskoides'' — Kongo Respublikasining sharqiy qismi, Ugandaning janubi-gʻarbiy qismi, Ruanda, Burundi va Tanzaniyaning gʻarbiy qismida tarqalgan. * ''Papilio chrapkowskoides nurettini'' <small>Koçak, 1983</small> — Gvineya, Syerra-Leone, Liberiya, Kot-d’Ivuar, Gana, Togo, Benin, Nigeriya, Kamerun, Gabon, Kongo, Angola, Markaziy Afrika Respublikasi, Kongo Respublikasi va Ugandaning gʻarbiy qismida tarqalgan<ref>Koçak, A.Ö., 1983–1986. More notes on the homonymy of the specific names of Lepidoptera. ''Cent. ent. Stud.'', Priamus 2 (1983) (4): 164–166.</ref>. * ''Papilio chrapkowskoides nerminae'' <small>Koçak, 1983</small> — [[San-Tome va Prinsipi]]da tarqalgan. ''Papilio chrapkowskoides nerminae'' ayrim mualliflar tomonidan mustaqil tur sifatida qaraladi. == Taksonomiyasi == ''Papilio chrapkowskoides'' — ''[[Papilio]]'' urugʻining vakili boʻlib, ''[[Papilio appalachiensis]]'' va ''[[Papilio xuthus]]'' ham ushbu urugʻga kiradi. ''Papilio chrapkowskoides'' 15 ta vakilni oʻz ichiga oluvchi ''nireus'' [[tur guruhi]] deb ataladigan [[klad]]ga mansub. Uning naqshi qora rangli boʻlib, yashil yoki koʻk tasma va dogʻlardan iborat. Yelkanqanotli kapalaklar deb atalishiga qaramay, bu guruh vakillarining dumchalari mavjud emas, bundan ''[[Papilio charopus]]'' va ''[[Papilio hornimani]]'' mustasno. Klad vakillari: * ''[[Papilio aristophontes]]'' <small>Oberthür, 1897</small> * ''[[Papilio nireus]]'' <small>Linnaeus, 1758</small> * ''[[Papilio charopus]]'' <small>Westwood, 1843</small> * ''[[Papilio chitondensis]]'' <small>de Sousa & Fernandes, 1966</small> * ''[[Papilio chrapkowskii]]'' <small>Suffert, 1904</small> * ''Papilio chrapkowskoides'' <small>Storace, 1952</small> * ''[[Papilio desmondi]]'' <small>van Someren, 1939</small> * ''[[Papilio hornimani]]'' <small>Distant, 1879</small> * ''[[Papilio interjectana]]'' <small>Vane-Wright, 1995</small> * ''[[Papilio manlius]]'' <small>Fabricius, 1798</small> * ''[[Papilio microps]]'' <small>Storace, 1951</small> * ''[[Papilio sosia]]'' <small>Rothschild & Jordan, 1903</small> * ''[[Papilio thuraui]]'' <small>Karsch, 1900</small> * ''[[Papilio ufipa]]'' <small>Carcasson, 1961</small> * ''[[Papilio wilsoni]]'' <small>Rothschild, 1926</small> == Tavsifi == ''Papilio bromius'' va ''P. chrapkowskii'' turlarini ajratishdagi chalkashlikni aks ettiradi. ''P. chrapkowskii''ga juda oʻxshaydi, biroq pastki tomondagi och rangli naqshlar va chekkaosti dogʻlari undagiga qaraganda kamroq rivojlangan. Oldingi qanotning kiprikchalari ''P. chrapkowskii''dagi kabi oq emas, balki qora rangda. Bu biroz oʻzgaruvchan shakl boʻlib, avvalgi ikki shakl — ''P. bromius'' va ''P. chrapkowskii'' bilan tez-tez oraliq belgilarni namoyon qiladi<ref>Carcasson, R. H. (1960). ''The Swallowtail Butterflies of East Africa (Lepidoptera, Papilionidae)''. ''Journal of the East Africa Natural History Society''. [https://archive.org/details/cbarchive_101755_theswallowtailbutterfliesofeas1960 pdf]. Sharqiy Afrikadagi tur guruhi vakillari uchun aniqlash kaliti, diagnostik va boshqa qaydlar hamda rasmlar. (East Africa Natural History Society tomonidan joylashtirishga ruxsat berilgan).</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Taxonbar|from=Q7132855}} [[Turkum:Afrika kapalaklari]] 6iaxhmjm5w8tnhk9379ep9c713xrbj4 0 1445089 6271370 6263123 2026-09-15T17:48:35Z MrKrasav4ik 116296 6271370 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Papilio hornimani | tasvir = PapilioHornimaniAchilles.jpg | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Tangachaqanotlilar]] | kenja_turkum = [[Yelkanqanotlilar]] | oila = [[Papilionidae]] | kenja_oila = [[Papilioninae]] | urugʻ = [[Papilio]] | kenja_oila = | turlari = | binar_nomi = Papilio hornimani | muallif = [[William Lucas Distant|Distant]], 1879 | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Papilio hornimani''''', ''Horniman yashil-tasmali yelkanqanotli kapalak'' yoki ''Horniman yelkanqanotli kapalagi'' — ''[[Papilio]]'' urugʻiga mansub yelkanqanotli kapalak turi. U [[Keniya]] va [[Tanzaniya]]ning togʻli oʻrmonlarida uchraydi<ref name="Funet">{{cite web |url=http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/papilionidae/papilioninae/papilio/index.html#hornimani |title=''Papilio hornimani'' |publisher=Funet.fi |access-date=2026-09-07}}</ref>. Lichinkalari ''[[Vepris]]'' va ehtimol ''[[Sitrus oʻsimliklar|Sitrus]]'' turlari bilan oziqlanadi<ref name="ATBUT">{{cite web |url=http://atbutterflies.com/downloads/papilionidae_papilionini.doc |title=Afrotropical Butterflies: File C – Papilionidae - Tribe Papilionini |access-date=2026-09-07 |archive-date=2014-02-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140222060901/http://atbutterflies.com/downloads/papilionidae_papilionini.doc |url-status=dead }} </ref>. == Kenja turlari == * ''Papilio hornimani hornimani'' — [[Keniya]], [[Tanzaniya]] * ''Papilio hornimani mwanihanae'' <small>[[Jan Kielland|Kielland]], 1987</small><ref>{{cite journal |last=Kielland |first=Jan |year=1987 |title=New taxa of Rhopalocera from Tanzania (Lepidoptera: Papilionidae) |journal=Lambillionea |volume=87 |issue=9–10 |pages=114–126 }}</ref> — [[Tanzaniya]] * ''Papilio hornimani mbulu'' <small>[[Jan Kielland|Kielland]], 1990</small><ref>{{cite book |last=Kielland |first=Jan |year=1990 |title=Butterflies of Tanzania |publisher=Hill House |location=Melbourne and London |pages=1–363 }}</ref> — [[Tanzaniya]] == Tavsifi == Asosiy rangi qora. Naqshlari metallik koʻk rangda. Koʻk tasma 1b-hududda orqa qanot chetiga yetib bormaydi. ''[[Papilio charopus]]''dan farqi shundaki, ustki tomonining oʻrta tasmasi orqa tomonga faqat biroz kengayadi; shu sababli orqa qanotning 2- va 8-hujayralaridagi dogʻlar hujayralarning faqat uchdan bir yoki toʻrtdan bir qismini qoplaydi va ularning uzunligi enidan deyarli ikki baravar katta boʻladi. Erkagining orqa qanoti pastki tomonidagi chekkaosti dogʻlari sariq va juda yaqqol, urgʻochisida esa [[Papilio charopus|''P. charopus''dagi]] kabi<ref>Aurivillius, [P. O.]C. 1908–1924. In: Seitz, A. ''Die Großschmetterlinge der Erde'' Band 13: Abt. 2, ''Die exotischen Großschmetterlinge, Die afrikanischen Tagfalter'', 1925, 613 bet, 80 taxta. Alfred Kernen Verlag, Stuttgart.</ref>. == Taksonomiyasi == ''Papilio hornimani'' 15 ta vakilni oʻz ichiga oluvchi ''nireus'' [[tur guruhi]] deb ataladigan [[klad]]ga mansub. Guruh vakillarining naqshi qora rangli boʻlib, yashil tasma va dogʻlardan iborat. Ular yelkanqanotli kapalaklar deb atalishiga qaramay, ushbu tur va ''[[Papilio charopus]]''dan tashqari guruh vakillarida dumchalar mavjud emas. Klad vakillari: * ''[[Papilio aristophontes]]'' <small>[[Charles Oberthür|Oberthür]], 1897</small> * ''[[Papilio nireus]]'' <small>[[Carl Linnaeus|Linnaeus]], 1758</small> * ''[[Papilio charopus]]'' <small>[[John O. Westwood|Westwood]], 1843</small> * ''[[Papilio chitondensis]]'' <small>[[António de Sousa|de Sousa]] & [[Fernandes]], 1966</small> * ''[[Papilio chrapkowskii]]'' <small>[[Ernst Suffert|Suffert]], 1904</small> * ''[[Papilio chrapkowskoides]]'' <small>[[Luigi Storace|Storace]], 1952</small> * ''[[Papilio desmondi]]'' <small>[[Victor Gurney Logan Van Someren|van Someren]], 1939</small> * ''Papilio hornimani'' <small>[[William Lucas Distant|Distant]], 1879</small> * ''[[Papilio interjectana]]'' <small>[[Richard Ian Vane-Wright|Vane-Wright]], 1995</small> * ''[[Papilio manlius]]'' <small>[[Johann Christian Fabricius|Fabricius]], 1798</small> * ''[[Papilio microps]]'' <small>[[Luigi Storace|Storace]], 1951</small> * ''[[Papilio sosia]]'' <small>[[Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|Rothschild]] & [[Karl Jordan|Jordan]], 1903</small> * ''[[Papilio thuraui]]'' <small>[[Ferdinand Karsch|Karsch]], 1900</small> * ''[[Papilio ufipa]]'' <small>[[Robert H. Carcasson|Carcasson]], 1961</small> * ''[[Papilio wilsoni]]'' <small>[[Walter Rothschild, 2nd Baron Rothschild|Rothschild]], 1926</small> == Etimologiyasi == Tur [[Frederick John Horniman]] sharafiga nomlangan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Carcasson, R. H. (1960). „The Swallowtail Butterflies of East Africa (Lepidoptera, Papilionidae)“. ''Journal of the East Africa Natural History Society'' [https://archive.org/details/cbarchive_101755_theswallowtailbutterfliesofeas1960 pdf]. Sharqiy Afrikadagi tur guruhi vakillari uchun aniqlash kaliti, diagnostik va boshqa qaydlar hamda rasmlar. (East Africa Natural History Society tomonidan joylashtirishga ruxsat berilgan.) * {{cite book |last1=Collins |first1=N. Mark |last2=Morris |first2=Michael G. |title=Threatened Swallowtail Butterflies of the World: The IUCN Red Data Book |url=https://www.biodiversitylibrary.org/item/98674#page/7/mode/1up |year=1985 |publisher=[[Xalqaro tabiatni muhofaza qilish ittifoqi]] |location=[[Gland]] & [[Kembrij]] |isbn=978-2-88032-603-6 |via=Biodiversity Heritage Library }} == Havolalar == {{Taxonbar|from=Q7132914}} [[Turkum:Afrika kapalaklari]] cp35zlhj7dud482ar4iutj7zlvql0g1 0 1445488 6271552 6264182 2026-09-16T05:02:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 thr 6271552 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kapalak turi}} {{Avtomatik taksonquti | nomi = Lycaena editha | tasvir = Lycaena editha P1250885a.jpg | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Boʻgʻimoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Kapalaklar]] | kenja_turkum = | oila = [[Lycaenidae]] | kenja_oila = | urugʻ = ''Lycaena'' | urugʻ_muallif = | turlari = editha | binar_nomi = Lycaena editha | muallif = Mead, 1878 | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Lycaena editha''''' — [[Lycaenidae]] oilasiga mansub [[kapalak]] turi<ref name="COL">{{cite web |muallif=Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. |yil=2019 |sarlavha=Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist. |nashriyot=Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X. TaxonID: 15546070 |url=http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip |qaralgan sana=2019-11-11 |til=en}}</ref><ref name="source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A. S., Steiner A. & Turiault M. (eds). (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P. M., Bourgoin T., DeWalt R. E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). Digital resource at www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019. Species 2000: Naturalis, Leiden, the Netherlands. ISSN 2405-884X.</ref>. Bu tur [[Shimoliy Amerika]]da uchraydi<ref name="itis"/><ref name="gbif"/><ref name="buglink"/>. == Kenja turlari == ''Lycaena editha'' turiga quyidagi olti kenja tur mansub: * ''Lycaena editha editha'' <small>(Mead, 1878)</small> * ''Lycaena editha montana'' <small>(Field, 1936)</small> * ''Lycaena editha obscuramaculata'' <small>(Austin, 1989)</small> * ''Lycaena editha pseudonexa'' <small>(J. Emmel & Pratt in T. Emmel, 1998)</small> * ''Lycaena editha vanduzeei'' <small>(Gunder, 1927)</small> * ''Lycaena editha vurali'' <small>(Koçak, 1984)</small> == Manbalar == {{Reflist| <ref name="itis">{{Cite web| title=''Lycaena editha'' Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=777793 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name="mpg">{{Cite web| title=North American Moth Photographers Group, ''Lycaena editha'' | url=https://mothphotographersgroup.msstate.edu/species.php?hodges=4254 | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name="gbif">{{Cite web| title=''Lycaena editha'' | url=https://www.gbif.org/species/5139540 | website=GBIF | accessdate=2019-09-24 }}</ref> <ref name="buglink">{{Cite web| title=''Lycaena editha'' species Information | url=https://bugguide.net/node/view/62608 | website=BugGuide.net | accessdate=2019-09-24 }}</ref>}} == Adabiyotlar == * Pohl, Greg; Patterson, Bob; Pelham, Jonathan (2016). ''Annotated taxonomic checklist of the Lepidoptera of North America, North of Mexico''. [https://www.researchgate.net/publication/302570819 Digital resource]. doi:10.13140/RG.2.1.2186.3287 == Havolalar == {{Commons category|Lycaena editha}} [[Turkum:1878-yilda tasniflangan kapalaklar]] arkfk5aztw5yl3sh2vhw5148p6llsx9 0 1445495 6271555 6264205 2026-09-16T05:04:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 6271555 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kapalak turi}} {{Avtomatik taksonquti | nomi = Apaturina erminea | tasvir = Nymphalidae - Apaturina erminea papuana.JPG | izoh = Erkak ''Apaturina erminea papuana'' | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Boʻgʻimoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Kapalaklar]] | kenja_turkum = | oila = [[Nimfalidlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''Apaturina'' | urugʻ_muallif = ([[Gottlieb August Wilhelm Herrich-Schäffer|Herrich-Schäffer]], 1864) | turlari = erminea | binar_nomi = Apaturina erminea | muallif = [[Pieter Cramer|Cramer]], 1779 | xilma-xillik = | sinonimlari = * ''Papilio erminea'' <small>Cramer, 1779</small> * ''Apaturina aruensis'' <small>[[James John Joicey|Joicey]] & [[George Talbot (entomologist)|Talbot]], 1924</small> * ''Apaturina splendidissima'' <small>[[Felix Bryk|Bryk]], 1939</small> * ''Apaturina principalis'' <small>Bryk, 1939</small> * ''Apaturina androtropa'' <small>Bryk, 1939</small> * ''Apaturina erminea'' var. ''microps'' <small>[[Julius Röber|Röber]], 1894</small> | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Apaturina''''' — [[Nimfalidlar]] oilasiga mansub [[Monotip takson|monotipik]] kapalaklar urugʻi<ref>Kotaki, M. (1995). A new subspecies of ''Apaturina erminea'' from Morotai Island, Indonesia (Lepidoptera: Nymphalidae). ''Futao'' 19: 1-2.</ref><ref>Morita, S. & S. Kawamura (1998). A new subspecies of ''Apaturina erminea'' (Cramer, 1779) from New Ireland, Papua New Guinea (Lepidoptera: Nymphalidae). ''Futao'' 27: 1-3.</ref>. Uning yagona turi '''''Apaturina erminea''''' boʻlib, uni „turquoise emperor“ nomi bilan ham atashadi. == Kenja turlari == * ''Apaturina erminea erminea'' <small>(Cramer, 1779)</small> — Ambon, Serang * ''Apaturina erminea papuana'' <small>(Ribbe, 1886)</small> — Papua-Yangi Gvineya * ''Apaturina erminea mirona'' <small>(Fruhstorfer, 1904)</small> — Buru * ''Apaturina erminea erinna'' <small>(Fruhstorfer, 1904)</small> — Obi * ''Apaturina erminea aluna'' <small>(Fruhstorfer, 1904)</small> — Alu * ''Apaturina erminea ribbei'' <small>(Röber, 1894)</small> — Bachan, Halmahera * ''Apaturina erminea octavia'' <small>(Fruhstorfer, 1904)</small> — Vaygeo * ''Apaturina erminea antonia'' <small>(Fruhstorfer, 1904)</small> — Papua-Yangi Gvineya * ''Apaturina erminea xanthocera'' <small>(Rothschild, 1904)</small> — Solomon orollari * ''Apaturina erminea neopommerania'' <small>(Hagen, 1879)</small> — Bismark arxipelagi == Galereya == <gallery> Fayl:CramerAndStoll-uitlandsche kapellen vol. 3- pl 196.jpg|Erkagi, Pieter Cramer va Caspar Stollning ''Papillons exotiques des trois parties du monde'' asaridan Fayl:CramerAndStoll-uitlandsche kapellen vol. 3- pl 241.jpg|Urgʻochisi, ''Papillons exotiques des trois parties du monde'' asaridan </gallery> == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/nymphalidae/apaturinae/apaturina/index.html „Apaturina urugʻi“] at Markku Savelaʼs ''Lepidoptera and Some Other Life Forms'' * [https://www.biolib.cz/en/taxon/id685315/ Biolib] * Don Herbison-Evans va Stella Crossley [http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/nymp/erminea.html Apaturinae] [[Turkum:1864-yilda tasniflangan taksonlar]] [[Turkum:Okeaniya kapalaklari]] [[Turkum:Osiyo kapalaklari]] dk63cn3n8j0x94boj0ge27cys3xb734 0 1445497 6271556 6264216 2026-09-16T05:05:58Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 6271556 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kapalak turi}} {{Avtomatik taksonquti | nomi = Arhopala chamaeleona | tasvir = ChamaeleonaMUpUn 600 601 AC1.jpg | izoh = [[Ludwig Georg Courvoisier|Courvoisier]] kolleksiyasidan, Bazel, Shveytsariya | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Boʻgʻimoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Kapalaklar]] | kenja_turkum = | oila = [[Lycaenidae]] | kenja_oila = | urugʻ = ''Arhopala'' | urugʻ_muallif = | turlari = chamaeleona | binar_nomi = Arhopala chamaeleona | muallif = [[George Thomas Bethune-Baker|Bethune-Baker]], 1903<ref>Bethune-Baker, G. T., 1903. A new species of Arhopala from British New Guinea. ''Ent. mon. Mag''. 39: 217.</ref> | xilma-xillik = | sinonimlari = {{collapsible list|bullets = true |''Arhopala elagabulus'' <small>Fruhstorfer, 1914</small> |''Arhopala restricta'' <small>Rothschild, 1916</small> |''Arhopala heliogabulus'' <small>Seitz, 1926</small> |''Narathura maputi'' <small>Takanami, 1984</small> |''Narathura mizunumai'' <small>H. Hayashi, 1978</small> |''Arhopala rileyi'' <small>Joicey & Talbot, 1922</small> }} | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Arhopala chamaeleona''''' — [[Lycaenidae]] oilasiga mansub kapalak turi. Uni birinchi boʻlib [[George Thomas Bethune-Baker]] 1903-yilda ilmiy tasniflagan. Bu tur asosan [[Hindomalay hududi|Indomalayziya]] va [[Avstralaziya]] mintaqalarida uchraydi<ref>[[Adalbert Seitz|Seitz, A.]], 1912-1927. ''Die Indo-Australien Tagfalter Grossschmetterlinge Erde'' 9</ref>. == Tavsifi == Ikkala qanoti ham toʻq metall-yashil rangda boʻlib, yorugʻlik ostida jigarrang tusga kiradi. Orqa qanoti deyarli chekkasigacha yashil rangda. Pastki tomoni esa bir tekis jigarrang boʻlib, oq rangli joylari yoʻq: orqa qanotning pastki tomonida burchak qismida yaxshi rivojlangan metall tangachalari bor<ref>Seitz, A. Band 9: Abt. 2, Die exotischen Großschmetterlinge, Die indo-australischen Tagfalter, 1927, 1197 Seiten 177 Tafeln</ref><ref>Bethune-Baker, G. T., 1903. A new species of Arhopala from British New Guinea. ''Ent. mon. Mag''. 39: 217.</ref><ref>D'Abrera, B. 1977. ''Butterflies of the Australian Region'', edn 2. 415 pp. Lansdowne, Melbourne.</ref>. ''restricta'' shaklida esa ustki tomoni qora-jigarrang boʻlib, old qanotlari asosidan toʻrtdan uch qismigacha binafsha-koʻk rangda boʻladi. == Kenja turlari == * ''A. c. chamaeleona'' — Biak, Numfor, Jobi, Yangi Gvineya * ''A. c. rileyi'' <small>(Joicey & Talbot, 1922)</small> — Serang * ''A. c. mizunumai'' <small>(Hayashi, 1978)</small> — Filippin (Leyte, Samar, Mindanao, Marinduke) * ''A. c. maputi'' <small>(Takanami, 1984)</small> — Filippin (Marinduke) * ''A. c. susyae'' <small>(Tennent & Rawlins, 2010)</small> — Molukka orollari == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Wikispecies}} * [http://ftp.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/lycaenidae/theclinae/arhopala/ „''Arhopala'' Boisduval, 1832“] at Markku Savelaʼs ''Lepidoptera and Some Other Life Forms'' [[Turkum:1903-yilda tasniflangan kapalaklar]] [[Turkum:Osiyo kapalaklari]] [[Turkum:Okeaniya kapalaklari]] 3nf8a5t9sgcnkng1xyl796cdmkotkoo 0 1445506 6271560 6268075 2026-09-16T05:08:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 6271560 wikitext text/x-wiki {{Short description|Kapalak turi}} {{Avtomatik taksonquti | nomi = Cepora perimale | tasvir = Cepora_perimale_scyllara.jpg | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Boʻgʻimoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Kapalaklar]] | kenja_turkum = | oila = [[Oq kapalaklar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''Cepora'' | urugʻ_muallif = | turlari = perimale | binar_nomi = Cepora perimale | muallif = [[Edward Donovan|Donovan]], 1805 | xilma-xillik = | sinonimlari = {{collapsible list|bullets = true |''Papilio perimale'' <small>Donovan, 1805</small> |''Pieris lanassa'' <small>Boisduval, 1836</small> |''Pieris rachel'' <small>Boisduval, 1836</small> |''Pieris nabis'' <small>Lucas, 1852</small> |''Pieris periclea'' <small>Felder & Felder, 1865</small> |''Pieris narses'' <small>Wallace, 1867</small> |''Belenois pallida'' <small>Grose-Smith, 1894</small> |''Pieris hartei'' <small>Ribbe, 1901</small> |''Pieris scyllara'' <small>Macleay, 1826</small> |''Belenois dohertyana'' <small>Grose-Smith, 1894</small> |''Belenois latilimbata'' <small>Butler, 1876</small> }} | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''''Cepora perimale''''' — [[Oq kapalaklar]] oilasiga mansub kapalak turi<ref name="COL">Roskov Y., Kunze T., Orrell T., Abucay L., Paglinawan L., Culham A., Bailly N., Kirk P., Bourgoin T., Baillargeon G., Decock W., De Wever A., Didžiulis V. (2019). ''Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2019 Annual Checklist''. [http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip Digital resource] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191218203746/http://www.catalogueoflife.org/DCA_Export/zip-fixed/2019-annual.zip |date=2019-12-18 }}. Species 2000: Naturalis, Leiden, Niderlandiya. ISSN 2405-884X. TaxonID: 11522654. (Koʻrilgan sana: 11-noyabr, 2019)</ref><ref name="source">Häuser C., Holstein J., Kroupa A. S., Steiner A. & Turiault M. (eds.) (2019). GloBIS (GART): Global Butterfly Information System (version Sep 2013). In: Species 2000 & ITIS Catalogue of Life, 2019 Annual Checklist (Roskov Y., Ower G., Orrell T., Nicolson D., Bailly N., Kirk P. M., Bourgoin T., DeWalt R. E., Decock W., Nieukerken E. van, Zarucchi J., Penev L., eds.). [https://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2019 Digital resource]. Species 2000: Naturalis, Leiden, Niderlandiya. ISSN 2405-884X.</ref>. Uni „caper gull“ nomi bilan ham atashadi. Bu tur [[Norfolk oroli]]da, shuningdek [[Yangi Janubiy Uels]], [[Shimoliy hudud]], [[Kvinslend]], [[Viktoriya (shtat)|Viktoriya]], [[Gʻarbiy Avstraliya]], [[Fidji]], [[Gʻarbiy Yangi Gvineya]], [[Molukka orollari|Molukka]], [[Sulavesi]], [[Yangi Kaledoniya]], [[Papua-Yangi Gvineya]], [[Solomon orollari]] va [[Vanuatu]]da uchraydi. Qanotlarining kengligi 40 millimetrni tashkil etadi. Qurtchalari ''[[Capparis canescens]]'', ''[[Capparis mitchellii]]'' va ''[[Capparis sepiaria]]'' oʻsimliklari bilan oziqlanadi. [[Avstraliya]]da esa ular ''[[Capparis lucida]]'' oʻsimligiga ham [[tuxum]] qoʻyishi qayd etilgan. == Kenja turlari == * ''C. p. perimale'' — Norfolk oroli * ''C. p. scyllara'' <small>(Macleay, 1826)</small> — „Australian gull“ (shimoliy Avstraliyadan Yangi Janubiy Uelsdagi Hunter daryosigacha) * ''C. p. pitys'' <small>(Godart, 1819)</small> — Timor * ''C. p. wetterensis'' <small>(Grose-Smith)</small> — Vetar oroli * ''C. p. mentes'' <small>(Wallace, 1867)</small> — Lombok oroli * ''C. p. pygmaea'' <small>(Röber, 1891)</small> — Leti oroli * ''C. p. pityna'' <small>(Fruhstorfer, 1903)</small> — Damar oroli * ''C. p. babberica'' <small>(Fruhstorfer, 1903)</small> — Babar oroli * ''C. p. consanguinea'' <small>(Butler)</small> — Tanimbar guruhi * ''C. p. bolana'' <small>(Fruhstorfer, 1903)</small> — Kay oroli * ''C. p. perictione'' <small>(Felder, 1865)</small> — Aru * ''C. p. wallaceana'' <small>(C. & R. Felder, 1865)</small> — Vaygeo * ''C. p. dohertyana'' <small>(Grose-Smith, 1894)</small> — Gʻarbiy Iriandan janubiy Yangi Gvineyagacha * ''C. p. latilimbata'' <small>(Butler, 1876)</small> — Darnli oroli, Papua * ''C. p. mithra'' <small>(Fruhstorfer, 1903)</small> — Fergyuson oroli * ''C. p. chrysopis'' <small>(Fruhstorfer, 1910)</small> — Numfor oroli, Gelvink qoʻltigʻi * ''C. p. leucophorus'' <small>(Grose-Smith, 1897)</small> — Trobriand orollari * ''C. p. acrisa'' <small>(Boisduval, 1859)</small> — Yangi Kaledoniya, Vafodorlik orollari * ''C. p. quadricolor'' <small>(Godman & Salvin, 1877)</small> — Yangi Britaniya, Yangi Irlandiya, Yangi Hanover, Gertsog Yorkskiy guruhi * ''C. p. agnata'' <small>(Grose-Smith, 1889)</small> — Gvadalkanal, Rovyana * ''C. p. discolor'' <small>(Mathew, 1887)</small> — Ugi, Ulana orollari * ''C. p. macdonaldi'' <small>(Ribbe, 1898)</small> — Buguenvil * ''C. p. maculata'' <small>(Grose-Smith, 1896)</small> — Yangi Britaniya * ''C. p. radiata'' <small>(Howarth, 1962)</small> — Bellona oroli, Somonon orollari == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20111012051444/http://lepidoptera.butterflyhouse.com.au/pier/perimal.html Australian Insects] * [https://web.archive.org/web/20121007114953/http://www.environment.gov.au/biodiversity/abrs/online-resources/fauna/afd/taxa/Cepora_perimale Australian Faunal Directory] [[Turkum:1805-yilda tasniflangan kapalaklar]] [[Turkum:Avstraliya kapalaklari]] 0c3u95f33p36pxuq8ww9lv3m92dn1gn 0 1445604 6271301 6264623 2026-09-15T14:32:47Z Toshmurod Abdurahmonov 305419 toldirish 6271301 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Emblem of the Research Institute of Criminology of the Republic of Uzbekistan.jpg|thumb| '''O‘zbekiston Respublikasi''' '''Kriminologiya tadqiqot instituti''' ]] '''O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti''' — O‘zbekistonda jinoyatchilik, uning sabablari va shart-sharoitlarini ilmiy o‘rganish, jinoyatchilikning oldini olish hamda kriminologiya sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borishga ixtisoslashgan ilmiy-tadqiqot muassasasi. Institut 2024-yilda tashkil etilgan bo‘lib, o‘z faoliyatini 2024-yil 1-avgustdan boshlagan. Institut O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi '''PF-10-son Farmoni''' asosida tashkil etilgan. Institut faoliyatining tashkiliy va huquqiy asoslari Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-iyuldagi '''445-son qarori''' bilan belgilangan. == Tarixi == Kriminologiya tadqiqot institutini tashkil etish O‘zbekistonda jinoyatchilikka qarshi kurashish va uning oldini olish faoliyatini ilmiy jihatdan ta’minlashni kuchaytirish maqsadida amalga oshirilgan. 2024-yil 15-yanvarda O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti tomonidan '''“Jamoat xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasini ilmiy tadqiq qilish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi PF-10-son Farmon''' qabul qilingan. Mazkur hujjat asosida Kriminologiya tadqiqot instituti tashkil etilgan va 2024-yil 1-avgustdan o‘z faoliyatini boshlagan. Institut faoliyatini tashkil etish bilan bog‘liq masalalar Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 25-iyuldagi '''“Kriminologik faoliyatni ilmiy ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi 445-son qarori''' bilan tartibga solingan. == Faoliyatining asosiy yo‘nalishlari == Institutning asosiy faoliyati jinoyatchilikni ilmiy o‘rganish va uning oldini olishga qaratilgan. Institut quyidagi yo‘nalishlarda faoliyat yuritadi: * O‘zbekistondagi kriminogen vaziyatni o‘rganish; * jinoyatchilik tendensiyalarini tahlil qilish; * jinoyatchilikni prognoz qilish; * jinoyatchilikning ijtimoiy, iqtisodiy, psixologik, ma’naviy-ma’rifiy, huquqiy, tibbiy va tashkiliy omillarini o‘rganish; * jinoyatchilikning hududiy xususiyatlarini tadqiq qilish; * jinoyatchilikning oldini olish choralarining samaradorligini baholash; * ilmiy-amaliy tadqiqot loyihalarini amalga oshirish; * qonunchilik va huquqni qo‘llash amaliyotini takomillashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqish; * surishtiruv va dastlabki tergov organlariga ilmiy-uslubiy yordam ko‘rsatish; * xorijiy davlatlarning kriminologik tajribasini o‘rganish; * xalqaro ilmiy hamkorlikni rivojlantirish; * kriminologiya sohasi bo‘yicha ilmiy kadrlar tayyorlash. == Tuzilishi == Institut tarkibida bir nechta ilmiy va tashkiliy bo‘linmalar faoliyat yuritadi. === Ilmiy markazlar === Institut tarkibida quyidagi uchta asosiy ilmiy markaz mavjud: # '''Jinoyatchilik tendensiyalarini tadqiq qilish markazi''' # '''Jinoyatchilik omillarini tadqiq qilish markazi''' # '''Mahalladagi jinoyatchilikni ilmiy tadqiq etish markazi''' Bundan tashqari, institut tarkibida '''Koreya kriminologiyasini tadqiq qilish ofisi''' va '''Germaniya kriminologiyasini tadqiq qilish ofisi''' ham faoliyat yuritadi. Institutning boshqa tarkibiy bo‘linmalariga Tashkiliy bo‘lim, Xalqaro hamkorlik guruhi, Kadrlar guruhi, IT bo‘limi, Moliyaviy va moddiy-texnik ta’minot bo‘limi, Tahririy-nashriyot markazi, Axborot-resurs markazi va Ilmiy-ishlab chiqarish laboratoriyasi kiradi. == Rahbariyati == '''Institut boshlig‘i:''' '''Berdialiyev Baxtiyor Erkinovich''' — yuridik fanlar bo‘yicha falsafa doktori (PhD), polkovnik. == Manbalar == {{reflist|O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi PF-10-son Farmoni — “Jamoat xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasini ilmiy tadqiq qilish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. LexUZ — PF-10-son Farmon  O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi PQ-22-son qarori — “Kriminologiya sohasida ilmiy-amaliy tadqiqot ishlarini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. LexUZ — PQ-22-son qaror  O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 24-iyuldagi 445-son qarori — “Kriminologik faoliyatni ilmiy ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”. Ushbu qaror bilan Institut to‘g‘risidagi nizom ham tasdiqlangan.  O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti — “Institut haqida ma’lumot”. Institutning tashkil etilishi, faoliyat boshlagan sanasi, markazlari va boshqa ma’lumotlar. Kriminologiya tadqiqot instituti rasmiy sayti  O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti — rasmiy veb-sayt. kti.iiv.uz  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. “Kriminologiya instituti tashkil qilinmoqda”, 2024-yil 19-yanvar.  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. “Endilikda Kriminologiya tadqiqot institutida ham ilmiy daraja beruvchi dissertatsiyalar himoya qilinadi”, 2024-yil 5-noyabr.  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. “Kriminologiyaning dolzarb masalalari: Voyaga yetmaganlar va yoshlar jinoyatchiligi hamda kibermakon” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari.  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. “Jahon kriminologiyasining ilg‘or tajribalari” mavzusidagi I xalqaro forum materiallari.  O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi. “Qoraqalpog‘iston Respublikasida jinoyatchilikka qarshi kurashish va uni oldini olish faoliyati ilmiy jihatdan o‘rganildi”.  O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti. “Kriminologik tadqiqot” ilmiy materiali.}} * '''O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi PF-10-son Farmoni''' — “Jamoat xavfsizligini ta’minlash va jinoyatchilikka qarshi kurashish sohasini ilmiy tadqiq qilish faoliyatini sifat jihatidan yangi bosqichga ko‘tarish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. LexUZ — PF-10-son Farmon  www.lex.uz * '''O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2024-yil 15-yanvardagi PQ-22-son qarori''' — “Kriminologiya sohasida ilmiy-amaliy tadqiqot ishlarini tashkil etish chora-tadbirlari to‘g‘risida”. LexUZ — PQ-22-son qaror www.lex.uz  * '''O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2024-yil 24-iyuldagi 445-son qarori''' — “Kriminologik faoliyatni ilmiy ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”. Ushbu qaror bilan Institut to‘g‘risidagi nizom ham tasdiqlangan.  * '''O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti — “Institut haqida ma’lumot”'''. Institutning tashkil etilishi, faoliyat boshlagan sanasi, markazlari va boshqa ma’lumotlar. Kriminologiya tadqiqot instituti rasmiy sayti  * '''O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti — rasmiy veb-sayt.''' kti.iiv.uz  * '''O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi.''' “Kriminologiya instituti tashkil qilinmoqda”, 2024-yil 19-yanvar.  * '''O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi.''' “Endilikda Kriminologiya tadqiqot institutida ham ilmiy daraja beruvchi dissertatsiyalar himoya qilinadi”, 2024-yil 5-noyabr.  * '''O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi.''' “Kriminologiyaning dolzarb masalalari: Voyaga yetmaganlar va yoshlar jinoyatchiligi hamda kibermakon” mavzusidagi respublika ilmiy-amaliy konferensiyasi materiallari.  * '''O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi.''' “Jahon kriminologiyasining ilg‘or tajribalari” mavzusidagi I xalqaro forum materiallari.  * '''O‘zbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi.''' “Qoraqalpog‘iston Respublikasida jinoyatchilikka qarshi kurashish va uni oldini olish faoliyati ilmiy jihatdan o‘rganildi”.  * '''O‘zbekiston Respublikasi Kriminologiya tadqiqot instituti.''' “Kriminologik tadqiqot” ilmiy materiali. [[Turkum:Oʻzbekiston ilmiy-tadqiqot institutlari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi]] [[Turkum:IIV]] [[Turkum:KTI]] [[Turkum:RIC]] [[Turkum:Ichki ishlar vazirligi]] [[Turkum:МВД]] fqylm6ors3uu9h4tgua923vl9l2kied 0 1447448 6271464 6269984 2026-09-16T04:30:17Z BilimNuri 190786 6271464 wikitext text/x-wiki '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk o‘simligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) – [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli o‘simlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. O‘simlikka berilgan umumiy nomlar uning o‘z tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini ko‘rsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qo‘llanilmaydi. == Ta’rifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt bo‘lib, bo‘yi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha o‘sishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha  boradigan yo‘g‘on tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va og‘ir shoxlariga tayanch bo‘lish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda bo‘lib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg o‘lchami yosh o‘simliklarda eng katta (ba’zan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) bo‘ladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi g‘ilofda rivojlanadi va yangi barg o‘sgani sari g‘ilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va g‘ilof o‘simlikdan to‘kilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg bo‘ladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich bo‘ladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] jqvup74rgqvd77if9a9te1d2yefrnjk 6271466 6271464 2026-09-16T04:33:45Z BilimNuri 190786 6271466 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk o‘simligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) – [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli o‘simlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. O‘simlikka berilgan umumiy nomlar uning o‘z tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini ko‘rsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qo‘llanilmaydi. == Ta’rifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt bo‘lib, bo‘yi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha o‘sishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha  boradigan yo‘g‘on tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va og‘ir shoxlariga tayanch bo‘lish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda bo‘lib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg o‘lchami yosh o‘simliklarda eng katta (ba’zan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) bo‘ladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi g‘ilofda rivojlanadi va yangi barg o‘sgani sari g‘ilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va g‘ilof o‘simlikdan to‘kilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg bo‘ladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich bo‘ladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] 1mxzz3pydtocv8z5v6tu76jwrmmdp00 6271467 6271466 2026-09-16T04:33:55Z BilimNuri 190786 6271467 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk oʻsimligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) — [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. Oʻsimlikka berilgan umumiy nomlar uning oʻz tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini koʻrsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qoʻllanilmaydi. == Taʼrifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt boʻlib, boʻyi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha oʻsishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha boradigan yoʻgʻon tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va ogʻir shoxlariga tayanch boʻlish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda boʻlib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg oʻlchami yosh oʻsimliklarda eng katta (baʼzan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) boʻladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi gʻilofda rivojlanadi va yangi barg oʻsgani sari gʻilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va gʻilof oʻsimlikdan toʻkilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg boʻladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich boʻladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] 39nksvquotf3p5is5cj7ghlmmq45rzs 6271468 6271467 2026-09-16T04:37:18Z BilimNuri 190786 /* Taʼrifi */ 6271468 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk oʻsimligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) — [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. Oʻsimlikka berilgan umumiy nomlar uning oʻz tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini koʻrsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qoʻllanilmaydi. == Taʼrifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt boʻlib, boʻyi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha oʻsishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha boradigan yoʻgʻon tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va ogʻir shoxlariga tayanch boʻlish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda boʻlib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg oʻlchami yosh oʻsimliklarda eng katta (baʼzan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) boʻladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi gʻilofda rivojlanadi va yangi barg oʻsgani sari gʻilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va gʻilof oʻsimlikdan toʻkilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg boʻladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich boʻladi. == Changlanishi va meva berishi == [[Fikus|Ficus]] urug'ining boshqa vakillari singari, bu o‘simlik gullari ham o‘zaro moslashuv (koevolyutsiya) natijasida shakllangan munosabatga ko‘ra, changlanishi uchun [[Anjir arisi|anjir arisining]] ma’lum bir turiga muhtoj. Bu arilar osteola deb ataluvchi teshikcha orqali changlanishga tayyor urg‘ochi gulga kirib, unga o‘z tuxumlarini qo‘yadi va shu tariqa gulni changlantiradi<ref>{{Cite web |title=Useful Tropical Plants |url=https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=ficus+elastica}}</ref>. Aynan shu bog‘liqlik tufayli kauchuk daraxti boshqa [[Changlanish|changlatuvchilarni]] jalb qilish uchun rang-barang yoki xushbo‘y gullar hosil qilmaydi. Mevasi — uzunligi 1 sm keladigan, sarg‘ish-yashil tusli, oval shakldagi kichik anjir bo‘lib, deyarli iste’molga yaroqsiz. Bular soxta mevalar bo‘lib, ularning unumdor urug‘lari faqat changlatuvchi hasharot mavjud hududlardagina bo‘ladi. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] 0y8sgdeow4p7v4eb4x7fn7qn1z1zdhc 6271479 6271468 2026-09-16T04:40:54Z BilimNuri 190786 /* Changlanishi va meva berishi */ 6271479 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk oʻsimligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) — [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. Oʻsimlikka berilgan umumiy nomlar uning oʻz tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini koʻrsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qoʻllanilmaydi. == Taʼrifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt boʻlib, boʻyi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha oʻsishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha boradigan yoʻgʻon tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va ogʻir shoxlariga tayanch boʻlish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda boʻlib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg oʻlchami yosh oʻsimliklarda eng katta (baʼzan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) boʻladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi gʻilofda rivojlanadi va yangi barg oʻsgani sari gʻilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va gʻilof oʻsimlikdan toʻkilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg boʻladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich boʻladi. == Changlanishi va meva berishi == [[Fikus|Ficus]] urug'ining boshqa vakillari singari, bu o‘simlik gullari ham o‘zaro moslashuv (koevolyutsiya) natijasida shakllangan munosabatga ko‘ra, changlanishi uchun [[Anjir arisi|anjir arisining]] ma’lum bir turiga muhtoj. Bu arilar osteola deb ataluvchi teshikcha orqali changlanishga tayyor urg‘ochi gulga kirib, unga o‘z tuxumlarini qo‘yadi va shu tariqa gulni changlantiradi<ref>{{Cite web |title=Useful Tropical Plants |url=https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=ficus+elastica}}</ref>. Aynan shu bog‘liqlik tufayli kauchuk daraxti boshqa [[Changlanish|changlatuvchilarni]] jalb qilish uchun rang-barang yoki xushbo‘y gullar hosil qilmaydi. Mevasi — uzunligi 1 sm keladigan, sarg‘ish-yashil tusli, oval shakldagi kichik anjir bo‘lib, deyarli iste’molga yaroqsiz. Bular soxta mevalar bo‘lib, ularning unumdor urug‘lari faqat changlatuvchi hasharot mavjud hududlardagina bo‘ladi. == Tarqalish areali == F. elastica o‘simligining tabiiy areali shimolda [[Nepal|Nepaldan]] tortib, [[Indoneziya]], [[Butan]], Shimoli-sharqiy Hindiston, [[Bangladesh]], [[Myanma]], [[Tailand]], [[Xitoy|Xitoyning]] [[Yunnan]] viloyati va [[Malayziya|Malayziyagacha]] bo‘lgan hududlarni o‘z ichiga oladi. U dunyoning ko‘plab tropik mintaqalariga, jumladan, Amerika qit’asiga ham keng tarqalgan. [[Yevropa|Yevropada]] uni [[Oʻrta dengizboʻyi oʻlkasi|O‘rta Yer dengizi havzasining mo‘tadil iqlimli]] hududlarida uchratish mumkin<ref>{{Cite web |title=Anthemion Flowers: care tips for ficus plants |url=https://anthemionflowers.com/attica_en/blog/post/ficus?srsltid=AfmBOopntggsitP-hlGnEXnv12eoFCC7vkEWQhWnKqEHZKhWn5fOcNH2}}</ref>. Yaqin Sharqda, xususan, Isroilning Tel-Aviv shahri ko‘chalarida keng tarqalgan obodonlashtirish elementidir<ref>{{Cite web |title=Top Twenty Most Common Trees in Tel Aviv |url=https://www.picturethisai.com/region/tree/Israel-Tel-Aviv.html}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] arido9tre3m8zpte6m0ep621kv8j4jc 6271490 6271479 2026-09-16T04:44:17Z BilimNuri 190786 6271490 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk oʻsimligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) — [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. Oʻsimlikka berilgan umumiy nomlar uning oʻz tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini koʻrsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qoʻllanilmaydi. == Taʼrifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt boʻlib, boʻyi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha oʻsishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha boradigan yoʻgʻon tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va ogʻir shoxlariga tayanch boʻlish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda boʻlib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg oʻlchami yosh oʻsimliklarda eng katta (baʼzan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) boʻladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi gʻilofda rivojlanadi va yangi barg oʻsgani sari gʻilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va gʻilof oʻsimlikdan toʻkilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg boʻladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich boʻladi. == Changlanishi va meva berishi == [[Fikus|Ficus]] urugʻining boshqa vakillari singari, bu oʻsimlik gullari ham oʻzaro moslashuv (koevolyutsiya) natijasida shakllangan munosabatga koʻra, changlanishi uchun [[Anjir arisi|anjir arisining]] maʼlum bir turiga muhtoj. Bu arilar osteola deb ataluvchi teshikcha orqali changlanishga tayyor urgʻochi gulga kirib, unga oʻz tuxumlarini qoʻyadi va shu tariqa gulni changlantiradi<ref>{{Cite web |title=Useful Tropical Plants |url=https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=ficus+elastica}}</ref>. Aynan shu bogʻliqlik tufayli kauchuk daraxti boshqa [[Changlanish|changlatuvchilarni]] jalb qilish uchun rang-barang yoki xushboʻy gullar hosil qilmaydi. Mevasi — uzunligi 1 sm keladigan, sargʻish-yashil tusli, oval shakldagi kichik anjir boʻlib, deyarli isteʼmolga yaroqsiz. Bular soxta mevalar boʻlib, ularning unumdor urugʻlari faqat changlatuvchi hasharot mavjud hududlardagina boʻladi. == Tarqalish areali == F. elastica oʻsimligining tabiiy areali shimolda [[Nepal|Nepaldan]] tortib, [[Indoneziya]], [[Butan]], Shimoli-sharqiy Hindiston, [[Bangladesh]], [[Myanma]], [[Tailand]], [[Xitoy|Xitoyning]] [[Yunnan]] viloyati va [[Malayziya|Malayziyagacha]] boʻlgan hududlarni oʻz ichiga oladi. U dunyoning koʻplab tropik mintaqalariga, jumladan, Amerika qitʼasiga ham keng tarqalgan. [[Yevropa|Yevropada]] uni [[Oʻrta dengizboʻyi oʻlkasi|Oʻrta Yer dengizi havzasining moʻtadil iqlimli]] hududlarida uchratish mumkin<ref>{{Cite web |title=Anthemion Flowers: care tips for ficus plants |url=https://anthemionflowers.com/attica_en/blog/post/ficus?srsltid=AfmBOopntggsitP-hlGnEXnv12eoFCC7vkEWQhWnKqEHZKhWn5fOcNH2}}</ref>. Yaqin Sharqda, xususan, Isroilning Tel-Aviv shahri koʻchalarida keng tarqalgan obodonlashtirish elementidir<ref>{{Cite web |title=Top Twenty Most Common Trees in Tel Aviv |url=https://www.picturethisai.com/region/tree/Israel-Tel-Aviv.html}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] 1io59f2kow49kig9qfu2ko66avc2hkf 6271503 6271490 2026-09-16T04:48:03Z BilimNuri 190786 /* Changlanishi va meva berishi */ 6271503 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk oʻsimligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) — [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. Oʻsimlikka berilgan umumiy nomlar uning oʻz tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini koʻrsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qoʻllanilmaydi. == Taʼrifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt boʻlib, boʻyi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha oʻsishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha boradigan yoʻgʻon tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va ogʻir shoxlariga tayanch boʻlish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda boʻlib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg oʻlchami yosh oʻsimliklarda eng katta (baʼzan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) boʻladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi gʻilofda rivojlanadi va yangi barg oʻsgani sari gʻilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va gʻilof oʻsimlikdan toʻkilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg boʻladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich boʻladi. == Changlanishi va meva berishi == [[Fikus|Ficus]] urugʻining boshqa vakillari singari, bu oʻsimlik gullari ham oʻzaro moslashuv (koevolyutsiya) natijasida shakllangan munosabatga koʻra, changlanishi uchun [[Anjir arisi|anjir arisining]] maʼlum bir turiga muhtoj. Bu arilar osteola deb ataluvchi teshikcha orqali changlanishga tayyor urgʻochi gulga kirib, unga oʻz tuxumlarini qoʻyadi va shu tariqa gulni changlantiradi<ref>{{Cite web |title=Useful Tropical Plants |url=https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=ficus+elastica}}</ref>. Aynan shu bogʻliqlik tufayli kauchuk daraxti boshqa [[Changlanish|changlatuvchilarni]] jalb qilish uchun rang-barang yoki xushboʻy gullar hosil qilmaydi. Mevasi — uzunligi 1 sm keladigan, sargʻish-yashil tusli, oval shakldagi kichik anjir boʻlib, deyarli isteʼmolga yaroqsiz. Bular soxta mevalar boʻlib, ularning unumdor urugʻlari faqat changlatuvchi hasharot mavjud hududlardagina boʻladi. == Tarqalish areali == F. elastica oʻsimligining tabiiy areali shimolda [[Nepal|Nepaldan]] tortib, [[Indoneziya]], [[Butan]], Shimoli-sharqiy Hindiston, [[Bangladesh]], [[Myanma]], [[Tailand]], [[Xitoy|Xitoyning]] [[Yunnan]] viloyati va [[Malayziya|Malayziyagacha]] boʻlgan hududlarni oʻz ichiga oladi. U dunyoning koʻplab tropik mintaqalariga, jumladan, Amerika qitʼasiga ham keng tarqalgan. [[Yevropa|Yevropada]] uni [[Oʻrta dengizboʻyi oʻlkasi|Oʻrta Yer dengizi havzasining moʻtadil iqlimli]] hududlarida uchratish mumkin<ref>{{Cite web |title=Anthemion Flowers: care tips for ficus plants |url=https://anthemionflowers.com/attica_en/blog/post/ficus?srsltid=AfmBOopntggsitP-hlGnEXnv12eoFCC7vkEWQhWnKqEHZKhWn5fOcNH2}}</ref>. Yaqin Sharqda, xususan, Isroilning Tel-Aviv shahri koʻchalarida keng tarqalgan obodonlashtirish elementidir<ref>{{Cite web |title=Top Twenty Most Common Trees in Tel Aviv |url=https://www.picturethisai.com/region/tree/Israel-Tel-Aviv.html}}</ref>. == Qo‘llanilishi va yetishtirilishi == F. elastica o‘simligining tibbiyotda va oziq-ovqatda ishlatilishi: o‘simlikning havo ildizchalari qaynatmasidan yaralarni davolash uchun malham tayyorlash mumkin, yosh barglarining uchlari esa salat uchun ko‘kat sifatida ishlatiladi<ref>{{Cite web |title=ICIMOD |url=https://lml-database.icimod.org/detail/ficus-elastica#:~:text=Medicine%20%2D%20A%20decoction%20of%20the,used%20as%20an%20indoor%20plant.}}</ref>. Bu daraxtning kichik navlarini xona o‘simligi sifatida o‘stirish mumkin. Bir paytlar F. elastica uyga qo‘yilsa, xona havosini tozalaydi, deb hisoblangan<ref name="Wolverton1996">Wolverton, B. C. (1996) ''How to Grow Fresh Air''. New York: Penguin Books.</ref>. Biroq, F. elastica havodan soatiga 1 mikrogramm [[Formaldegid|formaldegidni]] yo‘qotgani bilan, bu natijalar odatiy binolar uchun ahamiyatli emas. Chunki bunday binolarda tashqaridan ichkariga havo almashinuvi [[Uchuvchan organik birikma|uchuvchan organik birikmalarni]] (UOB) shusiz ham shunday tezlikda yo‘qotadiki, bu ko‘rsatkichga erishish uchun binoning har bir kvadrat metriga 10 tadan 1000 tagacha o‘simlik qo‘yish kerak bo‘lar edi<ref>{{cite journal|last1=Cummings|first1=Bryan E.|last2=Waring|first2=Michael S.|title=Potted plants do not improve indoor air quality: a review and analysis of reported VOC removal efficiencies|url=https://www.nature.com/articles/s41370-019-0175-9|journal=Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology|pages=253–261|language=en|doi=10.1038/s41370-019-0175-9|date=March 2020|volume=30|issue=2|pmid=31695112|bibcode=2020JESEE..30..253C|s2cid=207911697|url-access=subscription}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] jlw16gp3cn0wkkpvvr6qh1kqg27mnrn 6271505 6271503 2026-09-16T04:48:11Z BilimNuri 190786 6271505 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Ficus elastica | tasvir = | izoh = | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[O‘simliklar]] | tip = [[Tomirli o‘simliklar]] | sinf = [[Gulli o‘simliklar]] | infrasinf = [[Ikki urug‘pallalilar]] | turkum = [[Rosales]] | kenja_turkum = | oila = [[Tutdoshlar]] | kenja_oila = | urugʻ = ''[[Ficus]]'' | urugʻ_muallif = | turlari = [[Ficus elastica]] | binar_nomi = Ficus elastica | muallif = Roxb. ex Hornem<ref name=POWO>{{cite POWO |id=60458499-2 |title=''Ficus elastica'' Roxb. ex Hornem. |access-date=29 June 2026}}</ref>. | xilma-xillik = | sinonimlari = | sarlavha = | sarlavha_matn = | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Ficus elastica''' (shuningdek, '''kauchukli anjir''', '''kauchuk butasi''', '''kauchuk daraxti''', '''kauchuk oʻsimligi''' yoki '''hind kauchuk butasi''', '''hind kauchuk daraxti''', '''rambung''' nomlari bilan ham tanilgan) — [[tutdoshlar]] oilasiga mansub [[Gulli oʻsimliklar|gulli oʻsimlik]] turi. Uning vatani [[Janubiy Osiyo|Janubiy]] va [[Janubi-Sharqiy Osiyo|Janubi-Sharqiy Osiyoning]] sharqiy hududlari hisoblanadi<ref name="FoC">{{cite web |url=http://efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=200006353 |title=''Ficus elastica'' |author=Zhengyi Wu, Zhe-Kun Zhou & Michael G. Gilbert |work=Flora of China |publisher=Missouri Botanical Garden, St. Louis, MO & Harvard University Herbaria, Cambridge, MA |access-date=29 August 2013 |archive-date=20 April 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170420113944/http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2 |url-status=live}}</ref>. Oʻsimlikka berilgan umumiy nomlar uning oʻz tabiiy areali doirasida tarixan kauchuk manbai sifatida ishlatilganini koʻrsatsa-da, hozirgi zamonda [[Tabiiy kauchuk|tabiiy kauchukni]] tijoriy miqyosda ishlab chiqarishda qoʻllanilmaydi. == Taʼrifi == Ficus elastica anjirlarning [[banyan]] turkumiga mansub yirik daraxt boʻlib, boʻyi 30–40 metrga yetadi, kamdan-kam hollarda 60 metrgacha oʻsishi mumkin. Uning diametri 2 metrgacha boradigan yoʻgʻon tanasi bor. Daraxtning tanasi uni tuproqda mustahkam ushlab turish va ogʻir shoxlariga tayanch boʻlish uchun havo va tayanch ildizlar hosil qiladi<ref>{{Cite web |title=Brisbane Council Weed Identification Tool |url=https://weeds.brisbane.qld.gov.au/weeds/indian-rubber-tree}}</ref>. Barglari keng, yaltiroq, tuxumsimon shaklda boʻlib, uzunligi 10–35 sm va eni 5–15 sm keladi. Barg oʻlchami yosh oʻsimliklarda eng katta (baʼzan uzunligi 45 smgacha yetadi), eski daraxtlarda esa ancha kichik (odatda uzunligi 10 sm) boʻladi. Barglar uchki [[meristema]] ichidagi gʻilofda rivojlanadi va yangi barg oʻsgani sari gʻilof ham kattalashib boradi. Barg yetilgach, u yoyiladi va gʻilof oʻsimlikdan toʻkilib tushadi. Yangi barg ichida esa rivojlanishni kutayotgan yana bir yosh barg boʻladi. Daraxtning shox-shabbasi qalin va zich boʻladi. == Changlanishi va meva berishi == [[Fikus|Ficus]] urugʻining boshqa vakillari singari, bu oʻsimlik gullari ham oʻzaro moslashuv (koevolyutsiya) natijasida shakllangan munosabatga koʻra, changlanishi uchun [[Anjir arisi|anjir arisining]] maʼlum bir turiga muhtoj. Bu arilar osteola deb ataluvchi teshikcha orqali changlanishga tayyor urgʻochi gulga kirib, unga oʻz tuxumlarini qoʻyadi va shu tariqa gulni changlantiradi<ref>{{Cite web |title=Useful Tropical Plants |url=https://tropical.theferns.info/viewtropical.php?id=ficus+elastica}}</ref>. Aynan shu bogʻliqlik tufayli kauchuk daraxti boshqa [[Changlanish|changlatuvchilarni]] jalb qilish uchun rang-barang yoki xushboʻy gullar hosil qilmaydi. Mevasi — uzunligi 1 sm keladigan, sargʻish-yashil tusli, oval shakldagi kichik anjir boʻlib, deyarli isteʼmolga yaroqsiz. Bular soxta mevalar boʻlib, ularning unumdor urugʻlari faqat changlatuvchi hasharot mavjud hududlardagina boʻladi. == Tarqalish areali == F. elastica oʻsimligining tabiiy areali shimolda [[Nepal|Nepaldan]] tortib, [[Indoneziya]], [[Butan]], Shimoli-sharqiy Hindiston, [[Bangladesh]], [[Myanma]], [[Tailand]], [[Xitoy|Xitoyning]] [[Yunnan]] viloyati va [[Malayziya|Malayziyagacha]] boʻlgan hududlarni oʻz ichiga oladi. U dunyoning koʻplab tropik mintaqalariga, jumladan, Amerika qitʼasiga ham keng tarqalgan. [[Yevropa|Yevropada]] uni [[Oʻrta dengizboʻyi oʻlkasi|Oʻrta Yer dengizi havzasining moʻtadil iqlimli]] hududlarida uchratish mumkin<ref>{{Cite web |title=Anthemion Flowers: care tips for ficus plants |url=https://anthemionflowers.com/attica_en/blog/post/ficus?srsltid=AfmBOopntggsitP-hlGnEXnv12eoFCC7vkEWQhWnKqEHZKhWn5fOcNH2}}</ref>. Yaqin Sharqda, xususan, Isroilning Tel-Aviv shahri koʻchalarida keng tarqalgan obodonlashtirish elementidir<ref>{{Cite web |title=Top Twenty Most Common Trees in Tel Aviv |url=https://www.picturethisai.com/region/tree/Israel-Tel-Aviv.html}}</ref>. == Qoʻllanilishi va yetishtirilishi == F. elastica oʻsimligining tibbiyotda va oziq-ovqatda ishlatilishi: oʻsimlikning havo ildizchalari qaynatmasidan yaralarni davolash uchun malham tayyorlash mumkin, yosh barglarining uchlari esa salat uchun koʻkat sifatida ishlatiladi<ref>{{Cite web |title=ICIMOD |url=https://lml-database.icimod.org/detail/ficus-elastica#:~:text=Medicine%20%2D%20A%20decoction%20of%20the,used%20as%20an%20indoor%20plant.}}</ref>. Bu daraxtning kichik navlarini xona oʻsimligi sifatida oʻstirish mumkin. Bir paytlar F. elastica uyga qoʻyilsa, xona havosini tozalaydi, deb hisoblangan<ref name="Wolverton1996">Wolverton, B. C. (1996) ''How to Grow Fresh Air''. New York: Penguin Books.</ref>. Biroq, F. elastica havodan soatiga 1 mikrogramm [[Formaldegid|formaldegidni]] yoʻqotgani bilan, bu natijalar odatiy binolar uchun ahamiyatli emas. Chunki bunday binolarda tashqaridan ichkariga havo almashinuvi [[Uchuvchan organik birikma|uchuvchan organik birikmalarni]] (UOB) shusiz ham shunday tezlikda yoʻqotadiki, bu koʻrsatkichga erishish uchun binoning har bir kvadrat metriga 10 tadan 1000 tagacha oʻsimlik qoʻyish kerak boʻlar edi<ref>{{cite journal|last1=Cummings|first1=Bryan E.|last2=Waring|first2=Michael S.|title=Potted plants do not improve indoor air quality: a review and analysis of reported VOC removal efficiencies|url=https://www.nature.com/articles/s41370-019-0175-9|journal=Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology|pages=253–261|language=en|doi=10.1038/s41370-019-0175-9|date=March 2020|volume=30|issue=2|pmid=31695112|bibcode=2020JESEE..30..253C|s2cid=207911697|url-access=subscription}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Fikus]] [[Turkum:Uy o‘simliklari]] [[Turkum:Manzarali daraxtlar]] 37pq5b1yu2w7kc1l9tek7jc0fyupsg3 0 1447494 6271749 6270052 2026-09-16T06:41:30Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271749 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Furcivena | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Furcivena''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |access-date=2011-10-11 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006084857/http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx }}</ref>. ==Turlari== *''[[Furcivena cyanoxantha]]'' <small>Meyrick, 1933</small> *''[[Furcivena dialithalis]]'' <small>Hampson, 1917</small> *''[[Furcivena euclidialis]]'' <small>(Hampson, 1906)</small> *''[[Furcivena rhodoneurialis]]'' <small>Hampson, 1898</small> *''[[Furcivena strigiferalis]]'' <small>Hampson, 1896</small> == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q5509503}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} ogt59k7oq096zfj19peudo1y0b4utop 0 1447495 6271750 6270053 2026-09-16T06:41:33Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271750 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Furcivena cyanoxantha | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Furcivena cyanoxantha''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. 1933-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Kongo Demokratik Respublikasi]]da uchraydi<ref>{{cite web |last1=Nuss |first1=Matthias |last2=Landry |first2=Bernard |last3=Vegliante |first3=Francesca |last4=Tränkner |first4=Andreas |last5=Mally |first5=Richard |last6=Hayden |first6=James |last7=Bauer |first7=Franziska |last8=Segerer |first8=Andreas |last9=Li |first9=Houhun |last10=Schouten |first10=Rob |last11=Solis |first11=M. Alma |author-link11=Maria Alma Solis |last12=Trofimova |first12=Tatiana |last13=De Prins |first13=Jurate |last14=Speidel |first14=Wolfgang |name-list-style=amp |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006084857/http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx }}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2019 |url=http://www.afromoths.net/species_by_code/FURCCYAN |title=''Furcivena cyanoxantha'' (Meyrick, 1933) |website=Afromoths |accessdate=August 29, 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13638474}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 021r0xhg9099yzf5q0in8hp99cextic 0 1447496 6271751 6270054 2026-09-16T06:41:35Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271751 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Furcivena dialithalis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Furcivena dialithalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. 1917-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Gana]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006084857/http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx }}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2018 |url=http://www.afromoths.net/species_by_code/FURCDIAL |title=''Furcivena dialithalis'' Hampson, 1917 |website=Afromoths |accessdate=October 26, 2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13638476}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 76k8h92jbcvdav8t74spbjgjmvhkb7s 0 1447497 6271752 6270055 2026-09-16T06:41:36Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271752 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Furcivena euclidialis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Furcivena euclidialis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. 1906-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Nigeriya]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006084857/http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx }}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2018 |url=http://www.afromoths.net/species_by_code/FURCEUCL |title=''Furcivena euclidialis'' Hampson, 1906 |website=Afromoths |accessdate=October 26, 2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13638477}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 1wrz9n127ase4ffb5c4i7idpzsx1p5n 0 1447499 6271753 6270058 2026-09-16T06:41:38Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271753 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Furcivena rhodoneurialis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Furcivena rhodoneurialis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. 1898-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Nigeriya]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006084857/http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx }}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2018 |url=https://www.afromoths.net/species_by_code/FURCRHDN |title=''Furcivena rhodoneurialis'' Hampson, 1898 |website=Afromoths |accessdate=October 26, 2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13638478}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} c4fqy3iu3ordydh5ejp2199iq64lsej 0 1447502 6271754 6270063 2026-09-16T06:41:40Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271754 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Furcivena strigiferalis | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Furcivena strigiferalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1896-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Hindiston]]ning [[Sekkim]] hududida uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014 |arxivsana=2014-10-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006084857/http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13638479}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} s6o2p8effcts3ig9ei0doaupe3m6ftk 0 1447912 6271463 6270871 2026-09-16T04:14:14Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6271463 wikitext text/x-wiki [[File:Mantes carpet Louvre OA6610 detail1.jpg|thumb|Mantes gilami, XVI asr, [[Safaviylar]], [[Luvr]].]] [[File:Ghyas el Din Jami - Tabriz (?) - Google Art Project.jpg|thumb|Gʻiyosiddin Jomiy tomonidan tayyorlangan ovchilik tasviri tushirilgan gilam, jun, paxta va ipak, 1542–1543, [[Museo Poldi Pezzoli]], Milan.]] [[File:Unknown, Iran, 16th Century - The Schwarzenberg Carpet - Google Art Project.jpg|thumb|"Schwarzenberg gilami", XVI asr, Islom sanʼati muzeyi, Doha.]] [[File:Persian Safavid period Animal carpet 16th century MKG Hamburg.JPG|thumb|Safaviylar davriga oid hayvonlar tasvirlangan gilam, XVI asr, Hamburg sanʼat va sanoat muzeyi.]] [[File:Hamburg MKG Safavid animal carpet.jpg|thumb|Yuqorida keltirilgan gilamning bir qismi.]] [[File:Kerman ‘vase’ carpet fragment, southeast Persia, early 17th century.jpg|thumb|Safaviylar davriga oid [[Kermon]] „vaza“ gilamining parchasi, janubi-sharqiy Fors, XVII asr boshlari.]] '''Fors gilami''' ([[forscha]]: فرش ایرانی, ''farš-e irâni''), ''fors gilamchasi'' ([[forscha]]: قالی ایرانی, ''qâli-ye irâni'') yoki '''Eron gilami'''<ref name="Savory, R.">Savory, R., ''Carpets'',([[Encyclopaedia Iranica]]); accessed 30 January 2007.</ref> — turli xil amaliy va ramziy maqsadlarda foydalanish, mahalliy savdo hamda eksport uchun [[Eron]]da (tarixan [[Eron nomi haqidagi bahslar|Fors davlati]] deb atalgan) ishlab chiqariladigan ogʻir toʻqimachilik mahsuloti. Gilamdoʻzlik [[Eron madaniyati|fors madaniyati]] va [[Eron sanʼati]]ning ajralmas qismidir. U „gilamlar mintaqasi“ mamlakatlari tomonidan ishlab chiqariladigan [[Sharq gilami|Sharq gilamlari]] guruhiga kiradi. Fors gilamlari va sholchalari bir vaqtning oʻzida ham koʻchmanchi qabilalar, ham qishloq va shahar hunarmandlari, hamda [[Qirol saroyi|podshoh saroyi]] manufakturalari tomonidan toʻqilgan. Binobarin, ular bir-biridan farqli, ammo parallel anʼanalar silsilasini namoyon etadi hamda [[Eron tarixi|Eron]], qisman [[Usmonli imperiyasi]] va bu oʻlkalardagi turli xalqlarning tarixini aks ettiradi<ref>{{Cite web |last=Weisbin |first=Kendra |title=The court carpets of the Ottoman, Safavid, and Mughal empires, an introduction |url=https://smarthistory.org/introduction-to-the-court-carpets-of-the-ottoman-safavid-and-mughal-empires/ |access-date=2026-01-14 |website=Smarthistory |language=en |arxivsana=2025-11-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20251113202806/https://smarthistory.org/introduction-to-the-court-carpets-of-the-ottoman-safavid-and-mughal-empires/ }}</ref>. XVI asrda [[Isfahon]]dagi [[Safaviylar]] saroyi manufakturalarida toʻqilgan gilamlar oʻzining nafis ranglari va yuksak badiiy bezaklari bilan dong taratgan boʻlib, bugungi kunda butun dunyo muzeylari va shaxsiy toʻplamlarning koʻrkiga koʻrk qoʻshib turibdi. Ularning naqsh va bezaklari saroy manufakturalari uchun shunday bir badiiy anʼanaga asos soldiki, bu anʼana Fors saltanati davomida, hatto Eronning soʻnggi podsholik sulolasigacha saqlanib qoldi. [[Tabriz]], [[Kirmon]], [[Ravar]], [[Nishopur]], [[Mashhad]], [[Koshon]], [[Isfahon]], Nain va [[Qum gilami|Qum]] kabi shahar va viloyat markazlarida toʻqilgan gilamlar oʻziga xos toʻqish uslublari, yuksak sifatli xomashyo, ranglar va naqshlari bilan ajralib turadi. Tabriz singari shahar manufakturalari tanazzul davrlaridan soʻng gilamdoʻzlik anʼanalarini tiklashda muhim tarixiy oʻrin tutgan. Eron qishloqlari va turli qabilalari tomonidan toʻqilgan gilamlar esa nafis juni, yorqin va jozibali ranglari hamda oʻziga xos anʼanaviy naqshlari bilan farqlanadi. Koʻchmanchi va kichik qishloq toʻquvchilari koʻpincha yirik ustaxonalarning badiiy, oldindan puxta rejalashtirilgan naqshlaridan farqli oʻlaroq, dadilroq va baʼzan dagʻalroq bezakli gilamlar tayyorlaydi. Bunday gilamlar Forsning eng asl va anʼanaviy gilamlari sanaladi. Gabbeh gilamlari aynan shu anʼanalar silsilasidagi eng mashhur gilam turidir. Siyosiy beqarorliklar yoki tijoriy bosimlar natijasida gilamdoʻzlik oʻn yillar davomida bir necha bor tanazzulga yuz tutdi. Ayniqsa, XIX asrning ikkinchi yarmida sunʼiy boʻyoqlarning paydo boʻlishi bu sohaga katta zarar yetkazdi. Gilamdoʻzlik zamonaviy Eron iqtisodiyotida hamon muhim oʻrin tutadi. Bugungi ishlab chiqarish tabiiy boʻyoqlar bilan boʻyash anʼanasining qayta tiklanishi, anʼanaviy qabilaviy naqshlarning qayta joriy etilishi hamda asrlar sinovidan oʻtgan texnika asosida toʻqilayotgan zamonaviy va innovatsion dizaynlarning yaratilishi bilan ajralib turadi. Garchi „fors gilami“ atamasi koʻpincha patli toʻqilgan matolarga nisbatan qoʻllanilsa-da, [[kilim]], [[sumak]] kabi tekis toʻqilgan gilamlar va [[Soʻzana|soʻzana]] kabi kashta tikilgan buyumlar ham fors gilamdoʻzligining boy va serqirra anʼanalarining bir qismidir. 2010-yilda [[Fors ustoni]] va Koshon shahridagi „anʼanaviy gilamdoʻzlik mahorati“ [[YUNESKOning nomoddiy madaniy merosi roʻyxati]]ga kiritildi<ref>{{cite web|title=UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/00382|access-date=9 August 2015}}</ref><ref>{{cite web|title=UNESCO Representative List of the Intangible Cultural Heritage of Humanity|url=http://www.unesco.org/culture/ich/en/RL/00383|access-date=9 August 2015}}</ref>. == Tarixi == Gilam toʻqish sanʼatining qachon boshlangani nomaʼlum, chunki gilamlar doimiy ishlatilishi, eskirishi hamda hasharotlar va kemiruvchilar tomonidan yemirilib, yoʻq boʻlib ketishi mumkin. Toʻqima gilamlar, ehtimol, dastlabki pol qoplamalari boʻlgan kigizdan yoki „yassi toʻqish“ deb nomlanuvchi usuldan kelib chiqqan<ref>{{cite journal|last1=Pinner|first1=R.|title=The First Carpets|journal=Hali|date=1983|volume=5|issue=2|page=11}}</ref>. Yassi toʻqilgan gilamlar patsiz silliq sirt hosil qilish uchun [[tanda va arqoq]] iplarini mahkam oʻzaro oʻtkazish orqali tayyorlanadi. Gilam toʻqish usuli keyinchalik rivojlanib, „halqali toʻqish“ deb ataladigan texnikaga aylangan. Halqali toʻqishda arqoq iplari maxsus moslama (reyka) ustidan tortilib, toʻquvchiga qaragan ip halqalari hosil qilinadi. Shundan soʻng moslama olib tashlanib, halqalar yopiq holda qoldiriladi yoki himoya vazifasini oʻtayotgan oʻsha moslama ustida kesiladi. Natijada asl patli gilamga juda oʻxshash gilam paydo boʻladi. Qoʻlda toʻqiladigan patli gilamlar esa iplarni tanda iplariga birma-bir tugib, har bir tugundan soʻng ipni kesib tashlash orqali yaratiladi. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Jenny Housego: ''Tribal Rugs: An Introduction to the Weaving of the Tribes of Iran'', Scorpion Publications, London 1978 {{ISBN|978-0-905906-05-8}} * Ulrich Schurmann: ''Oriental Carpets'', Octopus Books Limited, London 1979 {{ISBN|0-7064-1017-3}} * Ian Bennett: ''Oriental Rugs, Volume One: Caucasian'', Oriental Textile Press Ltd, England, 1981 {{ISBN|978-0-902028-58-6}} * Jan David Winitz: ''The Guide to Purchasing an Oriental Rug'', The Breema Rug Study Society & Dennis Anderson Photo-Publishing, Oakland, 1984 {{ISBN|0-930021-002}} * Andrew Middleton: ''Rugs & Carpets: Techniques, Traditions & Designs'', Mitchell Beazley, London 1996 {{ISBN|1-85732-634-2}} * Ulrich Schurmann: ''Caucasian Rugs'', Washington International Associates, Accokeek, Maryland, 1974 {{ISBN|0-915036-00-2}} * James D. Burns: ''Visions of Nature: The Antique Weavings of Persia'', Umbrage Editions, Iceland, 2010 {{ISBN|978-1-884167-23-2}} * Peter F Stone: ''Oriental Rugs: An Illustrated Lexicon of Motifs, Materials, and Origins'', Tuttle Publishing 2013 {{ISBN| 978-0804843737}} == Havolalar == {{Commons|:Category:Persian carpet|Persian rugs}} * [http://www.parstimes.com/arts/carpet_lecture/ Persian Rug Lecture by Dr. Khosrow Sobhi] – parstimes.com [[Turkum:Fors gilam va sholchalari]] [[Turkum:Islom madaniyati]] ad2stfhrq108a5e2v5wt6ep2uuqm2yb 1 1447936 6271813 6271002 2026-09-16T07:11:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271813 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Islom loyihasi}} 7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c 1 1447961 6271800 6271056 2026-09-16T07:04:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271800 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Islom loyihasi}} 7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c 0 1447980 6272017 6271111 2026-09-16T09:51:18Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.5 6272017 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = Nepal | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | coordinates = {{coord|27.4268|N|83.789|E|type:landmark}} | country = Nepal | location = | purpose = | dam_height = <!--{{Convert|12|m|ft|abbr=on}}--> | dam_length = <!--{{Convert|110|m|ft|abbr=on}}--> | construction_began = | opening = | status = o | owner = | plant_name = | plant_coordinates ={{coord|27.4268|N|83.789|E|type:landmark}} | plant_operator = | plant_type = Canal | plant_commission = 2035-12-19 BS | plant_decommission = | plant_hydraulic_head = {{Convert|6.09|m|ft|abbr=on}}<ref name="sukla"/> | plant_capacity = 15 MW | plant_annual_gen = 106.38 GWh }} '''Gandak gidroelektr stansiyasi''' — [[Nepal]]ning [[Nawalparasi tumani]]dagi Pratappur hududida joylashgan gidroelektr stansiyasi. [[Narayani daryosi]] oqimidan 15 MW elektr energiyasi ishlab chiqariladi. Yillik elektr energiyasi ishlab chiqarish hajmi 106,38 GWhni tashkil etadi<ref>{{cite book |title=Eastern Gandak Canal Hydroelectric Project |publisher=JICA |url=https://www.jica.go.jp/english/our_work/evaluation/oda_loan/post/2004/pdf/2-37_full.pdf}}</ref><ref>{{Cite web| title = Operating Projects :: Hydro (Above 1MW)| url = http://www.doed.gov.np/license/54| qaralgan sana = 2026-09-15| arxivsana = 2020-11-10| arxivurl = https://web.archive.org/web/20201110160653/http://www.doed.gov.np/license/54}}</ref>. == Yana qarang == * [[Nepaldagi elektr stansiyalari ro‘yxati]] == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{Gidroelektr-stansiya-stub}} 5rq1gqwx6rxu2uo3qhiulwisgi03x1s 0 1448000 6271300 6271198 2026-09-15T14:23:35Z ~2026-49860-04 307141 iqtibos 6271300 wikitext text/x-wiki "Hayotiy maqsad" - insonning o'z hayoti davomida erishmoqchi bo'lgan eng muhim va uzoq muddatli rejalari, intilishlari hamda hayotining asosiy mazmunini belgilovchi tushuncha. Hayotiy maqsad inson shaxsiyatining shakllanishida, motivatsiya va ichki kuch manbaini topishida muhim rol o'ynaydi. Falsafa, psixologiya va pedagogikada hayotiy maqsad shunchaki oddiy reja emas, balki insonning o'z ichki imkoniyatlarini ro'yobga chiqarishga bo'lgan intilishi sifatida qaraladi. Psixologiyada hayotiy maqsadga ega bo'lish insonning ruhiy salomatligi, baxt hissiyotini tuyishi va qiyinchiliklarni osonroq yengib o'tishi bilan bog'lanadi. Maqsadlar qisqa muddatli (masalan, o'qishga kirish, kasb o'rganish) yoki uzoq muddatli (jamiyatga foyda keltirish, oila farovonligini ta'minlash) bo'lishi mumkin. Falsafada "hayotiy maqsad" tushunchasi koʻpincha "hayot ma'nosi" - tushunchasi bilan egizak holda keladi. Shunchaki shaxsiy rejalar majmuasi emas, balki inson borlig'ining oliy asosi, uning dunyodagi o'rni va yashashdan ko'zlagan yakuniy g'oyasi sifatida ta'riflanadi. Pedagogikada "hayotiy maqsad" shunchaki mavhum falsafiy tushuncha yoki shaxsiy reja emas, balki shaxsni shakllantirish, uning ijtimoiy moslashuvi hamda ta'lim-tarbiya jarayonining yakuniy natijasi sifatida ta'riflanadi. "Hayotiy maqsad" tushunchasi insoniyat tarixida juda qadimdan o'rganib kelingan. Quyidagi yirik olimlar va mutafakkirlar ushbu tushunchani ilmiy jihatdan asoslab berishgan. 1.Aristotel (Qadimgi Gretsiya): Hayotiy maqsad haqida tizimli yozgan birinchi faylasuflardan biri. U oʻzining "evdemonizm" nazariyasida inson hayotining eng oliy maqsadi - baxtga erishish, komillikka intilish va oʻz qobiliyatlarini hayotda to'liq namoyon qilish ekanini ta'kidlagan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Aristotel. Nikomax axloqi / yunon tilidan tarj. – Toshkent: O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2010. – 312 b.}}</ref> 2. Viktor Frankl (Avstriyalik psixolog): XX asrda hayotiy maqsad va ma'no mavzusini psixologiyada eng yuqori darajaga olib chiqqan olim. U "Logoterapiya" (Ma'no orqali davolash) yo'nalishiga asos solgan. Frankl inson o'z yashashidan maqsad va ma'no topsa, har qanday qiyinchilik va og'ir sharoitlarni ham yenga olishini isbotlagan<ref>{{Citation |last=Längle |first=Alfried |title=Frankl, Viktor Emil |url=https://doi.org/10.1007/3-211-29396-5_86 |work=Personenlexikon der Psychotherapie |pages=154–155 |access-date=2026-09-15 |place=Vienna |publisher=Springer-Verlag |isbn=3-211-83818-X}}</ref>. 3. Sharlotta Byuler (Nemis-yevropa psixologi): U shaxs rivojlanishini hayotiy maqsadlar bilan bevosita bog'lagan. Byulerning fikricha, inson ongli hayoti davomida o'z oldiga qoʻygan maqsadlarini amalga oshirish orqali ruhiy xotirjamlik va ichki garmoniyaga erishadi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Bühler, Charlotte. Der menschliche Lebenslauf als psychologisches Problem. – Leipzig: Verlag von S. Hirzel, 1933. – 328 b.}}</ref> c0yd7gjkl2p7tf323f665s6boiqlq6r 6271345 6271300 2026-09-15T16:52:19Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:TOʻM#M2]] va [[VP:TOʻM#U1]] bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6271345 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:TOʻM#M2]] va [[VP:TOʻM#U1]]}} "Hayotiy maqsad" - insonning o'z hayoti davomida erishmoqchi bo'lgan eng muhim va uzoq muddatli rejalari, intilishlari hamda hayotining asosiy mazmunini belgilovchi tushuncha. Hayotiy maqsad inson shaxsiyatining shakllanishida, motivatsiya va ichki kuch manbaini topishida muhim rol o'ynaydi. Falsafa, psixologiya va pedagogikada hayotiy maqsad shunchaki oddiy reja emas, balki insonning o'z ichki imkoniyatlarini ro'yobga chiqarishga bo'lgan intilishi sifatida qaraladi. Psixologiyada hayotiy maqsadga ega bo'lish insonning ruhiy salomatligi, baxt hissiyotini tuyishi va qiyinchiliklarni osonroq yengib o'tishi bilan bog'lanadi. Maqsadlar qisqa muddatli (masalan, o'qishga kirish, kasb o'rganish) yoki uzoq muddatli (jamiyatga foyda keltirish, oila farovonligini ta'minlash) bo'lishi mumkin. Falsafada "hayotiy maqsad" tushunchasi koʻpincha "hayot ma'nosi" - tushunchasi bilan egizak holda keladi. Shunchaki shaxsiy rejalar majmuasi emas, balki inson borlig'ining oliy asosi, uning dunyodagi o'rni va yashashdan ko'zlagan yakuniy g'oyasi sifatida ta'riflanadi. Pedagogikada "hayotiy maqsad" shunchaki mavhum falsafiy tushuncha yoki shaxsiy reja emas, balki shaxsni shakllantirish, uning ijtimoiy moslashuvi hamda ta'lim-tarbiya jarayonining yakuniy natijasi sifatida ta'riflanadi. "Hayotiy maqsad" tushunchasi insoniyat tarixida juda qadimdan o'rganib kelingan. Quyidagi yirik olimlar va mutafakkirlar ushbu tushunchani ilmiy jihatdan asoslab berishgan. 1.Aristotel (Qadimgi Gretsiya): Hayotiy maqsad haqida tizimli yozgan birinchi faylasuflardan biri. U oʻzining "evdemonizm" nazariyasida inson hayotining eng oliy maqsadi - baxtga erishish, komillikka intilish va oʻz qobiliyatlarini hayotda to'liq namoyon qilish ekanini ta'kidlagan.<ref>{{Kitob manbasi |title=Aristotel. Nikomax axloqi / yunon tilidan tarj. – Toshkent: O'zbekiston Milliy Ensiklopediyasi Davlat ilmiy nashriyoti, 2010. – 312 b.}}</ref> 2. Viktor Frankl (Avstriyalik psixolog): XX asrda hayotiy maqsad va ma'no mavzusini psixologiyada eng yuqori darajaga olib chiqqan olim. U "Logoterapiya" (Ma'no orqali davolash) yo'nalishiga asos solgan. Frankl inson o'z yashashidan maqsad va ma'no topsa, har qanday qiyinchilik va og'ir sharoitlarni ham yenga olishini isbotlagan<ref>{{Citation |last=Längle |first=Alfried |title=Frankl, Viktor Emil |url=https://doi.org/10.1007/3-211-29396-5_86 |work=Personenlexikon der Psychotherapie |pages=154–155 |access-date=2026-09-15 |place=Vienna |publisher=Springer-Verlag |isbn=3-211-83818-X}}</ref>. 3. Sharlotta Byuler (Nemis-yevropa psixologi): U shaxs rivojlanishini hayotiy maqsadlar bilan bevosita bog'lagan. Byulerning fikricha, inson ongli hayoti davomida o'z oldiga qoʻygan maqsadlarini amalga oshirish orqali ruhiy xotirjamlik va ichki garmoniyaga erishadi.<ref>{{Kitob manbasi |title=Bühler, Charlotte. Der menschliche Lebenslauf als psychologisches Problem. – Leipzig: Verlag von S. Hirzel, 1933. – 328 b.}}</ref> 3xhdxzxo1eak56xnot0ctl3gtdpo5qi 0 1448026 6271305 6271286 2026-09-15T14:40:42Z ~2026-49685-40 307144 /* */ 6271305 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = FC Energetik Karaköl | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Energetik Karaköl | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Kara-Köl]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1999-yil | position = 10-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Energetik Karaköl''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Kara-Köl]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi futbol klubi. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * 1999-yilda 10-oʻrinni egallagan. '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]'''dagi natijalari hozircha aniqlanmagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=tournn&lang=ru&id=652550075099251914845088149120 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Energetik Karakol}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} e78c3a698hghg1wql0spx9ss3pwwvqf 0 1448027 6271306 2026-09-15T14:51:17Z Tilkobles 92150 yangi 6271306 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | religion = [[Islom]] | honorific_prefix = [[Ulamo|Islom olimi]] | name = Saʼid Abu Bakr Zakariyya | title = [[Shayx]] [[Hoji (ziyoratchi)|Al-Haj]] [[Afa]] | birth_name = ([[Said|Sa‘id]]) {{Lang-ar|سعيد}} | death_date = 7 September 2026 | death_place = [[Akkra]], [[Gana]] | occupation = {{Plainlist| *[[Imom]] *[[Maʼruzachi]] }} | education = [[Madina Islom universiteti]] | influences = {{Plainlist| *[[Afa Ajura]] *[[Bin Boz]] }} }} '''Saʼid Abu Bakr Zakariyya''' (2026-yil 7-sentyabrda vafot etgan) — ganalik [[Ulamo|ulamo]] va [[Gananing Tamale shahridagi]] Anbariya Islom institutining rahbari. 2007-yildan to 2026-yilda (vafotigacha) Ganadagi [[Anbariya sunniy jamoasi]]ning rahbari boʻlgan, bu lavozimni [[Afa Ajura]] egallagan<ref>{{cite web|url=http://ghanaweb.net/GhanaHomePage/regional/artikel.php?ID=126047|title=Al Sunni Muslim sect gets new leader|author=Ghana News Agency|publisher=GhanaWeb|date=23 June 2007|accessdate=22 January 2014|archive-date=18 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140218205314/http://ghanaweb.net/GhanaHomePage/regional/artikel.php?ID=126047|url-status=dead}}</ref>. Zakariyya stipendiya olib, 1970-yillarda [[Madina Islom universiteti]]da tahsil olgan. U 1985-yilda islom huquqi boʻyicha [[Bakalavr|bakalavr]] darajasi hamda [[Islom ilohiyoti]] boʻyicha [[Magistr|magistr]] darajasini olgach, institutga qaytib, dars bera boshlagan<ref name= "ci">{{cite book|url=https://books.google.com/books?id=6sYAre7Z12UC&pg=PR2 |title=Contesting Islam: "Homegrown Wahhabism," Education and Muslim Identity in Northern Ghana, 1920--2005|author=Abdulai Iddrisu |publisher=ProQuesPress |year=2009|accessdate=30 January 2014}}</ref>. Zakariyya 1997-yildan 2007-yil mayigacha [[Kanada]]da [[Imom|imom]] boʻlib xizmat qilgan, soʻng Anbariya Islom institutiga rahbarlik qilish uchun Ganaga qaytgan<ref>{{cite web|url=http://www.anbariya.com/v1/index.php?view=article&catid=1:latest-news&id=90:successor-of-sheikh-yussif-sualih-ajura-afa-ajura-&format=pdf&ml=5&mlt=system&tmpl=component|title=SUCCESSOR OF SHEIKH YUSSIF SUALIH AJURA (Afa Ajura)|author=Anbariya News Agency|publisher=Anbariya Sunni Community|date=11 June 2007|accessdate=30 January 2014|archive-date=18 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170818214409/http://www.anbariya.com/v1/index.php?view=article&catid=1:latest-news&id=90:successor-of-sheikh-yussif-sualih-ajura-afa-ajura-&format=pdf&ml=5&mlt=system&tmpl=component|url-status=dead}}</ref>. Saʼid 2026-yil 7-sentyabrda Akkrada vafot etgan<ref>{{Cite web|last=Gadafi|first=Mohammed|url=https://thecustodianghonline.com/tamale-leader-of-anbariya-sunni-community-dead|title=Tamale: Leader of Anbariya Sunni Community Dead|website=thecustodianghonline.com|date=8 September 2026}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:2026-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Ganalik imomlar]] [[Turkum:Ganalik musulmonlar]] [[Turkum:Ganalik ilohiyotshunoslar]] [[Turkum:Dagomba xalqi]] [[Turkum:21-asr islom olimlari]] [[Turkum:Sunniy musulmon ulamolar]] [[Turkum:Madina Islom universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Ganalik islomiy diniy yetakchilar]] [[Turkum:21-asr imomlari]] [[Turkum:Hanbaliylar]] [[Turkum:Tug‘ilgan yili ko‘rsatilmagan]] 9bdf7eqhng9gk2z9zxwpuvwrf46si8v 0 1448028 6271307 2026-09-15T15:01:42Z Tilkobles 92150 yangi 6271307 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Hadis roviyisi (740–828)}} {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | name = Ad-Dahhak ibn Maxlad | birth_name = Ad-Dahhak ibn Maxlad ibn Ad-Dahhak ibn Muslim ibn Ad-Dahhak | birth_date = 740/hijriy 123-yil | birth_place = [[Basra]] | death_date = 828/hijriy 212-yil, Zulhijjaning 14-kuni | death_place = [[Basra]] | occupation = [[Hadis olimi]] | era = 8–9-asrlar | region = [[Basra]], [[Shayboniy qabilasi]] | creed = Sunniy | main_interests = [[Hadis]], [[fiqh]] | notable_works = [[Sahihi Buxoriy|Sahih al-Buxoriy]]dagi va [[Sunani Ibn Moja|Sunan ibn Moja]]dagi rivoyatlar | influences = [[Ibn Jurayj]], [[Ato ibn Abu Raboh]], [[Abdulloh ibn Abbos|Ibn `Abbas]] | influenced = Keyingi avlod hadis ulamolari | title = Abu Osim an-Nabil | father = Muxtlid bin Ad-Dahhak bin Muslim ash-Shayboniy | religion = [[Islom]] }} '''Ad-Dahhak ibn Maxlad''' ({{Lang|ar|الضحاك بن مخلد}}; hijriy 123-yil – hijriy 212-yil; '''Abu Osim an-Nabil''' {{Lang|ar|أبو عاصم النبيل}} nomi bilan ham tanilgan) — ulamosi va [[Hadis|hadis]] roviyisi. Ishonchliligi va ilmiy hissasi bilan tanilgan bo‘lib, hadislarni saqlash hamda rivoyat qilishda muhim rol o‘ynagan. Uning rivoyatlari mashhur hadis to‘plamlarida tez-tez keltiriladi, bu esa u yashagan davr ulamolari orasidagi e’tiborli mavqeini ko‘rsatadi. Ad-Dahhakning merosi islom ilmi, ayniqsa hadis va fiqh sohalarida hanuz ta’sir ko‘rsatib keladi. U [[Maʼmun]] xalifaligi davrida hijriy 212-yilda [[Basra]]da vafot etgan. ==Ilk hayoti== Ad-Dahhak ibn Maxlad (Abu Osim an-Nabil nomi bilan ham tanilgan) hijriy 123-yilda tug‘ilgan. Uning to‘liq ismi '''Ad-Dahhak ibn Maxlad ibn Ad-Dahhak ibn Muslim ibn Ad-Dahhak''' ({{Lang|ar| الضَّحاك بن مَخلَد بن الضحاك بن مسلم بن الضحاك}}) bo‘lgan. U Shayboniy va basralik hududlar bilan bog‘liqligi bilan mashhur edi<ref>{{cite web | url=https://books.google.com/books?id=-qgWAgAAQBAJ&dq=%D8%A7%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%DA%A9+%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D9%85%D8%AE%D9%84%D8%AF...&pg=PT129 | title=Services of Hanfis in Hadiths Studies: Urdu | last1=Rasheedi | first1=M. Ayub }}</ref>. ==Hadisga qo‘shgan hissasi== Ad-Dahhak ibn Maxlad hadislarni o‘rganish va rivoyat qilishda mashhur shaxs bo‘lgan. Bir necha hadislarni tanilgan isnodlar orqali rivoyat qilgan. Masalan, u [[Ibn Jurayj]]dan [[Ato ibn Abu Raboh]] orqali, u esa [[Abdulloh ibn Abbos|Ibn Abbas]] orqali rivoyat qilgan<ref>{{cite web | url=https://books.google.com/books?id=coMlEAAAQBAJ&dq=Al-Dahhak+ibn+Makhlad&pg=PT771 | title=Encyclopedia of Sahih Al-Bukhari | date=21 June 2023 }}</ref>. Yana bir muhim rivoyat zanjiri: al-Abbos ibn Abd al-Azim al-Anbariy — Ad-Dahhak ibn Maxlad — Muhammad ibn Rifo‘a — Suhayl ibn Abu Solih — uning otasi — [[Abu Hurayra]]. Bu rivoyat [[Sunani Ibn Moja|Sunan ibn Moja]]da qayd etilgan<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=JSXHDwAAQBAJ&dq=Al-Dahhak+ibn+Makhlad&pg=PA242 | title=1000 Qudsi Hadiths: An Encyclopedia of Divine Sayings | date=11 May 2019 | publisher=Arabic Virtual Translation Center | isbn=978-0-359-65422-2 }}</ref>. ==Ilmiy e’tirof== Ad-Dahhak ishonchli va bilimdon [[Faqih|faqih]] sifatida e’tirof etilgan. Hadis va [[Fiqh|fiqh]]ni o‘rganishga bag‘ishlanganligi unga o‘z davri ulamolari orasida hurmatli mavqe keltirgan. Asarlari va rivoyatlariga turli hadis to‘plamlarida murojaat qilinadi<ref name="auto">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=ASaPAAAAMAAJ&q=Al-Dahhak+ibn+Makhlad | title=The Men of Madina | isbn=978-1-897940-62-4 | last1=Saʻd | first1=Muḥammad Ibn | date=1997 | publisher=Ta-Ha Publishers }}</ref>. ==Vafoti va merosi== Ad-Dahhak ibn Maxlad hijriy 212-yil Zulhijjaning 14-kuni payshanba kechasi [[Maʼmun]] xalifaligi davrida Basrada vafot etgan<ref name="auto"/>. Hadis ilmidagi hissasi ko‘plab olimlar tomonidan e’tirof etilgan. U taqvodorligi, ilmga sadoqati va zamondoshlari orasida juda e’zozlangani bilan eslab qolinadi<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-qgWAgAAQBAJ&dq=%D8%A7%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%DA%A9+%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D9%85%D8%AE%D9%84%D8%AF...&pg=PT129|title=Services of Hanfis in Hadiths Studies: Urdu|first=M. Ayub|last=Rasheedi|publisher=Urdu Movies|via=Google Books}}</ref>. == Yana qarang == * [[Abu Bakr Ahmad bin Amr ad-Dahhak bin Maxlad ash-Shayboniy|Ibn Abi Osim]] ==Manbalar== {{Manbalar}} [[Turkum:740-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:828-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Ulamolar]] [[Turkum:Hadis ulamolari]] [[Turkum:Basraliklar]] hxo6my5e7jtrvcaehuq69ixx8zftz9v 6271308 6271307 2026-09-15T15:02:00Z Tilkobles 92150 6271308 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Hadis roviyisi (740–828)}} {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | name = Ad-Dahhak ibn Maxlad | birth_name = Ad-Dahhak ibn Maxlad ibn Ad-Dahhak ibn Muslim ibn Ad-Dahhak | birth_date = 740/hijriy 123-yil | birth_place = [[Basra]] | death_date = 828/hijriy 212-yil, Zulhijjaning 14-kuni | death_place = [[Basra]] | occupation = [[Hadis olimi]] | era = 8–9-asrlar | region = [[Basra]], [[Shayboniy qabilasi]] | creed = Sunniy | main_interests = [[Hadis]], [[fiqh]] | notable_works = [[Sahihi Buxoriy|Sahih al-Buxoriy]]dagi va [[Sunani Ibn Moja|Sunan ibn Moja]]dagi rivoyatlar | influences = [[Ibn Jurayj]], [[Ato ibn Abu Raboh]], [[Abdulloh ibn Abbos|Ibn `Abbas]] | influenced = Keyingi avlod hadis ulamolari | title = Abu Osim an-Nabil | father = Muxtlid bin Ad-Dahhak bin Muslim ash-Shayboniy | religion = [[Islom]] }} '''Ad-Dahhak ibn Maxlad''' ({{Lang|ar|الضحاك بن مخلد}}; hijriy 123-yil — hijriy 212-yil; '''Abu Osim an-Nabil''' {{Lang|ar|أبو عاصم النبيل}} nomi bilan ham tanilgan) — ulamosi va [[Hadis|hadis]] roviyisi. Ishonchliligi va ilmiy hissasi bilan tanilgan boʻlib, hadislarni saqlash hamda rivoyat qilishda muhim rol oʻynagan. Uning rivoyatlari mashhur hadis toʻplamlarida tez-tez keltiriladi, bu esa u yashagan davr ulamolari orasidagi eʼtiborli mavqeini koʻrsatadi. Ad-Dahhakning merosi islom ilmi, ayniqsa hadis va fiqh sohalarida hanuz taʼsir koʻrsatib keladi. U [[Maʼmun]] xalifaligi davrida hijriy 212-yilda [[Basra]]da vafot etgan. == Ilk hayoti == Ad-Dahhak ibn Maxlad (Abu Osim an-Nabil nomi bilan ham tanilgan) hijriy 123-yilda tugʻilgan. Uning toʻliq ismi '''Ad-Dahhak ibn Maxlad ibn Ad-Dahhak ibn Muslim ibn Ad-Dahhak''' ({{Lang|ar| الضَّحاك بن مَخلَد بن الضحاك بن مسلم بن الضحاك}}) boʻlgan. U Shayboniy va basralik hududlar bilan bogʻliqligi bilan mashhur edi<ref>{{cite web | url=https://books.google.com/books?id=-qgWAgAAQBAJ&dq=%D8%A7%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%DA%A9+%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D9%85%D8%AE%D9%84%D8%AF...&pg=PT129 | title=Services of Hanfis in Hadiths Studies: Urdu | last1=Rasheedi | first1=M. Ayub }}</ref>. == Hadisga qoʻshgan hissasi == Ad-Dahhak ibn Maxlad hadislarni oʻrganish va rivoyat qilishda mashhur shaxs boʻlgan. Bir necha hadislarni tanilgan isnodlar orqali rivoyat qilgan. Masalan, u [[Ibn Jurayj]]dan [[Ato ibn Abu Raboh]] orqali, u esa [[Abdulloh ibn Abbos|Ibn Abbas]] orqali rivoyat qilgan<ref>{{cite web | url=https://books.google.com/books?id=coMlEAAAQBAJ&dq=Al-Dahhak+ibn+Makhlad&pg=PT771 | title=Encyclopedia of Sahih Al-Bukhari | date=21 June 2023 }}</ref>. Yana bir muhim rivoyat zanjiri: al-Abbos ibn Abd al-Azim al-Anbariy — Ad-Dahhak ibn Maxlad — Muhammad ibn Rifoʻa — Suhayl ibn Abu Solih — uning otasi — [[Abu Hurayra]]. Bu rivoyat [[Sunani Ibn Moja|Sunan ibn Moja]]da qayd etilgan<ref>{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=JSXHDwAAQBAJ&dq=Al-Dahhak+ibn+Makhlad&pg=PA242 | title=1000 Qudsi Hadiths: An Encyclopedia of Divine Sayings | date=11 May 2019 | publisher=Arabic Virtual Translation Center | isbn=978-0-359-65422-2 }}</ref>. == Ilmiy eʼtirof == Ad-Dahhak ishonchli va bilimdon [[Faqih|faqih]] sifatida eʼtirof etilgan. Hadis va [[Fiqh|fiqh]]ni oʻrganishga bagʻishlanganligi unga oʻz davri ulamolari orasida hurmatli mavqe keltirgan. Asarlari va rivoyatlariga turli hadis toʻplamlarida murojaat qilinadi<ref name="auto">{{cite book | url=https://books.google.com/books?id=ASaPAAAAMAAJ&q=Al-Dahhak+ibn+Makhlad | title=The Men of Madina | isbn=978-1-897940-62-4 | last1=Saʻd | first1=Muḥammad Ibn | date=1997 | publisher=Ta-Ha Publishers }}</ref>. == Vafoti va merosi == Ad-Dahhak ibn Maxlad hijriy 212-yil Zulhijjaning 14-kuni payshanba kechasi [[Maʼmun]] xalifaligi davrida Basrada vafot etgan<ref name="auto"/>. Hadis ilmidagi hissasi koʻplab olimlar tomonidan eʼtirof etilgan. U taqvodorligi, ilmga sadoqati va zamondoshlari orasida juda eʼzozlangani bilan eslab qolinadi<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=-qgWAgAAQBAJ&dq=%D8%A7%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%DA%A9+%D8%A7%D8%A8%D9%86+%D9%85%D8%AE%D9%84%D8%AF...&pg=PT129|title=Services of Hanfis in Hadiths Studies: Urdu|first=M. Ayub|last=Rasheedi|publisher=Urdu Movies|via=Google Books}}</ref>. == Yana qarang == * [[Abu Bakr Ahmad bin Amr ad-Dahhak bin Maxlad ash-Shayboniy|Ibn Abi Osim]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:740-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:828-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Ulamolar]] [[Turkum:Hadis ulamolari]] [[Turkum:Basraliklar]] 02oemurqg3k6851gen7aohgqv10bs9q 0 1448029 6271321 2026-09-15T15:54:49Z Tilkobles 92150 yangi 6271321 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi |religion=[[Islom]] | name = Imom Abu Bakr Ibn Abu Shayba<br/>{{Lang|ar|امام أبو بكر ابن أبي شيبة}} | title = [[Imom]] | birth_date = hijriy 159-yil (milodiy 775-yil) | birth_place = [[Kufa]], [[Iroq]] | death_date = hijriy 235-yil (milodiy 849-yil) | occupation = ''[[Hadis ilmi#Muhaddis: hadis olimi|muhaddis]]'', Hadis toʻplovchi, ulamosi | denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy]]<ref>{{cite book|last=[[Dhahabi]]|first=Imam|title=Siyar 'Alam al-Nubala [ed. Shu'ayb al-Arnaut]|volume=17|page=558}}</ref> | main_interests = [[Hadis ilmi]] | notable_works = ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' | influenced = [[Imom al-Buxoriy|Al-Buxoriy]]<ref>A. Kevin Reinhart, [https://books.google.com/books?id=tYyfAwAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA68 Ritual Action and Practical Action: The Incomprehensibility of Muslim Devotional Action]. Taken from ''Islamic Law in Theory: Studies on Jurisprudence in Honor of Bernard Weiss'', pg. 68. Eds. Kevin Reinhart and Robert Gleave. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2014. {{ISBN|9789004265196}}</ref>}} '''Ibn Abu Shaybah''' yoki '''Imom Abu Bakr Ibn Abu Shaybah''' yoki '''Abu Bakr Abdulloh ibn Muhammad Ibn Abu Shaybah Ibrohim ibn Usmon [[al-Absiy]] al-Kufiy''' ([[Arab tili]]: امام أبو بكر عبد الله بن محمد بن أبي شيبة إبراهيم بن عثمان العبسي الكوفي; hijriy 159-yil – 235-yil / milodiy 775–849-yil) — [[Hadis|hadis]] bo‘yicha faqih va olim. ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' nomi bilan mashhur bo‘lgan [[Musannaf|musannaf]] asarni yozgan; u tarixdagi ikkinchi eng yirik hadis to‘plami hamda ushbu janrdagi eng qadimgi bizgacha yetib kelgan asarlardan biridir<ref>A. Kevin Reinhart, [https://books.google.com/books?id=tYyfAwAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA68 Ritual Action and Practical Action: The Incomprehensibility of Muslim Devotional Action]. Taken from ''Islamic Law in Theory: Studies on Jurisprudence in Honor of Bernard Weiss'', pg. 68. Eds. Kevin Reinhart and Robert Gleave. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2014. {{ISBN|9789004265196}}</ref>. [[Ahmad ibn Hanbal]], [[Ali ibn al-Madiniy|Ali ibn al-Madini]] va [[Yahyo ibn Maʼin]] bilan bir qatorda, Ibn Abu Shayba ko‘plab musulmon hadis mutaxassislari tomonidan bu sohadagi eng muhim to‘rt muallifdan biri deb eʼtirof etilgan<ref>[[Ibn al-Jawzi]], [https://books.google.com/books?id=gw0hDQAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA213 The Life of Ibn Hanbal], pg. 45. Trns. Michael Cooperson. [[New York City|New York]]: [[New York University Press]], 2016. {{ISBN|9781479805303}}</ref>. == Hayoti == U hijriy 159-yilda Iroqning Kufa shahrida tug‘ilgan. U ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'', ''Al-Musnad'' va boshqa shu kabi katta hajmli asarlar muallifi bo‘lgan. U Sufyon ibn ‘Uyayna, Abdulloh ibn al-Muborak va Abdurahmon ibn Mahdiy kabi ishonchli va eʼtiborli imomlardan iborat katta guruh olimlardan hadis tinglagan. Imom [[Ahmad ibn Hanbal]] va uning o‘g‘li Abdulloh undan rivoyat qilgan; u mashhur imomlarning ustozlari jumlasidandir: [[Imom al-Buxoriy|Al-Buxoriy]], Muslim, Abu Dovud va Ibn Moja. Abu Ubayd al-Qosim ibn Salom shunday degan: “Hadisning yetakchi olimlari to‘rt kishi: halol va harom masalalarida eng bilimdoni Ahmad ibn Hanbal. Hadislarni sanab chiqish va ularni to‘g‘ri kontekstga qo‘yishda eng mohir [[Ali ibn al-Madiniy]]. Kitob yozishda eng ustasi Ibn Abu Shayba. Qaysi hadis sahih, qaysi biri zaif ekanini eng yaxshi biladigani esa Yahyo ibn Maʼin”. U yana shuni qo‘shgan: “(Hadis) ilmi oxir-oqibat to‘rt (kishiga) borib taqaladi: Abu Bakr Ibn Abu Shayba, Ahmad ibn Hanbal, [[Yahyo ibn Maʼin]] va Ali ibn al-Madiniy. Shunday ekan, Abu Bakr (Ibn Abu Shayba) ularning ichida uni (yaʼni [[hadis]]ni) bayon qilishda eng yaxshisidir. Ahmad ularning orasida undagi fiqh jihatidan eng kuchlisidir. Yahyo ularning orasida uni jamlash va to‘plashda eng yaxshisidir. Ali esa ularning orasida undagi eng bilimdonidir.” Al-‘Ijliy shunday degan: “U ishonchli va hofiz”. Al-Xatib al-Bag‘dodiy shunday degan: “U rivoyatida aniq (mutqin) edi, ko‘p hadislarga yod (hofiz) edi va ko‘p asarlar yaratdi (muksir). U Al-Musnad’, ‘Al-Ahkom’ va ‘At-Tafsir’ kitoblarini yozgan.” Al-Hofiz az-Zahabiy uni shunday ta’riflagan: “Ulug‘ va noyob hofiz, hamda (rivoyatda) ishonchli zot”. Ibn Abu Shaybah 76 yoshida (hijriy 235-yilda) vafot etgan<ref>{{cite web |url=http://www.salafi-dawah.com/imam-abu-bakr-ibn-abee-shaybah-235h.html |accessdate=2019-04-25|title=Imam Abu Bakr Ibn Abee Shaybah (235H)}}</ref>. ==Asarlar== Quyida Bayrut (Livan) da nashr etilgan hamda Maktabah ash-Shomilahda mavjud bo‘lgan Imom Ibn Abu Shaybaning asarlari bo‘yicha muhokamaning qisqacha bayoni keltiriladi<ref>{{cite web |url=https://ibaanah.com/|accessdate=2019-04-25|title=Imam Abu Bakr Ibn Abee Shaybah}}</ref>. *'' [[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' *'' Ibn Abu Shaybaning Musnadi'' *'' Ibn Abu Shaybaning “Adab”i'' ==Manbalar== {{Manbalar}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sunniy musulmon ulamolar]] [[Turkum:770-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:849-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Hadis ulamolari]] k2b0blx36e1hj5z8q17ffu5r3zitzyh 6271322 6271321 2026-09-15T15:56:21Z Tilkobles 92150 vikifikatsiya 6271322 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi |religion=[[Islom]] | name = Imom Abu Bakr Ibn Abu Shayba<br/>{{Lang|ar|امام أبو بكر ابن أبي شيبة}} | title = [[Imom]] | birth_date = hijriy 159-yil (milodiy 775-yil) | birth_place = [[Kufa]], [[Iroq]] | death_date = hijriy 235-yil (milodiy 849-yil) | occupation = ''[[Hadis ilmi#Muhaddis: hadis olimi|muhaddis]]'', Hadis toʻplovchi, ulamosi | denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy]]<ref>{{cite book|last=[[Dhahabi]]|first=Imam|title=Siyar 'Alam al-Nubala [ed. Shu'ayb al-Arnaut]|volume=17|page=558}}</ref> | main_interests = [[Hadis ilmi]] | notable_works = ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' | influenced = [[Imom al-Buxoriy|Al-Buxoriy]]<ref>A. Kevin Reinhart, [https://books.google.com/books?id=tYyfAwAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA68 Ritual Action and Practical Action: The Incomprehensibility of Muslim Devotional Action]. Taken from ''Islamic Law in Theory: Studies on Jurisprudence in Honor of Bernard Weiss'', pg. 68. Eds. Kevin Reinhart and Robert Gleave. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2014. {{ISBN|9789004265196}}</ref>}} '''Ibn Abu Shaybah''' yoki '''Imom Abu Bakr Ibn Abu Shaybah''' yoki '''Abu Bakr Abdulloh ibn Muhammad Ibn Abu Shaybah Ibrohim ibn Usmon [[al-Absiy]] al-Kufiy''' ([[Arab tili]]: امام أبو بكر عبد الله بن محمد بن أبي شيبة إبراهيم بن عثمان العبسي الكوفي; hijriy 159-yil — 235-yil / milodiy 775–849-yil) — [[Hadis|hadis]] boʻyicha faqih va olim. ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' nomi bilan mashhur boʻlgan [[Musannaf|musannaf]] asarni yozgan; u tarixdagi ikkinchi eng yirik hadis toʻplami hamda ushbu janrdagi eng qadimgi bizgacha yetib kelgan asarlardan biridir<ref>A. Kevin Reinhart, [https://books.google.com/books?id=tYyfAwAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA68 Ritual Action and Practical Action: The Incomprehensibility of Muslim Devotional Action]. Taken from ''Islamic Law in Theory: Studies on Jurisprudence in Honor of Bernard Weiss'', pg. 68. Eds. Kevin Reinhart and Robert Gleave. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2014. {{ISBN|9789004265196}}</ref>. [[Ahmad ibn Hanbal]], [[Ali ibn al-Madiniy|Ali ibn al-Madini]] va [[Yahyo ibn Maʼin]] bilan bir qatorda, Ibn Abu Shayba koʻplab musulmon hadis mutaxassislari tomonidan bu sohadagi eng muhim toʻrt muallifdan biri deb eʼtirof etilgan<ref>[[Ibn al-Jawzi]], [https://books.google.com/books?id=gw0hDQAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA213 The Life of Ibn Hanbal], pg. 45. Trns. Michael Cooperson. [[New York City|New York]]: [[New York University Press]], 2016. {{ISBN|9781479805303}}</ref>. == Hayoti == U hijriy 159-yilda Iroqning Kufa shahrida tugʻilgan. U ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'', ''Al-Musnad'' va boshqa shu kabi katta hajmli asarlar muallifi boʻlgan. U Sufyon ibn ‘Uyayna, Abdulloh ibn al-Muborak va Abdurahmon ibn Mahdiy kabi ishonchli va eʼtiborli imomlardan iborat katta guruh olimlardan hadis tinglagan. Imom [[Ahmad ibn Hanbal]] va uning oʻgʻli Abdulloh undan rivoyat qilgan; u mashhur imomlarning ustozlari jumlasidandir: [[Imom al-Buxoriy|Al-Buxoriy]], Muslim, Abu Dovud va Ibn Moja. Abu Ubayd al-Qosim ibn Salom shunday degan: „Hadisning yetakchi olimlari toʻrt kishi: halol va harom masalalarida eng bilimdoni Ahmad ibn Hanbal. Hadislarni sanab chiqish va ularni toʻgʻri kontekstga qoʻyishda eng mohir [[Ali ibn al-Madiniy]]. Kitob yozishda eng ustasi Ibn Abu Shayba. Qaysi hadis sahih, qaysi biri zaif ekanini eng yaxshi biladigani esa Yahyo ibn Maʼin“. U yana shuni qoʻshgan: „(Hadis) ilmi oxir-oqibat toʻrt (kishiga) borib taqaladi: Abu Bakr Ibn Abu Shayba, Ahmad ibn Hanbal, [[Yahyo ibn Maʼin]] va Ali ibn al-Madiniy. Shunday ekan, Abu Bakr (Ibn Abu Shayba) ularning ichida uni (yaʼni [[hadis]]ni) bayon qilishda eng yaxshisidir. Ahmad ularning orasida undagi fiqh jihatidan eng kuchlisidir. Yahyo ularning orasida uni jamlash va toʻplashda eng yaxshisidir. Ali esa ularning orasida undagi eng bilimdonidir.“ Al-‘Ijliy shunday degan: „U ishonchli va hofiz“. Al-Xatib al-Bagʻdodiy shunday degan: „U rivoyatida aniq (mutqin) edi, koʻp hadislarga yod (hofiz) edi va koʻp asarlar yaratdi (muksir). U Al-Musnad’, ‘Al-Ahkom’ va ‘At-Tafsir’ kitoblarini yozgan.“ Al-Hofiz az-Zahabiy uni shunday taʼriflagan: „Ulugʻ va noyob hofiz, hamda (rivoyatda) ishonchli zot“. Ibn Abu Shaybah 76 yoshida (hijriy 235-yilda) vafot etgan<ref>{{cite web |url=http://www.salafi-dawah.com/imam-abu-bakr-ibn-abee-shaybah-235h.html |accessdate=2019-04-25|title=Imam Abu Bakr Ibn Abee Shaybah (235H)}}</ref>. == Asarlar == Quyida Bayrut (Livan) da nashr etilgan hamda Maktabah ash-Shomilahda mavjud boʻlgan Imom Ibn Abu Shaybaning asarlari boʻyicha muhokamaning qisqacha bayoni keltiriladi<ref>{{cite web |url=https://ibaanah.com/|accessdate=2019-04-25|title=Imam Abu Bakr Ibn Abee Shaybah}}</ref>. * '' [[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' * '' Ibn Abu Shaybaning Musnadi'' * '' Ibn Abu Shaybaning „Adab“i'' == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sunniy musulmon ulamolar]] [[Turkum:770-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:849-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Hadis ulamolari]] 7m9e35rfxijtdpztp7q5ff9pm33trv1 6271323 6271322 2026-09-15T15:57:05Z Tilkobles 92150 /* Hayoti */ 6271323 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi |religion=[[Islom]] | name = Imom Abu Bakr Ibn Abu Shayba<br/>{{Lang|ar|امام أبو بكر ابن أبي شيبة}} | title = [[Imom]] | birth_date = hijriy 159-yil (milodiy 775-yil) | birth_place = [[Kufa]], [[Iroq]] | death_date = hijriy 235-yil (milodiy 849-yil) | occupation = ''[[Hadis ilmi#Muhaddis: hadis olimi|muhaddis]]'', Hadis toʻplovchi, ulamosi | denomination = [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniy]]<ref>{{cite book|last=[[Dhahabi]]|first=Imam|title=Siyar 'Alam al-Nubala [ed. Shu'ayb al-Arnaut]|volume=17|page=558}}</ref> | main_interests = [[Hadis ilmi]] | notable_works = ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' | influenced = [[Imom al-Buxoriy|Al-Buxoriy]]<ref>A. Kevin Reinhart, [https://books.google.com/books?id=tYyfAwAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA68 Ritual Action and Practical Action: The Incomprehensibility of Muslim Devotional Action]. Taken from ''Islamic Law in Theory: Studies on Jurisprudence in Honor of Bernard Weiss'', pg. 68. Eds. Kevin Reinhart and Robert Gleave. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2014. {{ISBN|9789004265196}}</ref>}} '''Ibn Abu Shaybah''' yoki '''Imom Abu Bakr Ibn Abu Shaybah''' yoki '''Abu Bakr Abdulloh ibn Muhammad Ibn Abu Shaybah Ibrohim ibn Usmon [[al-Absiy]] al-Kufiy''' ([[Arab tili]]: امام أبو بكر عبد الله بن محمد بن أبي شيبة إبراهيم بن عثمان العبسي الكوفي; hijriy 159-yil — 235-yil / milodiy 775–849-yil) — [[Hadis|hadis]] boʻyicha faqih va olim. ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' nomi bilan mashhur boʻlgan [[Musannaf|musannaf]] asarni yozgan; u tarixdagi ikkinchi eng yirik hadis toʻplami hamda ushbu janrdagi eng qadimgi bizgacha yetib kelgan asarlardan biridir<ref>A. Kevin Reinhart, [https://books.google.com/books?id=tYyfAwAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA68 Ritual Action and Practical Action: The Incomprehensibility of Muslim Devotional Action]. Taken from ''Islamic Law in Theory: Studies on Jurisprudence in Honor of Bernard Weiss'', pg. 68. Eds. Kevin Reinhart and Robert Gleave. [[Leiden]]: [[Brill Publishers]], 2014. {{ISBN|9789004265196}}</ref>. [[Ahmad ibn Hanbal]], [[Ali ibn al-Madiniy|Ali ibn al-Madini]] va [[Yahyo ibn Maʼin]] bilan bir qatorda, Ibn Abu Shayba koʻplab musulmon hadis mutaxassislari tomonidan bu sohadagi eng muhim toʻrt muallifdan biri deb eʼtirof etilgan<ref>[[Ibn al-Jawzi]], [https://books.google.com/books?id=gw0hDQAAQBAJ&dq=ibn+abi+shaybah&pg=PA213 The Life of Ibn Hanbal], pg. 45. Trns. Michael Cooperson. [[New York City|New York]]: [[New York University Press]], 2016. {{ISBN|9781479805303}}</ref>. == Hayoti == U hijriy 159-yilda Iroqning Kufa shahrida tugʻilgan. U ''[[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'', ''Al-Musnad'' va boshqa shu kabi katta hajmli asarlar muallifi boʻlgan. U Sufyon ibn ‘Uyayna, Abdulloh ibn al-Muborak va Abdurahmon ibn Mahdiy kabi ishonchli va eʼtiborli imomlardan iborat katta guruh olimlardan hadis tinglagan. Imom [[Ahmad ibn Hanbal]] va uning oʻgʻli Abdulloh undan rivoyat qilgan; u mashhur imomlarning ustozlari jumlasidandir: [[Imom al-Buxoriy|Al-Buxoriy]], Muslim, Abu Dovud va Ibn Moja. Abu Ubayd al-Qosim ibn Salom shunday degan: „Hadisning yetakchi olimlari toʻrt kishi: halol va harom masalalarida eng bilimdoni Ahmad ibn Hanbal. Hadislarni sanab chiqish va ularni toʻgʻri kontekstga qoʻyishda eng mohir [[Ali ibn al-Madiniy]]. Kitob yozishda eng ustasi Ibn Abu Shayba. Qaysi hadis sahih, qaysi biri zaif ekanini eng yaxshi biladigani esa Yahyo ibn Maʼin“. U yana shuni qoʻshgan: „(Hadis) ilmi oxir-oqibat toʻrt (kishiga) borib taqaladi: Abu Bakr Ibn Abu Shayba, Ahmad ibn Hanbal, [[Yahyo ibn Maʼin]] va Ali ibn al-Madiniy. Shunday ekan, Abu Bakr (Ibn Abu Shayba) ularning ichida uni (yaʼni [[hadis]]ni) bayon qilishda eng yaxshisidir. Ahmad ularning orasida undagi fiqh jihatidan eng kuchlisidir. Yahyo ularning orasida uni jamlash va toʻplashda eng yaxshisidir. Ali esa ularning orasida undagi eng bilimdonidir“. Al-‘Ijliy shunday degan: „U ishonchli va hofiz“. Al-Xatib al-Bagʻdodiy shunday degan: „U rivoyatida aniq (mutqin) edi, koʻp hadislarga yod (hofiz) edi va koʻp asarlar yaratdi (muksir). U Al-Musnad’, ‘Al-Ahkom’ va ‘At-Tafsir’ kitoblarini yozgan“. Al-Hofiz az-Zahabiy uni shunday taʼriflagan: „Ulugʻ va noyob hofiz, hamda (rivoyatda) ishonchli zot“. Ibn Abu Shaybah 76 yoshida (hijriy 235-yilda) vafot etgan<ref>{{cite web |url=http://www.salafi-dawah.com/imam-abu-bakr-ibn-abee-shaybah-235h.html |accessdate=2019-04-25|title=Imam Abu Bakr Ibn Abee Shaybah (235H)}}</ref>. == Asarlar == Quyida Bayrut (Livan) da nashr etilgan hamda Maktabah ash-Shomilahda mavjud boʻlgan Imom Ibn Abu Shaybaning asarlari boʻyicha muhokamaning qisqacha bayoni keltiriladi<ref>{{cite web |url=https://ibaanah.com/|accessdate=2019-04-25|title=Imam Abu Bakr Ibn Abee Shaybah}}</ref>. * '' [[Ibn Abu Shaybaning Musannafi]]'' * '' Ibn Abu Shaybaning Musnadi'' * '' Ibn Abu Shaybaning „Adab“i'' == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sunniy musulmon ulamolar]] [[Turkum:770-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:849-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Hadis ulamolari]] j9vfa7sycieihzbkumxwndhmsrywdmv 2 1448030 6271324 2026-09-15T16:04:56Z Oqim 307159 Manfaatlar toʻqnashuvini oshkor qilish (COI) 6271324 wikitext text/x-wiki Bu akkaunt '''Mukhammadyusuf (Yusuf) Abdurakhimov''' tomonidan shaxsan boshqariladi. == Manfaatlar toʻqnashuvi == Men [[Foydalanuvchi:Oqim/OQIM|OQIM]] platformasining (OQIM Group) hammuassisiman. OQIM haqidagi maqola qoralamasi [[Foydalanuvchi:Oqim/OQIM]] sahifasida joylashgan. Men bu mavzudagi asosiy maqolalarni bevosita tahrirlamayman va oʻzgarishlarni munozara sahifalarida taklif qilaman. raijhgt166a6m06heqoqc4tdjrlqt23 2 1448031 6271325 2026-09-15T16:04:56Z Oqim 307159 OQIM haqida maqola qoralamasi 6271325 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | type = Xususiy | industry = Marketing texnologiyalari, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | country = [[Oʻzbekiston]] | parent = OQIM Group | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platforma OQIM Group kompaniyasiga tegishli.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yilda Azizbek Ergashev va Mukhammadyusuf Abdurakhimov tomonidan asos solingan.<!-- manba kerak --> <!-- Asoschilar Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyda birga taʼlim olgan. — manba kerak --> <!-- Kompaniya 100 000 [valyutani aniqlang] miqdorida investitsiya jalb qilgan. — manba kerak (masalan, Kun.uz, Gazeta.uz, UzDaily maqolasi) --> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM brendlarga reklama loyihalarini boshqarish, kreatorlarni tanlash va tasdiqlash, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda real koʻrishlar sonini kuzatish imkonini beradi. Platformada toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] pvs3n0vv0gkhejv54bo8w5d6v4oui9u 6271326 6271325 2026-09-15T16:11:44Z Oqim 307159 Golden Pages va LinkedIn maʼlumotlari asosida kengaytirildi 6271326 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | legal_name = "OQIM GROUP" MChJ | type = Xususiy | industry = Reklama xizmatlari, influenser-marketing, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''', '''OQIM.app''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platformani Toshkentda joylashgan "OQIM GROUP" MChJ ishlab chiqadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yilda Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya asoschilari — Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov.<!-- manba kerak --> <!-- Asoschilar Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyda birga taʼlim olgan. — manba kerak --> <!-- Kompaniya 100 000 [valyutani aniqlang] miqdorida investitsiya jalb qilgan. — manba kerak (masalan, Kun.uz, Gazeta.uz, UzDaily maqolasi) --> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM oʻzini UGC kreatorlari marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platforma brendlarga kreatorlarni topish va tasdiqlash, reklama kampaniyalarini ishga tushirish, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda tasdiqlangan koʻrishlar soni va natijalarni kuzatish imkonini beradi.<ref name="site" /><ref name="li" /> Toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar platformadagi ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> Kompaniya asosan [[Instagram]] Reels kabi qisqa videolar orqali influenser-marketing va samaradorlikka yoʻnaltirilgan reklama bilan shugʻullanadi.<ref name="li" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] 98i0l9dh1xsht76qy1a8v4xwt02apn6 6271327 6271326 2026-09-15T16:13:45Z Oqim 307159 Asoschilarning taʼlimi haqida manbali maʼlumot 6271327 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | legal_name = "OQIM GROUP" MChJ | type = Xususiy | industry = Reklama xizmatlari, influenser-marketing, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''', '''OQIM.app''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platformani Toshkentda joylashgan "OQIM GROUP" MChJ ishlab chiqadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yilda Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya asoschilari — Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov.<!-- manba kerak --> Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> <!-- Kompaniya 100 000 [valyutani aniqlang] miqdorida investitsiya jalb qilgan. — manba kerak (masalan, Kun.uz, Gazeta.uz, UzDaily maqolasi) --> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM oʻzini UGC kreatorlari marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platforma brendlarga kreatorlarni topish va tasdiqlash, reklama kampaniyalarini ishga tushirish, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda tasdiqlangan koʻrishlar soni va natijalarni kuzatish imkonini beradi.<ref name="site" /><ref name="li" /> Toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar platformadagi ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> Kompaniya asosan [[Instagram]] Reels kabi qisqa videolar orqali influenser-marketing va samaradorlikka yoʻnaltirilgan reklama bilan shugʻullanadi.<ref name="li" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] kwszz54eglk1oqj5qtxx9b7cpmjri2h 6271329 6271327 2026-09-15T16:15:08Z Oqim 307159 Asoschi va tashkil etilgan sana uchun manba 6271329 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | legal_name = "OQIM GROUP" MChJ | type = Xususiy | industry = Reklama xizmatlari, influenser-marketing, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''', '''OQIM.app''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platformani Toshkentda joylashgan "OQIM GROUP" MChJ ishlab chiqadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya asoschilari — Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov.<ref name="li-ya" /> Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> <!-- Kompaniya 100 000 [valyutani aniqlang] miqdorida investitsiya jalb qilgan. — manba kerak (masalan, Kun.uz, Gazeta.uz, UzDaily maqolasi) --> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM oʻzini UGC kreatorlari marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platforma brendlarga kreatorlarni topish va tasdiqlash, reklama kampaniyalarini ishga tushirish, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda tasdiqlangan koʻrishlar soni va natijalarni kuzatish imkonini beradi.<ref name="site" /><ref name="li" /> Toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar platformadagi ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> Kompaniya asosan [[Instagram]] Reels kabi qisqa videolar orqali influenser-marketing va samaradorlikka yoʻnaltirilgan reklama bilan shugʻullanadi.<ref name="li" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] brwdjnhx25v40lp1i0o6mgdzvpzh8cj 6271331 6271329 2026-09-15T16:17:47Z Oqim 307159 Investitsiya va OVOZA bitimi haqida maʼlumot (kompaniya blogi) 6271331 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | legal_name = "OQIM GROUP" MChJ | type = Xususiy | industry = Reklama xizmatlari, influenser-marketing, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''', '''OQIM.app''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platformani Toshkentda joylashgan "OQIM GROUP" MChJ ishlab chiqadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya asoschilari — Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov.<ref name="li-ya" /> Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> 2026-yil avgust oyida kompaniya 100 000 AQSh dollari miqdorida anxel-investitsiya jalb qilganini maʼlum qildi; mablagʻlar platformani rivojlantirish va texnologik infratuzilmani mustahkamlashga yoʻnaltirilishi aytilgan.<ref name="blog-inv">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-100000-investitsiya-bilan-yangi-bosqichga-chiqdi |title=OQIM $100 000 investitsiya bilan yangi bosqichga chiqdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> Oʻsha oyda OQIM Group qisqa videolar ishlab chiqish bilan shugʻullangan OVOZA loyihasini 200 000 AQSh dollarlik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi. Bitim natijasida OVOZA platformasidagi 500 nafar faol kreator OQIMga oʻtdi, OVOZA asoschisi Muxammad Najmiddinov esa OQIM jamoasiga qoʻshildi.<ref name="blog-ovoza">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-ovoza-200-minglik-strategik-bitim |title=OQIM OVOZA loyihasini $200 minglik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM oʻzini UGC kreatorlari marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platforma brendlarga kreatorlarni topish va tasdiqlash, reklama kampaniyalarini ishga tushirish, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda tasdiqlangan koʻrishlar soni va natijalarni kuzatish imkonini beradi.<ref name="site" /><ref name="li" /> Toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar platformadagi ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> Kompaniya asosan [[Instagram]] Reels kabi qisqa videolar orqali influenser-marketing va samaradorlikka yoʻnaltirilgan reklama bilan shugʻullanadi.<ref name="li" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] o9ovgqmzq8poeln19dew3gd4mgn8bti 6271332 6271331 2026-09-15T16:18:47Z Oqim 307159 anxel → angel 6271332 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | legal_name = "OQIM GROUP" MChJ | type = Xususiy | industry = Reklama xizmatlari, influenser-marketing, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''', '''OQIM.app''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platformani Toshkentda joylashgan "OQIM GROUP" MChJ ishlab chiqadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya asoschilari — Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov.<ref name="li-ya" /> Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> 2026-yil avgust oyida kompaniya 100 000 AQSh dollari miqdorida angel investitsiya jalb qilganini maʼlum qildi; mablagʻlar platformani rivojlantirish va texnologik infratuzilmani mustahkamlashga yoʻnaltirilishi aytilgan.<ref name="blog-inv">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-100000-investitsiya-bilan-yangi-bosqichga-chiqdi |title=OQIM $100 000 investitsiya bilan yangi bosqichga chiqdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> Oʻsha oyda OQIM Group qisqa videolar ishlab chiqish bilan shugʻullangan OVOZA loyihasini 200 000 AQSh dollarlik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi. Bitim natijasida OVOZA platformasidagi 500 nafar faol kreator OQIMga oʻtdi, OVOZA asoschisi Muxammad Najmiddinov esa OQIM jamoasiga qoʻshildi.<ref name="blog-ovoza">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-ovoza-200-minglik-strategik-bitim |title=OQIM OVOZA loyihasini $200 minglik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM oʻzini UGC kreatorlari marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platforma brendlarga kreatorlarni topish va tasdiqlash, reklama kampaniyalarini ishga tushirish, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda tasdiqlangan koʻrishlar soni va natijalarni kuzatish imkonini beradi.<ref name="site" /><ref name="li" /> Toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar platformadagi ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> Kompaniya asosan [[Instagram]] Reels kabi qisqa videolar orqali influenser-marketing va samaradorlikka yoʻnaltirilgan reklama bilan shugʻullanadi.<ref name="li" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] 13ea12s7kigxo2ygjrgbe0hikfkc1ak 6271333 6271332 2026-09-15T16:23:59Z Oqim 307159 Logotip qoʻshildi (Commons) 6271333 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | logo = OQIM logo.svg | logo_size = 220px | legal_name = "OQIM GROUP" MChJ | type = Xususiy | industry = Reklama xizmatlari, influenser-marketing, UGC | founded = 2026 | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (shuningdek, '''Oqim App''', '''OQIM.app''') — brendlarni UGC (foydalanuvchilar yaratgan kontent) kreatorlari bilan bogʻlovchi oʻzbekistonlik raqamli platforma. Platformani Toshkentda joylashgan "OQIM GROUP" MChJ ishlab chiqadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> == Tarixi == OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya asoschilari — Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov.<ref name="li-ya" /> Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> 2026-yil avgust oyida kompaniya 100 000 AQSh dollari miqdorida angel investitsiya jalb qilganini maʼlum qildi; mablagʻlar platformani rivojlantirish va texnologik infratuzilmani mustahkamlashga yoʻnaltirilishi aytilgan.<ref name="blog-inv">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-100000-investitsiya-bilan-yangi-bosqichga-chiqdi |title=OQIM $100 000 investitsiya bilan yangi bosqichga chiqdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> Oʻsha oyda OQIM Group qisqa videolar ishlab chiqish bilan shugʻullangan OVOZA loyihasini 200 000 AQSh dollarlik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi. Bitim natijasida OVOZA platformasidagi 500 nafar faol kreator OQIMga oʻtdi, OVOZA asoschisi Muxammad Najmiddinov esa OQIM jamoasiga qoʻshildi.<ref name="blog-ovoza">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-ovoza-200-minglik-strategik-bitim |title=OQIM OVOZA loyihasini $200 minglik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> 2026-yil avgust oyida Oqim App TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 nafar finalchisi qatoriga kiritilgan.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Faoliyati == OQIM oʻzini UGC kreatorlari marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platforma brendlarga kreatorlarni topish va tasdiqlash, reklama kampaniyalarini ishga tushirish, kontentni eʼlon qilinishidan oldin koʻrib chiqish hamda tasdiqlangan koʻrishlar soni va natijalarni kuzatish imkonini beradi.<ref name="site" /><ref name="li" /> Toʻlov koʻrishlar soniga qarab amalga oshiriladi, hisob-kitoblar platformadagi ichki balans orqali yuritiladi.<ref name="site" /> Kompaniya asosan [[Instagram]] Reels kabi qisqa videolar orqali influenser-marketing va samaradorlikka yoʻnaltirilgan reklama bilan shugʻullanadi.<ref name="li" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] 5pwaxdr162a03fqd5iu1zja4ws0wyh7 6271334 6271333 2026-09-15T16:29:51Z Oqim 307159 Maqola ensiklopedik uslubda qayta yozildi va tuzilmasi yangilandi 6271334 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | logo = OQIM logo.svg | logo_size = 220px | type = Xususiy | industry = Reklama texnologiyalari, influenser-marketing | founded = 2026-yil mart | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (rasmiy nomi — "OQIM GROUP" MChJ; '''OQIM.app''' nomi bilan ham tanilgan) — Toshkentda joylashgan oʻzbekistonlik texnologiya kompaniyasi va uning shu nomdagi UGC-marketpleysi. Platforma brendlarni [[Instagram]]dagi kontent yaratuvchilar — kreatorlar bilan bogʻlaydi: reklama beruvchi kampaniya eʼlon qiladi, kreatorlar qisqa videolar tayyorlaydi, haq esa tasdiqlangan koʻrishlar soniga qarab toʻlanadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya 2026-yilda tashkil etilgan. Faoliyatining dastlabki olti oyida u angel investitsiya jalb qildi, OVOZA loyihasini sotib oldi va TechCrunch hamkorligidagi startaplar tanlovining mintaqaviy finaliga chiqdi. == Tarixi == === Tashkil topishi === OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniyaga Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov<ref name="li-ya" /> asos solgan. Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> === Investitsiya === 2026-yil 13-avgustda OQIM 100 000 AQSh dollari miqdorida angel investitsiya jalb qilganini eʼlon qildi. Investor nomi oshkor etilmagan. Kompaniya maʼlumotiga koʻra, mablagʻ platformani rivojlantirish, texnologik infratuzilmani kuchaytirish va Oʻzbekistonda kreator-marketing jarayonlarini tizimlashtirishga yoʻnaltiriladi.<ref name="blog-inv">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-100000-investitsiya-bilan-yangi-bosqichga-chiqdi |title=OQIM $100 000 investitsiya bilan yangi bosqichga chiqdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> === OVOZA xaridi === Oʻsha kuni OQIM Group 200 000 AQSh dollarlik strategik bitim asosida OVOZA loyihasini oʻz tarkibiga qoʻshganini maʼlum qildi. OVOZA qisqa videolar yaratishga ixtisoslashgan boʻlib, uzun kontentni [[sunʼiy intellekt]] yordamida qisqa formatga avtomatik aylantirar, kreatorlarga esa referal havolalar orqali sotuvdan komissiya olish imkonini berar edi. Bitim natijasida OVOZAning 500 nafar faol kreatori OQIM platformasiga oʻtdi, loyiha asoschisi Muxammad Najmiddinov esa OQIM jamoasiga qoʻshildi. Kompaniya OVOZAda ishlab chiqilgan texnologiyalardan UGC yaratishning boshqa bosqichlarini ham avtomatlashtirishda foydalanishni rejalashtirmoqda.<ref name="blog-ovoza">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-ovoza-200-minglik-strategik-bitim |title=OQIM OVOZA loyihasini $200 minglik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> === Eʼtirof === 2026-yil avgustida "Oqim App" TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 finalchisi qatoridan joy oldi.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Platforma == === Ish jarayoni === OQIM oʻzini UGC kreatorlar marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platformadagi hamkorlik bir necha bosqichdan iborat: * brend reklama kampaniyasini eʼlon qiladi; * kreatorlar kampaniyada qatnashish uchun ariza topshiradi, brend ulardan mosini tanlaydi; * tayyorlangan kontent eʼlon qilinishidan oldin brend tomonidan koʻrib chiqiladi va tasdiqlanadi; * video Instagram Reels formatida joylanadi, soʻng uning koʻrishlari kuzatib boriladi.<ref name="site" /><ref name="blog-inv" /> === Biznes modeli === Anʼanaviy reklama joylashuvidan farqli ravishda, OQIMda kreatorga post uchun emas, balki tasdiqlangan koʻrishlar soni uchun haq toʻlanadi.<ref name="blog-inv" /> Brendlar byudjetni platformadagi ichki balans orqali nazorat qiladi; platformadan foydalanish bepul.<ref name="site" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[:Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[:Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[:Turkum:Internet]] 38mq2t97xv9qdor1ezq8mn6fpaenybb 6271342 6271334 2026-09-15T16:40:01Z Oqim 307159 Qoralama asosiy nomfazoga koʻchirildi 6271342 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[OQIM (platforma)]] 7g956supgb2fnos3dojq1bl0lys3ra3 0 1448032 6271328 2026-09-15T16:14:22Z Tilkobles 92150 yangi 6271328 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | name = Dr. Shayx Anas Kaliisa | birth_date = 1950 | birth_place = Sseke | death_date = 2020-yil 4-noyabr | death_place = Mulago Hospital | citizenship = Ugandalik | education = [[Madina Islom universiteti|Madinadagi Islom universiteti]], [[Makerere universiteti]] | occupation = ulamosi, akademik va yetakchi siyosiy tahlilchi | years_active = 2020-yilgacha | organization = kariisafoundation | notable_works = Siyosiy tahlilchi | relatives = Kin Kariisa, Shayx Abdunoor Kaduyu, Dr. Shayx Anas Abdunoor Kaliisa }} '''Dr. Shayx Anas Kaliisa''' (1950 — 2020-yil 4-noyabr) — [[uganda]]lik ulamo, [[Akademik|akademik]] va katta [[Siyosatshunoslik|siyosiy tahlilchi]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Sheikh Kaliisa is dead |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-01-24 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-05 |title=Mufti eulogizes the late Dr. Kaliisa |url=https://www.independent.co.ug/mufti-eulogizes-the-late-dr-kaliisa/ |access-date=2024-01-24 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>. U prezident [[Idi Amin]]ning farzandlariga shaxsiy ustoz bo‘lgan, [[Uganda Islom universiteti|Ugandadagi Islom universiteti]]da o‘qituvchi va vitse-rektor bo‘lib ishlagan<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-05-20 |title=Dr. Sheikh Anas Kaliisa – Kariisa Foundation |url=https://kariisafoundation.org/dr-sheikh-anas-kaliisa/ |access-date=2024-01-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Uganda (IUIU) |first=Islamic University in |title=ISLAMIC UNIVERSITY IN UGANDA MOURNS FORMER VICE RECTOR, DR. ABDULNOOR ANAS KALIISA |url=https://www.iuiu.ac.ug/news-page.php?i=75&a=islamic-university-in-uganda-mourns-former-vice-rector-dr-abdulnoor-anas-kaliisa |access-date=2024-01-24 |website=www.iuiu.ac.ug |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-04 |title=Kin Kaliisa {{!}} Voice of Bugerere |url=https://voiceofbugerere.com/tag/kin-kaliisa/ |access-date=2024-01-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=SERUNKUMA |first=YUSUF |date=2021-12-08 |title=Costing Archbishop Lwanga, Sheikh Muzaata & Dr Anas Kaliisa |url=https://observer.ug/viewpoint/72111-costing-archbishop-lwanga-sheikh-muzaata-and-dr-anas-kaliisa |access-date=2024-01-24 |website=The Observer – Uganda |language=en-gb}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Ugandalik musulmonlar]] [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2020-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Madina Islom universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Makerere universiteti bitiruvchilari]] 3ciybronu85ez7z49n64x3acvva4rhk 6271330 6271328 2026-09-15T16:15:13Z Tilkobles 92150 6271330 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | name = Dr. Shayx Anas Kalisa | birth_date = 1950 | birth_place = Sseke | death_date = 2020-yil 4-noyabr | death_place = Mulago Hospital | citizenship = Ugandalik | education = [[Madina Islom universiteti|Madinadagi Islom universiteti]], [[Makerere universiteti]] | occupation = ulamosi, akademik va yetakchi siyosiy tahlilchi | years_active = 2020-yilgacha | organization = kariisafoundation | notable_works = Siyosiy tahlilchi | relatives = Kin Kariisa, Shayx Abdunoor Kaduyu, Dr. Shayx Anas Abdunoor Kaliisa }} '''Dr. Shayx Anas Kalisa''' (1950 — 2020-yil 4-noyabr) — [[uganda]]lik ulamo, [[Akademik|akademik]] va katta [[Siyosatshunoslik|siyosiy tahlilchi]]<ref name=":1">{{Cite web |title=Sheikh Kaliisa is dead |url=https://www.newvision.co.ug/articledetails/undefined |access-date=2024-01-24 |website=New Vision |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-05 |title=Mufti eulogizes the late Dr. Kaliisa |url=https://www.independent.co.ug/mufti-eulogizes-the-late-dr-kaliisa/ |access-date=2024-01-24 |website=The Independent Uganda |language=en-US}}</ref>. U prezident [[Idi Amin]]ning farzandlariga shaxsiy ustoz boʻlgan, [[Uganda Islom universiteti|Ugandadagi Islom universiteti]]da oʻqituvchi va vitse-rektor boʻlib ishlagan<ref name=":0">{{Cite web |date=2021-05-20 |title=Dr. Sheikh Anas Kaliisa – Kariisa Foundation |url=https://kariisafoundation.org/dr-sheikh-anas-kaliisa/ |access-date=2024-01-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=Uganda (IUIU) |first=Islamic University in |title=ISLAMIC UNIVERSITY IN UGANDA MOURNS FORMER VICE RECTOR, DR. ABDULNOOR ANAS KALIISA |url=https://www.iuiu.ac.ug/news-page.php?i=75&a=islamic-university-in-uganda-mourns-former-vice-rector-dr-abdulnoor-anas-kaliisa |access-date=2024-01-24 |website=www.iuiu.ac.ug |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |date=2020-11-04 |title=Kin Kaliisa {{!}} Voice of Bugerere |url=https://voiceofbugerere.com/tag/kin-kaliisa/ |access-date=2024-01-24 |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |last=SERUNKUMA |first=YUSUF |date=2021-12-08 |title=Costing Archbishop Lwanga, Sheikh Muzaata & Dr Anas Kaliisa |url=https://observer.ug/viewpoint/72111-costing-archbishop-lwanga-sheikh-muzaata-and-dr-anas-kaliisa |access-date=2024-01-24 |website=The Observer – Uganda |language=en-gb}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Ugandalik musulmonlar]] [[Turkum:1950-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:2020-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Madina Islom universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Makerere universiteti bitiruvchilari]] rn90kxvs0cblpds9o7idhla6ae8ty8j 0 1448033 6271335 2026-09-15T16:30:40Z Tilkobles 92150 yangi 6271335 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | name = Mahmud Xalil Abdurahmon al-Qori | religion = Islom | denomination = Sunniy | title = Madinadagi [[Al-Qiblatayn masjidi|Ikki qibla masjidi]] imomi; avval [[Al-Masjid an-Nabaviy|Payg‘ambar masjidi]]ga imom etib tayinlangan | birth_place = Madina, Saudiya Arabistoni | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|2022|6|25|1953|3|24}} | death_place = Madina, Saudiya Arabistoni | burial_place = [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]] | education = Muqaddas Qur’on va Islom tadqiqotlari kolleji bo‘yicha bakalavr darajasi | father = [[Xalil al-Qoriy]] }} '''Mahmud Xalil Abdulrahmon al-Qori''' — [[Madina (shahar)|Madina]] shahridagi [[Al-Qiblatayn masjidi|Ikki qibla masjidi]] imomi va [[Al-Masjid an-Nabaviy]] sobiq imomi. U [[Xalil al-Qori|Xalil al-Qorining]] o‘g‘li<ref>{{cite web | url=https://alwatannews.net/Life-Style/article/1012665/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87 | title=ما هو مرض الشيخ محمود خليل القارئ الذي تسبب بوفاته؟ | date=25 June 2022 | access-date=1 July 2022 | archive-date=1 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220701020951/https://alwatannews.net/Life-Style/article/1012665/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87 | url-status=live }}</ref>. Mahmud Xalil al-Qori Madinada [[Saudiya Arabistonidagi pokistonliklar|saudiy-pokistonlik]] oilada tug‘ilib o‘sgan<ref>{{Cite web |title=Diplomats, friends pay tribute to late Pakistan-origin imam of Prophet’s Mosque in Madinah |url=https://www.arabnews.com/node/2300861/amp |access-date=2025-04-19 |website=Arab News |language=en}}</ref>. U o‘n yoshida [[Qurʼon|Qur’on]]ni yod olgan. Shuningdek, u Muqaddas Qur’on va Islom tadqiqotlari kollejida bakalavr darajasini olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/saudi-today/2022/06/25/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%8A%D8%BA%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A9-|title=السعودية.. الموت يغيب الإمام السابق للمسجد النبوي|date=June 25, 2022|website=العربية|access-date=July 1, 2022|archive-date=July 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701164350/https://www.alarabiya.net/saudi-today/2022/06/25/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%8A%D8%BA%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A9-|url-status=live}}</ref>. Unga hijriy 1438-yil va hijriy 1439-yillarda (2017 va 2018) Ramazon oyida [[Tarovih namozi|tarovih namozlari]]da [[Imom|imom]] sifatida [[Al-Masjid an-Nabaviy]]da xizmat qilishiga ruxsat berilgan. Vafotigacha [[Al-Qiblatayn masjidi]]da namozxonlarga imomlik qilishda davom etgan<ref name="auto">{{cite web | url=https://www.okaz.com.sa/people-situations/na/2108656 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220627123826/https://www.okaz.com.sa/people-situations/na/2108656 | archive-date=2022-06-27 | title=وفاة إمام مسجد القبلتين في المدينة بعد وعكة صحية | date=25 June 2022 }}</ref>. U va otasi [[Saudiya Arabistoni]]da ko‘proq eshitiladigan zamonaviy [[Qiroat|qiroat]]ning muhim kashshoflaridan ikkitasi sifatida e’tirof etiladi<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?list=PLDKLQ5DS7aRogAZVqE0uE5ftg6gVIsU0D&v=smca_zA4jwA&feature=youtu.be |title=الشيخ عبدالله القرافي محاكياً للشيخ محمد خليل القارئ أول سورة يونس |date=2025-03-13 |last=rasd66 |access-date=2025-04-19 |via=YouTube}}</ref>. == Vafoti == al-Qori hijriy 1443-yil [[Zulqaʼda|Zulqa’da]] oyining 26-kuni (milodiy 2022-yil 25-iyun) shanba kuni ertalab [[Madina (shahar)|Madina]] shahrida xastalikdan so‘ng shifoxonaning reanimatsiya bo‘limida vafot etgan. [[Janoza namozi|Jjanoza namozi]] o‘sha kuni [[Shom namozi|shom namozi]]dan keyin [[Al-Masjid an-Nabaviy|Payg‘ambar masjidi]]da o‘qilgan va [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]]ga dafn etilgan<ref name="auto"/><ref>{{cite web | url=https://news.middleeast-24.com/news/279988.html | title=Saudi Arabia.. Death misses the former imam of the Prophet's Mosque | date=26 June 2022 | access-date=1 July 2022 | archive-date=2 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220702205308/https://news.middleeast-24.com/news/279988.html | url-status=live }}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} [[Turkum:20-asrda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2022-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistonining sunniy ulamolar]] [[Turkum:Pokistonlik kelib chiqishga ega saudiya arabistonliklar]] [[Turkum:Madina kishilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni imomlari]] [[Turkum:Saudiya Arabistonining Qur’on qoriqlari]] [[Turkum:Payg‘ambar masjidi imomlari]] [[Turkum:Baqi qabristoniga dafn etilganlar]] 3n6k5bi8ln3ajzh2jdk6vbx1t18gg5k 6271336 6271335 2026-09-15T16:31:02Z Tilkobles 92150 6271336 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | name = Mahmud Xalil Abdurahmon al-Qori | religion = Islom | denomination = Sunniy | title = Madinadagi [[Al-Qiblatayn masjidi|Ikki qibla masjidi]] imomi; avval [[Al-Masjid an-Nabaviy|Payg‘ambar masjidi]]ga imom etib tayinlangan | birth_place = Madina, Saudiya Arabistoni | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|2022|6|25|1953|3|24}} | death_place = Madina, Saudiya Arabistoni | burial_place = [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]] | education = Muqaddas Qur’on va Islom tadqiqotlari kolleji boʻyicha bakalavr darajasi | father = [[Xalil al-Qoriy]] }} '''Mahmud Xalil Abdulrahmon al-Qori''' — [[Madina (shahar)|Madina]] shahridagi [[Al-Qiblatayn masjidi|Ikki qibla masjidi]] imomi va [[Al-Masjid an-Nabaviy]] sobiq imomi. U [[Xalil al-Qori|Xalil al-Qorining]] oʻgʻli<ref>{{cite web | url=https://alwatannews.net/Life-Style/article/1012665/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87 | title=ما هو مرض الشيخ محمود خليل القارئ الذي تسبب بوفاته؟ | date=25 June 2022 | access-date=1 July 2022 | archive-date=1 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220701020951/https://alwatannews.net/Life-Style/article/1012665/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87 | url-status=live }}</ref>. Mahmud Xalil al-Qori Madinada [[Saudiya Arabistonidagi pokistonliklar|saudiy-pokistonlik]] oilada tugʻilib oʻsgan<ref>{{Cite web |title=Diplomats, friends pay tribute to late Pakistan-origin imam of Prophet’s Mosque in Madinah |url=https://www.arabnews.com/node/2300861/amp |access-date=2025-04-19 |website=Arab News |language=en}}</ref>. U oʻn yoshida [[Qurʼon|Qur’on]]ni yod olgan. Shuningdek, u Muqaddas Qur’on va Islom tadqiqotlari kollejida bakalavr darajasini olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/saudi-today/2022/06/25/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%8A%D8%BA%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A9-|title=السعودية.. الموت يغيب الإمام السابق للمسجد النبوي|date=June 25, 2022|website=العربية|access-date=July 1, 2022|archive-date=July 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701164350/https://www.alarabiya.net/saudi-today/2022/06/25/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%8A%D8%BA%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A9-|url-status=live}}</ref>. Unga hijriy 1438-yil va hijriy 1439-yillarda (2017 va 2018) Ramazon oyida [[Tarovih namozi|tarovih namozlari]]da [[Imom|imom]] sifatida [[Al-Masjid an-Nabaviy]]da xizmat qilishiga ruxsat berilgan. Vafotigacha [[Al-Qiblatayn masjidi]]da namozxonlarga imomlik qilishda davom etgan<ref name="auto">{{cite web | url=https://www.okaz.com.sa/people-situations/na/2108656 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220627123826/https://www.okaz.com.sa/people-situations/na/2108656 | archive-date=2022-06-27 | title=وفاة إمام مسجد القبلتين في المدينة بعد وعكة صحية | date=25 June 2022 }}</ref>. U va otasi [[Saudiya Arabistoni]]da koʻproq eshitiladigan zamonaviy [[Qiroat|qiroat]]ning muhim kashshoflaridan ikkitasi sifatida eʼtirof etiladi<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?list=PLDKLQ5DS7aRogAZVqE0uE5ftg6gVIsU0D&v=smca_zA4jwA&feature=youtu.be |title=الشيخ عبدالله القرافي محاكياً للشيخ محمد خليل القارئ أول سورة يونس |date=2025-03-13 |last=rasd66 |access-date=2025-04-19 |via=YouTube}}</ref>. == Vafoti == al-Qori hijriy 1443-yil [[Zulqaʼda|Zulqaʼda]] oyining 26-kuni (milodiy 2022-yil 25-iyun) shanba kuni ertalab [[Madina (shahar)|Madina]] shahrida xastalikdan soʻng shifoxonaning reanimatsiya boʻlimida vafot etgan. [[Janoza namozi|Jjanoza namozi]] oʻsha kuni [[Shom namozi|shom namozi]]dan keyin [[Al-Masjid an-Nabaviy|Paygʻambar masjidi]]da oʻqilgan va [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]]ga dafn etilgan<ref name="auto"/><ref>{{cite web | url=https://news.middleeast-24.com/news/279988.html | title=Saudi Arabia.. Death misses the former imam of the Prophet's Mosque | date=26 June 2022 | access-date=1 July 2022 | archive-date=2 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220702205308/https://news.middleeast-24.com/news/279988.html | url-status=live }}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:20-asrda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2022-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistonining sunniy ulamolar]] [[Turkum:Pokistonlik kelib chiqishga ega saudiya arabistonliklar]] [[Turkum:Madina kishilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni imomlari]] [[Turkum:Saudiya Arabistonining Qur’on qoriqlari]] [[Turkum:Payg‘ambar masjidi imomlari]] [[Turkum:Baqi qabristoniga dafn etilganlar]] 2tsxydqkdz36424lfjhd0wupwl2wdxq 6271337 6271336 2026-09-15T16:31:48Z Tilkobles 92150 /* Manbalar */ 6271337 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | name = Mahmud Xalil Abdurahmon al-Qori | religion = Islom | denomination = Sunniy | title = Madinadagi [[Al-Qiblatayn masjidi|Ikki qibla masjidi]] imomi; avval [[Al-Masjid an-Nabaviy|Payg‘ambar masjidi]]ga imom etib tayinlangan | birth_place = Madina, Saudiya Arabistoni | death_date = {{Vafot sanasi va yoshi|2022|6|25|1953|3|24}} | death_place = Madina, Saudiya Arabistoni | burial_place = [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]] | education = Muqaddas Qur’on va Islom tadqiqotlari kolleji boʻyicha bakalavr darajasi | father = [[Xalil al-Qoriy]] }} '''Mahmud Xalil Abdulrahmon al-Qori''' — [[Madina (shahar)|Madina]] shahridagi [[Al-Qiblatayn masjidi|Ikki qibla masjidi]] imomi va [[Al-Masjid an-Nabaviy]] sobiq imomi. U [[Xalil al-Qori|Xalil al-Qorining]] oʻgʻli<ref>{{cite web | url=https://alwatannews.net/Life-Style/article/1012665/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87 | title=ما هو مرض الشيخ محمود خليل القارئ الذي تسبب بوفاته؟ | date=25 June 2022 | access-date=1 July 2022 | archive-date=1 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220701020951/https://alwatannews.net/Life-Style/article/1012665/%D9%85%D8%A7-%D9%87%D9%88-%D9%85%D8%B1%D8%B6-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%AD%D9%85%D9%88%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D9%8A%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D8%B1%D8%A6-%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%8A-%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A8%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%AA%D9%87 | url-status=live }}</ref>. Mahmud Xalil al-Qori Madinada [[Saudiya Arabistonidagi pokistonliklar|saudiy-pokistonlik]] oilada tugʻilib oʻsgan<ref>{{Cite web |title=Diplomats, friends pay tribute to late Pakistan-origin imam of Prophet’s Mosque in Madinah |url=https://www.arabnews.com/node/2300861/amp |access-date=2025-04-19 |website=Arab News |language=en}}</ref>. U oʻn yoshida [[Qurʼon|Qur’on]]ni yod olgan. Shuningdek, u Muqaddas Qur’on va Islom tadqiqotlari kollejida bakalavr darajasini olgan<ref>{{Cite web|url=https://www.alarabiya.net/saudi-today/2022/06/25/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%8A%D8%BA%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A9-|title=السعودية.. الموت يغيب الإمام السابق للمسجد النبوي|date=June 25, 2022|website=العربية|access-date=July 1, 2022|archive-date=July 1, 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220701164350/https://www.alarabiya.net/saudi-today/2022/06/25/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%AA-%D9%8A%D8%BA%D9%8A%D8%A8-%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%85-%D9%88%D8%AE%D8%B7%D9%8A%D8%A8-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A8%D9%84%D8%AA%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AF%D9%86%D9%8A%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%86%D9%88%D8%B1%D8%A9-|url-status=live}}</ref>. Unga hijriy 1438-yil va hijriy 1439-yillarda (2017 va 2018) Ramazon oyida [[Tarovih namozi|tarovih namozlari]]da [[Imom|imom]] sifatida [[Al-Masjid an-Nabaviy]]da xizmat qilishiga ruxsat berilgan. Vafotigacha [[Al-Qiblatayn masjidi]]da namozxonlarga imomlik qilishda davom etgan<ref name="auto">{{cite web | url=https://www.okaz.com.sa/people-situations/na/2108656 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220627123826/https://www.okaz.com.sa/people-situations/na/2108656 | archive-date=2022-06-27 | title=وفاة إمام مسجد القبلتين في المدينة بعد وعكة صحية | date=25 June 2022 }}</ref>. U va otasi [[Saudiya Arabistoni]]da koʻproq eshitiladigan zamonaviy [[Qiroat|qiroat]]ning muhim kashshoflaridan ikkitasi sifatida eʼtirof etiladi<ref>{{Cite AV media |url=https://www.youtube.com/watch?list=PLDKLQ5DS7aRogAZVqE0uE5ftg6gVIsU0D&v=smca_zA4jwA&feature=youtu.be |title=الشيخ عبدالله القرافي محاكياً للشيخ محمد خليل القارئ أول سورة يونس |date=2025-03-13 |last=rasd66 |access-date=2025-04-19 |via=YouTube}}</ref>. == Vafoti == al-Qori hijriy 1443-yil [[Zulqaʼda|Zulqaʼda]] oyining 26-kuni (milodiy 2022-yil 25-iyun) shanba kuni ertalab [[Madina (shahar)|Madina]] shahrida xastalikdan soʻng shifoxonaning reanimatsiya boʻlimida vafot etgan. [[Janoza namozi|Jjanoza namozi]] oʻsha kuni [[Shom namozi|shom namozi]]dan keyin [[Al-Masjid an-Nabaviy|Paygʻambar masjidi]]da oʻqilgan va [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]]ga dafn etilgan<ref name="auto"/><ref>{{cite web | url=https://news.middleeast-24.com/news/279988.html | title=Saudi Arabia.. Death misses the former imam of the Prophet's Mosque | date=26 June 2022 | access-date=1 July 2022 | archive-date=2 July 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220702205308/https://news.middleeast-24.com/news/279988.html | url-status=live }}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:20-asrda tug‘ilganlar]] [[Turkum:2022-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistonining sunniy ulamolar]] [[Turkum:Pokistonlik boʻlgan Saudiya Arabistoni kishilari]] [[Turkum:Madina kishilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni imomlari]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni qorilari]] [[Turkum:Payg‘ambar masjidi imomlari]] [[Turkum:Baqi qabristoniga dafn etilganlar]] 7ep9b6s1fbc6a5xx99ba9i6pmtr4err 0 1448034 6271338 2026-09-15T16:37:29Z Mulan Xon 79079 „{{Film bilgiqutisi | nom = Rękopis znaleziony w Saragossie | asl_nom = | tasvir = | izoh = Premyera afishasi | rejissyor = [[Wojciech Jerzy Has]] | prodyuser = Kamera Film Unit | ssenariy_muallifi = Tadeusz Kwiatkowski | asoslangan = Jan Potocki qalamiga mansub „The Manuscript Found in Saragossa“ romani asosida | rollarda = Zbigniew Cyb...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271338 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | nom = Rękopis znaleziony w Saragossie | asl_nom = | tasvir = | izoh = Premyera afishasi | rejissyor = [[Wojciech Jerzy Has]] | prodyuser = Kamera Film Unit | ssenariy_muallifi = Tadeusz Kwiatkowski | asoslangan = Jan Potocki qalamiga mansub „The Manuscript Found in Saragossa“ romani asosida | rollarda = Zbigniew Cybulski<br />Iga Cembrzyńska<br />Joanna Jędryka | hikoyachi = | operator = Mieczysław Jahoda | montajyor = Krystyna Komosińska | bastakor = Krzysztof Penderecki | studiya = Film Polski | distribyutor = Film Polski | premyera = {{Film date|1965|2|9|df=y}} | davomiylik = 182 daq. | mamlakat = [[Polsha]] | til = [[Polyak tili|polyakcha]] | byudjet = | daromad = }} '''''Rękopis znaleziony w Saragossie''''' (polyakcha: ''Rękopis znaleziony w Saragossie'') – rejissyor [[Wojciech Jerzy Has|Wojciech Has]] tomonidan 1965-yilda suratga olingan Polsha badiiy filmi<ref name="Muzeum Kinematografii w Łodzi 2015">[http://kinomuzeum.pl/polska-najlepsze-filmy-wedlug-wszystkich-ankietowanych/ Polska – Najlepsze filmy według wszystkich ankietowanych]. Muzeum Kinematografii w Łodzi (2015-yil 28-dekabr). Qaraldi: 2019-yil 24-noyabr.</ref>. Film [[Jan Potocki]]ning 1815-yilda yozilgan shu nomdagi romani asosida yaratilgan. Asosan Ispaniyada boʻlib oʻtadigan voqealar gotik, pikaresk va erotik elementlarni oʻz ichiga olgan ramkali hikoyani tashkil etadi. [[Napoleon urushlari]] davrida qarama-qarshi tomonlardagi ikki zobit boʻsh qolgan uydan qoʻlyozma topib oladi. Qoʻlyozmada ispan zobitining bobosi Alfonso van Wordenning (Zbigniew Cybulski) sarguzashtlari hikoya qilinadi. Van Worden yillar oldin bu hudud boʻylab sayohat qilib, yovuz ruhlarga duch keladi, shuningdek, qabbalist va loʻli kabi qahramonlar bilan uchrashadi. Ular unga bir-biriga chambarchas bogʻlangan boshqa hikoyalarni soʻzlab berishadi. Film Polsha va sotsialistik Sharqiy Yevropaning boshqa qismlarida namoyish etilgandan soʻng nisbatan muvaffaqiyat qozondi. Keyinchalik [[Martin Scorsese]] va [[Francis Ford Coppola]] kabi kinorejissyorlar uni qayta kashf etib, ommalashtirganidan keyin AQShda ham tanqidchilar eʼtirofiga sazovor boʻldi. 2015-yilda [[Lodz]] shahridagi Polsha kinematografiya muzeyi oʻtkazgan soʻrovnomaga koʻra, „Saragosmada topilgan qoʻlyozma“ barcha zamonlarning eng buyuk Polsha filmlari roʻyxatida ikkinchi oʻrinni egallagan<ref name="Muzeum Kinematografii w Łodzi 2015"/>. == Syujeti == [[Napoleon urushlari]] davrida Aragonning Saragosa (Zaragoza) shahridagi jang paytida bir zobit mehmonxonaning ikkinchi qavatiga chekinadi. U yerda u ikki kishi dorga osilgan va ikki ayol yotoqda yotgani tasvirlangan katta kitobni topadi. Dushman zobiti uni hibsga olmoqchi boʻladi, biroq oxir-oqibat unga kitobni tarjima qilishga yordam beradi; ikkinchi zobit kitob muallifi oʻzining Valloniya gvardiyasida kapitan boʻlgan bobosi ekanligini tan oladi. Shundan soʻng fleytbek orqali ikki xizmatkori bilan birga Sierra Morena togʻlari boʻylab eng qisqa yoʻlni qidirib yurgan ajdodi Alfonso van Worden haqidagi hikoya boshlanadi. Ikki kishi uni arvohlar yuradigan hududdan oʻtmaslik haqida ogohlantiradi. Goʻyo qarovsiz qolgandek koʻringan Venta Quemada mehmonxonasida uni yashirin xonada ikki mavr malikasi – Emina va Zibelda kechki ovqatga taklif qilishadi. Ular kapitanga oʻzlarining amakivachchalari ekanligini va Gomelez naslining oxirgi vakillari sifatida avlod qoldirish uchun ikkalasiga uylanishi kerakligini aytishadi. Biroq, buning uchun u [[Islom]] dinini qabul qilishi lozim. U xizmatkorlariga arvohlar yoʻq deb maqtanib yurgan boʻlsa-da, ularni hazillashib arvohlar deb ataydi. Malikalar uni oʻziga rom etib, bosh suyagi shaklidagi qadahdan ichishni berishadi. U uygʻonganda oʻzini [[darvesh|dor ostida]] bosh suyaklari uyumi yonida sahroda yotganini koʻradi. U yerda u jin ursin qilingan odamni davolamoqchi boʻlgan ermit-priest (choʻl rohibi) bilan uchrashadi; haligi odam oʻzining ikki opa-singil va taqiqlangan muhabbat bilan bogʻliq hikoyasini aytib beradi. Alfonso rohibxonaning cherkovida tunaydi va tunda gʻalati tovushlarni eshitadi. U uygʻonib yoʻlga chiqqach, Ispan inkvizitsiyasi tomonidan hibsga olinadi. Uni ikki malika hamda Zoto birodarlarining toʻdasi qutqarib qoladi. Yashirin xonada malikalar Alfonso bilan ishqiy munosabatda boʻlishadi, biroq ularning suhbati kapitanni qadahdan ichishga majburlaydigan Shayx Gomelez tomonidan boʻlinadi. Alfonso yana dor ostida uygʻonadi, biroq bu safar uning yonida qabbalist yotgan boʻladi. Ular qabbalistning qasriga otlanishar ekan, ularga skeptik matematik qoʻshiladi va shunday deydi: „Inson ongli ravishda ishlatilsa, har qanday narsani qabul qilishga tayyor“. Shu bilan filmning 1-qismi tugaydi. 2-qism asosan qasrga kelgan loʻlilar toʻdasi boshligʻi soʻzlab bergan ichki hikoyalardan iborat. Hikoyalar ichidagi hikoyalar murakkabligicha qoladi, chunki ayrim epizodlar bir-biriga chambarchas bogʻlanib ketadi. Syujetni yaxshiroq tushunish uchun filmni bir necha bor koʻrish tavsiya etiladi<ref>[http://www.martinschell.com/saragossamanuscript/index.html Martin Schell's Saragossa Manuscript website]</ref>. Nihoyat, Alfonsoga Venta Quemadaga qaytish buyuriladi va u yerda u ikki malika bilan uchrashadi. Ular u bilan vidolashishadi, Shayx esa unga oʻz hikoyasining oxirini yozishi uchun katta kitobni taqdim etadi. Shayx butun bu sarguzasht Alfonsoning xarakterini sinash uchun uyushtirilgan „oʻyin“ boʻlganini tushuntiradi. Alfonso yana dor ostida uygʻonadi, lekin bu safar uning xizmatkorlari yaqinda turishardi – goʻyo u endigina „tush koʻrgan“ safar endi boshlanadigandek. Saragosadagi kichik mehmonxonada u kitobga yozishda davom etadi, toki unga ikki malika uni kutayotganini aytishmaguncha. U qah-qah otib kular ekan, kitobni chetga uloqtirib, malikalar yoniga otlanadi. == Rollarda == * [[Zbigniew Cybulski]] – Alfonse Van Worden * [[Iga Cembrzyńska]] – malika Emina * [[Elżbieta Czyżewska]] – Donna Frasquetta Salero * [[Gustaw Holoubek]] – Don Pedro Velasquez * [[Beata Tyszkiewicz]] – Donna Rebecca Uzeda * [[Joanna Jędryka]] – malika Zibelda * [[Bogumił Kobiela]] – Señor Toledo * [[Zdzisław Maklakiewicz]] – Don Roque Busqueros * [[Leon Niemczyk]] – Don Avadoro * [[Barbara Krafftówna]] – Camilla de Tormez * [[Stanislaw Igar]] – Don Gaspar Soarez * [[Jan Machulski]] – graf Pena Flor * [[Kazimierz Opaliński]] – ermit / shayx * [[Janusz Kłosiński]] – Don Diego Salero * [[Slawomir Lindner]] – Van Wordenning otasi * [[Miroslawa Lombardo]] – Van Wordenning onasi * [[Franciszek Pieczka]] – Pacheco * [[Adam Pawlikowski]] – Don Pedro Uzeda * [[Krzysztof Litwin]] – Don Lopez Soarez * [[Jadwiga Krawczyk]] – Donna Inez Moro == Ishlab chiqarilish == [[File:Niegowonice - Jura Krakowsko Częstochowska - panoramio.jpg|200px|thumb|Film Kraków-Częstochowa Upland hududida suratga olingan]] Film Kraków-Częstochowa Upland, Częstochowa yaqinidagi Olsztyn qalʼasi va [[Wrocław]] shahrida suratga olingan<ref>{{cite web|url=https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=121835|title = FilmPolski.pl}}</ref>. == Namoyish etilishi == Film Polshada toʻliq holda 182 daqiqa davomiyligida chiqarilgan, biroq AQSh va Buyuk Britaniyada mos ravishda 147 va 125 daqiqagacha qisqartirilgan. AQShda uning tarqatilishi oʻziga xos qiyinchiliklarga uchragan, bir muncha vaqt uning huquqlari Chikagodagi qassobga tegishli boʻlgan<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Ben |title=An Interview with the Owners of the Elgin |journal=Film Quarterly |volume=53 |issue=Summer 2000 |pages=2–15 |jstor=1213747 |year=2000 |doi=10.2307/1213747 }}</ref>. 1990-yillarga kelib dunyoda atigi bitta subtitrli nusxa qolgani aniqlangan va u ham toʻliq boʻlmagan<ref name="longtrip">{{cite news |last1=Graham |first1=Bob |title='Saragossa Manuscript' Makes Long, Strange Trip Back to Screen |url=https://www.sfgate.com/entertainment/article/Saragossa-Manuscript-Makes-Long-Strange-Trip-2915848.php |accessdate=22 June 2019 |work=San Francisco Chronicle |date=5 August 1999}}</ref>. Jerry Garcia 1966-yilda San-Fransiskoda filmni koʻrib, unga qiziqib qolgan<ref>{{cite web |last1=Bright |first1=Robert |title=Has He Lost His Mind?: The Saragossa Manuscript |url=https://thequietus.com/articles/17515-the-saragossa-manuscript-article |website=The Quietus |accessdate=22 June 2019 |date=28 March 2015}}</ref>. 1990-yillarda Garcia arxivchi Edith Kramerdan filmni topish va tiklashda yordam berishni soʻragan. Keyinchalik [[Martin Scorsese]] aralashib, rejissyorning shaxsiy nusxasini topish va qayta tiklashga mablagʻ ajratgan<ref name="longtrip"/>. 2001-yilda qayta tiklangan film VHS va DVD formatlarida ommaga taqdim etildi. 2011-yilda film Kino Polska tomonidan Polsha Kino Instituti koʻmagida HD formatida raqamli tarzda qayta tiklandi va Blu-ray disklarida chiqarildi<ref>{{cite web|url=https://pisf.pl/aktualnosci/cyfrowa-rekonstrukcja-polskich-filmow-the-chimney-pot-wideo/|title = PISF – Cyfrowa rekonstrukcja polskich filmów}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/Saragossa-Manuscript-Zbigniew-Cybulski/dp/8364361112/ |title=The Saragossa Manuscript : Zbigniew Cybulski, Leon Niemczyk, Ryszard Kotys, Franciszek Pieczka, Jan Machulski, Janusz Klosinski, Gustaw Lutkiewicz, Zdzislaw Maklakiewicz, Wojciech Skibinski, Wojciech Jerzy Has: Movies & TV |publisher=Amazon.com |date= |accessdate=2022-08-07}}</ref>. == Qabul qilinishi == [[Rotten Tomatoes]] reytinq saytida 15 ta sharhga asoslanib 93% ijobiy baholangan<ref name="rottomatoes">{{cite web |title=The Saragossa Manuscript (1999) – Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_saragossa_manuscript_1999/ |website=Rotten Tomatoes.com |publisher=Flixer |accessdate=4 June 2018}}</ref>. Polshalik tanqidchi Michał Oleszczyk filmni oʻzining murakkab va jozibali tuzilishi bilan barcha davrlarning eng gʻaroyib epik kinolari sirasiga kirishini taʼkidlagan<ref>{{cite journal |last1=Oleszczyk |first1=Michał |title=Reviewed Work(s): Intimations: The Cinema of Wojciech Has by Annette Insdorf |journal=Cinéaste |volume=43 |issue=Winter 2017 |pages=70–71 |jstor=26356842 |year=2017 }}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havolalar == * {{IMDb title|id=0059643|title=The Saragossa Manuscript}} [[Turkum:1965-yil filmlari]] [[Turkum:1960-yillar fantastik komediya filmlari]] [[Turkum:Polsha filmlari]] nyhcwrad7vz6v430zelzry5dx6xt4et 6271339 6271338 2026-09-15T16:38:54Z Mulan Xon 79079 /* Tashqi havolalar */ 6271339 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | nom = Rękopis znaleziony w Saragossie | asl_nom = | tasvir = | izoh = Premyera afishasi | rejissyor = [[Wojciech Jerzy Has]] | prodyuser = Kamera Film Unit | ssenariy_muallifi = Tadeusz Kwiatkowski | asoslangan = Jan Potocki qalamiga mansub „The Manuscript Found in Saragossa“ romani asosida | rollarda = Zbigniew Cybulski<br />Iga Cembrzyńska<br />Joanna Jędryka | hikoyachi = | operator = Mieczysław Jahoda | montajyor = Krystyna Komosińska | bastakor = Krzysztof Penderecki | studiya = Film Polski | distribyutor = Film Polski | premyera = {{Film date|1965|2|9|df=y}} | davomiylik = 182 daq. | mamlakat = [[Polsha]] | til = [[Polyak tili|polyakcha]] | byudjet = | daromad = }} '''''Rękopis znaleziony w Saragossie''''' (polyakcha: ''Rękopis znaleziony w Saragossie'') – rejissyor [[Wojciech Jerzy Has|Wojciech Has]] tomonidan 1965-yilda suratga olingan Polsha badiiy filmi<ref name="Muzeum Kinematografii w Łodzi 2015">[http://kinomuzeum.pl/polska-najlepsze-filmy-wedlug-wszystkich-ankietowanych/ Polska – Najlepsze filmy według wszystkich ankietowanych]. Muzeum Kinematografii w Łodzi (2015-yil 28-dekabr). Qaraldi: 2019-yil 24-noyabr.</ref>. Film [[Jan Potocki]]ning 1815-yilda yozilgan shu nomdagi romani asosida yaratilgan. Asosan Ispaniyada boʻlib oʻtadigan voqealar gotik, pikaresk va erotik elementlarni oʻz ichiga olgan ramkali hikoyani tashkil etadi. [[Napoleon urushlari]] davrida qarama-qarshi tomonlardagi ikki zobit boʻsh qolgan uydan qoʻlyozma topib oladi. Qoʻlyozmada ispan zobitining bobosi Alfonso van Wordenning (Zbigniew Cybulski) sarguzashtlari hikoya qilinadi. Van Worden yillar oldin bu hudud boʻylab sayohat qilib, yovuz ruhlarga duch keladi, shuningdek, qabbalist va loʻli kabi qahramonlar bilan uchrashadi. Ular unga bir-biriga chambarchas bogʻlangan boshqa hikoyalarni soʻzlab berishadi. Film Polsha va sotsialistik Sharqiy Yevropaning boshqa qismlarida namoyish etilgandan soʻng nisbatan muvaffaqiyat qozondi. Keyinchalik [[Martin Scorsese]] va [[Francis Ford Coppola]] kabi kinorejissyorlar uni qayta kashf etib, ommalashtirganidan keyin AQShda ham tanqidchilar eʼtirofiga sazovor boʻldi. 2015-yilda [[Lodz]] shahridagi Polsha kinematografiya muzeyi oʻtkazgan soʻrovnomaga koʻra, „Saragosmada topilgan qoʻlyozma“ barcha zamonlarning eng buyuk Polsha filmlari roʻyxatida ikkinchi oʻrinni egallagan<ref name="Muzeum Kinematografii w Łodzi 2015"/>. == Syujeti == [[Napoleon urushlari]] davrida Aragonning Saragosa (Zaragoza) shahridagi jang paytida bir zobit mehmonxonaning ikkinchi qavatiga chekinadi. U yerda u ikki kishi dorga osilgan va ikki ayol yotoqda yotgani tasvirlangan katta kitobni topadi. Dushman zobiti uni hibsga olmoqchi boʻladi, biroq oxir-oqibat unga kitobni tarjima qilishga yordam beradi; ikkinchi zobit kitob muallifi oʻzining Valloniya gvardiyasida kapitan boʻlgan bobosi ekanligini tan oladi. Shundan soʻng fleytbek orqali ikki xizmatkori bilan birga Sierra Morena togʻlari boʻylab eng qisqa yoʻlni qidirib yurgan ajdodi Alfonso van Worden haqidagi hikoya boshlanadi. Ikki kishi uni arvohlar yuradigan hududdan oʻtmaslik haqida ogohlantiradi. Goʻyo qarovsiz qolgandek koʻringan Venta Quemada mehmonxonasida uni yashirin xonada ikki mavr malikasi – Emina va Zibelda kechki ovqatga taklif qilishadi. Ular kapitanga oʻzlarining amakivachchalari ekanligini va Gomelez naslining oxirgi vakillari sifatida avlod qoldirish uchun ikkalasiga uylanishi kerakligini aytishadi. Biroq, buning uchun u [[Islom]] dinini qabul qilishi lozim. U xizmatkorlariga arvohlar yoʻq deb maqtanib yurgan boʻlsa-da, ularni hazillashib arvohlar deb ataydi. Malikalar uni oʻziga rom etib, bosh suyagi shaklidagi qadahdan ichishni berishadi. U uygʻonganda oʻzini [[darvesh|dor ostida]] bosh suyaklari uyumi yonida sahroda yotganini koʻradi. U yerda u jin ursin qilingan odamni davolamoqchi boʻlgan ermit-priest (choʻl rohibi) bilan uchrashadi; haligi odam oʻzining ikki opa-singil va taqiqlangan muhabbat bilan bogʻliq hikoyasini aytib beradi. Alfonso rohibxonaning cherkovida tunaydi va tunda gʻalati tovushlarni eshitadi. U uygʻonib yoʻlga chiqqach, Ispan inkvizitsiyasi tomonidan hibsga olinadi. Uni ikki malika hamda Zoto birodarlarining toʻdasi qutqarib qoladi. Yashirin xonada malikalar Alfonso bilan ishqiy munosabatda boʻlishadi, biroq ularning suhbati kapitanni qadahdan ichishga majburlaydigan Shayx Gomelez tomonidan boʻlinadi. Alfonso yana dor ostida uygʻonadi, biroq bu safar uning yonida qabbalist yotgan boʻladi. Ular qabbalistning qasriga otlanishar ekan, ularga skeptik matematik qoʻshiladi va shunday deydi: „Inson ongli ravishda ishlatilsa, har qanday narsani qabul qilishga tayyor“. Shu bilan filmning 1-qismi tugaydi. 2-qism asosan qasrga kelgan loʻlilar toʻdasi boshligʻi soʻzlab bergan ichki hikoyalardan iborat. Hikoyalar ichidagi hikoyalar murakkabligicha qoladi, chunki ayrim epizodlar bir-biriga chambarchas bogʻlanib ketadi. Syujetni yaxshiroq tushunish uchun filmni bir necha bor koʻrish tavsiya etiladi<ref>[http://www.martinschell.com/saragossamanuscript/index.html Martin Schell's Saragossa Manuscript website]</ref>. Nihoyat, Alfonsoga Venta Quemadaga qaytish buyuriladi va u yerda u ikki malika bilan uchrashadi. Ular u bilan vidolashishadi, Shayx esa unga oʻz hikoyasining oxirini yozishi uchun katta kitobni taqdim etadi. Shayx butun bu sarguzasht Alfonsoning xarakterini sinash uchun uyushtirilgan „oʻyin“ boʻlganini tushuntiradi. Alfonso yana dor ostida uygʻonadi, lekin bu safar uning xizmatkorlari yaqinda turishardi – goʻyo u endigina „tush koʻrgan“ safar endi boshlanadigandek. Saragosadagi kichik mehmonxonada u kitobga yozishda davom etadi, toki unga ikki malika uni kutayotganini aytishmaguncha. U qah-qah otib kular ekan, kitobni chetga uloqtirib, malikalar yoniga otlanadi. == Rollarda == * [[Zbigniew Cybulski]] – Alfonse Van Worden * [[Iga Cembrzyńska]] – malika Emina * [[Elżbieta Czyżewska]] – Donna Frasquetta Salero * [[Gustaw Holoubek]] – Don Pedro Velasquez * [[Beata Tyszkiewicz]] – Donna Rebecca Uzeda * [[Joanna Jędryka]] – malika Zibelda * [[Bogumił Kobiela]] – Señor Toledo * [[Zdzisław Maklakiewicz]] – Don Roque Busqueros * [[Leon Niemczyk]] – Don Avadoro * [[Barbara Krafftówna]] – Camilla de Tormez * [[Stanislaw Igar]] – Don Gaspar Soarez * [[Jan Machulski]] – graf Pena Flor * [[Kazimierz Opaliński]] – ermit / shayx * [[Janusz Kłosiński]] – Don Diego Salero * [[Slawomir Lindner]] – Van Wordenning otasi * [[Miroslawa Lombardo]] – Van Wordenning onasi * [[Franciszek Pieczka]] – Pacheco * [[Adam Pawlikowski]] – Don Pedro Uzeda * [[Krzysztof Litwin]] – Don Lopez Soarez * [[Jadwiga Krawczyk]] – Donna Inez Moro == Ishlab chiqarilish == [[File:Niegowonice - Jura Krakowsko Częstochowska - panoramio.jpg|200px|thumb|Film Kraków-Częstochowa Upland hududida suratga olingan]] Film Kraków-Częstochowa Upland, Częstochowa yaqinidagi Olsztyn qalʼasi va [[Wrocław]] shahrida suratga olingan<ref>{{cite web|url=https://filmpolski.pl/fp/index.php?film=121835|title = FilmPolski.pl}}</ref>. == Namoyish etilishi == Film Polshada toʻliq holda 182 daqiqa davomiyligida chiqarilgan, biroq AQSh va Buyuk Britaniyada mos ravishda 147 va 125 daqiqagacha qisqartirilgan. AQShda uning tarqatilishi oʻziga xos qiyinchiliklarga uchragan, bir muncha vaqt uning huquqlari Chikagodagi qassobga tegishli boʻlgan<ref>{{cite journal |last1=Davis |first1=Ben |title=An Interview with the Owners of the Elgin |journal=Film Quarterly |volume=53 |issue=Summer 2000 |pages=2–15 |jstor=1213747 |year=2000 |doi=10.2307/1213747 }}</ref>. 1990-yillarga kelib dunyoda atigi bitta subtitrli nusxa qolgani aniqlangan va u ham toʻliq boʻlmagan<ref name="longtrip">{{cite news |last1=Graham |first1=Bob |title='Saragossa Manuscript' Makes Long, Strange Trip Back to Screen |url=https://www.sfgate.com/entertainment/article/Saragossa-Manuscript-Makes-Long-Strange-Trip-2915848.php |accessdate=22 June 2019 |work=San Francisco Chronicle |date=5 August 1999}}</ref>. Jerry Garcia 1966-yilda San-Fransiskoda filmni koʻrib, unga qiziqib qolgan<ref>{{cite web |last1=Bright |first1=Robert |title=Has He Lost His Mind?: The Saragossa Manuscript |url=https://thequietus.com/articles/17515-the-saragossa-manuscript-article |website=The Quietus |accessdate=22 June 2019 |date=28 March 2015}}</ref>. 1990-yillarda Garcia arxivchi Edith Kramerdan filmni topish va tiklashda yordam berishni soʻragan. Keyinchalik [[Martin Scorsese]] aralashib, rejissyorning shaxsiy nusxasini topish va qayta tiklashga mablagʻ ajratgan<ref name="longtrip"/>. 2001-yilda qayta tiklangan film VHS va DVD formatlarida ommaga taqdim etildi. 2011-yilda film Kino Polska tomonidan Polsha Kino Instituti koʻmagida HD formatida raqamli tarzda qayta tiklandi va Blu-ray disklarida chiqarildi<ref>{{cite web|url=https://pisf.pl/aktualnosci/cyfrowa-rekonstrukcja-polskich-filmow-the-chimney-pot-wideo/|title = PISF – Cyfrowa rekonstrukcja polskich filmów}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.amazon.com/Saragossa-Manuscript-Zbigniew-Cybulski/dp/8364361112/ |title=The Saragossa Manuscript : Zbigniew Cybulski, Leon Niemczyk, Ryszard Kotys, Franciszek Pieczka, Jan Machulski, Janusz Klosinski, Gustaw Lutkiewicz, Zdzislaw Maklakiewicz, Wojciech Skibinski, Wojciech Jerzy Has: Movies & TV |publisher=Amazon.com |date= |accessdate=2022-08-07}}</ref>. == Qabul qilinishi == [[Rotten Tomatoes]] reytinq saytida 15 ta sharhga asoslanib 93% ijobiy baholangan<ref name="rottomatoes">{{cite web |title=The Saragossa Manuscript (1999) – Rotten Tomatoes |url=https://www.rottentomatoes.com/m/the_saragossa_manuscript_1999/ |website=Rotten Tomatoes.com |publisher=Flixer |accessdate=4 June 2018}}</ref>. Polshalik tanqidchi Michał Oleszczyk filmni oʻzining murakkab va jozibali tuzilishi bilan barcha davrlarning eng gʻaroyib epik kinolari sirasiga kirishini taʼkidlagan<ref>{{cite journal |last1=Oleszczyk |first1=Michał |title=Reviewed Work(s): Intimations: The Cinema of Wojciech Has by Annette Insdorf |journal=Cinéaste |volume=43 |issue=Winter 2017 |pages=70–71 |jstor=26356842 |year=2017 }}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Tashqi havolalar == * {{IMDb title|id=0059643|title=The Saragossa Manuscript}} [[Turkum:1965-yil filmlari]] [[Turkum:Polsha filmlari]] 0jxb5561k1i6kiuv3qby1o53r0akkob 0 1448035 6271340 2026-09-15T16:39:13Z Oqim 307159 Yangi maqola: [[Foydalanuvchi:Oqim/OQIM]] qoralamasidan koʻchirildi (muallif — Oqim; COI foydalanuvchi sahifasida oshkor qilingan) 6271340 wikitext text/x-wiki {{Infobox company | name = OQIM | logo = OQIM logo.svg | logo_size = 220px | type = Xususiy | industry = Reklama texnologiyalari, influenser-marketing | founded = 2026-yil mart | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (rasmiy nomi — "OQIM GROUP" MChJ; '''OQIM.app''' nomi bilan ham tanilgan) — Toshkentda joylashgan oʻzbekistonlik texnologiya kompaniyasi va uning shu nomdagi UGC-marketpleysi. Platforma brendlarni [[Instagram]]dagi kontent yaratuvchilar — kreatorlar bilan bogʻlaydi: reklama beruvchi kampaniya eʼlon qiladi, kreatorlar qisqa videolar tayyorlaydi, haq esa tasdiqlangan koʻrishlar soniga qarab toʻlanadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya 2026-yilda tashkil etilgan. Faoliyatining dastlabki olti oyida u angel investitsiya jalb qildi, OVOZA loyihasini sotib oldi va TechCrunch hamkorligidagi startaplar tanlovining mintaqaviy finaliga chiqdi. == Tarixi == === Tashkil topishi === OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniyaga Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov<ref name="li-ya" /> asos solgan. Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> === Investitsiya === 2026-yil 13-avgustda OQIM 100 000 AQSh dollari miqdorida angel investitsiya jalb qilganini eʼlon qildi. Investor nomi oshkor etilmagan. Kompaniya maʼlumotiga koʻra, mablagʻ platformani rivojlantirish, texnologik infratuzilmani kuchaytirish va Oʻzbekistonda kreator-marketing jarayonlarini tizimlashtirishga yoʻnaltiriladi.<ref name="blog-inv">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-100000-investitsiya-bilan-yangi-bosqichga-chiqdi |title=OQIM $100 000 investitsiya bilan yangi bosqichga chiqdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> === OVOZA xaridi === Oʻsha kuni OQIM Group 200 000 AQSh dollarlik strategik bitim asosida OVOZA loyihasini oʻz tarkibiga qoʻshganini maʼlum qildi. OVOZA qisqa videolar yaratishga ixtisoslashgan boʻlib, uzun kontentni [[sunʼiy intellekt]] yordamida qisqa formatga avtomatik aylantirar, kreatorlarga esa referal havolalar orqali sotuvdan komissiya olish imkonini berar edi. Bitim natijasida OVOZAning 500 nafar faol kreatori OQIM platformasiga oʻtdi, loyiha asoschisi Muxammad Najmiddinov esa OQIM jamoasiga qoʻshildi. Kompaniya OVOZAda ishlab chiqilgan texnologiyalardan UGC yaratishning boshqa bosqichlarini ham avtomatlashtirishda foydalanishni rejalashtirmoqda.<ref name="blog-ovoza">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-ovoza-200-minglik-strategik-bitim |title=OQIM OVOZA loyihasini $200 minglik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> === Eʼtirof === 2026-yil avgustida "Oqim App" TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 finalchisi qatoridan joy oldi.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Platforma == === Ish jarayoni === OQIM oʻzini UGC kreatorlar marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platformadagi hamkorlik bir necha bosqichdan iborat: * brend reklama kampaniyasini eʼlon qiladi; * kreatorlar kampaniyada qatnashish uchun ariza topshiradi, brend ulardan mosini tanlaydi; * tayyorlangan kontent eʼlon qilinishidan oldin brend tomonidan koʻrib chiqiladi va tasdiqlanadi; * video Instagram Reels formatida joylanadi, soʻng uning koʻrishlari kuzatib boriladi.<ref name="site" /><ref name="blog-inv" /> === Biznes modeli === Anʼanaviy reklama joylashuvidan farqli ravishda, OQIMda kreatorga post uchun emas, balki tasdiqlangan koʻrishlar soni uchun haq toʻlanadi.<ref name="blog-inv" /> Brendlar byudjetni platformadagi ichki balans orqali nazorat qiladi; platformadan foydalanish bepul.<ref name="site" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[Turkum:Internet]] sapg2gg9ehx0zqx5o2oyeqf24gqd266 6271346 6271340 2026-09-15T16:52:45Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishilar, tashkilotlar, veb-saytlar, hodisalar haqidagi maqola bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6271346 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:M6|M6]]: Keng ommaga mashhur boʻlmagan kishilar, tashkilotlar, veb-saytlar, hodisalar haqidagi maqola}} {{Infobox company | name = OQIM | logo = OQIM logo.svg | logo_size = 220px | type = Xususiy | industry = Reklama texnologiyalari, influenser-marketing | founded = 2026-yil mart | founders = Azizbek Ergashev<br />Mukhammadyusuf Abdurakhimov | hq_location = [[Toshkent]], [[Oʻzbekiston]] | num_employees = 2–10 | website = {{URL|https://oqim.app}} }} '''OQIM''' (rasmiy nomi — "OQIM GROUP" MChJ; '''OQIM.app''' nomi bilan ham tanilgan) — Toshkentda joylashgan oʻzbekistonlik texnologiya kompaniyasi va uning shu nomdagi UGC-marketpleysi. Platforma brendlarni [[Instagram]]dagi kontent yaratuvchilar — kreatorlar bilan bogʻlaydi: reklama beruvchi kampaniya eʼlon qiladi, kreatorlar qisqa videolar tayyorlaydi, haq esa tasdiqlangan koʻrishlar soniga qarab toʻlanadi.<ref name="site">{{cite web |url=https://oqim.app/ |title=OQIM: Brendlarni UGC kreatorlar bilan bogʻlovchi platforma |website=oqim.app |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="gp">{{cite web |url=https://www.goldenpages.uz/en/company/?Id=122698 |title=OQIM APP. in Tashkent |website=Golden Pages Uzbekistan |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniya 2026-yilda tashkil etilgan. Faoliyatining dastlabki olti oyida u angel investitsiya jalb qildi, OVOZA loyihasini sotib oldi va TechCrunch hamkorligidagi startaplar tanlovining mintaqaviy finaliga chiqdi. == Tarixi == === Tashkil topishi === OQIM 2026-yil mart oyida Toshkentda tashkil etilgan.<ref name="li-ya">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/experience/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Experience |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/company/oqim/about/ |title=OQIM.app |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> Kompaniyaga Azizbek Ergashev<ref name="li-ae">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/ |title=Azizbek Ergashev |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> va Mukhammadyusuf Abdurakhimov<ref name="li-ya" /> asos solgan. Ikkala asoschi ham Toshkentdagi Vestminster xalqaro universiteti qoshidagi akademik litseyni tamomlagan.<ref name="li-ae-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/a-ergashev/details/education/ |title=Azizbek Ergashev — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref><ref name="li-ya-edu">{{cite web |url=https://www.linkedin.com/in/mrabdurakhimov/details/education/ |title=Yusuf Abdurakhimov — Education |website=LinkedIn |access-date=2026-09-15}}</ref> === Investitsiya === 2026-yil 13-avgustda OQIM 100 000 AQSh dollari miqdorida angel investitsiya jalb qilganini eʼlon qildi. Investor nomi oshkor etilmagan. Kompaniya maʼlumotiga koʻra, mablagʻ platformani rivojlantirish, texnologik infratuzilmani kuchaytirish va Oʻzbekistonda kreator-marketing jarayonlarini tizimlashtirishga yoʻnaltiriladi.<ref name="blog-inv">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-100000-investitsiya-bilan-yangi-bosqichga-chiqdi |title=OQIM $100 000 investitsiya bilan yangi bosqichga chiqdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> === OVOZA xaridi === Oʻsha kuni OQIM Group 200 000 AQSh dollarlik strategik bitim asosida OVOZA loyihasini oʻz tarkibiga qoʻshganini maʼlum qildi. OVOZA qisqa videolar yaratishga ixtisoslashgan boʻlib, uzun kontentni [[sunʼiy intellekt]] yordamida qisqa formatga avtomatik aylantirar, kreatorlarga esa referal havolalar orqali sotuvdan komissiya olish imkonini berar edi. Bitim natijasida OVOZAning 500 nafar faol kreatori OQIM platformasiga oʻtdi, loyiha asoschisi Muxammad Najmiddinov esa OQIM jamoasiga qoʻshildi. Kompaniya OVOZAda ishlab chiqilgan texnologiyalardan UGC yaratishning boshqa bosqichlarini ham avtomatlashtirishda foydalanishni rejalashtirmoqda.<ref name="blog-ovoza">{{cite web |url=https://oqim.app/blog/oqim-ovoza-200-minglik-strategik-bitim |title=OQIM OVOZA loyihasini $200 minglik strategik bitim orqali oʻz tarkibiga qoʻshdi |website=oqim.app |date=2026-08-13 |access-date=2026-09-15}}</ref> === Eʼtirof === 2026-yil avgustida "Oqim App" TechCrunch bilan hamkorlikda oʻtkazilgan Road to Battlefield 2026 mintaqaviy tanlovining 22 finalchisi qatoridan joy oldi.<ref name="tc">{{cite web |url=https://techcrunch.com/2026/08/12/silkroad-innovation-hubs-road-to-battlefield-competition-continues/ |title=Silkroad Innovation Hub's Road to Battlefield competition continues |publisher=TechCrunch |date=2026-08-12 |access-date=2026-09-15}}</ref> == Platforma == === Ish jarayoni === OQIM oʻzini UGC kreatorlar marketpleysi sifatida taqdim etadi.<ref name="li" /> Platformadagi hamkorlik bir necha bosqichdan iborat: * brend reklama kampaniyasini eʼlon qiladi; * kreatorlar kampaniyada qatnashish uchun ariza topshiradi, brend ulardan mosini tanlaydi; * tayyorlangan kontent eʼlon qilinishidan oldin brend tomonidan koʻrib chiqiladi va tasdiqlanadi; * video Instagram Reels formatida joylanadi, soʻng uning koʻrishlari kuzatib boriladi.<ref name="site" /><ref name="blog-inv" /> === Biznes modeli === Anʼanaviy reklama joylashuvidan farqli ravishda, OQIMda kreatorga post uchun emas, balki tasdiqlangan koʻrishlar soni uchun haq toʻlanadi.<ref name="blog-inv" /> Brendlar byudjetni platformadagi ichki balans orqali nazorat qiladi; platformadan foydalanish bepul.<ref name="site" /> == Havolalar == * {{URL|https://oqim.app}} — rasmiy sayt == Manbalar == <references /> [[Turkum:Oʻzbekiston shirkatlari]] [[Turkum:2026-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] [[Turkum:Internet]] dls9gglqguqzkhexzusmluts98uybz3 0 1448036 6271341 2026-09-15T16:40:00Z Oqim 307159 Yoʻnaltirish 6271341 wikitext text/x-wiki #REDIRECT [[OQIM (platforma)]] 7g956supgb2fnos3dojq1bl0lys3ra3 6271350 6271341 2026-09-15T16:58:31Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#U2]] bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6271350 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:TOʻM#M1]] va [[VP:TOʻM#U2]]}} #REDIRECT [[OQIM (platforma)]] rbppbyhkxvzorqjinn1gaywact447wp 0 1448037 6271344 2026-09-15T16:41:56Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271344 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Franz Antel]] | producer = Franz Hoffmann<br />[[Erich von Neusser]] | based_on = | writer = [[Alexander Lernet-Holenia]]<br />[[Kurt Nachmann]] | starring = [[Ewald Balser]]<br />[[Barbara Rütting]]<br />[[Gerhard Riedmann]] | music = [[Willy Schmidt-Gentner]] | cinematography = Hanns Matula<br />[[Hans Heinz Theyer]] | editing = [[Arnfried Heyne]] | studio = Hope Film<br />Neusser-Film | distributor = [[Sascha-Film|Sascha Film]]<br />[[UFA GmbH|UFA]] | released = {{Film date|1955|04|18|df=yes}} | runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Spionage''' – 1955-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Ewald Balser]], [[Barbara Rütting]] va [[Gerhard Riedmann]] ijro etgan<ref>Fritsche p.256</ref>. Film [[Sievering Studios]]da va [[Vena (shahar)|Vena]]da suratga olingan<ref>Fritsche p.256</ref>. ==Rollarda== * [[Ewald Balser]] — polkovnik Redl * [[Barbara Rütting]] — Nadeschda * [[Gerhard Riedmann]] — kapitan Angelis * [[Oskar Werner]] — leytenant Zeno von Baumgarten * [[Marte Harell]] — grafinya Lichtenfels * [[Hannelore Bollmann]] — Pauline von Heymeneck * [[Rudolf Forster]] — bosh shtab boshligʻi von Heymeneck * [[Attila Hörbiger]] — doktor Hartmuth * [[Erik Frey]] — polkovnik Rabansky * [[Heinz Moog]] — baron Letten * [[Karl Ehmann]] — Leopold, Lichtenfelsning xizmatkori * [[Hermann Erhardt]] — Steidl * [[C.W. Fernbach]] — rotmistr Weidler * [[Harry Hardt]] — general Maximoff * Kurt Jaggberg — Sabrenin * [[Alexander Trojan]] — baron Korff * Ernst Waldbrunn — Ebinger * Grete Sellier — mehmon == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0048651}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} gw8h446k96pmg0oky7q2ed1atjoaozj 1 1448038 6271347 2026-09-15T16:54:16Z ~2026-49887-94 307174 „Bu sahifa tog’ri yozilgan! ~~~~“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271347 wikitext text/x-wiki Bu sahifa tog’ri yozilgan! [[Maxsus:Contributions/~2026-49887-94|~2026-49887-94]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-49887-94|talk]]) 16:54, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) re42t76hk1e2a6x8ekulufazdbcqfil 6271682 6271347 2026-09-16T06:12:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271682 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} Bu sahifa tog’ri yozilgan! [[Maxsus:Contributions/~2026-49887-94|~2026-49887-94]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-49887-94|talk]]) 16:54, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) cq4jahtkqodebbuuzaoloscrs1hqyrf 0 1448039 6271351 2026-09-15T17:01:30Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271351 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Rolf Thiele]] | producer = Karl Ehrlich | writer = [[Hans Jacoby]]<br>[[Fritz Rotter]] | starring = [[Romy Schneider]] | music = | cinematography = [[Klaus von Rautenfeld]] | editing = Henny Brünsch | distributor = [[Universum Film AG|UFA]] | released = {{film date|df=yes|1958}} | runtime = 92 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Die Halbzarte''' – 1958-yilda rejissyor [[Rolf Thiele]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Film 1959-yilgi [[Kann kinofestivali]]da namoyish etilgan<ref name="festival-cannes.com">{{cite web |url=http://www.festival-cannes.com/en/archives/ficheFilm/id/3407/year/1959.html |title=Festival de Cannes: Eva |access-date=14 February 2009|work=festival-cannes.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|id=0051695|title=Eva}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} rcutf3n0brzl0m9gb1589l3hmn8nz6e 0 1448040 6271352 2026-09-15T17:02:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271352 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Paul Löwinger]] | producer = [[Ernest Müller]] | writer = Gretl Löwinger (pyesa) <br> [[Karl Leiter]] <br> [[August Rieger]] | narrator = | starring = [[Sepp Rist]] <br> [[Rudolf Carl]] <br> [[Joseph Egger]] | music = [[Gerhard Bronner]] | cinematography = [[Károly Kurzmayer]] | editing =[[Renate Knitschke]] | studio = Schönbrunn-Film | distributor = Union-Film | released = {{Film date|1951|11|30|df=y}} | runtime = 90 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Valentins Sündenfall''' – 1951-yilda rejissyor [[Paul Löwinger]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Sepp Rist]], [[Rudolf Carl]] va [[Joseph Egger]] ijro etgan<ref>Fritsche p.246</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0361088}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 9eqijz43dwf3ikny3zydrujv97l9lcl 0 1448041 6271353 2026-09-15T17:03:15Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271353 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director =[[Erik Ode]] | producer = [[Eduard Hoesch]] | writer = [[Juliane Kay]] <br> [[Aldo von Pinelli]] | narrator = | starring = [[Isa Günther]] <br> [[Jutta Günther]] <br> [[Erich Auer]] | music = [[Peter Kreuder]] | cinematography = [[Richard Angst]] | editing = [[Herma Sandtner]] | studio = Donau-Filmproduktion <br> Melodie Film | distributor = [[Herzog Film]] | released = {{Film date|1954|07|20|df=y}} | runtime = 95 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Der erste Kuß''' – 1954-yilda rejissyor [[Erik Ode]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]— G‘arbiy Germaniya komediya filmi. Bosh rollarni [[Isa Günther]], [[Jutta Günther]] va [[Erich Auer]] ijro etgan<ref>Fritsche p.250</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0046959}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 37dltpxxm3cvwzcmgtsc5jmw10bv82i 0 1448042 6271354 2026-09-15T17:04:44Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271354 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = Alfons Stummer | producer = [[Karl Hitschfel]] | writer = {{ubl|[[Franz Mayr-Melnhof]] (gʻoya)|[[Friedrich Schreyvogel ]]|[[Günther Schwab ]]|Alfons Stummer|[[Alfred Solm ]]}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Anita Gutwell]]|[[Rudolf Lenz]]|[[Karl Ehmann]]}} | music = [[Viktor Hruby]] | cinematography = [[Walter Tuch]] | editing = [[Eleonore Kunze]] | studio = Rondo Film | released = {{Film date|1954|11|25|df=yes}} | runtime = 90 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Der Förster vom Silberwald''' – 1954-yilda rejissyor [[Alfons Stummer]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—G‘arbiy Germaniya drama filmi. Bosh rollarni [[Anita Gutwell]], [[Rudolf Lenz]] va [[Karl Ehmann]] ijro etgan<ref>Baer p.181</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Baer, Hester. ''Dismantling the Dream Factory: Gender, German Cinema, and the Postwar Quest for a New Film Language''. Berghahn Books, 2012. == Havolalar == * {{IMDb title|0047006}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} ejsynedz564i309s3fvgycsu1gi8wjq 2 1448043 6271356 2026-09-15T17:12:34Z Mvlnvvs 307179 /* */ 6271356 wikitext text/x-wiki Doston Mavlanov nbo68oda34umbpavl2tweu6lo1tassr 6271358 6271356 2026-09-15T17:13:11Z Mvlnvvs 307179 /* */ 6271358 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 0 1448044 6271357 2026-09-15T17:12:39Z ~2026-49896-43 307181 Shotlandiya 6271357 wikitext text/x-wiki Shatlandiya jannat makon e4r6hyzvwzpydskbgklbasjb3sn9zmu 6271365 6271357 2026-09-15T17:45:19Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:U3|U3]]: [[VP:Vandalizm|Vandalizm]] bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6271365 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:U3|U3]]: [[VP:Vandalizm|Vandalizm]]}} Shatlandiya jannat makon qnulz1uahy504jsiaypn3df4syke4g0 4 1448045 6271359 2026-09-15T17:15:16Z Mvlnvvs 307179 „Doston Mavlanov“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271359 wikitext text/x-wiki Doston Mavlanov nbo68oda34umbpavl2tweu6lo1tassr 0 1448046 6271360 2026-09-15T17:16:29Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271360 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Paul May]] |producer = Heinz Pollak<br>[[Alfred Stöger]] |writer = [[Trygve Gulbranssen]] (roman)<br>[[Kurt Heuser]] |starring = {{ubl|[[Gert Fröbe]]|[[Hansjörg Felmy]]|[[Joachim Hansen (aktyor)|Joachim Hansen]]}} |music = [[Rolf Alexander Wilhelm|Rolf A. Wilhelm]] |cinematography = {{Ill|Elio Carniel|de|3=Elio Carniel|v=ib}} |editing = Renate Jelinek |studio = Wiener Mundus-Film |distributor =Deutsche Film Hansa |released = {{Film date|1959|9|15|df=yes}} |runtime = 105 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Und ewig singen die Wälder''' – 1959-yilda rejissyor [[Paul May]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] drama filmi. Bosh rollarni [[Gert Fröbe]], [[Hansjörg Felmy]] va [[Joachim Hansen]] ijro etgan. Filmning 1960-yilda ''The Inheritance of Bjorndal'' nomli davomi chiqarilgan<ref>{{cite book|last=von Dassanowsky|first=Robert|authorlink=Robert von Dassanowsky|title=Austrian Cinema: A History|publisher=McFarland|location=Jefferson, NC|year=2005|page=176|isbn=0786420782}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0053393}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 9k4ud6xoink87qs9vhl75kw9nwqmbcw 0 1448047 6271361 2026-09-15T17:41:24Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271361 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Eduard von Borsody]] | producer = [[Eduard Hoesch]] | based_on = ''The Fourth Commandment'' — [[Ludwig Anzengruber]] | writer = [[Friedrich Schreyvogel]] <br /> Eduard von Borsody | starring = [[Attila Hörbiger]] <br /> [[Dagny Servaes]] <br /> [[Inge Egger]] | music = Wolfgang Ruß-Bovelino | cinematography = [[Sepp Ketterer]] <br /> [[Hans Schneeberger]] | editing = | studio = Berna Filmproduktion <br /> Donau-Filmproduktion | distributor = [[Sascha-Film|Sascha Film]] | released = {{Film date|1950|04|07|df=yes}} | runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Das vierte Gebot''' – 1950-yilda rejissyor [[Eduard von Borsody]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Attila Hörbiger]], [[Dagny Servaes]] va [[Inge Egger]] ijro etgan<ref>Fritsche p.238</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0170768}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 9eci1u2ai9cjowu4dg1og9j9vi5ekjn 0 1448048 6271363 2026-09-15T17:43:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271363 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Wolfgang Liebeneiner]] | producer = Leopoldine Kytka | based_on = | writer = Leopoldine Kytka | narrator = | starring = [[Paul Hartmann (aktyor)|Paul Hartmann]] <br> [[Vilma Degischer]] <Br> [[Hilde Krahl]] | music = [[Bert Rudolf]] | cinematography = [[Günther Anders (kinooperator)|Günther Anders]] <br> [[Willi Sohm]] | editing = [[Arnfried Heyne]] | studio = Lambach-Film | distributor = Ring-Film | released = {{Film date|1951|03|19|df=yes}} | runtime = 98 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Das Tor zum Frieden''' – 1951-yilda rejissyor [[Wolfgang Liebeneiner]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] drama filmi. Bosh rollarni [[Paul Hartmann]], [[Vilma Degischer]] va [[Hilde Krahl]] ijro etgan<ref>Fritsche p.240</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men In Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity ''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0236800}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 9c0aicax4kdvs08g2nxpbshtv6ud5w0 3 1448049 6271364 2026-09-15T17:45:04Z Ahror Akramovich 75193 Vikipediyaga xush kelibsiz! 6271364 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 17:45, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) f0wdisywa6xzeqxfi72cjr08ivqawcy 0 1448050 6271366 2026-09-15T17:46:29Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271366 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alfred Stöger]] | producer = Alfred Stöger | writer = [[Johann Wolfgang von Goethe]] (pyesa) | starring = [[Ewald Balser]] <br> [[Auguste Pünkösdy]] <br> [[Raoul Aslan]] | music = [[Walter Heydrich]] | cinematography = [[Sepp Ketterer]] <br> [[Károly Kurzmayer]] <br> [[Anton Pucher]] <br> [[Walter Tuch]] <br> [[Fritz von Friedl (kinooperator)|Fritz von Friedl]] | editing = | studio = Thalia-Film <br> Wiener Mundus-Film | distributor =Union Film Wien | released = {{Film date|1955|10|14|df=yes}} | runtime = 87 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Götz von Berlichingen''' – 1955-yilda rejissyor [[Alfred Stöger]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy sarguzasht filmi. Bosh rollarni [[Ewald Balser]], [[Auguste Pünkösdy]] va [[Raoul Aslan]] ijro etgan. Film [[Johann Wolfgang von Goethe]]ning 1773-yilda yozilgan ''Götz von Berlichingen'' pyesasi asosida suratga olingan<ref>Goble p. 481</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Goble, Alan. ''The Complete Index to Literary Sources in Film''. Walter de Gruyter, 1999. == Havolalar == * {{IMDb title|0467580}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} kte4lw9blctsjve7rxox6b4k455fc8i 0 1448051 6271367 2026-09-15T17:47:33Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271367 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Ernst Marischka]] |writer = [[Alexander Roda Roda]] (pyesa)<br>[[Carl Rößler]] (pyesa)<br>Ernst Marischka |starring = [[Annemarie Düringer]]<br>[[Adrienne Gessner]]<br>[[Hans Holt]] |music = [[Anton Profes]] |cinematography = [[Sepp Ketterer]] |editing = [[Henny Brünsch]] |studio = Vindobona-Filmproduktion |distributor = [[Sascha-Film|Sascha Film]]<br>[[Bavaria Film]] |released = {{Film date|1953|10|13|df=yes}} |runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Der Feldherrnhügel''' – 1953-yilda rejissyor [[Ernst Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Annemarie Düringer]], [[Adrienne Gessner]] va [[Hans Holt]] ijro etgan<ref>{{cite book|last=Fritsche|first=Maria|title=Homemade Men In Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity|publisher=[[Berghahn Books]]|series=Film Europa|year=2013|page=246|isbn=978-0857459459|jstor=j.ctt9qcvz8}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0045760}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} lrymuqhdif12q6c72zckkig4hnp6v82 0 1448052 6271369 2026-09-15T17:48:25Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271369 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Ernst Marischka]] | producer = Friedrich Erban | writer = Ernst Marischka | narrator = | starring = [[Johanna Matz]] <br> [[Adrian Hoven]] <br> [[Paul Hörbiger]] | music = [[Josef Bayer]] <br> [[Willy Schmidt-Gentner]] | cinematography = [[Sepp Ketterer]] | editing =[[Josefine Ramerstorfer]] | studio = [[Wien-Film]] | distributor =[[Sascha-Verleih|Sascha-Film]] | released = {{Film date|1952|12|29|df=y}} | runtime = 103 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Hannerl''' – 1952-yilda rejissyor [[Ernst Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Johanna Matz]], [[Adrian Hoven]] va [[Paul Hörbiger]] ijro etgan<ref>Fritsche p.244</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0044684}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 4mdhw3dm3ds05hag7rr8xkjqnksyjm2 0 1448053 6271371 2026-09-15T17:49:31Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271371 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Franz Antel]] | producer = Karl Hofer<br />Felix R. Fohn | writer = [[Rudolf Österreicher]]<br />Lilian Belmont<br />Paul Hörbiger | narrator = | starring = [[Paul Hörbiger]]<br />[[Hans Moser (aktyor)|Hans Moser]]<br />[[Maria Andergast]] | cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] | editing = [[Arnfried Heyne]] | studio = Schönbrunn-Film | distributor =International Film<br />[[Constantin Film]] (West Germany) | released = {{Film date|1952|01|18|df=y}} | runtime = 105 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Hallo Dienstmann''' – 1952-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Paul Hörbiger]], [[Hans Moser (aktyor)|Hans Moser]] va [[Maria Andergast]] ijro etgan<ref>Fritsche p.244</ref><ref>Dassanowsky p.68</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Dassanowsky, Robert. ''World Film Locations: Vienna''. Intellect Books, 2012. * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0043616}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} ceyim2csincfn3g8t96tbtjly0aawq8 6271372 6271371 2026-09-15T17:49:47Z Ahror Akramovich 75193 6271372 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Franz Antel]] | producer = Karl Hofer<br />Felix R. Fohn | writer = [[Rudolf Österreicher]]<br />Lilian Belmont<br />Paul Hörbiger | narrator = | starring = [[Paul Hörbiger]]<br />[[Hans Moser (aktyor)|Hans Moser]]<br />[[Maria Andergast]] | cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] | editing = [[Arnfried Heyne]] | studio = Schönbrunn-Film | distributor =International Film<br />[[Constantin Film]] | released = {{Film date|1952|01|18|df=y}} | runtime = 105 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Hallo Dienstmann''' – 1952-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Paul Hörbiger]], [[Hans Moser (aktyor)|Hans Moser]] va [[Maria Andergast]] ijro etgan<ref>Fritsche p.244</ref><ref>Dassanowsky p.68</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Dassanowsky, Robert. ''World Film Locations: Vienna''. Intellect Books, 2012. * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0043616}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} cupcjeangs2gkz4o34a77w8vrljr4pf 0 1448054 6271373 2026-09-15T18:00:19Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271373 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Hermann Kugelstadt]] | producer = [[Ernest Müller]]<br />[[August Rieger]] | writer = Theodor Ottawa | narrator = | starring = [[Hans Moser (actor)|Hans Moser]]<br />[[Paul Hörbiger]]<br /> [[Oskar Sima]] | cinematography = [[Walter Tuch]] | editing = Luise Dreyer-Sachsenberg | studio = Schönbrunn-Film | distributor = Union-Film | released = {{Film date|1958|04|11|df=y}} | runtime = 94 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Hallo Taxi''' – 1958-yilda rejissyor [[Hermann Kugelstadt]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Hans Moser]], [[Paul Hörbiger]] va [[Oskar Sima]] ijro etgan<ref>Bock & Bergfelder p.216</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Bergfelder, Tim & Bock, Hans-Michael. ''The Concise Cinegraph: Encyclopedia of German''. Berghahn Books, 2009. == Havolalar == * {{IMDb title|0051696}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 6gyatqe9bs4bpdu1u8wqb2m421nhduv 3 1448055 6271374 2026-09-15T18:00:49Z Ahror Akramovich 75193 Vikipediyaga xush kelibsiz! 6271374 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 18:00, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) 0y7pm7jpfn5b2ogiwxb9g9efzc21r51 0 1448056 6271375 2026-09-15T18:01:53Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271375 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[E. W. Emo]] | producer = | writer = {{ubl|{{ill|Martin Costa|de}}|[[August Rieger]]}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Peter Weck]]|{{ill|Traute Wassler|de}}|[[Paul Hörbiger]]}} | cinematography = [[Sepp Riff]] | editing = [[August Rieger]] | studio = {{ubl|Rex-Film|Schönbrunn-Film}} | distributor = Kopp-Filmverleih | released = {{film date|1956|8|23|df=y}} | runtime = 93 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Ihr Korporal''' – 1956-yilda rejissyor [[E. W. Emo]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Peter Weck]], [[Traute Wassler]] va [[Paul Hörbiger]] ijro etgan{{sfn|Von Dassanowsky|p=168}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book | ref = {{sfnref|Von Dassanowsky}} | first = Robert | last = Von Dassanowsky | title = Austrian Cinema: A History | publisher = McFarland | year = 2005 | location = Jefferson, NC | isbn = 978-1-4766-2147-0 }} == Havolalar == * {{IMDb title|0049345}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} i6jv6hlj550lm5gk0qofphptn6zm8he 0 1448057 6271376 2026-09-15T18:02:56Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271376 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Axel von Ambesser]] | producer = [[Eduard Hoesch]] | writer = [[Max Kolpé]] <br> Axel von Ambesser | narrator = | starring = [[Nicole Heesters]] <br> [[Paul Dahlke (aktyor)|Paul Dahlke]] <br> [[Adrian Hoven]] | music = [[Peter Kreuder]] <br> [[René Sylviano]] | cinematography = [[Willi Sohm]] | editing = [[Herma Sandtner]] | studio = Donau-Filmproduktion Eduard Hoesch <br> Melodie Film | distributor =Europa-Filmverleih | released = {{Film date|1955|08|25|df=yes}} | runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Ihr erstes Rendezvous''' – 1955-yilda rejissyor [[Axel von Ambesser]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—G‘arbiy Germaniya romantik komediya filmi. Bosh rollarni [[Nicole Heesters]], [[Paul Dahlke (aktyor)|Paul Dahlke]] va [[Adrian Hoven]] ijro etgan<ref>Fritsche p.255</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0048197}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} rbddtcf0a2md18whvdw9199ff39ults 0 1448058 6271378 2026-09-15T18:11:59Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271378 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Gustav Fröhlich]] | producer = [[Alfred Lehr]] | writer = {{ubl|[[Edith Zellweker]] (roman)|[[Ilse von Gasteiger]]|[[Ernst Welisch (ssenariynavis)|Ernst Welisch]]|Gustav Fröhlich}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Sabine Eggerth]]|[[Wolf Albach-Retty]]|[[Josef Meinrad]]|[[Gretl Schörg]]}} | music = [[Erwin Halletz]] | cinematography = [[Sepp Riff]] | editing = [[Raimund Warta]] | studio = Schönbrunn-Film | distributor = [[Sascha-Film|Sascha Film]] | released = {{Film date|1955|09|02|df=yes}} | runtime = 95 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Seine Tochter ist der Peter''' – 1955-yilda rejissyor [[Gustav Fröhlich]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] drama filmi. Bosh rollarni [[Sabine Eggerth]], [[Wolf Albach-Retty]] va [[Josef Meinrad]] ijro etgan<ref>Fritsche p.189</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0048598}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} jo9uwrqdzfsgmcnso5xbjnppr8kk35o 0 1448059 6271379 2026-09-15T18:13:04Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271379 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Franz Antel]] | producer = Karl Hofer<br />Felix R. Fohn | writer = {{ubl|Franz Beron (pyesa)|[[Jutta Bornemann]]|[[Gunther Philipp]]|Franz Antel}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Inge Egger]]|[[Jeanette Schultze]]|[[Waltraut Haas]]}} | music = {{ubl|[[Willy Berking]]|[[Johannes Fehring]]|Gerhard Froboess|[[Werner Müller (qoʻshiqchi)|Werner Müller]]}} | cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] | editing = | studio = Cziffra-Film<br />Schönbrunn-Film | distributor = [[Constantin Film]] | released = {{Film date|1952|09|30|df=yes}} | runtime = 96 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Ideale Frau gesucht''' – 1952-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Inge Egger]], [[Jeanette Schultze]] va [[Waltraut Haas]] ijro etgan<ref>Dassanowsky p.151</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Dassanowsky, Robert. ''Austrian Cinema: A History''. McFarland, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0044740}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} om2jxs81ua6b5kave06zossrj8ep72p 0 1448060 6271380 2026-09-15T18:15:19Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271380 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Eduard von Borsody]] | producer = [[Ernest Müller]] | writer = [[Hans Fritz Köllner]] <br> [[August Rieger]] <br> [[Philipp von Zeska]] | narrator = | starring = [[Johannes Heesters]] <br> [[Gretl Schörg]] <br> [[Margit Saad]] | music = [[Rudolf Kattnigg]] | cinematography = [[Bruno Mondi]] | editing =[[Herma Sandtner]] | studio = Schönbrunn-Film | distributor = [[Sascha-Film|Sascha Filmverleih]] | released = {{Film date|1953|12|15|df=y}} | runtime = 86 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Hab' ich nur deine Liebe''' – 1953-yilda rejissyor [[Eduard von Borsody]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] musiqiy drama filmi. Bosh rollarni [[Johannes Heesters]], [[Gretl Schörg]] va [[Margit Saad]] ijro etgan<ref>Fritsche p.248</ref><ref>Fryer p.27</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. * Fryer, Paul (ed.) ''The Composer on Screen: Essays on Classical Music Biopics''. McFarland, 2018. == Havolalar == * {{IMDb title|0045852}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 1lralti4lwye1nb3jvxa8igo5yeg3zz 0 1448061 6271381 2026-09-15T18:16:49Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271381 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[E. W. Emo]] | producer = | writer = {{ubl|[[August Rieger]]|{{ill|Hugo Wiener|de||fr}}}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Rudolf Vogel]]|[[Gretl Schörg]]|[[Mady Rahl]]}} | cinematography = [[Walter Tuch]] | editing = | studio = Schönbrunn-Film | distributor = | released = {{film date|1956|12|21|df=y}} | runtime = 90 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''K. und k. Feldmarschall''' – 1956-yilda rejissyor [[E. W. Emo]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Rudolf Vogel]], [[Gretl Schörg]] va [[Mady Rahl]] ijro etgan{{sfn|Von Dassanowsky|p=168}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book | ref = {{sfnref|Von Dassanowsky}} | first = Robert | last = Von Dassanowsky | title = Austrian Cinema: A History | publisher = McFarland | year = 2005 | location = Jefferson, NC | isbn = 978-1-4766-2147-0 }} == Havolalar == * {{IMDb title|0049392}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} i614446cgpup60mi46sdlekievuzjdi 0 1448062 6271382 2026-09-15T18:19:02Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271382 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[E. W. Emo]] | producer = [[Heinz Nitsche]] | writer = {{plainlist| * [[Hans Nüchtern]] (novel) * [[Lilian Belmont]] * [[Fritz Koselka]] * {{ill|Hugo Maria Kritz|de}} * {{ill|Ernst Waldbrunn|de||eo||es}} }} | narrator = | starring = {{ubl|[[Bruni Löbel]]|[[Friedl Czepa]]|[[Walter Giller]]}} | music = [[Bojan Adamic]] | cinematography = {{ubl|[[Rudolf Sandtner]]|[[Oskar Schnirch]]}} | editing = {{ill|Hermine Diethelm|de||fr}} | studio = {{ubl|Helios-Filmproduktion|Triglav Film}} | distributor = [[Sascha Film]] | released = {{film date|1953|8|14|df=y}} | runtime = 92 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Wirbel um Irene''' – 1953-yilda rejissyor [[E. W. Emo]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—[[Yugoslaviya]] romantik komediya filmi. Bosh rollarni [[Bruni Löbel]], [[Friedl Czepa]] va [[Walter Giller]] ijro etgan{{sfn|Fritsche|p=249}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book | ref = {{sfnref|Fritsche}} | last = Fritsche | first = Maria | title = Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity | publisher = Berghahn Books | year = 2013 | location = New York | isbn = 978-0-85745-946-6 }} == Havolalar == * {{IMDb title|0046555}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} l3g4kqczafai1t9x3pdanyoornd8ttk 0 1448063 6271385 2026-09-15T18:21:33Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271385 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Georg Wilhelm Pabst]] | producer = Jochen Genzow<br />[[Franz Seitz, Jr.|Franz Seitz]] | writer = Hans W. Hagen<br />[[Gustav Machatý]]<br />Jochen Wilke<br />[[Werner P. Zibaso]] | narrator = | starring = [[Bernhard Wicki]] | music = | cinematography = Kurt Hasse | editing = Herbert Taschner | distributor = | released = {{Film date|1955|06|19|df=y}} | runtime = 75 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Es geschah am 20. Juli''' – 1955-yilda rejissyor [[Georg Wilhelm Pabst]] tomonidan suratga olingan G‘arbiy Germaniya filmi. Film [[Adolf Hitler]]ga suiqasd uyushtirishga qaratilgan 20-iyul fitnasi haqida<ref name="NY Times">{{cite web |url=https://movies.nytimes.com/movie/148487/Es-Geschah-Am-20-Juli/overview |title=Es Geschah Am 20. Juli (1955)|archive-url=https://web.archive.org/web/20160307232733/http://www.nytimes.com/movies/movie/148487/Es-Geschah-Am-20-Juli/overview|archive-date=March 7, 2016|department=Movies & TV Dept. |work=[[The New York Times]] |author=Hal Erickson |author-link=Hal Erickson (author) |date=2016 |url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|id=0048040|title=Jackboot Mutiny}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} a86p1cfw369d4sxew3ffk32npi03btw 0 1448064 6271386 2026-09-15T18:24:58Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271386 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Willi Forst]] | producer = [[Herbert Gruber (prodyuser)|Herbert Gruber]] | writer = [[Kurt Nachmann]] | narrator = | starring = See below | cinematography = {{ubl|[[Günther Anders (kinooperator)|Günther Anders]]|[[Hannes Staudinger]]}} | editing = [[Herma Sandtner]] | studio = | distributor = | released = {{Film date|1956}} | runtime = 99 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Kaiserjäger''' – 1956-yilda rejissyor [[Willi Forst]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] filmi. ==Rollarda== * [[Adrian Hoven]] — katta leytenant Pacher * [[Erika Remberg]] — Antonia, uning qizi * [[Judith Holzmeister]] — grafinya Valerie Hardberg * [[Rudolf Forster]] — graf Leopold Hardberg, iste’fodagi general * [[Attila Hörbiger]] — polkovnik Weigant * [[Gunther Philipp]] — zaxiradagi leytenant Otto Schatz * [[Senta Wengraf]] — Helga von Metzler * [[Oskar Sima]] — katta ovchi Kriegler == Havolalar == *{{IMDb title|id=0049395|title=Kaiserjäger}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 7lr4vgdac7cso8g0e4d3gtyxz389t9y 0 1448065 6271387 2026-09-15T18:26:13Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271387 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Hubert Marischka]] | producer = | writer = {{ubl|[[Ignaz Schnitzer]] (libretto ''Bruder Straubinger'')|[[Moritz West]] (libretto ''Bruder Straubinger'')|[[Rudolf Österreicher]]|Hubert Marischka}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Curd Jürgens]]|[[Hans Olden]]|[[Hans Moser (aktyor)|Hans Moser]]}} | music = [[Alois Melichar]] | cinematography = {{ubl|[[Josef Illig]]|[[Franz Koch (kinooperator)|Franz Koch]]}} | editing = [[Adolf Schlyssleder]] | studio = {{ubl|Aco-Film|Schönbrunn-Film}} | distributor = Union Film | released = {{Film date|1950|09|28|df=yes}} | runtime = 107 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Küssen ist keine Sünd''' – 1950-yilda rejissyor [[Hubert Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—[[Germaniya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Curd Jürgens]], [[Hans Moser (aktyor)|Hans Moser]] va [[Hans Moser]] ijro etgan<ref>Von Dassanowsky p.138</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Robert von Dassanowsky. ''Austrian Cinema: A History''. McFarland, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0042661}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 3xlbc4tcov4w1twtsi3yllxrp2p2cqh 0 1448066 6271389 2026-09-15T18:28:03Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271389 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Hans Heinrich (rejissyor)|Hans Heinrich]] |writer = {{ubl|[[Philipp Lothar Mayring]]|Hannes Peter Stolp (roman)}} |starring = {{ubl|[[Hans Richter (aktyor)|Hans Richter]]|[[Rudolf Carl]]|[[Ingrid Lutz]]}} |cinematography = [[Bruno Stephan]] |editing = [[Ira Oberberg]] |studio = {{ubl|Arena-Film|Wiener Mundus-Film}} |distributor = [[Herzog Film]] |released = {{Film date|1953|5|29|df=yes}} |runtime = 78 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Knall und Fall als Detektive''' – 1953-yilda rejissyor [[Hans Heinrich]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—G‘arbiy Germaniya komediya filmi. Bosh rollarni [[Hans Richter (aktyor)|Hans Richter]], [[Rudolf Carl]] va [[Ingrid Lutz]] ijro etgan<ref>{{cite book|first=Robert|last=von Dassanowsky|authorlink=Robert von Dassanowsky|title=Austrian Cinema: A History|publisher=McFarland|year=2005|location=Jefferson, NC|page=151|isbn=978-1-4766-2147-0}}</ref>. ==Rollarda== {{Cast listing| * [[Hans Richter (aktyor)|Hans Richter]] — Knall * [[Rudolf Carl]] — Fall * [[Fritz Wagner (aktyor)|Fritz Wagner]] — Peter * [[Ingrid Lutz]] — Lisa * [[Ludwig Schmitz]] — Balduin Bornemann * [[Bruno Hübner]] — Schmittchen * [[Erika von Thellmann]] — Frau Schreyvogel * [[Hubert von Meyerinck]] — Stapler * [[Charlott Daudert]] — Lucie * [[Joachim Teege]] — Dr. Klarwein * {{ill|Rolf Heydel|de}} * [[Herbert Kiper]] * [[Ewald Wenck]] * [[Herbert Weissbach]] * {{ill|Ingeborg Wellmann|de||nds||pl}} * [[Franz Stein]] — Professor Brott * [[Reinhard Kolldehoff]] * Otto Lengwinat * {{ill|Peter Schiff (aktyor)|lt=Peter Schiff|de|Peter Schiff (Schauspieler)}} * Egon Stief }} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0045965}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} rsw1u11x1ppp2afjqzxp1jjitagc4ma 0 1448067 6271390 2026-09-15T18:29:23Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271390 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Ulrich Bettac]]<br>[[Hubert Marischka]] |producer = [[Alfred Stöger]] |writer = [[Walter Forster (ssenariynavis)|Walter Forster]]<br>Jo Hanns Rösler |starring = {{ubl|[[Hans Richter (aktyor)|Hans Richter]]|[[Rudolf Carl]]|[[Curd Jürgens]]}} |cinematography = Walter Tuch |editing = Hermine Diethelm |studio = Arena-Film<br>Wiener Mundus-Film |distributor = [[Herzog Filmverleih]] |released = {{Film date|1952|11|21|df=yes}} |runtime = 84 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Knall und Fall als Hochstapler''' – 1952-yilda rejissyor [[Ulrich Bettac]] va [[Hubert Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—[[Germaniya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Hans Richter (aktyor)|Hans Richter]], [[Rudolf Carl]] va [[Curd Jürgens]] ijro etgan<ref>{{cite book|first=Robert|last=von Dassanowsky|authorlink=Robert von Dassanowsky|title=Austrian Cinema: A History|publisher=McFarland|year=2005|location=Jefferson, NC|page=151|isbn=978-1-4766-2147-0}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0044803}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 7lkukis0huv4i8ym1qfwd43v7e57sx4 0 1448068 6271391 2026-09-15T18:30:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271391 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Eduard von Borsody]] | producer = [[Eduard Hoesch]] | writer = [[Fritz Böttger]]<br> [[Werner Eplinius]] <br> [[Walter Forster (ssenariynavis)|Walter Forster]] <br> [[Joachim Wedekind]] <br> Eduard von Borsody | narrator = | starring = [[Maria Andergast]] <br> [[Mady Rahl]] <br> [[Rudolf Carl]] | cinematography = [[Walter Riml]] | editing =[[Raimund Warta]] | studio = Donau-Filmproduktion Eduard Hoesch | distributor = Union-Film | released = {{Film date|1952|11|28|df=yes}} | runtime = 86 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Die Wirtin von Maria Wörth''' – 1952-yilda rejissyor [[Eduard von Borsody]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Maria Andergast]], [[Mady Rahl]] va [[Rudolf Carl]] ijro etgan<ref>Fritsche p. 242</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0131647}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 7k2x5sldas7ptbgsprx1uxpujcny6jl 0 1448069 6271392 2026-09-15T18:31:29Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271392 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Helmut Käutner]] | producer = [[Carl Szokoll]] | writer = Helmut Käutner<br>Norbert Kunze <br> [[Helmut Ashley]] <br> [[Rados Novakovic]] | starring = [[Maria Schell]] <br> [[Bernhard Wicki]] <br> [[Barbara Rütting]] | music = [[Karl de Groof]] | cinematography = [[Elio Carniel]] | editing = [[Hermine Diethelm]]<br>[[Paula Dvorak]] | studio = Cosmopol-Film <br> UFUS | distributor = [[Columbia Film]] | released = {{film date|1954|2|11|df=yes}} | runtime = 102 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Die Letzte Brücke''' – 1954-yilda rejissyor [[Helmut Käutner]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—[[Yugoslaviya]] urush dramasi. Bosh rollarni [[Maria Schell]], [[Bernhard Wicki]] va [[Barbara Rütting]] ijro etgan. Film 1954-yilgi [[Kann kinofestivali]]da namoyish etilgan<ref name="festival-cannes.com">{{cite web |url=https://www.festival-cannes.com/en/f/die-letzte-bruecke/ |title=Festival de Cannes: The Last Bridge |accessdate=24 June 2026|work=festival-cannes.com}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Cite book |last=Von Dassanowsky |first=Robert |url=https://www.google.com/books/edition/Austrian_Cinema/5pMaAQAAIAAJ?hl=en&gbpv=1&bsq=isbn:9780786420780&dq=isbn:9780786420780&printsec=frontcover |title=Austrian Cinema: A History |date=2005 |publisher=McFarland |isbn=978-0-7864-2078-0 |language=en}} == Havolalar == *{{IMDb title|id=0047172|title=The Last Bridge}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 2i9i63f9fctsjqat4gpyd0g6i4qph94 0 1448070 6271394 2026-09-15T18:32:17Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271394 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Alfred Lehner]] | producer = Alfred Lehner | writer = [[Ernest Stefan Nießner]] | narrator = | starring = {{ubl|[[Marianne Schönauer]]|[[Kurt Heintel]]|[[Eduard Köck]]}} | music = [[Bert Rudolf]] | cinematography = [[Fritz von Friedl (kinooperator)|Fritz von Friedl]] | editing = [[Renate Knitschke]] | studio = Listo Film | distributor =Union Film | released = {{Film date|1953|01|16|df=yes}} | runtime = 88 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Das letzte Aufgebot''' – 1953-yilda rejissyor [[Alfred Lehner]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Marianne Schönauer]], [[Kurt Heintel]] va [[Eduard Köck]] ijro etgan<ref>Fritsche p.243</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0211222}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} rvuyfbt6vkv4jc1izu4dlewrpqwj4ke 0 1448071 6271395 2026-09-15T18:33:16Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271395 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Arthur Maria Rabenalt]] |writer = [[Fritz Böttger]]<br>Arthur Maria Rabenalt<br>Bruno Schuppler (roman) |producer = [[Ernest Müller]] |starring = [[Gretl Schörg]]<br>[[Karl Schönböck]]<br>[[Hans Holt]] |cinematography = {{ill|Elio Carniel|de||no}} |editing = Angelica Appel |music = {{ill|Hans Hagen (bastakor)|lt=Hans Hagen|de|Hans Hagen (Filmkomponist)}} |studio = Rex-Film<br>Schönbrunn-Film |distributor = Super Film |released = {{Film date|1953|8|21|df=y}} |runtime = 90 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Lavendel''' – 1953-yilda rejissyor [[Arthur Maria Rabenalt]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—[[Germaniya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Gretl Schörg]], [[Karl Schönböck]] va [[Hans Holt]] ijro etgan<ref>{{cite book|last=Fritsche|first=Maria|title=Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity|publisher=[[Berghahn Books]]|page=249|year=2013|location=New York|isbn=978-0-85745-946-6}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0045990}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} rhdmgn9fnx4fhe8usmpv5vttpb07txe 0 1448072 6271396 2026-09-15T18:34:19Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271396 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Hubert Marischka]] | producer = | writer = [[Hans Fritz Beckmann]] <br> Franz Marischka | narrator = | starring = [[Hans Holt]] <br> [[Hertha Feiler]] <br> [[Cornelia Froboess]] | music = [[Hans Carste]] <br> [[Gerhard Froboess]] | cinematography = [[Károly Kurzmayer]] | editing = [[Friedel Schier]] | studio = Atlantic-Filmverleih <br> Lucerna-Film | distributor =Atlantic-Filmverleih <br> Universal-Film | released = {{Film date|1955|08|25|df=yes}} | runtime = 90 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Lass die Sonne wieder scheinen''' – 1955-yilda rejissyor [[Hubert Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—G‘arbiy Germaniya musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Hans Holt]], [[Hertha Feiler]] va [[Cornelia Froboess]] ijro etgan<ref>Bock & Bergfelder p.136</ref><ref>Wagnleitner p.281</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Bock, Hans-Michael & Bergfelder, Tim. ''The Concise Cinegraph: Encyclopaedia of German Cinema''. Berghahn Books, 2009. * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. * Von Dassanowsky, Robert. ''Austrian Cinema: A History''. McFarland, 2005. * Wagnleitner, Reinhold. ''Coca-Colonization and the Cold War: The Cultural Mission of the United States in Austria After the Second World War''. Univ of North Carolina Press, 2000. == Havolalar == * {{IMDb title|0048286}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 8armvfm6bg5qyo09rl1hrc5ezd3ud6y 3 1448073 6271397 2026-09-15T18:46:35Z Ahror Akramovich 75193 Vikipediyaga xush kelibsiz! 6271397 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[Foydalanuvchi:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Ahror Akramovich|munozara]]) 18:46, 2026-yil 15-sentyabr (UTC) abv40qq07m3g5u2j375wb3511sw5c3v 0 1448074 6271398 2026-09-15T18:47:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271398 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Franz Antel]] | producer = [[Franz Hoffmann]] | writer = {{ubl|[[Karl Farkas]]|[[Gustav Kampendonk]]|[[Bobby E. Lüthge]]}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Renate Holm]]|[[Willy Hagara]]|[[Carla Hagen]]}} | music = [[Klaus Ogermann]] | cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] | editing = [[Arnfried Heyne]] | studio = Hope Film | distributor = [[Gloria Film]] | released = {{Film date|1958|11|14|df=yes}} | runtime = 106 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Liebe, Mädchen und Soldaten''' – 1958-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Renate Holm]], [[Willy Hagara]] va [[Carla Hagen]] ijro etgan<ref>Bock & Bergfelder p.175</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Robert von Dassanowsky. ''Austrian Cinema: A History''. McFarland, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0051859}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} lsjt0r8aqxuf93ym2l3cfh5hys3s1bs 0 1448075 6271399 2026-09-15T18:48:24Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271399 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Hubert Marischka]] | producer = [[Eduard Hoesch]] | writer = [[Franz Marischka]]<br>Hubert Marischka | narrator = | starring = [[Joe Stöckel]]<br>[[Fritz Heller]]<br>[[Rudolf Wasserlof]] | music = [[Peter Igelhoff]] | cinematography = [[Herbert Körner]] | editing = [[Hermine Diethelm]] | studio = Donau-Film Wien<br>Melodie Film | distributor = Neue Filmverleih | released = {{Film date|1956|11|16|df=y}} | runtime = 96 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Liebe, Sommer und Musik''' – 1956-yilda rejissyor [[Hubert Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]]—[[Germaniya]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Joe Stöckel]], [[Fritz Heller]] va [[Rudolf Wasserlof]] ijro etgan<ref>Elsaesser & Wedel p.171</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Thomas Elsaesser & Michael Wedel. ''The BFI companion to German cinema''. British Film Institute, 1999. == Havolalar == * {{IMDb title}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 2wkmehg20jbyz1zzrstecmg7qww4vcp 0 1448076 6271401 2026-09-15T18:54:52Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271401 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Hans H. König]] | producer = [[Heinz Nitsche]] | writer = [[Werner Eplinius]] <br> [[Janne Furch]] | narrator = | starring = [[Hilde Krahl]] <br>[[Viktor Staal]] <br> [[Viktor de Kowa]] | music = [[Theo Nordhaus]] | cinematography = [[Kurt Hasse (kinooperator)|Kurt Hasse]] | editing =[[Henny Brünsch]] | studio = Helios-Filmproduktion | distributor = [[Sascha-Film|Sascha Filmverleih]] <br> [[Columbia Pictures|Columbia Film-Verleih]] | released = {{Film date|1954|10|29|df=y}} | runtime = 85 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Hochstaplerin der Liebe''' – 1954-yilda rejissyor [[Hans H. König]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] filmi. Bosh rollarni [[Hilde Krahl]], [[Viktor Staal]] va [[Viktor de Kowa]] ijro etgan<ref>Fritsche p.255</ref><ref>Von Dassanowsky p.157</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. * Von Dassanowsky, Robert. ''Austrian Cinema: A History''. McFarland, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0047095}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} qfn8d874oy37i7z7pg5wxg8as85jty0 0 1448077 6271402 2026-09-15T18:55:58Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271402 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Emil E. Reinert]] | producer = Paula Wessely | writer = [[Hans Rameau]] | narrator = | starring = {{ubl|[[Paula Wessely]]|[[Fred Liewehr]]|[[Marianne Schönauer]]}} | music = [[Alois Melichar]] | cinematography = [[Friedl Behn-Grund]] | editing = | studio = Paula Wessely Filmproduktion | distributor = Union Film | released = {{Film date|1951|12|19|df=yes}} | runtime = 91 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Maria Theresia''' – 1951-yilda rejissyor [[Emil E. Reinert]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy drama filmi. Bosh rollarni [[Paula Wessely]], [[Fred Liewehr]] va [[Marianne Schönauer]] ijro etgan<ref>Fritsche p.64</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0043786}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} c4f3ehio4ka95oqosr9bk9ss23y3hhe 0 1448078 6271406 2026-09-15T19:11:05Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271406 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Franz Antel]] |producer = [[Herbert Gruber (prodyuser)|Herbert Gruber]] |writer = [[Martin Kessel]] (pyesa)<br />Franz Antel<br>[[Kurt Nachmann]]<br />[[Gunther Philipp]] |starring = [[Adrian Hoven]]<br />[[Maria Emo]]<br />[[Margit Saad]] |music = [[Lotar Olias]] |cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] |editing = [[Arnfried Heyne]] |studio = Österreichische Film<br />Schönbrunn-Film |distributor = [[Sascha-Film|Sascha Film]]<br />[[Herzog Film]] |released = {{Film date|1955|2|11|df=yes}} |runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Ehesanatorium''' – 1955-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Adrian Hoven]], [[Maria Emo]] va [[Margit Saad]] ijro etgan<ref>{{cite book|last=Fritsche|first=Maria|title=Homemade Men In Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity|publisher=[[Berghahn Books]]|year=2013|page=255|isbn=0857459457|jstor=j.ctt9qcvz8}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0047126}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 6azda8ky7fyqaid9dpx2138dbp4cukt 6271407 6271406 2026-09-15T19:11:35Z Ahror Akramovich 75193 6271407 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Franz Antel]] |producer = [[Herbert Gruber (prodyuser)|Herbert Gruber]] |writer = [[Martin Kessel]] (pyesa)<br />Franz Antel<br>[[Kurt Nachmann]]<br />[[Gunther Philipp]] |starring = [[Adrian Hoven]]<br />[[Maria Emo]]<br />[[Margit Saad]] |music = [[Lotar Olias]] |cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] |editing = [[Arnfried Heyne]] |studio = Österreichische Film<br />Schönbrunn-Film |distributor = [[Sascha-Film|Sascha Film]]<br />[[Herzog Film]] |released = {{Film date|1955|2|11|df=yes}} |runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Ehesanatorium''' – 1955-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Adrian Hoven]], [[Maria Emo]] va [[Margit Saad]] ijro etgan<ref>{{cite book|last=Fritsche|first=Maria|title=Homemade Men In Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity|publisher=[[Berghahn Books]]|year=2013|page=255|isbn=0857459457|jstor=j.ctt9qcvz8}}</ref>. ==Rollarda== * [[Adrian Hoven]] — Stefan Seidlitz, jurnalist * [[Maria Emo]] — Franziska Kaub * [[Margit Saad]] — Rita Keller * [[Hans Moser (actor)|Hans Moser]] — Meisel * [[Paul Hörbiger]] — professor Thomas Eschenburg * [[Gunther Philipp]] — Fritz Keller, matbuot fotografi * [[Oskar Sima]] — direktor Lehmann * [[Christl Mardayn]] — Elisabeth Kaub, nashriyotchi * [[Annie Rosar]] — Laura Hübner * [[Susi Nicoletti]] — Amanda Dietze * [[Adrienne Gessner]] — Lehmann xonim * [[Rudolf Carl]] — komissioner * [[Kurt Nachmann]] — direktor Rudolf Burg * Ernst Waldbrunn — Dietze janob * [[Peter Gerhard]] — Hübner janob * Helli Servi — Paula Kunz * [[Franz Böheim]] — Zagel janob * [[Raoul Retzer]] — Kunz janob * [[Fritz Eckhardt]] — Rübsam janob * Hannerl Melcher — model == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *{{IMDb title|0047126}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 5g1kihby71pdzkq2vizp9j025ssr2ss 0 1448079 6271408 2026-09-15T19:12:40Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271408 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Eduard von Borsody]] | producer = [[Karl F. Sommer]] | writer = {{ubl|[[Karl Leiter]]|[[Maria von der Osten-Sacken]]|Eduard von Borsody}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Willy Fritsch]]|[[Cornell Borchers]]|[[Fita Benkhoff]]}} | music = [[Carl de Groof]] | cinematography = [[Otto Baecker]] | editing = | studio = Ring-Film | distributor = | released = {{Film date|1954|10|14|df=yes}} | runtime = 94 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Maxie''' – 1954-yilda rejissyor [[Eduard von Borsody]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya-drama filmi. Bosh rollarni [[Willy Fritsch]], [[Cornell Borchers]] va [[Fita Benkhoff]] ijro etgan. Film dekoratsiyalari [[Julius von Borsody]] tomonidan yaratilgan<ref>Bock & Bergfelder p. 134</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Bock, Hans-Michael & Bergfelder, Tim. ''The Concise CineGraph. Encyclopedia of German Cinema''. Berghahn Books, 2009. == Havolalar == * {{IMDb title|0047222}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 1gh5e8kvrazuvq23hxjdnm0gyyamfz4 0 1448080 6271409 2026-09-15T19:13:34Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271409 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Georg Marischka]] | producer = [[Eduard Hoesch]] | writer = [[Viktor Léon]] (libretto)<br>[[Hubert Marischka]]<br>[[Rudolf Österreicher]] | narrator = | starring = [[Paul Hörbiger]]<br>[[Erich Auer]]<br>[[Heinrich Gretler]] | music = [[Leo Fall]] | cinematography = [[Hans Schneeberger]] | editing = [[Leopoldine Pokorny]] | studio = Berna-Filmproduktion<br>Donau-Film Wien | distributor = Union-Film | released = {{Film date|1951|09|21|df=y}} | runtime = 105 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Der fidele Bauer''' – 1951-yilda rejissyor [[Georg Marischka]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] musiqiy komediya filmi. Bosh rollarni [[Paul Hörbiger]], [[Erich Auer]] va [[Heinrich Gretler]] ijro etgan<ref>Fritsche p.241</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Fritsche, Maria. ''Homemade Men in Postwar Austrian Cinema: Nationhood, Genre and Masculinity''. Berghahn Books, 2013. == Havolalar == * {{IMDb title|0043528}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 7lyuu34zxk5bt0gwlxxqrlqctdtu3ky 0 1448081 6271410 2026-09-15T19:14:29Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271410 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Franz Antel]] | producer = | writer = {{ubl|[[Jutta Bornemann]]|[[Gunther Philipp]]|Friedrich Schreyvogel|Franz Antel}} | narrator = | starring = {{ubl|[[Hans Holt]]|[[Josefin Kipper]]|[[Wolf Albach-Retty]]}} | cinematography = [[Hans Heinz Theyer]] | editing = [[Arnfried Heyne]] | studio = Patria Filmkunst | distributor = Löwen-Filmverleih | released = {{Film date|1952|11|03|df=yes}} | runtime = 90 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Der Obersteiger''' – 1952-yilda rejissyor [[Franz Antel]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] tarixiy musiqiy filmi. Bosh rollarni [[Hans Holt]], [[Josefin Kipper]] va [[Wolf Albach-Retty]] ijro etgan<ref>Dassanowsky p.151</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Robert Dassanowsky. ''Austrian Cinema: A History''. McFarland, 2005. == Havolalar == * {{IMDb title|0046136}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} j7doyp56p2r2e5999wl943rygrtm5t4 0 1448082 6271411 2026-09-15T19:17:43Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271411 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Karl Hartl]] |producer = J. W. Beyer<br>Julius Jonak<br>A. I. Paulini |writer = Karl Hartl<br>Egon Komorzynski<br>Franz Tassié |starring = [[Oskar Werner]]<br>[[Johanna Matz]]<br>[[Gertrud Kückelmann]] |music = [[Hans Swarowsky]] |cinematography = [[Oskar Schnirch]] |editing = Henny Brünsch |studio = Cosmopol-Film |distributor = Cosmopol-Film<br>[[Columbia Film]] |released = {{Film date|1955|12|20|df=yes}} |runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Mozart''' – 1955-yilda rejissyor [[Karl Hartl]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] drama filmi. Bosh rollarni [[Oskar Werner]], [[Johanna Matz]] va [[Gertrud Kückelmann]] ijro etgan<ref>{{cite book|last=von Dassanowsky|first=Robert|authorlink=Robert von Dassanowsky|title=Austrian Cinema: A History|publisher=McFarland|location=Jefferson, NC|year=2005|page=165|isbn=0-7864-2078-2}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book | last=Mitchell | first=Charles P. | title=The Great Composers Portrayed on Film, 1913 through 2002 | publisher=McFarland | publication-place=Jefferson (N.C.) | date=8 April 2010 | isbn=978-0-7864-4586-8}} == Havolalar == *{{IMDb title|0048391}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} bpyh6pigtlb8xhrnbocqdcdvknjg6po 6271412 6271411 2026-09-15T19:18:17Z Ahror Akramovich 75193 6271412 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi |director = [[Karl Hartl]] |producer = J. W. Beyer<br>Julius Jonak<br>A. I. Paulini |writer = Karl Hartl<br>Egon Komorzynski<br>Franz Tassié |starring = [[Oskar Werner]]<br>[[Johanna Matz]]<br>[[Gertrud Kückelmann]] |music = [[Hans Swarowsky]] |cinematography = [[Oskar Schnirch]] |editing = Henny Brünsch |studio = Cosmopol-Film |distributor = Cosmopol-Film<br>[[Columbia Film]] |released = {{Film date|1955|12|20|df=yes}} |runtime = 100 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Mozart''' – 1955-yilda rejissyor [[Karl Hartl]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] drama filmi. Bosh rollarni [[Oskar Werner]], [[Johanna Matz]] va [[Gertrud Kückelmann]] ijro etgan<ref>{{cite book|last=von Dassanowsky|first=Robert|authorlink=Robert von Dassanowsky|title=Austrian Cinema: A History|publisher=McFarland|location=Jefferson, NC|year=2005|page=165|isbn=0-7864-2078-2}}</ref>. ==Rollarda== * [[Oskar Werner]] — [[Wolfgang Amadeus Mozart]] * [[Johanna Matz]] — [[Anna Gottlieb|Annie Gottlieb]] * [[Erich Kunz]] — [[Emanuel Schikaneder]] * [[Gertrud Kückelmann]] — [[Constanze Mozart]] * [[Nadja Tiller]] — [[Aloysia Weber|Louise Weber Lange]] * [[Annie Rosar]] — Weber xonim * [[Hugo Gottschlich]] — Don Primus * [[Angelika Hauff]] — Suzi Gerl * [[Albin Skoda]] — [[Antonio Salieri]], qishloq bastakori * [[Raoul Aslan]] — Rosenberg, saroy xazinachisi * Walter Regelsberger — Süßmayer, Mozartning yordamchisi * Elfie Weissenböck — Josefa Hofer, Tun malikasi * [[Alma Seidler]] — Gottliebning onasi * [[Ulrich Bettac]] — Gottliebning otasi * [[Leopold Rudolf]] — noma’lum shaxs, Requiem buyurtmachisi * Helli Servi — Lina, Mozartning xizmatkori * [[Raoul Retzer]] — Gerl, Sarastoning aktyori * Elisabeth Terval — Eleonore Gottlieb * [[Egon von Jordan]] — Bondini, italyan impresario * [[Fred Hennings]] — Van Swieten * [[Franz Böheim]] — teatr sahna menejeri * Peter Brand — Schack, Tamino aktyori * Karl Eidlitz — Hoffmeister, musiqa asboblari savdogari * [[Karl Skraup]] — Valentin == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book | last=Mitchell | first=Charles P. | title=The Great Composers Portrayed on Film, 1913 through 2002 | publisher=McFarland | publication-place=Jefferson (N.C.) | date=8 April 2010 | isbn=978-0-7864-4586-8}} == Havolalar == *{{IMDb title|0048391}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} 4i7wlcz6vtrz7oq2gurldkox9bnhb1x 0 1448083 6271413 2026-09-15T19:23:35Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Kino|Kino loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6271413 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | director = [[Wolfgang Liebeneiner]] | producer = {{ubl|[[Alfred Lehr]]|[[Ernest Müller]]}} | writer = [[Hans Fritz Köllner]] | narrator = | starring = {{ubl|[[Martin Held]]|[[Gerhard Riedmann]]|[[Gerlinde Locker]]}} | music = [[Heinz Neubrand]] | cinematography = [[Walter Partsch]] | editing = [[Ursula Norkus]] | studio = ÖFA-Schönbrunn Film | distributor =Neue Filmverleih | released = {{Film date|1959|05|22|df=yes}} | runtime = 107 minut | mamlakat = [[Avstriya]] | til = [[Nemis tili|Nemischa]] }} '''Meine Tochter Patricia''' – 1959-yilda rejissyor [[Wolfgang Liebeneiner]] tomonidan suratga olingan [[Avstriya]] komediya filmi. Bosh rollarni [[Martin Held]], [[Gerhard Riedmann]] va [[Gerlinde Locker]] ijro etgan<ref>Bock & Bergfelder p.474</ref>. ==Rollarda== * [[Martin Held]] — Heinz Roland, farmatsevt * [[Gerhard Riedmann]] — Lüthi, provizor * [[Gerlinde Locker]] — Patricia Roland * [[Chariklia Baxevanos]] — Denise Bermont * [[Marianne Schönauer]] — Celia Bermont * [[Edith Elmay]] — Trudchen Pälmann * [[Hans Thimig]] — doktor Hartung * [[Horst Beck]] — muharrir Bluhme == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Bock, Hans-Michael & Bergfelder, Tim. ''The Concise CineGraph. Encyclopedia of German Cinema''. Berghahn Books, 2009. == Havolalar == *{{IMDb title|0053057}} {{1950-yillar-Avstriya-film-stub}} rf6ay052xj7lm3lggpy05tut2d38qdg 3 1448084 6271462 2026-09-16T04:07:57Z S.Marchenko 282485 S.Marchenko [[Foydalanuvchi munozarasi:Rusty Cat]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Lilyblossom]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Rusty Cat|Rusty Cat]]" to "[[Special:CentralAuth/Lilyblossom|Lilyblossom]]" 6271462 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Foydalanuvchi munozarasi:Lilyblossom]] 3bfdspebzo4hzo02xbnsfcmk1rrhjye 0 1448085 6271492 2026-09-16T04:44:49Z BilimNuri 190786 [[Fikus]]ga yoʻnaltirildi 6271492 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Fikus]] e7nd5aa02s9hpm0t2hugbys8e705hsu 0 1448086 6271558 2026-09-16T05:06:21Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''al-Almoniy''' ({{Lang-ar|الألماني}}) ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, „[[Nemislar|nemis]]“ yoki [[Germaniya]]dan degan maʼnoni anglatadi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Abu Talha al-Almoniy]], Denis Kuspert, [[Iroq va Shom Islom Davlati|IShID]] terrorchisi * [[Abu Umar al-Almoniy]], Yamin Abu-Zand, IShID terrorchisi {{Familiyadoshlar roʻyxati}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271558 wikitext text/x-wiki '''al-Almoniy''' ({{Lang-ar|الألماني}}) ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, „[[Nemislar|nemis]]“ yoki [[Germaniya]]dan degan maʼnoni anglatadi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Abu Talha al-Almoniy]], Denis Kuspert, [[Iroq va Shom Islom Davlati|IShID]] terrorchisi * [[Abu Umar al-Almoniy]], Yamin Abu-Zand, IShID terrorchisi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} 9sibb22zorj5mjz588p1t1e531ikxlm 6271559 6271558 2026-09-16T05:06:33Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271559 wikitext text/x-wiki '''al-Almoniy''' ({{Lang-ar|الألماني}}) ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, „[[Nemislar|nemis]]“ yoki [[Germaniya]]dan degan maʼnoni anglatadi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Abu Talha al-Almoniy]], Denis Kuspert, [[Iroq va Shom Islom Davlati|IShID]] terrorchisi * [[Abu Umar al-Almoniy]], Yamin Abu-Zand, IShID terrorchisi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] nh3a4pzykrn09pg4kboorl987wnpd5j 0 1448087 6271561 2026-09-16T05:10:19Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''al-Armaniy''' ({{Lang-ar|الأرمني}}) soʻzi „[[Armanlar|arman]]“ yoki [[Armaniston]] mintaqasidan degan maʼnoni anglatuvchi bir ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' hisoblanadi. U quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Abu Solih al-Armaniy]], Iskandariyadagi Kopt pravoslav cherkovi ruhoniysi * [[Ali ibn Yahyo al-Armaniy|Ali ibn Yahyo al-Armaniy]], Abbosiylar lashkarboshi * [[Bahrom al-Armaniy]], Fotimiylar xalifaligi vaziri * ...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271561 wikitext text/x-wiki '''al-Armaniy''' ({{Lang-ar|الأرمني}}) soʻzi „[[Armanlar|arman]]“ yoki [[Armaniston]] mintaqasidan degan maʼnoni anglatuvchi bir ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' hisoblanadi. U quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Abu Solih al-Armaniy]], Iskandariyadagi Kopt pravoslav cherkovi ruhoniysi * [[Ali ibn Yahyo al-Armaniy|Ali ibn Yahyo al-Armaniy]], Abbosiylar lashkarboshi * [[Bahrom al-Armaniy]], Fotimiylar xalifaligi vaziri * [[Muhammad ibn Ali al-Armaniy]] (873-yilda vafot etgan), Abbosiylar lashkarboshi * [[Yuhanno al-Armaniy]] ({{Circa}} 1720–1786), Usmonlilar davri rassomi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} gged059k2j2wg5wx3rt16oesnfy4ar3 6271562 6271561 2026-09-16T05:10:41Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271562 wikitext text/x-wiki '''al-Armaniy''' ({{Lang-ar|الأرمني}}) soʻzi „[[Armanlar|arman]]“ yoki [[Armaniston]] mintaqasidan degan maʼnoni anglatuvchi bir ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' hisoblanadi. U quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Abu Solih al-Armaniy]], Iskandariyadagi Kopt pravoslav cherkovi ruhoniysi * [[Ali ibn Yahyo al-Armaniy|Ali ibn Yahyo al-Armaniy]], Abbosiylar lashkarboshi * [[Bahrom al-Armaniy]], Fotimiylar xalifaligi vaziri * [[Muhammad ibn Ali al-Armaniy]] (873-yilda vafot etgan), Abbosiylar lashkarboshi * [[Yuhanno al-Armaniy]] ({{Circa}} 1720–1786), Usmonlilar davri rassomi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] 2x9qdix1sgiuse85ia9hdlxtsnnmv6m 0 1448088 6271563 2026-09-16T05:12:50Z Xumoshox Ismoilova 111327 „Arabcha [[Onomastika|onomastika]]da '''al-Badisiy''' [[Nisba (onomastika)|nisba]]si [[Badis]] shahri bilan bogʻliqlikni bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanadi: * [[Abdulhaqq al-Badisiy]] (1322-yildan keyin vafot etgan), marokashlik tarjimayi hol yozuvchisi * [[Muhammad ibn al-Qosim al-Badisiy]] (1922-yilda vafot etgan), marokashlik astronom, shoir va yozuvchi * [[Abu Yoqub Yusuf az-Zuhayliy al-Badisiy]] (1333-yilda vafot etgan), XIV asr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271563 wikitext text/x-wiki Arabcha [[Onomastika|onomastika]]da '''al-Badisiy''' [[Nisba (onomastika)|nisba]]si [[Badis]] shahri bilan bogʻliqlikni bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanadi: * [[Abdulhaqq al-Badisiy]] (1322-yildan keyin vafot etgan), marokashlik tarjimayi hol yozuvchisi * [[Muhammad ibn al-Qosim al-Badisiy]] (1922-yilda vafot etgan), marokashlik astronom, shoir va yozuvchi * [[Abu Yoqub Yusuf az-Zuhayliy al-Badisiy]] (1333-yilda vafot etgan), XIV asr marokashlik avliyo va olim {{Familiyadoshlar roʻyxati}} e67f71gulberjas0svnhj00bjo9jnpq 6271564 6271563 2026-09-16T05:12:57Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271564 wikitext text/x-wiki Arabcha [[Onomastika|onomastika]]da '''al-Badisiy''' [[Nisba (onomastika)|nisba]]si [[Badis]] shahri bilan bogʻliqlikni bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanadi: * [[Abdulhaqq al-Badisiy]] (1322-yildan keyin vafot etgan), marokashlik tarjimayi hol yozuvchisi * [[Muhammad ibn al-Qosim al-Badisiy]] (1922-yilda vafot etgan), marokashlik astronom, shoir va yozuvchi * [[Abu Yoqub Yusuf az-Zuhayliy al-Badisiy]] (1333-yilda vafot etgan), XIV asr marokashlik avliyo va olim {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] bemurazoj3fdm8iyf4ijss93507jiu9 0 1448089 6271565 2026-09-16T05:16:18Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Al-Britaniy''' ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, „[[britaniyaliklar|britan]]“ yoki [[Birlashgan Qirollik]]dan ekanligini bildiradi. * [[Abu Hussayn al-Britaniy]] * [[Umm Hussayn al-Britaniy]] * [[Issa al-Britaniy]] * [[Abu Zakariyo al-Britaniy]] * [[Abu Said al-Britaniy]] * [[Abu Rumaysa al-Britaniy]] {{Familiyadoshlar roʻyxati}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271565 wikitext text/x-wiki '''Al-Britaniy''' ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, „[[britaniyaliklar|britan]]“ yoki [[Birlashgan Qirollik]]dan ekanligini bildiradi. * [[Abu Hussayn al-Britaniy]] * [[Umm Hussayn al-Britaniy]] * [[Issa al-Britaniy]] * [[Abu Zakariyo al-Britaniy]] * [[Abu Said al-Britaniy]] * [[Abu Rumaysa al-Britaniy]] {{Familiyadoshlar roʻyxati}} 6ivqiflqha0ueshb4x7bry53128h02k 6271566 6271565 2026-09-16T05:16:26Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271566 wikitext text/x-wiki '''Al-Britaniy''' ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, „[[britaniyaliklar|britan]]“ yoki [[Birlashgan Qirollik]]dan ekanligini bildiradi. * [[Abu Hussayn al-Britaniy]] * [[Umm Hussayn al-Britaniy]] * [[Issa al-Britaniy]] * [[Abu Zakariyo al-Britaniy]] * [[Abu Said al-Britaniy]] * [[Abu Rumaysa al-Britaniy]] {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] aq3ew8fw55v0onligtv7r3sjwmgj98l 0 1448090 6271568 2026-09-16T05:22:04Z Oblakulova 111326 „{{Muhammad}} '''Rizvon bayʼati''' ({{Lang-ar|بيعة الشَّجَرَة|translit=bayʿat ash-shajara}}) — [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] arafasida (hijriy 6-yil / milodiy 628-yil) [[sahoba]]lar tomonidan [[islom]] [[paygʻambar]]i [[Muhammad]]ga berilgan bay’at. Daraxt ostida qilingan ushbu bay’at [[Usmon ibn Affon]]ning oʻldirilgani haqidagi mish-mishlar sababli qasos olish maqsadida berilgan<ref>{{Cite journal|last=Mihaylov|...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271568 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Rizvon bayʼati''' ({{Lang-ar|بيعة الشَّجَرَة|translit=bayʿat ash-shajara}}) — [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] arafasida (hijriy 6-yil / milodiy 628-yil) [[sahoba]]lar tomonidan [[islom]] [[paygʻambar]]i [[Muhammad]]ga berilgan bay’at. Daraxt ostida qilingan ushbu bay’at [[Usmon ibn Affon]]ning oʻldirilgani haqidagi mish-mishlar sababli qasos olish maqsadida berilgan<ref>{{Cite journal|last=Mihaylov|first=Dimitar|date=2015-01-02|title=Cracks in the Crescent: The Looming Sectarian Clash between Khilafah and Imamah|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23739770.2015.1003455|journal=Israel Journal of Foreign Affairs|language=en|volume=9|issue=1|pages=49–61|doi=10.1080/23739770.2015.1003455|s2cid=144788678|issn=2373-9770|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |title=CRCC: Center For Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts |website=www.usc.edu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502050158/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |archive-date=2009-05-02}}</ref>. == Asos == Milodiy 628-yilning mart oyida (hijriy 6-yil) paygʻambar [[Muhammad]] [[Umra]] ziyoratini ado etish uchun 1400-1500 sahobalari bilan [[Makka]]ga yoʻl olgan. [[Quraysh]] qabilasi esa [[musulmon]]larning shaharga kirishiga yoʻl qoʻymaslik uchun Makka atrofiga oʻz qoʻshinini joylashtirgan. Garchi musulmonlar jang qilish niyatida boʻlmagan va bunga tayyorgarlik koʻrmagan boʻlsalar-da, Quraysh ularga jiddiy qarshilik koʻrsatishga qaror qilgan. Paygʻambar Muhammad Makka tashqarisidagi Hudaybiya hududida qarorgoh qurib, Quraysh rahbarlari bilan uchrashish va muzokara orqali musulmonlarning shaharga kirishiga ruxsat olish uchun [[Usmon ibn Affon]]ni elchi sifatida yuborgan. Usmon Makkada kutilganidan uzoqroq qolib ketgan, bu esa uning qurayshliklar tomonidan oʻldirilgani haqidagi mish-mishlarning tarqalishiga sabab boʻlgan. Shu munosabat bilan paygʻambar Muhammad qariyb 1400 nafar [[sahoba]]larini toʻplab, ularni sadoqat bildirishga va zarurat tugʻilganda jang qilishga tayyor ekanliklarini bildirib, bay’at qilishga chaqirgan. Musulmonlar katta bir daraxtning tagida toʻplanib, oʻlimdan qoʻrqib orqaga chekinmaslikka qasamyod qilgan. Keyinchalik Rizvon daraxti deb atalgan bu daraxt kishilar tomonidan ilohiylashtira boshlangan. Biroq bu daraxt xalifa [[Umar]] davrida kesib tashlangan. == Oqibati == {{Yana qarang|Hudaybiya shartnomasi}} Musulmonlarning bay’ati haqidagi xabar mushriklarni vahimaga solgan. Ular musulmonlarni qurshovga olib, qoʻqqisdan hujum qilish uchun [[Mikraz ibn Xifs]] boshchiligida 50 kishini yuborgan. Biroq musulmon askari [[Muhammad ibn Maslama]] ularni jang-jadalsiz osonlik bilan qoʻlga tushirishga muvaffaq boʻlgan. Biroq Mikrazning oʻzi qochib qutulgan. Buni eshitgan qurayshliklar yana bir guruh askarlarini musulmonlarga qarshi yuborgan, biroq ikki oʻrtada kechgan qisqa toʻqnashuvda 10 kishi asirga olingan va musulmonlar safidan 1 kishi [[shahid]] boʻlgan. Shundan soʻng koʻp oʻtmay mushriklar Usmonni ozod qilgan. Keyinchalik esa musulmonlar bilan sulh tuzish maqsadida [[Suhayl ibn Amr]]ni yuborishgan. Ular oʻrtasidagi bu kelishuv [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] deb atalgan. Musulmonlar Hudaybiyadan [[Madina (shahar)|Madinaga]] qaytishyotganda paygʻambar Muhammadga [[Fath surasi]] nozil boʻlgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|author=Arthur Gilman|title=The Saracens from the Earliest Times to the Fall of Baghdad|url=https://books.google.com/books?id=cYZlG2nRUzIC&pg=PA1|year=2004|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-1-4179-1248-3}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] 0ryztpq9zfn3uztdqp0yi4ov3t3tts6 6271577 6271568 2026-09-16T05:25:40Z Oblakulova 111326 6271577 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Rizvon bayʼati''' ({{Lang-ar|بيعة الشَّجَرَة|translit=bayʿat ash-shajara}}) — [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] arafasida (hijriy 6-yil / milodiy 628-yil) [[sahoba]]lar tomonidan [[islom]] [[paygʻambar]]i [[Muhammad]]ga berilgan bay’at. Daraxt ostida qilingan ushbu bay’at [[Usmon ibn Affon]]ning oʻldirilgani haqidagi mish-mishlar sababli qasos olish maqsadida berilgan<ref>{{Cite journal|last=Mihaylov|first=Dimitar|date=2015-01-02|title=Cracks in the Crescent: The Looming Sectarian Clash between Khilafah and Imamah|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23739770.2015.1003455|journal=Israel Journal of Foreign Affairs|language=en|volume=9|issue=1|pages=49–61|doi=10.1080/23739770.2015.1003455|s2cid=144788678|issn=2373-9770|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |title=CRCC: Center For Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts |website=www.usc.edu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502050158/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |archive-date=2009-05-02}}</ref>. == Asos == Milodiy 628-yilning mart oyida (hijriy 6-yil) paygʻambar [[Muhammad]] [[Umra]] ziyoratini ado etish uchun 1400-1500 sahobalari bilan [[Makka]]ga yoʻl olgan. [[Quraysh]] qabilasi esa [[musulmon]]larning shaharga kirishiga yoʻl qoʻymaslik uchun Makka atrofiga oʻz qoʻshinini joylashtirgan. Garchi musulmonlar jang qilish niyatida boʻlmagan va bunga tayyorgarlik koʻrmagan boʻlsalar-da, Quraysh ularga jiddiy qarshilik koʻrsatishga qaror qilgan. Paygʻambar Muhammad Makka tashqarisidagi Hudaybiya hududida qarorgoh qurib, Quraysh rahbarlari bilan uchrashish va muzokara orqali musulmonlarning shaharga kirishiga ruxsat olish uchun [[Usmon ibn Affon]]ni elchi sifatida yuborgan. Usmon Makkada kutilganidan uzoqroq qolib ketgan, bu esa uning qurayshliklar tomonidan oʻldirilgani haqidagi mish-mishlarning tarqalishiga sabab boʻlgan. Shu munosabat bilan paygʻambar Muhammad qariyb 1400 nafar [[sahoba]]larini toʻplab, ularni sadoqat bildirishga va zarurat tugʻilganda jang qilishga tayyor ekanliklarini bildirib, bay’at qilishga chaqirgan. Musulmonlar katta bir daraxtning tagida toʻplanib, oʻlimdan qoʻrqib orqaga chekinmaslikka qasamyod qilgan. Keyinchalik Rizvon daraxti deb atalgan bu daraxt kishilar tomonidan ilohiylashtira boshlangan. Biroq bu daraxt xalifa [[Umar]] davrida kesib tashlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://siyrat.uz/maqola/476 |sarlavha=Ризвон байъати |sana=26-iyun 2020-yil |qaralgan sana=16-sentyabr 2026-yil}}</ref>. == Oqibati == {{Yana qarang|Hudaybiya shartnomasi}} Musulmonlarning bay’ati haqidagi xabar mushriklarni vahimaga solgan. Ular musulmonlarni qurshovga olib, qoʻqqisdan hujum qilish uchun [[Mikraz ibn Xifs]] boshchiligida 50 kishini yuborgan. Biroq musulmon askari [[Muhammad ibn Maslama]] ularni jang-jadalsiz osonlik bilan qoʻlga tushirishga muvaffaq boʻlgan. Biroq Mikrazning oʻzi qochib qutulgan. Buni eshitgan qurayshliklar yana bir guruh askarlarini musulmonlarga qarshi yuborgan, biroq ikki oʻrtada kechgan qisqa toʻqnashuvda 10 kishi asirga olingan va musulmonlar safidan 1 kishi [[shahid]] boʻlgan. Shundan soʻng koʻp oʻtmay mushriklar Usmonni ozod qilgan. Keyinchalik esa musulmonlar bilan sulh tuzish maqsadida [[Suhayl ibn Amr]]ni yuborishgan. Ular oʻrtasidagi bu kelishuv [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] deb atalgan. Musulmonlar Hudaybiyadan [[Madina (shahar)|Madinaga]] qaytishyotganda paygʻambar Muhammadga [[Fath surasi]] nozil boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://islom.uz/maqola/16760 |sarlavha=«Ризвон», яъни Розилик байъати |sana=29-may 2021-yil |qaralgan sana=16-sentyabr 2026-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|author=Arthur Gilman|title=The Saracens from the Earliest Times to the Fall of Baghdad|url=https://books.google.com/books?id=cYZlG2nRUzIC&pg=PA1|year=2004|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-1-4179-1248-3}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] 3v41axpiu1gro8x5tj4xg2rpwa4n8vq 6271590 6271577 2026-09-16T05:28:20Z Oblakulova 111326 6271590 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Rizvon bayʼati''' ({{Lang-ar|بيعة الشَّجَرَة|translit=bayʿat ash-shajara}}) — [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] arafasida (hijriy 6-yil / milodiy 628-yil) [[sahoba]]lar tomonidan [[islom]] [[paygʻambar]]i [[Muhammad]]ga berilgan [[Bayʼat|bay’at]]. Daraxt ostida qilingan ushbu bay’at [[Usmon ibn Affon]]ning oʻldirilgani haqidagi mish-mishlar sababli qasos olish maqsadida berilgan<ref>{{Cite journal|last=Mihaylov|first=Dimitar|date=2015-01-02|title=Cracks in the Crescent: The Looming Sectarian Clash between Khilafah and Imamah|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23739770.2015.1003455|journal=Israel Journal of Foreign Affairs|language=en|volume=9|issue=1|pages=49–61|doi=10.1080/23739770.2015.1003455|s2cid=144788678|issn=2373-9770|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |title=CRCC: Center For Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts |website=www.usc.edu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502050158/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |archive-date=2009-05-02}}</ref>. == Asos == Milodiy 628-yilning mart oyida (hijriy 6-yil) paygʻambar [[Muhammad]] [[Umra]] ziyoratini ado etish uchun 1400-1500 sahobalari bilan [[Makka]]ga yoʻl olgan. [[Quraysh]] qabilasi esa [[musulmon]]larning shaharga kirishiga yoʻl qoʻymaslik uchun Makka atrofiga oʻz qoʻshinini joylashtirgan. Garchi musulmonlar jang qilish niyatida boʻlmagan va bunga tayyorgarlik koʻrmagan boʻlsalar-da, Quraysh ularga jiddiy qarshilik koʻrsatishga qaror qilgan. Paygʻambar Muhammad Makka tashqarisidagi Hudaybiya hududida qarorgoh qurib, Quraysh rahbarlari bilan uchrashish va muzokara orqali musulmonlarning shaharga kirishiga ruxsat olish uchun [[Usmon ibn Affon]]ni elchi sifatida yuborgan. Usmon Makkada kutilganidan uzoqroq qolib ketgan, bu esa uning qurayshliklar tomonidan oʻldirilgani haqidagi mish-mishlarning tarqalishiga sabab boʻlgan. Shu munosabat bilan paygʻambar Muhammad qariyb 1400 nafar [[sahoba]]larini toʻplab, ularni sadoqat bildirishga va zarurat tugʻilganda jang qilishga tayyor ekanliklarini bildirib, bay’at qilishga chaqirgan. Musulmonlar katta bir daraxtning tagida toʻplanib, oʻlimdan qoʻrqib orqaga chekinmaslikka qasamyod qilgan. Keyinchalik Rizvon daraxti deb atalgan bu daraxt kishilar tomonidan ilohiylashtira boshlangan. Biroq bu daraxt [[xalifa]] [[Umar]] davrida kesib tashlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://siyrat.uz/maqola/476 |sarlavha=Ризвон байъати |sana=26-iyun 2020-yil |qaralgan sana=16-sentyabr 2026-yil}}</ref>. == Oqibati == {{Yana qarang|Hudaybiya shartnomasi}} Musulmonlarning bay’ati haqidagi xabar [[Mushrik|mushriklarni]] vahimaga solgan. Ular musulmonlarni qurshovga olib, qoʻqqisdan hujum qilish uchun [[Mikraz ibn Xifs]] boshchiligida 50 kishini yuborgan. Biroq [[Muhammad ibn Maslama]] boshchiligidagi musulmonlar ularni jang-jadalsiz osonlik bilan qoʻlga tushirishga muvaffaq boʻlgan, lekin Mikrazning oʻzi qochib qutulgan. Buni eshitgan qurayshliklar yana bir guruh askarlarini musulmonlarga qarshi yuborgan, ammo ikki oʻrtada kechgan qisqa toʻqnashuvda 10 kishi asirga olingan va musulmonlar safidan 1 kishi [[shahid]] boʻlgan. Shundan soʻng oradan koʻp oʻtmay mushriklar Usmonni ozod qilgan. Keyinchalik musulmonlar bilan sulh tuzish maqsadida [[Suhayl ibn Amr]]ni yuborishgan. Ular oʻrtasidagi bu kelishuv [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] deb atalgan. Musulmonlar Hudaybiyadan [[Madina (shahar)|Madinaga]] qaytishyotganda paygʻambar Muhammadga [[Fath surasi]] nozil boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://islom.uz/maqola/16760 |sarlavha=«Ризвон», яъни Розилик байъати |sana=29-may 2021-yil |qaralgan sana=16-sentyabr 2026-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|author=Arthur Gilman|title=The Saracens from the Earliest Times to the Fall of Baghdad|url=https://books.google.com/books?id=cYZlG2nRUzIC&pg=PA1|year=2004|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-1-4179-1248-3}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] o980z4xertzgoz7t0ouwu41kzwxe8s3 6271591 6271590 2026-09-16T05:28:30Z Oblakulova 111326 6271591 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Rizvon bayʼati''' ({{Lang-ar|بيعة الشَّجَرَة|translit=bayʿat ash-shajara}}) — [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] arafasida (hijriy 6-yil / milodiy 628-yil) [[sahoba]]lar tomonidan [[islom]] [[paygʻambar]]i [[Muhammad]]ga berilgan [[Bayʼat|bay’at]]. Daraxt ostida qilingan ushbu bay’at [[Usmon ibn Affon]]ning oʻldirilgani haqidagi mish-mishlar sababli qasos olish maqsadida berilgan<ref>{{Cite journal|last=Mihaylov|first=Dimitar|date=2015-01-02|title=Cracks in the Crescent: The Looming Sectarian Clash between Khilafah and Imamah|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/23739770.2015.1003455|journal=Israel Journal of Foreign Affairs|language=en|volume=9|issue=1|pages=49–61|doi=10.1080/23739770.2015.1003455|s2cid=144788678|issn=2373-9770|url-access=subscription}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |title=CRCC: Center For Muslim-Jewish Engagement: Resources: Religious Texts |website=www.usc.edu |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090502050158/http://www.usc.edu/schools/college/crcc/engagement/resources/texts/muslim/maududi/mau48.html |archive-date=2009-05-02}}</ref>. == Asos == Milodiy 628-yilning mart oyida (hijriy 6-yil) paygʻambar [[Muhammad]] [[Umra]] ziyoratini ado etish uchun 1400-1500 sahobalari bilan [[Makka]]ga yoʻl olgan. [[Quraysh]] qabilasi esa [[musulmon]]larning shaharga kirishiga yoʻl qoʻymaslik uchun Makka atrofiga oʻz qoʻshinini joylashtirgan. Garchi musulmonlar jang qilish niyatida boʻlmagan va bunga tayyorgarlik koʻrmagan boʻlsalar-da, Quraysh ularga jiddiy qarshilik koʻrsatishga qaror qilgan. Paygʻambar Muhammad Makka tashqarisidagi Hudaybiya hududida qarorgoh qurib, Quraysh rahbarlari bilan uchrashish va muzokara orqali musulmonlarning shaharga kirishiga ruxsat olish uchun [[Usmon ibn Affon]]ni elchi sifatida yuborgan. Usmon Makkada kutilganidan uzoqroq qolib ketgan, bu esa uning qurayshliklar tomonidan oʻldirilgani haqidagi mish-mishlarning tarqalishiga sabab boʻlgan. Shu munosabat bilan paygʻambar Muhammad qariyb 1400 nafar [[sahoba]]larini toʻplab, ularni sadoqat bildirishga va zarurat tugʻilganda jang qilishga tayyor ekanliklarini bildirib, bay’at qilishga chaqirgan. Musulmonlar katta bir daraxtning tagida toʻplanib, oʻlimdan qoʻrqib orqaga chekinmaslikka qasamyod qilgan. Keyinchalik Rizvon daraxti deb atalgan bu daraxt kishilar tomonidan ilohiylashtira boshlangan. Biroq bu daraxt [[xalifa]] [[Umar]] davrida kesib tashlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://siyrat.uz/maqola/476 |sarlavha=Ризвон байъати |sana=26-iyun 2020-yil |qaralgan sana=16-sentyabr 2026-yil}}</ref>. == Oqibati == {{Yana qarang|Hudaybiya shartnomasi}} Musulmonlarning bay’ati haqidagi xabar [[Mushrik|mushriklarni]] vahimaga solgan. Ular musulmonlarni qurshovga olib, qoʻqqisdan hujum qilish uchun [[Mikraz ibn Xifs]] boshchiligida 50 kishini yuborgan. Biroq [[Muhammad ibn Maslama]] boshchiligidagi musulmonlar ularni jang-jadalsiz osonlik bilan qoʻlga tushirishga muvaffaq boʻlgan, lekin Mikrazning oʻzi qochib qutulgan. Buni eshitgan qurayshliklar yana bir guruh askarlarini musulmonlarga qarshi yuborgan, ammo ikki oʻrtada kechgan qisqa toʻqnashuvda 10 kishi asirga olingan va musulmonlar safidan 1 kishi [[shahid]] boʻlgan. Shundan soʻng oradan koʻp oʻtmay mushriklar Usmonni ozod qilgan. Keyinchalik musulmonlar bilan sulh tuzish maqsadida [[Suhayl ibn Amr]]ni yuborishgan. Ular oʻrtasidagi bu kelishuv [[Hudaybiya shartnomasi|Hudaybiya sulhi]] deb atalgan. Musulmonlar Hudaybiyadan [[Madina (shahar)|Madinaga]] qaytishyotganda paygʻambar Muhammadga [[Fath surasi]] nozil boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://islom.uz/maqola/16760 |sarlavha=«Ризвон», яъни Розилик байъати |sana=29-may 2021-yil |qaralgan sana=16-sentyabr 2026-yil}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|author=Arthur Gilman|title=The Saracens from the Earliest Times to the Fall of Baghdad|url=https://books.google.com/books?id=cYZlG2nRUzIC&pg=PA1|year=2004|publisher=Kessinger Publishing|isbn=978-1-4179-1248-3}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] nq3pqyj3gsjb4yhu4yn1ythakj71toa 0 1448091 6271570 2026-09-16T05:22:34Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Malik Deylamiy]] sahifasini [[Malik Daylamiy]]ga koʻchirdi 6271570 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Malik Daylamiy]] hoh18bmfrva6fxarxzsxuhaloli8xqc 1 1448092 6271572 2026-09-16T05:22:34Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Malik Deylamiy]] sahifasini [[Munozara:Malik Daylamiy]]ga koʻchirdi 6271572 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Malik Daylamiy]] 4o7g3qi4p03czkkvjb8ik1q8onlmp90 0 1448093 6271575 2026-09-16T05:23:29Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Ad-Daylamiy''' yoki '''ad-Daylomiy''' ({{Lang|ar|الديلمي}}) ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, daylamit yoki [[Daylam]]lik kishini bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Fayruz Daylamiy|Fayruz ad-Daylamiy]] — islom paygʻambari Muhammadning sahobasi. * [[Nofiy Mavlo ibn Umar|Nofiy Mavlo ibn Umar]], [[Tobein|tobein]] olimi va [[Hadis|hadis]] roviyisi * [[Mut’a Daylamiy]], Daylam podshohi * Dailamlik Yuh...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271575 wikitext text/x-wiki '''Ad-Daylamiy''' yoki '''ad-Daylomiy''' ({{Lang|ar|الديلمي}}) ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, daylamit yoki [[Daylam]]lik kishini bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Fayruz Daylamiy|Fayruz ad-Daylamiy]] — islom paygʻambari Muhammadning sahobasi. * [[Nofiy Mavlo ibn Umar|Nofiy Mavlo ibn Umar]], [[Tobein|tobein]] olimi va [[Hadis|hadis]] roviyisi * [[Mut’a Daylamiy]], Daylam podshohi * [[Dailamlik Yuhanno]], 7-asr sharqiy suryoniy nasroniy avliyo va rohib * [[Al-Farro]], 8/9-asrda yashagan kufalik olim * [[Imod ad-Davla]] Daylamiy, Buya hukmdorligi asoschisi (934–949-yillar) * [[Adud ud-Davla|Adud ad-Davla]] Daylamiy, Buya sulolasi amiri (949–983-yillar) * [[Abulfath an-Nosir ad-Daylamiy]], yamanlik zaydiya imomi (1038–1053-yillar) * [[Abul-Hasan Mihyor ad-Daylamiy|Abul-Hasan Mihyor ad-Dayldmiy]] — 11-asrda arab tilida ijod qilgan shoir * [[Abu Mansur ad-Daylamiy]], 12-asr ulamosi va ''[[Musnad al-Firdavs|Musnad al-Firdavs]]'' asari muallifi * [[Malik Deylamiy|Malik Daylamiy]], 16-asr kotib va xattot * [[Kushyor Daylamiy]], (971–1029; boshqa nomi Kūshyor Daylomiy), fors astronomi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} jww54983um6wvyz9jt41areqeezhhf4 6271576 6271575 2026-09-16T05:23:59Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271576 wikitext text/x-wiki '''Ad-Daylamiy''' yoki '''ad-Daylomiy''' ({{Lang|ar|الديلمي}}) ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, daylamit yoki [[Daylam]]lik kishini bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Fayruz Daylamiy|Fayruz ad-Daylamiy]] — islom paygʻambari Muhammadning sahobasi. * [[Nofiy Mavlo ibn Umar|Nofiy Mavlo ibn Umar]], [[Tobein|tobein]] olimi va [[Hadis|hadis]] roviyisi * [[Mut’a Daylamiy]], Daylam podshohi * [[Dailamlik Yuhanno]], 7-asr sharqiy suryoniy nasroniy avliyo va rohib * [[Al-Farro]], 8/9-asrda yashagan kufalik olim * [[Imod ad-Davla]] Daylamiy, Buya hukmdorligi asoschisi (934–949-yillar) * [[Adud ud-Davla|Adud ad-Davla]] Daylamiy, Buya sulolasi amiri (949–983-yillar) * [[Abulfath an-Nosir ad-Daylamiy]], yamanlik zaydiya imomi (1038–1053-yillar) * [[Abul-Hasan Mihyor ad-Daylamiy|Abul-Hasan Mihyor ad-Dayldmiy]] — 11-asrda arab tilida ijod qilgan shoir * [[Abu Mansur ad-Daylamiy]], 12-asr ulamosi va ''[[Musnad al-Firdavs|Musnad al-Firdavs]]'' asari muallifi * [[Malik Deylamiy|Malik Daylamiy]], 16-asr kotib va xattot * [[Kushyor Daylamiy]], (971–1029; boshqa nomi Kūshyor Daylomiy), fors astronomi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] 61mwgzd9gm2birxne8vgj6vxu27q1tp 0 1448094 6271579 2026-09-16T05:26:28Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Abdulloh ibn Mas'ada al-Fazoriy]] sahifasini [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271579 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]] oz1ul5lg1udgypa6ytps3vz2tngcbl8 1 1448095 6271581 2026-09-16T05:26:28Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Abdulloh ibn Mas'ada al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271581 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]] 5btutupqw4czg0btcgeexr6tadcxjw9 0 1448096 6271583 2026-09-16T05:27:01Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy]] sahifasini [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271583 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]] a2yozzm9s43o8oziuhy5vwka08gj0t5 1 1448097 6271585 2026-09-16T05:27:02Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Muhammad ibn Ibrohim al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271585 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]] b7phyka8ifurv1n5yjcahtmxx3j6hae 0 1448098 6271587 2026-09-16T05:28:14Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Adiy ibn Artat al-Fazoriy]] sahifasini [[Adiy ibn Artat al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271587 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Adiy ibn Artat al-Fazariy]] hlslnuliell9xa7mj67e65bdfu65qig 1 1448099 6271589 2026-09-16T05:28:14Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Adiy ibn Artat al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Adiy ibn Artat al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271589 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Adiy ibn Artat al-Fazariy]] ra9bqdycwwjqvlxr4swc12o89xxhxyf 1 1448100 6271592 2026-09-16T05:28:49Z Oblakulova 111326 „{{Islom loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271592 wikitext text/x-wiki {{Islom loyihasi}} n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika 6271606 6271592 2026-09-16T05:36:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271606 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} {{Islom loyihasi}} 7cdzqam2br8xaoayou4cs0kcryn1t8c 0 1448101 6271594 2026-09-16T05:28:54Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy]] sahifasini [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271594 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy]] lnke495lvfg9xfuzlzi2ekfb8fm0s5s 1 1448102 6271596 2026-09-16T05:28:54Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271596 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy]] f3qj7umnpab2tc6tcjp1dcz4fotrl4j 0 1448103 6271598 2026-09-16T05:29:35Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Abu Isʼhoq al-Fazoriy]] sahifasini [[Abu Isʼhoq al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271598 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Abu Isʼhoq al-Fazariy]] ihhk8w7rmobihiio22gtzpb28mx4lfk 1 1448104 6271600 2026-09-16T05:29:36Z Xumoshox Ismoilova 111327 Xumoshox Ismoilova [[Munozara:Abu Isʼhoq al-Fazoriy]] sahifasini [[Munozara:Abu Isʼhoq al-Fazariy]]ga koʻchirdi 6271600 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Abu Isʼhoq al-Fazariy]] klvxkveqx47jtiwwii5be41rga2d2hz 0 1448105 6271601 2026-09-16T05:29:40Z Akbar Kuzibaev 303809 /* */ 6271601 wikitext text/x-wiki '''Aripova Salimaxon Fazilovna''' — O‘zbekistonlik kimyogar olima, kimyo fanlari doktori, professor. U O‘zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi O‘simlik moddalari kimyosi institutining alkaloidlar kimyosi laboratoriyasida bosh ilmiy xodim sifatida faoliyat yuritadi. Salimaxon Aripovaning asosiy ilmiy tadqiqot yo‘nalishi — bioorganik kimyo, tabiiy va fiziologik faol birikmalar, xususan, o‘simlik alkaloidlarining kimyosi va ularni o‘rganishdir. 4yk5536ej29sgd1aswv40cwk6kb80oa 0 1448106 6271602 2026-09-16T05:30:15Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''al-Fazariy''' ({{Lang-ar|الفزاري}}) — nasabdir. Nisbiy unvon ([[Nisba (onomastika)|nisba]]) Fazariy, [[Banu Fazara|Fazara ibn Zubyon]]dan kelib chiqishiga ishora qiladi. Ushbu familiyani olgan mashhur kishilar: * [[Samura ibn Jundab|Samura ibn Jundab al-Fazariy]], VII asrda yashagan [[Sahoba|Paygʻambar sahobalari]]dan biri * [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy|Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]] * Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Ibro...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271602 wikitext text/x-wiki '''al-Fazariy''' ({{Lang-ar|الفزاري}}) — nasabdir. Nisbiy unvon ([[Nisba (onomastika)|nisba]]) Fazariy, [[Banu Fazara|Fazara ibn Zubyon]]dan kelib chiqishiga ishora qiladi. Ushbu familiyani olgan mashhur kishilar: * [[Samura ibn Jundab|Samura ibn Jundab al-Fazariy]], VII asrda yashagan [[Sahoba|Paygʻambar sahobalari]]dan biri * [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy|Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]] * [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Ibrohim al-Fazariy]], VIII asr musulmon astronomi * [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]], VIII asr musulmon astronomi va tarjimoni; Ibrohimning oʻgʻli * [[Adiy ibn Artat al-Fazariy|Adiy ibn Artah al-Fazariy]] (720-yilda vafot etgan) Umaviylar sulolasi davrida, Umarning oʻgʻli Abdulaziz xalifaligi vaqtida al-Basra hokimi boʻlgan. * [[Umar ibn Hubayra|Umar ibn Hubayra al-Fazariy]] ([[Floruit|floruit]] 710–724) mashhur Umaviy lashkarboshisi va Iroq hokimi boʻlib, bu davrdagi Qays–Yaman mojarosida muhim rol oʻynagan. * [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy|al-Mugʻira ibn Ubaydulloh al-Fazariy]], VIII asr Umaviylar Misr noibi. * [[Yazid ibn Umar ibn Hubayra|Yazid ibn Umar al-Fazariy]] (750-yilda vafot etgan) Umaviylarning iroqlik soʻnggi hokimi boʻlgan. * [[Abu Isʼhoq al-Fazoriy|Abu Ishoq al-Fazariy]] * [[al-Abbos ibn al-Fazl ibn Yoqub al-Fazariy]] (861-yilda vafot etgan) 851-yildan 861-yilgacha Sitsiliya amiri boʻlgan == Yana qarang == * [[Fazzari]], bu nomning ehtimoliy italyancha hosilasi {{Familiyadoshlar roʻyxati|al-Fazari}} q4txb2dqjkemi28kfonvss2ribjj0z0 6271603 6271602 2026-09-16T05:30:21Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271603 wikitext text/x-wiki '''al-Fazariy''' ({{Lang-ar|الفزاري}}) — nasabdir. Nisbiy unvon ([[Nisba (onomastika)|nisba]]) Fazariy, [[Banu Fazara|Fazara ibn Zubyon]]dan kelib chiqishiga ishora qiladi. Ushbu familiyani olgan mashhur kishilar: * [[Samura ibn Jundab|Samura ibn Jundab al-Fazariy]], VII asrda yashagan [[Sahoba|Paygʻambar sahobalari]]dan biri * [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy|Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]] * [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Ibrohim al-Fazariy]], VIII asr musulmon astronomi * [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]], VIII asr musulmon astronomi va tarjimoni; Ibrohimning oʻgʻli * [[Adiy ibn Artat al-Fazariy|Adiy ibn Artah al-Fazariy]] (720-yilda vafot etgan) Umaviylar sulolasi davrida, Umarning oʻgʻli Abdulaziz xalifaligi vaqtida al-Basra hokimi boʻlgan. * [[Umar ibn Hubayra|Umar ibn Hubayra al-Fazariy]] ([[Floruit|floruit]] 710–724) mashhur Umaviy lashkarboshisi va Iroq hokimi boʻlib, bu davrdagi Qays–Yaman mojarosida muhim rol oʻynagan. * [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy|al-Mugʻira ibn Ubaydulloh al-Fazariy]], VIII asr Umaviylar Misr noibi. * [[Yazid ibn Umar ibn Hubayra|Yazid ibn Umar al-Fazariy]] (750-yilda vafot etgan) Umaviylarning iroqlik soʻnggi hokimi boʻlgan. * [[Abu Isʼhoq al-Fazoriy|Abu Ishoq al-Fazariy]] * [[al-Abbos ibn al-Fazl ibn Yoqub al-Fazariy]] (861-yilda vafot etgan) 851-yildan 861-yilgacha Sitsiliya amiri boʻlgan == Yana qarang == * [[Fazzari]], bu nomning ehtimoliy italyancha hosilasi {{Familiyadoshlar roʻyxati|al-Fazari}} [[Turkum:Nisbalar]] ectuzymucn69v3az7i3ig7bnp4ewmd6 6271610 6271603 2026-09-16T05:38:30Z Xumoshox Ismoilova 111327 /* Yana qarang */ 6271610 wikitext text/x-wiki '''al-Fazariy''' ({{Lang-ar|الفزاري}}) — nasabdir. Nisbiy unvon ([[Nisba (onomastika)|nisba]]) Fazariy, [[Banu Fazara|Fazara ibn Zubyon]]dan kelib chiqishiga ishora qiladi. Ushbu familiyani olgan mashhur kishilar: * [[Samura ibn Jundab|Samura ibn Jundab al-Fazariy]], VII asrda yashagan [[Sahoba|Paygʻambar sahobalari]]dan biri * [[Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy|Abdulloh ibn Masʼada al-Fazariy]] * [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Ibrohim al-Fazariy]], VIII asr musulmon astronomi * [[Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy|Muhammad ibn Ibrohim al-Fazariy]], VIII asr musulmon astronomi va tarjimoni; Ibrohimning oʻgʻli * [[Adiy ibn Artat al-Fazariy|Adiy ibn Artah al-Fazariy]] (720-yilda vafot etgan) Umaviylar sulolasi davrida, Umarning oʻgʻli Abdulaziz xalifaligi vaqtida al-Basra hokimi boʻlgan. * [[Umar ibn Hubayra|Umar ibn Hubayra al-Fazariy]] ([[Floruit|floruit]] 710–724) mashhur Umaviy lashkarboshisi va Iroq hokimi boʻlib, bu davrdagi Qays–Yaman mojarosida muhim rol oʻynagan. * [[Al-Mugʻiyra ibn Ubaydulloh al-Fazariy|al-Mugʻira ibn Ubaydulloh al-Fazariy]], VIII asr Umaviylar Misr noibi. * [[Yazid ibn Umar ibn Hubayra|Yazid ibn Umar al-Fazariy]] (750-yilda vafot etgan) Umaviylarning iroqlik soʻnggi hokimi boʻlgan. * [[Abu Isʼhoq al-Fazoriy|Abu Ishoq al-Fazariy]] * [[al-Abbos ibn al-Fazl ibn Yoqub al-Fazariy]] (861-yilda vafot etgan) 851-yildan 861-yilgacha Sitsiliya amiri boʻlgan == Yana qarang == * [[Fazzari]], bu nomning ehtimoliy italyancha hosilasi {{Familiyadoshlar roʻyxati|al-Fazariy}} [[Turkum:Nisbalar]] mp75uxr0w81h79i4tea48r206a8f78l 0 1448107 6271604 2026-09-16T05:32:30Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Fazzari''' ({{IPA1|it|ˈfaddzari|pron}}) — [[Arab tili|arab]]cha kelib chiqishga ega, [[Kalabriya]]liklar familiyasi<ref name="hanks203">{{cite book |editor-last1=Hanks |editor-first1=Patrick |title=Dictionary of American Family Names |date=2003 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=9780195081374 |oclc=51655476 |page=557 |volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=FJoDDAAAQBAJ&dq=Fazzari+surname+origin&pg=PA557}}</r...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271604 wikitext text/x-wiki '''Fazzari''' ({{IPA1|it|ˈfaddzari|pron}}) — [[Arab tili|arab]]cha kelib chiqishga ega, [[Kalabriya]]liklar familiyasi<ref name="hanks203">{{cite book |editor-last1=Hanks |editor-first1=Patrick |title=Dictionary of American Family Names |date=2003 |publisher=Oxford University Press |location=New York |isbn=9780195081374 |oclc=51655476 |page=557 |volume=1 |url=https://books.google.com/books?id=FJoDDAAAQBAJ&dq=Fazzari+surname+origin&pg=PA557}}</ref>. Ushbu familiyaga ega mashhur shaxslar: * [[Carlo Fazzari]] (1990-yilda tugʻilgan), italiyalik regbi ittifoqi oʻyinchisi * [[Michelle Fazzari]] (1987–2024), kanadalik kurashchi == Yana qarang == * [[Al-Fazariy|Al-Fazariy]], ushbu familiyaning ehtimoliy manbai boʻlishi mumkin == Manbalar == {{manbalar}} pw4a6e5lwmcl8lf95pn6adbd7iin6df 1 1448108 6271605 2026-09-16T05:36:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271605 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448109 6271607 2026-09-16T05:37:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271607 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448110 6271608 2026-09-16T05:38:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271608 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448111 6271611 2026-09-16T05:38:39Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Al-Isfahoniy''' nomi Eronning [[Isfahon]] shahridan ekanligini bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. Bu nisba bilan ataladigan shaxslar: * [[Hamza al-Isfahoniy]] (vaf. 961), fors tarixchisi * [[Abul Faraj al-Isfahoniy|Abu al-Faraj al-Isfahoniy]] (vaf. 967), arab tarixchisi va ''Kitob al-Ağoniy'' asari muallifi * [[Abu Bakr al-Isfahoniy]] (vaf. 908), Varsh qiroati boʻyicha fors olimi * [[Abu Nuaym|Abu Nuaym al-Isfahoniy]] (vaf. 1038...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271611 wikitext text/x-wiki '''Al-Isfahoniy''' nomi Eronning [[Isfahon]] shahridan ekanligini bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. Bu nisba bilan ataladigan shaxslar: * [[Hamza al-Isfahoniy]] (vaf. 961), fors tarixchisi * [[Abul Faraj al-Isfahoniy|Abu al-Faraj al-Isfahoniy]] (vaf. 967), arab tarixchisi va ''Kitob al-Ağoniy'' asari muallifi * [[Abu Bakr al-Isfahoniy]] (vaf. 908), Varsh qiroati boʻyicha fors olimi * [[Abu Nuaym|Abu Nuaym al-Isfahoniy]] (vaf. 1038), Shofeʼiy hadis olimi, tasavvufning ilk rivojlanishi boʻyicha eng muhim manbani yozgan * [[Abu al-Fath al-Isfahoniy]], toʻliq ismi Abu-l-Fath Mahmud ibn Muhammad ibn Qosim ibn Fadl al-Isfahoniy, X asr forslik matematik * [[Ar-Rogʻib al-Isfahoniy]] (vaf. 1108/1109), ulamosi * [[Husayniy Isfahoniy]], toʻliq ismi Gʻiyosiddin Ali ibn Amir in al-Husayniy al-Isfahoniy, XV asrda yashagan isfahonlik fors tabibi va olimi * [[Imoduddin Isfahoniy|Imoduddin al-Isfahoniy]], XII asr tarixchisi * [[Jaloliddin Muhammad al-Isfahoniy]], XIX asrda yashagan isfahonlik fors tabibi * [[Abu Muslim al-Isfahoniy]], moʻtaziliy ilohiyotchi, Qurʼon sharhlovchisi va davlat amaldori == Yana qarang == {{Vikilugʻat|Isfahoniy}} * [[Isfahon (maʼnolar)]] * [[Isfahoniy]], familiyaning muqobil shakli * [[Esfahoniy]], familiyaning muqobil shakli * [[Esfahon lahjasi]], Isfahondagi zamonaviy fors lahjasi {{Familiyadoshlar roʻyxati|al-Isfahoniy}} jvteea8d7h7y0rba8e9eckosky0ohex 6271613 6271611 2026-09-16T05:39:29Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271613 wikitext text/x-wiki '''Al-Isfahoniy''' nomi Eronning [[Isfahon]] shahridan ekanligini bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. Bu nisba bilan ataladigan shaxslar: * [[Hamza al-Isfahoniy]] (vaf. 961), fors tarixchisi * [[Abul Faraj al-Isfahoniy|Abu al-Faraj al-Isfahoniy]] (vaf. 967), arab tarixchisi va ''Kitob al-Ağoniy'' asari muallifi * [[Abu Bakr al-Isfahoniy]] (vaf. 908), Varsh qiroati boʻyicha fors olimi * [[Abu Nuaym|Abu Nuaym al-Isfahoniy]] (vaf. 1038), Shofeʼiy hadis olimi, tasavvufning ilk rivojlanishi boʻyicha eng muhim manbani yozgan * [[Abu al-Fath al-Isfahoniy]], toʻliq ismi Abu-l-Fath Mahmud ibn Muhammad ibn Qosim ibn Fadl al-Isfahoniy, X asr forslik matematik * [[Ar-Rogʻib al-Isfahoniy]] (vaf. 1108/1109), ulamosi * [[Husayniy Isfahoniy]], toʻliq ismi Gʻiyosiddin Ali ibn Amir in al-Husayniy al-Isfahoniy, XV asrda yashagan isfahonlik fors tabibi va olimi * [[Imoduddin Isfahoniy|Imoduddin al-Isfahoniy]], XII asr tarixchisi * [[Jaloliddin Muhammad al-Isfahoniy]], XIX asrda yashagan isfahonlik fors tabibi * [[Abu Muslim al-Isfahoniy]], moʻtaziliy ilohiyotchi, Qurʼon sharhlovchisi va davlat amaldori == Yana qarang == {{Vikilugʻat|Isfahoniy}} * [[Isfahon (maʼnolar)]] * [[Isfahoniy]], familiyaning muqobil shakli * [[Esfahoniy]], familiyaning muqobil shakli * [[Esfahon lahjasi]], Isfahondagi zamonaviy fors lahjasi {{Familiyadoshlar roʻyxati|al-Isfahoniy}} [[Turkum:Nisbalar]] 23avksy250wh9vgg5hug5pzz0pzdfxv 6271615 6271613 2026-09-16T05:40:27Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Isfahon]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271615 wikitext text/x-wiki '''Al-Isfahoniy''' nomi Eronning [[Isfahon]] shahridan ekanligini bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. Bu nisba bilan ataladigan shaxslar: * [[Hamza al-Isfahoniy]] (vaf. 961), fors tarixchisi * [[Abul Faraj al-Isfahoniy|Abu al-Faraj al-Isfahoniy]] (vaf. 967), arab tarixchisi va ''Kitob al-Ağoniy'' asari muallifi * [[Abu Bakr al-Isfahoniy]] (vaf. 908), Varsh qiroati boʻyicha fors olimi * [[Abu Nuaym|Abu Nuaym al-Isfahoniy]] (vaf. 1038), Shofeʼiy hadis olimi, tasavvufning ilk rivojlanishi boʻyicha eng muhim manbani yozgan * [[Abu al-Fath al-Isfahoniy]], toʻliq ismi Abu-l-Fath Mahmud ibn Muhammad ibn Qosim ibn Fadl al-Isfahoniy, X asr forslik matematik * [[Ar-Rogʻib al-Isfahoniy]] (vaf. 1108/1109), ulamosi * [[Husayniy Isfahoniy]], toʻliq ismi Gʻiyosiddin Ali ibn Amir in al-Husayniy al-Isfahoniy, XV asrda yashagan isfahonlik fors tabibi va olimi * [[Imoduddin Isfahoniy|Imoduddin al-Isfahoniy]], XII asr tarixchisi * [[Jaloliddin Muhammad al-Isfahoniy]], XIX asrda yashagan isfahonlik fors tabibi * [[Abu Muslim al-Isfahoniy]], moʻtaziliy ilohiyotchi, Qurʼon sharhlovchisi va davlat amaldori == Yana qarang == {{Vikilugʻat|Isfahoniy}} * [[Isfahon (maʼnolar)]] * [[Isfahoniy]], familiyaning muqobil shakli * [[Esfahoniy]], familiyaning muqobil shakli * [[Esfahon lahjasi]], Isfahondagi zamonaviy fors lahjasi {{Familiyadoshlar roʻyxati|al-Isfahoniy}} [[Turkum:Nisbalar]] [[Turkum:Isfahon]] amthppotnhhqtl7t96y3f8eyvo7bauj 1 1448112 6271612 2026-09-16T05:39:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271612 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448113 6271614 2026-09-16T05:39:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271614 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448114 6271616 2026-09-16T05:40:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271616 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448115 6271617 2026-09-16T05:41:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271617 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448116 6271618 2026-09-16T05:42:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271618 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448117 6271620 2026-09-16T05:42:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271620 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448118 6271621 2026-09-16T05:43:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271621 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448119 6271622 2026-09-16T05:43:51Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Esfahoniy''' ({{Lang-fa|اصفهانی}}) eronliklarga xos familiya. Ushbu familiyaga ega mashhur shaxslar: * [[Abdas-Samad Esfahoniy]], eronlik sofi * [[Abu al-Hasan al-Esfahoniy]], eronlik oliy darajali oyatulloh * [[Asir-e Esfahoniy]], fors shoir * [[Atoulloh Ashrafiy Esfahoniy]], eronlik oyatulloh * [[Bundariy|Bundariy Esfahoniy]], fors tarixchisi va tarjimoni * [[Jaleh Esfahoniy]] (1921–2007), eronlik shoir * [[Mahan Esfahoniy]], eron-am...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271622 wikitext text/x-wiki '''Esfahoniy''' ({{Lang-fa|اصفهانی}}) eronliklarga xos familiya. Ushbu familiyaga ega mashhur shaxslar: * [[Abdas-Samad Esfahoniy]], eronlik sofi * [[Abu al-Hasan al-Esfahoniy]], eronlik oliy darajali oyatulloh * [[Asir-e Esfahoniy]], fors shoir * [[Atoulloh Ashrafiy Esfahoniy]], eronlik oyatulloh * [[Bundariy|Bundariy Esfahoniy]], fors tarixchisi va tarjimoni * [[Jaleh Esfahoniy]] (1921–2007), eronlik shoir * [[Mahan Esfahoniy]], eron-amerikalik klavesinchi * [[Muhammad Esfahoniy]], eronlik pop qoʻshiqchi * [[Soheyla Esfahoniy]], Eronda tugʻilgan kanadalik tasviriy sanʼat ustasi == Yana qarang == * [[Al-Isfahoniy|Al-Isfahoniy]] * [[Isfahon]] {{Familiyadoshlar roʻyxati|Esfahoniy}} d24z117iiicsqibgxe6mmjzzp1qh1fy 1 1448120 6271623 2026-09-16T05:44:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271623 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448121 6271624 2026-09-16T05:45:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271624 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448122 6271625 2026-09-16T05:45:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271625 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448123 6271626 2026-09-16T05:46:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271626 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448124 6271627 2026-09-16T05:47:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271627 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448125 6271628 2026-09-16T05:48:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271628 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448126 6271629 2026-09-16T05:48:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271629 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448127 6271630 2026-09-16T05:49:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271630 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448128 6271631 2026-09-16T05:50:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271631 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448129 6271632 2026-09-16T05:50:22Z Oblakulova 111326 „{{Muhammad}} '''Muhammadning ashtinamesi''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] paygʻambari [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratlif...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271632 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Muhammadning ashtinamesi''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] paygʻambari [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratliff">Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“</ref>. ''Ashtinameh'' ({{lang-fa|آشتی نامه}}) [[fors tili]]dagi ibora boʻlib, „yarashuv xati“ degan maʼnoni anglatadi va shartnoma yoki ahdnoma maʼnosida qoʻllaniladi<ref>Dehghani, Mohammad: [http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 'Āshtīnāmeh' va 'Tovāreh', do loghat-e mahjur-e Fārsi dar kuh-e sinā] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140811102951/http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 |date=August 11, 2014 }}. in 'Ayandeh' magazine. 1368 Hš. p. 584.</ref>. == Tarix == [[File:Al ahd wa l surut allati sarrataha Muham.pdf|thumb|right|page=6|1630-yildagi arabchadan lotinchaga tarjima]] Rohiblar anʼanasiga koʻra, Muhammad monastirga tez-tez kelib turgan hamda Sinay otalari bilan yaqin munosabatlar va suhbatlar olib borgan<ref>{{cite web |url=http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |title=Mohammed and the Holy Monastery of Sinai |access-date=2013-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113095907/http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |archive-date=2013-11-13 }}</ref>. Tarixiy tasdiqlangan bir nechta nusxa Avliyo Ketrin kutubxonasida namoyish etilgan; ularning ayrimlari tarixiy haqiqiyligini tasdiqlash uchun islom qozilari tomonidan guvohlantirilgan. Rohiblar [[Usmoniylar davlati|Usmonli]]larning Misrni bosib olishi vaqtida, [[Usmoniy — Mamluk urushi (1516—1517)|Usmonlilar—Mamluklar urushi (1516–17)]] chogʻida, asl hujjat monastirdan usmonli askarlari tomonidan tortib olinib, asrab qoʻyish uchun sulton [[Salim I Yovuz|Salim I]]ning [[Istanbul]]dagi saroyiga olib ketilganini taʼkidlashadi<ref name=Ratliff /><ref>Lafontaine-Dosogne, „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle)“, p. 105.</ref>. Shundan soʻng monastirdagi yoʻqotish oʻrnini qoplash uchun uning nusxasi tayyorlangan<ref name=Ratliff />. Arxivdagi boshqa hujjatlar ham xartiya yangi hukmdorlar davrida yangilanganini koʻrsatadi<ref>Atiya, „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition“. p. 578.</ref>. Monastirga nisbatan koʻrsatilgan bagʻrikenglik haqidagi rivoyatlar Qohirada chiqarilgan hukumat hujjatlarida qayd etilgan va [[Usmonlilar Misri|usmonlilar hukmronligi davrida]] (1517–1798) [[Misrning usmonli hokimlari roʻyxati|Misr poshosi]] har yili uning himoya kafolatlarini qayta tasdiqlab turgan<ref name=Ratliff />. 1916-yilda Naʼum Shuqayr ''Ashtinama''ning arabcha matnini oʻzining ''Tarikh Sina al-qadim'' yoki ''Qadimgi Sinay tarixi'' asarida chop etdi. Arabcha matn nemischa tarjimasi bilan birga 1918-yilda Bernhard Moritzning ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters'' asarida ikkinchi bor nashr qilingan. 1630-yilda [[Gabriel Sionita]] tomonidan arabcha va lotincha chop etilgan ''Testamentum et pactiones inter Mohammedem et Christianae fidei cultores'' dunyo nasroniylari va Muhammad oʻrtasida tuzilgan ahdni ifodalaydi. Bu ''Ashtiname''ning nusxasi emas. ''Ashtiname''ning kelib chiqishi bir qator turli rivoyatlarning mavzusi boʻlib kelgan; u eng koʻp monastirga tashrif buyurgan yevropalik sayohatchilar xabarlaridan maʼlum<ref name=Ratliff />. Bu mualliflar qatoriga fransuz ritsari Greffin Affagart (vafoti ''taxm.'' 1557), fransuz sayohatchisi [[Jean de Thévenot]] (vafoti 1667) hamda ingliz ruhoniysi [[Richard Peacocke]] kiradi<ref name=Ratliff />; u matnning inglizcha tarjimasini ham kiritgan. == Haqiqiyligi == Koʻplab ilk yangi davr olimlari asarning haqiqiyligini qabul qilgan, jumladan [[Franciscus Quaresmius]], [[Balthasar de Monconys]] va [[Kara Mustafa Pasha]]<ref>{{cite book | last=Morrow | first=John Andrew | title=The Islamic Interfaith Initiative: no fear shall be upon them | publication-place=Newcastle-upon-Tyne | date=2021 | isbn=978-1-5275-7482-3 | oclc=1277138744 | page=335 | url=https://books.google.com/books?id=DnNjEAAAQBAJ&dq=Ashtiname+of+Muhammad+authenticity&pg=PA335}}</ref><ref>{{cite web | title=Dr. John Andrew Morrow | website=Muhammad (pbuh) - Prophet of Islam | date=2015-01-27 | url=http://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | access-date=2022-10-09 | archive-date=2022-10-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013023439/https://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | url-status=dead }}</ref>. Zamonaviy ulamoi John Andrew Morrow ham hujjatning haqiqiyligiga ishonadi; u hujjat koʻplab islomiy manbalarda, jumladan ming yildan ortiq vaqt davomidagi xalifalar va sultonlar hujjatlarida ''soʻzma-soʻz'' takrorlanganini taʼkidlaydi<ref>{{Cite web |last=Morrow |first=John Andrew |date=2019-10-16 |title=The Covenants of the Prophet Muhammad Continue to Cause Controversy |url=https://themaydan.com/2019/10/the-covenants-of-the-prophet-muhammad-continue-to-cause-controversy/ |access-date=2023-09-04 |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |title=Islām and the People of the Book Volumes 1-3: Critical Studies on the Covenants of The Prophet |publisher=Cambridge Scholars Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5275-9876-8 |editor-last=Andrew Morror |editor-first=John |location=Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Andrew Morrow |first=John |title=The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World |publisher=Angelico Press |year=2013 |isbn=978-1597314657 |location=New York |language=en}}</ref>. Biroq 19-asrdan beri ''Ashtiname''ning bir nechta jihatlari, xususan guvohlar roʻyxati, ayrim olimlar tomonidan shubha ostiga olingan<ref>Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate“, note 9. Ratliff refers to Mouton, „Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge“, p. 177.</ref>; baʼzilari klassik islom matnlarida bunday hujjatlarga ishora yoʻqligini qayd etgan<ref>Sanni, Amidu Olalekan. (2015). The Covenants of the Prophet Muḥammad with the Christians of the World. Journal of Muslim Minority Affairs, 35(4), 589–592. doi:10.1080/13602004.2015.1112122 </ref>. U Yaqin Sharqdagi boshqa diniy jamoalarga berilgan hujjatlar bilan oʻxshashliklarga ega. Bunga bir misol — Muhammadning [[Najron]] nasroniylariga yozilgan, goʻyoki unga tegishli maktubi: u ilk bor 878-yilda Iroqdagi bir monastirda maʼlum boʻlgan va uning matni ''[[Sirt xronikasi]]''da saqlangan<ref name=Ratliff />. == Zamonaviy taʼsiri == Baʼzilarning fikricha, ''Ashtiname'' musulmonlar va nasroniylar oʻrtasida koʻpriklar qurish uchun manba boʻlishi mumkin. Masalan, 2009-yilda ''[[The Washington Post]]'' sahifalarida [[M. A. Muqtedar Khan|Muqtedar Xon]]<ref name=khan09>{{Citation | last=Khan |first =Muqtedar |author-link=M. A. Muqtedar Khan | title=Muhammad's promise to Christians | newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 30, 2009 | url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | archive-url=https://swap.stanford.edu/20100118074850/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | url-status=dead | archive-date=January 18, 2010 |access-date=1 December 2012}}</ref> hujjatni to‘liq tarjima qilib, shunday deya bahslashgan: {{Blockquote | Musulmonlar va nasroniylar orasida nifoq qoʻzgʻatmoqchi bo‘lganlar ajratib turadigan masalalarga e’tibor qaratib, ziddiyat nuqtalarini bo‘rttiradilar. Ammo Muhammadning nasroniylarga bergan va’dasi kabi manbalar esga olinib, ta’kidlanganda, ko‘priklar quriladi. Bu musulmonlarni jamoaviy toqatsizlikdan yuksalishga ilhomlantiradi va Islom yoki musulmonlardan qo‘rqib yashayotgan bo‘lishi mumkin bo‘lgan nasroniylarda ezgu niyatni uyg‘otadi<ref name=khan09/>. }} 2018-yilda Pokistondagi [[Asia Bibi kufr ishi]] bo‘yicha yakuniy sud hukmida ahdnoma tilga olingan. Unda Noreenga ayblov qo‘yganlardan biri ''Muhammadning Ashtinamasi''ni buzgan, ya’ni “VII asrda Muhammad nasroniylar bilan tuzgan, ammo bugun ham amal qiladigan ahd” ekani aytilgan<ref name="Aqeel2018">{{cite web|url=https://www.christianitytoday.com/news/2018/october/asia-bibi-free-pakistan-blasphemy-death-supreme-court.html|title=Pakistan Frees Asia Bibi from Blasphemy Death Sentence|date=31 October 2018|publisher=[[Christianity Today]]|language=en|access-date=31 October 2018|author=Asif Aqeel}}</ref>. 2019-yilda Pokistonning sobiq bosh vaziri [[Imron Xon]] [[World Government Summit]]da qilgan nutqida ahdnomani eslatgan<ref name="IK2K182">{{cite web|url=http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|title=PM Imran Khan Speech at 100 Days Performance of Punjab government|author=Insaf.pk|date=22 December 2018|language=ur|access-date=23 December 2018|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023730/http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|url-status=dead}}</ref>. == Yana qarang == {{Portal|Islom}} * [[Madinaning konstitutsiyasi]] * [[Marokash deklaratsiyasi]] * [[Muhammad muhri]] == Manbalar == === Iqtiboslar === {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp.&nbsp;578–86. * [[Jacqueline Lafontaine-Dosogne|Lafontaine-Dosogne, Jacqueline]]. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. === Birlamchi adabiyotlar === ;Ahdnomaning arabcha nashrlari * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Kettering, OH: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. * Amarah, Muhammad. ''al-Islam wa al-akhar''. Maktabah ash-Sharq ad-Dawliyyah, 2002. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * Shuqayr, Naʼum. ''Tarikh Sina al-qadim wa al-hadith was jughrafiyatuha, maʼa khulasat tarikh Misr wa ash-Sham wa al-‘Iraq wa Jazirat al-‘Arab wa ma kana baynaha min al-‘alaʼiq al-tijariyyah wa al-harbiyyah wa ghayriha ‘an tariq Sinaʼ min awwal ‘ahd al-tarikh il al-yawm''. [al-Qahirah]: n.p., 1916. ;Ahdnomaning ingliz, fransuz va nemischa tarjimalari * [[Jean de Thévenot|Thévenot, Jean de]]. ''Relation d’un voyage fait au Levant''. Paris, L. Billaine, 1665. * [[Pococke, Richard]]. 'Chapter XIV: The Patent of Mahomet, which he granted to the Monks of Mount Sinai; and to Christians in General.' ''Sharq tavsifi''. Vol. 1. London, 1743. pp.&nbsp;268–70. * Arundale, Francis. ''Illustrations of Jerusalem and Mount Sinai''. London: Henry Colburn, 1837.28–29 * Davenport, John. ''An Apology for Mohammed and the Koran''. London: J. Davy and Sons, 1869. 147–151. * Naufal, Naufal Effendi. [Translation from Turkish into Arabic completed prior to 1902]. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * [[:fr:Greffin Affagart|Affagart, Greffin]]. [https://archive.org/details/relationdeterres00affauoft ''Relation de Terre Sainte'', ed. J. Chavanon. Paris: V. Lecoffre, 1902.] (archive.org) * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Skrobucha, Heinz. ''Sinai''. London: Oxford University Press, 1966.58. * Hobbs, Joseph J. ''Mount Sinai''. Austin: University of Austin Press, 1995. 158–61. * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Tacoma, WA: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. === Ikkilamchi adabiyotlar === * {{Kitob manbasi|last=Atiya |first=Aziz Suryal |title=The Arabic Manuscripts of Mount Sinai: A Handlist of the Arabic Manuscripts and Scrolls Microfilmed at the Library of the Monastery of St. Catherine, Mount Sinai |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins Press |year=1955 }} * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp. 578–86. * {{Kitob manbasi|last=Hobbs |first=J. |title=Mount Sinai |url=https://archive.org/details/mountsinai00hobb |url-access=registration |location=Austin |publisher=University of Texas Press |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/mountsinai00hobb/page/158 158]–61 |isbn=9780292730915 }} * Lafontaine-Dosogne, Jacqueline. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. * {{Kitob manbasi|editor=Manaphis, K.A. |title=Sinai: Treasures of the Monastery of Saint Catherine |location=Athens |year=1990 |pages=14, 360–1, 374 }} * {{Cite journal|last=Moritz |first=B. |title=Beitrage zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen |journal=Abhandlungen der Berliner Akademie |year=1918 |url=https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up}} * {{Cite journal|last=Moritz |title=none |journal=Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften |year= 1928 |volume=4 |pages=6–8 }} * {{Ensiklopediya manbasi|last=Mouton |first=Jean-Michel |title=Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge |encyclopedia=Le Sinai durant l'antiquité et le moyen âge. 4000 ans d'histoire pour un desert |location=Paris |publisher=Editions Errance |year=1998 |pages=177–82 }} * {{Kitob manbasi|title=The Treasures of Mount Athos [Series A]: Illuminated manuscripts |year=1974–1975 |location=Athens |author1=Pelekanidis, S. M. |author2=Christou, P. C. |author3=Tsioumis, Ch. |author4=Kadas, S. N. }} Nusxasi [[Simonopetra monastiri]]da, p.&nbsp;546. * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * {{Kitob manbasi|author=Sotiriou, G. and M. |title=Icones du Mont Sinaï |series=2 vols (plates and texts). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 and 102 |location=Athens |year=1956–58 |pages=227–8 }} * {{Cite journal|last=Vryonis |first=S. |title=The History of the Greek Patriarchate of Jerusalem as Reflected in Codex Patriarchus No. 428, 1517–1805 |journal=[[Vizantiya va zamonaviy yunon tadqiqotlari]] |volume= 7 |year=1981 |pages=29–53|doi=10.1179/030701381806931532 |s2cid=161924458 }} {{refend}} == Havolalar == {{Qardosh loyiha|project=Wikisource|text=[[s:The Oath of the Prophet Mohammed to the Followers of the Nazarene (Haddad)|Matnning toʻliq inglizcha tarjimasi Wikisource’da mavjud.]]}} * [https://books.google.com/books?id=sOlMAAAAcAAJ&q=testamentum+pactiones Google Books’da 1630-yildagi arabcha va lotincha nashrning yuklab olinadigan PDF’i.] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-persian/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (forscha)] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-urdu/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (urducha)] [[Turkum:7-asr islomda ]] [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] [[Turkum:7-asr Misrda]] 68il2fwn0jkvi6kr3ik4jil2au5vn3x 6271665 6271632 2026-09-16T06:05:13Z Oblakulova 111326 6271665 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Muhammadning ''ashtinamesi''''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] [[Paygʻambar|paygʻambari]] [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratliff">Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“</ref>. ''Ashtinameh'' ({{lang-fa|آشتی نامه}}) [[fors tili]]dagi ibora boʻlib, „yarashuv xati“ degan maʼnoni anglatadi va shartnoma yoki ahdnoma maʼnosida qoʻllaniladi<ref>Dehghani, Mohammad: [http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 'Āshtīnāmeh' va 'Tovāreh', do loghat-e mahjur-e Fārsi dar kuh-e sinā] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140811102951/http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 |date=August 11, 2014 }}. in 'Ayandeh' magazine. 1368 Hš. p. 584.</ref>. == Tarixi == [[File:Al ahd wa l surut allati sarrataha Muham.pdf|thumb|right|page=6|1630-yildagi arabchadan lotinchaga tarjima]] Rohiblarning rivoyatlariga ko‘ra, payg'ambar [[Muhammad]] monastirga tez-tez tashrif buyurgan hamda Sinaydagi rohiblar bilan yaxshi munosabatlar o‘rnatib, ular bilan suhbat va munozaralar olib borgan<ref>{{cite web |url=http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |title=Mohammed and the Holy Monastery of Sinai |access-date=2013-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113095907/http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |archive-date=2013-11-13 }}</ref>. Avliyo Katerina monastiri kutubxonasida tarixiy haqiqatligini tasdiqlash maqsadida [[islom]] [[Qozi|qozilari]] tomonidan guvohlik berilgan bir nechta tasdiqlangan tarixiy nusxalar saqlanadi. Rohiblarning ta’kidlashicha, [[Usmoniylar davlati|Usmoniy]]larning Misrni bosib olishi vaqtida, ya'ni [[Usmoniy — Mamluk urushi (1516—1517)|Usmoniy — Mamluk urushi]] chogʻida asl hujjat monastirdan Usmoniy askarlari tomonidan olib qo‘yilib, [[Istanbul]]dagi [[Salim I Yovuz|Salim I]]ning saroyiga olib ketilganini<ref name=Ratliff /><ref>Lafontaine-Dosogne, „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle)“, p. 105.</ref>. Keyinchalik monastirdagi yo'qolgan asl hujjatning o‘rnini qoplash maqsadida uning nusxasi tayyorlangan<ref name=Ratliff />. Shuningdek, arxivdagi boshqa hujjatlarga ko‘ra, mazkur ahdnoma yangi hukmdorlar davrida qayta tasdiqlangan bo‘lishi ham mumkin<ref>Atiya, „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition“. p. 578.</ref>. Monastirga nisbatan ko‘rsatilgan bag‘rikenglik haqidagi an’analar [[Qohira|Qohirada]] chiqarilgan davlat hujjatlarida ham qayd etilgan. Usmoniylar hukmronligi davrida (1517–1798) Misr hukmdori har yili monastirga berilgan himoya kafolatlarini qayta tasdiqlab turgan<ref name=Ratliff />. 1916-yilda Naʼum Shuqayr Ahdnomaning arabcha matnini oʻzining "''Tarix Sinay al-qadim''" ({{Tarjima|Qadimgi Sinay tarixi}}) asarida chop ettirgan. Arabcha matn nemis tilidagi tarjimasi bilan birga 1918-yilda Bernhard Moritzning "''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters''" asarida ikkinchi bor nashr qilingan. "''Testamentum et pactiones inter Mohammedem et Christianae fidei cultores''" asari Gabriel Sionita tomonidan 1630-yilda arab va lotin tillarida nashr etilgan bo‘lib, Muhammad bilan butun dunyodagi nasroniylar o‘rtasida tuzilgan ahdnomani ifodalaydi. Biroq u Ahdnomaning nusxasi hisoblanmaydi. Ahdnomaning kelib chiqishi turli rivoyatlarda turlicha talqin qilingan bo‘lib, ular orasida monastirga tashrif buyurgan yevropalik sayohatchilarning qaydlari eng mashhurlaridan hisoblanadi<ref name=Ratliff />. Bu mualliflar qatoriga fransuz ritsari Greffin Affagart (vafoti taxminan 1557-yil), fransuz sayohatchisi Jan de Teveno (vafoti 1667-yil) va ingliz ruhoniysi Richard Peacocke kiradi<ref name=Ratliff />. Peacocke o‘z asarida hujjatning inglizcha tarjimasini ham keltirgan. == Haqiqiyligi == Koʻplab ilk yangi davr olimlari asarning haqiqiyligini qabul qilgan, jumladan [[Franciscus Quaresmius]], [[Balthasar de Monconys]] va [[Kara Mustafa Pasha]]<ref>{{cite book | last=Morrow | first=John Andrew | title=The Islamic Interfaith Initiative: no fear shall be upon them | publication-place=Newcastle-upon-Tyne | date=2021 | isbn=978-1-5275-7482-3 | oclc=1277138744 | page=335 | url=https://books.google.com/books?id=DnNjEAAAQBAJ&dq=Ashtiname+of+Muhammad+authenticity&pg=PA335}}</ref><ref>{{cite web | title=Dr. John Andrew Morrow | website=Muhammad (pbuh) - Prophet of Islam | date=2015-01-27 | url=http://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | access-date=2022-10-09 | archive-date=2022-10-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013023439/https://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | url-status=dead }}</ref>. Zamonaviy ulamoi John Andrew Morrow ham hujjatning haqiqiyligiga ishonadi; u hujjat koʻplab islomiy manbalarda, jumladan ming yildan ortiq vaqt davomidagi xalifalar va sultonlar hujjatlarida ''soʻzma-soʻz'' takrorlanganini taʼkidlaydi<ref>{{Cite web |last=Morrow |first=John Andrew |date=2019-10-16 |title=The Covenants of the Prophet Muhammad Continue to Cause Controversy |url=https://themaydan.com/2019/10/the-covenants-of-the-prophet-muhammad-continue-to-cause-controversy/ |access-date=2023-09-04 |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |title=Islām and the People of the Book Volumes 1-3: Critical Studies on the Covenants of The Prophet |publisher=Cambridge Scholars Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5275-9876-8 |editor-last=Andrew Morror |editor-first=John |location=Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Andrew Morrow |first=John |title=The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World |publisher=Angelico Press |year=2013 |isbn=978-1597314657 |location=New York |language=en}}</ref>. Biroq 19-asrdan beri ''Ashtiname''ning bir nechta jihatlari, xususan guvohlar roʻyxati, ayrim olimlar tomonidan shubha ostiga olingan<ref>Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate“, note 9. Ratliff refers to Mouton, „Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge“, p. 177.</ref>; baʼzilari klassik islom matnlarida bunday hujjatlarga ishora yoʻqligini qayd etgan<ref>Sanni, Amidu Olalekan. (2015). The Covenants of the Prophet Muḥammad with the Christians of the World. Journal of Muslim Minority Affairs, 35(4), 589–592. doi:10.1080/13602004.2015.1112122 </ref>. U Yaqin Sharqdagi boshqa diniy jamoalarga berilgan hujjatlar bilan oʻxshashliklarga ega. Bunga bir misol — Muhammadning [[Najron]] nasroniylariga yozilgan, goʻyoki unga tegishli maktubi: u ilk bor 878-yilda Iroqdagi bir monastirda maʼlum boʻlgan va uning matni ''[[Sirt xronikasi]]''da saqlangan<ref name=Ratliff />. == Zamonaviy taʼsiri == Baʼzilarning fikricha, ''Ashtiname'' musulmonlar va nasroniylar oʻrtasida koʻpriklar qurish uchun manba boʻlishi mumkin. Masalan, 2009-yilda ''[[The Washington Post]]'' sahifalarida [[M. A. Muqtedar Khan|Muqtedar Xon]]<ref name=khan09>{{Citation | last=Khan |first =Muqtedar |author-link=M. A. Muqtedar Khan | title=Muhammad's promise to Christians | newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 30, 2009 | url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | archive-url=https://swap.stanford.edu/20100118074850/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | url-status=dead | archive-date=January 18, 2010 |access-date=1 December 2012}}</ref> hujjatni to‘liq tarjima qilib, shunday deya bahslashgan: {{Blockquote | Musulmonlar va nasroniylar orasida nifoq qoʻzgʻatmoqchi bo‘lganlar ajratib turadigan masalalarga e’tibor qaratib, ziddiyat nuqtalarini bo‘rttiradilar. Ammo Muhammadning nasroniylarga bergan va’dasi kabi manbalar esga olinib, ta’kidlanganda, ko‘priklar quriladi. Bu musulmonlarni jamoaviy toqatsizlikdan yuksalishga ilhomlantiradi va Islom yoki musulmonlardan qo‘rqib yashayotgan bo‘lishi mumkin bo‘lgan nasroniylarda ezgu niyatni uyg‘otadi<ref name=khan09/>. }} 2018-yilda Pokistondagi [[Asia Bibi kufr ishi]] bo‘yicha yakuniy sud hukmida ahdnoma tilga olingan. Unda Noreenga ayblov qo‘yganlardan biri ''Muhammadning Ashtinamasi''ni buzgan, ya’ni “VII asrda Muhammad nasroniylar bilan tuzgan, ammo bugun ham amal qiladigan ahd” ekani aytilgan<ref name="Aqeel2018">{{cite web|url=https://www.christianitytoday.com/news/2018/october/asia-bibi-free-pakistan-blasphemy-death-supreme-court.html|title=Pakistan Frees Asia Bibi from Blasphemy Death Sentence|date=31 October 2018|publisher=[[Christianity Today]]|language=en|access-date=31 October 2018|author=Asif Aqeel}}</ref>. 2019-yilda Pokistonning sobiq bosh vaziri [[Imron Xon]] [[World Government Summit]]da qilgan nutqida ahdnomani eslatgan<ref name="IK2K182">{{cite web|url=http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|title=PM Imran Khan Speech at 100 Days Performance of Punjab government|author=Insaf.pk|date=22 December 2018|language=ur|access-date=23 December 2018|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023730/http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == === Iqtiboslar === {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp.&nbsp;578–86. * [[Jacqueline Lafontaine-Dosogne|Lafontaine-Dosogne, Jacqueline]]. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. === Birlamchi adabiyotlar === ;Ahdnomaning arabcha nashrlari * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Kettering, OH: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. * Amarah, Muhammad. ''al-Islam wa al-akhar''. Maktabah ash-Sharq ad-Dawliyyah, 2002. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * Shuqayr, Naʼum. ''Tarikh Sina al-qadim wa al-hadith was jughrafiyatuha, maʼa khulasat tarikh Misr wa ash-Sham wa al-‘Iraq wa Jazirat al-‘Arab wa ma kana baynaha min al-‘alaʼiq al-tijariyyah wa al-harbiyyah wa ghayriha ‘an tariq Sinaʼ min awwal ‘ahd al-tarikh il al-yawm''. [al-Qahirah]: n.p., 1916. ;Ahdnomaning ingliz, fransuz va nemischa tarjimalari * [[Jean de Thévenot|Thévenot, Jean de]]. ''Relation d’un voyage fait au Levant''. Paris, L. Billaine, 1665. * [[Pococke, Richard]]. 'Chapter XIV: The Patent of Mahomet, which he granted to the Monks of Mount Sinai; and to Christians in General.' ''Sharq tavsifi''. Vol. 1. London, 1743. pp.&nbsp;268–70. * Arundale, Francis. ''Illustrations of Jerusalem and Mount Sinai''. London: Henry Colburn, 1837.28–29 * Davenport, John. ''An Apology for Mohammed and the Koran''. London: J. Davy and Sons, 1869. 147–151. * Naufal, Naufal Effendi. [Translation from Turkish into Arabic completed prior to 1902]. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * [[:fr:Greffin Affagart|Affagart, Greffin]]. [https://archive.org/details/relationdeterres00affauoft ''Relation de Terre Sainte'', ed. J. Chavanon. Paris: V. Lecoffre, 1902.] (archive.org) * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Skrobucha, Heinz. ''Sinai''. London: Oxford University Press, 1966.58. * Hobbs, Joseph J. ''Mount Sinai''. Austin: University of Austin Press, 1995. 158–61. * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Tacoma, WA: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. === Ikkilamchi adabiyotlar === * {{Kitob manbasi|last=Atiya |first=Aziz Suryal |title=The Arabic Manuscripts of Mount Sinai: A Handlist of the Arabic Manuscripts and Scrolls Microfilmed at the Library of the Monastery of St. Catherine, Mount Sinai |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins Press |year=1955 }} * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp. 578–86. * {{Kitob manbasi|last=Hobbs |first=J. |title=Mount Sinai |url=https://archive.org/details/mountsinai00hobb |url-access=registration |location=Austin |publisher=University of Texas Press |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/mountsinai00hobb/page/158 158]–61 |isbn=9780292730915 }} * Lafontaine-Dosogne, Jacqueline. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. * {{Kitob manbasi|editor=Manaphis, K.A. |title=Sinai: Treasures of the Monastery of Saint Catherine |location=Athens |year=1990 |pages=14, 360–1, 374 }} * {{Cite journal|last=Moritz |first=B. |title=Beitrage zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen |journal=Abhandlungen der Berliner Akademie |year=1918 |url=https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up}} * {{Cite journal|last=Moritz |title=none |journal=Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften |year= 1928 |volume=4 |pages=6–8 }} * {{Ensiklopediya manbasi|last=Mouton |first=Jean-Michel |title=Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge |encyclopedia=Le Sinai durant l'antiquité et le moyen âge. 4000 ans d'histoire pour un desert |location=Paris |publisher=Editions Errance |year=1998 |pages=177–82 }} * {{Kitob manbasi|title=The Treasures of Mount Athos [Series A]: Illuminated manuscripts |year=1974–1975 |location=Athens |author1=Pelekanidis, S. M. |author2=Christou, P. C. |author3=Tsioumis, Ch. |author4=Kadas, S. N. }} Nusxasi [[Simonopetra monastiri]]da, p.&nbsp;546. * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * {{Kitob manbasi|author=Sotiriou, G. and M. |title=Icones du Mont Sinaï |series=2 vols (plates and texts). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 and 102 |location=Athens |year=1956–58 |pages=227–8 }} * {{Cite journal|last=Vryonis |first=S. |title=The History of the Greek Patriarchate of Jerusalem as Reflected in Codex Patriarchus No. 428, 1517–1805 |journal=[[Vizantiya va zamonaviy yunon tadqiqotlari]] |volume= 7 |year=1981 |pages=29–53|doi=10.1179/030701381806931532 |s2cid=161924458 }} {{refend}} == Havolalar == {{Qardosh loyiha|project=Wikisource|text=[[s:The Oath of the Prophet Mohammed to the Followers of the Nazarene (Haddad)|Matnning toʻliq inglizcha tarjimasi Wikisource’da mavjud.]]}} * [https://books.google.com/books?id=sOlMAAAAcAAJ&q=testamentum+pactiones Google Books’da 1630-yildagi arabcha va lotincha nashrning yuklab olinadigan PDF’i.] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-persian/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (forscha)] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-urdu/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (urducha)] [[Turkum:7-asr islomda ]] [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] [[Turkum:7-asr Misrda]] 2fuirqh8y3rj5cc59xort7kmqucvg8f 6271687 6271665 2026-09-16T06:14:47Z Oblakulova 111326 /* Haqiqiyligi */ 6271687 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Muhammadning ''ashtinamesi''''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] [[Paygʻambar|paygʻambari]] [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratliff">Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“</ref>. ''Ashtinameh'' ({{lang-fa|آشتی نامه}}) [[fors tili]]dagi ibora boʻlib, „yarashuv xati“ degan maʼnoni anglatadi va shartnoma yoki ahdnoma maʼnosida qoʻllaniladi<ref>Dehghani, Mohammad: [http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 'Āshtīnāmeh' va 'Tovāreh', do loghat-e mahjur-e Fārsi dar kuh-e sinā] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140811102951/http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 |date=August 11, 2014 }}. in 'Ayandeh' magazine. 1368 Hš. p. 584.</ref>. == Tarixi == [[File:Al ahd wa l surut allati sarrataha Muham.pdf|thumb|right|page=6|1630-yildagi arabchadan lotinchaga tarjima]] Rohiblarning rivoyatlariga ko‘ra, payg'ambar [[Muhammad]] monastirga tez-tez tashrif buyurgan hamda Sinaydagi rohiblar bilan yaxshi munosabatlar o‘rnatib, ular bilan suhbat va munozaralar olib borgan<ref>{{cite web |url=http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |title=Mohammed and the Holy Monastery of Sinai |access-date=2013-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113095907/http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |archive-date=2013-11-13 }}</ref>. Avliyo Katerina monastiri kutubxonasida tarixiy haqiqatligini tasdiqlash maqsadida [[islom]] [[Qozi|qozilari]] tomonidan guvohlik berilgan bir nechta tasdiqlangan tarixiy nusxalar saqlanadi. Rohiblarning ta’kidlashicha, [[Usmoniylar davlati|Usmoniy]]larning Misrni bosib olishi vaqtida, ya'ni [[Usmoniy — Mamluk urushi (1516—1517)|Usmoniy — Mamluk urushi]] chogʻida asl hujjat monastirdan Usmoniy askarlari tomonidan olib qo‘yilib, [[Istanbul]]dagi [[Salim I Yovuz|Salim I]]ning saroyiga olib ketilganini<ref name=Ratliff /><ref>Lafontaine-Dosogne, „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle)“, p. 105.</ref>. Keyinchalik monastirdagi yo'qolgan asl hujjatning o‘rnini qoplash maqsadida uning nusxasi tayyorlangan<ref name=Ratliff />. Shuningdek, arxivdagi boshqa hujjatlarga ko‘ra, mazkur ahdnoma yangi hukmdorlar davrida qayta tasdiqlangan bo‘lishi ham mumkin<ref>Atiya, „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition“. p. 578.</ref>. Monastirga nisbatan ko‘rsatilgan bag‘rikenglik haqidagi an’analar [[Qohira|Qohirada]] chiqarilgan davlat hujjatlarida ham qayd etilgan. Usmoniylar hukmronligi davrida (1517–1798) Misr hukmdori har yili monastirga berilgan himoya kafolatlarini qayta tasdiqlab turgan<ref name=Ratliff />. 1916-yilda Naʼum Shuqayr ahdnomaning arabcha matnini oʻzining "''Tarix Sinay al-qadim''" ({{Tarjima|Qadimgi Sinay tarixi}}) asarida chop ettirgan. Arabcha matn nemis tilidagi tarjimasi bilan birga 1918-yilda Bernhard Moritzning "''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters''" asarida ikkinchi bor nashr qilingan. "''Testamentum et pactiones inter Mohammedem et Christianae fidei cultores''" asari Gabriel Sionita tomonidan 1630-yilda arab va lotin tillarida nashr etilgan bo‘lib, Muhammad bilan butun dunyodagi nasroniylar o‘rtasida tuzilgan ahdnomani ifodalaydi. Biroq u ahdnomaning nusxasi hisoblanmaydi. Ahdnomaning kelib chiqishi turli rivoyatlarda turlicha talqin qilingan bo‘lib, ular orasida monastirga tashrif buyurgan yevropalik sayohatchilarning qaydlari eng mashhurlaridan hisoblanadi<ref name=Ratliff />. Bu mualliflar qatoriga fransuz ritsari Greffin Affagart (vafoti taxminan 1557-yil), fransuz sayohatchisi Jean de Thévenot (vafoti 1667-yil) va ingliz ruhoniysi Richard Peacocke kiradi<ref name=Ratliff />. Peacocke o‘z asarida hujjatning inglizcha tarjimasini ham keltirgan. == Haqiqiyligi == Ilk yangi davrning ko‘plab olimlari, jumladan, Franciscus Quaresmius, Balthasar de Monconys va Qora Mustafo posho ushbu hujjatning haqiqiyligini tan olganlar<ref>{{cite book | last=Morrow | first=John Andrew | title=The Islamic Interfaith Initiative: no fear shall be upon them | publication-place=Newcastle-upon-Tyne | date=2021 | isbn=978-1-5275-7482-3 | oclc=1277138744 | page=335 | url=https://books.google.com/books?id=DnNjEAAAQBAJ&dq=Ashtiname+of+Muhammad+authenticity&pg=PA335}}</ref><ref>{{cite web | title=Dr. John Andrew Morrow | website=Muhammad (pbuh) - Prophet of Islam | date=2015-01-27 | url=http://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | access-date=2022-10-09 | archive-date=2022-10-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013023439/https://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | url-status=dead }}</ref>. Zamonaviy ulamoi John Andrew Morrow ham hujjatning haqiqiyligiga ishonadi. U hujjat ko‘plab islomiy manbalarda, jumladan, ming yildan ortiq vaqt davomida hukmronlik qilgan xalifalar va sultonlar davriga oid manbalarda so‘zma-so‘z takrorlanganini ta’kidlagan<ref>{{Cite web |last=Morrow |first=John Andrew |date=2019-10-16 |title=The Covenants of the Prophet Muhammad Continue to Cause Controversy |url=https://themaydan.com/2019/10/the-covenants-of-the-prophet-muhammad-continue-to-cause-controversy/ |access-date=2023-09-04 |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |title=Islām and the People of the Book Volumes 1-3: Critical Studies on the Covenants of The Prophet |publisher=Cambridge Scholars Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5275-9876-8 |editor-last=Andrew Morror |editor-first=John |location=Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Andrew Morrow |first=John |title=The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World |publisher=Angelico Press |year=2013 |isbn=978-1597314657 |location=New York |language=en}}</ref>. Biroq XIX asrdan boshlab ayrim olimlar ahdnomaning bir qancha jihatlarini, xususan, unda keltirilgan guvohlar ro‘yxatini shubha ostiga qo‘yganlar<ref>Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate“, note 9. Ratliff refers to Mouton, „Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge“, p. 177.</ref>. Bir qator tadqiqotchilar mumtoz islomiy matnlarda bunday hujjatlarga hech qanday ishora uchramasligini ta’kidlaganlar<ref>Sanni, Amidu Olalekan. (2015). The Covenants of the Prophet Muḥammad with the Christians of the World. Journal of Muslim Minority Affairs, 35(4), 589–592. doi:10.1080/13602004.2015.1112122 </ref>. Ahdnomaning Yaqin Sharqdagi boshqa diniy jamoalarga berilgan hujjatlar bilan o‘xshash jihatlari ham mavjud. Bunga misol sifatida payg'ambar Muhammadning [[Najron]] nasroniylariga yuborganligi aytiladigan maktubini keltirish mumkin. Ushbu maktub ilk bor 878-yilda [[Iroq|Iroqdagi]] bir monastirda aniqlangan bo‘lib, uning matni "''Seert xronikasi''"da saqlanib qolgan<ref name=Ratliff />. == Zamonaviy taʼsiri == Ba’zilar ahdnoma musulmonlar va nasroniylar o‘rtasida o‘zaro anglashuv va hamkorlik ko‘priklarini qurish uchun muhim manba bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaganlar. Masalan, 2009-yilda ''[[The Washington Post]]'' sahifalarida Muqtedar Xon<ref name=khan09>{{Citation | last=Khan |first =Muqtedar |author-link=M. A. Muqtedar Khan | title=Muhammad's promise to Christians | newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 30, 2009 | url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | archive-url=https://swap.stanford.edu/20100118074850/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | url-status=dead | archive-date=January 18, 2010 |access-date=1 December 2012}}</ref> hujjatni to‘liq tarjima qilib, quyidagicha fikr bildirgan: {{Blockquote |Musulmonlar va nasroniylar o‘rtasida nizo keltirib chiqarishga intilayotganlar ularni ajratib turadigan masalalarga e’tibor qaratib, ziddiyatli jihatlarni ta’kidlaydilar. Biroq Muhammadning nasroniylarga bergan va’dasi kabi manbalarga murojaat qilinib, ularga e’tibor qaratilsa, bu ikki jamoa o‘rtasida ko‘prik qurishga xizmat qiladi. Bu musulmonlarni jamoaviy murosasizlikdan yuqoriroq turishga undaydi hamda Islom yoki musulmonlardan xavotirda bo‘lishi mumkin bo‘lgan nasroniylarda xayrixohlik uyg‘otadi<ref name=khan09/>. }} 2018-yilda [[Pokiston|Pokistonda]] Osiyo Bibi ismli shaxsning kufrda ayblanishi bilan bog‘liq ish bo‘yicha chiqarilgan yakuniy sud qarorida ushbu ahdnoma tilga olingan. Qarorda Noreinning ayblovchilaridan biri Muhammadning ahdnomasini buzganligi qayd etilgan bo‘lib, “Muhammad tomonidan VII asrda nasroniylar bilan tuzilgan, biroq bugungi kunda ham o‘z kuchini saqlab qolgan ahdnoma” deb ta’riflangan<ref name="Aqeel2018">{{cite web|url=https://www.christianitytoday.com/news/2018/october/asia-bibi-free-pakistan-blasphemy-death-supreme-court.html|title=Pakistan Frees Asia Bibi from Blasphemy Death Sentence|date=31 October 2018|publisher=[[Christianity Today]]|language=en|access-date=31 October 2018|author=Asif Aqeel}}</ref>. 2019-yilda Pokistonning sobiq bosh vaziri [[Imron Xon]] Jahon hukumatlari sammitida so‘zlagan nutqida ushbu ahdnomaga murojaat qilgan<ref name="IK2K182">{{cite web|url=http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|title=PM Imran Khan Speech at 100 Days Performance of Punjab government|author=Insaf.pk|date=22 December 2018|language=ur|access-date=23 December 2018|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023730/http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == === Iqtiboslar === {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp.&nbsp;578–86. * [[Jacqueline Lafontaine-Dosogne|Lafontaine-Dosogne, Jacqueline]]. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. === Birlamchi adabiyotlar === ;Ahdnomaning arabcha nashrlari * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Kettering, OH: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. * Amarah, Muhammad. ''al-Islam wa al-akhar''. Maktabah ash-Sharq ad-Dawliyyah, 2002. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * Shuqayr, Naʼum. ''Tarikh Sina al-qadim wa al-hadith was jughrafiyatuha, maʼa khulasat tarikh Misr wa ash-Sham wa al-‘Iraq wa Jazirat al-‘Arab wa ma kana baynaha min al-‘alaʼiq al-tijariyyah wa al-harbiyyah wa ghayriha ‘an tariq Sinaʼ min awwal ‘ahd al-tarikh il al-yawm''. [al-Qahirah]: n.p., 1916. ;Ahdnomaning ingliz, fransuz va nemischa tarjimalari * [[Jean de Thévenot|Thévenot, Jean de]]. ''Relation d’un voyage fait au Levant''. Paris, L. Billaine, 1665. * [[Pococke, Richard]]. 'Chapter XIV: The Patent of Mahomet, which he granted to the Monks of Mount Sinai; and to Christians in General.' ''Sharq tavsifi''. Vol. 1. London, 1743. pp.&nbsp;268–70. * Arundale, Francis. ''Illustrations of Jerusalem and Mount Sinai''. London: Henry Colburn, 1837.28–29 * Davenport, John. ''An Apology for Mohammed and the Koran''. London: J. Davy and Sons, 1869. 147–151. * Naufal, Naufal Effendi. [Translation from Turkish into Arabic completed prior to 1902]. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * [[:fr:Greffin Affagart|Affagart, Greffin]]. [https://archive.org/details/relationdeterres00affauoft ''Relation de Terre Sainte'', ed. J. Chavanon. Paris: V. Lecoffre, 1902.] (archive.org) * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Skrobucha, Heinz. ''Sinai''. London: Oxford University Press, 1966.58. * Hobbs, Joseph J. ''Mount Sinai''. Austin: University of Austin Press, 1995. 158–61. * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Tacoma, WA: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. === Ikkilamchi adabiyotlar === * {{Kitob manbasi|last=Atiya |first=Aziz Suryal |title=The Arabic Manuscripts of Mount Sinai: A Handlist of the Arabic Manuscripts and Scrolls Microfilmed at the Library of the Monastery of St. Catherine, Mount Sinai |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins Press |year=1955 }} * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp. 578–86. * {{Kitob manbasi|last=Hobbs |first=J. |title=Mount Sinai |url=https://archive.org/details/mountsinai00hobb |url-access=registration |location=Austin |publisher=University of Texas Press |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/mountsinai00hobb/page/158 158]–61 |isbn=9780292730915 }} * Lafontaine-Dosogne, Jacqueline. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. * {{Kitob manbasi|editor=Manaphis, K.A. |title=Sinai: Treasures of the Monastery of Saint Catherine |location=Athens |year=1990 |pages=14, 360–1, 374 }} * {{Cite journal|last=Moritz |first=B. |title=Beitrage zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen |journal=Abhandlungen der Berliner Akademie |year=1918 |url=https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up}} * {{Cite journal|last=Moritz |title=none |journal=Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften |year= 1928 |volume=4 |pages=6–8 }} * {{Ensiklopediya manbasi|last=Mouton |first=Jean-Michel |title=Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge |encyclopedia=Le Sinai durant l'antiquité et le moyen âge. 4000 ans d'histoire pour un desert |location=Paris |publisher=Editions Errance |year=1998 |pages=177–82 }} * {{Kitob manbasi|title=The Treasures of Mount Athos [Series A]: Illuminated manuscripts |year=1974–1975 |location=Athens |author1=Pelekanidis, S. M. |author2=Christou, P. C. |author3=Tsioumis, Ch. |author4=Kadas, S. N. }} Nusxasi [[Simonopetra monastiri]]da, p.&nbsp;546. * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * {{Kitob manbasi|author=Sotiriou, G. and M. |title=Icones du Mont Sinaï |series=2 vols (plates and texts). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 and 102 |location=Athens |year=1956–58 |pages=227–8 }} * {{Cite journal|last=Vryonis |first=S. |title=The History of the Greek Patriarchate of Jerusalem as Reflected in Codex Patriarchus No. 428, 1517–1805 |journal=[[Vizantiya va zamonaviy yunon tadqiqotlari]] |volume= 7 |year=1981 |pages=29–53|doi=10.1179/030701381806931532 |s2cid=161924458 }} {{refend}} == Havolalar == {{Qardosh loyiha|project=Wikisource|text=[[s:The Oath of the Prophet Mohammed to the Followers of the Nazarene (Haddad)|Matnning toʻliq inglizcha tarjimasi Wikisource’da mavjud.]]}} * [https://books.google.com/books?id=sOlMAAAAcAAJ&q=testamentum+pactiones Google Books’da 1630-yildagi arabcha va lotincha nashrning yuklab olinadigan PDF’i.] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-persian/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (forscha)] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-urdu/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (urducha)] [[Turkum:7-asr islomda ]] [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] [[Turkum:7-asr Misrda]] i4buumm7y9nv5i8s6nbnjk7z70tcxfr 6271690 6271687 2026-09-16T06:15:21Z Oblakulova 111326 6271690 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Muhammadning ''ashtinamesi''''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] [[Paygʻambar|paygʻambari]] [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratliff">Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“</ref>. ''Ashtinameh'' ({{lang-fa|آشتی نامه}}) [[fors tili]]dagi ibora boʻlib, „yarashuv xati“ degan maʼnoni anglatadi va shartnoma yoki ahdnoma maʼnosida qoʻllaniladi<ref>Dehghani, Mohammad: [http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 'Āshtīnāmeh' va 'Tovāreh', do loghat-e mahjur-e Fārsi dar kuh-e sinā] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140811102951/http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 |date=August 11, 2014 }}. in 'Ayandeh' magazine. 1368 Hš. p. 584.</ref>. == Tarixi == [[File:Al ahd wa l surut allati sarrataha Muham.pdf|thumb|right|page=6|1630-yildagi arabchadan lotinchaga qilingan tarjima]] Rohiblarning rivoyatlariga ko‘ra, payg'ambar [[Muhammad]] monastirga tez-tez tashrif buyurgan hamda Sinaydagi rohiblar bilan yaxshi munosabatlar o‘rnatib, ular bilan suhbat va munozaralar olib borgan<ref>{{cite web |url=http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |title=Mohammed and the Holy Monastery of Sinai |access-date=2013-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113095907/http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |archive-date=2013-11-13 }}</ref>. Avliyo Katerina monastiri kutubxonasida tarixiy haqiqatligini tasdiqlash maqsadida [[islom]] [[Qozi|qozilari]] tomonidan guvohlik berilgan bir nechta tasdiqlangan tarixiy nusxalar saqlanadi. Rohiblarning ta’kidlashicha, [[Usmoniylar davlati|Usmoniy]]larning Misrni bosib olishi vaqtida, ya'ni [[Usmoniy — Mamluk urushi (1516—1517)|Usmoniy — Mamluk urushi]] chogʻida asl hujjat monastirdan Usmoniy askarlari tomonidan olib qo‘yilib, [[Istanbul]]dagi [[Salim I Yovuz|Salim I]]ning saroyiga olib ketilganini<ref name=Ratliff /><ref>Lafontaine-Dosogne, „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle)“, p. 105.</ref>. Keyinchalik monastirdagi yo'qolgan asl hujjatning o‘rnini qoplash maqsadida uning nusxasi tayyorlangan<ref name=Ratliff />. Shuningdek, arxivdagi boshqa hujjatlarga ko‘ra, mazkur ahdnoma yangi hukmdorlar davrida qayta tasdiqlangan bo‘lishi ham mumkin<ref>Atiya, „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition“. p. 578.</ref>. Monastirga nisbatan ko‘rsatilgan bag‘rikenglik haqidagi an’analar [[Qohira|Qohirada]] chiqarilgan davlat hujjatlarida ham qayd etilgan. Usmoniylar hukmronligi davrida (1517–1798) Misr hukmdori har yili monastirga berilgan himoya kafolatlarini qayta tasdiqlab turgan<ref name=Ratliff />. 1916-yilda Naʼum Shuqayr ahdnomaning arabcha matnini oʻzining "''Tarix Sinay al-qadim''" ({{Tarjima|Qadimgi Sinay tarixi}}) asarida chop ettirgan. Arabcha matn nemis tilidagi tarjimasi bilan birga 1918-yilda Bernhard Moritzning "''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters''" asarida ikkinchi bor nashr qilingan. "''Testamentum et pactiones inter Mohammedem et Christianae fidei cultores''" asari Gabriel Sionita tomonidan 1630-yilda arab va lotin tillarida nashr etilgan bo‘lib, Muhammad bilan butun dunyodagi nasroniylar o‘rtasida tuzilgan ahdnomani ifodalaydi. Biroq u ahdnomaning nusxasi hisoblanmaydi. Ahdnomaning kelib chiqishi turli rivoyatlarda turlicha talqin qilingan bo‘lib, ular orasida monastirga tashrif buyurgan yevropalik sayohatchilarning qaydlari eng mashhurlaridan hisoblanadi<ref name=Ratliff />. Bu mualliflar qatoriga fransuz ritsari Greffin Affagart (vafoti taxminan 1557-yil), fransuz sayohatchisi Jean de Thévenot (vafoti 1667-yil) va ingliz ruhoniysi Richard Peacocke kiradi<ref name=Ratliff />. Peacocke o‘z asarida hujjatning inglizcha tarjimasini ham keltirgan. == Haqiqiyligi == Ilk yangi davrning ko‘plab olimlari, jumladan, Franciscus Quaresmius, Balthasar de Monconys va Qora Mustafo posho ushbu hujjatning haqiqiyligini tan olganlar<ref>{{cite book | last=Morrow | first=John Andrew | title=The Islamic Interfaith Initiative: no fear shall be upon them | publication-place=Newcastle-upon-Tyne | date=2021 | isbn=978-1-5275-7482-3 | oclc=1277138744 | page=335 | url=https://books.google.com/books?id=DnNjEAAAQBAJ&dq=Ashtiname+of+Muhammad+authenticity&pg=PA335}}</ref><ref>{{cite web | title=Dr. John Andrew Morrow | website=Muhammad (pbuh) - Prophet of Islam | date=2015-01-27 | url=http://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | access-date=2022-10-09 | archive-date=2022-10-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013023439/https://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | url-status=dead }}</ref>. Zamonaviy ulamoi John Andrew Morrow ham hujjatning haqiqiyligiga ishonadi. U hujjat ko‘plab islomiy manbalarda, jumladan, ming yildan ortiq vaqt davomida hukmronlik qilgan xalifalar va sultonlar davriga oid manbalarda so‘zma-so‘z takrorlanganini ta’kidlagan<ref>{{Cite web |last=Morrow |first=John Andrew |date=2019-10-16 |title=The Covenants of the Prophet Muhammad Continue to Cause Controversy |url=https://themaydan.com/2019/10/the-covenants-of-the-prophet-muhammad-continue-to-cause-controversy/ |access-date=2023-09-04 |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |title=Islām and the People of the Book Volumes 1-3: Critical Studies on the Covenants of The Prophet |publisher=Cambridge Scholars Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5275-9876-8 |editor-last=Andrew Morror |editor-first=John |location=Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Andrew Morrow |first=John |title=The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World |publisher=Angelico Press |year=2013 |isbn=978-1597314657 |location=New York |language=en}}</ref>. Biroq XIX asrdan boshlab ayrim olimlar ahdnomaning bir qancha jihatlarini, xususan, unda keltirilgan guvohlar ro‘yxatini shubha ostiga qo‘yganlar<ref>Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate“, note 9. Ratliff refers to Mouton, „Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge“, p. 177.</ref>. Bir qator tadqiqotchilar mumtoz islomiy matnlarda bunday hujjatlarga hech qanday ishora uchramasligini ta’kidlaganlar<ref>Sanni, Amidu Olalekan. (2015). The Covenants of the Prophet Muḥammad with the Christians of the World. Journal of Muslim Minority Affairs, 35(4), 589–592. doi:10.1080/13602004.2015.1112122 </ref>. Ahdnomaning Yaqin Sharqdagi boshqa diniy jamoalarga berilgan hujjatlar bilan o‘xshash jihatlari ham mavjud. Bunga misol sifatida payg'ambar Muhammadning [[Najron]] nasroniylariga yuborganligi aytiladigan maktubini keltirish mumkin. Ushbu maktub ilk bor 878-yilda [[Iroq|Iroqdagi]] bir monastirda aniqlangan bo‘lib, uning matni "''Seert xronikasi''"da saqlanib qolgan<ref name=Ratliff />. == Zamonaviy taʼsiri == Ba’zilar ahdnoma musulmonlar va nasroniylar o‘rtasida o‘zaro anglashuv va hamkorlik ko‘priklarini qurish uchun muhim manba bo‘lishi mumkinligini ta’kidlaganlar. Masalan, 2009-yilda ''[[The Washington Post]]'' sahifalarida Muqtedar Xon<ref name=khan09>{{Citation | last=Khan |first =Muqtedar |author-link=M. A. Muqtedar Khan | title=Muhammad's promise to Christians | newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 30, 2009 | url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | archive-url=https://swap.stanford.edu/20100118074850/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | url-status=dead | archive-date=January 18, 2010 |access-date=1 December 2012}}</ref> hujjatni to‘liq tarjima qilib, quyidagicha fikr bildirgan: {{Blockquote |Musulmonlar va nasroniylar o‘rtasida nizo keltirib chiqarishga intilayotganlar ularni ajratib turadigan masalalarga e’tibor qaratib, ziddiyatli jihatlarni ta’kidlaydilar. Biroq Muhammadning nasroniylarga bergan va’dasi kabi manbalarga murojaat qilinib, ularga e’tibor qaratilsa, bu ikki jamoa o‘rtasida ko‘prik qurishga xizmat qiladi. Bu musulmonlarni jamoaviy murosasizlikdan yuqoriroq turishga undaydi hamda Islom yoki musulmonlardan xavotirda bo‘lishi mumkin bo‘lgan nasroniylarda xayrixohlik uyg‘otadi<ref name=khan09/>. }} 2018-yilda [[Pokiston|Pokistonda]] Osiyo Bibi ismli shaxsning kufrda ayblanishi bilan bog‘liq ish bo‘yicha chiqarilgan yakuniy sud qarorida ushbu ahdnoma tilga olingan. Qarorda Noreinning ayblovchilaridan biri Muhammadning ahdnomasini buzganligi qayd etilgan bo‘lib, “Muhammad tomonidan VII asrda nasroniylar bilan tuzilgan, biroq bugungi kunda ham o‘z kuchini saqlab qolgan ahdnoma” deb ta’riflangan<ref name="Aqeel2018">{{cite web|url=https://www.christianitytoday.com/news/2018/october/asia-bibi-free-pakistan-blasphemy-death-supreme-court.html|title=Pakistan Frees Asia Bibi from Blasphemy Death Sentence|date=31 October 2018|publisher=[[Christianity Today]]|language=en|access-date=31 October 2018|author=Asif Aqeel}}</ref>. 2019-yilda Pokistonning sobiq bosh vaziri [[Imron Xon]] Jahon hukumatlari sammitida so‘zlagan nutqida ushbu ahdnomaga murojaat qilgan<ref name="IK2K182">{{cite web|url=http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|title=PM Imran Khan Speech at 100 Days Performance of Punjab government|author=Insaf.pk|date=22 December 2018|language=ur|access-date=23 December 2018|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023730/http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == === Iqtiboslar === {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp.&nbsp;578–86. * [[Jacqueline Lafontaine-Dosogne|Lafontaine-Dosogne, Jacqueline]]. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. === Birlamchi adabiyotlar === ;Ahdnomaning arabcha nashrlari * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Kettering, OH: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. * Amarah, Muhammad. ''al-Islam wa al-akhar''. Maktabah ash-Sharq ad-Dawliyyah, 2002. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * Shuqayr, Naʼum. ''Tarikh Sina al-qadim wa al-hadith was jughrafiyatuha, maʼa khulasat tarikh Misr wa ash-Sham wa al-‘Iraq wa Jazirat al-‘Arab wa ma kana baynaha min al-‘alaʼiq al-tijariyyah wa al-harbiyyah wa ghayriha ‘an tariq Sinaʼ min awwal ‘ahd al-tarikh il al-yawm''. [al-Qahirah]: n.p., 1916. ;Ahdnomaning ingliz, fransuz va nemischa tarjimalari * [[Jean de Thévenot|Thévenot, Jean de]]. ''Relation d’un voyage fait au Levant''. Paris, L. Billaine, 1665. * [[Pococke, Richard]]. 'Chapter XIV: The Patent of Mahomet, which he granted to the Monks of Mount Sinai; and to Christians in General.' ''Sharq tavsifi''. Vol. 1. London, 1743. pp.&nbsp;268–70. * Arundale, Francis. ''Illustrations of Jerusalem and Mount Sinai''. London: Henry Colburn, 1837.28–29 * Davenport, John. ''An Apology for Mohammed and the Koran''. London: J. Davy and Sons, 1869. 147–151. * Naufal, Naufal Effendi. [Translation from Turkish into Arabic completed prior to 1902]. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * [[:fr:Greffin Affagart|Affagart, Greffin]]. [https://archive.org/details/relationdeterres00affauoft ''Relation de Terre Sainte'', ed. J. Chavanon. Paris: V. Lecoffre, 1902.] (archive.org) * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Skrobucha, Heinz. ''Sinai''. London: Oxford University Press, 1966.58. * Hobbs, Joseph J. ''Mount Sinai''. Austin: University of Austin Press, 1995. 158–61. * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Tacoma, WA: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. === Ikkilamchi adabiyotlar === * {{Kitob manbasi|last=Atiya |first=Aziz Suryal |title=The Arabic Manuscripts of Mount Sinai: A Handlist of the Arabic Manuscripts and Scrolls Microfilmed at the Library of the Monastery of St. Catherine, Mount Sinai |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins Press |year=1955 }} * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp. 578–86. * {{Kitob manbasi|last=Hobbs |first=J. |title=Mount Sinai |url=https://archive.org/details/mountsinai00hobb |url-access=registration |location=Austin |publisher=University of Texas Press |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/mountsinai00hobb/page/158 158]–61 |isbn=9780292730915 }} * Lafontaine-Dosogne, Jacqueline. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. * {{Kitob manbasi|editor=Manaphis, K.A. |title=Sinai: Treasures of the Monastery of Saint Catherine |location=Athens |year=1990 |pages=14, 360–1, 374 }} * {{Cite journal|last=Moritz |first=B. |title=Beitrage zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen |journal=Abhandlungen der Berliner Akademie |year=1918 |url=https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up}} * {{Cite journal|last=Moritz |title=none |journal=Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften |year= 1928 |volume=4 |pages=6–8 }} * {{Ensiklopediya manbasi|last=Mouton |first=Jean-Michel |title=Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge |encyclopedia=Le Sinai durant l'antiquité et le moyen âge. 4000 ans d'histoire pour un desert |location=Paris |publisher=Editions Errance |year=1998 |pages=177–82 }} * {{Kitob manbasi|title=The Treasures of Mount Athos [Series A]: Illuminated manuscripts |year=1974–1975 |location=Athens |author1=Pelekanidis, S. M. |author2=Christou, P. C. |author3=Tsioumis, Ch. |author4=Kadas, S. N. }} Nusxasi [[Simonopetra monastiri]]da, p.&nbsp;546. * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * {{Kitob manbasi|author=Sotiriou, G. and M. |title=Icones du Mont Sinaï |series=2 vols (plates and texts). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 and 102 |location=Athens |year=1956–58 |pages=227–8 }} * {{Cite journal|last=Vryonis |first=S. |title=The History of the Greek Patriarchate of Jerusalem as Reflected in Codex Patriarchus No. 428, 1517–1805 |journal=[[Vizantiya va zamonaviy yunon tadqiqotlari]] |volume= 7 |year=1981 |pages=29–53|doi=10.1179/030701381806931532 |s2cid=161924458 }} {{refend}} == Havolalar == {{Qardosh loyiha|project=Wikisource|text=[[s:The Oath of the Prophet Mohammed to the Followers of the Nazarene (Haddad)|Matnning toʻliq inglizcha tarjimasi Wikisource’da mavjud.]]}} * [https://books.google.com/books?id=sOlMAAAAcAAJ&q=testamentum+pactiones Google Books’da 1630-yildagi arabcha va lotincha nashrning yuklab olinadigan PDF’i.] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-persian/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (forscha)] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-urdu/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (urducha)] [[Turkum:7-asr islomda ]] [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] [[Turkum:7-asr Misrda]] 7q9k5wub7mlvogap9oyz15ipdr5fbh3 6271695 6271690 2026-09-16T06:16:05Z Oblakulova 111326 6271695 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Muhammadning ''ashtinamesi''''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] [[Paygʻambar|paygʻambari]] [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratliff">Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“</ref>. ''Ashtinameh'' ({{lang-fa|آشتی نامه}}) [[fors tili]]dagi ibora boʻlib, „yarashuv xati“ degan maʼnoni anglatadi va shartnoma yoki ahdnoma maʼnosida qoʻllaniladi<ref>Dehghani, Mohammad: [http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 'Āshtīnāmeh' va 'Tovāreh', do loghat-e mahjur-e Fārsi dar kuh-e sinā] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140811102951/http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 |date=August 11, 2014 }}. in 'Ayandeh' magazine. 1368 Hš. p. 584.</ref>. == Tarixi == [[File:Al ahd wa l surut allati sarrataha Muham.pdf|thumb|right|page=6|1630-yildagi arabchadan lotinchaga qilingan tarjima]] Rohiblarning rivoyatlariga koʻra, paygʻambar [[Muhammad]] monastirga tez-tez tashrif buyurgan hamda Sinaydagi rohiblar bilan yaxshi munosabatlar oʻrnatib, ular bilan suhbat va munozaralar olib borgan<ref>{{cite web |url=http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |title=Mohammed and the Holy Monastery of Sinai |access-date=2013-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113095907/http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |archive-date=2013-11-13 }}</ref>. Avliyo Katerina monastiri kutubxonasida tarixiy haqiqatligini tasdiqlash maqsadida [[islom]] [[Qozi|qozilari]] tomonidan guvohlik berilgan bir nechta tasdiqlangan tarixiy nusxalar saqlanadi. Rohiblarning taʼkidlashicha, [[Usmoniylar davlati|Usmoniy]]larning Misrni bosib olishi vaqtida, yaʼni [[Usmoniy — Mamluk urushi (1516—1517)|Usmoniy — Mamluk urushi]] chogʻida asl hujjat monastirdan Usmoniy askarlari tomonidan olib qoʻyilib, [[Istanbul]]dagi [[Salim I Yovuz|Salim I]]ning saroyiga olib ketilganini<ref name=Ratliff /><ref>Lafontaine-Dosogne, „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle)“, p. 105.</ref>. Keyinchalik monastirdagi yoʻqolgan asl hujjatning oʻrnini qoplash maqsadida uning nusxasi tayyorlangan<ref name=Ratliff />. Shuningdek, arxivdagi boshqa hujjatlarga koʻra, mazkur ahdnoma yangi hukmdorlar davrida qayta tasdiqlangan boʻlishi ham mumkin<ref>Atiya, „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition“. p. 578.</ref>. Monastirga nisbatan koʻrsatilgan bagʻrikenglik haqidagi anʼanalar [[Qohira|Qohirada]] chiqarilgan davlat hujjatlarida ham qayd etilgan. Usmoniylar hukmronligi davrida (1517–1798) Misr hukmdori har yili monastirga berilgan himoya kafolatlarini qayta tasdiqlab turgan<ref name=Ratliff />. 1916-yilda Naʼum Shuqayr ahdnomaning arabcha matnini oʻzining „''Tarix Sinay al-qadim''“ ({{Tarjima|Qadimgi Sinay tarixi}}) asarida chop ettirgan. Arabcha matn nemis tilidagi tarjimasi bilan birga 1918-yilda Bernhard Moritzning „''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters''“ asarida ikkinchi bor nashr qilingan. „''Testamentum et pactiones inter Mohammedem et Christianae fidei cultores''“ asari Gabriel Sionita tomonidan 1630-yilda arab va lotin tillarida nashr etilgan boʻlib, Muhammad bilan butun dunyodagi nasroniylar oʻrtasida tuzilgan ahdnomani ifodalaydi. Biroq u ahdnomaning nusxasi hisoblanmaydi. Ahdnomaning kelib chiqishi turli rivoyatlarda turlicha talqin qilingan boʻlib, ular orasida monastirga tashrif buyurgan yevropalik sayohatchilarning qaydlari eng mashhurlaridan hisoblanadi<ref name=Ratliff />. Bu mualliflar qatoriga fransuz ritsari Greffin Affagart (vafoti taxminan 1557-yil), fransuz sayohatchisi Jean de Thévenot (vafoti 1667-yil) va ingliz ruhoniysi Richard Peacocke kiradi<ref name=Ratliff />. Peacocke oʻz asarida hujjatning inglizcha tarjimasini ham keltirgan. == Haqiqiyligi == Ilk yangi davrning koʻplab olimlari, jumladan, Franciscus Quaresmius, Balthasar de Monconys va Qora Mustafo posho ushbu hujjatning haqiqiyligini tan olganlar<ref>{{cite book | last=Morrow | first=John Andrew | title=The Islamic Interfaith Initiative: no fear shall be upon them | publication-place=Newcastle-upon-Tyne | date=2021 | isbn=978-1-5275-7482-3 | oclc=1277138744 | page=335 | url=https://books.google.com/books?id=DnNjEAAAQBAJ&dq=Ashtiname+of+Muhammad+authenticity&pg=PA335}}</ref><ref>{{cite web | title=Dr. John Andrew Morrow | website=Muhammad (pbuh) - Prophet of Islam | date=2015-01-27 | url=http://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | access-date=2022-10-09 | archive-date=2022-10-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013023439/https://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | url-status=dead }}</ref>. Zamonaviy ulamoi John Andrew Morrow ham hujjatning haqiqiyligiga ishonadi. U hujjat koʻplab islomiy manbalarda, jumladan, ming yildan ortiq vaqt davomida hukmronlik qilgan xalifalar va sultonlar davriga oid manbalarda soʻzma-soʻz takrorlanganini taʼkidlagan<ref>{{Cite web |last=Morrow |first=John Andrew |date=2019-10-16 |title=The Covenants of the Prophet Muhammad Continue to Cause Controversy |url=https://themaydan.com/2019/10/the-covenants-of-the-prophet-muhammad-continue-to-cause-controversy/ |access-date=2023-09-04 |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |title=Islām and the People of the Book Volumes 1-3: Critical Studies on the Covenants of The Prophet |publisher=Cambridge Scholars Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5275-9876-8 |editor-last=Andrew Morror |editor-first=John |location=Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Andrew Morrow |first=John |title=The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World |publisher=Angelico Press |year=2013 |isbn=978-1597314657 |location=New York |language=en}}</ref>. Biroq XIX asrdan boshlab ayrim olimlar ahdnomaning bir qancha jihatlarini, xususan, unda keltirilgan guvohlar roʻyxatini shubha ostiga qoʻyganlar<ref>Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate“, note 9. Ratliff refers to Mouton, „Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge“, p. 177.</ref>. Bir qator tadqiqotchilar mumtoz islomiy matnlarda bunday hujjatlarga hech qanday ishora uchramasligini taʼkidlaganlar<ref>Sanni, Amidu Olalekan. (2015). The Covenants of the Prophet Muḥammad with the Christians of the World. Journal of Muslim Minority Affairs, 35(4), 589–592. doi:10.1080/13602004.2015.1112122 </ref>. Ahdnomaning Yaqin Sharqdagi boshqa diniy jamoalarga berilgan hujjatlar bilan oʻxshash jihatlari ham mavjud. Bunga misol sifatida paygʻambar Muhammadning [[Najron]] nasroniylariga yuborganligi aytiladigan maktubini keltirish mumkin. Ushbu maktub ilk bor 878-yilda [[Iroq|Iroqdagi]] bir monastirda aniqlangan boʻlib, uning matni „''Seert xronikasi''“da saqlanib qolgan<ref name=Ratliff />. == Zamonaviy taʼsiri == Baʼzilar ahdnoma musulmonlar va nasroniylar oʻrtasida oʻzaro anglashuv va hamkorlik koʻpriklarini qurish uchun muhim manba boʻlishi mumkinligini taʼkidlaganlar. Masalan, 2009-yilda ''[[The Washington Post]]'' sahifalarida Muqtedar Xon<ref name=khan09>{{Citation | last=Khan |first =Muqtedar |author-link=M. A. Muqtedar Khan | title=Muhammad's promise to Christians | newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 30, 2009 | url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | archive-url=https://swap.stanford.edu/20100118074850/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | url-status=dead | archive-date=January 18, 2010 |access-date=1 December 2012}}</ref> hujjatni to‘liq tarjima qilib, quyidagicha fikr bildirgan: {{Blockquote |Musulmonlar va nasroniylar o‘rtasida nizo keltirib chiqarishga intilayotganlar ularni ajratib turadigan masalalarga e’tibor qaratib, ziddiyatli jihatlarni ta’kidlaydilar. Biroq Muhammadning nasroniylarga bergan va’dasi kabi manbalarga murojaat qilinib, ularga e’tibor qaratilsa, bu ikki jamoa o‘rtasida ko‘prik qurishga xizmat qiladi. Bu musulmonlarni jamoaviy murosasizlikdan yuqoriroq turishga undaydi hamda Islom yoki musulmonlardan xavotirda bo‘lishi mumkin bo‘lgan nasroniylarda xayrixohlik uyg‘otadi<ref name=khan09/>. }} 2018-yilda [[Pokiston|Pokistonda]] Osiyo Bibi ismli shaxsning kufrda ayblanishi bilan bog‘liq ish bo‘yicha chiqarilgan yakuniy sud qarorida ushbu ahdnoma tilga olingan. Qarorda Noreinning ayblovchilaridan biri Muhammadning ahdnomasini buzganligi qayd etilgan bo‘lib, “Muhammad tomonidan VII asrda nasroniylar bilan tuzilgan, biroq bugungi kunda ham o‘z kuchini saqlab qolgan ahdnoma” deb ta’riflangan<ref name="Aqeel2018">{{cite web|url=https://www.christianitytoday.com/news/2018/october/asia-bibi-free-pakistan-blasphemy-death-supreme-court.html|title=Pakistan Frees Asia Bibi from Blasphemy Death Sentence|date=31 October 2018|publisher=[[Christianity Today]]|language=en|access-date=31 October 2018|author=Asif Aqeel}}</ref>. 2019-yilda Pokistonning sobiq bosh vaziri [[Imron Xon]] Jahon hukumatlari sammitida soʻzlagan nutqida ushbu ahdnomaga murojaat qilgan<ref name="IK2K182">{{cite web|url=http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|title=PM Imran Khan Speech at 100 Days Performance of Punjab government|author=Insaf.pk|date=22 December 2018|language=ur|access-date=23 December 2018|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023730/http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == === Iqtiboslar === {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp.&nbsp;578–86. * [[Jacqueline Lafontaine-Dosogne|Lafontaine-Dosogne, Jacqueline]]. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. === Birlamchi adabiyotlar === ;Ahdnomaning arabcha nashrlari * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Kettering, OH: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. * Amarah, Muhammad. ''al-Islam wa al-akhar''. Maktabah ash-Sharq ad-Dawliyyah, 2002. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * Shuqayr, Naʼum. ''Tarikh Sina al-qadim wa al-hadith was jughrafiyatuha, maʼa khulasat tarikh Misr wa ash-Sham wa al-‘Iraq wa Jazirat al-‘Arab wa ma kana baynaha min al-‘alaʼiq al-tijariyyah wa al-harbiyyah wa ghayriha ‘an tariq Sinaʼ min awwal ‘ahd al-tarikh il al-yawm''. [al-Qahirah]: n.p., 1916. ;Ahdnomaning ingliz, fransuz va nemischa tarjimalari * [[Jean de Thévenot|Thévenot, Jean de]]. ''Relation d’un voyage fait au Levant''. Paris, L. Billaine, 1665. * [[Pococke, Richard]]. 'Chapter XIV: The Patent of Mahomet, which he granted to the Monks of Mount Sinai; and to Christians in General.' ''Sharq tavsifi''. Vol. 1. London, 1743. pp.&nbsp;268–70. * Arundale, Francis. ''Illustrations of Jerusalem and Mount Sinai''. London: Henry Colburn, 1837.28–29 * Davenport, John. ''An Apology for Mohammed and the Koran''. London: J. Davy and Sons, 1869. 147–151. * Naufal, Naufal Effendi. [Translation from Turkish into Arabic completed prior to 1902]. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * [[:fr:Greffin Affagart|Affagart, Greffin]]. [https://archive.org/details/relationdeterres00affauoft ''Relation de Terre Sainte'', ed. J. Chavanon. Paris: V. Lecoffre, 1902.] (archive.org) * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Skrobucha, Heinz. ''Sinai''. London: Oxford University Press, 1966.58. * Hobbs, Joseph J. ''Mount Sinai''. Austin: University of Austin Press, 1995. 158–61. * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Tacoma, WA: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. === Ikkilamchi adabiyotlar === * {{Kitob manbasi|last=Atiya |first=Aziz Suryal |title=The Arabic Manuscripts of Mount Sinai: A Handlist of the Arabic Manuscripts and Scrolls Microfilmed at the Library of the Monastery of St. Catherine, Mount Sinai |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins Press |year=1955 }} * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp. 578–86. * {{Kitob manbasi|last=Hobbs |first=J. |title=Mount Sinai |url=https://archive.org/details/mountsinai00hobb |url-access=registration |location=Austin |publisher=University of Texas Press |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/mountsinai00hobb/page/158 158]–61 |isbn=9780292730915 }} * Lafontaine-Dosogne, Jacqueline. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. * {{Kitob manbasi|editor=Manaphis, K.A. |title=Sinai: Treasures of the Monastery of Saint Catherine |location=Athens |year=1990 |pages=14, 360–1, 374 }} * {{Cite journal|last=Moritz |first=B. |title=Beitrage zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen |journal=Abhandlungen der Berliner Akademie |year=1918 |url=https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up}} * {{Cite journal|last=Moritz |title=none |journal=Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften |year= 1928 |volume=4 |pages=6–8 }} * {{Ensiklopediya manbasi|last=Mouton |first=Jean-Michel |title=Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge |encyclopedia=Le Sinai durant l'antiquité et le moyen âge. 4000 ans d'histoire pour un desert |location=Paris |publisher=Editions Errance |year=1998 |pages=177–82 }} * {{Kitob manbasi|title=The Treasures of Mount Athos [Series A]: Illuminated manuscripts |year=1974–1975 |location=Athens |author1=Pelekanidis, S. M. |author2=Christou, P. C. |author3=Tsioumis, Ch. |author4=Kadas, S. N. }} Nusxasi [[Simonopetra monastiri]]da, p.&nbsp;546. * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * {{Kitob manbasi|author=Sotiriou, G. and M. |title=Icones du Mont Sinaï |series=2 vols (plates and texts). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 and 102 |location=Athens |year=1956–58 |pages=227–8 }} * {{Cite journal|last=Vryonis |first=S. |title=The History of the Greek Patriarchate of Jerusalem as Reflected in Codex Patriarchus No. 428, 1517–1805 |journal=[[Vizantiya va zamonaviy yunon tadqiqotlari]] |volume= 7 |year=1981 |pages=29–53|doi=10.1179/030701381806931532 |s2cid=161924458 }} {{refend}} == Havolalar == {{Qardosh loyiha|project=Wikisource|text=[[s:The Oath of the Prophet Mohammed to the Followers of the Nazarene (Haddad)|Matnning toʻliq inglizcha tarjimasi Wikisource’da mavjud.]]}} * [https://books.google.com/books?id=sOlMAAAAcAAJ&q=testamentum+pactiones Google Books’da 1630-yildagi arabcha va lotincha nashrning yuklab olinadigan PDF’i.] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-persian/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (forscha)] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-urdu/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (urducha)] [[Turkum:7-asr islomda ]] [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] [[Turkum:7-asr Misrda]] 6rr0f05wjyeqqc9w6d5ifno3xhecyg1 6271706 6271695 2026-09-16T06:20:49Z Oblakulova 111326 /* Tarixi */ 6271706 wikitext text/x-wiki {{Muhammad}} '''Muhammadning ''ashtinamesi''''', shuningdek, '''Muhammadning ahdnomasi''' yoki '''Muhammadning vasiyatnomasi''' deb ham atalib, [[islom]] [[Paygʻambar|paygʻambari]] [[Muhammad]] tomonidan [[Sinay yarim oroli]]da joylashgan [[Avliyo Katerina monastiri]] rohiblariga berilgan. Ushbu nizom yoki hujjatda [[nasroniylar]]ga himoya va boshqa imtiyozlar berilishi belgilangan. Hujjat Muhammadning qoʻl izini ifodalovchi muhr bilan tasdiqlangan<ref name="Ratliff">Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“</ref>. ''Ashtinameh'' ({{lang-fa|آشتی نامه}}) [[fors tili]]dagi ibora boʻlib, „yarashuv xati“ degan maʼnoni anglatadi va shartnoma yoki ahdnoma maʼnosida qoʻllaniladi<ref>Dehghani, Mohammad: [http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 'Āshtīnāmeh' va 'Tovāreh', do loghat-e mahjur-e Fārsi dar kuh-e sinā] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140811102951/http://humanitiesportal.com/FA/ArticleView.html?ArticleID=192651 |date=August 11, 2014 }}. in 'Ayandeh' magazine. 1368 Hš. p. 584.</ref>. == Tarixi == [[File:Al ahd wa l surut allati sarrataha Muham.pdf|thumb|right|page=6|1630-yildagi arabchadan lotinchaga qilingan tarjima]] Rohiblarning rivoyatlariga koʻra, paygʻambar [[Muhammad]] monastirga tez-tez tashrif buyurgan hamda Sinaydagi rohiblar bilan yaxshi munosabatlar oʻrnatib, ular bilan suhbat va munozaralar olib borgan<ref>{{cite web |url=http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |title=Mohammed and the Holy Monastery of Sinai |access-date=2013-09-09 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131113095907/http://www.sinaimonastery.com/en/index.php?lid=68 |archive-date=2013-11-13 }}</ref>. Avliyo Katerina monastiri kutubxonasida tarixiy haqiqatligini tasdiqlash maqsadida [[islom]] [[Qozi|qozilari]] tomonidan guvohlik berilgan bir nechta tasdiqlangan tarixiy nusxalar saqlanadi. Rohiblarning taʼkidlashicha, [[Usmoniylar davlati|Usmoniy]]larning Misrni bosib olishi vaqtida, yaʼni [[Usmoniy — Mamluk urushi (1516—1517)|Usmoniy — Mamluk urushi]] chogʻida asl hujjat monastirdan Usmoniy askarlari tomonidan olib qoʻyilib, [[Istanbul]]dagi [[Salim I Yovuz|Salim I]]ning saroyiga olib ketilganin<ref name=Ratliff /><ref>Lafontaine-Dosogne, „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle)“, p. 105.</ref>. Keyinchalik monastirdagi yoʻqolgan asl hujjatning oʻrnini qoplash maqsadida uning nusxasi tayyorlangan<ref name=Ratliff />. Shuningdek, arxivdagi boshqa hujjatlarga koʻra, mazkur ahdnoma yangi hukmdorlar davrida qayta tasdiqlangan boʻlishi ham mumkin<ref>Atiya, „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition“. p. 578.</ref>. Monastirga nisbatan koʻrsatilgan bagʻrikenglik haqidagi anʼanalar [[Qohira|Qohirada]] chiqarilgan davlat hujjatlarida ham qayd etilgan. Usmoniylar hukmronligi davrida (1517–1798) Misr hukmdori har yili monastirga berilgan himoya kafolatlarini qayta tasdiqlab turgan<ref name=Ratliff />. 1916-yilda Naʼum Shuqayr ahdnomaning arabcha matnini oʻzining „''Tarix Sinay al-qadim''“ ({{Tarjima|Qadimgi Sinay tarixi}}) asarida chop ettirgan. Arabcha matn nemis tilidagi tarjimasi bilan birga 1918-yilda Bernhard Moritzning „''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters''“ asarida ikkinchi bor nashr qilingan. „''Testamentum et pactiones inter Mohammedem et Christianae fidei cultores''“ asari Gabriel Sionita tomonidan 1630-yilda arab va lotin tillarida nashr etilgan boʻlib, paygʻambar Muhammad bilan butun dunyodagi nasroniylar oʻrtasida tuzilgan ahdnomani ifodalaydi. Biroq u ahdnomaning nusxasi hisoblanmaydi. Ahdnomaning kelib chiqishi turli rivoyatlarda turlicha talqin qilingan boʻlib, ular orasida monastirga tashrif buyurgan yevropalik sayohatchilarning qaydlari eng mashhurlaridan hisoblanadi<ref name=Ratliff />. Bu mualliflar qatoriga fransuz ritsari Greffin Affagart (vafoti: taxminan 1557-yil), fransuz sayohatchisi Jean de Thévenot (vafoti: 1667-yil) va ingliz ruhoniysi Richard Peacocke kiradi<ref name=Ratliff />. Peacocke oʻz asarida hujjatning inglizcha tarjimasini ham keltirgan. == Haqiqiyligi == Ilk yangi davrning koʻplab olimlari, jumladan, [[Franciscus Quaresmius]], Balthasar de Monconys va [[Qora Mustafo posho]] ushbu hujjatning haqiqiyligini tan olganlar<ref>{{cite book | last=Morrow | first=John Andrew | title=The Islamic Interfaith Initiative: no fear shall be upon them | publication-place=Newcastle-upon-Tyne | date=2021 | isbn=978-1-5275-7482-3 | oclc=1277138744 | page=335 | url=https://books.google.com/books?id=DnNjEAAAQBAJ&dq=Ashtiname+of+Muhammad+authenticity&pg=PA335}}</ref><ref>{{cite web | title=Dr. John Andrew Morrow | website=Muhammad (pbuh) - Prophet of Islam | date=2015-01-27 | url=http://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | access-date=2022-10-09 | archive-date=2022-10-13 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013023439/https://www.lastprophet.info/covenant-of-the-prophet-muhammad-with-the-monks-of-mt-sinai | url-status=dead }}</ref>. Zamonaviy musulmon olimi John Andrew Morrow ham hujjatning haqiqiyligiga ishonadi. Olim hujjat koʻplab islomiy manbalarda, jumladan, ming yildan ortiq vaqt davomida hukmronlik qilgan xalifalar va sultonlar davriga oid manbalarda soʻzma-soʻz takrorlanganini taʼkidlagan<ref>{{Cite web |last=Morrow |first=John Andrew |date=2019-10-16 |title=The Covenants of the Prophet Muhammad Continue to Cause Controversy |url=https://themaydan.com/2019/10/the-covenants-of-the-prophet-muhammad-continue-to-cause-controversy/ |access-date=2023-09-04 |website=Maydan |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite book |title=Islām and the People of the Book Volumes 1-3: Critical Studies on the Covenants of The Prophet |publisher=Cambridge Scholars Publishing |year=2017 |isbn=978-1-5275-9876-8 |editor-last=Andrew Morror |editor-first=John |location=Cambridge |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last=Andrew Morrow |first=John |title=The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World |publisher=Angelico Press |year=2013 |isbn=978-1597314657 |location=New York |language=en}}</ref>. Biroq XIX asrdan boshlab ayrim olimlar ahdnomaning bir qancha jihatlarini, xususan, unda keltirilgan guvohlar roʻyxatini shubha ostiga qoʻyganlar<ref>Ratliff, „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate“, note 9. Ratliff refers to Mouton, „Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge“, p. 177.</ref>. Bir qator tadqiqotchilar mumtoz islomiy matnlarda bunday hujjatlarga hech qanday ishora uchramasligini taʼkidlaganlar<ref>Sanni, Amidu Olalekan. (2015). The Covenants of the Prophet Muḥammad with the Christians of the World. Journal of Muslim Minority Affairs, 35(4), 589–592. doi:10.1080/13602004.2015.1112122 </ref>. Ahdnomaning Yaqin Sharqdagi boshqa diniy jamoalarga berilgan hujjatlar bilan oʻxshash jihatlari ham mavjud. Bunga misol sifatida paygʻambar Muhammadning [[Najron]] nasroniylariga yuborganligi aytiladigan maktubini keltirish mumkin. Ushbu maktub ilk bor 878-yilda [[Iroq|Iroqdagi]] bir monastirda aniqlangan boʻlib, uning matni „''Seert xronikasi''“''da'' saqlanib qolgan<ref name=Ratliff />. == Zamonaviy taʼsiri == Baʼzilar ahdnoma [[Musulmon|musulmonlar]] va [[Xristianlar|nasroniylar]] oʻrtasida oʻzaro anglashuv va hamkorlik koʻpriklarini qurish uchun muhim manba boʻlishi mumkinligini taʼkidlaganlar. Masalan, 2009-yilda ''[[The Washington Post]]'' sahifalarida Muqtedar Xon<ref name=khan09>{{Citation | last=Khan |first =Muqtedar |author-link=M. A. Muqtedar Khan | title=Muhammad's promise to Christians | newspaper=[[The Washington Post]] |date=December 30, 2009 | url=http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | archive-url=https://swap.stanford.edu/20100118074850/http://newsweek.washingtonpost.com/onfaith/guestvoices/2009/12/prophet_muhammads_promise_to_christians.html | url-status=dead | archive-date=January 18, 2010 |access-date=1 December 2012}}</ref> hujjatni to‘liq tarjima qilib, quyidagicha fikr bildirgan: {{Blockquote |Musulmonlar va nasroniylar o‘rtasida nizo keltirib chiqarishga intilayotganlar ularni ajratib turadigan masalalarga e’tibor qaratib, ziddiyatli jihatlarni ta’kidlaydilar. Biroq Muhammadning nasroniylarga bergan va’dasi kabi manbalarga murojaat qilinib, ularga e’tibor qaratilsa, bu narsa ikki jamoa o‘rtasida ko‘prik qurishga xizmat qiladi. Bu musulmonlarni jamoaviy murosasizlikdan yuqoriroq turishga undaydi hamda Islom yoki musulmonlardan xavotirda bo‘lishi mumkin bo‘lgan nasroniylarda xayrixohlik uyg‘otadi<ref name=khan09/>. }} 2018-yilda [[Pokiston|Pokistonda]] Osiyo Bibi ismli shaxsning kufrda ayblanishi bilan bog‘liq ish bo‘yicha chiqarilgan yakuniy sud qarorida ushbu ahdnoma tilga olingan. Qarorda Noreinning ayblovchilaridan biri Muhammadning ahdnomasini buzganligi qayd etilgan bo‘lib, “Muhammad tomonidan VII asrda nasroniylar bilan tuzilgan, biroq bugungi kunda ham o‘z kuchini saqlab qolgan ahdnoma” deb ta’riflangan<ref name="Aqeel2018">{{cite web|url=https://www.christianitytoday.com/news/2018/october/asia-bibi-free-pakistan-blasphemy-death-supreme-court.html|title=Pakistan Frees Asia Bibi from Blasphemy Death Sentence|date=31 October 2018|publisher=[[Christianity Today]]|language=en|access-date=31 October 2018|author=Asif Aqeel}}</ref>. 2019-yilda Pokistonning sobiq bosh vaziri [[Imron Xon]] Jahon hukumatlari sammitida soʻzlagan nutqida ushbu ahdnomaga murojaat qilgan<ref name="IK2K182">{{cite web|url=http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|title=PM Imran Khan Speech at 100 Days Performance of Punjab government|author=Insaf.pk|date=22 December 2018|language=ur|access-date=23 December 2018|archive-date=24 December 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181224023730/http://insaf.pk/public/insafpk/news/prime-minister-pakistan-imran-khan-speech-punjab-government-100-days-achievement-ceremony|url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == === Iqtiboslar === {{manbalar}} == Adabiyotlar == {{refbegin}} * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp.&nbsp;578–86. * [[Jacqueline Lafontaine-Dosogne|Lafontaine-Dosogne, Jacqueline]]. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. === Birlamchi adabiyotlar === ;Ahdnomaning arabcha nashrlari * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Kettering, OH: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. * Amarah, Muhammad. ''al-Islam wa al-akhar''. Maktabah ash-Sharq ad-Dawliyyah, 2002. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * Shuqayr, Naʼum. ''Tarikh Sina al-qadim wa al-hadith was jughrafiyatuha, maʼa khulasat tarikh Misr wa ash-Sham wa al-‘Iraq wa Jazirat al-‘Arab wa ma kana baynaha min al-‘alaʼiq al-tijariyyah wa al-harbiyyah wa ghayriha ‘an tariq Sinaʼ min awwal ‘ahd al-tarikh il al-yawm''. [al-Qahirah]: n.p., 1916. ;Ahdnomaning ingliz, fransuz va nemischa tarjimalari * [[Jean de Thévenot|Thévenot, Jean de]]. ''Relation d’un voyage fait au Levant''. Paris, L. Billaine, 1665. * [[Pococke, Richard]]. 'Chapter XIV: The Patent of Mahomet, which he granted to the Monks of Mount Sinai; and to Christians in General.' ''Sharq tavsifi''. Vol. 1. London, 1743. pp.&nbsp;268–70. * Arundale, Francis. ''Illustrations of Jerusalem and Mount Sinai''. London: Henry Colburn, 1837.28–29 * Davenport, John. ''An Apology for Mohammed and the Koran''. London: J. Davy and Sons, 1869. 147–151. * Naufal, Naufal Effendi. [Translation from Turkish into Arabic completed prior to 1902]. * Moritz, Bernhard. [https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up ''Beiträge zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen''. Berlin, Verlag der königl. Akademie Der Wissenschaften, 1918.] (archive.org) * [[:fr:Greffin Affagart|Affagart, Greffin]]. [https://archive.org/details/relationdeterres00affauoft ''Relation de Terre Sainte'', ed. J. Chavanon. Paris: V. Lecoffre, 1902.] (archive.org) * Haddad, Anton F., trans. ''[https://bahai-library.com/muhammad_ali_oath_nazarenes Nazareniy izdoshlarga Paygʻambar Muhammadning qasamyodi]''. New York: Board of Counsel, 1902; H-Bahai: Lansing, MI: 2004. * Skrobucha, Heinz. ''Sinai''. London: Oxford University Press, 1966.58. * Hobbs, Joseph J. ''Mount Sinai''. Austin: University of Austin Press, 1995. 158–61. * Morrow, John Andrew. ''The Covenants of the Prophet Muhammad with the Christians of the World''. Tacoma, WA: Angelico Press / Sophia Perennis, 2013. === Ikkilamchi adabiyotlar === * {{Kitob manbasi|last=Atiya |first=Aziz Suryal |title=The Arabic Manuscripts of Mount Sinai: A Handlist of the Arabic Manuscripts and Scrolls Microfilmed at the Library of the Monastery of St. Catherine, Mount Sinai |location=Baltimore |publisher=Johns Hopkins Press |year=1955 }} * Atiya, Aziz Suryal. „The Monastery of St. Catherine and the Mount Sinai Expedition.“ ''[[Amerika falsafiy jamiyati materiallari]]'' 96.5 (1952). pp. 578–86. * {{Kitob manbasi|last=Hobbs |first=J. |title=Mount Sinai |url=https://archive.org/details/mountsinai00hobb |url-access=registration |location=Austin |publisher=University of Texas Press |year=1995 |pages=[https://archive.org/details/mountsinai00hobb/page/158 158]–61 |isbn=9780292730915 }} * Lafontaine-Dosogne, Jacqueline. „Le Monastère du Sinaï: creuset de culture chrétiene (Xe-XIIIe siècle).“ In ''East and West in the Crusader states. Context — Contacts — Confrontations. Acta of the congress held at Hernen Castle in May 1993'', ed. Krijnie Ciggaar, Adelbert Davids, Herman Teule. Vol 1. Louvain: Peeters, 1996. pp.&nbsp;103–129. * {{Kitob manbasi|editor=Manaphis, K.A. |title=Sinai: Treasures of the Monastery of Saint Catherine |location=Athens |year=1990 |pages=14, 360–1, 374 }} * {{Cite journal|last=Moritz |first=B. |title=Beitrage zur Geschichte des Sinai-Klosters im Mittelalter nach arabischen Quellen |journal=Abhandlungen der Berliner Akademie |year=1918 |url=https://archive.org/stream/beitrgezurgesc00moriuoft#page/n0/mode/1up}} * {{Cite journal|last=Moritz |title=none |journal=Abhandlungen der Preussischen Akademie der Wissenschaften |year= 1928 |volume=4 |pages=6–8 }} * {{Ensiklopediya manbasi|last=Mouton |first=Jean-Michel |title=Les musulmans à Sainte-Catherine au Moyen Âge |encyclopedia=Le Sinai durant l'antiquité et le moyen âge. 4000 ans d'histoire pour un desert |location=Paris |publisher=Editions Errance |year=1998 |pages=177–82 }} * {{Kitob manbasi|title=The Treasures of Mount Athos [Series A]: Illuminated manuscripts |year=1974–1975 |location=Athens |author1=Pelekanidis, S. M. |author2=Christou, P. C. |author3=Tsioumis, Ch. |author4=Kadas, S. N. }} Nusxasi [[Simonopetra monastiri]]da, p.&nbsp;546. * Ratliff, Brandie. „The monastery of Saint Catherine at Mount Sinai and the Christian communities of the Caliphate.“ [https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf ''Sinaiticus. The bulletin of the Saint Catherine Foundation'' (2008)] ([https://web.archive.org/web/20150213034339/http://www.saintcatherinefoundation.org/files/8013/2983/0724/Sinaiticus_2008-email.pdf archived]). * {{Kitob manbasi|author=Sotiriou, G. and M. |title=Icones du Mont Sinaï |series=2 vols (plates and texts). Collection de L'Institut francais d'Athènes 100 and 102 |location=Athens |year=1956–58 |pages=227–8 }} * {{Cite journal|last=Vryonis |first=S. |title=The History of the Greek Patriarchate of Jerusalem as Reflected in Codex Patriarchus No. 428, 1517–1805 |journal=[[Vizantiya va zamonaviy yunon tadqiqotlari]] |volume= 7 |year=1981 |pages=29–53|doi=10.1179/030701381806931532 |s2cid=161924458 }} {{refend}} == Havolalar == {{Qardosh loyiha|project=Wikisource|text=[[s:The Oath of the Prophet Mohammed to the Followers of the Nazarene (Haddad)|Matnning toʻliq inglizcha tarjimasi Wikisource’da mavjud.]]}} * [https://books.google.com/books?id=sOlMAAAAcAAJ&q=testamentum+pactiones Google Books’da 1630-yildagi arabcha va lotincha nashrning yuklab olinadigan PDF’i.] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-persian/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (forscha)] * [https://archive.org/details/six-covenants-of-the-prophet-urdu/mode/2up Muhammadning Ashtinamasi (urducha)] [[Turkum:7-asr islomda ]] [[Turkum:Muhammadning shartnomalari]] [[Turkum:7-asr Misrda]] 01k8w2wt1inab27b7wn9etqja0hm0z3 1 1448130 6271633 2026-09-16T05:51:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271633 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448131 6271634 2026-09-16T05:51:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271634 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448132 6271635 2026-09-16T05:52:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271635 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448133 6271636 2026-09-16T05:53:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271636 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448134 6271638 2026-09-16T05:54:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271638 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448135 6271639 2026-09-16T05:54:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271639 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448136 6271640 2026-09-16T05:54:56Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Dushanbe-83 | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Dushanbe-83 | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = Nazirsho Rizo...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271640 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Dushanbe-83 | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Dushanbe-83 | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = Nazirsho Rizomov | coach = | league = [[Tojikiston Birinchi ligasi]] | season = [[2021-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2021-yil]] | position = Tojikiston Oliy ligasi, 10-o'rin (quyi ligaga tushib ketgan) | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = _academy2yb | pattern_b1 = _academy2yb | pattern_ra1 = _academy2yb | pattern_sh1 = _jomamaxi20by | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFF00 | body1 = FFFF00 | rightarm1 = FFFF00 | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFF00 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = _jomachampion19by | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = FFFF00 | socks2 = 000000 | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Dushanbe-83''' — [[Tojikiston]]ning [[Dushanbe]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Tarixi == FC Dushanbe-83 jamoasi [[2019-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi]]da uchinchi oʻrinni egallaganidan soʻng, 2019-yilda ilk bor [[Tojikiston Oliy ligasi]]ga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollar |- | [[2019-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2019]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-liga]] | style="background:lightgreen;"| '''3-oʻrin''' | 26 | 16 | 6 | 4 | 48 | 20 | '''54''' | Nimchorak final | {{flagicon|TJK}} Elchibek Rashidbekov | 13 | |- | [[2020-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2020]] | [[Tojikiston Oliy ligasi|1-liga]] | '''6-oʻrin''' | 18 | 5 | 5 | 8 | 20 | 29 | '''20''' | Nimchorak final | {{flagicon|TJK}} Elchibek Rashidbekov | 6 | {{flagicon|TJK}} Nazirsho Rizomov |- | [[2021-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2021]] | [[Tojikiston Oliy ligasi|1-liga]] | style="background:pink;"| '''10-oʻrin''' | 27 | 4 | 6 | 17 | 23 | 67 | '''18''' | Nimchorak final | | | {{flagicon|TJK}} Nazirsho Rizomov |} == Joriy tarkibi == {{updated|2021-yil 31-mart}}<ref>{{cite web|title=Application of the football club "Dushanbe" (Dushanbe) for participation in the season-2021|url=https://twitter.com/fft_official/status/1377222620068917248/photo/1|website= twitter.com |publisher=Tojikiston Futbol Federatsiyasi Twitter|access-date=2021-03-31|language=ru}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no= |nat=MDA|name=Stanislav Ivanov|pos=GK}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Muhammad Nasriddinov|pos=GK}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Faromurz Saidov|pos=GK}} {{Fs player|no= |nat=KGZ|name=[[Daniel Tagoe]]|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=MDA|name=Ion Arabadji|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Shahzod Davlatov|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Parvizjon Homidov|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=[[Eraj Rajabov]]|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Feruz Rizomov|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Izzatullo Roʻziyev|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=[[Daler Toʻxtasunov]]|pos=DF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Alisher Ergashev|pos=MF}} {{Fs mid}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Daler Imomnazarov|pos=MF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Suhrob Otayev|pos=MF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Anushervon Navroʻzov|pos=MF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Shayx-Esinalloh Rahmonov|pos=MF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Dilshod Rasulov|pos=MF}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Muhammad Rizomov|pos=MF}} {{Fs player|no= |nat=CMR|name=Lyuk Menjana|pos=FW}} {{Fs player|no= |nat=GHA|name=Tete Nerrik|pos=FW}} {{Fs player|no= |nat=IRN|name=Amir Memari Manesh|pos=FW}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Oraz Gʻayurov|pos=FW}} {{Fs player|no= |nat=TJK|name=Farhod Qosimov|pos=FW}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} r157sghoqmn3up9kdoi5ia9tthw07ry 1 1448137 6271641 2026-09-16T05:55:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271641 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448138 6271642 2026-09-16T05:56:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271642 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448139 6271643 2026-09-16T05:57:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271643 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448140 6271644 2026-09-16T05:57:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271644 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448141 6271646 2026-09-16T05:58:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271646 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448142 6271647 2026-09-16T05:58:33Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''as-Samarqandiy''' ({{Lang-ar|السمرقندي|link=no}}) yoki '''Samarqandiy''' ({{Lang-fa|سمرقندی|link=no}}, {{Lang-tg|Самарқандӣ|link=no}}) „[[Markaziy Osiyo]]da, hozirgi [[Oʻzbekiston]] hududidagi [[Samarqand]] shahridan kelgan“ degan maʼnoni bildiruvchi [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, u quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi: * Abdulla ibn Abdurahmon ad-Dorimiy as-Samarqandiy, [[Dorimiy|ad-Dorimiy]] nomi bilan t...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271647 wikitext text/x-wiki '''as-Samarqandiy''' ({{Lang-ar|السمرقندي|link=no}}) yoki '''Samarqandiy''' ({{Lang-fa|سمرقندی|link=no}}, {{Lang-tg|Самарқандӣ|link=no}}) „[[Markaziy Osiyo]]da, hozirgi [[Oʻzbekiston]] hududidagi [[Samarqand]] shahridan kelgan“ degan maʼnoni bildiruvchi [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, u quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi: * Abdulla ibn Abdurahmon ad-Dorimiy as-Samarqandiy, [[Dorimiy|ad-Dorimiy]] nomi bilan tanilgan, IX asrda yashagan ulamo va imom * [[Abu Bakr Samarqandiy|Abu Bakr as-Samarqandiy]] (268/881–882-yilda vafot etgan) Ibn Karramning ilohiyotiga qarshi bahs yuritgan sunniy-hanafiy mutakallim * [[Moturidiy|Abu Mansur al-Moturidiy]] (853–944), shuningdek as-Samarqandiy, IX asr sunniy hanafiy faqih, ilohiyotchi va Qurʼon mufassiri * [[Abulqosim Hakim Samarqandiy|al-Hakim as-Samarqandiy]] (342/953-yilda vafot etgan), al-Moturidiy shogirdi va Samarqand [[Qozi|qozisi]] * [[Abu Lays Samarqandiy|Abu Lays as-Samarqandiy]] (373/983-yilda vafot etgan), hanafiy olim * [[Shamsuddin Samarqandiy|Shamsuddin as-Samarqandiy]] (702/1302-yilda vafot etgan), hanafiy-moturidiy ilohiyotchi, astronom va matematik, al-Sahāʼif al-Ilāhiyya ({{Lang-ar|الصحائف الإلهية|link=no}}) asari muallifi * [[Nizomiy Aruziy Ibn Samarqandiy]] (1110–1161-yillarda faol), XII asr fors shoiri va nasr yozuvchisi * [[Fotima Samarqandiy|Fotima as-Samarqandiy]], XII asr musulmon ayol olimi va faqih * [[Soʻzani Samarqandiy]] (1166-yilda vafot etgan), XII asr fors shoiri * [[Abdurazzoq Samarqandiy]] (1413–1482), XV asr temuriylar tarixchisi va ulamosi * [[Najibuddin Samarqandiy|Najibuddin Samarqandiy]] (1222-yilda vafot etgan), XIII asr tabibi * [[Abhariy|Asir ad-Din al-Abhariy]], shuningdek as-Samaqandiy, XIII asrda yashagan faylasuf, astronom, munajjim va matematik * Qozi Abdussalom Samarqandiy, XVI asr olimi va soʻfiy avliyo [[Xo‘ja Boqiy billoh|Xoja Boqiy Billoh]]ning otasi * [[Sipandi Samarqandiy|Sipandiy Samarqandiy]] (1829–1909), XIX asr tojik ikki tilli shoiri * {{Tillararo havola|Fitrat Zarduz Samarqandiy|ru|Фитрат Зардуз Самарканди}} (1657-yilda tugʻilgan), tojik shoiri {{Familiyadoshlar roʻyxati}} 827bykvqzjb5z2kmsrxzr8xpa7lnsib 6271648 6271647 2026-09-16T05:59:15Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Samarqand]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271648 wikitext text/x-wiki '''as-Samarqandiy''' ({{Lang-ar|السمرقندي|link=no}}) yoki '''Samarqandiy''' ({{Lang-fa|سمرقندی|link=no}}, {{Lang-tg|Самарқандӣ|link=no}}) „[[Markaziy Osiyo]]da, hozirgi [[Oʻzbekiston]] hududidagi [[Samarqand]] shahridan kelgan“ degan maʼnoni bildiruvchi [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, u quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi: * Abdulla ibn Abdurahmon ad-Dorimiy as-Samarqandiy, [[Dorimiy|ad-Dorimiy]] nomi bilan tanilgan, IX asrda yashagan ulamo va imom * [[Abu Bakr Samarqandiy|Abu Bakr as-Samarqandiy]] (268/881–882-yilda vafot etgan) Ibn Karramning ilohiyotiga qarshi bahs yuritgan sunniy-hanafiy mutakallim * [[Moturidiy|Abu Mansur al-Moturidiy]] (853–944), shuningdek as-Samarqandiy, IX asr sunniy hanafiy faqih, ilohiyotchi va Qurʼon mufassiri * [[Abulqosim Hakim Samarqandiy|al-Hakim as-Samarqandiy]] (342/953-yilda vafot etgan), al-Moturidiy shogirdi va Samarqand [[Qozi|qozisi]] * [[Abu Lays Samarqandiy|Abu Lays as-Samarqandiy]] (373/983-yilda vafot etgan), hanafiy olim * [[Shamsuddin Samarqandiy|Shamsuddin as-Samarqandiy]] (702/1302-yilda vafot etgan), hanafiy-moturidiy ilohiyotchi, astronom va matematik, al-Sahāʼif al-Ilāhiyya ({{Lang-ar|الصحائف الإلهية|link=no}}) asari muallifi * [[Nizomiy Aruziy Ibn Samarqandiy]] (1110–1161-yillarda faol), XII asr fors shoiri va nasr yozuvchisi * [[Fotima Samarqandiy|Fotima as-Samarqandiy]], XII asr musulmon ayol olimi va faqih * [[Soʻzani Samarqandiy]] (1166-yilda vafot etgan), XII asr fors shoiri * [[Abdurazzoq Samarqandiy]] (1413–1482), XV asr temuriylar tarixchisi va ulamosi * [[Najibuddin Samarqandiy|Najibuddin Samarqandiy]] (1222-yilda vafot etgan), XIII asr tabibi * [[Abhariy|Asir ad-Din al-Abhariy]], shuningdek as-Samaqandiy, XIII asrda yashagan faylasuf, astronom, munajjim va matematik * Qozi Abdussalom Samarqandiy, XVI asr olimi va soʻfiy avliyo [[Xo‘ja Boqiy billoh|Xoja Boqiy Billoh]]ning otasi * [[Sipandi Samarqandiy|Sipandiy Samarqandiy]] (1829–1909), XIX asr tojik ikki tilli shoiri * {{Tillararo havola|Fitrat Zarduz Samarqandiy|ru|Фитрат Зардуз Самарканди}} (1657-yilda tugʻilgan), tojik shoiri {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Samarqand]] 958tjawvaz3dzq6vl92yt98f1e6rvlz 6271651 6271648 2026-09-16T05:59:23Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271651 wikitext text/x-wiki '''as-Samarqandiy''' ({{Lang-ar|السمرقندي|link=no}}) yoki '''Samarqandiy''' ({{Lang-fa|سمرقندی|link=no}}, {{Lang-tg|Самарқандӣ|link=no}}) „[[Markaziy Osiyo]]da, hozirgi [[Oʻzbekiston]] hududidagi [[Samarqand]] shahridan kelgan“ degan maʼnoni bildiruvchi [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, u quyidagilarga nisbatan qoʻllaniladi: * Abdulla ibn Abdurahmon ad-Dorimiy as-Samarqandiy, [[Dorimiy|ad-Dorimiy]] nomi bilan tanilgan, IX asrda yashagan ulamo va imom * [[Abu Bakr Samarqandiy|Abu Bakr as-Samarqandiy]] (268/881–882-yilda vafot etgan) Ibn Karramning ilohiyotiga qarshi bahs yuritgan sunniy-hanafiy mutakallim * [[Moturidiy|Abu Mansur al-Moturidiy]] (853–944), shuningdek as-Samarqandiy, IX asr sunniy hanafiy faqih, ilohiyotchi va Qurʼon mufassiri * [[Abulqosim Hakim Samarqandiy|al-Hakim as-Samarqandiy]] (342/953-yilda vafot etgan), al-Moturidiy shogirdi va Samarqand [[Qozi|qozisi]] * [[Abu Lays Samarqandiy|Abu Lays as-Samarqandiy]] (373/983-yilda vafot etgan), hanafiy olim * [[Shamsuddin Samarqandiy|Shamsuddin as-Samarqandiy]] (702/1302-yilda vafot etgan), hanafiy-moturidiy ilohiyotchi, astronom va matematik, al-Sahāʼif al-Ilāhiyya ({{Lang-ar|الصحائف الإلهية|link=no}}) asari muallifi * [[Nizomiy Aruziy Ibn Samarqandiy]] (1110–1161-yillarda faol), XII asr fors shoiri va nasr yozuvchisi * [[Fotima Samarqandiy|Fotima as-Samarqandiy]], XII asr musulmon ayol olimi va faqih * [[Soʻzani Samarqandiy]] (1166-yilda vafot etgan), XII asr fors shoiri * [[Abdurazzoq Samarqandiy]] (1413–1482), XV asr temuriylar tarixchisi va ulamosi * [[Najibuddin Samarqandiy|Najibuddin Samarqandiy]] (1222-yilda vafot etgan), XIII asr tabibi * [[Abhariy|Asir ad-Din al-Abhariy]], shuningdek as-Samaqandiy, XIII asrda yashagan faylasuf, astronom, munajjim va matematik * Qozi Abdussalom Samarqandiy, XVI asr olimi va soʻfiy avliyo [[Xo‘ja Boqiy billoh|Xoja Boqiy Billoh]]ning otasi * [[Sipandi Samarqandiy|Sipandiy Samarqandiy]] (1829–1909), XIX asr tojik ikki tilli shoiri * {{Tillararo havola|Fitrat Zarduz Samarqandiy|ru|Фитрат Зардуз Самарканди}} (1657-yilda tugʻilgan), tojik shoiri {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Samarqand]] [[Turkum:Nisbalar]] 438y8yfywav7ko0r732iud7zgwpa29d 1 1448143 6271649 2026-09-16T05:59:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271649 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448144 6271650 2026-09-16T05:59:21Z Nihona Najmiddinova Irshodovnaa 307328 Sahifa birinchi marta yaratilmoqda 6271650 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Sarchashma | mamlakat = Oʻzbekiston | tuman = Shahrisabz tumani | pochta indeksi = 181320 | koordinatalar = {{Coord|39.035|67.375|region:UZ_type:city|display=inline,title}} | turi = qishloq | viloyat = Qashqadaryo viloyati | viloyat nomi = Viloyat | tuman nomi = Tuman | aholisi = 4700 | aholisi yili = 2023 | millatlar = tojiklar, oʻzbeklar | vaqt zonasi = UTC+5 }} '''Sarchashma''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistonning]] [[Qashqadaryo viloyati]] [[Shahrisabz tumani|Shahrisabz tumanidagi]] togʻ qishlogʻi va shu nomdagi [[mahalla fuqarolar yigʻini]] markazi. Qishloq [[Hisor tizmasi|Hisor tizmasining]] janubiy yon bagʻrida, [[Tojikiston]] bilan davlat chegarasiga yaqin hududda, Qirqqiz, Shohyurti va Ayritogʻ choʻqqilari etagida joylashgan.<ref name="uza">{{Cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/togliklarning-uzoq-yillik-orzulari-ushaldi_524800 |title=Togʻliklarning uzoq yillik orzulari ushaldi |website=UzA — Oʻzbekiston milliy axborot agentligi |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Shahrisabz tumanining eng chekka va eng baland joylashgan aholi punktlaridan biri hisoblanadi. == Nomi == Qishloq nomi [[Tojik tili|tojikcha]]–[[Fors tili|forscha]] ''sar'' ("bosh", "boshlanish") va ''chashma'' ("buloq") soʻzlaridan tashkil topgan boʻlib, "buloq boshi" degan maʼnoni anglatadi. Nom qishloq atrofidagi koʻp sonli buloqlar bilan bogʻlanadi.<ref name="travel">{{Cite web |url=https://uzbekistan.travel/uz/o/shahrisabz-hissorak-suv-ombori-sarchashma-yonalishi-tuzildi/ |title=Shahrisabz – Hissorak suv ombori – Sarchashma yoʻnalishi tuzildi |website=Uzbekistan Travel — Oʻzbekiston Respublikasi Turizm qoʻmitasi |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Shu nom Markaziy Osiyoda keng tarqalgan: [[Tojikiston]], [[Afgʻoniston]] va [[Eron|Eronda]] ham Sarchashma nomli aholi punktlari mavjud. == Geografiyasi == Sarchashma [[Hisor tizmasi|Hisor tizmasining]] gʻarbiy tarmoqlaridagi togʻ vodiysida, taxminan 39°02′ shimoliy kenglik va 67°22′ sharqiy uzunlik koordinatalarida joylashgan.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/search.html?q=Sarchashma&country=UZ |title=Sarchashma, Qashqadaryo, Uzbekistan |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-09-16}}</ref> Qishloq [[Hisorak suv ombori|Hisorak suv omboridan]] 23 km sharqda joylashgan; suv ombori esa [[Shahrisabz]] shahridan 35 km uzoqlikda.<ref name="travel" /><ref name="kun">{{Cite web |url=https://kun.uz/news/2024/06/11/hisorak-suv-ombori-u-qachon-qurilgan-va-qashqadaryo-uchun-nimasi-bilan-muhim |title=Hisorak suv ombori. U qachon qurilgan va Qashqadaryo uchun nimasi bilan muhim? |website=Kun.uz |date=2024-06-11 |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Hudud [[Oqsuv (daryo)|Oqsuv]] daryosi havzasiga kiradi. Atrofdagi togʻ yon bagʻirlari archazorlar, yongʻoqzorlar va togʻ-oʻtloq oʻsimliklari bilan qoplangan. Qishloq atrofida koʻplab buloqlar mavjud.<ref name="travel" /> === Iqlimi === Iqlimi togʻ iqlimi boʻlib, tumanning tekislik qismiga nisbatan sezilarli salqin. Qish sovuq va qorli, yoz esa moʻʼtadil issiq keladi. Qishda qor qoplami tufayli togʻ yoʻlidan qatnov qiyinlashadi.<ref name="uza" /> == Aholisi == 2023-yil holatiga koʻra qishloqda 4 700 nafardan ortiq aholi istiqomat qiladi.<ref name="uza" /> Aholining koʻpchiligi [[tojiklar]] boʻlib, kundalik muloqotda [[Tojik tili|tojik tilidan]] foydalanadi; oʻzbek tili ham keng qoʻllanadi. Mahalliy aholi anʼanaviy turmush tarzi, urf-odat va marosimlarini saqlab qolgani bilan ajralib turadi.<ref name="travel" /> == Tarixi == Manbalarga koʻra hudud V–VI asrlardayoq oʻzlashtirilgan.<ref name="travel" /> Mahalliy rivoyatlarga koʻra qishloq va uning atrofi VIII asrda [[Arab xalifaligi|Arab xalifaligiga]] qarshi koʻtarilgan [[Muqanna qoʻzgʻoloni]] ("oq kiyimlilar harakati") bilan bogʻlanadi; qoʻzgʻolon bilan bogʻliq Sanam togʻi qishloq yaqinida joylashgan.<ref name="travel" /> Qishloqda VIII asrga oid qadimiy eksponatlar saqlanadigan kichik oʻlkashunoslik muzeyi tashkil etilgan.<ref name="uza" /> == Iqtisodiyoti == Aholining asosiy mashgʻuloti — [[dehqonchilik]], [[chorvachilik]] va [[bogʻdorchilik]]. Deyarli har bir xonadonda kamida 10–15 sotix tomorqa yer mavjud.<ref name="uza" /> Qishloqda yiliga taxminan: * 1 tonnaga yaqin [[yongʻoq]], * 2–3 tonna [[olma]], * 1,5 tonnaga yaqin [[kartoshka]], * 1 tonnaga yaqin [[nok]] yetishtiriladi.<ref name="uza" /> Shuningdek, xalq amaliy sanʼati va hunarmandchilik anʼanalari saqlanib qolgan.<ref name="travel" /> == Infratuzilmasi == Qishloq [[Hisorak]]–Sarchashma avtomobil yoʻli orqali tuman markazi bilan bogʻlangan. 2023-yilda ushbu yoʻlning 12 km qismini asfaltlash ishlari boshlangan; yoʻl eni 4,5 metr, asfalt qatlami qalinligi 10 santimetr qilib belgilangan.<ref name="uza" /> Qishloq elektr tarmogʻiga ulangan.<ref name="het">{{Cite web |url=https://www.facebook.com/hududiyelektrtarmoqlari/videos/926997575599511/ |title=Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumani Sarchashma qishlogʻi aholisining elektr taʼminoti |website=Hududiy elektr tarmoqlari AJ |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Sarchashma mahalla fuqarolar yigʻini (MFY) markazi hisoblanadi.<ref name="iiv">{{Cite web |url=https://iiv.uz/uz/news/2020-yil-6-7-fevral-kunlari-shahrisabz-tumani-sarchashma-mfyda-aholi-va-yoshlar-bilan-uchrashuv-otkazildi |title=Shahrisabz tumani "Sarchashma" MFYda aholi va yoshlar bilan uchrashuv oʻtkazildi |website=Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi |date=2020-02-07 |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Qishloqning pochta indeksi — 181320.<ref name="pochta">{{Cite web |url=https://uzbindex.5balov.net/pochtovye-indeksy-kashkadarinskaya-oblast-uzbekistan/pochtovye-indeksy-shahrisabzskij-rajon-kashkadarinskaya-oblast/ |title=Почтовые индексы Шахрисабзского района, Кашкадарьинская область |website=Uzbindex |language=ru |access-date=2026-09-16}}</ref> == Turizm == Sarchashma Oʻzbekistonning ekoturizm yoʻnalishlaridan biri sifatida rivojlanmoqda. Oʻzbekiston Turizm qoʻmitasi tomonidan "Shahrisabz — Hisorak suv ombori — Sarchashma" turistik marshruti ishlab chiqilgan.<ref name="travel" /> Qishloq va uning atrofi buloqlari, togʻ manzaralari va ziyoratgohlari bilan mashhur.<ref name="ecotur">{{Cite journal|last=Chorshanbiyeva|first=M. N.|title=Shahrisabz tumanining ekoturistik salohiyati va imkoniyatlari|journal=Fundamental Research Scientific Journal|url=https://www.globalscholars.uz/index.php/fundamental/article/download/2351/2231/4458|language=uz|access-date=2026-09-16}}</ref> == Yana qarang == * [[Shahrisabz tumani]] * [[Hisorak suv ombori]] * [[Hisor tizmasi]] * [[Gʻelon]] == Manbalar == <references><ref name="uza" /> <ref name="travel" /> <ref name="geonames" /> <ref name="kun" /> <ref name="iiv" /> <ref name="pochta" /> <ref name="het" /> <ref name="ecotur" /></references> == Havolalar == * [https://gov.uz/uz/shahrisabz Shahrisabz tumani hokimligi rasmiy sayti] 8x6g0sdbccckkg5co6ie16bry7gm8pi 6271656 6271650 2026-09-16T06:02:01Z Nihona Najmiddinova Irshodovnaa 307328 /* Manbalar */ qismida xatoliklar 6271656 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Sarchashma | mamlakat = Oʻzbekiston | tuman = Shahrisabz tumani | pochta indeksi = 181320 | koordinatalar = {{Coord|39.035|67.375|region:UZ_type:city|display=inline,title}} | turi = qishloq | viloyat = Qashqadaryo viloyati | viloyat nomi = Viloyat | tuman nomi = Tuman | aholisi = 4700 | aholisi yili = 2023 | millatlar = tojiklar, oʻzbeklar | vaqt zonasi = UTC+5 }} '''Sarchashma''' — [[Oʻzbekiston|Oʻzbekistonning]] [[Qashqadaryo viloyati]] [[Shahrisabz tumani|Shahrisabz tumanidagi]] togʻ qishlogʻi va shu nomdagi [[mahalla fuqarolar yigʻini]] markazi. Qishloq [[Hisor tizmasi|Hisor tizmasining]] janubiy yon bagʻrida, [[Tojikiston]] bilan davlat chegarasiga yaqin hududda, Qirqqiz, Shohyurti va Ayritogʻ choʻqqilari etagida joylashgan.<ref name="uza">{{Cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/togliklarning-uzoq-yillik-orzulari-ushaldi_524800 |title=Togʻliklarning uzoq yillik orzulari ushaldi |website=UzA — Oʻzbekiston milliy axborot agentligi |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Shahrisabz tumanining eng chekka va eng baland joylashgan aholi punktlaridan biri hisoblanadi. == Nomi == Qishloq nomi [[Tojik tili|tojikcha]]–[[Fors tili|forscha]] ''sar'' ("bosh", "boshlanish") va ''chashma'' ("buloq") soʻzlaridan tashkil topgan boʻlib, "buloq boshi" degan maʼnoni anglatadi. Nom qishloq atrofidagi koʻp sonli buloqlar bilan bogʻlanadi.<ref name="travel">{{Cite web |url=https://uzbekistan.travel/uz/o/shahrisabz-hissorak-suv-ombori-sarchashma-yonalishi-tuzildi/ |title=Shahrisabz – Hissorak suv ombori – Sarchashma yoʻnalishi tuzildi |website=Uzbekistan Travel — Oʻzbekiston Respublikasi Turizm qoʻmitasi |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Shu nom Markaziy Osiyoda keng tarqalgan: [[Tojikiston]], [[Afgʻoniston]] va [[Eron|Eronda]] ham Sarchashma nomli aholi punktlari mavjud. == Geografiyasi == Sarchashma [[Hisor tizmasi|Hisor tizmasining]] gʻarbiy tarmoqlaridagi togʻ vodiysida, taxminan 39°02′ shimoliy kenglik va 67°22′ sharqiy uzunlik koordinatalarida joylashgan.<ref name="geonames">{{Cite web |url=https://www.geonames.org/search.html?q=Sarchashma&country=UZ |title=Sarchashma, Qashqadaryo, Uzbekistan |website=GeoNames |language=en |access-date=2026-09-16}}</ref> Qishloq [[Hisorak suv ombori|Hisorak suv omboridan]] 23 km sharqda joylashgan; suv ombori esa [[Shahrisabz]] shahridan 35 km uzoqlikda.<ref name="travel" /><ref name="kun">{{Cite web |url=https://kun.uz/news/2024/06/11/hisorak-suv-ombori-u-qachon-qurilgan-va-qashqadaryo-uchun-nimasi-bilan-muhim |title=Hisorak suv ombori. U qachon qurilgan va Qashqadaryo uchun nimasi bilan muhim? |website=Kun.uz |date=2024-06-11 |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Hudud [[Oqsuv (daryo)|Oqsuv]] daryosi havzasiga kiradi. Atrofdagi togʻ yon bagʻirlari archazorlar, yongʻoqzorlar va togʻ-oʻtloq oʻsimliklari bilan qoplangan. Qishloq atrofida koʻplab buloqlar mavjud.<ref name="travel" /> === Iqlimi === Iqlimi togʻ iqlimi boʻlib, tumanning tekislik qismiga nisbatan sezilarli salqin. Qish sovuq va qorli, yoz esa moʻʼtadil issiq keladi. Qishda qor qoplami tufayli togʻ yoʻlidan qatnov qiyinlashadi.<ref name="uza" /> == Aholisi == 2023-yil holatiga koʻra qishloqda 4 700 nafardan ortiq aholi istiqomat qiladi.<ref name="uza" /> Aholining koʻpchiligi [[tojiklar]] boʻlib, kundalik muloqotda [[Tojik tili|tojik tilidan]] foydalanadi; oʻzbek tili ham keng qoʻllanadi. Mahalliy aholi anʼanaviy turmush tarzi, urf-odat va marosimlarini saqlab qolgani bilan ajralib turadi.<ref name="travel" /> == Tarixi == Manbalarga koʻra hudud V–VI asrlardayoq oʻzlashtirilgan.<ref name="travel" /> Mahalliy rivoyatlarga koʻra qishloq va uning atrofi VIII asrda [[Arab xalifaligi|Arab xalifaligiga]] qarshi koʻtarilgan [[Muqanna qoʻzgʻoloni]] ("oq kiyimlilar harakati") bilan bogʻlanadi; qoʻzgʻolon bilan bogʻliq Sanam togʻi qishloq yaqinida joylashgan.<ref name="travel" /> Qishloqda VIII asrga oid qadimiy eksponatlar saqlanadigan kichik oʻlkashunoslik muzeyi tashkil etilgan.<ref name="uza" /> == Iqtisodiyoti == Aholining asosiy mashgʻuloti — [[dehqonchilik]], [[chorvachilik]] va [[bogʻdorchilik]]. Deyarli har bir xonadonda kamida 10–15 sotix tomorqa yer mavjud.<ref name="uza" /> Qishloqda yiliga taxminan: * 1 tonnaga yaqin [[yongʻoq]], * 2–3 tonna [[olma]], * 1,5 tonnaga yaqin [[kartoshka]], * 1 tonnaga yaqin [[nok]] yetishtiriladi.<ref name="uza" /> Shuningdek, xalq amaliy sanʼati va hunarmandchilik anʼanalari saqlanib qolgan.<ref name="travel" /> == Infratuzilmasi == Qishloq [[Hisorak]]–Sarchashma avtomobil yoʻli orqali tuman markazi bilan bogʻlangan. 2023-yilda ushbu yoʻlning 12 km qismini asfaltlash ishlari boshlangan; yoʻl eni 4,5 metr, asfalt qatlami qalinligi 10 santimetr qilib belgilangan.<ref name="uza" /> Qishloq elektr tarmogʻiga ulangan.<ref name="het">{{Cite web |url=https://www.facebook.com/hududiyelektrtarmoqlari/videos/926997575599511/ |title=Qashqadaryo viloyati Shahrisabz tumani Sarchashma qishlogʻi aholisining elektr taʼminoti |website=Hududiy elektr tarmoqlari AJ |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Sarchashma mahalla fuqarolar yigʻini (MFY) markazi hisoblanadi.<ref name="iiv">{{Cite web |url=https://iiv.uz/uz/news/2020-yil-6-7-fevral-kunlari-shahrisabz-tumani-sarchashma-mfyda-aholi-va-yoshlar-bilan-uchrashuv-otkazildi |title=Shahrisabz tumani "Sarchashma" MFYda aholi va yoshlar bilan uchrashuv oʻtkazildi |website=Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi |date=2020-02-07 |language=uz |access-date=2026-09-16}}</ref> Qishloqning pochta indeksi — 181320.<ref name="pochta">{{Cite web |url=https://uzbindex.5balov.net/pochtovye-indeksy-kashkadarinskaya-oblast-uzbekistan/pochtovye-indeksy-shahrisabzskij-rajon-kashkadarinskaya-oblast/ |title=Почтовые индексы Шахрисабзского района, Кашкадарьинская область |website=Uzbindex |language=ru |access-date=2026-09-16}}</ref> == Turizm == Sarchashma Oʻzbekistonning ekoturizm yoʻnalishlaridan biri sifatida rivojlanmoqda. Oʻzbekiston Turizm qoʻmitasi tomonidan "Shahrisabz — Hisorak suv ombori — Sarchashma" turistik marshruti ishlab chiqilgan.<ref name="travel" /> Qishloq va uning atrofi buloqlari, togʻ manzaralari va ziyoratgohlari bilan mashhur.<ref name="ecotur">{{Cite journal|last=Chorshanbiyeva|first=M. N.|title=Shahrisabz tumanining ekoturistik salohiyati va imkoniyatlari|journal=Fundamental Research Scientific Journal|url=https://www.globalscholars.uz/index.php/fundamental/article/download/2351/2231/4458|language=uz|access-date=2026-09-16}}</ref> == Yana qarang == * [[Shahrisabz tumani]] * [[Hisorak suv ombori]] * [[Hisor tizmasi]] * [[Gʻelon]] == Havolalar == * [https://gov.uz/uz/shahrisabz Shahrisabz tumani hokimligi rasmiy sayti] moid11cnd56jlxtmglic2nud30ir05i 1 1448145 6271652 2026-09-16T06:00:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271652 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448146 6271653 2026-09-16T06:00:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271653 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448147 6271655 2026-09-16T06:01:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271655 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448148 6271657 2026-09-16T06:02:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271657 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448149 6271658 2026-09-16T06:03:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271658 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448150 6271659 2026-09-16T06:03:04Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Hulbuk Vose | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Hulbuk Vose futbol klubi (Клуби футболи «Ҳулбук» Восеъ) | nickname = | short name = | founded = 1992-yil<ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |title=Tajikistan – Foundation Dates of Clubs – RSSSF |access-date=2024-11-30 |...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271659 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Hulbuk Vose | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Hulbuk Vose futbol klubi (Клуби футболи «Ҳулбук» Восеъ) | nickname = | short name = | founded = 1992-yil<ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |title=Tajikistan – Foundation Dates of Clubs – RSSSF |access-date=2024-11-30 |archive-date=2021-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120165952/http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |url-status=live }}</ref> | dissolved = | American = | ground = Markaziy stadion, [[Hulbuk]] | capacity = 1 000 — 1 500 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Birinchi ligasi]] | season = 2024-yil | position = 13 jamoa orasida 1-oʻrin<ref>{{cite web | url=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ | title=Parimatch Ligai Jakum 2024 - Results, fixtures, tables and stats - Global Sports Archive | access-date=2024-11-30 | archive-date=2024-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241207004446/https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ | url-status=live }}</ref> | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Football Club Hulbuk Vose''' ({{lang-tj|''Клуби футболи «Ҳулбук» Восеъ''}}) — [[Tojikiston]]ning janubida joylashgan [[Hulbuk]] (sobiq '''Vose''') shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. Klub 2024-yilgi [[Tojikiston Birinchi ligasi]]da chempion boʻlib, tojik futbolining eng yuqori divizioni hisoblangan [[Tojikiston Oliy ligasi]]ga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. == Tarixi == {| class="wikitable" style="text-align: left;" |+ Klub nomlari xronologiyasi ! Yil !! Nomi !! Izohlar |- | 1993 || Hulbuk Vose || Ruscha: „Xulbuk“ Vose |- | 1997 || Randjbar Vose || Ruscha: „Randjbar“ Vose |- | 2000 || Klub tugatilgan || Klub oʻz faoliyatini toʻxtatgan. |- | 2005 || Hulbuk Vose || Ruscha: „Xulbuk“ Vose |} Hulbuk futbol klubi 1992-yilda [[Vose]] shaharchasida tashkil etilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |title=Tajikistan – Foundation Dates of Clubs – RSSSF |access-date=2024-11-30 |archive-date=2021-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120165952/http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |url-status=live }}</ref>. Oʻsha yili jamoa [[Tojikiston Oliy ligasi|Tojikiston Oliy ligasida]] debyut qilgan. Oʻzining ilk mavsumida ular 12-oʻrinni egallagan<ref>{{Cite web | url = http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Tajik.html#m44 | title = Таджикистан – История футбольных клубов Россия – Narod.ru | publisher = lena-dvorkina.narod.ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20160813005958/http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Tajik.html#m44 | archive-date = 2016-08-13}}</ref>. 1997-yilda klub oʻz nomini '''„Randjbar Vose“'''ga oʻzgartirgan va milliy chempionatda kumush medallarni qoʻlga kiritgan. Biroq, 1999-yilgi mavsum yakunida klub oʻz faoliyatini toʻxtatgan. Klub 2005-yilda oʻzining tarixiy '''„Hulbuk Vose“''' nomi ostida qayta tashkil etilgan va keyinchalik [[Tojikiston Birinchi ligasi|Birinchi ligada]] ishtirok etgan. 2024-yil 30-noyabr holatiga koʻra, Vose tumanining „Hulbuk“ futbol klubi 2024-yilgi Tojikiston Birinchi ligasida gʻolib chiqqan va 2025-yilda Tojikiston Oliy ligasida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritgan<ref>[https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ Parimatch Ligai Jakum]</ref><ref>[https://www.instagram.com/p/DC_pNFKik7n/ Dastai „Hulbuk“-i nohiyai Voseʼ gʻolibi musobiqai Parimatch — Ligai yakum-2024 gardid]</ref>. == Joriy tarkibi == {{updated|2025-yil 6-mart}}<ref>{{cite web |title=Ҳайати дастаи Ҳулбуки Восеъ дар мавсими соли 2025 дар рақобатҳои лигаи оли |url=https://www.instagram.com/p/DG2iQs2KaVa/ |website=instagram.com/fc_hulbuk.vose1982/ |publisher=FC Hulbuk Instagram |access-date=2025-03-06 |language=Tajik |date=2025-03-06}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=GHA|name=Prosper Gbeku|pos=GK}} {{Fs player|no=3 |nat=TJK|name=Alisher Xolmurodov|pos=DF}} {{Fs player|no=4 |nat=TJK|name=Xaydar Sattorov|pos=DF|other=[[Istiqlol (futbol klubi, Dushanbe)|Istiqlol]]dan ijaraga olingan}} {{Fs player|no=5 |nat=TJK|name=Daler Shomurodov|pos=DF}} {{Fs player|no=6 |nat=IRN|name=[[Vafa Xaxamaneshi]]|pos=DF}} {{Fs player|no=7 |nat=TJK|name=Jamshed Murodov|pos=MF}} {{Fs player|no=9 |nat=IRN|name=Ashkan Pajuxan|pos=FW}} {{Fs player|no=10|nat=TJK|name=Masur Kiamudinov|pos=MF}} {{Fs player|no=11|nat=TJK|name=Xayriddin Turaxonov|pos=FW}} {{Fs player|no=14|nat=TJK|name=[[Hasan Rustamov]]|pos=MF}} {{Fs player|no=15|nat=CMR|name=Franklin Bamayangona|pos=DF}} {{Fs player|no=17|nat=TJK|name=Zaynulloh Mirzoabdulloyev|pos=MF}} {{Fs player|no=18|nat=TJK|name=Alisher Salimov|pos=DF}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=19|nat=TJK|name=Zarxalshoh Akramov|pos=FW}} {{Fs player|no=20|nat=TJK|name=Maqsud Odinayev|pos=FW}} {{Fs player|no=21|nat=IRN|name=Farzin Moradi|pos=FW}} {{Fs player|no=22|nat=TJK|name=Shahin Jalilov|pos=GK}} {{Fs player|no=23|nat=TJK|name=Zafar Berdiyev|pos=DF}} {{Fs player|no=25|nat=TJK|name=Bahruman Azimov|pos=FW}} {{Fs player|no=27|nat=TJK|name=[[Baxtiyor Choriyev]]|pos=MF}} {{Fs player|no=55|nat=TJK|name=Pahlavon Bahrizoda|pos=MF}} {{Fs player|no=62|nat=TJK|name=Safarali Karimov|pos=MF}} {{Fs player|no=71|nat=TJK|name=Alisher Xudoyqulov|pos=DF}} {{Fs player|no=77|nat=TJK|name=Yunus Ismatulloyev|pos=MF}} {{Fs player|no=88|nat=UZB|name=Zafar Ismoilov|pos=MF}} {{Fs end}} == Yutuqlari == === Milliy sovrinlar === ; Tojikiston {| class="wikitable" |- ! Musobaqa !! Sovrinlar !! Yillar |- | Tojikiston Oliy ligasi || 0 || – |- | Ikkinchi oʻrin || 1 || 1997<ref>{{cite web | url=https://footballfacts.ru/club/20682-randzhbarvose | title=Факты о ФК «Ранджбар» Восе: весь состав команды, включая футболистов, тренеров, персонал, за все годы по сезонам и годам. Трансферные операции, участие в турнирах, история, статистика, матчи - все о команде «Ранджбар» Восе }}</ref> |- | Tojikiston Kubogi gʻolibi || 0 || – |- | Tojikiston Kubogi finalchisi || 1 || 1997/98<ref>{{cite web | url=https://footballfacts.ru/club/20682-randzhbarvose | title=Факты о ФК «Ранджбар» Восе: весь состав команды, включая футболистов, тренеров, персонал, за все годы по сезонам и годам. Трансферные операции, участие в турнирах, история, статистика, матчи - все о команде «Ранджбар» Восе }}</ref> |- | Birinchi liga chempionligi || 1 || 2024<ref>{{Cite web |url=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ |title=2024 Parimatch Ligai Jakum |access-date=2024-11-30 |archive-date=2024-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207004446/https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ |url-status=live }}</ref> |} == Stadioni == Klub oʻz uy uchrashuvlarini [[Vose]]dagi 1000 tomoshabinga moʻljallangan Markaziy stadionda oʻtkazib kelmoqda. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/kf-hulbuk/35335/ GSA saytida FC Hulbuk] {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:1992-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:1993-yilda Tojikistonda tashkil etilgan]] [[Turkum:Xatlon viloyati]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} kbbv787pex8qm40k2mowgyjduyokdbh 6271661 6271659 2026-09-16T06:03:55Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:1993-yilda Tojikistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271661 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Hulbuk Vose | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Hulbuk Vose futbol klubi (Клуби футболи «Ҳулбук» Восеъ) | nickname = | short name = | founded = 1992-yil<ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |title=Tajikistan – Foundation Dates of Clubs – RSSSF |access-date=2024-11-30 |archive-date=2021-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120165952/http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |url-status=live }}</ref> | dissolved = | American = | ground = Markaziy stadion, [[Hulbuk]] | capacity = 1 000 — 1 500 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Birinchi ligasi]] | season = 2024-yil | position = 13 jamoa orasida 1-oʻrin<ref>{{cite web | url=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ | title=Parimatch Ligai Jakum 2024 - Results, fixtures, tables and stats - Global Sports Archive | access-date=2024-11-30 | archive-date=2024-12-07 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241207004446/https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ | url-status=live }}</ref> | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Football Club Hulbuk Vose''' ({{lang-tj|''Клуби футболи «Ҳулбук» Восеъ''}}) — [[Tojikiston]]ning janubida joylashgan [[Hulbuk]] (sobiq '''Vose''') shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. Klub 2024-yilgi [[Tojikiston Birinchi ligasi]]da chempion boʻlib, tojik futbolining eng yuqori divizioni hisoblangan [[Tojikiston Oliy ligasi]]ga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. == Tarixi == {| class="wikitable" style="text-align: left;" |+ Klub nomlari xronologiyasi ! Yil !! Nomi !! Izohlar |- | 1993 || Hulbuk Vose || Ruscha: „Xulbuk“ Vose |- | 1997 || Randjbar Vose || Ruscha: „Randjbar“ Vose |- | 2000 || Klub tugatilgan || Klub oʻz faoliyatini toʻxtatgan. |- | 2005 || Hulbuk Vose || Ruscha: „Xulbuk“ Vose |} Hulbuk futbol klubi 1992-yilda [[Vose]] shaharchasida tashkil etilgan<ref>{{Cite web |url=http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |title=Tajikistan – Foundation Dates of Clubs – RSSSF |access-date=2024-11-30 |archive-date=2021-11-20 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211120165952/http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html |url-status=live }}</ref>. Oʻsha yili jamoa [[Tojikiston Oliy ligasi|Tojikiston Oliy ligasida]] debyut qilgan. Oʻzining ilk mavsumida ular 12-oʻrinni egallagan<ref>{{Cite web | url = http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Tajik.html#m44 | title = Таджикистан – История футбольных клубов Россия – Narod.ru | publisher = lena-dvorkina.narod.ru | archive-url = https://web.archive.org/web/20160813005958/http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Tajik.html#m44 | archive-date = 2016-08-13}}</ref>. 1997-yilda klub oʻz nomini '''„Randjbar Vose“'''ga oʻzgartirgan va milliy chempionatda kumush medallarni qoʻlga kiritgan. Biroq, 1999-yilgi mavsum yakunida klub oʻz faoliyatini toʻxtatgan. Klub 2005-yilda oʻzining tarixiy '''„Hulbuk Vose“''' nomi ostida qayta tashkil etilgan va keyinchalik [[Tojikiston Birinchi ligasi|Birinchi ligada]] ishtirok etgan. 2024-yil 30-noyabr holatiga koʻra, Vose tumanining „Hulbuk“ futbol klubi 2024-yilgi Tojikiston Birinchi ligasida gʻolib chiqqan va 2025-yilda Tojikiston Oliy ligasida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritgan<ref>[https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ Parimatch Ligai Jakum]</ref><ref>[https://www.instagram.com/p/DC_pNFKik7n/ Dastai „Hulbuk“-i nohiyai Voseʼ gʻolibi musobiqai Parimatch — Ligai yakum-2024 gardid]</ref>. == Joriy tarkibi == {{updated|2025-yil 6-mart}}<ref>{{cite web |title=Ҳайати дастаи Ҳулбуки Восеъ дар мавсими соли 2025 дар рақобатҳои лигаи оли |url=https://www.instagram.com/p/DG2iQs2KaVa/ |website=instagram.com/fc_hulbuk.vose1982/ |publisher=FC Hulbuk Instagram |access-date=2025-03-06 |language=Tajik |date=2025-03-06}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=GHA|name=Prosper Gbeku|pos=GK}} {{Fs player|no=3 |nat=TJK|name=Alisher Xolmurodov|pos=DF}} {{Fs player|no=4 |nat=TJK|name=Xaydar Sattorov|pos=DF|other=[[Istiqlol (futbol klubi, Dushanbe)|Istiqlol]]dan ijaraga olingan}} {{Fs player|no=5 |nat=TJK|name=Daler Shomurodov|pos=DF}} {{Fs player|no=6 |nat=IRN|name=[[Vafa Xaxamaneshi]]|pos=DF}} {{Fs player|no=7 |nat=TJK|name=Jamshed Murodov|pos=MF}} {{Fs player|no=9 |nat=IRN|name=Ashkan Pajuxan|pos=FW}} {{Fs player|no=10|nat=TJK|name=Masur Kiamudinov|pos=MF}} {{Fs player|no=11|nat=TJK|name=Xayriddin Turaxonov|pos=FW}} {{Fs player|no=14|nat=TJK|name=[[Hasan Rustamov]]|pos=MF}} {{Fs player|no=15|nat=CMR|name=Franklin Bamayangona|pos=DF}} {{Fs player|no=17|nat=TJK|name=Zaynulloh Mirzoabdulloyev|pos=MF}} {{Fs player|no=18|nat=TJK|name=Alisher Salimov|pos=DF}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=19|nat=TJK|name=Zarxalshoh Akramov|pos=FW}} {{Fs player|no=20|nat=TJK|name=Maqsud Odinayev|pos=FW}} {{Fs player|no=21|nat=IRN|name=Farzin Moradi|pos=FW}} {{Fs player|no=22|nat=TJK|name=Shahin Jalilov|pos=GK}} {{Fs player|no=23|nat=TJK|name=Zafar Berdiyev|pos=DF}} {{Fs player|no=25|nat=TJK|name=Bahruman Azimov|pos=FW}} {{Fs player|no=27|nat=TJK|name=[[Baxtiyor Choriyev]]|pos=MF}} {{Fs player|no=55|nat=TJK|name=Pahlavon Bahrizoda|pos=MF}} {{Fs player|no=62|nat=TJK|name=Safarali Karimov|pos=MF}} {{Fs player|no=71|nat=TJK|name=Alisher Xudoyqulov|pos=DF}} {{Fs player|no=77|nat=TJK|name=Yunus Ismatulloyev|pos=MF}} {{Fs player|no=88|nat=UZB|name=Zafar Ismoilov|pos=MF}} {{Fs end}} == Yutuqlari == === Milliy sovrinlar === ; Tojikiston {| class="wikitable" |- ! Musobaqa !! Sovrinlar !! Yillar |- | Tojikiston Oliy ligasi || 0 || – |- | Ikkinchi oʻrin || 1 || 1997<ref>{{cite web | url=https://footballfacts.ru/club/20682-randzhbarvose | title=Факты о ФК «Ранджбар» Восе: весь состав команды, включая футболистов, тренеров, персонал, за все годы по сезонам и годам. Трансферные операции, участие в турнирах, история, статистика, матчи - все о команде «Ранджбар» Восе }}</ref> |- | Tojikiston Kubogi gʻolibi || 0 || – |- | Tojikiston Kubogi finalchisi || 1 || 1997/98<ref>{{cite web | url=https://footballfacts.ru/club/20682-randzhbarvose | title=Факты о ФК «Ранджбар» Восе: весь состав команды, включая футболистов, тренеров, персонал, за все годы по сезонам и годам. Трансферные операции, участие в турнирах, история, статистика, матчи - все о команде «Ранджбар» Восе }}</ref> |- | Birinchi liga chempionligi || 1 || 2024<ref>{{Cite web |url=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ |title=2024 Parimatch Ligai Jakum |access-date=2024-11-30 |archive-date=2024-12-07 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207004446/https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/parimatch-ligai-jakum-2024/regular-season/99649/ |url-status=live }}</ref> |} == Stadioni == Klub oʻz uy uchrashuvlarini [[Vose]]dagi 1000 tomoshabinga moʻljallangan Markaziy stadionda oʻtkazib kelmoqda. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/kf-hulbuk/35335/ GSA saytida FC Hulbuk] {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:1992-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Xatlon viloyati]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} cl3oajb6kww8ysdnij1nj777kzn5873 1 1448151 6271660 2026-09-16T06:03:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271660 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448152 6271663 2026-09-16T06:04:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271663 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448153 6271666 2026-09-16T06:05:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271666 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448154 6271667 2026-09-16T06:06:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271667 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448155 6271668 2026-09-16T06:06:11Z Xumoshox Ismoilova 111327 „Arab tilidagi [[Onomastika|onomastika]]da '''al-susiy''' yoki '''as-susiy''' [[Nisba (onomastika)|nisbasi]] Marokashdagi [[Sus]] bilan bogʻliqlikni bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Muhammad al-Muxtor Susiy]] (1900–1963), marokashlik olim, siyosatchi va yozuvchi; ''al-Maʿsul'' asari muallifi * [[Muhammad ar-Rudoniy as-Susiy al-Malikiy al-Magʻribiy]] (taxm. 1627–1683), marokashlik qomusiy olim * Muhammad ibn al-H...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271668 wikitext text/x-wiki Arab tilidagi [[Onomastika|onomastika]]da '''al-susiy''' yoki '''as-susiy''' [[Nisba (onomastika)|nisbasi]] Marokashdagi [[Sus]] bilan bogʻliqlikni bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Muhammad al-Muxtor Susiy]] (1900–1963), marokashlik olim, siyosatchi va yozuvchi; ''al-Maʿsul'' asari muallifi * [[Muhammad ar-Rudoniy as-Susiy al-Malikiy al-Magʻribiy]] (taxm. 1627–1683), marokashlik qomusiy olim * [[Muhammad ibn al-Husayn as-Susiy]], marokashlik ''Magʻribiy'' xat yozuvi ustozlaridan biri * Ibn as-Susiy, [[Maymuna qabr toshi]]da nomi zikr etilgan shaxs {{familiyadoshlar roʻyxati}} j3q6ov1cy1bzjd538grcbc1q02dr32g 6271669 6271668 2026-09-16T06:06:32Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271669 wikitext text/x-wiki Arab tilidagi [[Onomastika|onomastika]]da '''al-susiy''' yoki '''as-susiy''' [[Nisba (onomastika)|nisbasi]] Marokashdagi [[Sus]] bilan bogʻliqlikni bildiradi. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanishi mumkin: * [[Muhammad al-Muxtor Susiy]] (1900–1963), marokashlik olim, siyosatchi va yozuvchi; ''al-Maʿsul'' asari muallifi * [[Muhammad ar-Rudoniy as-Susiy al-Malikiy al-Magʻribiy]] (taxm. 1627–1683), marokashlik qomusiy olim * [[Muhammad ibn al-Husayn as-Susiy]], marokashlik ''Magʻribiy'' xat yozuvi ustozlaridan biri * Ibn as-Susiy, [[Maymuna qabr toshi]]da nomi zikr etilgan shaxs {{familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] rm1h7ye0d1pp3coby29rhwjkgitasb3 1 1448156 6271670 2026-09-16T06:06:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271670 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448157 6271671 2026-09-16T06:07:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271671 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448158 6271672 2026-09-16T06:08:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271672 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448159 6271673 2026-09-16T06:08:55Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''At-Tanuxiy''' arabcha ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Sahnun]] yoki Said at-Tanuxiy, IX asr qozisi * [[Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy|Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy]], IX asr Abbosiylar Yaman noibi * [[Yahyo ibn Ali at-Tanuxiy]] (1051–1105), suriyalik voqeanavis * [[Al-Amir at-Tanuxiy|As-Sayyid at-Tanuxiy]], XV asr Druz ilohiyotshunosi {{familiyadoshlar roʻyxati}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271673 wikitext text/x-wiki '''At-Tanuxiy''' arabcha ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Sahnun]] yoki Said at-Tanuxiy, IX asr qozisi * [[Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy|Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy]], IX asr Abbosiylar Yaman noibi * [[Yahyo ibn Ali at-Tanuxiy]] (1051–1105), suriyalik voqeanavis * [[Al-Amir at-Tanuxiy|As-Sayyid at-Tanuxiy]], XV asr Druz ilohiyotshunosi {{familiyadoshlar roʻyxati}} 4hz1jfbiyus04oihz2n128y7vizrk9v 6271675 6271673 2026-09-16T06:09:20Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:NIsbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271675 wikitext text/x-wiki '''At-Tanuxiy''' arabcha ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Sahnun]] yoki Said at-Tanuxiy, IX asr qozisi * [[Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy|Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy]], IX asr Abbosiylar Yaman noibi * [[Yahyo ibn Ali at-Tanuxiy]] (1051–1105), suriyalik voqeanavis * [[Al-Amir at-Tanuxiy|As-Sayyid at-Tanuxiy]], XV asr Druz ilohiyotshunosi {{familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:NIsbalar]] 3l2fs31re37dhhs2xuj531ju9j9x1bu 6271676 6271675 2026-09-16T06:09:23Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:NIsbalar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271676 wikitext text/x-wiki '''At-Tanuxiy''' arabcha ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Sahnun]] yoki Said at-Tanuxiy, IX asr qozisi * [[Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy|Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy]], IX asr Abbosiylar Yaman noibi * [[Yahyo ibn Ali at-Tanuxiy]] (1051–1105), suriyalik voqeanavis * [[Al-Amir at-Tanuxiy|As-Sayyid at-Tanuxiy]], XV asr Druz ilohiyotshunosi {{familiyadoshlar roʻyxati}} 4hz1jfbiyus04oihz2n128y7vizrk9v 6271677 6271676 2026-09-16T06:09:30Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271677 wikitext text/x-wiki '''At-Tanuxiy''' arabcha ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]'' boʻlib, quyidagilarga nisbatan ishlatilishi mumkin: * [[Sahnun]] yoki Said at-Tanuxiy, IX asr qozisi * [[Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy|Mansur ibn Abdurahmon at-Tanuxiy]], IX asr Abbosiylar Yaman noibi * [[Yahyo ibn Ali at-Tanuxiy]] (1051–1105), suriyalik voqeanavis * [[Al-Amir at-Tanuxiy|As-Sayyid at-Tanuxiy]], XV asr Druz ilohiyotshunosi {{familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] ifxjqhtumt1xt0zhqtl2dghe27nket3 1 1448160 6271674 2026-09-16T06:09:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271674 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448161 6271678 2026-09-16T06:09:31Z Tilkobles 92150 yangi 6271678 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | name = Ar-Robiʼ ibn Habib al-Farohidiy | native_name = الربيع بن حبيب الفراهيدي | native_name_lang = ar | title = Imom | religion = [[Islom]] | denomination = [[Ibodiylar|Ibodiy]] | birth_date = milodiy 8-asr boshlari (hijriy 1-asr oxiri / hijriy 2-asr boshlari) | birth_place = [[Botina mintaqasi|Botina]], [[Ummon Sultonligi|Ummon]] | death_date = taxminan milodiy 786-yil (hijriy 170-yil) | death_place = Ummon | notable_works = ''[[Jomiʼ as-Sahih]]'' }} '''Ar-Robiʼ ibn Habib al-Farohidiy''' ([[Arab tili|arab tili]]: الربيع بن حبيب الفراهيدي; koʻpincha shunchaki '''Imom ar-Robiʼ''' deb ataladi) — [[islom]]ning [[Ibodiylar|ibodiy]] maktabi ulamosi, [[muhaddis]] va ibodiyllarning ilk yetakchilaridan biri. U butun dunyo ibodiy musulmonlari uchun [[Hadis|hadis]]larning asosiy toʻplami boʻlib xizmat qiladigan ''[[Jomiʼ as-Sahih]]'' (shuningdek, ''Musnad ar-Robiʼ ibn Habib'' yoki ''Tartib al-Musnad'' nomlari bilan ham keng tanilgan) asarining dastlabki tuzuvchisi sifatida tanilgan<ref name="Hoffman2012">{{cite book |last=Hoffman |first=Valerie J. |year=2012 |title=The Essentials of Ibadi Islam |publisher=Syracuse University Press |isbn=978-0815632887}}</ref>. == Ilk hayoti va taʼlimi == Ar-Robiʼ ibn Habib [[Ummon Sultonligi|Ummon]]ning [[Botina mintaqasi|Botina]] mintaqasida hijriy 1-asr oxiri yoki hijriy 2-asr boshlarida (milodiy 8-asr boshlari) tugʻilgan. U arab nasabiga mansub Al-Farohidiy qabilasidan edi. Diniy ilmlarini oshirish maqsadida [[Iroq]]ning [[Basra]] shahriga borgan, bu shahar yirik ilmiy markaz hamda ibodiylar harakatining dastlabki markazi edi. Basrada u ibodiylarning yetakchi olimi va jamoa tashkilotchisi Abu Ubayda Muslim ibn Abi Karimaga shogird boʻlgan, u ushbu mazhab asoschisi [[Jobir ibn Zayd]] vafotidan keyin ibodiylar jamoasi yetakchisi boʻlgan<ref name="Sadgrove2004">{{cite book |last=Sadgrove |first=Philip |year=2004 |chapter=From Wādī Mīzāb to Unguja |title=The Transmission of Learning in Islamic Africa |volume=2 |publisher=Brill Publishers |location=Leiden |isbn=978-9004137790}}</ref>. Abu Ubaydaning qoʻl ostida taʼlim olgan Ar-Robiʼ [[fiqh]], aqida va hadis rivoyati ilmlarini oʻrgangan. Ummon, [[Yaman]] hamda [[Shimoliy Afrika]] kabi hududlarga ibodiy taʼlimotini yoyish uchun yuborilgan tanlangan olimlar guruhi — „Ilm tashuvchilari“ (''Hamalat al-ʼIlm'') safiga kirgan. == Ibodiylikdagi yetakchiligi va oʻrni == Abu Ubayda vafotidan soʻng, Ar-Robiʼ ibn Habib Basradagi ibodiylar jamoasining maʼnaviy va intellektual yetakchisi sifatida uning oʻrnini egalladi. U ibodiylikning aqidaviy va huquqiy asoslarini tizimlashtirishda muhim rol oʻynadi. Uning yetakchiligi [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]]ning dastlabki davridagi siyosiy beqarorlik bilan bir paytga toʻgʻri keldi. Bu Ar-Robiʼni Iroqda asosan sokin, ilmiy yoʻnalishdagi yondashuvni tutishga undadi; shu bilan birga u boshqa hududlarda mustaqil ibodiy imomliklar barpo etilishini qoʻllab-quvvatladi, jumladan Shimoliy Afrikadagi [[Rustamiylar sulolasi]] va oʻz vatani Ummondagi ilk imomliklarni. Oxir-oqibat Basradagi siyosiy bosim kuchaygani sabab, Ar-Robiʼ Ummonga qaytdi va u yerda vafotigacha (taxminan hijriy 170-yil/milodiy 786-yil) soʻnggi yillarini taʼlim berish hamda mahalliy ibodiy rahbarlarga maslahat berish bilan oʻtkazdi<ref name="Hoffman2012" />. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:8-asr islom ulamolari]] [[Turkum:Hadis ulamolari]] ndq9of5m9goyce0736wruppq9y1ucmz 1 1448162 6271679 2026-09-16T06:09:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271679 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448163 6271680 2026-09-16T06:10:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271680 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448164 6271681 2026-09-16T06:11:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271681 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448165 6271683 2026-09-16T06:12:18Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Lokomotiv-Pamir | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Lokomotiv-Pamir | nickname = | short name = | founded = 1961-yilda tashkil etilgan<br/>2008-yilda qayta tashkil etilgan | dissolved = | American = | ground = Lokomotiv stadioni | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271683 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Lokomotiv-Pamir | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Lokomotiv-Pamir | nickname = | short name = | founded = 1961-yilda tashkil etilgan<br/>2008-yilda qayta tashkil etilgan | dissolved = | American = | ground = Lokomotiv stadioni | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = [[Mubin Ergashev]] | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2020-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2020-yil]] | position = Tojikiston Oliy ligasi, 10 jamoa orasida 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Lokomotiv-Pamir''' — [[Tojikiston]]ning [[Dushanbe]] shahrida joylashgan, [[Tojikiston Oliy ligasi|Tojikiston Oliy ligasida]] ishtirok etuvchi va professional darajada faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Tarixi == '''FC Lokomotiv-Pamir''' dastlab 1961-yilda „Lokomotiv Dushanbe“ nomi ostida tashkil etilgan. 1990-yillarning boshlarida jamoa tarqatib yuborilganidan soʻng, klub 1999-yilning boshida qayta tiklangan va 2000-yil oxirida yana oʻz faoliyatini toʻxtatgan. Lokomotiv Dushanbe 2008-yilda yana qayta tashkil etilgan hamda 2017-yilda „Pamir“ jamoasi bilan birlashib, „Lokomotiv-Pamir“ nomini olgan. === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollari |- | [[1999-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1999]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 22 | 2 | 2 | 18 | 13 | 76 | '''8''' | | | | |- | [[2000-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2000]] | 1-liga | '''10-oʻrin''' | 34 | 1 | 6 | 27 | 19 | 111 | '''9''' | | | | |- | [[2019-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2019]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-liga]] | style="background:gold;"| '''1-oʻrin''' | 26 | 19 | 4 | 3 | 80 | 24 | '''61''' | | {{flagicon|TJK}} Rustam Soirov <br /> {{flagicon|TJK}} Azizbek Hasanov | 13 | |- | [[2020-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2020]] | 1-liga | '''9-oʻrin''' | 18 | 3 | 5 | 10 | 14 | 26 | '''14''' | [[2020-yilgi Tojikiston Kubogi|Chorak final]] | {{flagicon|TJK}} Azizbek Hasanov <br /> {{flagicon|TJK}} [[Shahrom Sulaymonov]] <br /> {{flagicon|TJK}} Islom Zoirov | 3 | {{flagicon|TJK}} [[Mubin Ergashev]] |} == Joriy tarkibi == Klubning joriy tarkibi quyidagi futbolchilardan tashkil topgan. {{updated|2020-yil 8-avgust}}<ref>{{cite web|title=TsSKA (Dushanbe) jamoasining 2020-yilgi mavsum uchun qaydnomasi taqdim etilgan|url=https://vk.com/fft_official?w=wall-125505143_20571|website= vk.com |publisher=Tojikiston Futbol Federatsiyasi VK|access-date=2020-03-31|language=ru|date=2020-03-31}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=3 |nat=TJK|name=Rahmatshoh Rahmatzoda|pos=DF}} {{Fs player|no=4 |nat=TJK|name=Mahmud Pirov|pos=DF}} {{Fs player|no=7 |nat=TJK|name=Emomali Ahmadxon|pos=MF}} {{Fs player|no=8 |nat=TJK|name=Shuhrat Elmurodov|pos=MF}} {{Fs player|no=10|nat=TJK|name=Fahriddin Ahtamov|pos=MF}} {{Fs player|no=11|nat=TJK|name=Shohruh Sangov|pos=DF}} {{Fs player|no=16|nat=TJK|name=[[Shohruh Qirgʻizboyev]]|pos=GK}} {{Fs player|no=18|nat=TJK|name=Azizbek Hasanov|pos=FW}} {{Fs player|no=20|nat=TJK|name=Ozodbek Panjiyev|pos=MF}} {{Fs player|no=22|nat=TJK|name=Isroil Xolov|pos=DF}} {{Fs player|no=23|nat=TJK|name=Jonibek Sharipov|pos=DF}} {{Fs player|no=56|nat=TJK|name=Xusrav Toirov|pos=FW}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=69|nat=TJK|name=Parviz Hojiyev|pos=FW}} {{Fs player|no=70|nat=TJK|name=[[Shahrom Sulaymonov]]|pos=MF|other=[[Istiqlol (futbol klubi, Dushanbe)|Istiqlol]]dan ijaraga olingan}} {{Fs player|no=88|nat=TJK|name=Samandar Karimov|pos=GK}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=[[Siyovush Asrorov]]|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=[[Manuchehr Safarov]]|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Muhammad Salomzoda|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=IRN|name=Radin Sayyar|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Ismoil Alimardonov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Sharifbek Rahmatov|pos=MF|other=[[Istiqlol (futbol klubi, Dushanbe)|Istiqlol]]dan ijaraga olingan}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Nidoyor Zabirov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Islom Zoirov|pos=FW}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://fft.tj/team/lokomotiv-dushanbe/ FFT.tj saytida FC Lokomotiv-Pamir profili keltirilgan] {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] [[Turkum:Temir yoʻl futbol klublari|Lokomotiv-Pamir]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} hq4opjc3a0it7hy0khakuymmwfwqkos 1 1448166 6271684 2026-09-16T06:12:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271684 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448167 6271685 2026-09-16T06:13:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271685 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448168 6271686 2026-09-16T06:14:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271686 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448169 6271688 2026-09-16T06:14:57Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''al-Yamaniy''' ({{Lang-ar|اليمني}}) ''[[Yaman]] bilan bogʻliqlikni'' bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin: * [[Umara al-Yamaniy]], (1121-1174) tarixchi, huquqshunos va shoir * [[Shayx Abdulloh Ibn Umar Badhib al-Yamaniy]], (1814-1892) islom ulamosi va soʻfiy * [[Munabbih ibn Komil]], shuningdek al-Yamaniy, paygʻambar Muhammadning sahobabalaridan biri * Mir Arab|Sayyid Abdulloh...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271688 wikitext text/x-wiki '''al-Yamaniy''' ({{Lang-ar|اليمني}}) ''[[Yaman]] bilan bogʻliqlikni'' bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin: * [[Umara al-Yamaniy]], (1121-1174) tarixchi, huquqshunos va shoir * [[Shayx Abdulloh Ibn Umar Badhib al-Yamaniy]], (1814-1892) islom ulamosi va soʻfiy * [[Munabbih ibn Komil]], shuningdek al-Yamaniy, paygʻambar Muhammadning sahobabalaridan biri * [[Mir Arab|Sayyid Abdulloh Yamaniy]], (1461-1525/1526) diniy ulamo * [[Abu Bara al-Yamaniy]], 2001-yil 11-sentabr kuni Amerika Qoʻshma Shtatlariga uyushtirilgan al-Qoida hujumlarida ishtirok etishi rejalashtirilgan yamanlik fuqaro * [[Haytam al-Yamaniy]], Yamandan boʻlgan al-Qoida portlovchi moddalar boʻyicha mutaxassisi * [[Husayn al-Yamaniy]], al-Qoida terrorchilik guruhining gumon qilingan aʼzosi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} 2tzin2z6biakltf8w5a471lzrp1y1ab 6271691 6271688 2026-09-16T06:15:31Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:NIsbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271691 wikitext text/x-wiki '''al-Yamaniy''' ({{Lang-ar|اليمني}}) ''[[Yaman]] bilan bogʻliqlikni'' bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin: * [[Umara al-Yamaniy]], (1121-1174) tarixchi, huquqshunos va shoir * [[Shayx Abdulloh Ibn Umar Badhib al-Yamaniy]], (1814-1892) islom ulamosi va soʻfiy * [[Munabbih ibn Komil]], shuningdek al-Yamaniy, paygʻambar Muhammadning sahobabalaridan biri * [[Mir Arab|Sayyid Abdulloh Yamaniy]], (1461-1525/1526) diniy ulamo * [[Abu Bara al-Yamaniy]], 2001-yil 11-sentabr kuni Amerika Qoʻshma Shtatlariga uyushtirilgan al-Qoida hujumlarida ishtirok etishi rejalashtirilgan yamanlik fuqaro * [[Haytam al-Yamaniy]], Yamandan boʻlgan al-Qoida portlovchi moddalar boʻyicha mutaxassisi * [[Husayn al-Yamaniy]], al-Qoida terrorchilik guruhining gumon qilingan aʼzosi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:NIsbalar]] 6jvrdmaiyxq4i3ax1u9p6007gml21bn 6271692 6271691 2026-09-16T06:15:34Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:NIsbalar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271692 wikitext text/x-wiki '''al-Yamaniy''' ({{Lang-ar|اليمني}}) ''[[Yaman]] bilan bogʻliqlikni'' bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin: * [[Umara al-Yamaniy]], (1121-1174) tarixchi, huquqshunos va shoir * [[Shayx Abdulloh Ibn Umar Badhib al-Yamaniy]], (1814-1892) islom ulamosi va soʻfiy * [[Munabbih ibn Komil]], shuningdek al-Yamaniy, paygʻambar Muhammadning sahobabalaridan biri * [[Mir Arab|Sayyid Abdulloh Yamaniy]], (1461-1525/1526) diniy ulamo * [[Abu Bara al-Yamaniy]], 2001-yil 11-sentabr kuni Amerika Qoʻshma Shtatlariga uyushtirilgan al-Qoida hujumlarida ishtirok etishi rejalashtirilgan yamanlik fuqaro * [[Haytam al-Yamaniy]], Yamandan boʻlgan al-Qoida portlovchi moddalar boʻyicha mutaxassisi * [[Husayn al-Yamaniy]], al-Qoida terrorchilik guruhining gumon qilingan aʼzosi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} 2tzin2z6biakltf8w5a471lzrp1y1ab 6271693 6271692 2026-09-16T06:15:45Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271693 wikitext text/x-wiki '''al-Yamaniy''' ({{Lang-ar|اليمني}}) ''[[Yaman]] bilan bogʻliqlikni'' bildiruvchi ''[[Nisba (onomastika)|nisba]]''dir. U quyidagilarga nisbatan qoʻllanilishi mumkin: * [[Umara al-Yamaniy]], (1121-1174) tarixchi, huquqshunos va shoir * [[Shayx Abdulloh Ibn Umar Badhib al-Yamaniy]], (1814-1892) islom ulamosi va soʻfiy * [[Munabbih ibn Komil]], shuningdek al-Yamaniy, paygʻambar Muhammadning sahobabalaridan biri * [[Mir Arab|Sayyid Abdulloh Yamaniy]], (1461-1525/1526) diniy ulamo * [[Abu Bara al-Yamaniy]], 2001-yil 11-sentabr kuni Amerika Qoʻshma Shtatlariga uyushtirilgan al-Qoida hujumlarida ishtirok etishi rejalashtirilgan yamanlik fuqaro * [[Haytam al-Yamaniy]], Yamandan boʻlgan al-Qoida portlovchi moddalar boʻyicha mutaxassisi * [[Husayn al-Yamaniy]], al-Qoida terrorchilik guruhining gumon qilingan aʼzosi {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] getvh65cj120tlkfkfyshusg0ptu4ta 1 1448170 6271689 2026-09-16T06:15:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271689 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448171 6271694 2026-09-16T06:15:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271694 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448172 6271696 2026-09-16T06:16:09Z Mulan Xon 79079 „{{Film bilgiqutisi | nom = Barwy ochronne | asl_nom = | tasvir = | izoh = | rejissyor = Krzysztof Zanussi | prodyuser = „Tor” kino stdiyasi | ssenariy_muallifi = Krzysztof Zanussi | asoslangan = | rollarda = Piotr Garlicki<br />Zbigniew Zapasiewicz | hikoyachi = | operator = Edward Kłosiński | montajyor...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271696 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | nom = Barwy ochronne | asl_nom = | tasvir = | izoh = | rejissyor = Krzysztof Zanussi | prodyuser = „Tor” kino stdiyasi | ssenariy_muallifi = Krzysztof Zanussi | asoslangan = | rollarda = Piotr Garlicki<br />Zbigniew Zapasiewicz | hikoyachi = | operator = Edward Kłosiński | montajyor = Urszula Śliwińska | bastakor = Wojciech Kilar | studiya = Wytwórnia Filmów Dokumentalnych i Fabularnych w Warszawie | distribyutor = | premyera = {{Film date|1977|1|28|df=y}} | davomiylik = 96 daq. | mamlakat = [[Polsha]] | til = [[Polyak tili|polyakcha]] | byudjet = | daromad = }} '''''Barwy ochronne''''' (polyakcha: ''Barwy ochronne'') – rejissyor [[Krzysztof Zanussi]] tomonidan 1976-yilda suratga olingan Polsha badiiy filmi boʻlib, maʼnaviy bezovtalik kinokiromasiga kiradi. Filmning markaziy oʻqi – talabalar tilshunoslik lagerida idealist assistent Jarosław Kruszewski (Piotr Garlicki) va kinik dotsent Jakub Szelestowski (Zbigniew Zapasiewicz) oʻrtasidagi qarashlar toʻqnashuvidan iborat. Jakub Jarekka oliy oʻquv yurtlarida hukmron boʻlib borayotgan ikkiyuzlamachilik va korrupsiyani sezmayotganini tushuntirishga harakat qiladi. „Tor” kino stdiyasi tomonidan ishlangan Zanussi filmi keng eʼtirofga sazovor boʻldi. Madaniyat vazirining oʻrinbosari Janusz Wilhelmi bu muvaffaqiyatdan foydalanib, ayni paytda namoyish etilayotgan Andrzej Wajdaning ''Marmar odam'' (1976) filmiga qarshi siyosiy oʻyin uyushtirmoqchi boʻldi. ''Barwy ochronne'' Polsha badiiy filmlari festivalida Gran-pri bosh mukofotini qoʻlga kiritdi, shuningdek, Zanussining ssenariysi va Zapasiewiczning roli yuqori baholandi. Tanqidiy taqrizlarda koʻpincha hayotdan koʻngli qolgan dotsent Szelestowski axloqiy jihatdan ustun qoʻyilgan. == Syujeti == Aktsiyasi talabalar tilshunoslik lagerida boʻlib oʻtadigan ''Barwy ochronne'' filmining rahbari talabalar bilan doʻstona munosabatda boʻlishni afzal koʻradigan yosh assistent Jarosław Kruszewski hisoblanadi. U prorektor qarshiligiga qaramay, Torun shahridan kechikib kelgan ilmiy ishni tanlovga kiritishga ruxsat beradi. Jarosław talabalarga nima uchun ularning torunlik tengdoshlari lagerdan chetlatilganini tushuntirib berolmaydi. Uni bu vaziyatdan dotsent Jakub Szelestowski qutqarib, bu mavzuda bahslashishni taqiqlaydi <ref>{{cite web |url=https://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/filmy/barwy-ochronne/6 |title=Barwy ochronne – Analiza |publisher=Akademia Polskiego Filmu |language=pl}}</ref>. Eng yaxshi ilmiy ishlar uchun tanlov davomida torunlik talaba Raczyklarning ilmiy ishi tinglovchilar tomonidan iliq kutib olinadi, biroq universitet oʻqituvchilari unga nisbatan skeptik munosabatda boʻladilar. Akademik muhitning konformizmidan koʻngli qolgan Jarosław yoshroq hamkasblari bilan yaqinlashadi. U ingliz tilidan stipendiant boʻlib kelgan Nellyga alohida mehr qoʻyadi, biroq uning koʻngliga yoʻl topa olmaydi. Hakamlar hay’ati kotibi sifatida Jarosław Raczyk ishiga maxsus mukofot olib berishga erishadi, biroq bosh mukofot anʼanaviy ishga beriladi. Prorektor xotini va farzandi bilan kelganida, sarkastik dotsent Jakub Jarosław bilan oʻzining rahbar haqidagi fikrlarini oʻrtoqlashadi. Szelestowski fikricha, prorektor oʻzining habilitatsiya dissertatsiyasida chet elga ketishga majbur boʻlgan muallifning ishini koʻchirib olgan firibgardir. Jarosław bu gaplarni tekshirib koʻrmoqchi boʻladi, ammo dotsent bu ayblovdan osonlikcha voz kechadi <ref>{{cite book |author=Krzysztof Zanussi |title=Scenariusze filmowe |publisher=Iskry |year=1978 |page=403 |language=pl}}</ref>. Mukofotlarni topshirish marosimi Raczyklarning rektorni qulogʻidan tishlab olishi sababli buziladi. Rektor Raczykni lagerdan haydab chiqarishni buyuradi. Jarosław vaziyatni tinchlantirishga urinsa-da, Raczyk militsiya tomonidan olib ketiladi. Jarosławni masxara qilgan Jakub prorektorning habilitatsiya ishi versiyasini oʻzgartirib, uni majburlash tufayli oʻzi yozganini aytadi. Kechasi tunda sayr qilib yurib, Jakub ataylab Jarosławga Nellyning talabalardan biri bilan jinsiy aloqada boʻlayotganini koʻrsatadi. Gʻazab otiga mingan Jarosław kulib turgan Jakubni urib yuboradi va u yiqilib tushadi. Assistent dotsentni oʻldirib qoʻygandan qoʻrqadi, biroq bu Jakubning navbatdagi hazili boʻlib chiqadi. Jarosław Szelestovskiga tashlanib, uni choʻktirmoqchi boʻladi, lekin oxirgi lahzada qoʻyib yuboradi. Tinchlangan ikki olim osmonga tikilib qolishadi <ref>{{cite web |url=https://akademiapolskiegofilmu.pl/pl/historia-polskiego-filmu/filmy/barwy-ochronne/6 |title=Barwy ochronne – Analiza |publisher=Akademia Polskiego Filmu |language=pl}}</ref>. == Rollarda == {| class="wikitable" |- |colspan=2 style="background:#DCDCDC; text-align:center; width:100%| '''Film aktyorlar jamoasi''' |- |style="vertical-align:top;"| {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:90%; line-height:1.2em;" |- style="background:#CCCCCC;" |style="width:15px; text-align:center;"| '''T/r''' ||style="width:190px;"| '''Aktyor''' ||style="width:280px; text-align:center;"| '''Roli''' |- |style="text-align:center;"| 1. || '''Piotr Garlicki''' ||style="text-align:center;"| ''mgr Jarosław Kruszewski, lager kotibi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 2. || '''Zbigniew Zapasiewicz''' ||style="text-align:center;"| ''dotsent Jakub Szelestowski, lager rahbari'' |- |style="text-align:center;"| 3. || Christine Paul-Podlasky ||style="text-align:center;"| ''Nelly Livington-Pawluk, talaba'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 4. || Mariusz Dmochowski ||style="text-align:center;"| ''prorektor Bolesław'' |- |style="text-align:center;"| 5. || Wojciech Alaborski ||style="text-align:center;"| ''Vrotslavdan kelgan dotsent Kiszewski'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 6. || Mieczysław Banasik ||style="text-align:center;"| ''pan Józef, xodim'' |- |style="text-align:center;"| 7. || Krystyna Bigelmajer ||style="text-align:center;"| ''pani Zofia, xodim'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 8. || Jadwiga Walewska ||style="text-align:center;"| ''dekanat rahbari'' |- |style="text-align:center;"| 9. || Alfred Freudenheim ||style="text-align:center;"| ''amaldor'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 10. || Marian Glinka ||style="text-align:center;"| ''lager rahbari'' |- |style="text-align:center;"| 11. || Anna Grzeszczak-Hutek ||style="text-align:center;"| ''oshxona xodimi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 12. || Iwona Słoczyńska ||style="text-align:center;"| ''pani Ania, xodim'' |- |style="text-align:center;"| 13. || Krystyna Sznerr ||style="text-align:center;"| ''pani Magda, xodim'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 14. || Lech Emfazy Stefański ||style="text-align:center;"| ''dotsent'' |- |style="text-align:center;"| 15. || Marek Wojciechowski (aktor) ||style="text-align:center;"| ''pan Franek, xodim'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 16. || Magdalena Zawadzka ||style="text-align:center;"| ''Mariola, prorektorning xotini'' |- |style="text-align:center;"| 17. || Eugeniusz Priwieziencew ||style="text-align:center;"| ''Konrad Raczyk, torunlik talaba'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 18. || Riccardo Salvino ||style="text-align:center;"| ''italiyalik ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 19. || Andrzej Bartmański ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 20. || Hanna Bieluszko ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |} |style="vertical-align:top;"| {| class="wikitable" style="width:100%; font-size:90%; line-height:1.2em;" |- style="background:#cccccc;" |style="width:15px; text-align:center;"| '''T/r''' ||style="width:190px;"| '''Aktyor''' ||style="width:280px; text-align:center;"| '''Roli''' |- |style="text-align:center;"| 21. || Hanna Bieniuszewicz ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 22. || Ryszard Faron ||style="text-align:center;"| ''talaba Grusznic'' |- |style="text-align:center;"| 23. || Mieczysław Hryniewicz ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 24. || Małgorzata Jarmicka ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 25. || Dorota Kamińska ||style="text-align:center;"| ''Maria Piechowiak, talaba'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 26. || Tomasz Kamiński ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 27. || Ilona Łepkowska ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 28. || Karol Małcużyński (ur. 1953) ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 29. || Maria Mamona ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 30. || Borys Marynowski ||style="text-align:center;"| ''militsiyachi'' |- |style="text-align:center;"| 31. || Leszek Mystkowski ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 32. || Joanna Pacuła ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 33. || Piotr Pręgowski ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 34. || Jerzy Rogulski ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 35. || Marek Zalewski ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 36. || Jolanta Żółkowska ||style="text-align:center;"| ''talaba, ishtirokchi'' |- |style="text-align:center;"| 37. || Halina Mikołajska ||style="text-align:center;"| ''aktyor'' |- style="background:#F5F5DC;" |style="text-align:center;"| 38. || Cezary Owerkowicz ||style="text-align:center;"| ''pianist'' |- |style="text-align:center;"| 39. || Magdalena Chilmon ||style="text-align:center;"| ''oshxonadagi talaba'' |} |} == Ishlab chiqarilish == Zanussi ''Barwy ochronne'' gʻoyasini Avstraliyadan qaytayotgan samolyotda oʻylab topgan va oʻsha yerda loyiha qoralamasini yozgan. „Tor“ kino studiyasining badiiy rahbari Stanisław Różewicz ssenariyni ikkilanishsiz maʼqullab, uni ishlab chiqarishga yuborgan <ref>{{cite book |author=Barbara Hollender |title=Zespół „TOR” |publisher=Prószyński i S-ka |year=2000 |pages=72 |language=pl}}</ref>. Film 20 kun davomida Varshava yaqinidagi Rozalin dam olish maskanida shoshilinch ravishda suratga olingan <ref>{{cite book |author=Zbigniew Zapasiewicz |title=Zapasowe maski |publisher=Prószyński i S-ka |year=2003 |pages=54 |language=pl}}</ref>. Szelestowski rolini ijro etgan Zbigniew Zapasiewicz suratga olish ishlarini Dramatik teatr fabrikasidagi mashgʻulotlar bilan birga olib borgan <ref>{{cite book |author=Barbara Hollender |title=Zespół „TOR” |publisher=Prószyński i S-ka |year=2000 |pages=72 |language=pl}}</ref>. Zanussi aktyorlar va jamoaga belgilangan yoʻlak boʻylab harakatlanishni buyurib, improvizatsiya qilgan. Edward Kłosiński film operatori sifatida tabiiy tabiat manzaralari, yoritish va „qoʻl kamerasi“ texnikasidan foydalangan holda tasvirlarni tabiiy holatga keltirishga harakat qilgan <ref>{{cite journal |author=Marcin Maron |title=Glowa Meduzy, czyli realizm filmów kina Moralnego Niepokoju |journal=Kwartalnik Filmowy |volume=75–76 |year=2011 |pages=131, 133 |language=pl}}</ref>. Film tugatilgach, cenzura bosimi ostida baʼzi qismlarni, xususan, Halina Mikołajska ishtirokidagi lavhani olib tashlash talab qilingan, biroq madaniyat vaziri Józef Tejchmaning aralashuvi bilan film ekranlarga chiqqan <ref>{{cite book |author=Barbara Hollender |title=Zespół „TOR” |publisher=Prószyński i S-ka |year=2000 |pages=73 |language=pl}}</ref>. Shunga qaramay, film haqida axborot tarqatish boʻyicha senzura taqiqlari joriy etilgan <ref>{{cite book |author=Tomasz Strzyżewski |title=Wielka księga cenzury PRL w dokumentach |publisher=Prohibita |year=2015 |page=140 |isbn=978-83-61344-70-4 |language=pl}}</ref>. == Qabul qilinishi va tahlil == Obyektiv baholarga koʻra, film jamoatchilik va tanqidchilar tomonidan yuqori baholangan. Zygmunt Kałużyński bu filmni Zanussining eng yaxshi ishi deb atagan <ref>{{cite web |author=Tadeusz Sobolewski |url=https://wyborcza.pl/piatekekstra/7,129155,12950661,wariackie-papiery.html |title=Wariackie papiery |publisher=Gazeta Wyborcza |date=2012-11-29 |language=pl}}</ref>. Sebastian Jagielski asarga queer nazariyasi nuqtai nazaridan yondashib, Szelestowski va Kruszewski oʻrtasidagi psixologik munosabatlarni tahlil qilgan <ref>{{cite journal |author=Sebastian Jagielski |title=‘I Like Taboo’: Queering the cinema of Krzysztof Zanussi |journal=Studies in Eastern European Cinema |volume=4 |issue=2 |year=2013 |pages=148–149 |language=pl}}</ref>. Xalqaro miqyosda ham Leonard Maltin <ref>{{cite book |author=Leonard Maltin |title=Leonard Maltin’s 2009 Movie Guide |publisher=Plume/Penguin |year=2008 |page=206 |language=en}}</ref> va Ronald Bergan <ref>{{cite book |author=Ronald Bergan |title=The Faber companion to foreign films |publisher=Faber and Faber |year=1992 |page=108 |language=en}}</ref> kabi tanqidchilar filmning oʻtkir siyosiy satirasi va dialoglarining chuqurligini eʼtirof etishgan. == Mukofotlar== * Gdańsk shahridagi Polsha badiiy filmlari festivali: * Gran-pri * Eng yaxshi ssenariy – Krzysztof Zanussi * Eng yaxshi erkak roli – Zbigniew Zapasiewicz * Tehron xalqaro kinofestivali: Rejissura uchun „Oltin echki“ mukofoti * Rotterdam xalqaro kinofestivali: Jurnalistlar mukofoti * „Film“ jurnali soʻrovi: Eng yaxshi aktyorlik debyuti uchun Oltin kamera – Piotr Garlicki * Martin Scorsese tomonidan Polsha kinematografiyasining durdonasi sifatida tanlab olingan <ref>{{cite web |url=https://www.vice.com/pl/article/nnxxxg/polskie-filmy-martina-scorsese |title=Polskie filmy Martina Scorsese |author=Paweł Mączewski |publisher=Vice |date=2014-02-05 |language=pl}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |author=Ronald Bergan |title=The Faber companion to foreign films |publisher=Faber and Faber |year=1992 |location=Boston}} * {{cite journal |author=Sebastian Jagielski |title=‘I Like Taboo’: Queering the cinema of Krzysztof Zanussi |journal=Studies in Eastern European Cinema |volume=4 |issue=2 |year=2013 |pages=143–159}} * {{cite book |author=Barbara Hollender |title=Zespół „TOR” |publisher=Prószyński i S-ka |year=2000 |location=Warszawa}} * {{cite book |author=Leonard Maltin |title=Leonard Maltin’s 2009 Movie Guide |publisher=Plume/Penguin |year=2008 |location=New York}} * {{cite book |author=Tomasz Strzyżewski |title=Wielka księga cenzury PRL w dokumentach |publisher=Prohibita |year=2015 |isbn=978-83-61344-70-4}} * {{cite book |author=Krzysztof Zanussi |title=Scenariusze filmowe |publisher=Iskry |year=1978 |location=Warszawa}} * {{cite book |author=Zbigniew Zapasiewicz |title=Zapasowe maski |publisher=Prószyński i S-ka |year=2003 |location=Warszawa}} ==Havolalar == * {{IMDb title|id=0075730|title=Barwy ochronne}} 83u50tpt447m9jmjct7d43l48917rjj 1 1448173 6271697 2026-09-16T06:16:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271697 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448174 6271698 2026-09-16T06:17:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271698 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448175 6271699 2026-09-16T06:18:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271699 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448176 6271700 2026-09-16T06:18:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271700 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448177 6271701 2026-09-16T06:19:00Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Panjsher Balkh<br>Панҷшер Балх | image = Fc Panjsher.jpg | image_size = | upright = 0.7 | alt = | caption = | fullname = Panjsher Balkh futbol klubi | nickname = Besh sher | short name = | founded = 1973-yil | dissolved = | American = | ground = Oʻktam Mamatov nomidagi Panjsher stadioni <br> [[Balx (Tojikiston)|Balx]], Tojikisto...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271701 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Panjsher Balkh<br>Панҷшер Балх | image = Fc Panjsher.jpg | image_size = | upright = 0.7 | alt = | caption = | fullname = Panjsher Balkh futbol klubi | nickname = Besh sher | short name = | founded = 1973-yil | dissolved = | American = | ground = Oʻktam Mamatov nomidagi Panjsher stadioni <br> [[Balx (Tojikiston)|Balx]], [[Tojikiston]] | capacity = 8 500{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = Farruh Husaynzoda | mgrtitle = | manager = Boir Egamberdiyev | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = 2025-yil | position = 12 jamoa orasida 12-oʻrin (quyi ligaga tushib ketgan) | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Panjsher Balkh''' ({{lang-tg|Панҷшер Балх}}) — [[Tojikiston]]ning [[Balx (Tojikiston)|Balx]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Tarixi == Panjsher futbol klubi 1973-yilda sovet davrida „Trud“ nomi ostida tashkil etilgan. 1997-yilda Panjsher Tojikistonning oliy divizioni hisoblangan Tojikiston Oliy ligasida „SKA-Panjsher“ nomi ostida debyut qilgan. Klub 1998-yildan 2003-yilgacha „Panjsher“ nomidan foydalangan. 2001-yilda ligada [[Regar-TadAZ]] jamoasidan soʻng ikkinchi oʻrinni egallagan. Panjsher 2003-yilda Tojikiston Oliy ligasidan quyi ligaga tushib ketgan va 2005, 2009 hamda 2011-yillarda Tojikiston Birinchi ligasida oʻz ishtirokini davom ettirgan. 2012-yilda Panjsher Tojikiston Birinchi ligasining Dushanbe mintaqasida gʻolib chiqqan va 2013-yilgi mavsum uchun yana Oliy ligaga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. 2018-yilning 23-yanvarida Panjsher [[Aliyor Ashurmamadov]]ni oʻzining bosh murabbiyi etib tayinlagan<ref>{{cite web |title=АЛИЁР АШУРМАМАДОВ – НОВЫЙ ГЛАВНЫЙ ТРЕНЕР ПАНДЖШЕРА |url=https://tfl.tj/index.php/main/news/?news=147 |website=tfl.tj/ |publisher=Tojikiston Futbol Ligasi |access-date=2019-04-16 |language=ru |date=2018-01-23}}</ref>. 2018-yilning 21-avgustida Panjsher [[Rustam Xo'jayev]]ni murabbiy sifatida ishga qabul qilgan<ref>{{cite web |title=РУСТАМ ХОДЖАЕВ СТАЛ НОВЫМ ГЛАВНЫМ ТРЕНЕРОМ "ПАНДЖШЕРА" |url=http://fft.tj/rustam-hodzhaev-stal-novym-glavnym-trenerom-pandzhshera/ |website=fft.tj |publisher=Tojikiston Futbol Federatsiyasi |access-date=2018-09-04 |language=ru |date=2018-08-21}}</ref>. === Nomlanish tarixi === Klub oʻz tarixida quyidagi nomlardan foydalangan. * 1973—1996-yillarda „Trud“ nomi ostida toʻp surgan. * 1997-yilda „SKA-Panjsher“ nomida qatnashgan. * 1998—2003-yillarda „Panjsher“ nomidan foydalangan. * 2005-yilda „Mehnat“ nomi bilan maydonga tushgan. * 2009-yilda yana „Panjsher“ nomiga qaytgan. * 2011-yilda „Rumi“ nomi ostida ishtirok etgan. * 2012-yildan boshlab „Panjsher“ nomi doimiy nom sifatida tanlangan. === Ichki musobaqalardagi tarixi === Klubning ichki musobaqalardagi tarixi quyidagicha koʻrinish olgan. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollari |- | [[1997-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1997]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 24 | 6 | 5 | 13 | 41 | 44 | '''23''' | | | | |- | [[1998-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1998]] | 1-liga | '''6-oʻrin''' | 22 | 9 | 4 | 9 | 44 | 39 | '''31''' | | | | |- | [[1999-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1999]] | 1-liga | '''8-oʻrin''' | 22 | 8 | 2 | 12 | 43 | 37 | '''32''' | | | | |- | [[2000-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2000]] | 1-liga | '''5-oʻrin''' | 34 | 14 | 5 | 15 | 57 | 63 | '''47''' | | | | |- | [[2001-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2001]] | 1-liga | style="background:silver;"| '''2-oʻrin''' | 18 | 11 | 5 | 2 | 38 | 23 | '''38''' | | | | |- | [[2002-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2002]] | 1-liga | '''10-oʻrin''' | 22 | 4 | 4 | 14 | 29 | 76 | '''16''' | | | | |- | [[2003-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2003]] | 1-liga | '''12-oʻrin''' | 30 | 6 | 5 | 19 | 57 | 90 | '''23''' | | | | |- | [[2013-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2013]]^{[[#notes_gs1|1]]} | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 5 | 0 | 1 | 4 | 5 | 16 | '''1''' | | | | |- | [[2017-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2017]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 21 | 5 | 4 | 12 | 25 | 48 | '''19''' | | Abduxalil Boron | 4 | |- | [[2018-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2018]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 21 | 4 | 6 | 11 | 16 | 29 | '''18''' | [[2018-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | [[Aliyor Ashurmamadov]] <br /> [[Rustam Xo'jayev]] |- | [[2019-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2019]] | 1-liga | style="background:pink;"| '''8-oʻrin''' | 21 | 3 | 2 | 16 | 18 | 57 | '''11''' | [[2019-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | Sobirjon Xolmatov <br /> Saidjon Sharipov <br /> Amir Memari | 2 | |- | [[2020-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2020]] | 2-liga | '''3-oʻrin''' | 22 | 12 | 5 | 5 | 63 | 27 | '''41''' | [[2020-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |- | [[2021-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2021]] | 2-liga | '''7-oʻrin''' | 22 | 6 | 6 | 10 | 32 | 32 | '''24''' | [[2021-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |- | [[2022-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2022]] | 2-liga | '''6-oʻrin''' | 22 | 7 | 8 | 7 | 35 | 24 | '''29''' | [[2022-yilgi Tojikiston Kubogi|Dastlabki bosqich]] | | | |- | [[2023-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2023]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-liga]] | style="background:gold;"| '''1-oʻrin''' | 22 | 17 | 5 | 0 | 74 | 9 | '''56''' | | | | |- | [[2024-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2024]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 22 | 4 | 4 | 14 | 16 | 41 | '''16''' | [[2024-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |- | [[2025-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2025]] | 1-liga | style="background:pink;"| '''12-oʻrin''' | 22 | 2 | 6 | 14 | 16 | 41 | '''12''' | [[2025-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |} == Joriy tarkibi == Klubning joriy tarkibi quyidagi futbolchilardan tashkil topgan. {{updated|2025-yil 6-mart}}<ref>{{cite web |title=ҲАЙАТИ ДАСТАИ "ПАНҶШЕР" БАРОИ МАВСИМИ СОЛИ 2025 |url=https://www.instagram.com/p/DG4eWq0Cl79/ |website=fcpanjsher_official/ |publisher=FC Panjshir Instagram |access-date=2025-03-14 |language=tg |date=2025-03-07}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=2 |nat=TJK|name=Ikromjon Nasirov|pos=DF}} {{Fs player|no=4 |nat=UZB|name=Ayubxon Alimov|pos=MF}} {{Fs player|no=5 |nat=TJK|name=Timur Hasanov|pos=MF}} {{Fs player|no=6 |nat=CMR|name=Anaba Touna|pos=FW}} {{Fs player|no=7 |nat=TJK|name=Kabir Salimshoyev|pos=MF}} {{Fs player|no=9 |nat=TJK|name=Abdulfattoh Xudoydodzoda|pos=FW}} {{Fs player|no=10|nat=TJK|name=Mahmadrasul Odinayev|pos=DF}} {{Fs player|no=13|nat=TJK|name=Qurbonboy Sheraliyev|pos=DF}} {{Fs player|no=15|nat=TJK|name=Muxtor Ortiqov|pos=FW}} {{Fs player|no=16|nat=TJK|name=Hojimurod Salohiddinov|pos=GK}} {{Fs player|no=17|nat=TJK|name=Ravshan Azizov|pos=DF}} {{Fs player|no=18|nat=IRN|name=Mehdi Babri|pos=FW}} {{Fs player|no=19|nat=TJK|name=Firdavs Alinazarov|pos=DF}} {{fs mid}} {{Fs player|no=20|nat=CMR|name=Ngangue Ntengue Dorian|pos=MF}} {{Fs player|no=21|nat=GHA|name=Gyna Christian|pos=FW}} {{Fs player|no=22|nat=TJK|name=Parviz Baki-Axunov|pos=MF}} {{Fs player|no=23|nat=TJK|name=Izzatullo Fayzulloyev|pos=DF}} {{Fs player|no=24|nat=GHA|name=Piter Sarkodie|pos=GK}} {{Fs player|no=27|nat=TJK|name=Ro'zimuhammad Abdurahmonov|pos=DF}} {{Fs player|no=42|nat=TJK|name=Ramazon Chilayev|pos=MF}} {{Fs player|no=44|nat=TJK|name=Sadriddin Eshonqulov|pos=DF}} {{Fs player|no=63|nat=TJK|name=Umarjon Sharipov|pos=MF}} {{Fs player|no=70|nat=UZB|name=Rustam Qo'chqorov|pos=MF}} {{Fs player|no=77|nat=TJK|name=Xurshed Abdulloyev|pos=MF}} {{Fs player|no=88|nat=TJK|name=Davlatbek Saydaminov|pos=DF}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Twitter}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} {{Tojikiston Oliy ligasi mavsumlari}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] {{tajikistan-footyclub-stub}} mnyvjxjfjxv5xsycoos4kxr9n2k04x1 6271707 6271701 2026-09-16T06:21:02Z Javoxir Yorqulov 130047 6271707 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Panjsher Balkh<br>Панҷшер Балх | image = Fc Panjsher.jpg | image_size = | upright = 0.7 | alt = | caption = | fullname = Panjsher Balkh futbol klubi | nickname = Besh sher | short name = | founded = 1973-yil | dissolved = | American = | ground = Oʻktam Mamatov nomidagi Panjsher stadioni <br> [[Balx (Tojikiston)|Balx]], [[Tojikiston]] | capacity = 8 500{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = Farruh Husaynzoda | mgrtitle = | manager = Boir Egamberdiyev | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = 2025-yil | position = 12 jamoa orasida 12-oʻrin (quyi ligaga tushib ketgan) | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Panjsher Balkh''' ({{lang-tg|Панҷшер Балх}}) — [[Tojikiston]]ning [[Balx (Jaloliddin Balxiy tumani)|Balx]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Tarixi == Panjsher futbol klubi 1973-yilda sovet davrida „Trud“ nomi ostida tashkil etilgan. 1997-yilda Panjsher Tojikistonning oliy divizioni hisoblangan Tojikiston Oliy ligasida „SKA-Panjsher“ nomi ostida debyut qilgan. Klub 1998-yildan 2003-yilgacha „Panjsher“ nomidan foydalangan. 2001-yilda ligada [[Regar-TadAZ]] jamoasidan soʻng ikkinchi oʻrinni egallagan. Panjsher 2003-yilda Tojikiston Oliy ligasidan quyi ligaga tushib ketgan va 2005, 2009 hamda 2011-yillarda Tojikiston Birinchi ligasida oʻz ishtirokini davom ettirgan. 2012-yilda Panjsher Tojikiston Birinchi ligasining Dushanbe mintaqasida gʻolib chiqqan va 2013-yilgi mavsum uchun yana Oliy ligaga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. 2018-yilning 23-yanvarida Panjsher [[Aliyor Ashurmamadov]]ni oʻzining bosh murabbiyi etib tayinlagan<ref>{{cite web |title=АЛИЁР АШУРМАМАДОВ – НОВЫЙ ГЛАВНЫЙ ТРЕНЕР ПАНДЖШЕРА |url=https://tfl.tj/index.php/main/news/?news=147 |website=tfl.tj/ |publisher=Tojikiston Futbol Ligasi |access-date=2019-04-16 |language=ru |date=2018-01-23}}</ref>. 2018-yilning 21-avgustida Panjsher [[Rustam Xo'jayev]]ni murabbiy sifatida ishga qabul qilgan<ref>{{cite web |title=РУСТАМ ХОДЖАЕВ СТАЛ НОВЫМ ГЛАВНЫМ ТРЕНЕРОМ "ПАНДЖШЕРА" |url=http://fft.tj/rustam-hodzhaev-stal-novym-glavnym-trenerom-pandzhshera/ |website=fft.tj |publisher=Tojikiston Futbol Federatsiyasi |access-date=2018-09-04 |language=ru |date=2018-08-21}}</ref>. === Nomlanish tarixi === Klub oʻz tarixida quyidagi nomlardan foydalangan. * 1973—1996-yillarda „Trud“ nomi ostida toʻp surgan. * 1997-yilda „SKA-Panjsher“ nomida qatnashgan. * 1998—2003-yillarda „Panjsher“ nomidan foydalangan. * 2005-yilda „Mehnat“ nomi bilan maydonga tushgan. * 2009-yilda yana „Panjsher“ nomiga qaytgan. * 2011-yilda „Rumi“ nomi ostida ishtirok etgan. * 2012-yildan boshlab „Panjsher“ nomi doimiy nom sifatida tanlangan. === Ichki musobaqalardagi tarixi === Klubning ichki musobaqalardagi tarixi quyidagicha koʻrinish olgan. {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollari |- | [[1997-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1997]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 24 | 6 | 5 | 13 | 41 | 44 | '''23''' | | | | |- | [[1998-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1998]] | 1-liga | '''6-oʻrin''' | 22 | 9 | 4 | 9 | 44 | 39 | '''31''' | | | | |- | [[1999-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|1999]] | 1-liga | '''8-oʻrin''' | 22 | 8 | 2 | 12 | 43 | 37 | '''32''' | | | | |- | [[2000-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2000]] | 1-liga | '''5-oʻrin''' | 34 | 14 | 5 | 15 | 57 | 63 | '''47''' | | | | |- | [[2001-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2001]] | 1-liga | style="background:silver;"| '''2-oʻrin''' | 18 | 11 | 5 | 2 | 38 | 23 | '''38''' | | | | |- | [[2002-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2002]] | 1-liga | '''10-oʻrin''' | 22 | 4 | 4 | 14 | 29 | 76 | '''16''' | | | | |- | [[2003-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2003]] | 1-liga | '''12-oʻrin''' | 30 | 6 | 5 | 19 | 57 | 90 | '''23''' | | | | |- | [[2013-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2013]]^{[[#notes_gs1|1]]} | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 5 | 0 | 1 | 4 | 5 | 16 | '''1''' | | | | |- | [[2017-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2017]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 21 | 5 | 4 | 12 | 25 | 48 | '''19''' | | Abduxalil Boron | 4 | |- | [[2018-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2018]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 21 | 4 | 6 | 11 | 16 | 29 | '''18''' | [[2018-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | [[Aliyor Ashurmamadov]] <br /> [[Rustam Xo'jayev]] |- | [[2019-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2019]] | 1-liga | style="background:pink;"| '''8-oʻrin''' | 21 | 3 | 2 | 16 | 18 | 57 | '''11''' | [[2019-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | Sobirjon Xolmatov <br /> Saidjon Sharipov <br /> Amir Memari | 2 | |- | [[2020-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2020]] | 2-liga | '''3-oʻrin''' | 22 | 12 | 5 | 5 | 63 | 27 | '''41''' | [[2020-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |- | [[2021-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2021]] | 2-liga | '''7-oʻrin''' | 22 | 6 | 6 | 10 | 32 | 32 | '''24''' | [[2021-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |- | [[2022-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2022]] | 2-liga | '''6-oʻrin''' | 22 | 7 | 8 | 7 | 35 | 24 | '''29''' | [[2022-yilgi Tojikiston Kubogi|Dastlabki bosqich]] | | | |- | [[2023-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2023]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-liga]] | style="background:gold;"| '''1-oʻrin''' | 22 | 17 | 5 | 0 | 74 | 9 | '''56''' | | | | |- | [[2024-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2024]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 22 | 4 | 4 | 14 | 16 | 41 | '''16''' | [[2024-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |- | [[2025-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2025]] | 1-liga | style="background:pink;"| '''12-oʻrin''' | 22 | 2 | 6 | 14 | 16 | 41 | '''12''' | [[2025-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | | | |} == Joriy tarkibi == Klubning joriy tarkibi quyidagi futbolchilardan tashkil topgan. {{updated|2025-yil 6-mart}}<ref>{{cite web |title=ҲАЙАТИ ДАСТАИ "ПАНҶШЕР" БАРОИ МАВСИМИ СОЛИ 2025 |url=https://www.instagram.com/p/DG4eWq0Cl79/ |website=fcpanjsher_official/ |publisher=FC Panjshir Instagram |access-date=2025-03-14 |language=tg |date=2025-03-07}}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=2 |nat=TJK|name=Ikromjon Nasirov|pos=DF}} {{Fs player|no=4 |nat=UZB|name=Ayubxon Alimov|pos=MF}} {{Fs player|no=5 |nat=TJK|name=Timur Hasanov|pos=MF}} {{Fs player|no=6 |nat=CMR|name=Anaba Touna|pos=FW}} {{Fs player|no=7 |nat=TJK|name=Kabir Salimshoyev|pos=MF}} {{Fs player|no=9 |nat=TJK|name=Abdulfattoh Xudoydodzoda|pos=FW}} {{Fs player|no=10|nat=TJK|name=Mahmadrasul Odinayev|pos=DF}} {{Fs player|no=13|nat=TJK|name=Qurbonboy Sheraliyev|pos=DF}} {{Fs player|no=15|nat=TJK|name=Muxtor Ortiqov|pos=FW}} {{Fs player|no=16|nat=TJK|name=Hojimurod Salohiddinov|pos=GK}} {{Fs player|no=17|nat=TJK|name=Ravshan Azizov|pos=DF}} {{Fs player|no=18|nat=IRN|name=Mehdi Babri|pos=FW}} {{Fs player|no=19|nat=TJK|name=Firdavs Alinazarov|pos=DF}} {{fs mid}} {{Fs player|no=20|nat=CMR|name=Ngangue Ntengue Dorian|pos=MF}} {{Fs player|no=21|nat=GHA|name=Gyna Christian|pos=FW}} {{Fs player|no=22|nat=TJK|name=Parviz Baki-Axunov|pos=MF}} {{Fs player|no=23|nat=TJK|name=Izzatullo Fayzulloyev|pos=DF}} {{Fs player|no=24|nat=GHA|name=Piter Sarkodie|pos=GK}} {{Fs player|no=27|nat=TJK|name=Ro'zimuhammad Abdurahmonov|pos=DF}} {{Fs player|no=42|nat=TJK|name=Ramazon Chilayev|pos=MF}} {{Fs player|no=44|nat=TJK|name=Sadriddin Eshonqulov|pos=DF}} {{Fs player|no=63|nat=TJK|name=Umarjon Sharipov|pos=MF}} {{Fs player|no=70|nat=UZB|name=Rustam Qo'chqorov|pos=MF}} {{Fs player|no=77|nat=TJK|name=Xurshed Abdulloyev|pos=MF}} {{Fs player|no=88|nat=TJK|name=Davlatbek Saydaminov|pos=DF}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Twitter}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} {{Tojikiston Oliy ligasi mavsumlari}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] {{tajikistan-footyclub-stub}} nv44e37f33te6m1xwfxgcxik17tdjyb 0 1448178 6271702 2026-09-16T06:19:07Z Xumoshox Ismoilova 111327 „{{Qabila bilgiqutisi|name= Az-Zaffa avlodi |local name= عشيرة الزففة |type= (Al-Ahmad) arab qabilasining boʻlagi |ethnicity= [[Arablar|Arab]] |location= [[Levant]] - [[Balqa]] |descended= [[Qahtoniylar|Qahton]], [[Hijoz]] |language= [[Arab tili]] |religion= [[Islom]] }} '''Az-Zaffa avlodi''' [[Levant]]dagi Balqaviyadagi<ref>{{Cite book |url=https://ketabonline.com/ar/books/1323/read?part=2&page=475&index=2442807/2443253/2443376 |title=...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271702 wikitext text/x-wiki {{Qabila bilgiqutisi|name= Az-Zaffa avlodi |local name= عشيرة الزففة |type= (Al-Ahmad) arab qabilasining boʻlagi |ethnicity= [[Arablar|Arab]] |location= [[Levant]] - [[Balqa]] |descended= [[Qahtoniylar|Qahton]], [[Hijoz]] |language= [[Arab tili]] |religion= [[Islom]] }} '''Az-Zaffa avlodi''' [[Levant]]dagi Balqaviyadagi<ref>{{Cite book |url=https://ketabonline.com/ar/books/1323/read?part=2&page=475&index=2442807/2443253/2443376 |title=معجم قبائل العرب القديمة والحديثة {{!}} مجلد 2 {{!}} صفحة 476 {{!}} المجلد الثاني {{!}} باب الزاي {{!}} زغيلات: {{!}} الأنسا |pages=476 |language=ar |trans-title=Dictionary of the Tribes of Ancient and Modern Arabs {{!}} Volume 2 {{!}} Page 476 {{!}} Volume II {{!}} Bab Al-Zai {{!}} Zghilat: {{!}} Al-Ansab}}</ref><ref name=":9">{{Cite book |url=https://www.cia.gov/library/abbottabad-compound/64/640BF13B2CEE4A30DD6BB9228257CB79_%CE%A9%CF%80%C3%B1%CE%A9%20%CF%84%C3%A1%C6%92%E2%82%A7%CE%98%20%C6%92%CE%98%CF%80%E2%8C%90%C3%A1.pdf |title=Dictionary of Arab tribes |publication-place=United States - CIA Library |publication-date=1968 |pages=277 |language=ar}}</ref> Al-Ahmad<ref>{{Cite book |url=https://ketabonline.com/ar/books/1323/read?part=2&page=475&index=2442807/2443253/2443376 |title=معجم قبائل العرب القديمة والحديثة {{!}} مجلد 2 {{!}} صفحة 476 {{!}} المجلد الثاني {{!}} باب الزاي {{!}} زغيلات: {{!}} الأنسا |pages=476 |language=ar |trans-title=Dictionary of the Tribes of Ancient and Modern Arabs {{!}} Volume 2 {{!}} Page 476 {{!}} Volume II {{!}} Bab Al-Zai {{!}} Zghilat: {{!}} Al-Ansab}}</ref> avlodining arab yoʻnalishlaridan (boʻlimlaridan) biri boʻlib, nasabi [[Hijoz]]dagi ([[Yaman]]) [[Qahtoniylar|Qahton]]lardan boʻlgan Xozam ibn Billi ibn Amrga borib taqaladi<ref>{{Cite web |last=Kahalah |first=Omar |title=معجم قبائل العرب - الدكتور عمر كحالة - ج ٢ - الصفحة ٤٧٦ |trans-title=Dictionary of Arab Tribes - Dr. Omar Kahala - C 2 - Page 476 |url=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3452_%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85-%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_67 |access-date=2024-03-29 |website=shiaonlinelibrary.com |page=476}}</ref><ref>{{Cite book |title=Khamsat aʻwām fī Sharqī al-Urdun : abḥāth akhlāqīyah, adabīyah, qaḍāʼīyah, dīnīyah |year=1929 |pages=266, 277 |language=ar |trans-title=Five Years in Eastern Jordan |oclc=122704272 |department=Maṭbaʻat al-Qiddīs Būlus, Ḥarīṣā}}</ref>. == Tarmoqlari (qabilalari) == * Al-Amian * Al-Hamisat * Al-Basalsh * Al-Avaimer * Al-Talafih * Al-Blush == Manbalar == {{manbalar}} {{familiyadoshlar roʻyxati}} 3g5a5ubwnonx6jrwrz9lmg9kjrqzvuw 6271704 6271702 2026-09-16T06:19:38Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271704 wikitext text/x-wiki {{Qabila bilgiqutisi|name= Az-Zaffa avlodi |local name= عشيرة الزففة |type= (Al-Ahmad) arab qabilasining boʻlagi |ethnicity= [[Arablar|Arab]] |location= [[Levant]] - [[Balqa]] |descended= [[Qahtoniylar|Qahton]], [[Hijoz]] |language= [[Arab tili]] |religion= [[Islom]] }} '''Az-Zaffa avlodi''' [[Levant]]dagi Balqaviyadagi<ref>{{Cite book |url=https://ketabonline.com/ar/books/1323/read?part=2&page=475&index=2442807/2443253/2443376 |title=معجم قبائل العرب القديمة والحديثة {{!}} مجلد 2 {{!}} صفحة 476 {{!}} المجلد الثاني {{!}} باب الزاي {{!}} زغيلات: {{!}} الأنسا |pages=476 |language=ar |trans-title=Dictionary of the Tribes of Ancient and Modern Arabs {{!}} Volume 2 {{!}} Page 476 {{!}} Volume II {{!}} Bab Al-Zai {{!}} Zghilat: {{!}} Al-Ansab}}</ref><ref name=":9">{{Cite book |url=https://www.cia.gov/library/abbottabad-compound/64/640BF13B2CEE4A30DD6BB9228257CB79_%CE%A9%CF%80%C3%B1%CE%A9%20%CF%84%C3%A1%C6%92%E2%82%A7%CE%98%20%C6%92%CE%98%CF%80%E2%8C%90%C3%A1.pdf |title=Dictionary of Arab tribes |publication-place=United States - CIA Library |publication-date=1968 |pages=277 |language=ar}}</ref> Al-Ahmad<ref>{{Cite book |url=https://ketabonline.com/ar/books/1323/read?part=2&page=475&index=2442807/2443253/2443376 |title=معجم قبائل العرب القديمة والحديثة {{!}} مجلد 2 {{!}} صفحة 476 {{!}} المجلد الثاني {{!}} باب الزاي {{!}} زغيلات: {{!}} الأنسا |pages=476 |language=ar |trans-title=Dictionary of the Tribes of Ancient and Modern Arabs {{!}} Volume 2 {{!}} Page 476 {{!}} Volume II {{!}} Bab Al-Zai {{!}} Zghilat: {{!}} Al-Ansab}}</ref> avlodining arab yoʻnalishlaridan (boʻlimlaridan) biri boʻlib, nasabi [[Hijoz]]dagi ([[Yaman]]) [[Qahtoniylar|Qahton]]lardan boʻlgan Xozam ibn Billi ibn Amrga borib taqaladi<ref>{{Cite web |last=Kahalah |first=Omar |title=معجم قبائل العرب - الدكتور عمر كحالة - ج ٢ - الصفحة ٤٧٦ |trans-title=Dictionary of Arab Tribes - Dr. Omar Kahala - C 2 - Page 476 |url=http://shiaonlinelibrary.com/%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%AA%D8%A8/3452_%D9%85%D8%B9%D8%AC%D9%85-%D9%82%D8%A8%D8%A7%D8%A6%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%83%D8%AA%D9%88%D8%B1-%D8%B9%D9%85%D8%B1-%D9%83%D8%AD%D8%A7%D9%84%D8%A9-%D8%AC-%D9%A2/%D8%A7%D9%84%D8%B5%D9%81%D8%AD%D8%A9_67 |access-date=2024-03-29 |website=shiaonlinelibrary.com |page=476}}</ref><ref>{{Cite book |title=Khamsat aʻwām fī Sharqī al-Urdun : abḥāth akhlāqīyah, adabīyah, qaḍāʼīyah, dīnīyah |year=1929 |pages=266, 277 |language=ar |trans-title=Five Years in Eastern Jordan |oclc=122704272 |department=Maṭbaʻat al-Qiddīs Būlus, Ḥarīṣā}}</ref>. == Tarmoqlari (qabilalari) == * Al-Amian * Al-Hamisat * Al-Basalsh * Al-Avaimer * Al-Talafih * Al-Blush == Manbalar == {{manbalar}} {{familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] rg1lpc3aja84qrwsuv3ej1pfggb2745 1 1448179 6271703 2026-09-16T06:19:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271703 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448180 6271705 2026-09-16T06:20:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271705 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448181 6271708 2026-09-16T06:21:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271708 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448182 6271709 2026-09-16T06:21:13Z Oblakulova 111326 „{{Islom loyihasi}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271709 wikitext text/x-wiki {{Islom loyihasi}} n7r8yypldbg8ydz2gcx99ky2f4cvika 1 1448183 6271710 2026-09-16T06:21:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271710 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448184 6271711 2026-09-16T06:22:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271711 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448185 6271712 2026-09-16T06:23:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271712 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448186 6271713 2026-09-16T06:24:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271713 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448187 6271714 2026-09-16T06:24:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271714 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448188 6271715 2026-09-16T06:25:22Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Fayzkand Hulbuk | image = FK_Fayzkand_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Fayzkand Hulbuk futbol klubi | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271715 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Fayzkand Hulbuk | image = FK_Fayzkand_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Fayzkand Hulbuk futbol klubi | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = Jaloliddin Majidov | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2023-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2023-yil]] | position = Tojikiston Oliy ligasi, 10 jamoa orasida 5-o'rin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = _bytovia1819a | pattern_b1 = _bytovia1819a | pattern_ra1 = _bytovia1819a | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = _jor18h | pattern_b2 = _jor18h | pattern_ra2 = _jor18h | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FK Fayzkand Hulbuk''' ({{lang-tg|Клуби футболи Файзанд}}) — [[Tojikiston]]ning [[Hulbuk]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Tarixi == FK Fayzkand jamoasi [[2019-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi]]da ikkinchi oʻrinni egallaganidan soʻng, ilk bor [[Tojikiston Oliy ligasi]]ga yoʻllanmani qoʻlga kiritgan. 2020-yil 24-mart kuni FK Fayzkand klubi [[Tohirjon Moʻminov]]ni oʻzining yangi bosh murabbiyi sifatida eʼlon qilgan<ref>{{cite web |title=ОФИЦИАЛЬНО: ТОХИР МУМИНОВ НАЗНАЧЕН ГЛАВНЫМ ТРЕНЕРОМ ФАЙЗКАНДА |url=https://tfl.tj/index.php/main/news/?news=783 |website=tfl.tj |publisher=Tojikiston Futbol Ligasi |access-date=2020-04-04 |language=ru |date=2020-03-24 |archive-date=2020-08-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200808231736/https://tfl.tj/index.php/main/news/?news=783 |url-status=live }}</ref>. === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollar |- | [[2019-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2019]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-liga]] | style="background:silver;"| '''2-oʻrin''' | 26 | 18 | 6 | 2 | 65 | 22 | '''60''' | [[2019-yilgi Tojikiston Kubogi|Yarim final]] | {{flagicon|TJK}} Muhsin Madulloyev | 14 | |- | [[2020-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2020]] | [[Tojikiston Oliy ligasi|1-liga]] | '''7-oʻrin''' | 18 | 4 | 7 | 7 | 17 | 31 | '''19''' | [[2020-yilgi Tojikiston Kubogi|Nimchorak final]] | {{flagicon|TJK}} Anvar Murodov <br /> {{flagicon|TJK}} Sharafjon Solihov | 3 | {{flagicon|TJK}} [[Tohirjon Moʻminov]] |- | [[2021-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2021]] | [[Tojikiston Oliy ligasi|1-liga]] | '''8-oʻrin''' | 27 | 8 | 5 | 14 | 20 | 37 | '''29''' | [[2021-yilgi Tojikiston Kubogi|Chorak final]] | {{flagicon|TJK}} Abduxalil Boronov | 9 | {{flagicon|TJK}} [[Tohirjon Moʻminov]] |- | [[2022-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2022]] | [[Tojikiston Oliy ligasi|1-liga]] | '''6-oʻrin''' | 22 | 8 | 4 | 10 | 25 | 34 | '''28''' | [[2022-yilgi Tojikiston Kubogi|Nomaʼlum]] | {{flagicon|TJK}} Shavkati Hotam | 9 | {{flagicon|IRN}} [[Masud Nazarzoda]] |} == Tarkibi == Klubning 2023-yilgi mavsumdagi tarkibi quyidagi futbolchilardan tashkil topgan<ref>{{cite web |title=44 ЛЕГИОНЕРА ИЗ 13 СТРАН ВЫСТУПЯТ В 1XBET-ЧЕМПИОНАТЕ ТАДЖИКИСТАНА-2023 |url=https://fft.tj/44-legionera-iz-13-stran-vystupyat-v-1xbet-chempionate-tadzhikistana-2023/ |website=fft.tj/ |publisher=Tojikiston Futbol Federatsiyasi |access-date=2023-03-31 |language=ru |date=2023-03-31 |archive-date=2023-03-31 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230331195038/https://fft.tj/44-legionera-iz-13-stran-vystupyat-v-1xbet-chempionate-tadzhikistana-2023/ |url-status=live }}</ref>. {{Fs start}} {{Fs player|no=|nat=GHA|name=Gbeku Prosper|pos=GK}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Ibrohim Ismoilov|pos=GK}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Doniyor Sadriddinov|pos=GK}} {{Fs player|no=|nat=CMR|name=Nnaga Akhanda|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=CMR|name=Bill Obama Arsen|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=CMR|name=Arthur Bougnon|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Abduxoliq Alimov|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Huvaydo Gulmurod|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Mahmud Pirov|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Bilol Sulaymonov|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=UZB|name=Zufarjon Akbaraliyev|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=CMR|name=Joseph Feumba|pos=MF}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=|nat=CMR|name=Junior Onana|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Muhsinjon Abugʻafforov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Hamzajon Axtamov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Ismoil Alimardonov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Boburmirzo Barotov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Mustafo Milikshoyev|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Jamshed Murodov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Anushervon Navroʻzov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Mahmudjon Shafiyev|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Hojiakbar Uzoqov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Shavkati Hotam|pos=FW}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Avaz Qamchinov|pos=FW}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} t9dt30cosyn78fukfzwkkhdyz7yxs92 1 1448189 6271716 2026-09-16T06:25:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271716 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448190 6271717 2026-09-16T06:26:06Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''al-Zavahiriy''' ({{Lang-ar|الظواهري}}, ''aẓ-Ẓavāhirī'') — Zavahir shahri nomidan olingan arabcha familiya yoki [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, bu hudud [[Saudiya Arabistoni]]da joylashgan<ref>{{cite book|last1=Kepel|first1=Gilles|author1-link=Gilles Kepel|translator=Pascale Ghazaleh|title=The War for Muslim Minds: Islam and the West|date=2004|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|location=Cambridge, MA|isbn=0...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271717 wikitext text/x-wiki '''al-Zavahiriy''' ({{Lang-ar|الظواهري}}, ''aẓ-Ẓavāhirī'') — Zavahir shahri nomidan olingan arabcha familiya yoki [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, bu hudud [[Saudiya Arabistoni]]da joylashgan<ref>{{cite book|last1=Kepel|first1=Gilles|author1-link=Gilles Kepel|translator=Pascale Ghazaleh|title=The War for Muslim Minds: Islam and the West|date=2004|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|location=Cambridge, MA|isbn=0674015754|page=[https://archive.org/details/warformuslimmind00kepe/page/78 78]|quote=His family name originated in the town of Zawahir, in Saudi Arabia, between Mecca and Medina.|url-access=registration|url=https://archive.org/details/warformuslimmind00kepe/page/78}}</ref>. Aniq artikl „al-“ baʼzan tushirib qoldiriladi. Muqobil imlolariga Zavahiriy, Zavahriy va Zavahri kiradi. == Mazkur familiyaga ega shaxslar roʻyxati == * [[Ayman az-Zavahiri|Ayman az-Zavahiriy]] (1951–2022), misrlik „Al-Qoida“ rahbari * [[Husayn al-Zavahiriy]], Misrga topshirilgan va u yerga qaytarib yuborilgan misrlik terrorchilikda gumonlanuvchi, Ayman al-Zavahiriyning kichik ukasi * [[Muhammad al-Zavahiriy]] (1953-yilda tugʻilgan), Misrda yashovchi terrorchilikda gumonlanuvchi, Ayman al-Zavahiriyning kichik ukasi * [[John Zavahriy]], 2013-yilgi Santa-Monika otishmasining ijrochisi == Yana qarang == * [[Abul Qosim az-Zahroviy|Az-Zahroviy]] — X asr arab andalusiy jarrohi, tabib va kimyogari, lotincha Abulkasis nomi bilan mashhur == Manbalar == {{manbalar}} {{Familiyadoshlar roʻyxati}} rp3oh624ntfvsbpq60z3ziiw87x8x8s 6271721 6271717 2026-09-16T06:27:43Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271721 wikitext text/x-wiki '''al-Zavahiriy''' ({{Lang-ar|الظواهري}}, ''aẓ-Ẓavāhirī'') — Zavahir shahri nomidan olingan arabcha familiya yoki [[Nisba (onomastika)|nisba]] boʻlib, bu hudud [[Saudiya Arabistoni]]da joylashgan<ref>{{cite book|last1=Kepel|first1=Gilles|author1-link=Gilles Kepel|translator=Pascale Ghazaleh|title=The War for Muslim Minds: Islam and the West|date=2004|publisher=Belknap Press of Harvard University Press|location=Cambridge, MA|isbn=0674015754|page=[https://archive.org/details/warformuslimmind00kepe/page/78 78]|quote=His family name originated in the town of Zawahir, in Saudi Arabia, between Mecca and Medina.|url-access=registration|url=https://archive.org/details/warformuslimmind00kepe/page/78}}</ref>. Aniq artikl „al-“ baʼzan tushirib qoldiriladi. Muqobil imlolariga Zavahiriy, Zavahriy va Zavahri kiradi. == Mazkur familiyaga ega shaxslar roʻyxati == * [[Ayman az-Zavahiri|Ayman az-Zavahiriy]] (1951–2022), misrlik „Al-Qoida“ rahbari * [[Husayn al-Zavahiriy]], Misrga topshirilgan va u yerga qaytarib yuborilgan misrlik terrorchilikda gumonlanuvchi, Ayman al-Zavahiriyning kichik ukasi * [[Muhammad al-Zavahiriy]] (1953-yilda tugʻilgan), Misrda yashovchi terrorchilikda gumonlanuvchi, Ayman al-Zavahiriyning kichik ukasi * [[John Zavahriy]], 2013-yilgi Santa-Monika otishmasining ijrochisi == Yana qarang == * [[Abul Qosim az-Zahroviy|Az-Zahroviy]] — X asr arab andalusiy jarrohi, tabib va kimyogari, lotincha Abulkasis nomi bilan mashhur == Manbalar == {{manbalar}} {{Familiyadoshlar roʻyxati}} [[Turkum:Nisbalar]] 5zh8k8cgm5yqojq3xvv0o8025jt0x7s 1 1448191 6271718 2026-09-16T06:26:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271718 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448192 6271720 2026-09-16T06:27:01Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271720 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448193 6271722 2026-09-16T06:27:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271722 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448194 6271723 2026-09-16T06:27:50Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Munozara}} ~~~~“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271723 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} [[User:Javoxir Yorqulov|<font face="Harlow Solid Italic"><span style="color:#000000">Javoxir Yorqulov</span></font>]]^{[[User talk:Javoxir Yorqulov|<span style="color:#00721D">(suhbat uchun!)</span>]]} 06:27, 2026-yil 16-sentyabr (UTC) 8y7zeq8a908kyj9fzj7hz8x8d2qnem7 1 1448195 6271724 2026-09-16T06:28:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271724 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448196 6271725 2026-09-16T06:29:16Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271725 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448197 6271726 2026-09-16T06:29:25Z Tilkobles 92150 yangi 6271726 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Fors shia hadischi (milodiy 864–941)}} {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | religion = [[Islom]] | era = [[Islom oltin davri]] | name = Muhammad ibn Yoqub al-Kulayniy<br>مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ ٱلْكُلَيْنِيُّ | title = '''[[Siqatul Islom]]''' ("Islomning ishonchli kishisi") | birth_date = hijriy 255-yil [[Islomiy taqvim|hijriy]]<br/>/milodiy 868-yil [[Bizning era|milodiy]] | death_date = hijriy 329-yil AH<br/>/milodiy 941-yil | region = [[Eron]] va [[Iroq]] | denomination = [[Shialik|shia]] | sect = [[Oʻn ikki imom|Isnoashariylar]] | main_interests = [[Hadis|hadis]] | teacher = [[Ali ibn Babavayh Qummiy]], Yoqub al-Kulayni, [[Ali ibn Ibrahim al-Qummi|Ali ibn Ibrohim al-Qummiy]] | influences = [[Imom al-Mahdiy]] | influenced = [[Shayx as-Saduq]], [[Ibn Qulavayh]] | notable_works = [[Kitab al-Kafiy]] | jurisprudence = [[axboriy]] }} '''Abu Jafar Muhammad ibn Yoqub ibn Ishaq al-Kulayniy ar-Roziy''' ({{Lang|fa|محمد بن یعقوب بن اسحاق کلینی رازی}} ;{{Lang|ar|أَبُو جَعْفَرٍ مُحَمَّدُ بْنُ يَعْقُوبَ بْنِ إِسْحَاقَ ٱلْكُلَيْنِيُّ ٱلرَّازِيُّ}}; taxminan hijriy 255-yil / milodiy 868-yil – hijriy 329-yil / milodiy 941-yil)<ref>[http://www.islam-laws.com/marja/kulaini.htm Shaikh Mohammed bin Yaqoob bin Ishaq Kulaini & Al Kafi @ islam-laws.com]</ref> — [[Forslar|fors]]<ref>{{cite book|editor-last1=Frye|editor-first1=R.N.|title=The Cambridge History of Iran|date=1975|publisher=Cambridge University Press|location=London|isbn=978-0-521-20093-6|page=472}}</ref> [[Shialik|shia musulmon]] olimi, [[Hadis|hadis]] toʻplovchisi va ''[[Kitāb al-Kāfī|Kitab al-Kafīy]]'' asari muallifi<ref>[https://www.mehrnews.com/news/1079248/%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%DA%A9%D9%84%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D9%86-%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%AB-%D8%B4%DB%8C%D8%B9%D9%87 Sheikh Kulayni, the right keeper of Shia Ahadith] Mehr News. Retrieved 17 October 2018.</ref>. U [[Hadis|hadis]] izlab qilgan keng safarlari, ayniqsa [[Qum (shahar)|Qum]] va [[Bagʻdod]]da bo‘lgan faoliyati bilan tanilgan. Ko‘plab ustozlar qoʻl ostida ta’lim olgan bo‘lib, ularning aksariyati shialarning o‘ninchi va o‘n birinchi imomlari — [[Ali al-Hodiy]] (835–868) va [[Hasan al-Askariy]] (868–874) bilan zamondosh edi<ref>Baḥr al-ʿUlūm, Sayyid Muḥammad Mahdī al-. ''Al-Fawāʾid al-rijālīyya''. Edited by Muḥammad Ṣādiq Baḥر al-ʿUlūم. Tehran: Maktabat al-Ṣādiق, 1363 Sh.</ref><ref>Ḥillī, Ḥasan b. Yūsuf al-. ''Khulāṣat al-aqwāl fī maʿrifat al-rijāl''. Edited by Jawād al-Qayyūمī. [n.p.]: Nashr al-Fiqāha, 1417 AH.</ref><ref>Khoei, ''Muʿjam rijāl al-ḥadīث'', vol. 19, p. 59.</ref>. Shuningdek, u [[Shayx as-Saduq]] va [[Ibn Qulavayh]] kabi bir qancha mashhur olimlarning ustozlaridan bo‘lgan. ==Hayoti== ===Tugʻilishi=== [[File:Shah Abdol Azim shrine (cropped).jpg|thumb|Rayda joylashgan [[Shoh Abdulazim ziyoratgohi|Shoh Abdul-Azim ziyoratgohi]], Kulayniy shu yerda tugʻilgan]] Al-Kulayniy [[Eron]]ning [[Ray]] shahri yaqinida joylashgan Kulayn qishlogʻi yoki kichik shaharchasida tugʻilgan, biroq manbalarda uning tugʻilgan sanasi aniq ko‘rsatilmaydi<ref>[[Ali Akbar al-Ghaffari]]'s introduction to his eight-volume edition of al-Kulayni's [[Usul al-Kafi]], Tehran, 3rd edition 1388-), I, 9–13.</ref>. Uning tugʻilishi hijriy 255-yil (868) atrofida, shia anʼanalariga ko‘ra, hozirda [[Buyuk gʻoyiblik]] (al-gʻayba al-kubro) holatida bo‘lgan va kelajakda qaytadan zohir bo‘ladigan, [[Oʻn ikki imom]]ning oxirgisi [[Hujjatulloh al-Mahdiy]] bilan bir davrga toʻg‘ri kelgani aytiladi. [[Abu al-Qosim al-Xoiy]] kabi boshqalar esa u (al-Kulayniy) [[Hasan al-Askariy]] (taxminan milodiy 874-yil) vafotidan keyin tugʻilgan, deb hisoblaydi. Otasi Yoqub al-Kulayniy bo‘lib, u [[Kichik gʻoyiblik]] (874–941) davrida yashagan. Ta’kidlanishicha, u imomning [[Toʻrt noibi]] orqali u bilan muloqot qilish yo‘li bilan al-Mahdiyning ilohiy ilmidan katta foyda olgan<ref>Ali Akbar al-Ghaffari's introduction to his eight-volume edition of al-Kulayni's al-Kafi, Ibid. I, 13–14.</ref><ref name="akhtar">[[Syed Waheed Akhtar]]: Early Imammiyah Shiite Thinkers</ref>. ===Taʼlimi=== Kulayniy dastlabki diniy ta’limni o‘z tug‘ilgan shahrida olgan va keyinchalik ta’limini davom ettirish uchun Rayga borgan. Shia anʼanalariga ko‘ra, u ''Rihalah-ye hadis'' (ya’ni hadis jamlash uchun safar qilgan va hadis ilmidagi e’tiborli kishilar bilan uchrashganlar) deb ataluvchi maxsus muhaddislar toifasiga kiradi<ref name="akhtar" />. Shu maqsadda u [[Bagʻdod xalifaligi|Abbosiylar xalifaligi]] poytaxti [[Bagʻdod]]ga safar qilgan va u yerda hijriy 329-yil/milodiy 941-yil vafot etguniga qadar yigirma yil yashab, dars bergan hamda ilmiy faoliyat bilan shug‘ullangan. U ellikdan ortiq ustozdan ta’lim olgani bilan tanilgan; ulardan biri [[Ali ibn Ibrahim al-Qummi|Ali ibn Ibrohim al-Qummiy]] bo‘lib, uning kitobidagi ko‘plab rivoyatlar manbasi hisoblanadi. U [[Hadis|hadis]]ni jamlagan eng yetakchi [[Shialik|shia]] to‘plovchilaridan sanaladi va ''[[Kitab al-Kafiy]]'' asari muallifidir<ref name="Meri">{{cite book|author=Meri, Josef W.|year=2005|title=Medieval Islamic Civilization: An Encyclopedia|location=USA|publisher=Routledge|isbn=978-0-415-96690-0}}</ref>. ==Ishlari va hissasi== Shayx al-Kulayniy eng avvalo [[al-Kofiy|al-Kafiy]] asari bilan mashhur bo‘lsa-da, bu uning yagona yutug‘i emas edi. Quyida uning ma’lum asarlari ro‘yxati keltiriladi: * ''[[Kitab al-Kafiy]]'' * ''Rasail al aimmah'' * ''Kitab ar-rijal'' * ''Kitab ar radd ala al qaramitah'' * ''Kitab ma qila fiy al aimmah min ash-shir'' * ''Kitab tabir al-ruya'' Shulardan faqat al-Kafiy to‘liq holda saqlanib qolgan<ref>{{cite book|last=Islamic Texts Institute|title=Al-Kafi Book I: Intellect and Foolishness|year=2012 |publisher=Taqwa Media|isbn=9781939420008}}</ref>. == Yana qarang == * [[Tafsir al-Qummiy|Qumiy tafsiri]] * [[Sharif al-Murtazo]] * [[Sharif Roziy|ash-Sharif ar-Radiy]] * [[Ash-Shayx al-Mufid|ash-Shayx al-Mufid]] ==Manbalar== {{Manbalar}} ==Havolalar== * [https://books.google.com/books?id=NzGIimySQEwC&dq=kulayni&pg=PA54 Classical Islam: A Sourcebook of Religious Literature by Norman Calder, J A Mojaddedi, Andrew Rippin ] * [https://books.google.com/books?id=NAKQbcvmiKYC&dq=KULAYNI&pg=PA161 The Formative Period of Twelver Shi'Ism: Hadith As Discourse Between Qum and Baghdad by Andrew J Newman ] * [http://www.al-islam.org/al-serat/default.asp?url=kulayni-howard.htm Great Shiite Works: Al-Kafi by Al-Kulayniy by I. K. A. Howard in al Serat Journal.] * [http://www.hadith.net/english/knowledge/authors/koleyni.htm 'Al-Kafi' by Al-Kulayniy by Dr. I. K. A. Howard As-Serat, Vol. 2 (1976), No. 1] * [https://web.archive.org/web/20090518143129/http://www.kulayni.com/english/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=15&Itemid=36 Islomning ishonchli kishisi Kulayniy] Bunday sahifa topilmadi – 2012-yil 24-oktyabr * [http://buali.ir/buali_content/media/article/86.pdf 4/10-asrda musulmon ilm-fanining ravnaq topishi uchun tarixiy zamin sifatida Buvayhiylar hukmronligi, Dr. M. Ismail Marcinkowski* ] 2012-yil 24-oktyabr * [http://www.islam-laws.com/marja/kulaini.htm Shaikh Mohammed bin Yaqoob bin Ishaq Kulaini. & Al Kafi ] * [http://www.islamictexts.org Islamic Texts Institute] * [https://www.amazon.com/Al-Kafi-Book-I-Intellect-Foolishness/dp/1939420008 "Al-Kafi Book I: Intellect and Foolishness" ] {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:860-yillarda tugʻilganlar]] [[Turkum:941-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Shia hadis olimlari]] [[Turkum:Shia ruhoniylari]] [[Turkum:Eronning Rey shahrilik kishilar]] [[Turkum:Islomning eroniy shia olimlari]] [[Turkum:10-asr islom diniy yetakchilari]] [[Turkum:9-asr eroniylari]] [[Turkum:10-asr eroniylari]] [[Turkum:Hadis toʻplovchilar]] [[Turkum:10-asr isnoashariylari]] sshif66ic5ddjpgobv7a63aqa62dt4i 1 1448198 6271727 2026-09-16T06:30:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271727 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448199 6271728 2026-09-16T06:30:40Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = FK Spitamen | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FK Spitamen | nickname = | short name = | founded = 2005-yil<ref>[http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html Tajikistan - Foundation Dates of Clubs - RSSSF]</ref> | dissolved = | American = | ground = [[Navkat]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinat...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271728 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = FK Spitamen | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FK Spitamen | nickname = | short name = | founded = 2005-yil<ref>[http://www.rsssf.com/tablest/tajifound.html Tajikistan - Foundation Dates of Clubs - RSSSF]</ref> | dissolved = | American = | ground = [[Navkat]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2009-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2009-yil]] | position = 10-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FK Spitamen''' — [[Tojikiston]]ning [[Navkat]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. Klub [[Tojikiston]] futbolining eng yuqori divizioni hisoblangan [[Tojikiston Oliy ligasi|Tojikiston Oliy ligasida]] faqatgina bir marta, yaʼni [[2009-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2009-yilgi mavsumda]] ishtirok etgan. == Tarixi == === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2009-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2009]] | 1-liga | '''10-oʻrin''' | 18 | 1 | 3 | 14 | 9 | 44 | '''6''' | Nomaʼlum | | | |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} imxllxpy41kfdiqeefnrlrx6e08apil 1 1448200 6271729 2026-09-16T06:30:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271729 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448201 6271730 2026-09-16T06:30:53Z Xumoshox Ismoilova 111327 „'''Al-Amili''' [[Nisba (onomastika)|nisbasiga]] ega boʻlgan kishilar: * [[Bahouddin al-Amiliy]] * [[Muhammad Jamoluddin al-Makkiy al-Amiliy]] * [[Zayniddin al-Juboiy al-Amiliy]] * [[Al-Hurr al-Amiliy]] * [[Saʼlaba ibn Salama al-Amiliy|Salaba ibn Salama al-Amiliy]] {{Familiyadoshlar roʻyxati|Al-Amiliy}} {{DEFAULTSORT:Amili}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271730 wikitext text/x-wiki '''Al-Amili''' [[Nisba (onomastika)|nisbasiga]] ega boʻlgan kishilar: * [[Bahouddin al-Amiliy]] * [[Muhammad Jamoluddin al-Makkiy al-Amiliy]] * [[Zayniddin al-Juboiy al-Amiliy]] * [[Al-Hurr al-Amiliy]] * [[Saʼlaba ibn Salama al-Amiliy|Salaba ibn Salama al-Amiliy]] {{Familiyadoshlar roʻyxati|Al-Amiliy}} {{DEFAULTSORT:Amili}} 6nmvdoz5i8o2ut2p1wiyojdyng9a37w 6271731 6271730 2026-09-16T06:31:19Z Xumoshox Ismoilova 111327 [[Turkum:Nisbalar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271731 wikitext text/x-wiki '''Al-Amili''' [[Nisba (onomastika)|nisbasiga]] ega boʻlgan kishilar: * [[Bahouddin al-Amiliy]] * [[Muhammad Jamoluddin al-Makkiy al-Amiliy]] * [[Zayniddin al-Juboiy al-Amiliy]] * [[Al-Hurr al-Amiliy]] * [[Saʼlaba ibn Salama al-Amiliy|Salaba ibn Salama al-Amiliy]] {{Familiyadoshlar roʻyxati|Al-Amiliy}} {{DEFAULTSORT:Amili}} [[Turkum:Nisbalar]] g4x6lptn625bx22omfbgtr1w1i2b8lf 1 1448202 6271732 2026-09-16T06:31:31Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271732 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448203 6271733 2026-09-16T06:32:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271733 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448204 6271734 2026-09-16T06:33:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271734 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448205 6271735 2026-09-16T06:33:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271735 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448206 6271736 2026-09-16T06:34:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271736 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448207 6271737 2026-09-16T06:35:08Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Guardia Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FK Guardia Dushanbe | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = Politexnikum stadioni <br>[[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = 2 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271737 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Guardia Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FK Guardia Dushanbe | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = Politexnikum stadioni <br>[[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = 2 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2012-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2012-yil]] | position = 12-oʻrin<ref>[https://int.soccerway.com/national/tajikistan/vysshaya-liga/2012/regular-season/ 2012 Tajik League] Soccerway saytida</ref> | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Guardia Dushanbe''' — [[Tojikiston]]ning poytaxti [[Dushanbe]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Tarixi == === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2007-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2007]] | 1-liga | '''9-oʻrin''' | 20 | 1 | 3 | 16 | 13 | 52 | '''6''' | | | | |- | [[2008-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2008]] | 1-liga | '''5-oʻrin''' | 40 | 7 | 7 | 26 | 34 | 82 | '''28''' | | | | |- | [[2009-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2009]] | 1-liga | '''9-oʻrin''' | 18 | 2 | 2 | 14 | 10 | 55 | '''8''' | | | | |- | [[2011-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2011]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 40 | 3 | 3 | 34 | 32 | 151 | '''12''' | | | | |- | [[2012-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2012]] | 1-liga | '''12-oʻrin''' | 24 | 4 | 0 | 20 | 18 | 72 | '''12''' | Yarim final | | | {{flagicon|TJK}} Sergey Kapusta |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] {{tajikistan-footyclub-stub}} 3xvjz8442hqbs82c70kduixgrdhdrw5 1 1448208 6271738 2026-09-16T06:35:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271738 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448209 6271739 2026-09-16T06:36:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271739 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448210 6271740 2026-09-16T06:36:07Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Munozara}} ~~~~“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271740 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} [[User:Javoxir Yorqulov|<font face="Harlow Solid Italic"><span style="color:#000000">Javoxir Yorqulov</span></font>]]^{[[User talk:Javoxir Yorqulov|<span style="color:#00721D">(suhbat uchun!)</span>]]} 06:36, 2026-yil 16-sentyabr (UTC) b0xhs5gbadvs35jhf07qh94oxultos8 1 1448211 6271741 2026-09-16T06:36:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271741 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448212 6271742 2026-09-16T06:37:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271742 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448213 6271744 2026-09-16T06:38:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271744 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448214 6271745 2026-09-16T06:39:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271745 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448215 6271746 2026-09-16T06:39:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271746 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448216 6271747 2026-09-16T06:40:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271747 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448217 6271748 2026-09-16T06:41:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271748 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448218 6271755 2026-09-16T06:42:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271755 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448219 6271756 2026-09-16T06:42:06Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Hima Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Hima Dushanbe | nickname = | short name = | founded = 1954-yil | dissolved = | American = | ground = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271756 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Hima Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Hima Dushanbe | nickname = | short name = | founded = 1954-yil | dissolved = | American = | ground = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2007-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2007-yil]] | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Hima Dushanbe''' — [[Tojikiston]]ning [[Dushanbe]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. Klub 1954-yilda<ref>{{Cite web | title=Football - Soccer - Hima Dushanbe (Tajikistan) : palmares, results and name | url=https://www.the-sports.org/football-soccer-hima-dushanbe-results-identity-equ88351.html | access-date=2026-02-08 | website=www.the-sports.org}}</ref> tashkil etilgan. == Tarixi == === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollari |- | [[2005-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2005]] | 1-liga | '''6-oʻrin''' | 18 | 6 | 5 | 7 | 29 | 29 | '''23''' | | | | |- | [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006]] | 1-liga | style="background:silver;"| '''2-oʻrin''' | 22 | 17 | 3 | 2 | 58 | 15 | '''54''' | style="background:silver;"| '''Finalchi''' | | | |- | [[2007-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2007]] | 1-liga | '''9-oʻrin''' | 20 | 9 | 6 | 5 | 39 | 27 | '''33''' | style="background:silver;"| '''Finalchi''' | {{flagicon|TJK}} [[Suhrob Hamidov]] | 21 | |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} al9kkmsmvxhva311jlto3ymmmedinxb 6271757 6271756 2026-09-16T06:42:29Z Javoxir Yorqulov 130047 6271757 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Hima Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Hima Dushanbe | nickname = | short name = | founded = 1954-yil | dissolved = | American = | ground = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2007-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2007-yil]] | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Hima Dushanbe''' — [[Tojikiston]]ning [[Dushanbe]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. Klub 1954-yilda tashkil etilgan<ref>{{Cite web | title=Football - Soccer - Hima Dushanbe (Tajikistan) : palmares, results and name | url=https://www.the-sports.org/football-soccer-hima-dushanbe-results-identity-equ88351.html | access-date=2026-02-08 | website=www.the-sports.org}}</ref>. == Tarixi == === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Futbolchi ! Gollari |- | [[2005-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2005]] | 1-liga | '''6-oʻrin''' | 18 | 6 | 5 | 7 | 29 | 29 | '''23''' | | | | |- | [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006]] | 1-liga | style="background:silver;"| '''2-oʻrin''' | 22 | 17 | 3 | 2 | 58 | 15 | '''54''' | style="background:silver;"| '''Finalchi''' | | | |- | [[2007-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2007]] | 1-liga | '''9-oʻrin''' | 20 | 9 | 6 | 5 | 39 | 27 | '''33''' | style="background:silver;"| '''Finalchi''' | {{flagicon|TJK}} [[Suhrob Hamidov]] | 21 | |} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} eq9wu9lzf4209rc9rwbc5oej38svz9s 1 1448220 6271758 2026-09-16T06:42:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271758 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448221 6271759 2026-09-16T06:43:02Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Munozara}} ~~~~“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271759 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} [[User:Javoxir Yorqulov|<font face="Harlow Solid Italic"><span style="color:#000000">Javoxir Yorqulov</span></font>]]^{[[User talk:Javoxir Yorqulov|<span style="color:#00721D">(suhbat uchun!)</span>]]} 06:43, 2026-yil 16-sentyabr (UTC) oyve2lkqilh1zs0az94yq7c89wnf3mp 1 1448222 6271760 2026-09-16T06:43:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271760 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448223 6271761 2026-09-16T06:44:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271761 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 3 1448224 6271762 2026-09-16T06:44:46Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 Vikipediyaga xush kelibsiz! 6271762 wikitext text/x-wiki {| style="width:100%; background:transparent; font-size:90%" | style="background:#e0f0ff; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topleft:12px; -webkit-border-top-left-radius:12px; border-top-left-radius:12px; width:20%; height:35px; padding-left:1em" | [[Fayl:Help-browser.svg|18px|link=Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma]] [[Vikipediya:Tez boshlash uchun qoʻllanma|Tez boshlash uchun qoʻllanma]] | style="background:#6495ed; color:white; padding:0.5em 0.5em 0.5em 1em; font-size:130%; border:1px solid silver; -moz-border-radius-topright:12px; -webkit-border-top-right-radius:12px; border-top-right-radius:12px; width:80%" | Vikipediyaga xush kelibsiz, [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|<span style="color:white">{{BASEPAGENAME}}</span>]]!</span> |- | style="background:#e0e6ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app ktip.svg|18px|link=Vikipediya:Dars]] [[Vikipediya:Dars|Birinchi qadam]] | rowspan="7" style="background:#fffff0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomright:12px; -webkit-border-bottom-right-radius:12px; border-bottom-right-radius:12px; padding:0.5em 1em" | [[Vikipediya]] [[VP:Foydalanuvchilar|foydalanuvchilari]] nomidan uning oʻzbek tilidagi boʻlimiga kelganingiz bilan qutlayman. Umid qilamizki, siz loyihada ishtirok etishdan behad mamnun boʻlasiz. Ishtirok etishning asosiy tamoyillariga eʼtibor bering: [[Vikipediya:Bemalol tahrirlang|bemalol tahrirlang]] va [[Vikipediya:Ezgu maqsadni koʻzlang|ezgu maqsadni koʻzlang]]. [[Fayl:Signature button.png|thumb|Munozara sahifalarida tasvirda koʻrsatilgan tugmani bosish orqali imzo qoʻyish mumkin.]] Vikipediyada maqolalar ostiga imzo qoʻyilmaydi (mualliflar roʻyxati avtomatik shakllanib boradi va maqolaning tahrirlar tarixidan olinishi mumkin boʻladi), biroq [[Vikipediya:Forum|forumdagi]] muhokamalarda yoki alohida sahifalarning munozaralarida ishtirok etishni istasangiz — iltimos, toʻrtta tilda (<code><nowiki>~~~~</nowiki></code>) belgisi bilan yoki asboblar panelidagi mos tugmachani bosish yoʻli bilan [[Vikipediya:Imzo|imzo cheking]]. Bunda foydalanuvchi nomingizni qoʻlda kiritish talab etilmaydi. [[Foydalanuvchi:{{BASEPAGENAME}}|Foydalanuvchi sahifangizda]] oʻzingiz haqingizdagi ayrim maʼlumotlar haqida xabar berishingiz mumkin — masalan, [[Vikipediya:Bobil|qaysi tillarni bilishingiz]] yoki [[Vikipediya:Andozalar/Ishtirokchilar/Qiziqishlar|qiziqishlaringiz]]. Endi boshlayotganlarning tez-tez qiladigan xatolaridan biri — mualliflik huquqlarini buzishdir. Vikipediyada mualliflik huquqi egasining ruxsatisiz matnlardan nusxa koʻchirish taqiqlanadi. Batafsil maʼlumot uchun [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] sahifasiga nazar soling. Yozilgan matn imlosini tuzatish kabi koʻp mehnat talab qiladigan amallarni bajarish uchun tahrirlash oynasining tagida joylashgan [[Vikipediya:Vikifikator|Vikifikator]] funksiyasidan foydalanishingiz mumkin. Agar siz bitta tahrir bilan maqola yarata olmasangiz va uni yozishni keyinroq davom ettirmoqchi boʻlsangiz, bu haqda boshqa foydalanuvchilarni xabardor qilish uchun maqola matnining eng boshiga <code><nowiki>{{subst:L}}</nowiki></code> kodini qoldiring. Agar sizda savollar tugʻilib qolsa, [[Vikipediya:Yordam|Yordam sahifasidan]] foydalaning. Agar savollaringizga u yerda javob topa olmagan boʻlsangiz, unda uni loyiha [[Vikipediya:Forum/Yordam|forumida]] yoki {{plainlink|1=https://t.me/uzwikichat|2=Telegram chatda}} bering yoki [[Special:MyTalk|shaxsiy munozara sahifangizni]] tahrirlang: u yerga <code><nowiki>{{yordam kerak}}</nowiki></code> kodini va savolingiz matnini yozing — sizga albatta yordam berishadi. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Va yana bir marotaba, xush kelibsiz! </div> <div style="border-bottom:1px solid #eee; padding-top:0.17em; padding-bottom:0.5em"></div> <div style="font-size:90%; font-style:italic">Hello and welcome to the Uzbek Wikipedia! We appreciate your contributions. If your Uzbek skills are not good enough, that’s no problem. We have an [[Vikipediya:Elchixona|embassy]] where you can inquire for further information in your native language. We hope you enjoy your time here!</div> |- | style="background:#e5e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal128-kanagram.svg|18px|link=Vikipediya:Maqolalarni nomlash]] [[Vikipediya:Maqolalarni nomlash|Maqolalarni nomlash]] |- | style="background:#f9e0ff; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:View-refresh.svg|18px|link=Yordam:Maqola qanday yoziladi?]] Maqola qanday yoziladi? Qarang: [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola ustaxonasi]] / {{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=Videodarslar}} |- | style="background:#ffe0f1; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Accessories-text-editor.svg|18px|link=Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar]] [[Vikipediya:Qoida va koʻrsatmalar|Qoida va koʻrsatmalar]] |- | style="background:#ffe0e6; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Crystal Clear app lphoto.png|18px|link=Vikipediya:Tasvirlar]] [[Vikipediya:Tasvirlar|Tasvirlar bilan bezash]] |- | style="background:#ffe5e0; border:1px solid silver; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Green copyright.svg|18px|link=Vikipediya:Mualliflik huquqlari]] [[Vikipediya:Mualliflik huquqlari|Mualliflik huquqlari]] |- | style="background:#ffefe0; border:1px solid silver; -moz-border-radius-bottomleft:12px; -webkit-border-bottom-left-radius:12px; border-bottom-left-radius:12px; height:30px; padding-left:1em" | [[Fayl:Nuvola apps bookcase.svg|18px|link=Vikipediya:Glossariy]] [[Vikipediya:Glossariy|Glossariy]] |} {{#if:| }} [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 06:44, 2026-yil 16-sentyabr (UTC) etz9motwempslu1vqkejiz42ij90xis 1 1448225 6271763 2026-09-16T06:45:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271763 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448226 6271764 2026-09-16T06:45:12Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Instrumentalshchik Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Instrumentalshchik Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1958-yil | dissolved = 1994-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271764 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Instrumentalshchik Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Instrumentalshchik Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1958-yil | dissolved = 1994-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1993-yil | position = 11-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Instrumentalshchik Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Nomlanish tarixi == Klub o'z tarixida quyidagi o'zgarishlarni boshidan o'tkazgan. * 1958-yil: ''„Instrumentalshchik [[Bishkek|Frunze]]“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1992-yil: Nomi ''„Instrumentalshchik Bishkek“''ga oʻzgartirilgan. * 1994-yil: ''„Selmashevets Bishkek“'' jamoasi bilan birlashib, ''[[Rotor Bishkek FK|Rotor Bishkek]]'' klubini tashkil etgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=955706202137980415511610583896 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Instrumentalshchik Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:1994-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 5bvxbsaaq154kwov7iexj8b7vxmefxl 6271765 6271764 2026-09-16T06:45:26Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Manbalar */ 6271765 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Instrumentalshchik Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Instrumentalshchik Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1958-yil | dissolved = 1994-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1993-yil | position = 11-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Instrumentalshchik Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Nomlanish tarixi == Klub o'z tarixida quyidagi o'zgarishlarni boshidan o'tkazgan. * 1958-yil: ''„Instrumentalshchik [[Bishkek|Frunze]]“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1992-yil: Nomi ''„Instrumentalshchik Bishkek“''ga oʻzgartirilgan. * 1994-yil: ''„Selmashevets Bishkek“'' jamoasi bilan birlashib, ''[[Rotor Bishkek FK|Rotor Bishkek]]'' klubini tashkil etgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=955706202137980415511610583896 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Instrumentalshchik Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:1994-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} jvpvu9teh7bskgrd3ixc2p1btl14hsi 1 1448227 6271766 2026-09-16T06:45:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271766 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448228 6271767 2026-09-16T06:46:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271767 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448229 6271768 2026-09-16T06:47:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271768 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448230 6271769 2026-09-16T06:48:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271769 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448231 6271770 2026-09-16T06:48:38Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Issyk Kol Karakol | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Issyk Kol Karakol | nickname = | short name = | founded = 2000-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Qorakoʻl (shahar)|Qorakoʻl]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitl...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271770 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Issyk Kol Karakol | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Issyk Kol Karakol | nickname = | short name = | founded = 2000-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Qorakoʻl (shahar)|Qorakoʻl]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2011-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Issyk Kol Karakol''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qorakoʻl (shahar)|Qorakoʻl]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. Jamoa Qirgʻiziston futbolining oliy divizionida birinchi marta ishtirok etgan. == Tarixi == Klubning nomlanish tarixi quyidagi oʻzgarishlarni oʻz ichiga olgan: * 19??-yil: ''„FC Issyk Kol Przhevalsk“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1992-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 1999-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2003-yil: Nomi ''„FC Kol-Tor Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2004-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2011-yil: Bahorgi davradan soʻng klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * [[2003-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2003-yilda]] 5-oʻrinni egallagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=565608580514196219822037179630 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] * [http://ffkr.kg/novosti/506-pervaja-polovina-kalendarja-chempionata.html 2011-yilgi Qirgʻiziston ligasi haqida maʼlumot berilgan]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sport.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=655:---03-01&catid=14:results-soon&Itemid=76 sport.kg saytida profil arxivlangan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923140608/http://www.sport.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=655:---03-01&catid=14:results-soon&Itemid=76 |date=2011-09-23 }} * [http://sport.akipress.org/news:44521/ sport.akipress.org saytida maʼlumotlar saqlangan] {{Qirgʻiziston Premyer-ligasi}} {{DEFAULTSORT:Issyk Kol Karakol}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2000-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2000-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] [[Turkum:Qorakoʻl]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} n7wb1y4evk4dab18ic7dchmx07xy796 6271772 6271770 2026-09-16T06:49:01Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:2000-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271772 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Issyk Kol Karakol | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Issyk Kol Karakol | nickname = | short name = | founded = 2000-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Qorakoʻl (shahar)|Qorakoʻl]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2011-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Issyk Kol Karakol''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qorakoʻl (shahar)|Qorakoʻl]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. Jamoa Qirgʻiziston futbolining oliy divizionida birinchi marta ishtirok etgan. == Tarixi == Klubning nomlanish tarixi quyidagi oʻzgarishlarni oʻz ichiga olgan: * 19??-yil: ''„FC Issyk Kol Przhevalsk“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1992-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 1999-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2003-yil: Nomi ''„FC Kol-Tor Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2004-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2011-yil: Bahorgi davradan soʻng klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * [[2003-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2003-yilda]] 5-oʻrinni egallagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=565608580514196219822037179630 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] * [http://ffkr.kg/novosti/506-pervaja-polovina-kalendarja-chempionata.html 2011-yilgi Qirgʻiziston ligasi haqida maʼlumot berilgan]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sport.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=655:---03-01&catid=14:results-soon&Itemid=76 sport.kg saytida profil arxivlangan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923140608/http://www.sport.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=655:---03-01&catid=14:results-soon&Itemid=76 |date=2011-09-23 }} * [http://sport.akipress.org/news:44521/ sport.akipress.org saytida maʼlumotlar saqlangan] {{Qirgʻiziston Premyer-ligasi}} {{DEFAULTSORT:Issyk Kol Karakol}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2000-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Qorakoʻl]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 0ir0qe29vt0bd64u1nlq6zozf7dg77z 6271775 6271772 2026-09-16T06:50:34Z Javoxir Yorqulov 130047 6271775 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Issyk Kol Karakol | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Issyk Kol Karakol | nickname = | short name = | founded = 2000-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Qoraqoʻl|Qoraqoʻl]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2011-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Issyk Kol Karakol''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qoraqoʻl]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. Jamoa Qirgʻiziston futbolining oliy divizionida faqatgina bir marta ishtirok etgan. == Tarixi == Klubning nomlanish tarixi quyidagi oʻzgarishlarni oʻz ichiga olgan: * 19??-yil: ''„FC Issyk Kol Przhevalsk“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1992-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 1999-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2003-yil: Nomi ''„FC Kol-Tor Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2004-yil: Nomi ''„FC Issyk Kol Karakol“''ga oʻzgartirilgan. * 2011-yil: Bahorgi davradan soʻng klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * [[2003-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2003-yilda]] 5-oʻrinni egallagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=565608580514196219822037179630 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] * [http://ffkr.kg/novosti/506-pervaja-polovina-kalendarja-chempionata.html 2011-yilgi Qirgʻiziston ligasi haqida maʼlumot berilgan]{{Dead link|date=July 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.sport.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=655:---03-01&catid=14:results-soon&Itemid=76 sport.kg saytida profil arxivlangan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923140608/http://www.sport.kg/index.php?option=com_content&view=article&id=655:---03-01&catid=14:results-soon&Itemid=76 |date=2011-09-23 }} * [http://sport.akipress.org/news:44521/ sport.akipress.org saytida maʼlumotlar saqlangan] {{Qirgʻiziston Premyer-ligasi}} {{DEFAULTSORT:Issyk Kol Karakol}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2000-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Qorakoʻl]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} j671ptclwq3t1102s76a4lvducji10w 1 1448232 6271771 2026-09-16T06:48:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271771 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448233 6271773 2026-09-16T06:49:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271773 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448234 6271774 2026-09-16T06:50:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271774 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448235 6271776 2026-09-16T06:51:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271776 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448236 6271777 2026-09-16T06:51:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271777 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448237 6271778 2026-09-16T06:52:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271778 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448238 6271779 2026-09-16T06:53:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271779 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448239 6271780 2026-09-16T06:54:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271780 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448240 6271781 2026-09-16T06:54:31Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Javanan Azadi FC | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Javanan Azadi Kabul futbol klubi | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Gʻozi stadioni]],<br />[[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = 25 000 | coordinates = | owntitle = | owner =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271781 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Javanan Azadi FC | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Javanan Azadi Kabul futbol klubi | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Gʻozi stadioni]],<br />[[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = 25 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Javanan Azadi Football Club''' ([[Dariy tili|dariy]]: تیم فوتبال جوانان آزادی) — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. Klubning shuningdek, yoshlar va [[futzal]] jamoalari ham mavjud<ref>{{Cite web |title=جوانان آزادی، فاتح اولین دوره مسابقات فوتسال در کابل گردید |url=https://afghansportnews.blogfa.com/post/337/%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%B2%D8%A7%D8%AF%DB%8C%D8%8C-%D9%81%D8%A7%D8%AA%D8%AD-%D8%A7%D9%88%D9%84%DB%8C%D9%86-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%B1-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%DA%AF%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=اخبار ورزشی افغانستان و جهان |language=fa}}</ref>. == Tarixi == Javanan Azadi ilk bor oʻtkazilgan [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] toʻqqizinchi oʻrinni egallagan. Jamoa oʻzining oʻn bitta uchrashuvidan ikkitasida gʻalaba qozonib, toʻrttasida durang oʻynagan va beshtasida magʻlubiyatga uchragan, shuningdek, oʻz hisobiga 12 ta gol yozib qoʻyib, 27 ta gol oʻtkazib yuborgan holda oʻn ochkoni qoʻlga kiritgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Klub keyingi mavsumlarda ham Qobul Premyer-ligasidagi oʻz ishtirokini davom ettirgan<ref>{{Cite web |date=2009-06-20 |title=پيروزي ميوند و كابلبانك بر حريفان {{!}} آوا |url=https://www.avapress.net/fa/news/9211/%D9%BE%D9%8A%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%8A-%D9%85%D9%8A%D9%88%D9%86%D8%AF-%D9%83%D8%A7%D8%A8%D9%84%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%83-%D8%AD%D8%B1%D9%8A%D9%81%D8%A7%D9%86 |access-date=2026-08-02 |website=خبرگزاری صدای افغان(آوا) {{!}} اخبار افغانستان و جهان {{!}} Afghan voice agency |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=ستانکزی |first=محمد نسیم |date=2010-07-26 |title=کابل بانګ او پامیر د خپلو سیالانو پر وړاندی بریا تر لاسه کړه |url=https://www.benawa.com/details.php?id=37386 |access-date=2026-08-02 |website=Benawa |language=ps}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Qobulda sport]] [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} qjfmzo70wvx5v856nh6b59fvb0o2pci 1 1448241 6271782 2026-09-16T06:54:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271782 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448242 6271783 2026-09-16T06:55:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271783 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448243 6271784 2026-09-16T06:56:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271784 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448244 6271785 2026-09-16T06:57:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271785 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448245 6271786 2026-09-16T06:57:20Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Kandahar Aryan | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Kandahar Aryan | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271786 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kandahar Aryan | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Kandahar Aryan | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Afgʻoniston milliy ligasi]] (sobiq) | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFF00 | body1 = 008040 | rightarm1 = FFFF00 | shorts1 = 008040 | socks1 = 008040 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = _green_stripes | pattern_b2 = _greenstripes | pattern_ra2 = _green_stripes | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFF30 | body2 = FFFF30 | rightarm2 = FFFF30 | shorts2 = FFFF30 | socks2 = FFFF30 | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Kandahar Aryan Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qandahor]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. 2005-yil sentyabr oyida jamoa [[Pokiston]]ning [[Balujiston]] mintaqasi vakili hisoblangan „Shaheed Azizullah“ klubiga qarshi oʻzining ilk xalqaro oʻrtoqlik uchrashuvini oʻtkazgan<ref>{{cite news |url=http://www.pajhwok.com/viewstory.asp?lng=eng&id=685 |title=Kandahar's Aryan Club thrash visitors from Balochistan |date=2005-09-14 |access-date=2010-01-22 |agency=Pajhwok Afghan News |author=Mohib Rokhan}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.national-football-teams.com/v2/club.php?id=4484 National Football Teams saytida klub profili keltirilgan] [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} o3ay0n5iv37figvbefn6ozux4eumf7l 1 1448246 6271787 2026-09-16T06:57:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271787 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448247 6271788 2026-09-16T06:58:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271788 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448248 6271789 2026-09-16T06:59:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271789 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448249 6271790 2026-09-16T07:00:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271790 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448250 6271791 2026-09-16T07:00:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271791 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448251 6271792 2026-09-16T07:01:23Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = FC Kant | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kant | nickname = | short name = | founded = 2007-yil | dissolved = 2010-yil | American = | ground = [[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mg...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271792 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = FC Kant | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kant | nickname = | short name = | founded = 2007-yil | dissolved = 2010-yil | American = | ground = [[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2009-yil | position = 5-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kant''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qand (shahar)|Qand]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixida quyidagi oʻzgarishlarni boshidan oʻtkazgan. * 2007-yil: ''„FC Kant-77“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 2010-yil: Nomi ''„FC Kant“''ga oʻzgartirilgan. * 2010-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Tarkibi == Klub tarkibida quyidagi futbolchi toʻp surgan. {{Fs start}} {{Fs player|no=|pos=DF|nat=KGZ|name=[[Kursanbek Sheratov]]}} {{Fs end}} == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=069318491815105505404129858725 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Kant}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} dxbhbqmw0rde3awxq5ajppg3xbtsaeu 6271799 6271792 2026-09-16T07:04:19Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Tarkibi */ 6271799 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = FC Kant | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kant | nickname = | short name = | founded = 2007-yil | dissolved = 2010-yil | American = | ground = [[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2009-yil | position = 5-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kant''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qand (shahar)|Qand]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixida quyidagi oʻzgarishlarni boshidan oʻtkazgan. * 2007-yil: ''„FC Kant-77“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 2010-yil: Nomi ''„FC Kant“''ga oʻzgartirilgan. * 2010-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Tarkibi == {{Fs start}} {{Fs player|no=|pos=DF|nat=KGZ|name=[[Kursanbek Sheratov]]}} {{Fs end}} == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=069318491815105505404129858725 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Kant}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 1uws2772l6fbihwj8b6k528j2k8nbhc 1 1448252 6271793 2026-09-16T07:01:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271793 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448253 6271794 2026-09-16T07:02:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271794 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448254 6271795 2026-09-16T07:03:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271795 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448255 6271796 2026-09-16T07:03:35Z Tilkobles 92150 yang 6271796 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Haromayn imomlarining shayxi}}{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | religion = [[Islom]] | birth_date = 1939''{{Small| (hijriy 1358-yil)}}'' | name = Xalil bin Abd ar-Rahmon al-Qori | image = الشيخ خليل القارئ .jpg | native_name = خليل بن عبد الرحمن القارئ | native_name_lang = ar | title = Ikki muqaddas masjid imomlarining shayxi ''(ustoz)'' | birth_place = [[Muzaffarobod]], [[Ozod Kashmir]] | known_for = | occupation = [[Qurʼon]] ustozi, [[Qori]] | death_date = 2018-yil 3-sentabr<br>{{Small|''(hijriy 1439-yil 23 [[Zulhijja]])''}} | death_place = [[Madina (shahar)|Madina]], [[Saudiya Arabistoni]] | resting_place = [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]] | children = {{Plainlist | *Muhammad Xalil al-Qori *[[Mahmud Xalil al-Qori|Mahmud Xalil al-Qori]] *Ahmad Xalil al-Qori }} }} '''Xalil bin Abdurahmon al-Qori''' (1939-yilda tugʻilgan — 2018-yil 3-sentyabrda vafot etgan) — [[Ikki muqaddas masjid]] imomlarining shayxi<ref>{{Cite web|url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/saudi-arabia/1480640 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225647/https://www.eremnews.com/news/arab-world/saudi-arabia/1480640 |archive-date=2018-09-04 |title=وفاة شيخ أئمة الحرمين خليل القارئ &#124; إرم نيوز‬‎|date=September 4, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sabq.org/wDqPQt |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904193524/https://sabq.org/wDqPQt |archive-date=2018-09-04 |title=وفاة الشيخ "خليل القارئ" شيخ أئمة الحرمين الشريفين|date=September 4, 2018}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Taj |first=Ejaz |date=2018-09-06 |title=Shaykh Khalīl ʿAbdul-Raḥmān al-Qāriʾ: A Qurʾānic Legacy |url=https://www.islam21c.com/islamic-thought/shaykh-khalil-abdul-rahman-al-qari-a-quranic-legacy/ |access-date=2025-09-13 |website=Islam21c |language=en-GB}}</ref>. Xalil al-Qori 1940-yilda [[Muzaffarobod]]da tug‘ilgan va [[Lohur]]da shayx Muhammad Sulaymon qo‘lida hamda qori Anvar al-Haqdan ta’lim olgan. Qur’onni shayx Fazl Karim qoʻl ostida yod olgan, so‘ng [[Qiroat|qiroatlar]]ni Pokiston [[Qori|qorilari]]dan o‘rgangan. Pokistonda u [[Radio boshlovchi|radio boshlovchisi]] sifatida [[Muzaffarobod tumani|Muzaffarobod]] mintaqasida ishlagan<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.elfagr.com/3236541 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204080216/https://www.elfagr.com/3236541 |archive-date=2018-12-04 |title=بوابة الفجر: وفاة شيخ أئمة الحرمين الشريفين|date=December 4, 2018}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web|url=https://ar.islamway.net/scholar/4078/profile |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904192129/https://ar.islamway.net/scholar/4078/profile |archive-date=2018-09-04 |title=خليل عبد الرحمن القارئ - طريق الإسلام|date=September 4, 2018}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.akhbaralasr.net/saudi-news/show2562 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225751/http://www.akhbaralasr.net/saudi-news/show2562 |archive-date=2018-09-04 |title=بعد رحيله.. تعرف على سيرة شيخ أئمة الحرمين خليل القارئ|date=September 4, 2018}}</ref>. 1963-yilda u [[Makka]]ga ketgan va [[Al-Masjid al-Harom]]da tahsil olgan. U [[Al-Masjid al-Harom]]da va Safodagi Al-Arqam bin Abi al-Arqam institutida dars bergan. Keyin [[Madina (shahar)|Madina]]ga ko‘chib o‘tgan hamda [[Imom Muhammad Ibn Saud Islom universiteti]]ning Madina institutiga o‘qituvchi etib tayinlangan; shu yerda muqim bo‘lib, [[Qurʼon|Qur’on]] ta’limiga o‘zini bag‘ishlagan<ref name="auto" />. U “''Ikki muqaddas masjid imomlarining shayxi''” deb atalgan; bunga sabab, uning sobiq shogirdlaridan olti nafari Makka [[Al-Masjid al-Harom]]ida imom bo‘lib xizmat qilgani, shuningdek shayx [[Muhammad Ayyub]] va [[shayx Ali Abdulloh Jobir]] kabi boshqa mashhur shogirdlari ham bo‘lganidir<ref name="auto"/>. U Qur’on tilovatida hijoziy maktabning peshqadami, shuningdek Saudiya Arabistonida Qur’on yodlash bo‘yicha xayriya jamiyatlarini barpo etishda ishtirok etgan asoschilardan biri hisoblanadi. Shuningdek, [[Al-Masjid an-Nabaviy|Payg‘ambar masjidi]] imomlari bo‘lgan Muhammad va [[Mahmud Xalil al-Qori|Mahmud]]ning otasi edi<ref name="auto1"/><ref name="auto2"/>. == Taniqli shogirdlar roʻyxati == Xalil al-Qorining shogirdlari orasida bir qator [[Qurʼon]] qorilari bo‘lib, ularning ayrimlari keyinchalik ikki muqaddas masjidda [[Imom|imom]] bo‘lib xizmat qilgan va qiroat ilmining tan olingan olimlariga aylangan. Ular orasida<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=شیخ عبدالرحمن، قاری سرشناس جهان اسلام درگذشت |url=https://iqna.ir/fa/news/3744025/%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA |access-date=2025-09-13 |website=iqna.ir |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Network |first=KL News |date=2018-09-04 |title=Saudi Kingdom Loses Its Top Kashmiri Qari |url=https://kashmirlife.net/saudi-kingdom-loses-its-top-kashmiri-qari-185045/ |access-date=2025-09-13 |website=Kashmir Life |language=en-GB}}</ref>: # '''[[Muhammad Ayyub]]''' – bolaligidan Xalil al-Qorini yillar davomida hamroh bo‘lgan eng yaqin shogirdlaridan biri. [[Al-Masjid an-Nabaviy|Payg‘ambar masjidi]], [[Quba masjidi]] hamda [[Madina (shahar)|Madina]]dagi turli boshqa masjidlarda imom bo‘lgan<ref>{{Cite web |date=2018-09-04 |title=Eminent Kashmir-born Qari passes away in Saudi Arabia |website=Free Press Kashmir |url=https://freepresskashmir.news/2018/09/04/eminent-kashmir-born-qari-passes-away-in-saudi-arabia/ |access-date=2025-09-13 |language=en-GB}}</ref>. # '''[[Ali Abdulloh Jobir]]''' – [[Al-Masjid al-Harom]]ning sobiq imomi. Shuningdek, Xalil al-Qorining eng yaqin shogirdlaridan biri. # '''[[Muhammad as-Subayl]]''' – [[Al-Masjid al-Harom]]ning sobiq va uzoq muddat xizmat qilgan imomi. # '''Muhammad Xalil al-Qori''' – uning o‘g‘li va [[Quba masjidi]]ning sobiq imomi. # '''[[Mahmud Xalil al-Qori]]''' – yana bir o‘g‘li va [[Al-Qiblatayn masjidi|Masjid al-Qiblatayn]] imomi. # '''Ahmad Xalil al-Qori''' – yana bir o‘g‘li. Madinadagi turli masjidlarda, jumladan [[Al-Qiblatayn masjidi|Masjid al-Qiblatayn]]da imomlik qilgan. # '''Muhammad Obid''' – [[Al-Masjid an-Nabaviy]] va [[Quba masjidi]]ning avvalgi imomi. # '''[[Ahmad Tolib Hamid]]''' – [[Al-Masjid an-Nabaviy]]ning sobiq imomi. # '''[[Mishary bin Rashid Alafasy]]''' – mashhur qori va Quvaytdagi jome masjid imomi. == Vafoti == U dushanba kuni hijriy 1439-yil 23-[[Zulhijja]] (milodiy 2018-yil 3-sentyabr) [[Madina (shahar)|Madina]]da 78 yoshida vafot etgan va [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]]ga dafn etilgan<ref name=":1" />. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistoniga ko‘chib kelgan pokistonliklar]] [[Turkum:Imom Muhammad ibn Saud Islom universiteti akademik xodimlari]] [[Turkum:Baqi qabristoniga dafn etilganlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Madinaliklar]] [[Turkum:Pokistonlik Qur’on qorilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistonilik sunniy ulamolar]] oosvum5wxzc0bzzcsgtns2ma30a8efk 6271797 6271796 2026-09-16T07:03:47Z Tilkobles 92150 6271797 wikitext text/x-wiki {{Qisqa tavsif|Haromayn imomlarining shayxi}}{{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | religion = [[Islom]] | birth_date = 1939''{{Small| (hijriy 1358-yil)}}'' | name = Xalil bin Abd ar-Rahmon al-Qori | image = الشيخ خليل القارئ .jpg | native_name = خليل بن عبد الرحمن القارئ | native_name_lang = ar | title = Ikki muqaddas masjid imomlarining shayxi ''(ustoz)'' | birth_place = [[Muzaffarobod]], [[Ozod Kashmir]] | known_for = | occupation = [[Qurʼon]] ustozi, [[Qori]] | death_date = 2018-yil 3-sentabr<br />{{Small|''(hijriy 1439-yil 23 [[Zulhijja]])''}} | death_place = [[Madina (shahar)|Madina]], [[Saudiya Arabistoni]] | resting_place = [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]] | children = {{Plainlist | *Muhammad Xalil al-Qori *[[Mahmud Xalil al-Qori|Mahmud Xalil al-Qori]] *Ahmad Xalil al-Qori }} }} '''Xalil bin Abdurahmon al-Qori''' (1939-yilda tugʻilgan — 2018-yil 3-sentyabrda vafot etgan) — [[Ikki muqaddas masjid]] imomlarining shayxi<ref>{{Cite web|url=https://www.eremnews.com/news/arab-world/saudi-arabia/1480640 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225647/https://www.eremnews.com/news/arab-world/saudi-arabia/1480640 |archive-date=2018-09-04 |title=وفاة شيخ أئمة الحرمين خليل القارئ &#124; إرم نيوز‬‎|date=September 4, 2018}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://sabq.org/wDqPQt |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904193524/https://sabq.org/wDqPQt |archive-date=2018-09-04 |title=وفاة الشيخ "خليل القارئ" شيخ أئمة الحرمين الشريفين|date=September 4, 2018}}</ref><ref name=":0">{{Cite web |last=Taj |first=Ejaz |date=2018-09-06 |title=Shaykh Khalīl ʿAbdul-Raḥmān al-Qāriʾ: A Qurʾānic Legacy |url=https://www.islam21c.com/islamic-thought/shaykh-khalil-abdul-rahman-al-qari-a-quranic-legacy/ |access-date=2025-09-13 |website=Islam21c |language=en-GB}}</ref>. Xalil al-Qori 1940-yilda [[Muzaffarobod]]da tugʻilgan va [[Lohur]]da shayx Muhammad Sulaymon qoʻlida hamda qori Anvar al-Haqdan taʼlim olgan. Qur’onni shayx Fazl Karim qoʻl ostida yod olgan, soʻng [[Qiroat|qiroatlar]]ni Pokiston [[Qori|qorilari]]dan oʻrgangan. Pokistonda u [[Radio boshlovchi|radio boshlovchisi]] sifatida [[Muzaffarobod tumani|Muzaffarobod]] mintaqasida ishlagan<ref name="auto1">{{Cite web|url=https://www.elfagr.com/3236541 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181204080216/https://www.elfagr.com/3236541 |archive-date=2018-12-04 |title=بوابة الفجر: وفاة شيخ أئمة الحرمين الشريفين|date=December 4, 2018}}</ref><ref name="auto2">{{Cite web|url=https://ar.islamway.net/scholar/4078/profile |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904192129/https://ar.islamway.net/scholar/4078/profile |archive-date=2018-09-04 |title=خليل عبد الرحمن القارئ - طريق الإسلام|date=September 4, 2018}}</ref><ref name="auto">{{Cite web|url=http://www.akhbaralasr.net/saudi-news/show2562 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180904225751/http://www.akhbaralasr.net/saudi-news/show2562 |archive-date=2018-09-04 |title=بعد رحيله.. تعرف على سيرة شيخ أئمة الحرمين خليل القارئ|date=September 4, 2018}}</ref>. 1963-yilda u [[Makka]]ga ketgan va [[Al-Masjid al-Harom]]da tahsil olgan. U [[Al-Masjid al-Harom]]da va Safodagi Al-Arqam bin Abi al-Arqam institutida dars bergan. Keyin [[Madina (shahar)|Madina]]ga koʻchib oʻtgan hamda [[Imom Muhammad Ibn Saud Islom universiteti]]ning Madina institutiga oʻqituvchi etib tayinlangan; shu yerda muqim boʻlib, [[Qurʼon|Qur’on]] taʼlimiga oʻzini bagʻishlagan<ref name="auto" />. U „''Ikki muqaddas masjid imomlarining shayxi''“ deb atalgan; bunga sabab, uning sobiq shogirdlaridan olti nafari Makka [[Al-Masjid al-Harom]]ida imom boʻlib xizmat qilgani, shuningdek shayx [[Muhammad Ayyub]] va [[shayx Ali Abdulloh Jobir]] kabi boshqa mashhur shogirdlari ham boʻlganidir<ref name="auto"/>. U Qur’on tilovatida hijoziy maktabning peshqadami, shuningdek Saudiya Arabistonida Qur’on yodlash boʻyicha xayriya jamiyatlarini barpo etishda ishtirok etgan asoschilardan biri hisoblanadi. Shuningdek, [[Al-Masjid an-Nabaviy|Paygʻambar masjidi]] imomlari boʻlgan Muhammad va [[Mahmud Xalil al-Qori|Mahmud]]ning otasi edi<ref name="auto1"/><ref name="auto2"/>. == Taniqli shogirdlar roʻyxati == Xalil al-Qorining shogirdlari orasida bir qator [[Qurʼon]] qorilari boʻlib, ularning ayrimlari keyinchalik ikki muqaddas masjidda [[Imom|imom]] boʻlib xizmat qilgan va qiroat ilmining tan olingan olimlariga aylangan. Ular orasida<ref name=":0" /><ref>{{Cite web |title=شیخ عبدالرحمن، قاری سرشناس جهان اسلام درگذشت |url=https://iqna.ir/fa/news/3744025/%D8%B4%DB%8C%D8%AE-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D8%B1%D8%AD%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3-%D8%AC%D9%87%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%B1%DA%AF%D8%B0%D8%B4%D8%AA |access-date=2025-09-13 |website=iqna.ir |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |last=Network |first=KL News |date=2018-09-04 |title=Saudi Kingdom Loses Its Top Kashmiri Qari |url=https://kashmirlife.net/saudi-kingdom-loses-its-top-kashmiri-qari-185045/ |access-date=2025-09-13 |website=Kashmir Life |language=en-GB}}</ref>: # '''[[Muhammad Ayyub]]''' — bolaligidan Xalil al-Qorini yillar davomida hamroh boʻlgan eng yaqin shogirdlaridan biri. [[Al-Masjid an-Nabaviy|Paygʻambar masjidi]], [[Quba masjidi]] hamda [[Madina (shahar)|Madina]]dagi turli boshqa masjidlarda imom boʻlgan<ref>{{Cite web |date=2018-09-04 |title=Eminent Kashmir-born Qari passes away in Saudi Arabia |website=Free Press Kashmir |url=https://freepresskashmir.news/2018/09/04/eminent-kashmir-born-qari-passes-away-in-saudi-arabia/ |access-date=2025-09-13 |language=en-GB}}</ref>. # '''[[Ali Abdulloh Jobir]]''' — [[Al-Masjid al-Harom]]ning sobiq imomi. Shuningdek, Xalil al-Qorining eng yaqin shogirdlaridan biri. # '''[[Muhammad as-Subayl]]''' — [[Al-Masjid al-Harom]]ning sobiq va uzoq muddat xizmat qilgan imomi. # '''Muhammad Xalil al-Qori''' — uning oʻgʻli va [[Quba masjidi]]ning sobiq imomi. # '''[[Mahmud Xalil al-Qori]]''' — yana bir oʻgʻli va [[Al-Qiblatayn masjidi|Masjid al-Qiblatayn]] imomi. # '''Ahmad Xalil al-Qori''' — yana bir oʻgʻli. Madinadagi turli masjidlarda, jumladan [[Al-Qiblatayn masjidi|Masjid al-Qiblatayn]]da imomlik qilgan. # '''Muhammad Obid''' — [[Al-Masjid an-Nabaviy]] va [[Quba masjidi]]ning avvalgi imomi. # '''[[Ahmad Tolib Hamid]]''' — [[Al-Masjid an-Nabaviy]]ning sobiq imomi. # '''[[Mishary bin Rashid Alafasy]]''' — mashhur qori va Quvaytdagi jome masjid imomi. == Vafoti == U dushanba kuni hijriy 1439-yil 23-[[Zulhijja]] (milodiy 2018-yil 3-sentyabr) [[Madina (shahar)|Madina]]da 78 yoshida vafot etgan va [[Baqi’|Al-Baqi qabristoni]]ga dafn etilgan<ref name=":1" />. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:2018-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistoniga ko‘chib kelgan pokistonliklar]] [[Turkum:Imom Muhammad ibn Saud Islom universiteti akademik xodimlari]] [[Turkum:Baqi qabristoniga dafn etilganlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Madinaliklar]] [[Turkum:Pokistonlik Qur’on qorilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistonilik sunniy ulamolar]] h37qx0mfammoy43rinepjij0p9e0v7w 1 1448256 6271798 2026-09-16T07:03:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271798 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448257 6271801 2026-09-16T07:05:08Z Mulan Xon 79079 „{{Use dmy dates|date=July 2026}} {{Film bilgiqutisi | nom = Ziemia obiecana | asl_nom = Ziemia obiecana | tasvir = Seweryn, Olbrychski, Pszoniak 2.jpg | izoh = Film taqdimotida | rejissyor = Andrzej Wajda | ssenariy_muallifi = Andrzej Wajda | asoslangan = [[Władysław Reymont]]ning „The Promised Land“ (novel) romani asosida | rollarda = Daniel Olbr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271801 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=July 2026}} {{Film bilgiqutisi | nom = Ziemia obiecana | asl_nom = Ziemia obiecana | tasvir = Seweryn, Olbrychski, Pszoniak 2.jpg | izoh = Film taqdimotida | rejissyor = Andrzej Wajda | ssenariy_muallifi = Andrzej Wajda | asoslangan = [[Władysław Reymont]]ning „The Promised Land“ (novel) romani asosida | rollarda = Daniel Olbrychski<br />Wojciech Pszoniak<br />Andrzej Seweryn | operator = Wacław Dybowski<br />Edward Kłosiński<br />Witold Sobociński | montajyor = Zofia Dwornik<br />Halina Prugar | bastakor = Wojciech Kilar | premyera = {{Film date|1975|2|21}} | davomiylik = 180 daq. | mamlakat = [[Polsha]] | til = [[Polyak tili|polyakcha]]<br />[[Nemis tili|nemischa]] }} '''''Ziemia obiecana''''' (polyakcha: ''Ziemia obiecana'') – rejissyor Andrzej Wajda tomonidan [[Władysław Reymont]]ning shu nomdagi romani asosida 1975-yilda suratga olingan Polsha [[Drama|dramatik filmi]]. 19th-century [[Lodz]] sanoat shahrida boʻlib oʻtadigan bu film polyak, nemis va yahudiyning kapitalizmning shafqatsiz dunyosida zavod qurish uchin kurashi haqida hikoya qiladi<ref>Niemitz and Steinberg, 2016: “Based on the novel by the Nobel Prize winner Władysław Reymont…”</ref>. Wajda shaharning iflos va xavfli fabrikalari hamda didsiz va madaniyatsiz boylar qasrlarining hayratlanarli qiyofasini ochib beradi<ref>{{cite news|url=https://www.wajda.pl/pl/filmy/film18.html |title=Ziemia obiecana |access-date=5 October 2019}}</ref>. Film [[Charles Dickens]], [[Émile Zola]] va [[Maksim Gorkiy]] hamda ijtimoiy norozilikni aks ettirgan Knopf, Ludwig Meidner va George Grosz kabi nemis ekspressionistlari anʼanalarini davom ettiradi<ref>{{cite news|url=https://www.meetup.com/de-DE/London-European-Club/events/103131172/ |title=The Promised Land (Ziemia Obiecana) - screening at the Polish Film Festival |access-date=5 October 2019}}</ref><ref>Niemitz and Steinberg, 2016: “''The Promised Land''...recreates the harsh environment of early capitalism in nineteenth century Łódź, an industrial town…expose[ing] the crudity and brutality associated with the ruthless pursuit of profit.”</ref>. Amerikalik kinorejissyor [[Martin Scorsese]] filmni [[Polsha|Polsha kinosining]] durdonalari qatoriga kiritgan va 2013-yilda uni Qoʻshma Shtatlar, Kanada va Buyuk Britaniyada namoyish etilgan ''[[:pl:Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema|Martin Scorsese Presents: Masterpieces of Polish Cinema]]'' festivali doirasida ''Kul va olmos'', ''Innocent Sorcerers'', ''Knife in the Water'' va ''Man of Iron'' kabi filmlar bilan birga tanlab olgan<ref name="scorsese">{{cite web|url=http://mspresents.com/uk/list/films/|archive-url=https://web.archive.org/web/20151017061417/http://mspresents.com/uk/list/films/|title=UK Film List / Martin Scorsese Presents|website=mspresents.com|language=en|access-date=December 26, 2022|archive-date=October 17, 2015}}</ref>. 2015-yilda Lodz shahridagi Polsha kinematografiya muzeyi oʻtkazgan soʻrovnomada „Vaʼda qilingan yer“ barcha zamonlarning eng buyuk Polsha filmlari roʻyxatida birinchi oʻrinni egallagan<ref name="Muzeum Kinematografii w Łodzi 2015">{{cite web|url=https://kinomuzeum.pl/?p=14515|title=Polska – Najlepsze filmy według wszystkich ankietowanych|date=2015-12-28|website=Muzeum Kinematografii w Łodzi|language=pl|access-date=2019-11-24}}</ref><ref>Niemitz and Steinberg, 2016: “...considered one of the finest Polish films…”</ref>. == Syujeti == Karol Borowiecki – zodagon oilasiga mansub boʻlib, Bucholz toʻqimachilik fabrikasida bosh muhandis boʻlib ishlaydi. U oʻz karyerasida juda shafqatsiz va moliyaviy qiyinchilikka uchragan oilasining qadimiy anʼanalariga befarq qaraydi. U nemis doʻsti Maks Baum va mustaqil yahudiy tadbirkor Moritz Welt bilan birgalikda oʻz fabrikasini ochishni rejalashtiradi. Borowiecki boshqa bir badavlat toʻqimachilik magnatining xotini Lucy Zucker bilan boʻlgan ishqiy munosabatlari orqali paxta bojxona tariflarining oʻzgarishi haqida oldindan xabar topadi va Weltga Gamburg fyuchers birjasida katta foyda koʻrishga yordam beradi. Biroq, ishni boshlash uchun koʻproq mablagʻ kerak boʻladi va uchala doʻst zarur kapitalni yigʻish uchun oʻz gʻururlarini bir chetga suradilar. Fabrika ochilgan kuni Borowiecki Zuckerning xotini bilan boʻlgan munosabatini raqibining talabiga koʻra muqaddas katolika buyumi ustida qasamyod qilib inkor etishga majbur boʻladi. Shundan soʻng Borowiecki Lucyni Berlindagi surgunga kuzatib qoʻyadi. Lekin Zucker oʻxshash holatni tekshirish uchun josus yuboradi va uning xotiniga xiyonat qilganini bilib, Borowieckining yangi qurilgan va sugʻurtalanmagan fabrikasiga oʻt qoʻydirib qasos oladi. Borowiecki va uning doʻstlari barcha narsasidan ayrilishadi. Film voqealari bir necha yil oldinga siljiydi. Borowiecki badavlat merosxoʻr Mada Müllerga uylanib, moliyaviy ahvolini tiklab oladi va oʻz fabrikasiga ega boʻladi. Biroq uning fabrikasida ishchilar tabaqasi ish tashlash uyushtiradi. Borowiecki namoyishchilar yigʻilgan xonaga tosh otgan ishchilarga qarata oʻq otish yoki otmaslikni hal qilishi kerak boʻladi. Unga shart-sharoitlarni oʻzgartirish hech qachon kech emasligi eslatiladi. Qaramogʻidagilarga hech qachon insoniy rahm-shafqat koʻrsatmagan Borowiecki shunga qaramay politsiyaga namoyishchilarga oʻq otishni buyuradi. == Rollarda == * Daniel Olbrychski – Karol Borowiecki * Wojciech Pszoniak – Moritz Welt * Andrzej Seweryn – Maks Baum * Kalina Jędrusik – Lucy Zucker * Anna Nehrebecka – Anka * Bożena Dykiel – Mada Müller * Andrzej Szalawski – Herman Bucholz * Stanisław Igar – Grünspan * Franciszek Pieczka – Mr Müller * Kazimierz Opaliński – Maksning otasi * Andrzej Łapicki – Trawiński * Wojciech Siemion – Wilczek * Tadeusz Białoszczyński – Karolning otasi * Zbigniew Zapasiewicz – Kessler * Jerzy Nowak – Zucker * Piotr Fronczewski – Horn * Jerzy Zelnik – Stein * Maciej Góraj – Adam Malinowski * Grażyna Michalska – Zośka Malinowska * Włodzimierz Boruński – Halpern * Danuta Wodyńska – Mrs Müllerowa * Marian Glinka – Wilhelm Müller * Jadwiga Andrzejewska – Mrs Bucholz * Aleksander Dzwonkowski – Zajączkowski * Zdzisław Kuźniar – Kaczmarek * Halina Gryglaszewska – Mrs Malinowska * Jerzy Obłamski – Mr Malinowski == Ishlab chiqarilish == Kessler qasrining bogʻidagi bazm sahnasida aktrisalar sifatida toʻqimachilik fabrikasining ayol ishchilari ham qatnashgan. Sovuq boʻlgani uchun ularni biroz spirtli ichimlik bilan "isitishgan". Ikkinchi darajali rassom Andrzej Halinskining eslashicha: "Ular muhitga shunchalik berilib ketishganki, kerak boʻlganidan koʻra koʻproq yechinishgan"<ref>{{cite web |title="Ziemia obiecana": Łódzkie włókniarki, czarne prezerwatywy i śpiący tygrys |work=film.interia.pl |url=https://film.interia.pl/wiadomosci/news-ziemia-obiecana-lodzkie-wlokniarki-czarne-prezerwatywy-i-spi,nId,2439659 |access-date=5 August 2022}}</ref>. Dastlab ishlab chiqarilish jarayonida Wajda tomoshabinlarga film gʻoyalarini tushunishga yordam berish uchun „Kommunistik manifest”dan iqtiboslar yozilgan taxtachalarni qoʻshishni oʻylagan. U polyak karikatchisi [[Jan Lenica]]ga sanʼat asarini tayyorlashni buyurtma qilgan, ammo keyinchalik bu taxtachalarga ehtiyoj yoʻq degan qarorga kelgan<ref>{{Cite web |last=Majmurek |first=Jakub |date=2025-12-20 |title=The Promised Land Is One of the Great Films About Capitalism |url=https://jacobin.com/2025/12/wajda-promised-land-poland-capitalism |access-date=2026-02-02 |website=Jacobin |language=en-US}}</ref>. Filmdagi baʼzi sahnalar „Paxta qiroli“ Karl Wilhelm Scheiblerning villasida suratga olingan<ref>[http://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/wie/eubuildit/manufacturing/lodz/scheibler/ eubuildit] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110605082257/http://www2.warwick.ac.uk/fac/soc/wie/eubuildit/manufacturing/lodz/scheibler/ |date=2011-06-05 }}</ref>. == Mukofotlar == 1975-yilda boʻlib oʻtgan [[Moskva xalqaro kinofestivali]]da film Oltin mukofotni qoʻlga kiritgan<ref name="Moscow1975">{{cite web |url=http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1975 |title=9th Moscow International Film Festival (1975) |access-date=2013-01-04 |work=MIFF |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116194905/http://www.moscowfilmfestival.ru/miff34/eng/archives/?year=1975 |archive-date=2013-01-16 }}</ref>. Shuningdek, u „[[Oskar]]“ mukofotiga ham nomzod boʻlgan<ref name="Oscars1976">{{Cite web|url=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1976 |title=The 48th Academy Awards (1976) Nominees and Winners |access-date=2012-03-18 |work=oscars.org}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Niemitz, Dorota. 2014. ''The legacy of postwar Polish filmmaker Andrzej Munk.'' World Socialist Web Site. 13 October, 2014. https://www.wsws.org/en/articles/2014/10/13/munk-o13.html Retrieved 08 July, 2022. * {{cite web |last=Schwartz |first=Dennis |author-link=Dennis Schwartz |title=The Promised Land |url=http://homepages.sover.net/~ozus/promisedland1975.html |date=February 2, 2014 |work=Ozus' World Movie Reviews |quote=The Polish Jewish director Andrzej Wajda ("Ashes and Diamonds"/"Kanal"/"Samson"), Poland's greatest living filmmaker, explores Poland's difficult transition in the late 19th-century from feudalism to the Industrial Revolution.}} ==Havolalar == * {{IMDb title|id=0072446|title=The Promised Land}} 75k25e2200fs3h89x9efvjmewrkty54 1 1448258 6271802 2026-09-16T07:05:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271802 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448259 6271803 2026-09-16T07:06:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271803 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448260 6271805 2026-09-16T07:06:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271805 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448261 6271806 2026-09-16T07:07:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271806 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448262 6271807 2026-09-16T07:07:41Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Kant-Oil | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kant-Oil | nickname = | short name = | founded = 1993-yil | dissolved = 1996-yil | American = | ground = [[Abdish-Ota sport majmuasi (stadion)|Abdish-Ota sport majmuasi]]<br>[[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 3 000 | coordinates = |...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271807 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kant-Oil | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kant-Oil | nickname = | short name = | founded = 1993-yil | dissolved = 1996-yil | American = | ground = [[Abdish-Ota sport majmuasi (stadion)|Abdish-Ota sport majmuasi]]<br>[[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 3 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1995-yil | position = 1-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kant-Oil''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qand (shahar)|Qand]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixida quyidagi oʻzgarishlarni boshidan oʻtkazgan. * 1993-yil: ''FC Han-Tengri Kant'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1994-yil: Nomi ''FC Kant-Oil''ga oʻzgartirilgan. * 1996-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. [[1996-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|1996-yilgi mavsumdan]] soʻng Kant-Oil jamoasi butunlay tarqatib yuborilgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijalari quyidagicha boʻlgan: * 1994 va 1995-yillarda chempionlikni qoʻlga kiritgan. '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * 1994-yilda yarim finalgacha yetib borgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=797257793422067153234235957642 KLISF saytida faoliyat statistikasi (faqat 1993—1995-yillar uchun) keltirilgan] * [https://web.archive.org/web/20110723233106/http://www.sport.kg/content/view/269/133/ sport.kg saytida klub profili arxivlangan] {{DEFAULTSORT:Kant-Oil}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1996-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 9pni9bp70g6jrnxi86qtmllqxyi2hgn 6271809 6271807 2026-09-16T07:08:39Z Javoxir Yorqulov 130047 6271809 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kant-Oil | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kant-Oil | nickname = | short name = | founded = 1993-yil | dissolved = 1996-yil | American = | ground = [[Abdish-Ota sport majmuasi (stadion)|Abdish-Ota sport majmuasi]]<br>[[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 3 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1995-yil | position = 1-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kant-Oil''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qand (shahar)|Qand]] shahrida joylashgan va mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixida quyidagi oʻzgarishlarni boshidan oʻtkazgan. * 1993-yil: ''„FC Han-Tengri Kant“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1994-yil: Nomi ''„FC Kant-Oil“''ga oʻzgartirilgan. * 1996-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. [[1996-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|1996-yilgi mavsumdan]] soʻng Kant-Oil jamoasi butunlay tarqatib yuborilgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijalari quyidagicha boʻlgan: * 1994 va 1995-yillarda chempionlikni qoʻlga kiritgan. '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * 1994-yilda yarim finalgacha yetib borgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=797257793422067153234235957642 KLISF saytida faoliyat statistikasi (faqat 1993—1995-yillar uchun) keltirilgan] * [https://web.archive.org/web/20110723233106/http://www.sport.kg/content/view/269/133/ sport.kg saytida klub profili arxivlangan] {{DEFAULTSORT:Kant-Oil}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1996-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} flb3s9s9ykdbf41vbabbk76z7jwmuwp 1 1448263 6271808 2026-09-16T07:08:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271808 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448264 6271810 2026-09-16T07:09:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271810 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448265 6271811 2026-09-16T07:09:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271811 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448266 6271812 2026-09-16T07:10:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271812 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448267 6271814 2026-09-16T07:12:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271814 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448268 6271815 2026-09-16T07:12:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271815 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448269 6271816 2026-09-16T07:13:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271816 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448270 6271817 2026-09-16T07:14:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271817 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448271 6271818 2026-09-16T07:15:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271818 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448272 6271819 2026-09-16T07:15:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271819 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448273 6271820 2026-09-16T07:15:58Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Kyrgyzaltyn | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Kyrgyzaltyn futbol klubi<br>Кыргызалтын футбол клубу | nickname = | short name = | founded = 1952-yil | dissolved = | American = | ground = Manas stadioni | capacity = 4 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntit...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271820 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kyrgyzaltyn | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Kyrgyzaltyn futbol klubi<br>Кыргызалтын футбол клубу | nickname = | short name = | founded = 1952-yil | dissolved = | American = | ground = Manas stadioni | capacity = 4 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = Vladimir Danilenko | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = [[2025-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2025-yil]] | position = Qirgʻiziston Premyer-ligasi, 14 jamoa orasida 10-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFD300 | body1 = FFD300 | rightarm1 = FFD300 | shorts1 = FFD300 | socks1 = FFD300 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = _upper_green1 | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 00A550 | body2 = FFFFFF | rightarm2 = 00A550 | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kyrgyzaltyn''' ({{lang-ky|Кыргызалтын футбол клубу}}) — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qorabolta (shahar)|Qorabolta]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi va professional darajada faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Nomlanish tarixi == Klub oʻz tarixida quyidagi oʻzgarishlarni boshidan oʻtkazgan: * 1952-yilda ''„Kalininskoye“'' deb nomlangan. * 1958-yilda ''„Khimik“'' deb nomlangan. * 1960-yilda ''„Rekord“'' deb nomlangan. * 1961-yilda ''„Alga“'' deb nomlangan. * 1968-yilda yana ''„Khimik“'' nomini olgan. * 1992-yilda ''„KVT Khimik“'' deb nomlangan. * 1997-yilda ''„KVT Dinamo“'' deb nomlangan. * 2001-yilda ''„Bakay“'' deb nomlangan. * 2003-yilda ''„Zhayl-Baatyr“'' deb nomlangan. * 2006-yilda ''„Kara-Balta“'' deb nomlangan. * 2009-yilda yana ''„Khimik“'' nomini olgan. * 2011-yilda jamoa yana oʻzining ''„Kara-Balta“'' nomini qaytarib olgan. * 2024-yilda esa klubga ''„Kyrgyzaltyn“'' deb nom berilgan. == Ichki musobaqalardagi tarixi == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Qirgʻiziston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2016-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2016]] | 1-liga | '''5-oʻrin''' | 18 | 6 | 4 | 8 | 28 | 23 | '''14''' | [[2016-yilgi Qirgʻiziston Kubogi| ]] | Roman Kovalyov | 10 |- | [[2017-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2017]] | 1-liga | '''6-oʻrin''' | 20 | 3 | 2 | 15 | 20 | 57 | '''11''' | [[2017-yilgi Qirgʻiziston Kubogi|Chorak final]] | | |- | [[2018-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2018]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 28 | 4 | 1 | 23 | 38 | 91 | '''13''' | [[2018-yilgi Qirgʻiziston Kubogi|Yarim final]] | Urmat Abduqayumov | 9<ref>{{cite web |title=Жоел Кожо из Ганы — лучший бомбардир чемпионата Кыргызстана по футболу (список) |url=https://sport.akipress.org/news:112578 |website=sport.akipress.org |publisher=Aki Press |access-date=2019-01-29 |language=ru |date=2018-11-07}}</ref> |- | [[2019-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2019]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 28 | 5 | 4 | 19 | 24 | 66 | '''19''' | [[2019-yilgi Qirgʻiziston Kubogi|Chorak final]] | | |- | [[2020-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2020]] | 1-liga | '''7-oʻrin''' | 14 | 0 | 3 | 11 | 8 | 30 | '''3''' | [[2020-yilgi Qirgʻiziston Kubogi|Chorak final]] | [[Viktor Kelm]] | 2 |- | [[2021-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2021]] | 1-liga | '''8-oʻrin''' | 28 | 1 | 5 | 22 | 19 | 69 | '''8''' | [[2021-yilgi Qirgʻiziston Kubogi|Chorak final]] | Stanislav Gerashenko | 4 |} == Futbolchilar == === Joriy tarkibi === {{updated|2025-yil mart}}<ref>{{cite web |title="Кара-Балта" |url=https://kpfl.kg/ru/clubs/kara-balta |website=kpfl.kg/ |publisher=Qirgʻiziston Premyer-ligasi |access-date=2022-04-28 |language=ru}}</ref> Klubning joriy tarkibi quyidagi futbolchilardan tashkil topgan. {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=KGZ|pos=GK|name=Nursulton Nusupov}} {{Fs player|no=2 |nat=KGZ|pos=DF|name=Adilet Doolotkeldiyev}} {{Fs player|no=3 |nat=KGZ|pos=MF|name=Adil Muxtarqulov}} {{Fs player|no=4 |nat=KGZ|pos=MF|name=Daniel Razulov}} {{Fs player|no=5 |nat=KGZ|pos=DF|name=Aslbek Isqakov}} {{Fs player|no=6 |nat=KGZ|pos=MF|name=Munarbek Quvvatbekov}} {{Fs player|no=7 |nat=JPN|pos=FW|name=Xibiki Mochidzuki}} {{Fs player|no=8 |nat=KGZ|pos=MF|name=Olmos Smatov}} {{Fs player|no=9 |nat=RUS|pos=FW|name=[[Islom Alsultanov]]}} {{Fs player|no=10|nat=KGZ|pos=FW|name=Azamat Omuraliyev}} {{Fs player|no=11|nat=KGZ|pos=MF|name=Irrahimbek Nurmat oʻgʻli}} {{Fs player|no=13|nat=KGZ|pos=DF|name=Qanot Ahmatov}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=17|nat=KGZ|pos=DF|name=Doniyor Ergashev}} {{Fs player|no=18|nat=JPN|pos=FW|name=Mixael Akatsuka}} {{Fs player|no=19|nat=KGZ|pos=MF|name=Oybek Omurzaqov}} {{Fs player|no=20|nat=KGZ|pos=DF|name=Farhod Turdiyev}} {{Fs player|no=22|nat=KGZ|pos=MF|name=Yengishbek Sidiqov}} {{Fs player|no=23|nat=KGZ|pos=MF|name=Nurbek Jumadil oʻgʻli}} {{Fs player|no=24|nat=KGZ|pos=FW|name=Nuradil Oybekov}} {{Fs player|no=29|nat=KGZ|pos=FW|name=Oybek Sukenaliyev}} {{Fs player|no=30|nat=KGZ|pos=GK|name=Vladislav Gerashenko}} {{Fs player|no=77|nat=KGZ|pos=MF|name=Temirlan Tilenchiyev}} {{Fs player|no=90|nat=KGZ|pos=MF|name=Sobit Chaqopov}} {{Fs player|no=95|nat=BIH|pos=DF|name=Ermin Imamovich}} {{Fs player|no=98|nat=KGZ|pos=MF|name=Ruslan Odil}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://kpl.kg/clubs/5/squad/ Kara-Balta jamoasining tarkibi arxivlangan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190629210840/https://kpl.kg/clubs/5/squad/ |date=2019-06-29 }} {{Qirgʻiziston Premyer-ligasi}} {{DEFAULTSORT:Kara-Balta FC}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1992-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} qzt0jptm9a6fgfp4znkhogg5zj1vmun 1 1448274 6271821 2026-09-16T07:16:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271821 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448275 6271822 2026-09-16T07:17:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271822 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448276 6271823 2026-09-16T07:18:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271823 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448277 6271824 2026-09-16T07:18:23Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Kelechek Osh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kelechek Osh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Osh (shahar)|Osh]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitl...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271824 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kelechek Osh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kelechek Osh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Osh (shahar)|Osh]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2003-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kelechek Osh''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Osh (shahar)|Osh]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * 2003-yilda B guruhida 6-oʻrinni egallagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=165823062169397981174907750941 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Kelechek Osh}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} kyh9nm3rey9tuqxuepm57ogehyfd5rv 6271826 6271824 2026-09-16T07:19:06Z Javoxir Yorqulov 130047 6271826 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kelechek Osh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kelechek Osh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Oʻsh (shahar)|Oʻsh]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2003-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kelechek Osh''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Oʻsh (shahar)|Oʻsh]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi quyidagicha boʻlgan: * 2003-yilda B guruhida 6-oʻrinni egallagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=165823062169397981174907750941 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Kelechek Osh}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} ir9wnnv0eycirle6ahb0pbvo5riukr9 1 1448278 6271825 2026-09-16T07:18:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271825 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448279 6271827 2026-09-16T07:19:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271827 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448280 6271828 2026-09-16T07:20:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271828 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448281 6271829 2026-09-16T07:21:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271829 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448282 6271830 2026-09-16T07:21:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271830 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448283 6271831 2026-09-16T07:22:00Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = KG United | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = KG United | nickname = | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Qirgʻiziston futbol federatsiyasi futbol markazi, [[Qirgʻiziston]] | capacity = 1 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271831 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = KG United | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = KG United | nickname = | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Qirgʻiziston futbol federatsiyasi futbol markazi, [[Qirgʻiziston]] | capacity = 1 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = [[Rafik Amirov]] | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2013-yil | position = 8-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''KG United''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan va faoliyat yuritayotgan futbol klubi. U yosh oʻyinchilarni rivojlantirishni qoʻllab-quvvatlash maqsadida farm-klub sifatida tashkil etilgan. Jamoada asosan 1996-yilda tugʻilgan va undan yoshroq boʻlgan futbolchilar toʻp surgan. == Tarixi == === Nomlanish tarixi === Klub oʻz tarixida quyidagi nom oʻzgarishlarini boshidan oʻtkazgan: * 2013-yil: Nomi ''„FC-96 Bishkek“''ga oʻzgartirilgan. * 2014-yil: Nomi ''„FC Manas“''ga oʻzgartirilgan. * 2015-yil: Nomi ''„KG United“''ga oʻzgartirilgan. === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Qirgʻiziston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2013-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2013]] | 1-liga | '''8-oʻrin''' | 20 | 1 | 0 | 19 | 7 | 107 | '''3''' | | | |- | [[2014-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2014]] | 1-liga | '''8-oʻrin''' | 20 | 0 | 3 | 17 | 10 | 71 | '''3''' | | | |- | [[2015-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|2015]] | 1-liga | '''6-oʻrin''' | 20 | 1 | 1 | 18 | 15 | 82 | '''4''' | | Jonibek-Uli / Rajapov | 3 |} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20140220233724/http://xn--80adjlal8bg1a.xn--p1ai/w/index.php/%D0%9C%D0%B0%D0%BD%D0%B0%D1%81_%28%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%8C%D0%BD%D1%8B%D0%B9_%D0%BA%D0%BB%D1%83%D0%B1%2C_%D0%A2%D0%B0%D0%BB%D0%B0%D1%81%29 Rus tilidagi maqola] (2014-yil 20-fevralda arxivlangan) {{Qirgʻiziston Premyer-ligasi}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2012-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} g6euvpmyvtjh8lae7avyisjj409f3do 1 1448284 6271832 2026-09-16T07:22:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271832 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448285 6271833 2026-09-16T07:23:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271833 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448286 6271834 2026-09-16T07:24:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271834 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448287 6271835 2026-09-16T07:24:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271835 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448288 6271837 2026-09-16T07:25:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271837 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448289 6271838 2026-09-16T07:26:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271838 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448290 6271839 2026-09-16T07:27:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271839 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448291 6271840 2026-09-16T07:27:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271840 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448292 6271841 2026-09-16T07:28:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271841 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448293 6271842 2026-09-16T07:29:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271842 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448294 6271843 2026-09-16T07:29:23Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Kolos Nizhnechuyskoye | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kolos Nizhnechuyskoye | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Tömönkü Chüy|Nizhnechuyskoye]], [[Chuy viloyati]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271843 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Kolos Nizhnechuyskoye | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Kolos Nizhnechuyskoye | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Tömönkü Chüy|Nizhnechuyskoye]], [[Chuy viloyati]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1995-yil | position = 8-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Kolos Nizhnechuyskoye''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Chuy viloyati|Chuy viloyatiga]] qarashli [[Tömönkü Chüy|Nizhnechuyskoye]] qishlogʻida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi: * 8-oʻrin: 1995-yil. '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]'''dagi natijasi: * Chorak final: 1996-yil. == Havolalar == * [https://footballfacts.ru/clubs/1609949-kolos-s-nizhnechujskoe Footballfacts.ru saytida klub profili keltirilgan] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Kolos Nizhnechuyskoye}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 2lpudd802mznqijxwvy4e8m9fq40sd1 1 1448295 6271844 2026-09-16T07:30:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271844 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448296 6271845 2026-09-16T07:30:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271845 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448297 6271846 2026-09-16T07:31:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271846 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448298 6271847 2026-09-16T07:32:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271847 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448299 6271848 2026-09-16T07:33:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271848 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448300 6271849 2026-09-16T07:33:16Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Lokomotiv Dzhalal-Abad | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Lokomotiv Dzhalal-Abad | nickname = | short name = | founded = 2007-yil | dissolved = 2008-yil | American = | ground = [[Jalolobod (viloyat)|Jalolobod]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271849 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Lokomotiv Dzhalal-Abad | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Lokomotiv Dzhalal-Abad | nickname = | short name = | founded = 2007-yil | dissolved = 2008-yil | American = | ground = [[Jalolobod (viloyat)|Jalolobod]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2007-yil | position = 4-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Lokomotiv Dzhalal-Abad''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Jalolobod (viloyat)|Jalolobod]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == * 2007-yil: ''„FC Lokomotiv Dzhalal-Abad“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 2008-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]''' ** Finalchi (1): 2007-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=757159721002790167263046869550 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] * [https://web.archive.org/web/20160815185914/http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/kyrgyzstan/fk-lokomotiv-dzhalal-abad/14628/ Weltfussballarchiv saytida klub profili] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160815185914/http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/kyrgyzstan/fk-lokomotiv-dzhalal-abad/14628/ |date=2016-08-15 }} * [http://footballfacts.ru/clubs/375428 Footballfacts saytida klub profili] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Lokomotiv Jalal-Abad}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] [[Turkum:2008-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 35w33d6zf9sfmw6bmkvftoy6wc5afai 1 1448301 6271850 2026-09-16T07:33:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271850 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448302 6271851 2026-09-16T07:34:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271851 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448303 6271852 2026-09-16T07:35:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271852 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448304 6271853 2026-09-16T07:36:01Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Mawjhai Amu | image = Mawjhai Amu F.C. logo.png | image_size = 200px | upright = 0.6 | alt = | caption = | fullname = Mawjhai Amu Football Club | nickname = Amu toʻlqinlari | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Qunduz stadioni | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271853 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Mawjhai Amu | image = Mawjhai Amu F.C. logo.png | image_size = 200px | upright = 0.6 | alt = | caption = | fullname = Mawjhai Amu Football Club | nickname = Amu toʻlqinlari | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Qunduz stadioni | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Afgʻoniston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = _redborder | pattern_b1 = _collar | pattern_ra1 = _redborder | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF4500 | body1 = FF4500 | rightarm1 = FF4500 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF4500 | pattern_name1 = | kit_alt2 = _whiteborder | pattern_b2 = _collar | pattern_ra2 = _whiteborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Mawjhai Amu Football Club''' ([[Dariy tili|dariy]]: موج‌های آمو) — [[Afgʻoniston]]ning [[Qunduz]] shahrida joylashgan va [[Afgʻoniston Premyer-ligasi|Afgʻoniston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi futbol klubi<ref>{{cite web|url=http://www.afghanpremierleague.com/teams/mawjhai-amu|title=Mawjhai Amu|author=|date=2012-09-05|website=afghanpremierleague.com|access-date=2017-12-13}}</ref>. == Tarixi == Klub 2012-yil avgust oyida Afgʻoniston Premyer-ligasining tashkil etilishi davrida tuzilgan. Jamoa futbolchilari „Maidan-E-Sabz“ (Yashil maydon) deb nomlangan koʻrsatuv orqali sarlab olingan. Qunduz shahrida joylashgan ushbu klub Afgʻonistonning shimoli-sharqiy mintaqasidagi [[Qunduz|Qunduz]], [[Badaxshon]], [[Toxariston]] va [[Bagʻlon]] viloyatlarini sharafini himoya qilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Qunduz viloyatida sport]] [[Turkum:2012-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2012-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} brnwg9n6lvyo1831mmd0eogfo0i9js8 6271855 6271853 2026-09-16T07:36:08Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:2012-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271855 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Mawjhai Amu | image = Mawjhai Amu F.C. logo.png | image_size = 200px | upright = 0.6 | alt = | caption = | fullname = Mawjhai Amu Football Club | nickname = Amu toʻlqinlari | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Qunduz stadioni | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Afgʻoniston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = _redborder | pattern_b1 = _collar | pattern_ra1 = _redborder | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF4500 | body1 = FF4500 | rightarm1 = FF4500 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF4500 | pattern_name1 = | kit_alt2 = _whiteborder | pattern_b2 = _collar | pattern_ra2 = _whiteborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Mawjhai Amu Football Club''' ([[Dariy tili|dariy]]: موج‌های آمو) — [[Afgʻoniston]]ning [[Qunduz]] shahrida joylashgan va [[Afgʻoniston Premyer-ligasi|Afgʻoniston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi futbol klubi<ref>{{cite web|url=http://www.afghanpremierleague.com/teams/mawjhai-amu|title=Mawjhai Amu|author=|date=2012-09-05|website=afghanpremierleague.com|access-date=2017-12-13}}</ref>. == Tarixi == Klub 2012-yil avgust oyida Afgʻoniston Premyer-ligasining tashkil etilishi davrida tuzilgan. Jamoa futbolchilari „Maidan-E-Sabz“ (Yashil maydon) deb nomlangan koʻrsatuv orqali sarlab olingan. Qunduz shahrida joylashgan ushbu klub Afgʻonistonning shimoli-sharqiy mintaqasidagi [[Qunduz|Qunduz]], [[Badaxshon]], [[Toxariston]] va [[Bagʻlon]] viloyatlarini sharafini himoya qilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Qunduz viloyatida sport]] [[Turkum:2012-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} 3p1o1ac2vo9c8axxbaddec2x1g1hshh 1 1448305 6271854 2026-09-16T07:36:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271854 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448306 6271857 2026-09-16T07:36:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271857 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448307 6271858 2026-09-16T07:37:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271858 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448308 6271859 2026-09-16T07:38:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271859 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448309 6271860 2026-09-16T07:39:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271860 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448310 6271861 2026-09-16T07:39:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271861 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448311 6271862 2026-09-16T07:39:52Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = FC Metallurg Kadamjay | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Metallurg Kadamjay | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[ Qadamjoy|Qadamjoy]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271862 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = FC Metallurg Kadamjay | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Metallurg Kadamjay | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[ Qadamjoy|Qadamjoy]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] }} '''FC Metallurg Kadamjay''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qadamjoy]] shahrida joylashgan futbol klubi. Jamoa 1996-yilda mamlakat chempionligini qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web|url=https://www.rsssf.org/tablesk/kyrgchamp.html|title=Kyrgyzstan - List of Champions}}</ref>. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]: 1 ta''' ** Gʻolib: [[1996-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|1996]] * '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]:''' ** Finalchi: 1996-yil == OFK musobaqalaridagi ishtiroki == * '''[[AFC Osiyo Elita Chempionlar Ligasi]]: 1 marta''' ** 1998: Birinchi bosqich == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Metallurg Kadamjay}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} fkbxuqhopwlsjg7x7o2n9ypumufsrcn 1 1448312 6271863 2026-09-16T07:40:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271863 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448313 6271864 2026-09-16T07:41:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271864 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448314 6271865 2026-09-16T07:41:51Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Muras-Sport Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Muras-Sport Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2006-yil | dissolved = 2007-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chair...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271865 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Muras-Sport Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Muras-Sport Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2006-yil | dissolved = 2007-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2006-yil | position = Qirgʻiziston ligasi, 4-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Muras-Sport Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == * 2006-yil: ''„FC Muras-Sport Bishkek“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 2007-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. Muras-Sport „[[FC Dordoi Bishkek|Dordoy-Dinamo]]“ jamoasining ikkinchi jamoasi boʻlgan. Shuningdek, bu jamoa yoshlar milliy terma jamoalari uchun baza sifatida ham foydalanilgan. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]''' ** 4-oʻrin: 2006-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=708941026589755696741148088540 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Muras-Sport Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:2006-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2006-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] [[Turkum:2007-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 4yyci0pd0f46d6wpkj37bjj8lat3o26 1 1448315 6271866 2026-09-16T07:42:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271866 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448316 6271867 2026-09-16T07:42:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271867 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448317 6271869 2026-09-16T07:43:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271869 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448318 6271870 2026-09-16T07:44:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271870 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448319 6271871 2026-09-16T07:44:43Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Namys-APK Talas | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club Namys-APK Talas | nickname = | short name = | founded = 1992-yil | dissolved = | American = | ground = Zhashtyk stadioni<br>[[Talas (shahar)|Talas]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 10 000 | coordinates = | owntitle = | owner...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271871 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Namys-APK Talas | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club Namys-APK Talas | nickname = | short name = | founded = 1992-yil | dissolved = | American = | ground = Zhashtyk stadioni<br>[[Talas (shahar)|Talas]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 10 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1992-yil | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Namys-APK Talas''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Talas (shahar)|Talas]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi futbol klubi. Jamoa oʻz oʻyinlarini Zhashtyk stadionida oʻtkazib kelmoqda. == Yana qarang == * [[Qirgʻizistonda futbol]] * [[Qirgʻiziston futbol klublari roʻyxati]] * [[FC Talas]] == Havolalar == * [http://footballfacts.ru/clubs/375521-apk-namys-talas Footballfacts.ru saytida klub profili keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Namys-APK Talas}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1992-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:1992-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} rscl8z3eps4sqy3e9un31tgy9zyoeqk 1 1448320 6271872 2026-09-16T07:45:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271872 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448321 6271875 2026-09-16T07:45:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271875 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448322 6271876 2026-09-16T07:46:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271876 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448323 6271877 2026-09-16T07:47:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271877 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448324 6271878 2026-09-16T07:48:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271878 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448325 6271879 2026-09-16T07:48:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271879 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448326 6271880 2026-09-16T07:49:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271880 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448327 6271881 2026-09-16T07:50:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271881 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448328 6271882 2026-09-16T07:51:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271882 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448329 6271883 2026-09-16T07:51:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271883 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448330 6271884 2026-09-16T07:51:55Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Nashe Pivo | image = | image_size = 300px | upright = | alt = | caption = | fullname = Futbol'nyy Klub Nashe Pivo | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Abdish-Ota sport majmuasi (stadion)|Abdish-Ota sport majmuasi]], [[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 2 000{{manba k...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271884 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Nashe Pivo | image = | image_size = 300px | upright = | alt = | caption = | fullname = Futbol'nyy Klub Nashe Pivo | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Abdish-Ota sport majmuasi (stadion)|Abdish-Ota sport majmuasi]], [[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 2 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Nashe''' yoki shuningdek '''Nashe Pivo''' nomi bilan tanilgan — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qand (shahar)|Qand]] shahrida joylashgan futbol klubi. Bu klub [[FC Abdysh-Ata Kant|Abdish-Ota Kant]] jamoasining farm-klubi hisoblanadi. == Tarixi == * 2003-yil: ''„FC Abdish-Ata-2 Kant“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 2003-yil may: Nomi ''„FC Nashe Pivo Kant“'' deb oʻzgartirilgan. Nashe Pivo 2015-yilda oʻz tarixida ilk bor [[Qirgʻiziston Kubogi]] finaliga qadar yetib borgan va unda asosiy klubi boʻlgan [[FC Abdysh-Ata Kant|Abdish-Ota Kant]]ga 4:2 hisobida magʻlub boʻlgan<ref>{{cite web|title="Абдыш-Ата" – 4-х кратный Обладатель Кубка Кыргызстана|url=http://www.flk.kg/ru/node/1274|website=flk.kg/|publisher=Qirgʻiziston Futbol Ligasi|access-date=2015-10-27|language=ru|date=2015-10-24}}{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]:''' * Finalchi: 2015-yil == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://footballfacts.ru/clubs/1616195-nashe-pivo-kant FC Nashe Pivo] footballfacts.ru saytida * [http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/kyrgyzstan/fk-nashe-pivo/22316/ FC Nashe Pivo] weltfussballarchiv.com saytida (arxivlangan) * [http://www.football-guru.info/?p=3238 FC Nashe Pivo] football-guru.info saytida (arxivlangan) {{DEFAULTSORT:Nashe Pivo}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2003-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2003-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 1mqo3fvyu1pfanwi9lr8qdeqs70qc9u 6271886 6271884 2026-09-16T07:52:42Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:2003-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271886 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Nashe Pivo | image = | image_size = 300px | upright = | alt = | caption = | fullname = Futbol'nyy Klub Nashe Pivo | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Abdish-Ota sport majmuasi (stadion)|Abdish-Ota sport majmuasi]], [[Qand (shahar)|Qand]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 2 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Nashe''' yoki shuningdek '''Nashe Pivo''' nomi bilan tanilgan — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qand (shahar)|Qand]] shahrida joylashgan futbol klubi. Bu klub [[FC Abdysh-Ata Kant|Abdish-Ota Kant]] jamoasining farm-klubi hisoblanadi. == Tarixi == * 2003-yil: ''„FC Abdish-Ata-2 Kant“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 2003-yil may: Nomi ''„FC Nashe Pivo Kant“'' deb oʻzgartirilgan. Nashe Pivo 2015-yilda oʻz tarixida ilk bor [[Qirgʻiziston Kubogi]] finaliga qadar yetib borgan va unda asosiy klubi boʻlgan [[FC Abdysh-Ata Kant|Abdish-Ota Kant]]ga 4:2 hisobida magʻlub boʻlgan<ref>{{cite web|title="Абдыш-Ата" – 4-х кратный Обладатель Кубка Кыргызстана|url=http://www.flk.kg/ru/node/1274|website=flk.kg/|publisher=Qirgʻiziston Futbol Ligasi|access-date=2015-10-27|language=ru|date=2015-10-24}}{{dead link|date=September 2017 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]:''' * Finalchi: 2015-yil == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://footballfacts.ru/clubs/1616195-nashe-pivo-kant FC Nashe Pivo] footballfacts.ru saytida * [http://www.weltfussballarchiv.com/club-profile/kyrgyzstan/fk-nashe-pivo/22316/ FC Nashe Pivo] weltfussballarchiv.com saytida (arxivlangan) * [http://www.football-guru.info/?p=3238 FC Nashe Pivo] football-guru.info saytida (arxivlangan) {{DEFAULTSORT:Nashe Pivo}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:2003-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} cyy97a4a1ubo6c39rehr2ayvsjflrvh 1 1448331 6271885 2026-09-16T07:52:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271885 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448332 6271887 2026-09-16T07:53:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271887 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448333 6271888 2026-09-16T07:54:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271888 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448334 6271889 2026-09-16T07:54:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271889 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448335 6271890 2026-09-16T07:55:32Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271890 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448336 6271891 2026-09-16T07:55:47Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Olimi Karimzod Mastchoh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Olimi Karimzod Mastchoh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = 2007-yil | American = | ground = Nazar Nazirov stadioni <br>[[Mastchoh]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | ch...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271891 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Olimi Karimzod Mastchoh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Olimi Karimzod Mastchoh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = 2007-yil | American = | ground = Nazar Nazirov stadioni <br>[[Mastchoh]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = Alibek Amirbekov | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006-yil]] | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Olimi Karimzod''' ({{lang-tg|Олими Каримзод}}) — [[Tojikiston]]ning [[Mastchoh]] tumanidan boʻlgan futbol klubi. Olimi Karimzod [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasida]] (mamlakatning eng yuqori futbol divizionida) ishtirok etib, toʻqqizinchi oʻrinni egallagan<ref name=11dec/><ref>{{cite web|website=[[Radio Ozodi]]|title="Вахш" - қаҳрамони футболи Тоҷикистон шикаст хӯрд|date=2006-09-08|url=https://www.ozodi.org/a/606338.html}}</ref>. 2006-yil holatiga koʻra jamoani Alibek Amirbekov boshqargan<ref name=22aug/>. Jamoaning uy stadioni Nazar Nazirov stadioni boʻlgan<ref name=22aug>{{cite web|website=[[Radio Ozodi]]|url=https://www.ozodi.org/a/606165.html|title=Мухлисону футболбозон муҷозот шуданд |date=2006-08-22}}</ref>. Keyinchalik klub moliyaviy qiyinchiliklar tufayli oʻz faoliyatini toʻxtatgan<ref>{{cite web|website=Asia Plus|url=https://asiaplustj.info/news/sports/20240625/timi-futboli-kuktosh-ligai-oliro-tark-mekunad|title=Тими футболи “Куктош” Лигаи олиро тарк мекунад?|date=2024-06-25}}</ref>. == Liga va ichki kuboklardagi tarixi == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006]] | 1-liga | '''9-oʻrin''' | 22 | 5 | 4 | 13 | 22 | 39 | '''19''' | | | | |} <ref name=11dec>{{cite web|website=[[Radio Ozodi]]|url=https://www.ozodi.org/a/607304.html|title=«Регар» ТадАЗ - қаҳрамони футболи Тоҷикистон|date=2006-12-11}}</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tojikistondagi faoliyatini tugatgan futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda oʻz faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} p8qve4vfzqbvvsypblz67t70wm4hfvr 6271892 6271891 2026-09-16T07:56:06Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Liga va ichki kuboklardagi tarixi */ 6271892 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Olimi Karimzod Mastchoh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Olimi Karimzod Mastchoh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = 2007-yil | American = | ground = Nazar Nazirov stadioni <br>[[Mastchoh]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = Alibek Amirbekov | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006-yil]] | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Olimi Karimzod''' ({{lang-tg|Олими Каримзод}}) — [[Tojikiston]]ning [[Mastchoh]] tumanidan boʻlgan futbol klubi. Olimi Karimzod [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasida]] (mamlakatning eng yuqori futbol divizionida) ishtirok etib, toʻqqizinchi oʻrinni egallagan<ref name=11dec/><ref>{{cite web|website=[[Radio Ozodi]]|title="Вахш" - қаҳрамони футболи Тоҷикистон шикаст хӯрд|date=2006-09-08|url=https://www.ozodi.org/a/606338.html}}</ref>. 2006-yil holatiga koʻra jamoani Alibek Amirbekov boshqargan<ref name=22aug/>. Jamoaning uy stadioni Nazar Nazirov stadioni boʻlgan<ref name=22aug>{{cite web|website=[[Radio Ozodi]]|url=https://www.ozodi.org/a/606165.html|title=Мухлисону футболбозон муҷозот шуданд |date=2006-08-22}}</ref>. Keyinchalik klub moliyaviy qiyinchiliklar tufayli oʻz faoliyatini toʻxtatgan<ref>{{cite web|website=Asia Plus|url=https://asiaplustj.info/news/sports/20240625/timi-futboli-kuktosh-ligai-oliro-tark-mekunad|title=Тими футболи “Куктош” Лигаи олиро тарк мекунад?|date=2024-06-25}}</ref>. == Liga va ichki kuboklardagi tarixi == {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006]] | 1-liga | '''9-oʻrin'''<ref name=11dec>{{cite web|website=[[Radio Ozodi]]|url=https://www.ozodi.org/a/607304.html|title=«Регар» ТадАЗ - қаҳрамони футболи Тоҷикистон|date=2006-12-11}}</ref> | 22 | 5 | 4 | 13 | 22 | 39 | '''19''' | | | | |} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tojikistondagi faoliyatini tugatgan futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda oʻz faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} 1cw2z0ktmwn49g6pjcnx4hf6giw60j9 1 1448337 6271893 2026-09-16T07:56:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271893 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448338 6271894 2026-09-16T07:57:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271894 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448339 6271895 2026-09-16T07:57:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271895 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448340 6271896 2026-09-16T07:58:03Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Olimpia-85 Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Olimpia-85 Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1985-yil | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271896 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Olimpia-85 Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Olimpia-85 Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1985-yil | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2003-yil | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Olimpia-85 Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == * 1985-yil: ''„FC Olimpia-85 Bishkek“'' nomi ostida tashkil etilgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijasi: * 2003-yilda B guruhida 9-oʻrinni egallagan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=165823062169397981174907750941 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Olimpia-85 Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:1985-yilda Qirgʻiziston SSRda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} c6cx409ovna9vbl9gt1nmqy4hsmnjh0 1 1448341 6271897 2026-09-16T07:58:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271897 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448342 6271898 2026-09-16T07:59:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271898 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448343 6271899 2026-09-16T08:00:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271899 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448344 6271900 2026-09-16T08:00:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271900 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448345 6271901 2026-09-16T08:01:18Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Oqaban Hindukush | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Oqaban Hindukush | nickname = Hindukush qorongʻizlari / Hindukush burgutlari | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Gʻazni maydoni, [[Gʻazni]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271901 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Oqaban Hindukush | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Oqaban Hindukush | nickname = Hindukush qorongʻizlari / Hindukush burgutlari | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Gʻazni maydoni, [[Gʻazni]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = | coach = | league = [[Afgʻoniston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = _blackborder | pattern_b1 = _blackstripes | pattern_ra1 = _blackborder | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = _blackborder | pattern_b2 = _collar | pattern_ra2 = _blackborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Oqaban Hindukush''' ([[Fors tili|forscha]]: {{lang|fa|عقابان هندوکش}}) yoki '''Hindukush burgutlari''' — [[Afgʻoniston]]dagi futbol klubi<ref>{{cite web|url=http://www.afghanpremierleague.com/teams/oqaban-hindukosh|title=Oqaban Hindukush|date=2012-09-05|website=afghanpremierleague.com|access-date=2017-12-13}}</ref>. Jamoa [[Afgʻoniston Premyer-ligasi|Afgʻoniston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan. == Tarixi == Klub 2012-yil avgust oyida Afgʻoniston Premyer-ligasining tashkil etilishi davrida tuzilgan boʻlib, uning futbolchilari „Maidan-E-Sabz“ (Yashil maydon) deb nomlangan koʻrsatuv orqali sarlab olingan. Gʻazni shahrida joylashgan ushbu klub Afgʻonistonning markaziy mintaqasidagi [[Gʻazni (viloyat)|Gʻazni]], [[Bomiyon]], [[Parvon]], [[Panjsher]], [[Daykundi]] va [[Vardak viloyati|Vardak]] viloyatlari sharafini himoya qiladi. == Yutuqlari == === Milliy === * '''[[Afgʻoniston Premyer-ligasi]]''' ** Finalchi (1): [[2014-yilgi Afgʻoniston Premyer-ligasi|2014]] == Manbalar == {{Manbalar}} {{Afgʻoniston Premyer-ligasi}} {{Gʻazni viloyati}} [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Gʻazni viloyati]] [[Turkum:2012-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2012-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} ntar5lk5iy4oeo0loyx1ihvrfnw2i2j 6271903 6271901 2026-09-16T08:01:35Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Manbalar */ 6271903 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Oqaban Hindukush | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Oqaban Hindukush | nickname = Hindukush qorongʻizlari / Hindukush burgutlari | short name = | founded = 2012-yil | dissolved = | American = | ground = Gʻazni maydoni, [[Gʻazni]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = | coach = | league = [[Afgʻoniston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = _blackborder | pattern_b1 = _blackstripes | pattern_ra1 = _blackborder | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = _blackborder | pattern_b2 = _collar | pattern_ra2 = _blackborder | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Oqaban Hindukush''' ([[Fors tili|forscha]]: {{lang|fa|عقابان هندوکش}}) yoki '''Hindukush burgutlari''' — [[Afgʻoniston]]dagi futbol klubi<ref>{{cite web|url=http://www.afghanpremierleague.com/teams/oqaban-hindukosh|title=Oqaban Hindukush|date=2012-09-05|website=afghanpremierleague.com|access-date=2017-12-13}}</ref>. Jamoa [[Afgʻoniston Premyer-ligasi|Afgʻoniston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan. == Tarixi == Klub 2012-yil avgust oyida Afgʻoniston Premyer-ligasining tashkil etilishi davrida tuzilgan boʻlib, uning futbolchilari „Maidan-E-Sabz“ (Yashil maydon) deb nomlangan koʻrsatuv orqali sarlab olingan. Gʻazni shahrida joylashgan ushbu klub Afgʻonistonning markaziy mintaqasidagi [[Gʻazni (viloyat)|Gʻazni]], [[Bomiyon]], [[Parvon]], [[Panjsher]], [[Daykundi]] va [[Vardak viloyati|Vardak]] viloyatlari sharafini himoya qiladi. == Yutuqlari == === Milliy === * '''[[Afgʻoniston Premyer-ligasi]]''' ** Finalchi (1): [[2014-yilgi Afgʻoniston Premyer-ligasi|2014]] == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Gʻazni viloyati]] [[Turkum:2012-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2012-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} tp578opkz0fimzs1djml4fzbcjhh5tk 1 1448346 6271902 2026-09-16T08:01:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271902 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448347 6271904 2026-09-16T08:02:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271904 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448348 6271905 2026-09-16T08:03:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271905 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448349 6271906 2026-09-16T08:03:47Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271906 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448350 6271907 2026-09-16T08:04:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271907 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448351 6271908 2026-09-16T08:04:52Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Oriyono Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Oriyono Dushanbe | nickname = | short name = | founded = | dissolved = 2007-yil | American = | ground = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrti...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271908 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Oriyono Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Oriyono Dushanbe | nickname = | short name = | founded = | dissolved = 2007-yil | American = | ground = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006-yil]] | position = 11-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Oriyono Dushanbe''' — [[Tojikiston]]ning [[Dushanbe]] shahrida joylashgan sobiq futbol klubi. == Tarixi == 2007-yilda Oriyono Dushanbe [[Dinamo Dushanbe|Dinamo Dushanbe]] klubi bilan birlashgan va hozirgi klub nomini olgan<ref>{{cite web|title=Tajikistan 2007|url=https://www.rsssf.org/tablest/taji07.html|website=[[RSSSF]]|access-date=2015-10-14}}</ref>. === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2003-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2003]] | 1-liga | '''16-oʻrin''' | 30 | 3 | 3 | 24 | 18 | 89 | '''12''' | | | | |- | [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 22 | 3 | 4 | 15 | 25 | 53 | '''13''' | | | | |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} 8lbe9eye22x8j413gk2jcenqbdc68zl 6271911 6271908 2026-09-16T08:06:28Z Javoxir Yorqulov 130047 6271911 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Oriyono Dushanbe | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Oriyono Dushanbe | nickname = | short name = | founded = | dissolved = 2007-yil | American = | ground = [[Dushanbe]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Tojikiston Oliy ligasi]] | season = [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006-yil]] | position = 11-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Oriyono Dushanbe''' — [[Tojikiston]]ning [[Dushanbe]] shahrida faoliyat yuritgan sobiq futbol klubi. == Tarixi == 2007-yilda Oriyono Dushanbe [[Dinamo Dushanbe|Dinamo Dushanbe]] klubi bilan birlashgan va hozirgi klub nomini olgan<ref>{{cite web|title=Tajikistan 2007|url=https://www.rsssf.org/tablest/taji07.html|website=[[RSSSF]]|access-date=2015-10-14}}</ref>. === Ichki musobaqalardagi tarixi === {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2003-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2003]] | 1-liga | '''16-oʻrin''' | 30 | 3 | 3 | 24 | 18 | 89 | '''12''' | | | | |- | [[2006-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2006]] | 1-liga | '''11-oʻrin''' | 22 | 3 | 4 | 15 | 25 | 53 | '''13''' | | | | |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] [[Turkum:Dushanbe futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} 6uic1h1esn137nec4i8g5e24nfsf4p1 1 1448352 6271909 2026-09-16T08:05:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271909 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448353 6271910 2026-09-16T08:06:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271910 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448354 6271912 2026-09-16T08:06:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271912 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448355 6271913 2026-09-16T08:07:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271913 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448356 6271914 2026-09-16T08:08:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271914 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448357 6271915 2026-09-16T08:09:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271915 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448358 6271916 2026-09-16T08:09:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271916 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448359 6271917 2026-09-16T08:10:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271917 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448360 6271918 2026-09-16T08:11:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271918 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448361 6271919 2026-09-16T08:12:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271919 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448362 6271920 2026-09-16T08:12:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271920 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448363 6271921 2026-09-16T08:13:10Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Orto-Nur Sokuluk | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Orto-Nur Sokuluk | nickname = | short name = | founded = 1990-yil | dissolved = 2004-yil | American = | ground = [[Soʻquluq]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271921 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Orto-Nur Sokuluk | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Orto-Nur Sokuluk | nickname = | short name = | founded = 1990-yil | dissolved = 2004-yil | American = | ground = [[Soʻquluq]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2003-yil | position = 8-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Orto-Nur Sokuluk''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Soʻquluq]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 1990-yil: ''„FC Dostuk Sokuluk“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1992-yil: Nomi ''„FC SKA-Dostuk Sokuluk“'' deb oʻzgartirilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC Dinamo Sokuluk“'' deb oʻzgartirilgan. * 1999-yil: Nomi ''„FC Frunze Sokuluk“'' deb oʻzgartirilgan. * 2003-yil: Nomi ''„FC Orto-Nur Sokuluk“'' deb oʻzgartirilgan. * 2004-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]'''dagi natijalari: * Kumush medal sohibi (Vitse-chempion): [[1992-yilgi Qirgʻiziston Premyer-ligasi|1992]]. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=119220804991951213413631563686 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Orto-Nur Sokuluk}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1990-yilda Qirgʻiziston SSRda tashkil etilgan]] [[Turkum:2004-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} jxpslbfw7hffk2jcr6padtihv3ek3td 1 1448364 6271922 2026-09-16T08:13:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271922 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448365 6271923 2026-09-16T08:14:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271923 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448366 6271924 2026-09-16T08:15:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271924 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448367 6271925 2026-09-16T08:15:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271925 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448368 6271926 2026-09-16T08:16:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271926 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448369 6271928 2026-09-16T08:17:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271928 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448370 6271929 2026-09-16T08:18:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271929 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448371 6271930 2026-09-16T08:18:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271930 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448372 6271931 2026-09-16T08:19:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271931 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448373 6271932 2026-09-16T08:20:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271932 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448374 6271933 2026-09-16T08:21:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271933 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448375 6271934 2026-09-16T08:21:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271934 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448376 6271935 2026-09-16T08:22:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271935 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448377 6271936 2026-09-16T08:23:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271936 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448378 6271937 2026-09-16T08:24:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271937 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448379 6271938 2026-09-16T08:24:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271938 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448380 6271939 2026-09-16T08:25:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271939 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448381 6271940 2026-09-16T08:26:12Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Ravshan Zafarobod | image = Ravshan_Zafarobod_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Ravshan Zafarobod | nickname = | short name = | founded = 2016-yil | dissolved = | American = | ground = [[Zafarobod]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271940 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Ravshan Zafarobod | image = Ravshan_Zafarobod_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Ravshan Zafarobod | nickname = | short name = | founded = 2016-yil | dissolved = | American = | ground = [[Zafarobod]], [[Tojikiston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = [[Rahmatullo Fuzaylov]]<ref name="Ravshan Zafarobod Squad"/> | coach = | league = [[Tojikiston Birinchi ligasi]] | season = [[2022-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2022-yil]] | position = Tojikiston Oliy ligasi, 10 jamoa orasida 10-oʻrin (Quyi ligaga tushib ketgan) | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Ravshan Zafarobod''' ({{lang-tg|Равшан Зафаробод}}) — [[Tojikiston]]ning [[Zafarobod]] shahrida joylashgan, [[Tojikiston Oliy ligasi|Tojikiston Oliy ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == === Ichki musobaqalardagi tarixi === Klubning ichki musobaqalardagi tarixi quyidagicha koʻrinish olgan. {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" style="text-align: center; font-size: 90%;" |- style="background:#efefef;" ! rowspan="2" | Mavsum ! colspan="9" | Liga ! rowspan="2" | [[Tojikiston Kubogi]] ! colspan="2" | Toʻpurar ! rowspan="2" | Murabbiy |- ! Divizioni ! Oʻrni ! Oʻ ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Ismi ! Ligada |- | [[2020-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2020]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-divizion]] | '''4-oʻrin''' | 22 | 11 | 6 | 5 | 47 | 28 | '''39''' | [[2020-yilgi Tojikiston Kubogi#Last 16|Nimchorak final]] | | | |- | [[2021-yilgi Tojikiston Birinchi ligasi|2021]] | [[Tojikiston Birinchi ligasi|2-divizion]] | '''2-oʻrin''' | 22 | 16 | 3 | 3 | 60 | 18 | '''51''' | [[2021-yilgi Tojikiston Kubogi#Preliminary round|Dastlabki bosqich]] | | | |- | [[2022-yilgi Tojikiston Oliy ligasi|2022]] | 1-liga | style="background:pink;"| '''10-oʻrin''' | 22 | 4 | 8 | 10 | 21 | 46 | '''20''' | | Baxtiyor Zaripov | 6 | [[Rahmatullo Fuzaylov]] |} == Joriy tarkibi == {{updated|2022-yil 7-avgust}}<ref name="Ravshan Zafarobod Squad">{{cite web |title=Заявка футбольного клуба «Равшан» (Зафарабад) для участия в сезоне-2022 |url=https://twitter.com/fft_official/status/1509948735777816580/photo/1 |website=twitter.com/fft_official |publisher=Tojikiston Futbol Federatsiyasi Twitter sahifasi |access-date=2022-04-01 |language=ru |date=2022-04-01}}</ref> Klubning joriy tarkibi quyidagi futbolchilardan tashkil topgan: {{Fs start}} {{Fs player|no=5 |nat=TJK|name=Shohrux Qobilbekov|pos=MF}} {{Fs player|no=7 |nat=TJK|name=Azimjon Mavlonov|pos=DF}} {{Fs player|no=8 |nat=TJK|name=Xursandmurod Jumayev|pos=MF}} {{Fs player|no=9 |nat=TJK|name=Jamoliddin Zardiyev|pos=MF}} {{Fs player|no=10|nat=TJK|name=Parvizjon Dehqonov|pos=MF}} {{Fs player|no=11|nat=TJK|name=Baxtiyor Zaripov|pos=FW}} {{Fs player|no=16|nat=TJK|name=Murodullo Saidov|pos=GK}} {{Fs player|no=17|nat=TJK|name=Mavlonjon Ismoilov|pos=DF}} {{Fs player|no=18|nat=TJK|name=[[Jahongir Aliyev]]|pos=MF}} {{Fs player|no=21|nat=TJK|name=Umed Odinayev|pos=DF}} {{Fs player|no=24|nat=UZB|name=Javohir Gʻaybullayev|pos=DF}} {{Fs player|no=27|nat=UZB|name=Behruz Doʻstmurodov|pos=MF}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=31|nat=TJK|name=Shomahmad Oxunov|pos=FW}} {{Fs player|no=35|nat=UZB|name=Muhriddin Ahmedov|pos=GK}} {{Fs player|no=77|nat=TJK|name=Baxtovar Zokirov|pos=FW}} {{Fs player|no=|nat=UZB|name=Shahzod Abdurahimov|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=UZB|name=Mirjalol Qurbonov|pos=DF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Diyor Maʼrufov|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Umid Mirsadiyev|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Ahmadjon Tuychiyev|pos=MF}} {{Fs player|no=|nat=TJK|name=Daler Maxatov|pos=FW}} {{Fs player|no=|nat=UZB|name=Jahongir Qurbonboyev|pos=FW}} {{Fs player|no=|nat=UZB|name=Sardor Matmurodov|pos=FW}} {{Fs end}} == Manbalar == {{Manbalar}} {{Tojikiston Oliy ligasi}} [[Turkum:Tojikiston futbol klublari]] {{Tajikistan-footyclub-stub}} cnqs4uaa60jzjmfe4nfx03u5jh3zle8 1 1448382 6271941 2026-09-16T08:26:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271941 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448383 6271942 2026-09-16T08:27:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271942 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448384 6271943 2026-09-16T08:27:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271943 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448385 6271944 2026-09-16T08:28:32Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Real Afghan Kabul | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Real Afghan Kabul | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrt...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271944 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Real Afghan Kabul | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Real Afghan Kabul | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = | American = | ground = [[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Real Afghan Kabul''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol jamoasi. Klub 2003-yilda tashkil etilgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan - List of Foundation Dates |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afghfound.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20160303183824/http://realafghanfc.s5.com/index.htm Rasmiy sayti] (2016-yil 3-martda arxivlangan) [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:2003-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2003-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} eyw6867denet8w7svf9txjvrb4u5hxc 1 1448386 6271945 2026-09-16T08:28:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271945 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448387 6271946 2026-09-16T08:29:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271946 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448388 6271947 2026-09-16T08:30:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271947 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448389 6271948 2026-09-16T08:30:46Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Rotor Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club Rotor Bishkek | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgr...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271948 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Rotor Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club Rotor Bishkek | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1996-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Rotor Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Nomlanish tarixi == Klub oʻz tarixida quyidagi nom oʻzgarishlarini boshidan oʻtkazgan: * Dastlab ''„Frunze Torpedo“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 1960-yilda: ''„Selmashevets Frunze“'' deb nomlangan. * 1992-yilda: ''„Selmashevets Bishkek“'' deb nomlangan. * 1994-yilda: [[FC Instrumentalshchik Bishkek|Instrumentalschik Bishkek]] klubi bilan birlashib, ''Rotor Bishkek'' nomini olgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=460951158888413186983898461017 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Rotor Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 5dc21vm9n3a82yymnq0efphkpnadpee 1 1448390 6271949 2026-09-16T08:30:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271949 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448391 6271950 2026-09-16T08:31:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271950 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448392 6271951 2026-09-16T08:32:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271951 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448393 6271952 2026-09-16T08:33:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271952 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448394 6271953 2026-09-16T08:33:20Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = RUOR-Guardia Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club RUOR-Guardia Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1994-yil | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = |...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271953 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = RUOR-Guardia Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club RUOR-Guardia Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1994-yil | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2005-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC RUOR-Guardia Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Nomlanish tarixi == Klub oʻz tarixida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 1994-yilda: ''„AiK Bishkek“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 1998-yilda: ''„National Guard-AiK Bishkek“'' deb nomlangan. * 1998-yilda: ''„National Guard Bishkek“'' deb oʻzgartirilgan. * 1999-yilda: ''„SKNG Guardia Bishkek“'' deb nomlangan. * 2001-yilda: ''„RUOR-Guardia Bishkek“'' nomini olgan. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]''' ** 3-oʻrin: 1998-yil * '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]''' ** Gʻolib: 1996-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=704784120158799808096642733591 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:RUOR-Guardia Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:1994-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:1994-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] [[Turkum:Harbiy futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} hd47fbdwn2b3br7e9huwsuxcra7u789 6271954 6271953 2026-09-16T08:33:45Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:1994-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271954 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = RUOR-Guardia Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Football Club RUOR-Guardia Bishkek | nickname = | short name = | founded = 1994-yil | dissolved = | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2005-yil | position = 6-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 008000 | socks1 = 008000 | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC RUOR-Guardia Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Nomlanish tarixi == Klub oʻz tarixida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 1994-yilda: ''„AiK Bishkek“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 1998-yilda: ''„National Guard-AiK Bishkek“'' deb nomlangan. * 1998-yilda: ''„National Guard Bishkek“'' deb oʻzgartirilgan. * 1999-yilda: ''„SKNG Guardia Bishkek“'' deb nomlangan. * 2001-yilda: ''„RUOR-Guardia Bishkek“'' nomini olgan. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]''' ** 3-oʻrin: 1998-yil * '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]''' ** Gʻolib: 1996-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=704784120158799808096642733591 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:RUOR-Guardia Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:1994-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Harbiy futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} li4zzwcj33z2t8rc7y6tetorcb0x7p5 1 1448395 6271955 2026-09-16T08:33:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271955 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448396 6271956 2026-09-16T08:34:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271956 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448397 6271957 2026-09-16T08:35:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271957 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448398 6271958 2026-09-16T08:36:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271958 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448399 6271959 2026-09-16T08:36:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271959 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448400 6271960 2026-09-16T08:37:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271960 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448401 6271961 2026-09-16T08:37:56Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Sabawoon Kabul FC | image = Sabawoon_FC_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Sabawoon Kabul Football Club | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = Melat stadioni,<br />[[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = 7 000 | coordinates = | owntitle = | owner...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6271961 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sabawoon Kabul FC | image = Sabawoon_FC_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Sabawoon Kabul Football Club | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = Melat stadioni,<br />[[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = 7 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Sabawoon Kabul Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol klubi. == Tarixi == Jamoa dastlabki [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] qatnashgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. 2025–26-yilgi Qobul Premyer-ligasida Sabawoon 24 ochko jamgʻargan [[Ordu Kabul F.C.|Ordu]] jamoasidan keyin 19 ochko bilan ikkinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Cite news |title=Kabul football premier league concludes |url=https://pajhwok.com/2026/01/05/kabul-football-premier-league-concludes/ |access-date=2026-08-02 |work=Pajhwok Afghan News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Amiri |first=Shahabuddin |date=2026-01-06 |title=Kabul Premier League ends after two months |url=https://amu.tv/219885/ |access-date=2026-08-02 |website=Amu TV |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Urdu Team Clinches Kabul Premier League Title with Perfect Record |url=https://www.thekabultimes.com/urdu-team-clinches-kabul-premier-league-title-with-perfect-record/ |access-date=2026-08-02 |website=The Kabul times, Afghanistan Trustable News Agency. |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=پایان لیگ برتر فوتبال کابل؛ تیم اردو جام قهرمانی را بالای سر برد {{!}} آوا |url=https://www.avapress.net/fa/news/343626/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=خبرگزاری صدای افغان(آوا) {{!}} اخبار افغانستان و جهان {{!}} Afghan voice agency |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=کابل؛ مراسم قرعه کشی لیگ فوتبال کابل با اشتراک ۹ تیم برگزار گردید {{!}} GDPES |url=https://www.gdpes.gov.af/dr/%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%9;-{%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%DB%B9-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%DB%8C%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=www.gdpes.gov.af}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=لیگ برتر فوتبال کابل؛ سباوون برابر عدالت پیروز شد - خراسان تایمز {{!}} The khorasan Times |url=https://khorasantimes.com/?p=35188 |access-date=2026-08-02 |language=fa-IR}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=61587603004298 Sabawoon Kabul FC] Facebook sahifasi [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Qobul sporti]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} lri1f53100ft6b03bjat1zt3kqic1cz 6271963 6271961 2026-09-16T08:38:20Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Qobul sporti]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6271963 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sabawoon Kabul FC | image = Sabawoon_FC_logo.png | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Sabawoon Kabul Football Club | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = Melat stadioni,<br />[[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = 7 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Sabawoon Kabul Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol klubi. == Tarixi == Jamoa dastlabki [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] qatnashgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. 2025–26-yilgi Qobul Premyer-ligasida Sabawoon 24 ochko jamgʻargan [[Ordu Kabul F.C.|Ordu]] jamoasidan keyin 19 ochko bilan ikkinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Cite news |title=Kabul football premier league concludes |url=https://pajhwok.com/2026/01/05/kabul-football-premier-league-concludes/ |access-date=2026-08-02 |work=Pajhwok Afghan News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Amiri |first=Shahabuddin |date=2026-01-06 |title=Kabul Premier League ends after two months |url=https://amu.tv/219885/ |access-date=2026-08-02 |website=Amu TV |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Urdu Team Clinches Kabul Premier League Title with Perfect Record |url=https://www.thekabultimes.com/urdu-team-clinches-kabul-premier-league-title-with-perfect-record/ |access-date=2026-08-02 |website=The Kabul times, Afghanistan Trustable News Agency. |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=پایان لیگ برتر فوتبال کابل؛ تیم اردو جام قهرمانی را بالای سر برد {{!}} آوا |url=https://www.avapress.net/fa/news/343626/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=خبرگزاری صدای افغان(آوا) {{!}} اخبار افغانستان و جهان {{!}} Afghan voice agency |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=کابل؛ مراسم قرعه کشی لیگ فوتبال کابل با اشتراک ۹ تیم برگزار گردید {{!}} GDPES |url=https://www.gdpes.gov.af/dr/%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%9;-{%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%DB%B9-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%DB%8C%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=www.gdpes.gov.af}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=لیگ برتر فوتبال کابل؛ سباوون برابر عدالت پیروز شد - خراسان تایمز {{!}} The khorasan Times |url=https://khorasantimes.com/?p=35188 |access-date=2026-08-02 |language=fa-IR}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=61587603004298 Sabawoon Kabul FC] Facebook sahifasi [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} n2vr6xc6un2ldngrs9hp2zawaceg1u5 6271964 6271963 2026-09-16T08:38:38Z Javoxir Yorqulov 130047 6271964 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sabawoon Kabul FC | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Sabawoon Kabul Football Club | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = Melat stadioni,<br />[[Qobul]], [[Afgʻoniston]] | capacity = 7 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Sabawoon Kabul Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol klubi. == Tarixi == Jamoa dastlabki [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] qatnashgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. 2025–26-yilgi Qobul Premyer-ligasida Sabawoon 24 ochko jamgʻargan [[Ordu Kabul F.C.|Ordu]] jamoasidan keyin 19 ochko bilan ikkinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Cite news |title=Kabul football premier league concludes |url=https://pajhwok.com/2026/01/05/kabul-football-premier-league-concludes/ |access-date=2026-08-02 |work=Pajhwok Afghan News |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=Amiri |first=Shahabuddin |date=2026-01-06 |title=Kabul Premier League ends after two months |url=https://amu.tv/219885/ |access-date=2026-08-02 |website=Amu TV |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=Urdu Team Clinches Kabul Premier League Title with Perfect Record |url=https://www.thekabultimes.com/urdu-team-clinches-kabul-premier-league-title-with-perfect-record/ |access-date=2026-08-02 |website=The Kabul times, Afghanistan Trustable News Agency. |language=en-US}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-01-06 |title=پایان لیگ برتر فوتبال کابل؛ تیم اردو جام قهرمانی را بالای سر برد {{!}} آوا |url=https://www.avapress.net/fa/news/343626/%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%88-%D8%AC%D8%A7%D9%85-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%D8%B1-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=خبرگزاری صدای افغان(آوا) {{!}} اخبار افغانستان و جهان {{!}} Afghan voice agency |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |title=کابل؛ مراسم قرعه کشی لیگ فوتبال کابل با اشتراک ۹ تیم برگزار گردید {{!}} GDPES |url=https://www.gdpes.gov.af/dr/%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D9%84%D8%9;-{%D9%85%D8%B1%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%B9%D9%87-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D8%B1%D8%A7%DA%A9-%DB%B9-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B1%D8%DB%8C%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=www.gdpes.gov.af}}</ref><ref>{{Cite web |date=2026-07-28 |title=لیگ برتر فوتبال کابل؛ سباوون برابر عدالت پیروز شد - خراسان تایمز {{!}} The khorasan Times |url=https://khorasantimes.com/?p=35188 |access-date=2026-08-02 |language=fa-IR}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=61587603004298 Sabawoon Kabul FC] Facebook sahifasi [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} 6dui19gd702js6pea8bzpt76m1i9aoc 1 1448402 6271962 2026-09-16T08:38:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271962 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448403 6271965 2026-09-16T08:39:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271965 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448404 6271966 2026-09-16T08:39:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271966 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448405 6271967 2026-09-16T08:40:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271967 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448406 6271968 2026-09-16T08:41:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271968 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448407 6271969 2026-09-16T08:42:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271969 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448408 6271970 2026-09-16T08:42:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271970 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448409 6271971 2026-09-16T08:43:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271971 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448410 6271972 2026-09-16T08:44:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271972 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448411 6271973 2026-09-16T08:45:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271973 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448412 6271974 2026-09-16T08:45:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271974 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448413 6271975 2026-09-16T08:46:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271975 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448414 6271976 2026-09-16T08:47:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271976 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448415 6271977 2026-09-16T08:48:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271977 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448416 6271978 2026-09-16T08:48:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271978 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448417 6271979 2026-09-16T08:49:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271979 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448418 6271980 2026-09-16T08:50:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271980 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448419 6271981 2026-09-16T08:51:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271981 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448420 6271982 2026-09-16T08:51:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271982 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448421 6271983 2026-09-16T08:52:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271983 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448422 6271984 2026-09-16T08:53:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271984 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448423 6271985 2026-09-16T08:54:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271985 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448424 6271986 2026-09-16T08:54:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271986 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448425 6271987 2026-09-16T08:55:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271987 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448426 6271988 2026-09-16T08:56:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271988 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448427 6271989 2026-09-16T08:57:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271989 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448428 6271990 2026-09-16T08:57:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271990 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448429 6271991 2026-09-16T08:58:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271991 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448430 6271992 2026-09-16T08:59:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271992 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448431 6271993 2026-09-16T09:00:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271993 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448432 6271994 2026-09-16T09:00:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271994 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448433 6271995 2026-09-16T09:01:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271995 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448434 6271996 2026-09-16T09:02:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271996 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448435 6271997 2026-09-16T09:03:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271997 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448436 6271998 2026-09-16T09:03:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271998 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448437 6271999 2026-09-16T09:04:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6271999 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448438 6272000 2026-09-16T09:05:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272000 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448439 6272001 2026-09-16T09:06:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272001 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448440 6272002 2026-09-16T09:06:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272002 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448441 6272003 2026-09-16T09:07:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272003 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448442 6272004 2026-09-16T09:08:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272004 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448443 6272005 2026-09-16T09:09:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272005 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448444 6272006 2026-09-16T09:09:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272006 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448445 6272007 2026-09-16T09:10:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272007 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448446 6272008 2026-09-16T09:11:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272008 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448447 6272009 2026-09-16T09:12:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272009 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448448 6272010 2026-09-16T09:12:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272010 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448449 6272011 2026-09-16T09:13:33Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272011 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448450 6272012 2026-09-16T09:14:18Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272012 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 1 1448451 6272013 2026-09-16T09:15:03Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 /* top */ {{Munozara + 6272013 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 0 1448452 6272016 2026-09-16T09:50:48Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272016 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea succinalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea succinalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1854-yilda Achille Guenée tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Braziliya]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2017 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=February 14, 2018}}</ref><ref>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://ftp.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/pyraloidea/crambidae/pyraustinae/hyalea/#succinalis |title=''Hyalea succinalis'' Guenée, 1854 |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |accessdate=February 14, 2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256663}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} fobhijluo0v3580vy58uqds9lootvz1 0 1448453 6272018 2026-09-16T09:51:30Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272018 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea pallidalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea pallidalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1898-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Peru]]da va [[Braziliya]]ning [[San-Paulu]] shtatida uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13256661}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} hz1t1k451duebggon4mqk1aml7cn39f 0 1448454 6272019 2026-09-16T09:52:04Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272019 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea glaucopidalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea glaucopidalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1854-yilda Achille Guenée tomonidan tavsiflangan<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q18350448}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 352yxr2d8qeywqeotksu5obw03fytpr 0 1448455 6272020 2026-09-16T09:52:52Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272020 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea dividalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea dividalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1832-yilda Carl Geyer tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Braziliya]]da uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2017 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=February 14, 2018}}</ref><ref>{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://ftp.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/pyraloidea/crambidae/pyraustinae/hyalea/#dividalis |title=''Hyalea dividalis'' (Geyer, 1832) |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |accessdate=February 14, 2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256659}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 7fde58zbqsx97bpo541xnqp1f93uowd 0 1448456 6272021 2026-09-16T09:53:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272021 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea boliviensis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea boliviensis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1905-yilda Paul Dognin tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Boliviya]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q18358020}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} qbdu5713ubi3runj4a04nlc4yy604qv 0 1448457 6272022 2026-09-16T09:54:19Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 new 6272022 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea africalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea africalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1912-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Nigeriya]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref><ref>[http://www.afromoths.net/species_by_code/HYALAFRI Afro Moths]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256657}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} f5qownjr2si7ubibuulpkr4wzq82n1s 0 1448458 6272023 2026-09-16T09:55:36Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272023 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalea | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalea''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub yirik [[kuya]]larning urug‘i. 1854-yilda Achille Guenée tomonidan tavsiflangan<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2017 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |access-date=February 14, 2018}}</ref>. ==Turlari== *''[[Hyalea africalis]]'' <small>Hampson, 1912</small> *''[[Hyalea boliviensis]]'' <small>Dognin, 1905</small> *''[[Hyalea dividalis]]'' <small>Geyer in Hübner, 1832</small> *''[[Hyalea glaucopidalis]]'' <small>Guenée, 1854</small> *''[[Hyalea pallidalis]]'' <small>Hampson, 1898</small> *''[[Hyalea succinalis]]'' <small>Guenée, 1854</small> == Manbalar == {{manbalar}} {{Commons category}} *{{cite web |last=Savela |first=Markku |url=http://ftp.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/pyraloidea/crambidae/pyraustinae/hyalea/ |title=''Hyalea'' Guenée in Boisduval & Guenée, 1854 |website=Lepidoptera and Some Other Life Forms |access-date=February 14, 2018}} {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q15958275}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} h52desd9jg4m5vuctksrd3188hn2aov 0 1448459 6272024 2026-09-16T10:00:53Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Seramiasht | image = Afghan Red Crescent Society logo.svg | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Seramiasht Football Club | nickname = | short name = | founded = 1995-yil | dissolved = | American = | ground = [[Qobul stadioni]],<br />[[Qobul]] | capacity = 25 000 | coordinates = | owntitle = | owner...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6272024 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Seramiasht | image = Afghan Red Crescent Society logo.svg | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Seramiasht Football Club | nickname = | short name = | founded = 1995-yil | dissolved = | American = | ground = [[Qobul stadioni]],<br />[[Qobul]] | capacity = 25 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = Rais | chairman = [[Zahir Walizada]] | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = [[Muhammad Zulmai]] | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Seramiasht Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol jamoasi. Klub [[Qobul Premyer-ligasi|Qobul Premyer-ligasida]] ishtirok etadi. Jamoa Afgʻoniston Qizil Yarim Oy Jamiyati bilan hamkorlikda tashkil etilgan<ref name=":0">{{Cite web |last=YJC |first=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} |date=2016-12-14 |title=سرمشیات قهرمان لیگ برتر فوتبال کابل شد |url=https://www.yjc.ir/fa/news/5898698/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B4%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2016-12-14 |title=سره‌میاشت فاتح لیگ برتر فوتبال کابل شد-سره‌میاشت فاتح لیگ برتر فوتبال کابل شد |url=https://old.chekad.tv/%D8%B3%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%AA%D8%_AD-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B4/ |access-date=2026-08-02 |website=تلویزیون چکاد |language=fa-IR}}</ref>. == Tarixi == 2003-yilda jamoa Qobul A divizioni futbol ligasida gʻolib chiqqan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan - List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afghchamp.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Shuningdek, jamoa dastlabki [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] ham qatnashgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. 2016-yilda Seramiasht 29 ochko jamgʻargan holda Qobul Premyer-ligasida gʻolib chiqqan. Musobaqa Gʻozi stadionida uch oydan ortiq vaqt davomida oʻtkazilgan<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2016 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh2016.html |access-date=2026-06-28 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Seramiasht 2017-yilda ham Qobul futbol ligasida gʻolib chiqib, uch oy davom etgan 13 ta jamoa orasidagi musobaqada birinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Cite news |last=آزادی |first=رادیو |date=2017-12-27 |title=تیم سره میاشت قهرمان مسابقات لیگ فوتبال کابل شد |url=https://da.azadiradio.com/a/28941663.html |access-date=2026-08-02 |work=رادیو آزادی}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=61572500007403 Seramiasht FC] Facebook sahifasi [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Qobul sporti]] [[Turkum:1995-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:1995-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} 162losbkbhemslij7xs9tcr50jpd69b 6272025 6272024 2026-09-16T10:01:41Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:1995-yilda Afgʻonistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6272025 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Seramiasht | image = Afghan Red Crescent Society logo.svg | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Seramiasht Football Club | nickname = | short name = | founded = 1995-yil | dissolved = | American = | ground = [[Qobul stadioni]],<br />[[Qobul]] | capacity = 25 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = Rais | chairman = [[Zahir Walizada]] | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = [[Muhammad Zulmai]] | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Seramiasht Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol jamoasi. Klub [[Qobul Premyer-ligasi|Qobul Premyer-ligasida]] ishtirok etadi. Jamoa Afgʻoniston Qizil Yarim Oy Jamiyati bilan hamkorlikda tashkil etilgan<ref name=":0">{{Cite web |last=YJC |first=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} |date=2016-12-14 |title=سرمشیات قهرمان لیگ برتر فوتبال کابل شد |url=https://www.yjc.ir/fa/news/5898698/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B4%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2016-12-14 |title=سره‌میاشت فاتح لیگ برتر فوتبال کابل شد-سره‌میاشت فاتح لیگ برتر فوتبال کابل شد |url=https://old.chekad.tv/%D8%B3%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%AA%D8%_AD-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B4/ |access-date=2026-08-02 |website=تلویزیون چکاد |language=fa-IR}}</ref>. == Tarixi == 2003-yilda jamoa Qobul A divizioni futbol ligasida gʻolib chiqqan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan - List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afghchamp.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Shuningdek, jamoa dastlabki [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] ham qatnashgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. 2016-yilda Seramiasht 29 ochko jamgʻargan holda Qobul Premyer-ligasida gʻolib chiqqan. Musobaqa Gʻozi stadionida uch oydan ortiq vaqt davomida oʻtkazilgan<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2016 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh2016.html |access-date=2026-06-28 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Seramiasht 2017-yilda ham Qobul futbol ligasida gʻolib chiqib, uch oy davom etgan 13 ta jamoa orasidagi musobaqada birinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Cite news |last=آزادی |first=رادیو |date=2017-12-27 |title=تیم سره میاشت قهرمان مسابقات لیگ فوتبال کابل شد |url=https://da.azadiradio.com/a/28941663.html |access-date=2026-08-02 |work=رادیو آزادی}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=61572500007403 Seramiasht FC] Facebook sahifasi [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:Qobul sporti]] [[Turkum:1995-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} tvblo8waq0luvk42lpej3o2asinzufk 6272026 6272025 2026-09-16T10:03:34Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:Qobul sporti]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6272026 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Seramiasht | image = Afghan Red Crescent Society logo.svg | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = Seramiasht Football Club | nickname = | short name = | founded = 1995-yil | dissolved = | American = | ground = [[Qobul stadioni]],<br />[[Qobul]] | capacity = 25 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = Rais | chairman = [[Zahir Walizada]] | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = [[Muhammad Zulmai]] | coach = | league = [[Qobul Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''Seramiasht Football Club''' — [[Afgʻoniston]]ning [[Qobul]] shahrida joylashgan futbol jamoasi. Klub [[Qobul Premyer-ligasi|Qobul Premyer-ligasida]] ishtirok etadi. Jamoa Afgʻoniston Qizil Yarim Oy Jamiyati bilan hamkorlikda tashkil etilgan<ref name=":0">{{Cite web |last=YJC |first=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} |date=2016-12-14 |title=سرمشیات قهرمان لیگ برتر فوتبال کابل شد |url=https://www.yjc.ir/fa/news/5898698/%D8%B3%D8%B1%D9%85%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D9%82%D9%87%D8%B1%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B4%D8%AF |access-date=2026-08-02 |website=fa |language=fa}}</ref><ref name=":1">{{Cite web |date=2016-12-14 |title=سره‌میاشت فاتح لیگ برتر فوتبال کابل شد-سره‌میاشت فاتح لیگ برتر فوتبال کابل شد |url=https://old.chekad.tv/%D8%B3%D8%B1%D9%87%E2%80%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%81%D8%A7%D8%AA%D8%_AD-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%DA%A9%D8%A7%D8%A8%D9%84-%D8%B4/ |access-date=2026-08-02 |website=تلویزیون چکاد |language=fa-IR}}</ref>. == Tarixi == 2003-yilda jamoa Qobul A divizioni futbol ligasida gʻolib chiqqan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan - List of Champions |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afghchamp.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Shuningdek, jamoa dastlabki [[2007-yilgi Qobul Premyer-ligasi|2007-yilgi Qobul Premyer-ligasida]] ham qatnashgan<ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2007 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh07.html |access-date=2026-08-02 |website=www.rsssf.org}}</ref>. 2016-yilda Seramiasht 29 ochko jamgʻargan holda Qobul Premyer-ligasida gʻolib chiqqan. Musobaqa Gʻozi stadionida uch oydan ortiq vaqt davomida oʻtkazilgan<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref>{{Cite web |title=Afghanistan 2016 |url=https://www.rsssf.org/tablesa/afgh2016.html |access-date=2026-06-28 |website=www.rsssf.org}}</ref>. Seramiasht 2017-yilda ham Qobul futbol ligasida gʻolib chiqib, uch oy davom etgan 13 ta jamoa orasidagi musobaqada birinchi oʻrinni egallagan<ref>{{Cite news |last=آزادی |first=رادیو |date=2017-12-27 |title=تیم سره میاشت قهرمان مسابقات لیگ فوتبال کابل شد |url=https://da.azadiradio.com/a/28941663.html |access-date=2026-08-02 |work=رادیو آزادی}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.facebook.com/profile.php?id=61572500007403 Seramiasht FC] Facebook sahifasi [[Turkum:Afgʻoniston futbol klublari]] [[Turkum:1995-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Afghanistan-footyclub-stub}} it10bz2umwgfneyesju3jy02teaomoo 0 1448460 6272027 2026-09-16T10:07:32Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Bistao Batken | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Bishtao Batken | nickname = Merkitskiylar | short name = | founded = 2014-yil | dissolved = | American = | ground = Tashmedia stadioni<br>[[Batken]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 1 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6272027 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Bistao Batken | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Bishtao Batken | nickname = Merkitskiylar | short name = | founded = 2014-yil | dissolved = | American = | ground = Tashmedia stadioni<br>[[Batken]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 1 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Shakhtyor Kyzyl-Kiya''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qizilqiya]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixi davomida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 1992-yil: ''„FC Semetey Kyzyl-Kiya“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1997-yil: Nomi ''„FC Semetey-Dinamo Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC Semetey Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. * 2001-yil: Nomi ''„FC Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. * 2006-yil: Nomi ''„FC Shakhtyor Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]:''' * 2-oʻrin (Vitse-chempion): 1994-yil * 3-oʻrin: 1995-yil '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]:''' * Gʻolib: 1995-yil * Finalchi: 1999-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=507829157908422215555960940411 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Shakhtyor Kyzyl-Kiya}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1992-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:1992-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 4cjvk792dmwgz5modm8wflcjvhmgr95 6272028 6272027 2026-09-16T10:08:36Z Javoxir Yorqulov 130047 [[Turkum:1992-yilda Qirgʻizistonda tashkil etilgan]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6272028 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Bistao Batken | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Bishtao Batken | nickname = Merkitskiylar | short name = | founded = 2014-yil | dissolved = | American = | ground = Tashmedia stadioni<br>[[Batken]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 1 000{{manba kerak|sana=Noyabr 2023}} | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = | position = | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Shakhtyor Kyzyl-Kiya''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Qizilqiya]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etuvchi futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixi davomida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 1992-yil: ''„FC Semetey Kyzyl-Kiya“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1997-yil: Nomi ''„FC Semetey-Dinamo Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC Semetey Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. * 2001-yil: Nomi ''„FC Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. * 2006-yil: Nomi ''„FC Shakhtyor Kyzyl-Kiya“'' deb oʻzgartirilgan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]:''' * 2-oʻrin (Vitse-chempion): 1994-yil * 3-oʻrin: 1995-yil '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]:''' * Gʻolib: 1995-yil * Finalchi: 1999-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=507829157908422215555960940411 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Shakhtyor Kyzyl-Kiya}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:1992-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} lztzgx2ukjnqc1mg1kh24qztigs90cv 0 1448461 6272029 2026-09-16T10:16:13Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Shakhtyor Tashkömür | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Shakhtyor Tashkömür | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Toshkoʻmir (shahar)|Toshkoʻmir]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6272029 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Shakhtyor Tashkömür | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Shakhtyor Tashkömür | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Toshkoʻmir (shahar)|Toshkoʻmir]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1994-yil | position = 13-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Shakhtyor Tashkömür''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Toshkoʻmir (shahar)|Toshkoʻmir]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == * 19??-yil: ''„FC Shakhtyor Tashkömür“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 2011-yil: Nomi ''„FC Tashkömür“'' deb oʻzgartirilgan. * 2012-yil: Nomi ''„FC Shakhtyor Tashkömür“'' deb qayta nomlangan. == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]:''' * 13-oʻrin: 1994-yil '''[[Qirgʻiziston Kubogi]]:''' * Chorak final: 2001-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=679058975510246528000485695145 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Shakhtyor Tashkomur}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 54tbzvka9x31b9uhpphrnvxd40bvlgc 0 1448462 6272030 2026-09-16T10:22:42Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Sher Bishkek | image = FC Sher.gif | image_size = 200px | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Sher Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2002-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Dinamo stadioni (Bishkek)|Dinamo stadioni]]<br>[[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 10 000 | coordinates = | ownti...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6272030 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sher Bishkek | image = FC Sher.gif | image_size = 200px | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Sher Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2002-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Dinamo stadioni (Bishkek)|Dinamo stadioni]]<br>[[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 10 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2010-yil | position = 5-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Sher Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan sobiq futbol klubi. Jamoa oʻz uy uchrashuvlarini [[Dinamo stadioni (Bishkek)|Dinamo stadionida]] oʻtkazgan. == Nomlanish tarixi == * 2002-yil: ''„Sher Bishkek“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 2006-yil: ''„Sher-Ak-Dan Bishkek“'' deb oʻzgartirilgan. * 2007-yil: Nomi ''„Sher Bishkek“'' deya qayta nomlangan. * 2011-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=306085055349467928129904000983 FC Sher Bishkek] KLISF saytida {{DEFAULTSORT:Sher Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:2002-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2011-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 2sy8a0nxzam40z8yehdrsgo0zfjradd 6272031 6272030 2026-09-16T10:23:48Z Javoxir Yorqulov 130047 6272031 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sher Bishkek | image = | image_size = 200px | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Sher Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2002-yil | dissolved = 2011-yil | American = | ground = [[Dinamo stadioni (Bishkek)|Dinamo stadioni]]<br>[[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = 10 000 | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2010-yil | position = 5-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Sher Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan sobiq futbol klubi. Jamoa oʻz uy uchrashuvlarini [[Dinamo stadioni (Bishkek)|Dinamo stadionida]] oʻtkazgan. == Nomlanish tarixi == * 2002-yil: ''„Sher Bishkek“'' nomi bilan tashkil etilgan. * 2006-yil: ''„Sher-Ak-Dan Bishkek“'' deb oʻzgartirilgan. * 2007-yil: Nomi ''„Sher Bishkek“'' deya qayta nomlangan. * 2011-yil: Klub oʻz faoliyatini tugatgan. == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=306085055349467928129904000983 FC Sher Bishkek] KLISF saytida {{DEFAULTSORT:Sher Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:2002-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2011-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} fix9uj9v9gd8679dw3fd2ggat7qv2a4 0 1448463 6272033 2026-09-16T10:26:32Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = Shoro Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Shoro Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = 2004-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman =...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6272033 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Shoro Bishkek | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC Shoro Bishkek | nickname = | short name = | founded = 2003-yil | dissolved = 2004-yil | American = | ground = [[Bishkek]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 2004-yil | position = 9-oʻrin | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC Shoro Bishkek''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Bishkek]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == * 2003-yil: ''„FC Shoro Bishkek“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 2004-yil: 18-turdan keyin oʻz faoliyatini tugatgan (2004-yil yozida klub [[SKA-Shoro Bishkek]] tarkibiga qoʻshilib ketgan). == Yutuqlari == '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]:''' * 4-oʻrin: 2003-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=681847899921019349441227987739 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:Shoro Bishkek}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] [[Turkum:Bishkek futbol klublari]] [[Turkum:2003-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:2004-yilda faoliyatini tugatgan futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 6dn13gbty3d6lf7tfrlzi84h3nv0gz2 0 1448464 6272042 2026-09-16T11:38:02Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272042 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra dictatrix | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra dictatrix''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1934-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Madagaskar]], [[Komor orollari]] va [[Kongo Demokratik Respublikasi]]da uchraydi<ref>{{cite web |last1=Nuss |first1=Matthias |last2=Landry |first2=Bernard |last3=Vegliante |first3=Francesca |last4=Tränkner |first4=Andreas |last5=Mally |first5=Richard |last6=Hayden |first6=James |last7=Bauer |first7=Franziska |last8=Segerer |first8=Andreas |last9=Li |first9=Houhun |last10=Schouten |first10=Rob |last11=Solis |first11=M. Alma |author-link11=Maria Alma Solis |last12=Trofimova |first12=Tatiana |last13=De Prins |first13=Jurate |last14=Speidel |first14=Wolfgang |name-list-style=amp |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2019 |url=http://www.afromoths.net/species_by_code/HYALDICT |title=''Hyalobathra dictatrix'' Meyrick, 1934 |website=Afromoths |accessdate=September 1, 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13256921}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 5xzv4d4lrgrju03hwpfn0nl09zbw0p5 0 1448465 6272043 2026-09-16T11:40:07Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272043 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra archeleuca | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra archeleuca''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1885-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Avstraliya]]da, [[Yangi Janubiy Uels]] va [[Kvinslend]] shtatlarida uchraydi<ref>{{cite web |last1=Nuss |first1=Matthias |last2=Landry |first2=Bernard |last3=Vegliante |first3=Francesca |last4=Tränkner |first4=Andreas |last5=Mally |first5=Richard |last6=Hayden |first6=James |last7=Bauer |first7=Franziska |last8=Segerer |first8=Andreas |last9=Li |first9=Houhun |last10=Schouten |first10=Rob |last11=Solis |first11=M. Alma |author-link11=Maria Alma Solis |last12=Trofimova |first12=Tatiana |last13=De Prins |first13=Jurate |last14=Speidel |first14=Wolfgang |name-list-style=amp |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=15 July 2014}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13256913}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} jqpru5yxe6iyjnfquyrliz9acibunv1 0 1448466 6272044 2026-09-16T11:40:57Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272044 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra aequalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra aequalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1863-yilda Julius Lederer tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]da uchraydi<ref>{{cite web |last1=Nuss |first1=Matthias |last2=Landry |first2=Bernard |last3=Vegliante |first3=Francesca |last4=Tränkner |first4=Andreas |last5=Mally |first5=Richard |last6=Hayden |first6=James |last7=Bauer |first7=Franziska |last8=Segerer |first8=Andreas |last9=Li |first9=Houhun |last10=Schouten |first10=Rob |last11=Solis |first11=M. Alma |author-link11=Maria Alma Solis |last12=Trofimova |first12=Tatiana |last13=De Prins |first13=Jurate |last14=Speidel |first14=Wolfgang |name-list-style=amp |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13256911}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} sqbl1i8ysxe3g68hw0u50nrm75mm1ik 0 1448467 6272046 2026-09-16T11:42:10Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272046 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]]lar urug‘i. U 1885-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2011 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |access-date=2011-10-11}}</ref>. ==Turlari== *''[[Hyalobathra aequalis]]'' <small>(Lederer, 1863)</small> *''[[Hyalobathra archeleuca]]'' <small>[[Edward Meyrick|Meyrick]], 1885</small> *''[[Hyalobathra barnsalis]]'' <small>(Viette, 1957)</small> *''[[Hyalobathra coenostolalis]]'' <small>(Snellen, 1890)</small> *''[[Hyalobathra crenulata]]'' <small>Sutrisno & [[Marianne Horak|Horak]], 2003</small> *''[[Hyalobathra dialychna]]'' <small>Meyrick, 1894</small> *''[[Hyalobathra dictatrix]]'' <small>Meyrick, 1934</small> *''[[Hyalobathra illectalis]]'' <small>(Walker, 1859)</small> *''[[Hyalobathra inflammata]]'' <small>Hampson, 1913</small> *''[[Hyalobathra intermedialis]]'' <small>Caradja, 1939</small> *''[[Hyalobathra micralis]]'' <small>Caradja, 1932</small> *''[[Hyalobathra minialis]]'' <small>(Warren, 1895)</small> *''[[Hyalobathra miniosalis]]'' <small>([[Achille Guenée|Guenée]], 1854)</small> *''[[Hyalobathra opheltesalis]]'' <small>(Walker, 1859)</small> *''[[Hyalobathra paupellalis]]'' <small>(Lederer, 1863)</small> *''[[Hyalobathra phoenicozona]]'' <small>(Hampson, 1896)</small> *''[[Hyalobathra porphyroxantha]]'' <small>(Meyrick, 1936)</small> *''[[Hyalobathra undulinea]]'' <small>(Hampson, 1891)</small> *''[[Hyalobathra unicolor]]'' <small>(Warren, 1895)</small> *''[[Hyalobathra variabilis]]'' <small>J. F. G. Clarke, 1971</small> *''[[Hyalobathra wilderi]]'' <small>Tams, 1935</small> ==Oldingi turlari== *''[[Hyalobathra charopalis]]'' <small>Swinhoe, 1907</small> *''[[Hyalobathra filalis]]'' <small>(Guenée, 1854)</small> *''[[Hyalobathra metallogramma]]'' <small>Meyrick, 1934</small> *''[[Hyalobathra retinalis]]'' <small>(Saalmüller, 1880)</small> *''[[Hyalobathra rubralis]]'' <small>Swinhoe, 1906</small> *''[[Hyalobathra seychellalis]]'' <small>(T. B. Fletcher, 1910)</small> *''[[Hyalobathra veroniqueae]]'' <small>Guillermet, 1996</small> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Sutrisno, H. & Horak, M. (2003). ''Australian Journal of Entomology'' 42: 233–248. {{Taxonbar|from=Q5952533}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 675fejcqghd4dcanjbngnn9z91ujdla 0 1448468 6272047 2026-09-16T11:43:35Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 new 6272047 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra barnsalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra barnsalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1957-yilda Pierre Viette tomonidan tavsiflangan. Uning nomenklaturaviy tip joyi [[Bombaim]] hisoblanadi. Ushbu tur [[San-Tome va Prinsipi]] tarkibidagi [[São Tomé oroli]]da uchraydi<ref>{{IRMNG|11441300|''Hyalobathra barnsalis'' Viette, 1957|22 January 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref><ref>{{cite web |last1=De Prins |first1=J. |last2=De Prins |first2=W. |name-list-style=amp |date=2017 |url=http://www.afromoths.net/species_by_code/ISOCBARN |title=''Isocentris barnsalis'' Viette, 1957 |website=Afromoths |accessdate=December 18, 2017}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256917}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} rqawkemfk72m14qqn39jfpiwr1n193l 0 1448469 6272048 2026-09-16T11:45:34Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272048 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra coenostolalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra coenostolalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. 1890-yilda Snellen tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Hindiston]]da, [[Sekkim]] va [[Nilgiri]] hududlarida hamda [[Yava]] orolida uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q18358028}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} r9tcve1vcisdo980flx3xm2rsxyx392 0 1448470 6272049 2026-09-16T11:47:43Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272049 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra crenulata | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra crenulata''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 2003-yilda Hari Sutrisno va Marianne Horak tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Avstraliya]]da uchraydi va [[Kvinslend]] shtatida qayd etilgan<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2017 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=February 14, 2018}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q18350455}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} mzz48qso1r7ar7grcn0sde5fvb41e8p 0 1448471 6272050 2026-09-16T11:49:30Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272050 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra dialychna | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra dialychna''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1894-yilda Edward Meyrick tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Myanma]]ning shimolida uchraydi<ref>{{Cite journal |last=Meyrick |first=Edward |date=1894 |title=On a collection of Lepidoptera from Upper Burma |url=https://www.biodiversitylibrary.org/page/14680674 |journal=Transactions of the Entomological Society of London |publisher=Simmons and Botten |publication-place=London |volume=42 |pages=7 |oclc=2334186 |via=Biodiversity Heritage Library}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13256920}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} roimij7ivk3bxvrb89conkqw8bq3tie 0 1448472 6272052 2026-09-16T11:50:51Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272052 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra illectalis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra illectalis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1859-yilda Francis Walker tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Shri-Lanka]] va [[Indoneziya]]da, [[Sumatra]] va [[Sulavesi]] orollarida uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256923}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 5teo185jjsubd1rl3aflcg85qzcqudg 0 1448473 6272053 2026-09-16T11:51:37Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272053 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra wilderi | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra wilderi''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1935-yilda Willie Horace Thomas Tams tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Samoa]]da uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256941}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 50c6bn49kunbqvha0wztzn3qlv7acr1 0 1448474 6272054 2026-09-16T11:52:17Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272054 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra inflammata | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra inflammata''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1913-yilda George Hampson tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Indoneziya]]ning [[Yapen]] orolida uchraydi<ref>{{cite web |last=Nuss |first=M. |display-authors=etal |date=2003–2014 |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=July 15, 2014}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar |from=Q13256924}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} f77wzqjs41cxxc525cr296g8b2x41qv 0 1448475 6272055 2026-09-16T11:54:29Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272055 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra intermedialis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra intermedialis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1939-yilda Aristide Caradja tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Shensi]] provinsiyasida uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256925}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} 9zsx7he6n7d6wkjm2rkvju3k3rhykpm 0 1448476 6272056 2026-09-16T11:55:17Z Javoxir Yorqulov 130047 „{{Futbol klubi2 | clubname = SKA-Alay Osh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC SKA-Alay Osh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Oʻsh]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = |...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6272056 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = SKA-Alay Osh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC SKA-Alay Osh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Oʻsh]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1998-yil | position = 2-oʻrin, B zonasi | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC SKA-Alay Osh''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Oʻsh]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixi davomida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 19??-yil: ''„FC Alay Gulcha“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1994-yil: Nomi ''„FC Alay-Oshpirim Gulcha“'' deb oʻzgartirilgan. * 1995-yil: Nomi yana ''„FC Alay Gulcha“'' deb qaytarilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC SKA-Alay Osh“'' deb oʻzgartirilgan. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]:''' ** 5-oʻrin: 1996-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=969836060039401205323721462787 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:SKA-Alay Osh}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} 48hmo7ybn08fuli4h6vd0t0vo39c759 6272057 6272056 2026-09-16T11:55:34Z Javoxir Yorqulov 130047 /* Manbalar */ 6272057 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = SKA-Alay Osh | image = | image_size = | upright = | alt = | caption = | fullname = FC SKA-Alay Osh | nickname = | short name = | founded = | dissolved = | American = | ground = [[Oʻsh]], [[Qirgʻiziston]] | capacity = | coordinates = | owntitle = | owner = | chrtitle = | chairman = | mgrtitle = | manager = | coach = | league = [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]] | season = 1998-yil | position = 2-oʻrin, B zonasi | sponsors = | website = | kit_alt1 = | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = | body1 = | rightarm1 = | shorts1 = | socks1 = | pattern_name1 = | kit_alt2 = | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = | pattern_name2 = | kit_alt3 = | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | pattern_name3 = | current = }} '''FC SKA-Alay Osh''' — [[Qirgʻiziston]]ning [[Oʻsh]] shahrida joylashgan, mamlakatning oliy divizioni hisoblangan [[Qirgʻiziston Premyer-ligasi|Qirgʻiziston Premyer-ligasida]] ishtirok etgan futbol klubi. == Tarixi == Klub oʻz tarixi davomida bir necha bor oʻz nomini oʻzgartirgan: * 19??-yil: ''„FC Alay Gulcha“'' nomi ostida tashkil etilgan. * 1994-yil: Nomi ''„FC Alay-Oshpirim Gulcha“'' deb oʻzgartirilgan. * 1995-yil: Nomi yana ''„FC Alay Gulcha“'' deb qaytarilgan. * 1998-yil: Nomi ''„FC SKA-Alay Osh“'' deb oʻzgartirilgan. == Yutuqlari == * '''[[Qirgʻiziston Premyer-ligasi]]:''' ** 5-oʻrin: 1996-yil == Havolalar == * [http://www.klisf.info/numeric/index.app?cmd=comm_tst&lang=ru&id=969836060039401205323721462787 KLISF saytida faoliyat statistikasi keltirilgan] {{DEFAULTSORT:SKA-Alay Osh}} [[Turkum:Qirgʻiziston futbol klublari]] {{Kyrgyzstan-footyclub-stub}} gewsio07mbe2fmyu3nyjpx3j42aw288 0 1448477 6272058 2026-09-16T11:55:54Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272058 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra micralis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra micralis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1932-yilda Aristide Caradja tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Xitoy]]ning [[Futszyan]] provinsiyasida uchraydi<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256926}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} dqzvo8n43y1hainkxjcvsp3yvvrl7di 0 1448478 6272059 2026-09-16T11:56:36Z Abdufattohov Ibrohimjon 82537 yangi 6272059 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hyalobathra minialis | olam = Hayvonlar | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | turkum = [[Lepidoptera]] | oila = [[Crambidae]] | tasvir = }} '''Hyalobathra minialis''' — [[Crambidae]] oilasiga mansub [[kuya]] turi. Ilk bor 1895-yilda Warren tomonidan tavsiflangan. Ushbu tur [[Avstraliya]]da uchraydi va [[Kvinslend]] shtatida qayd etilgan<ref>{{cite web |url=http://globiz.pyraloidea.org/Pages/Reports/TaxonReport.aspx |title=GlobIZ search |website=Global Information System on Pyraloidea |accessdate=2014-07-15 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q13256927}} [[Category:Pyraustinae]] {{Pyraustinae-stub}} fjr0pgs295j0eaqrinlaiskjo0nweck