Vikipediya uzwiki https://uz.wikipedia.org/wiki/Bosh_Sahifa MediaWiki 1.47.0-wmf.23 first-letter Media Maxsus Munozara Foydalanuvchi Foydalanuvchi munozarasi Vikipediya Vikipediya munozarasi Fayl Fayl munozarasi MediaWiki MediaWiki munozarasi Andoza Andoza munozarasi Yordam Yordam munozarasi Turkum Turkum munozarasi Portal Portal munozarasi Loyiha Loyiha munozarasi TimedText TimedText talk Modul Modul munozarasi Event Event talk 0 1800 6304913 6145965 2026-10-11T06:10:36Z ~2026-54543-36 315474 6304913 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Kimyo''' (arabcha: كيمياء‎‎; ehtimol, qadimgi Misrning ''Kemet'' — „qora“ soʻzidan olingan boʻlib, ''Ta-Kemet'' — „qora yer“ maʼnosini bildiradi) — moddalarni, ularning tarkibi va tuzilishini, tarkib va tuzilishga bogʻliq xususiyatlarini hamda bu xususiyatlarning oʻzgarishiga olib keladigan jarayonlarni oʻrganadigan fan. Ushbu fan kimyoviy jarayonlarni va ularni boshqaruvchi qonunlar hamda qonuniyatlarni oʻz ichiga oladi. Barcha moddalar kimyoviy bogʻlanish orqali molekulalar hosil qila oladigan atomlardan tashkil topganligi sababli, kimyo asosan jarayonlarni atom-molekulyar darajada oʻrganadi. Kimyo fizika va biologiya fanlari bilan chambarchas bogʻliq boʻlib, ularning chegaralari shartli hisoblanadi. Bu chegara sohalarni kvant kimyosi, fizik kimyo, kimyoviy fizika, geokimyo, biokimyo kabi fanlar oʻrganadi. Kimyo eksperimental fan hisoblanadi. Kimyoning asosiy tushunchalaridan biri — '''atom''' boʻlib, u jonli va jonsiz tabiatdagi barcha moddalarning eng kichik tuzilish birligidir. == Kimyo fani tarixi == Kimyo fanining boshlanishi insoniyat paydo boʻlganidan beri davom etib kelmoqda. Inson har doim u yoki bu holatda kimyoviy moddalar bilan shugʻullanganligi bois, uning [[olov]], terini [[oshlash]] va pishirish bilan bogʻliq boʻlgan birinchi tajribalarini amaliy kimyoning boshlanishi deb aytishimiz mumkin. Asta-sekin amaliy bilimlar toʻplanib borilishi natijasida sivilizatsiya rivojlanishining boshidayoq odamlar qandaydir boʻyoqlar, [[emal]]lar, [[zaharlar]] va [[Dori|dori-darmonlarni]] qanday qilib tayyorlashni bilib olishdi. Dastlab ular, inson biologik jarayonlardan foydalanganligi haqida bizgacha maʼlumotlar yetib keldi. Masalan, [[Bijgʻish|fermentatsiya]], chirish; keyinchalik, olovning rivojlanishi bilan u yonish, sinterlash, [[Erish|termoyadroviy]] jarayonlardan foydalana boshlashdi. Yovvoyi tabiatda uchramaydigan oksidlanish reaksiyasi va shu bilan birga qaytarilish reaksiyalaridan foydalanilgan. Masalan, ularning birikmalaridan [[metallar]]ning qaytarilishini aytishimiz mumkun. [[Metallurgiya]], [[kulolchilik]], shishasozlik, boʻyash, kabi hunarmandchilik bizning eramizning boshlanishidan oldin ham sezilarli rivojlangan. Misol qilib shuni aytishimiz mumkin-ki, zamonaviy [[shisha]]ning tarkibi miloddan avvalgi 4000-yilda ishlatilgan shisha tarkibi bilan deyarli bir xil hisoblanadi. Misrda kimyoviy bilim ruhoniylar tomonidan bilmaganlardan juda ehtiyotkoronalik bilan yashirilgan boʻlsa ham, u baribir asta-sekinlik bilan boshqa mamlakatlarga kirib bordi. Kimyo fani yevropaliklarga asosan [[arablar]] [[711|711-]]<nowiki/>yilda [[Ispaniya]]ni bosib olgandan keyin kirib kelgan. Yevropaliklar bu fanni " [[alkimyo]] " deb nomlashdi. Ular orqali ushbu bu nom Yevropaga tarqaldi. Bizga maʼlumki, Misrda miloddan avvalgi 3000-yilda. Ular [[Pista koʻmir|koʻmirni]] qaytaruvchi vosita sifatida ishlatishib, uning birikmalari orqali [[mis]] olishni bilib olishgan, shuningdek keyinchalik, [[kumush]] va [[qoʻrgʻoshin]] olishni ham oʻrganishgan. Asta-sekin Misr va [[Qadimgi Mesopotamiya tarixi|Mesopotamiyada]] [[bronza]], shimoliy mamlakatlarda esa [[temir]] ishlab chiqarish jadal rivojlanadi. Nazariy topilmalar ham bor edi. Masalan, [[Xitoy]]da mil avv XXII asrdan boshlab esa asosiy elementlar ([[Suv]], [[Olov]], [[Daraxt|Yogʻoch]], [[Oltin]], [[Yer]]) haqida nazariyalar paydo boʻla boshladi. Mesopotamiyada dunyoning qarama-qarshi tomonlari haqida maʼlum bir darajada fikr paydo boʻla boshlaydi. Bular quydagilardir: olov-suv, [[issiqlik|issiq]]-sovuq, [[Сухость|quruq]] — [[namlik]]. [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Qadimgi Yunoniston|Gretsiyada]] [[Levkipp]] va [[Demokrit]] [[materiya]]<nowiki/>ning [[atom]]lardan tuzilishi nazariyasi — [[atomizm]]ni ishlab chiqishdilar. Yozuv tuzilishiga oʻxshatib, nutq soʻzlardan, soʻzlar esa harflardan iborat boʻlgani kabi, barcha moddalar ham maʼlum birikmalardan ([[molekula]]lardan) iborat, ular oʻz navbatida boʻlinmas elementlardan iborat hisoblanadi([[atom]]lar). [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Empedokl Akragantlik|Empedokl]] asosiy elementlar (elementlar) [[suv]], [[olov]], [[havo]] va [[yer]] boʻlishini taklif qildi. [[Mil. av. IV asr|Miloddan avvalgi IV asrda]] [[Aflotun|Platon]] Empedokl taʼlimotini yaratdi: bu elementlar har biri oʻziga xos rangga va atom oʻziga xos fazoviy figurasiga ega boʻlgan, bu esa uning xususiyatlarini belgilab beradi : olov-qizil va [[tetraedr]], suv — koʻk va yer — yashil va [[Kub|oltitali]], havo — sariq va [[oktaedr]] . Platonning fikricha, bu „gʻishtlar“ kombinatsiyasidan butun [[Tabiat|bir moddiy dunyo]] qurilgan. Toʻkning bir-biriga aylanishi haqidagi ushbu taʼlimot [[Arastu|Aristotelga]] meros boʻlib oʻtgan. === Alkimyo === "Alkimyo" soʻzini Yevropaliklar aytishlaricha {{Lang-ar|الخيمياء}} ''<nowiki/>'al-kīmiyā''' tilidan olingan boʻlib, bu esa oʻz navbatida oʻrta yunoncha chōmīa „suyuqlik“ degan maʼnoni beradi. Mil avv [[Mil. av. IV asr|4-3]] [[Mil. av. III asr|-asrlarda sodir boʻlgan.]] Sharqda ([[Hindiston]]da, [[Xitoy]]da, arab dunyosida) alkimyoning dastlabki „prototipi“. Bu va undan keyingi davrlarda [[simob]], [[oltingugurt]], [[fosfor]] kabi elementlarni olishning yangi usullari topiila boshlagam edi, koʻplab [[tuzlar]] tavsiflandi, [[Nitrat kislotasi|HNO ₃]] [[kislota]]si va [[Ishqorlar|ishqoriy]] [[Natriy gidroksid|NaOH]] allaqachon maʼlum ishlatilgan. Ilk oʻrta asrlardan boshlab, hozir keng tarqalgan alkimyo deb tushuniladigan narsa rivojlana boshladi, unda yuqorida oʻrsatilgan ilmiy tarkibiy qismlar (fan metodologiyasining zamonaviy tushunchasi maʼnosida) bilan bir qatorda, davrning falsafiy gʻoyalari va. oʻsha davr uchun yangi hunarmandchilik qobiliyatlari, shuningdek, sehrli va mistik gʻoyalar anʼanaviy tarzda birlashtirilgan. ; ikkinchisi esa oʻzining individual koʻrinishlari va xususiyatlari bilan oʻsha davr falsafiy tafakkuri bilan taʼminlangan. Oʻsha davrning mashhur kimyogarlari [[Jobir ibn Xayyom|Jobir ibn Hayyon]] (Geber), [[Abu Ali ibn Sino|Ibn Sino]] ([[Abu Ali ibn Sino|Avitsenna]]) va [[Roziy|Abu Bakr ar-Roziy]] edi. [[Antik davr|Antik]] davrda ham savdoning jadal rivojlanishi tufayli oltin va kumush ishlab chiqarilgan tovarlarning '''''universal''''' ekvivalentiga aylandi. Bu nisbatan kam uchraydigan metallarni olish bilan bogʻliq qiyinchiliklar [[Arastu|Aristotelning]] ayrim moddalarning boshqa moddalarga aylanishi haqidagi natural-falsafiy qarashlaridan amaliy foydalanishga urinishlarga turtki boʻldi; " Transmutatsiya " taʼlimotining paydo boʻlishi, allaqachon nom olgan Germes Trismegistus bilan birga, uning nomi bilan bogʻliq alkimyo maktabining anʼanasi. Bu gʻoyalar XIV asrgacha<ref name="chem1">Vozniknovenie i razvitie ximii s drevneyshix vremyon do XVIII veka. Vseobщaya istoriya ximii. M.: Nauka. 1989</ref><ref name="chem2">Rabinovich V. L. Alximiya kak fenomen srednevekovoy kulturi. M.: Nauka. 1979</ref> ga qadar juda oz oʻzgarishlarga uchradi. [[Fayl:Ca'_Rezzonico_-_Gli_alchimisti_1757_-_Pietro_Longhi.jpg|left|thumb| Falsafa toshini izlayotgan alkimyogarlar]] Mil [[VII asr|avv VII asrda.]]<nowiki/>lkimyo Evropaga kirdi. Oʻsha paytda, butun tarixda boʻlgani kabi, jamiyatning hukmron qatlamlari vakillari orasida hashamatli buyumlar, ayniqsa [[oltin]], ayniqsa, „mashhur“ edi, chunki aynan shu narsa, yuqorida aytib oʻtilganidek, savdo bahosining ekvivalenti edi. Alkimyogarlar, boshqa masalalar qatorida, boshqa [[metallar]]dan oltin olish usullari, shuningdek, ularni qayta ishlash muammolari bilan qiziqishda davom etdilar. Shu bilan birga, oʻsha paytga kelib arab kimyosi amaliyotdan uzoqlasha boshladi va oʻz taʼsirini yoʻqotdi. Texnologiyaning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, boshqa narsalar qatorida, germetik qarashlar tizimi, belgilar tizimidagi farq, terminologiya va bilimlarning korporativ tarqalishi tufayli „alkimyoviy harakat“ juda sekin rivojlandi. Eng mashhur Yevropa alkimyogarlari Nikolas Flamel, Albertus Magnus, Jon Di, [[Bekon Rodjer|Rojer Bekon]] va Raymond Lulli . Alkimyogarlar davri koʻplab asosiy moddalarni olish, ularni ishlab chiqarish, izolyatsiya qilish va tozalash usullarini ishlab chiqishni belgilab berdi. Faqat [[XVI asr|XVII asrda]] turli sanoat tarmoqlari, jumladan, [[metallurgiya]], shuningdek, [[Farmatsevtika mahsulotlari|farmatsevtika]] rivojlanishi bilan uning [[tibbiyot]]dagi roli ortishi tufayli tadqiqotchilar paydo boʻla boshladilar, ularning faoliyati ushbu fanda sezilarli oʻzgarishlarda namoyon boʻldi, bu esa oʻz ifodasini topdi. ushbu fanning puxta oʻylangan va tegishli amaliy usullarini shakllantirish. Ular orasida, birinchi navbatda, [[Agrikola Georg|Jorj Agricola]] va [[Parasels|Theophrastus Bombast Paracelsus]]<ref name="chem1"/><ref name="chem2"/> ni nomlash kerak. === Kimyo fan sifatida === Kimyo mustaqil fan sifatida [[XVI asr|XVI]] — [[XVII asr]]larda dunyoning mexanik manzarasini, [[sanoat]]ning rivojlanishini va [[Burjuaziya|burjua jamiyatining]] paydo boʻlishini asoslovchi bir qator ilmiy kashfiyotlardan soʻng aniqlandi. Biroq, kimyo, [[fizika]]dan farqli oʻlaroq, miqdoriy jihatdan ifodalanishi mumkin emasligi sababli, kimyo miqdoriy jihatdan takrorlanadigan fanmi yoki boshqa bilim turimi, degan bahslar mavjud edi. [[1661]]-yilda [[Robert Boyle|Robert Boyl]] " Skeptik kimyogar " asarini yaratdi, unda u turli moddalarning xossalaridagi farqni ular moddaning xususiyatlari uchun javobgar boʻlgan turli zarrachalardan (korpuskulalar) qurilganligi bilan izohladi. Van Helmont yonish jarayonini oʻrganib, uning davomida hosil boʻladigan modda uchun ''[[Gazlar|gaz]]'' tushunchasini kiritdi, [[karbonat angidrid]]ni kashf etdi. [[1672]]-yilda Boyl [[metallar]] kuydirilganda ularning [[massa]]si ortib borishini aniqladi va buni „olovning ogʻir zarrachalari“ tutilishi bilan izohladi. [[Mixail Lomonosov|M. V. Lomonosov]] oʻzining birinchi mashhur „Matematik kimyo elementlari“ ([[1741]]) asarida ushbu faoliyat sohasini sanʼat deb hisoblagan oʻz davrining koʻpchilik kimyogarlaridan farqli oʻlaroq, oʻzining mehnat soʻzlarini boshlab, uni fan sifatida tasniflaydi.<ref name="lom">Mixail Vasilevich Lomonosov. Izbrannie proizvedeniya. V dvux tomax. T. 1. Yestestvennie nauki i filosofiya. — M.: Nauka. 1986</ref> : === Issiqlik va flogiston. gazlar === [[XVIII asr]]ning boshlarida Stahl phlogiston nazariyasini ishlab chiqdi, ular yonish paytida materiallardan ajralib chiqadigan moddadir. [[1749]]-yilda [[1743|M. V. Lomonosov „Issiqlik va sovuqlik sabablari toʻgʻrisida mulohazalar“ asarini yozdi (asar tushunchasi 1742-1743-yillarga toʻgʻri keladi]] [[1742|-]] uning "Fizika va korpuskulyar falsafaga oid eslatmalariga qarang). Bu asarga eng yuqori bahoni [[Leonhard Euler|L. Eyler]] bergan (1747-yil 21-noyabrdagi xat). 1848-yilda professor D. M. Perevoshchikov M. V. Lomonosovning eng muhim gʻoyalarini batafsil bayon qilib, uning issiqlik nazariyasi fandan yarim asr oldinda ekanligini taʼkidlaydi (Sovremennik, 1848-yil yanvar, jild. VII, kitob. 1, sek. II, p. 41-58) bu fikr bilan oldin va kelajakda boshqa koʻplab tadqiqotchilarning fikri mos keladi<ref name="lom"/> . [[Joseph Black|Blek]] [[1754]]-yilda [[karbonat angidrid]]ni, [[1774]]-yilda Pristley [[kislorod]]ni, [[1766]]-=yilda [[Henri Kavendish|Kavendish]] [[vodorod]]ni kashf etdi. [[1740|1740-1790]]-yillarda [[Antoine Lavoisier|Lavuazye]] va [[Mixail Lomonosov|Lomonosov]]<ref name="lom"/> yonish, oksidlanish [[1790|va]] [[Nafas|nafas olish]] jarayonlarini kimyoviy tushuntirib, [[olov]] modda emas, balki jarayonning natijasi ekanligini isbotladilar. [[Joseph Proust|Prust]] [[1799|1799-1806]] yillarda [[Aniq nisbatlar qonuni|kompozitsiyaning doimiyligi qonunini]] ishlab chiqdi [[1806|.]] [[1808]]-yilda [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gey-Lyussak]] hajmli nisbatlar qonunini kashf etdi ([[Avogadro qonuni]]). [[Dalton Jon|Dalton]] " [[Новая система химической философии|Kimyoviy falsafaning yangi tizimi]] " ([[1808|1808-1827]]) asarida [[atom]]larning mavjudligini isbotladi, ''[[Atom massasi|atom ogʻirligi]]'', ''[[Kimyoviy unsur|element]]'' — bir xil [[atom]]lar toʻplami sifatida tushunchasini [[1827|kiritdi]] . === Moddaning atom nazariyasining reenkarnatsiyasi === [[1811|1811-]] yilda [[Avogadro Amedeo|Avogadro]] elementar gazlarning [[molekula]]lari ikkita bir xil [[atom]]dan tashkil topgan deb faraz qildi; Keyinchalik, bu gipoteza asosida [[Stanislao Cannizzaro|Kannizzaro]] atom-molekulyar nazariyani isloh qildi. Bu nazariya 1860-yil 3-5 sentabrda Karlsrueda boʻlib oʻtgan kimyogarlarning birinchi xalqaro kongressida maʼqullangan. [[Fayl:Дмитрий_Иванович_Менделеев_8.jpg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Ivanovich Mendeleev]]]] [[Fayl:Periodic_table_ru.svg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimi]]]] [[1869]]-yilda D. VA. [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] kimyoviy elementlarning davriy qonunini kashf etdi va [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimini]] yaratdi. U ''[[Kimyoviy unsur|kimyoviy element]]'' tushunchasini tushuntirib berdi va [[Kimyoviy unsur|element]] xossalarining [[atom massasi]]ga bogʻliqligini koʻrsatdi. Bu qonunning ochilishi bilan u kimyoga faqat tavsif va sifat fani sifatida emas, balki miqdoriy fan sifatida asos soldi. === [[Radioaktivlik]] va [[spektr]]lar === XIX asrdagi kashfiyotlar materiya tuzilishini tushunishda muhim rol oʻynadi. Emissiya spektrlari va yutilish spektrlarining nozik tuzilishini oʻrganish olimlarni ularning moddalar atomlarining tuzilishi bilan bogʻliqligi haqida oʻylashga undadi. Radioaktivlikning kashfiyoti shuni koʻrsatdiki, baʼzi atomlar beqaror ([[izotoplar]]) va oʻz-oʻzidan yangi atomlarga aylanishi mumkin ([[radon]] — „emanatsiya“). === kvant kimyosi === : ''Asosiy maqola: '''Kvant kimyosi''''' ''Kvant kimyosi'' — kimyoning kvant mexanikasiga asoslangan kimyoviy birikmalarning tuzilishi va xossalari, reaktivligi, kinetikasi va kimyoviy reaksiyalar mexanizmini koʻrib chiqadigan boʻlimi. Kvant kimyosining boʻlimlari: molekulalar tuzilishining kvant nazariyasi, kimyoviy bogʻlanish va molekulalararo oʻzaro taʼsirlarning kvant nazariyasi, kimyoviy reaksiyalar va reaktivlikning kvant nazariyasi va boshqalar<ref>''Davtyan O. K''. Kvantovaya ximiya. — M.: Visshaya shkola, 1962. — 784 s. — str. 5</ref> Kvant kimyosi kimyo va kvant fizikasi (kvant mexanikasi) chorrahasida joylashgan. U moddalarning kimyoviy va fizik xususiyatlarini atom darajasida koʻrib chiqish bilan shugʻullanadi (elektron-yadro tuzilishi modellari va kvant mexanikasi nuqtai nazaridan taqdim etilgan oʻzaro taʼsirlar). Oʻrganilayotgan ob’ektlarning murakkabligi koʻp hollarda kimyoviy tizimlardagi jarayonlarni tavsiflovchi tenglamalarning aniq echimlarini topishga imkon bermasligi sababli, taxminiy hisoblash usullari qoʻllanadi. Hisoblash kimyosi kvant kimyosi bilan uzviy bogʻliqdir — molekulyar xususiyatlarni, atomlarda elektronlarni topish ehtimoli amplitudasini hisoblash va molekulyar xatti-harakatlarni simulyatsiya qilish uchun ishlatiladigan maxsus kompyuter dasturlarini tuzish uchun moslashtirilgan kvant kimyosining matematik usullaridan foydalanadigan fan. == Asosiy tushunchalar == === Elementar zarracha === : ''Asosiy maqola: Elementar zarracha'' Bularning barchasi [[Atom yadrosi|atom yadrolari]] yoki [[atom]]lari boʻlmagan zarralardir ([[proton]] bundan mustasno). Tor maʼnoda, boshqa zarralardan tashkil topgan deb hisoblash mumkin boʻlmagan zarralar (maʼlum bir taʼsir/kuzatish energiyasi uchun). Elementar zarralar ham [[elektron]]lar (-), [[proton]]lar (+) va [[neytron]]lardir . === Atom === : ''Asosiy maqola: [[Atom]]'' [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy elementning]] barcha xususiyatlariga ega boʻlgan eng kichik zarrasi. Atom [[Atom yadrosi|yadrodan]] va uning atrofidagi [[elektron]]lar „bulutidan“ iborat. Yadro musbat zaryadlangan [[proton]]lar va neytral [[neytron]]lardan tashkil topgan. Oʻzaro taʼsir qilish orqali atomlar [[molekula]]larni hosil qilishi mumkin. Atom har qanday moddaning kimyoviy parchalanish chegarasidir. Oddiy modda (agar u bir atomli boʻlmasa, masalan, geliy He) bir turdagi atomlarga, murakkab modda esa har xil turdagi atomlarga parchalanadi. Atomlar (aniqrogʻi, atom yadrolari) kimyoviy jihatdan boʻlinmaydi. === Molekula === [[Fayl:Taxol.svg|right|thumb|250x250px|<nowiki> Molekulyar struktura molekuladagi atomlarning aloqalari va nisbiy o'rnini tasvirlaydi. Rasmda paklitaksel molekulasi ko'rsatilgan ( nomenklatura nomi : (2a,4a,5b,7b,10b,13a)-4,10-bis(asetiloksi)-13-{[(2R,3S)-3-(benzoilamino)-2 - gidroksi-3-fenilpropanoil]oksi}- 1,7-dihidroksi-9-okso-5,20-epoksitaks-11-en-2-il benzoat)</nowiki>]] Oʻz-oʻzidan mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan ikki yoki undan ortiq [[atom]]lardan iborat zarracha. U doimiy sifat va miqdoriy tarkibga ega. Molekulaning xossalari uning tarkibini tashkil etuvchi atomlarga va ular orasidagi bogʻlanish tabiatiga, molekulyar tuzilishga va fazoviy joylashuvga ([[Izomeriya|izomerlarga]]) bogʻliq. U bir necha xil holatlarga ega boʻlishi va tashqi omillar taʼsirida bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi mumkin. Muayyan molekulalardan tashkil topgan moddaning xossalari molekulalarning holatiga va molekula xususiyatlariga bogʻliq. === Modda === : ''Asosiy maqola: modda'' Klassik ilmiy qarashlarga koʻra, materiya mavjudligining ikkita fizik shakli ajratiladi — materiya va maydon . Materiya materiyaning [[massa]]ga ega shaklidir (massa nolga teng emas). Kimyo asosan [[atom]]lar, [[molekula]]lar, [[ion]]lar va [[Kimyoviy radikallar|radikallarga]] boʻlingan moddalarni oʻrganadi. Ular, oʻz navbatida, elementar zarralardan iborat boʻlib bular quydagilardir: [[elektron]]lar, [[proton]]lar, [[neytron]]lar. ==== Oddiy va murakkab moddalar. Kimyoviy elementlar ==== Sof moddalar orasida oddiy (bitta kimyoviy element atomlaridan iborat) va murakkab (bir nechta kimyoviy elementlarning atomlaridan hosil boʻlgan) moddalarni ajratish odatiy holdir. Oddiy moddalarni „atom“ va „kimyoviy element“ tushunchalaridan farqlash kerak. '''Kimyoviy element''' — bu aniq musbat yadro zaryadiga ega boʻlgan atom turi. Barcha kimyoviy elementlar [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|elementlarning davriy jadvalida keltirilgan.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|VA.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Mendeleev]] ; Har bir element davriy tizimda oʻz seriya (atom) raqamiga ega. Elementning seriya raqamining qiymati va bir xil element atomi yadrosi zaryadining qiymati bir xil, yaʼni kimyoviy element bir xil seriya raqamiga ega boʻlgan atomlar yigʻindisidir. : ''Asosiy maqola: [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy element]]'' '''Oddiy moddalar''' kimyoviy elementlarning erkin shakldagi mavjudligi shakllari; har bir element, qoida tariqasida, tarkibi jihatidan farq qilishi mumkin boʻlgan bir nechta oddiy moddalarga (allotropik shakllar) mos keladi, masalan, atom kislorodi O, [[kislorod]] O ₂ va [[ozon]] O ₃ yoki kristall panjarada, masalan, olmos va grafit. uglerod C elementi uchun. Shubhasiz, oddiy moddalar mono- va koʻp atomli boʻlishi mumkin. '''Murakkab moddalar''' boshqacha tarzda kimyoviy birikmalar deb ataladi. Bu atama moddalarni oddiy moddalardan (kimyoviy sintez) birlashadigan kimyoviy reaksiyalar natijasida olinishi yoki kimyoviy parchalanish reaktsiyalari (kimyoviy tahlil) yordamida erkin shakldagi elementlarga (oddiy moddalar) ajralishi mumkinligini anglatadi. Oddiy moddalar murakkab moddalarning kimyoviy parchalanishining yakuniy shakllaridir. Oddiy moddalardan hosil boʻlgan murakkab moddalar tarkibiy moddalarning kimyoviy xossalarini saqlamaydi. Yuqoridagilarning barchasini umumlashtirib, biz yozishimiz mumkin: <math>E \overset S \underset A \rightleftarrows C</math>, Qayerda<nowiki></br></nowiki> E — oddiy moddalar (erkin shakldagi elementlar),<nowiki></br></nowiki> C — murakkab moddalar (kimyoviy birikmalar),<nowiki></br></nowiki> S — sintez,<nowiki></br></nowiki> A — tahlil. Hozirgi vaqtda kimyoviy moddalarning „sintezi“ va „analiz“ tushunchalari kengroq maʼnoda qoʻllanadi. Sintez deganda kerakli moddani ishlab chiqarishga olib keladigan har qanday kimyoviy jarayon tushuniladi va shu bilan birga uni reaksiya aralashmasidan ajratib olish mumkin. Tahlil — bu moddaning yoki moddalar aralashmasining sifat va miqdoriy tarkibini aniqlashga imkon beradigan har qanday kimyoviy jarayon, yaʼni maʼlum bir modda qanday elementlardan iboratligini va ushbu moddadagi har bir elementning tarkibini aniqlash. Shunga koʻra, sifat va miqdoriy tahlil ajralib turadi — kimyoviy fanlardan birining ikkita tarkibiy qismi — analitik kimyo. ==== Metall va metall boʻlmaganlar ==== Hamma kimyoviy elementlar xossalariga, yaʼni erkin atomlarning xossalariga hamda elementlar hosil qilgan oddiy va murakkab moddalar xossalariga koʻra metall va metall boʻlmagan elementlarga boʻlinadi. Anʼanaviy ravishda metall boʻlmaganlarga '''[[Geliy|He]]''', '''[[Neon|Ne]]''', '''[[Argon|Ar]]''', '''[[Kripton|Kr]]''', '''[[Ksenon|Xe]]''', '''[[Radon|Rn]]''', '''[[Ftor|F]]''', '''[[Xlor|Cl]]''', '''[[Brom|Br]]''', '''[[Yod|I]]''', '''[[Astat|At]]''', '''[[Kislorod|O]]''', '''[[Oltingugurt|S]]''', '''[[Selen|Se]]''', '''[[Azot|N]]''', '''[[Fosfor|P]]''', '''[[Uglerod|C]]''' va '''[[Vodorod|H]]''' elementlari kiradi. Semimetallarga [[Bor (unsur)|B]], [[Kremniy|Si]], [[Germaniy|Ge]], [[Margimush|As]], [[Surma|Sb]], [[Tellur|Te]], baʼzan [[Poloniy|Po]] kiradi. Qolgan elementlar metallar hisoblanadi. ==== Sof moddalar va moddalar aralashmalari ==== Alohida sof modda maʼlum bir xarakterli xususiyatlar toʻplamiga ega. Sof moddalardan oʻziga xos xususiyatlarni saqlaydigan ikki yoki undan ortiq sof moddalardan iborat boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar aralashmalarini ajratish kerak. Bir xil aralashmalarda tarkibiy qismlarni vizual yoki optik asboblar yordamida aniqlash mumkin emas, chunki moddalar mikrodarajada parchalangan holatda boʻladi. Bir xil aralashmalar — har qanday gazlar va haqiqiy eritmalarning aralashmalari, shuningdek, qotishmalar kabi maʼlum suyuqliklar va qattiq moddalarning aralashmalari. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Turli agregat holatlaridagi moddalarning mumkin boʻlgan aralashmalariga turli misollar'''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ! Tarkibiy qismlarning agregat holati (aralashma hosil boʻlgunga qadar) ! Bir xil aralashma (bir xil tizim) ! heterojen aralashma (heterojen tizim) |- | qattiq — qattiq | Qattiq eritmalar, qotishmalar (masalan, guruch, bronza) | Togʻ jinslari (masalan, granit, mineral rudalar va boshqalar)) |- | rowspan="2" | qattiq — suyuq | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, suvli tuz eritmalari) | Suyuqlikda qattiq — suspenziyalar yoki suspenziyalar (masalan, suvdagi loy zarralari, kolloid eritmalar) |- | Qattiq suyuqlikdagi suyuqlik — gʻovakli jismlardagi suyuqlik (masalan, tuproq, tuproq) |- | rowspan="2" | Qattiq — gazsimon | rowspan="2" | Platinada, palladiyda, poʻlatlarda [[Adsorbsiya|kimyosorblangan]] vodorod | Gazsimon qattiq — chang, aerozollar, shu jumladan tutun, chang, smog |- | Qattiq gʻovakli materiallarda gazsimon (masalan, gʻisht, pemza) |- | suyuq — qattiq | Qattiq suyuqliklar (masalan, shisha qattiq, lekin hali ham suyuq) | Boshqa shaklga ega boʻlishi va uni tuzatishi mumkin (masalan, idishlar har xil shakl va rangda) |- | suyuqlik — suyuqlik | Suyuq eritmalar (masalan, sirka — sirka kislotasining suvdagi eritmasi) | Ikki qatlamli va koʻp qatlamli suyuqlik tizimlari, emulsiyalar (masalan, sut — suvdagi suyuq yogʻ tomchilari) |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, karbonat angidridning suvdagi eritmasi) | Gazsimon suyuqlik — gazdagi suyuqlikning aerozollari, shu jumladan tumanlar |- | Suyuqlikdagi gazsimon koʻpiklar (masalan, sovun koʻpiklari) |- | gazsimon — gazsimon | Gaz eritmalari (har qanday miqdordagi va istalgan miqdordagi gazlar aralashmasi), masalan. [[havo]] . | Heterojen tizim mumkin emas |+ |} Jismoniy ajratish usullari yordamida aralashmalarni ularning tarkibiy qismlariga, yaʼni sof moddalarga ajratish mumkin. Geterogen aralashmalarda vizual yoki optik asboblar yordamida interfeys bilan chegaralangan turli moddalarning mintaqalarini (agregatlarini) ajratish mumkin; bu hududlarning har biri oʻz ichida bir hildir. Bunday joylar faza deb ataladi. Alohida zarrachalar koʻrinishidagi bir faza boshqasida taqsimlangan geterogen aralashmalar deyiladi '''dispers tizimlar''' . Bunday tizimlarda '''dispersion muhit''' (tarqatuvchi muhit) va '''dispers faza''' (dispersion muhitda maydalangan modda) farqlanadi. Tabiatda mutlaqo toza moddalar yoʻq. Masalan, ''qoʻshimcha sof alyuminiy'' deb ataladigan narsa hali ham boshqa moddalarning 0,001% aralashmalarini oʻz ichiga oladi. Demak, mutlaq sof substansiya abstraksiyadir. Toʻgʻri, har qanday modda haqida gap ketganda, kimyo bu abstraktsiyadan foydalanadi, yaʼni u moddani haqiqatan ham toza deb hisoblaydi, garchi amalda maʼlum miqdorda aralashmalar boʻlgan modda olinadi. Albatta, kimyogar oʻz amaliyotida minimal miqdordagi aralashmalarni oʻz ichiga olgan iloji boricha toza moddalardan foydalanishga intilishi kerak. Shuni yodda tutish kerakki, hatto kichik miqdordagi aralashmalar ham moddaning kimyoviy xususiyatlarini sezilarli darajada oʻzgartirishi mumkin. Bu teng boʻlmagan proton va elektronlarga ega boʻlgan zaryadlangan zarracha, atom yoki molekuladir. Agar zarrachada protonlardan koʻproq elektron boʻlsa, u manfiy zaryadlangan va [[anion]] deb ataladi. Masalan — Cl ^- . Agar zarrachada protonlardan kamroq elektronlar boʻlsa, u musbat zaryadlangan va [[Kationlar|kation]] deyiladi. Masalan — Na ⁺ . {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Kimyo va kimyoviy texnologiyada qoʻllanadigan moddalar aralashmalarini ajratishning maʼlum fizik usullariga umumiy nuqtai''' ! Aralashmaning tarkibiy qismlarining agregat holati ! Ajratish uchun ishlatiladigan jismoniy xususiyat ! Ajratish usuli |- | rowspan="5" | qattiq — qattiq | Zichlik | choʻktirish, choʻktirish |- | namlanish qobiliyati | Flotatsiya, koʻpikli flotatsiya |- | Zarrachalar hajmi | Skrining |- | Eruvchanlik | [[Ekstraksiyalash|Ekstraksiya]], yuvish |- | Magnitizm | Magnit ajratish |- | rowspan="4" | qattiq — suyuq | Zichlik | Sedimentatsiya, dekantatsiya (choʻkindidan suyuqlikni toʻkish), sentrifugalash |- | suyuqlikning qaynash nuqtasi | Bugʻlanish, [[distillash]], quritish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Qattiq jismning eruvchanligi | Kristallanish |- | rowspan="3" | Qattiq — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Elektr zaryadi | elektrofiltrlash |- | rowspan="3" | suyuqlik — suyuqlik | Zichlik | Choʻktirish (ajratish voronkasida, moy ajratgichda), sentrifugalash |- | Qaynatish harorati | Distillash |- | Eruvchanlik | Ekstraksiya |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Gazda eruvchanligi | Gazni olib tashlash (haroratni oshirish orqali), boshqa suyuqlik bilan yuvish |- | rowspan="5" | gazsimon — gazsimon | Kondensatsiya harorati | Kondensatsiya |- | Yutish qobiliyati | [[Absorbsiya]] (sorbent hajmi boʻyicha soʻrilish) |- | Adsorbsionlik | [[Adsorbsiya]] (sorbent yuzasi tomonidan soʻrilishi) |- | Zarrachalar hajmi | Diffuziya |- | Ogʻirligi | santrifüjlash |+ |} Sof moddalar — fizik usullar bilan amalga oshirilganda ikki yoki undan ortiq boshqa moddalarga ajralmagan va fizik xususiyatlarini oʻzgartirmaydigan moddalardir. Bu bir yoki bir nechta juftlashtirilmagan [[elektron]]ni oʻz ichiga olgan zarracha ([[atom]] yoki [[molekula]]). Koʻpgina hollarda [[kimyoviy bogʻ]]lanish ikki elektron ishtirokida hosil boʻladi. Juftlanmagan elektronga ega boʻlgan zarra juda faol va boshqa zarralar bilan osongina bogʻlanish hosil qiladi. Shuning uchun radikalning vositadagi umri, qoida tariqasida, juda qisqa. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Moddalar aralashmalari va murakkab moddalar oʻrtasidagi farqlar''' ! Aralash ! murakkab modda |- | Jismoniy jarayon (sof moddalarni aralashtirish) orqali hosil boʻladi. | Kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan (oddiy moddalardan sintez) |- | Aralashmani tashkil etuvchi sof moddalarning xossalari oʻzgarishsiz qoladi | Murakkab modda olinadigan oddiy moddalarning xossalari ikkinchisida saqlanmaydi. |- | Sof moddalar (oddiy va murakkab) har qanday massa nisbatida aralashmada boʻlishi mumkin | Murakkab moddani tashkil etuvchi elementlar doimo maʼlum bir massa nisbatida boʻladi. |- | Fizik usullar yordamida tarkibiy qismlarga (sof moddalar) ajratish mumkin | Uning tarkibiy qismlariga (oddiy moddalar shaklidagi elementlar) faqat kimyoviy reaksiya (tahlil) orqali parchalanishi mumkin. |+ |} Kimyoviy reaksiyalar berilgan moddaning kimyoviy xossalarini ochib beradi va tavsiflaydi. === Radikal === Reaktivlar → Mahsulotlar * Sm. [[radiobiologiya]]da radiolizda erkin radikallar haqida ham. === kimyoviy bogʻlanish === Atomlarni yoki atomlar guruhlarini birga ushlab turadi. Kimyoviy bogʻlanishlarning bir nechta turlari mavjud: [[Ion bog'lanish|ionli]], kovalent (qutbli va qutbsiz), metall, vodorod . === Davriy qonun === [[1869|1869-yil]] [[1-mart]]da [[Dmitriy Mendeleyev|D. I. Mendeleyev]] tomonidan kashf etilgan. Zamonaviy formulalar: [[Kimyoviy unsur|elementlarning]] xossalari, shuningdek ular hosil qiladigan birikmalar ularning [[atom]]lari [[Atom yadrosi|yadrolarining]] [[Elektr zaryad|zaryadlariga]] davriy bogʻliqdir. Kimyoviy moddada yoki turli moddalarning aralashmalarida sodir boʻladigan jarayonlar kimyoviy reaktsiyalardir. Kimyoviy reaksiyalar har doim yangi moddalar hosil qiladi. Aslida, bu [[molekula]] tuzilishini oʻzgartirish jarayonidir. Reaktsiya natijasida molekuladagi atomlar soni koʻpayishi ([[Birikish reaksiyasi|sintez]]), kamayishi (parchalanishi) yoki doimiy boʻlib qolishi ([[Izomeriya|izomerlanish]], qayta joylashish) mumkin. Reaksiya jarayonida atomlar orasidagi bogʻlanish va atomlarning molekulalardagi joylashuvi oʻzgaradi. Kimyoviy reaksiyani amalga oshirish uchun olingan dastlabki moddalar reaktivlar, kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan yangi moddalar esa reaksiya mahsulotlari deyiladi. Umuman olganda, kimyoviy reaktsiya quyidagicha tasvirlangan: Kimyoviy usullarning umumiy ilmiy asoslari [[Epistemologiya|bilish nazariyasi]] va fan metodologiyasida ishlab chiqilgan. Kimyo bu jarayonlarni makromiqdorda ham, moddalarning makromiqdorlari darajasida ham, mikro miqyosda ham atom-molekulyar darajada oʻrganadi va tavsiflaydi. Makromiqyosda sodir boʻladigan kimyoviy jarayonlarning tashqi koʻrinishlarini bevosita moddalarning oʻzaro taʼsirining mikrodarajasiga oʻtkazish va bir maʼnoda talqin qilish mumkin emas, ammo bunday oʻtishlar faqat mikrodomenga xos boʻlgan maxsus kimyoviy qonunlardan toʻgʻri foydalanish bilan mumkin (atomlar, molekulalar, ionlar). bitta miqdorda olinadi). Kimyoning boshqa tegishli tabiiy fanlar bilan birikmasi '''biokimyo''', '''bioorganik kimyo''', '''geokimyo''', '''radiatsiya kimyosi''', '''fotokimyo''' va boshqalardir. === Nomenklatura === Bu kimyoviy birikmalarni nomlash qoidalari toʻplami. Maʼlum boʻlgan birikmalarning umumiy soni 20 milliondan ortiq boʻlgani va ularning soni printsipial jihatdan cheksiz boʻlgani sababli, ularni nomlashda ularning tuzilishini nom bilan takrorlash uchun aniq qoidalardan foydalanish kerak. Organik va noorganik birikmalarni nomlashning bir nechta variantlari mavjud, ammo IUPAC nomenklaturasi standart hisoblanadi. == Kimyo turlari == Zamonaviy kimyo — tabiatshunoslikning shu qadar keng sohasiki, uning koʻpgina boʻlimlari bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan ilmiy fanlar boʻlsa ham, mohiyatan mustaqildir. Oʻrganilayotgan ob’ektlar (moddalar) asosida kimyo odatda '''noorganik''' va '''organiklarga''' boʻlinadi. '''Fizikaviy kimyo,''' jumladan kvant kimyosi, elektrokimyo, kimyoviy termodinamika, kimyoviy kinetika kimyoviy hodisalarning mohiyatini tushuntirish va ularning umumiy qonuniyatlarini fizik tamoyillar va eksperimental maʼlumotlar asosida oʻrnatish bilan shugʻullanadi. '''Analitik''' va '''kolloid kimyo''' ham mustaqil boʻlimlardir (qarang. quyidagi boʻlim). Zamonaviy ishlab chiqarishning texnologik asoslarini '''kimyoviy texnologiya''' — tayyor tabiiy materiallarni sanoat kimyoviy qayta ishlash va tabiiy muhitda uchramaydigan kimyoviy mahsulotlarni sunʼiy ravishda ishlab chiqarishning iqtisodiy usullari va vositalari haqidagi fan belgilaydi. * [[Agrokimyo]] * [[Analitik kimyo]] moddalarning kimyoviy tarkibi va tuzilishi haqida tushunchaga ega boʻlish uchun ularni oʻrganish bilan shugʻullanadi, ushbu fan doirasida kimyoviy tahlilning eksperimental usullari ishlab chiqiladi. * [[Bioorganik kimyo]] * [[Biokimyo]] kimyoviy moddalarni, ularning oʻzgarishini va tirik organizmlardagi bu oʻzgarishlar bilan birga keladigan hodisalarni oʻrganadi. Organik kimyo, dori kimyosi, neyrokimyo, molekulyar biologiya va genetika bilan chambarchas bogʻliq. * Hisoblash kimyosi * [[Geokimyo]] — Yer va sayyoralarning kimyoviy tarkibi (kosmokimyo), elementlar va izotoplarning tarqalish qonuniyatlari, togʻ jinslari, tuproq va tabiiy suvlarning hosil boʻlish jarayonlari haqidagi fan. * kvant kimyosi * kolloid kimyo * kompyuter kimyosi * kosmetik kimyo * Kosmokimyo * Matematik kimyo * Materialshunoslik * Tibbiy kimyo * Organometall kimyo * Nanokimyo * [[Anorganik kimyo|Noorganik kimyo]] noorganik birikmalarning xossalari va reaksiyalarini oʻrganadi. Organik va noorganik kimyo oʻrtasida aniq chegara yoʻq, aksincha, bu fanlar kesishmasida fanlar mavjud, masalan, metall organoganik kimyo. * [[Organik kimyo]] oʻrganish predmeti sifatida uglerod skeleti asosida qurilgan moddalarni ajratib koʻrsatadi. * Neyrokimyo oʻz predmeti sifatida mediatorlar, peptidlar, oqsillar, yogʻlar, shakar va nuklein kislotalarni, ularning oʻzaro taʼsirini va ularning asab tizimining shakllanishi, rivojlanishi va oʻzgarishidagi rolini oʻrganadi. * Neft kimyosi * umumiy kimyo * [[Препаративная химия|preparativ kimyo]] * [[Radiokimyo]] * Supramolekulyar kimyo * [[farmatsevtika mahsulotlari]] * [[Fizik kimyo|Fizikaviy kimyo]] kimyoviy tizimlar va jarayonlarning fizik va fundamental asoslarini oʻrganadi. Tadqiqotning asosiy yoʻnalishlariga kimyoviy termodinamika, kinetika, elektrokimyo, statistik mexanika va spektroskopiya kiradi. Fizik kimyo molekulyar fizika bilan juda koʻp umumiyliklarga ega. Fizik kimyo cheksiz kichik usuldan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Fizik kimyo kimyoviy fizikadan alohida fandir. * [[Fotokimyo]] * [[Polimerlar kimyosi|Makromolekulyar birikmalar kimyosi]] * Bir uglerodli molekulalar kimyosi * [[Polimerlar kimyosi]] * Tuproq kimyosi * Nazariy kimyo oʻzining vazifasi sifatida kimyo haqidagi bilimlarni fundamental nazariy asoslash (odatda matematika yoki fizika sohasida) orqali nazariy umumlashtirish va asoslashni qoʻyadi. * Termokimyo * [[Toksikologik kimyo]] * [[Elektrokimyo]] * atrof-muhit kimyosi; atrof-muhit kimyosi * [[Yadro kimyosi]] [[Yadro reaksiyasi|yadro reaksiyalari]] va yadro reaksiyalarining kimyoviy oqibatlarini oʻrganuvchi fandir. == Kimyoviy texnologiya == * [[Kimyoviy texnologiya|Umumiy maʼlumot]] * [[Kimyo sanoati|Asosiy ishlab chiqarish]] == Fizikaviy va kimyoviy tahlil usullari == Sm. ''Asosiy maqolada tahlil usullarini taqqoslash va toʻliq tasniflash [[Analitik kimyo]]'' va xususan: * [[Spektroskopiya|Spektroskopik usullar]] * Spektral tahlil * [[Mass-spektroskopiya]] * Xromatografiya * [[Analitik kimyo|va boshq.]] [[Analitik kimyo|usullari]] [[Fayl:Emission_spectrum-H.svg|center|thumb|500x500px| [[Vodorod]] atomlarining [[Atom spektrlari|emissiya spektri]]]] == Sm. Shuningdek == * Kimyoviy nomenklatura * atrof-muhitni muhofaza qilish * Kimyo falsafasi * [[Kimyogar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Foydalanilgan dabiyot == * [http://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ Mendeleyev D. I. Davriy qonun: 3 jildda.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190407182211/https://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ |date=2019-04-07 }} Runivers veb-saytida * Nekrasov B. V. Umumiy kimyo asoslari, 1-jild — M .: „Kimyo“, 1973 y. * Kimyoviy ensiklopediya, s. Knunyants I. L., 5-jild. — M .: „Sovet entsiklopediyasi“, 1988-yil * Kimyo: Ref. ed. / W. Shroeter, K.-H. Lautenschleger, H. Bibrak va boshqalar: Per. u bilan. — M.: Kimyo, 1989-yil * Dubinskaya A. M., Prizment E. L. Kimyoviy entsiklopediyalar, kitobda: Kimyoviy entsiklopedik lugʻat. — M., 1983-yil * Potapov V. M., Kochetova E. K. Kimyoviy maʼlumotlar. Kimyogar uchun kerakli maʼlumotlarni qayerdan va qanday izlash kerak. — M., 1988-yil * Ablesimov N. E. Kimyo yomonmi? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/ * ''Kuznetsov V.'' ''VA.'' [http://rushim.ru/books/obzor/kuznecov.djvu Umumiy kimyo: rivojlanish tendentsiyalari.] M .: Oliy maktab, * Ablesimov N. E. Dunyoda qancha kimyoviy moddalar mavjud? // Kimyo va hayot — XXI asr. 2009. No 5. S. 49-52; No 6. S. 34-37. * Axmetov, N. S. Umumiy va noorganik kimyo. Umumiy noorganik kimyo. Proc. universitetlar uchun −4-nashr, Rev., -M,: Oliy maktab, Ed. Markaz „Akademiya“, 2001.-743 b., ill., 2001. * Melentieva, Galina A. Farmatsevtik kimyo. Ripol Classic, 1985-yil. * ''Nikolaev L. A.'' Hayot kimyosi. — M., Taʼlim, 1977. — 239 b. * ''E. Grosse, X. Weissmantel'' Qiziqarlilar uchun kimyo. — L., Kimyo, 1987. — 392 b. == Havolalar == [[Turkum:Tabiiy fanlar]] [[Turkum:Kimyo]] tpciaaz6s6i0n4dw7gukycfh1ljw0zi 6304917 6304913 2026-10-11T06:38:21Z ~2026-54543-36 315474 Hamma moddalar ham molekulalardan iborat boʻlavermaydi. Misol uchun ion birikmalar unday emas. Shu kabi xatolar olib tashlanib, qaytadan yozildi 6304917 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Kimyo''' (arabcha: كيمياء‎‎) — moddalarni oʻrganadigan fan. Moddani oʻrganish deyilganda uning barcha xususiyatlarini oʻrganish nazarda tutiladi. Bunga moddaning rangi, qattiqligi, zichligi va hidi kabi fizik xossalari hamda yonuvchanligi, boshqa bir moddalar bilan taʻsirlashuvchanligi kabi kimyoviy xossalari ham kiradi. Kimyoning asosiy oʻrganish sohasi modda mavzusi atrofida boʻladi. Shu sababdan kimyoni oʻrganayotgan har bir inson modda tushunchasini toʻgʻri anglab olishi zarur. Modda - jismlarning tarkibiy qismi. Misol uchun qopqogʻi koʻk hamda oʻzi oq boʻlgan choynak bor. Choynak bu jismdir. U oʻziga oq rangni beradigan moddadan hamda qopqogʻga koʻk rangni beradigan yana boshqa moddadan iborat. Demak, bu choynakda kamida ikkita modda bor. Yana bir misol sifatida bir mevani olish mumkin. U mevaning bir qismi shirin, ammo keyingi qismi boshqacha ta`mga ega; bir qismi yumshoq, boshqa qismi esa qattiq. Bu mevaning shirin ta`mini bir modda bersa, yana boshqa ta`mini boshqa modda beradi. Uning yumshoqligini bir modda ta`minlasa, qattiqligini boʻlak modda yuzaga chiqaradi. Bu fanni oʻrganish davomida inson moddalarning xossalarini oʻzi uchun yoki butun jamiyat uchun kashf etadi. Moddalarning xossalarini oʻrganish bilan esa odamlar ulardan toʻgʻri foydalana oladi. Misol uchun ulardan dori-darmon tayyorlash, quvvat manbalarini yasash hamda qiyin ishlarni osonlashtiruvchi yangi moddalarni ixtiro qilish kabi ishlarni amalga oshirishi mumkin. Insonning oʻzida ham moddalar boʻlgani uchun inson kimyo fani yordamida bir jihatdan oʻzini ham yaxshiroq tushunishi, baʻzi kasalliklarning kelib chiqish sabablarini toʻgʻriroq anglashi va ularga yechim qilishda afzalroq yoʻllarni ishlab chiqishi mumkin. == Kimyo fani tarixi == Kimyo fanining boshlanishi insoniyat paydo boʻlganidan beri davom etib kelmoqda. Inson har doim u yoki bu holatda kimyoviy moddalar bilan shugʻullanganligi bois, uning [[olov]], terini [[oshlash]] va pishirish bilan bogʻliq boʻlgan birinchi tajribalarini amaliy kimyoning boshlanishi deb aytishimiz mumkin. Asta-sekin amaliy bilimlar toʻplanib borilishi natijasida sivilizatsiya rivojlanishining boshidayoq odamlar qandaydir boʻyoqlar, [[emal]]lar, [[zaharlar]] va [[Dori|dori-darmonlarni]] qanday qilib tayyorlashni bilib olishdi. Dastlab ular, inson biologik jarayonlardan foydalanganligi haqida bizgacha maʼlumotlar yetib keldi. Masalan, [[Bijgʻish|fermentatsiya]], chirish; keyinchalik, olovning rivojlanishi bilan u yonish, sinterlash, [[Erish|termoyadroviy]] jarayonlardan foydalana boshlashdi. Yovvoyi tabiatda uchramaydigan oksidlanish reaksiyasi va shu bilan birga qaytarilish reaksiyalaridan foydalanilgan. Masalan, ularning birikmalaridan [[metallar]]ning qaytarilishini aytishimiz mumkun. [[Metallurgiya]], [[kulolchilik]], shishasozlik, boʻyash, kabi hunarmandchilik bizning eramizning boshlanishidan oldin ham sezilarli rivojlangan. Misol qilib shuni aytishimiz mumkin-ki, zamonaviy [[shisha]]ning tarkibi miloddan avvalgi 4000-yilda ishlatilgan shisha tarkibi bilan deyarli bir xil hisoblanadi. Misrda kimyoviy bilim ruhoniylar tomonidan bilmaganlardan juda ehtiyotkoronalik bilan yashirilgan boʻlsa ham, u baribir asta-sekinlik bilan boshqa mamlakatlarga kirib bordi. Kimyo fani yevropaliklarga asosan [[arablar]] [[711|711-]]<nowiki/>yilda [[Ispaniya]]ni bosib olgandan keyin kirib kelgan. Yevropaliklar bu fanni " [[alkimyo]] " deb nomlashdi. Ular orqali ushbu bu nom Yevropaga tarqaldi. Bizga maʼlumki, Misrda miloddan avvalgi 3000-yilda. Ular [[Pista koʻmir|koʻmirni]] qaytaruvchi vosita sifatida ishlatishib, uning birikmalari orqali [[mis]] olishni bilib olishgan, shuningdek keyinchalik, [[kumush]] va [[qoʻrgʻoshin]] olishni ham oʻrganishgan. Asta-sekin Misr va [[Qadimgi Mesopotamiya tarixi|Mesopotamiyada]] [[bronza]], shimoliy mamlakatlarda esa [[temir]] ishlab chiqarish jadal rivojlanadi. Nazariy topilmalar ham bor edi. Masalan, [[Xitoy]]da mil avv XXII asrdan boshlab esa asosiy elementlar ([[Suv]], [[Olov]], [[Daraxt|Yogʻoch]], [[Oltin]], [[Yer]]) haqida nazariyalar paydo boʻla boshladi. Mesopotamiyada dunyoning qarama-qarshi tomonlari haqida maʼlum bir darajada fikr paydo boʻla boshlaydi. Bular quydagilardir: olov-suv, [[issiqlik|issiq]]-sovuq, [[Сухость|quruq]] — [[namlik]]. [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Qadimgi Yunoniston|Gretsiyada]] [[Levkipp]] va [[Demokrit]] [[materiya]]<nowiki/>ning [[atom]]lardan tuzilishi nazariyasi — [[atomizm]]ni ishlab chiqishdilar. Yozuv tuzilishiga oʻxshatib, nutq soʻzlardan, soʻzlar esa harflardan iborat boʻlgani kabi, barcha moddalar ham maʼlum birikmalardan ([[molekula]]lardan) iborat, ular oʻz navbatida boʻlinmas elementlardan iborat hisoblanadi([[atom]]lar). [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Empedokl Akragantlik|Empedokl]] asosiy elementlar (elementlar) [[suv]], [[olov]], [[havo]] va [[yer]] boʻlishini taklif qildi. [[Mil. av. IV asr|Miloddan avvalgi IV asrda]] [[Aflotun|Platon]] Empedokl taʼlimotini yaratdi: bu elementlar har biri oʻziga xos rangga va atom oʻziga xos fazoviy figurasiga ega boʻlgan, bu esa uning xususiyatlarini belgilab beradi : olov-qizil va [[tetraedr]], suv — koʻk va yer — yashil va [[Kub|oltitali]], havo — sariq va [[oktaedr]] . Platonning fikricha, bu „gʻishtlar“ kombinatsiyasidan butun [[Tabiat|bir moddiy dunyo]] qurilgan. Toʻkning bir-biriga aylanishi haqidagi ushbu taʼlimot [[Arastu|Aristotelga]] meros boʻlib oʻtgan. === Alkimyo === "Alkimyo" soʻzini Yevropaliklar aytishlaricha {{Lang-ar|الخيمياء}} ''<nowiki/>'al-kīmiyā''' tilidan olingan boʻlib, bu esa oʻz navbatida oʻrta yunoncha chōmīa „suyuqlik“ degan maʼnoni beradi. Mil avv [[Mil. av. IV asr|4-3]] [[Mil. av. III asr|-asrlarda sodir boʻlgan.]] Sharqda ([[Hindiston]]da, [[Xitoy]]da, arab dunyosida) alkimyoning dastlabki „prototipi“. Bu va undan keyingi davrlarda [[simob]], [[oltingugurt]], [[fosfor]] kabi elementlarni olishning yangi usullari topiila boshlagam edi, koʻplab [[tuzlar]] tavsiflandi, [[Nitrat kislotasi|HNO ₃]] [[kislota]]si va [[Ishqorlar|ishqoriy]] [[Natriy gidroksid|NaOH]] allaqachon maʼlum ishlatilgan. Ilk oʻrta asrlardan boshlab, hozir keng tarqalgan alkimyo deb tushuniladigan narsa rivojlana boshladi, unda yuqorida oʻrsatilgan ilmiy tarkibiy qismlar (fan metodologiyasining zamonaviy tushunchasi maʼnosida) bilan bir qatorda, davrning falsafiy gʻoyalari va. oʻsha davr uchun yangi hunarmandchilik qobiliyatlari, shuningdek, sehrli va mistik gʻoyalar anʼanaviy tarzda birlashtirilgan. ; ikkinchisi esa oʻzining individual koʻrinishlari va xususiyatlari bilan oʻsha davr falsafiy tafakkuri bilan taʼminlangan. Oʻsha davrning mashhur kimyogarlari [[Jobir ibn Xayyom|Jobir ibn Hayyon]] (Geber), [[Abu Ali ibn Sino|Ibn Sino]] ([[Abu Ali ibn Sino|Avitsenna]]) va [[Roziy|Abu Bakr ar-Roziy]] edi. [[Antik davr|Antik]] davrda ham savdoning jadal rivojlanishi tufayli oltin va kumush ishlab chiqarilgan tovarlarning '''''universal''''' ekvivalentiga aylandi. Bu nisbatan kam uchraydigan metallarni olish bilan bogʻliq qiyinchiliklar [[Arastu|Aristotelning]] ayrim moddalarning boshqa moddalarga aylanishi haqidagi natural-falsafiy qarashlaridan amaliy foydalanishga urinishlarga turtki boʻldi; " Transmutatsiya " taʼlimotining paydo boʻlishi, allaqachon nom olgan Germes Trismegistus bilan birga, uning nomi bilan bogʻliq alkimyo maktabining anʼanasi. Bu gʻoyalar XIV asrgacha<ref name="chem1">Vozniknovenie i razvitie ximii s drevneyshix vremyon do XVIII veka. Vseobщaya istoriya ximii. M.: Nauka. 1989</ref><ref name="chem2">Rabinovich V. L. Alximiya kak fenomen srednevekovoy kulturi. M.: Nauka. 1979</ref> ga qadar juda oz oʻzgarishlarga uchradi. [[Fayl:Ca'_Rezzonico_-_Gli_alchimisti_1757_-_Pietro_Longhi.jpg|left|thumb| Falsafa toshini izlayotgan alkimyogarlar]] Mil [[VII asr|avv VII asrda.]]<nowiki/>lkimyo Evropaga kirdi. Oʻsha paytda, butun tarixda boʻlgani kabi, jamiyatning hukmron qatlamlari vakillari orasida hashamatli buyumlar, ayniqsa [[oltin]], ayniqsa, „mashhur“ edi, chunki aynan shu narsa, yuqorida aytib oʻtilganidek, savdo bahosining ekvivalenti edi. Alkimyogarlar, boshqa masalalar qatorida, boshqa [[metallar]]dan oltin olish usullari, shuningdek, ularni qayta ishlash muammolari bilan qiziqishda davom etdilar. Shu bilan birga, oʻsha paytga kelib arab kimyosi amaliyotdan uzoqlasha boshladi va oʻz taʼsirini yoʻqotdi. Texnologiyaning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, boshqa narsalar qatorida, germetik qarashlar tizimi, belgilar tizimidagi farq, terminologiya va bilimlarning korporativ tarqalishi tufayli „alkimyoviy harakat“ juda sekin rivojlandi. Eng mashhur Yevropa alkimyogarlari Nikolas Flamel, Albertus Magnus, Jon Di, [[Bekon Rodjer|Rojer Bekon]] va Raymond Lulli . Alkimyogarlar davri koʻplab asosiy moddalarni olish, ularni ishlab chiqarish, izolyatsiya qilish va tozalash usullarini ishlab chiqishni belgilab berdi. Faqat [[XVI asr|XVII asrda]] turli sanoat tarmoqlari, jumladan, [[metallurgiya]], shuningdek, [[Farmatsevtika mahsulotlari|farmatsevtika]] rivojlanishi bilan uning [[tibbiyot]]dagi roli ortishi tufayli tadqiqotchilar paydo boʻla boshladilar, ularning faoliyati ushbu fanda sezilarli oʻzgarishlarda namoyon boʻldi, bu esa oʻz ifodasini topdi. ushbu fanning puxta oʻylangan va tegishli amaliy usullarini shakllantirish. Ular orasida, birinchi navbatda, [[Agrikola Georg|Jorj Agricola]] va [[Parasels|Theophrastus Bombast Paracelsus]]<ref name="chem1"/><ref name="chem2"/> ni nomlash kerak. === Kimyo fan sifatida === Kimyo mustaqil fan sifatida [[XVI asr|XVI]] — [[XVII asr]]larda dunyoning mexanik manzarasini, [[sanoat]]ning rivojlanishini va [[Burjuaziya|burjua jamiyatining]] paydo boʻlishini asoslovchi bir qator ilmiy kashfiyotlardan soʻng aniqlandi. Biroq, kimyo, [[fizika]]dan farqli oʻlaroq, miqdoriy jihatdan ifodalanishi mumkin emasligi sababli, kimyo miqdoriy jihatdan takrorlanadigan fanmi yoki boshqa bilim turimi, degan bahslar mavjud edi. [[1661]]-yilda [[Robert Boyle|Robert Boyl]] " Skeptik kimyogar " asarini yaratdi, unda u turli moddalarning xossalaridagi farqni ular moddaning xususiyatlari uchun javobgar boʻlgan turli zarrachalardan (korpuskulalar) qurilganligi bilan izohladi. Van Helmont yonish jarayonini oʻrganib, uning davomida hosil boʻladigan modda uchun ''[[Gazlar|gaz]]'' tushunchasini kiritdi, [[karbonat angidrid]]ni kashf etdi. [[1672]]-yilda Boyl [[metallar]] kuydirilganda ularning [[massa]]si ortib borishini aniqladi va buni „olovning ogʻir zarrachalari“ tutilishi bilan izohladi. [[Mixail Lomonosov|M. V. Lomonosov]] oʻzining birinchi mashhur „Matematik kimyo elementlari“ ([[1741]]) asarida ushbu faoliyat sohasini sanʼat deb hisoblagan oʻz davrining koʻpchilik kimyogarlaridan farqli oʻlaroq, oʻzining mehnat soʻzlarini boshlab, uni fan sifatida tasniflaydi.<ref name="lom">Mixail Vasilevich Lomonosov. Izbrannie proizvedeniya. V dvux tomax. T. 1. Yestestvennie nauki i filosofiya. — M.: Nauka. 1986</ref> : === Issiqlik va flogiston. gazlar === [[XVIII asr]]ning boshlarida Stahl phlogiston nazariyasini ishlab chiqdi, ular yonish paytida materiallardan ajralib chiqadigan moddadir. [[1749]]-yilda [[1743|M. V. Lomonosov „Issiqlik va sovuqlik sabablari toʻgʻrisida mulohazalar“ asarini yozdi (asar tushunchasi 1742-1743-yillarga toʻgʻri keladi]] [[1742|-]] uning "Fizika va korpuskulyar falsafaga oid eslatmalariga qarang). Bu asarga eng yuqori bahoni [[Leonhard Euler|L. Eyler]] bergan (1747-yil 21-noyabrdagi xat). 1848-yilda professor D. M. Perevoshchikov M. V. Lomonosovning eng muhim gʻoyalarini batafsil bayon qilib, uning issiqlik nazariyasi fandan yarim asr oldinda ekanligini taʼkidlaydi (Sovremennik, 1848-yil yanvar, jild. VII, kitob. 1, sek. II, p. 41-58) bu fikr bilan oldin va kelajakda boshqa koʻplab tadqiqotchilarning fikri mos keladi<ref name="lom"/> . [[Joseph Black|Blek]] [[1754]]-yilda [[karbonat angidrid]]ni, [[1774]]-yilda Pristley [[kislorod]]ni, [[1766]]-=yilda [[Henri Kavendish|Kavendish]] [[vodorod]]ni kashf etdi. [[1740|1740-1790]]-yillarda [[Antoine Lavoisier|Lavuazye]] va [[Mixail Lomonosov|Lomonosov]]<ref name="lom"/> yonish, oksidlanish [[1790|va]] [[Nafas|nafas olish]] jarayonlarini kimyoviy tushuntirib, [[olov]] modda emas, balki jarayonning natijasi ekanligini isbotladilar. [[Joseph Proust|Prust]] [[1799|1799-1806]] yillarda [[Aniq nisbatlar qonuni|kompozitsiyaning doimiyligi qonunini]] ishlab chiqdi [[1806|.]] [[1808]]-yilda [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gey-Lyussak]] hajmli nisbatlar qonunini kashf etdi ([[Avogadro qonuni]]). [[Dalton Jon|Dalton]] " [[Новая система химической философии|Kimyoviy falsafaning yangi tizimi]] " ([[1808|1808-1827]]) asarida [[atom]]larning mavjudligini isbotladi, ''[[Atom massasi|atom ogʻirligi]]'', ''[[Kimyoviy unsur|element]]'' — bir xil [[atom]]lar toʻplami sifatida tushunchasini [[1827|kiritdi]] . === Moddaning atom nazariyasining reenkarnatsiyasi === [[1811|1811-]] yilda [[Avogadro Amedeo|Avogadro]] elementar gazlarning [[molekula]]lari ikkita bir xil [[atom]]dan tashkil topgan deb faraz qildi; Keyinchalik, bu gipoteza asosida [[Stanislao Cannizzaro|Kannizzaro]] atom-molekulyar nazariyani isloh qildi. Bu nazariya 1860-yil 3-5 sentabrda Karlsrueda boʻlib oʻtgan kimyogarlarning birinchi xalqaro kongressida maʼqullangan. [[Fayl:Дмитрий_Иванович_Менделеев_8.jpg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Ivanovich Mendeleev]]]] [[Fayl:Periodic_table_ru.svg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimi]]]] [[1869]]-yilda D. VA. [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] kimyoviy elementlarning davriy qonunini kashf etdi va [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimini]] yaratdi. U ''[[Kimyoviy unsur|kimyoviy element]]'' tushunchasini tushuntirib berdi va [[Kimyoviy unsur|element]] xossalarining [[atom massasi]]ga bogʻliqligini koʻrsatdi. Bu qonunning ochilishi bilan u kimyoga faqat tavsif va sifat fani sifatida emas, balki miqdoriy fan sifatida asos soldi. === [[Radioaktivlik]] va [[spektr]]lar === XIX asrdagi kashfiyotlar materiya tuzilishini tushunishda muhim rol oʻynadi. Emissiya spektrlari va yutilish spektrlarining nozik tuzilishini oʻrganish olimlarni ularning moddalar atomlarining tuzilishi bilan bogʻliqligi haqida oʻylashga undadi. Radioaktivlikning kashfiyoti shuni koʻrsatdiki, baʼzi atomlar beqaror ([[izotoplar]]) va oʻz-oʻzidan yangi atomlarga aylanishi mumkin ([[radon]] — „emanatsiya“). === kvant kimyosi === : ''Asosiy maqola: '''Kvant kimyosi''''' ''Kvant kimyosi'' — kimyoning kvant mexanikasiga asoslangan kimyoviy birikmalarning tuzilishi va xossalari, reaktivligi, kinetikasi va kimyoviy reaksiyalar mexanizmini koʻrib chiqadigan boʻlimi. Kvant kimyosining boʻlimlari: molekulalar tuzilishining kvant nazariyasi, kimyoviy bogʻlanish va molekulalararo oʻzaro taʼsirlarning kvant nazariyasi, kimyoviy reaksiyalar va reaktivlikning kvant nazariyasi va boshqalar<ref>''Davtyan O. K''. Kvantovaya ximiya. — M.: Visshaya shkola, 1962. — 784 s. — str. 5</ref> Kvant kimyosi kimyo va kvant fizikasi (kvant mexanikasi) chorrahasida joylashgan. U moddalarning kimyoviy va fizik xususiyatlarini atom darajasida koʻrib chiqish bilan shugʻullanadi (elektron-yadro tuzilishi modellari va kvant mexanikasi nuqtai nazaridan taqdim etilgan oʻzaro taʼsirlar). Oʻrganilayotgan ob’ektlarning murakkabligi koʻp hollarda kimyoviy tizimlardagi jarayonlarni tavsiflovchi tenglamalarning aniq echimlarini topishga imkon bermasligi sababli, taxminiy hisoblash usullari qoʻllanadi. Hisoblash kimyosi kvant kimyosi bilan uzviy bogʻliqdir — molekulyar xususiyatlarni, atomlarda elektronlarni topish ehtimoli amplitudasini hisoblash va molekulyar xatti-harakatlarni simulyatsiya qilish uchun ishlatiladigan maxsus kompyuter dasturlarini tuzish uchun moslashtirilgan kvant kimyosining matematik usullaridan foydalanadigan fan. == Asosiy tushunchalar == === Elementar zarracha === : ''Asosiy maqola: Elementar zarracha'' Bularning barchasi [[Atom yadrosi|atom yadrolari]] yoki [[atom]]lari boʻlmagan zarralardir ([[proton]] bundan mustasno). Tor maʼnoda, boshqa zarralardan tashkil topgan deb hisoblash mumkin boʻlmagan zarralar (maʼlum bir taʼsir/kuzatish energiyasi uchun). Elementar zarralar ham [[elektron]]lar (-), [[proton]]lar (+) va [[neytron]]lardir . === Atom === : ''Asosiy maqola: [[Atom]]'' [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy elementning]] barcha xususiyatlariga ega boʻlgan eng kichik zarrasi. Atom [[Atom yadrosi|yadrodan]] va uning atrofidagi [[elektron]]lar „bulutidan“ iborat. Yadro musbat zaryadlangan [[proton]]lar va neytral [[neytron]]lardan tashkil topgan. Oʻzaro taʼsir qilish orqali atomlar [[molekula]]larni hosil qilishi mumkin. Atom har qanday moddaning kimyoviy parchalanish chegarasidir. Oddiy modda (agar u bir atomli boʻlmasa, masalan, geliy He) bir turdagi atomlarga, murakkab modda esa har xil turdagi atomlarga parchalanadi. Atomlar (aniqrogʻi, atom yadrolari) kimyoviy jihatdan boʻlinmaydi. === Molekula === [[Fayl:Taxol.svg|right|thumb|250x250px|<nowiki> Molekulyar struktura molekuladagi atomlarning aloqalari va nisbiy o'rnini tasvirlaydi. Rasmda paklitaksel molekulasi ko'rsatilgan ( nomenklatura nomi : (2a,4a,5b,7b,10b,13a)-4,10-bis(asetiloksi)-13-{[(2R,3S)-3-(benzoilamino)-2 - gidroksi-3-fenilpropanoil]oksi}- 1,7-dihidroksi-9-okso-5,20-epoksitaks-11-en-2-il benzoat)</nowiki>]] Oʻz-oʻzidan mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan ikki yoki undan ortiq [[atom]]lardan iborat zarracha. U doimiy sifat va miqdoriy tarkibga ega. Molekulaning xossalari uning tarkibini tashkil etuvchi atomlarga va ular orasidagi bogʻlanish tabiatiga, molekulyar tuzilishga va fazoviy joylashuvga ([[Izomeriya|izomerlarga]]) bogʻliq. U bir necha xil holatlarga ega boʻlishi va tashqi omillar taʼsirida bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi mumkin. Muayyan molekulalardan tashkil topgan moddaning xossalari molekulalarning holatiga va molekula xususiyatlariga bogʻliq. === Modda === : ''Asosiy maqola: modda'' Klassik ilmiy qarashlarga koʻra, materiya mavjudligining ikkita fizik shakli ajratiladi — materiya va maydon . Materiya materiyaning [[massa]]ga ega shaklidir (massa nolga teng emas). Kimyo asosan [[atom]]lar, [[molekula]]lar, [[ion]]lar va [[Kimyoviy radikallar|radikallarga]] boʻlingan moddalarni oʻrganadi. Ular, oʻz navbatida, elementar zarralardan iborat boʻlib bular quydagilardir: [[elektron]]lar, [[proton]]lar, [[neytron]]lar. ==== Oddiy va murakkab moddalar. Kimyoviy elementlar ==== Sof moddalar orasida oddiy (bitta kimyoviy element atomlaridan iborat) va murakkab (bir nechta kimyoviy elementlarning atomlaridan hosil boʻlgan) moddalarni ajratish odatiy holdir. Oddiy moddalarni „atom“ va „kimyoviy element“ tushunchalaridan farqlash kerak. '''Kimyoviy element''' — bu aniq musbat yadro zaryadiga ega boʻlgan atom turi. Barcha kimyoviy elementlar [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|elementlarning davriy jadvalida keltirilgan.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|VA.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Mendeleev]] ; Har bir element davriy tizimda oʻz seriya (atom) raqamiga ega. Elementning seriya raqamining qiymati va bir xil element atomi yadrosi zaryadining qiymati bir xil, yaʼni kimyoviy element bir xil seriya raqamiga ega boʻlgan atomlar yigʻindisidir. : ''Asosiy maqola: [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy element]]'' '''Oddiy moddalar''' kimyoviy elementlarning erkin shakldagi mavjudligi shakllari; har bir element, qoida tariqasida, tarkibi jihatidan farq qilishi mumkin boʻlgan bir nechta oddiy moddalarga (allotropik shakllar) mos keladi, masalan, atom kislorodi O, [[kislorod]] O ₂ va [[ozon]] O ₃ yoki kristall panjarada, masalan, olmos va grafit. uglerod C elementi uchun. Shubhasiz, oddiy moddalar mono- va koʻp atomli boʻlishi mumkin. '''Murakkab moddalar''' boshqacha tarzda kimyoviy birikmalar deb ataladi. Bu atama moddalarni oddiy moddalardan (kimyoviy sintez) birlashadigan kimyoviy reaksiyalar natijasida olinishi yoki kimyoviy parchalanish reaktsiyalari (kimyoviy tahlil) yordamida erkin shakldagi elementlarga (oddiy moddalar) ajralishi mumkinligini anglatadi. Oddiy moddalar murakkab moddalarning kimyoviy parchalanishining yakuniy shakllaridir. Oddiy moddalardan hosil boʻlgan murakkab moddalar tarkibiy moddalarning kimyoviy xossalarini saqlamaydi. Yuqoridagilarning barchasini umumlashtirib, biz yozishimiz mumkin: <math>E \overset S \underset A \rightleftarrows C</math>, Qayerda<nowiki></br></nowiki> E — oddiy moddalar (erkin shakldagi elementlar),<nowiki></br></nowiki> C — murakkab moddalar (kimyoviy birikmalar),<nowiki></br></nowiki> S — sintez,<nowiki></br></nowiki> A — tahlil. Hozirgi vaqtda kimyoviy moddalarning „sintezi“ va „analiz“ tushunchalari kengroq maʼnoda qoʻllanadi. Sintez deganda kerakli moddani ishlab chiqarishga olib keladigan har qanday kimyoviy jarayon tushuniladi va shu bilan birga uni reaksiya aralashmasidan ajratib olish mumkin. Tahlil — bu moddaning yoki moddalar aralashmasining sifat va miqdoriy tarkibini aniqlashga imkon beradigan har qanday kimyoviy jarayon, yaʼni maʼlum bir modda qanday elementlardan iboratligini va ushbu moddadagi har bir elementning tarkibini aniqlash. Shunga koʻra, sifat va miqdoriy tahlil ajralib turadi — kimyoviy fanlardan birining ikkita tarkibiy qismi — analitik kimyo. ==== Metall va metall boʻlmaganlar ==== Hamma kimyoviy elementlar xossalariga, yaʼni erkin atomlarning xossalariga hamda elementlar hosil qilgan oddiy va murakkab moddalar xossalariga koʻra metall va metall boʻlmagan elementlarga boʻlinadi. Anʼanaviy ravishda metall boʻlmaganlarga '''[[Geliy|He]]''', '''[[Neon|Ne]]''', '''[[Argon|Ar]]''', '''[[Kripton|Kr]]''', '''[[Ksenon|Xe]]''', '''[[Radon|Rn]]''', '''[[Ftor|F]]''', '''[[Xlor|Cl]]''', '''[[Brom|Br]]''', '''[[Yod|I]]''', '''[[Astat|At]]''', '''[[Kislorod|O]]''', '''[[Oltingugurt|S]]''', '''[[Selen|Se]]''', '''[[Azot|N]]''', '''[[Fosfor|P]]''', '''[[Uglerod|C]]''' va '''[[Vodorod|H]]''' elementlari kiradi. Semimetallarga [[Bor (unsur)|B]], [[Kremniy|Si]], [[Germaniy|Ge]], [[Margimush|As]], [[Surma|Sb]], [[Tellur|Te]], baʼzan [[Poloniy|Po]] kiradi. Qolgan elementlar metallar hisoblanadi. ==== Sof moddalar va moddalar aralashmalari ==== Alohida sof modda maʼlum bir xarakterli xususiyatlar toʻplamiga ega. Sof moddalardan oʻziga xos xususiyatlarni saqlaydigan ikki yoki undan ortiq sof moddalardan iborat boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar aralashmalarini ajratish kerak. Bir xil aralashmalarda tarkibiy qismlarni vizual yoki optik asboblar yordamida aniqlash mumkin emas, chunki moddalar mikrodarajada parchalangan holatda boʻladi. Bir xil aralashmalar — har qanday gazlar va haqiqiy eritmalarning aralashmalari, shuningdek, qotishmalar kabi maʼlum suyuqliklar va qattiq moddalarning aralashmalari. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Turli agregat holatlaridagi moddalarning mumkin boʻlgan aralashmalariga turli misollar'''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ! Tarkibiy qismlarning agregat holati (aralashma hosil boʻlgunga qadar) ! Bir xil aralashma (bir xil tizim) ! heterojen aralashma (heterojen tizim) |- | qattiq — qattiq | Qattiq eritmalar, qotishmalar (masalan, guruch, bronza) | Togʻ jinslari (masalan, granit, mineral rudalar va boshqalar)) |- | rowspan="2" | qattiq — suyuq | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, suvli tuz eritmalari) | Suyuqlikda qattiq — suspenziyalar yoki suspenziyalar (masalan, suvdagi loy zarralari, kolloid eritmalar) |- | Qattiq suyuqlikdagi suyuqlik — gʻovakli jismlardagi suyuqlik (masalan, tuproq, tuproq) |- | rowspan="2" | Qattiq — gazsimon | rowspan="2" | Platinada, palladiyda, poʻlatlarda [[Adsorbsiya|kimyosorblangan]] vodorod | Gazsimon qattiq — chang, aerozollar, shu jumladan tutun, chang, smog |- | Qattiq gʻovakli materiallarda gazsimon (masalan, gʻisht, pemza) |- | suyuq — qattiq | Qattiq suyuqliklar (masalan, shisha qattiq, lekin hali ham suyuq) | Boshqa shaklga ega boʻlishi va uni tuzatishi mumkin (masalan, idishlar har xil shakl va rangda) |- | suyuqlik — suyuqlik | Suyuq eritmalar (masalan, sirka — sirka kislotasining suvdagi eritmasi) | Ikki qatlamli va koʻp qatlamli suyuqlik tizimlari, emulsiyalar (masalan, sut — suvdagi suyuq yogʻ tomchilari) |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, karbonat angidridning suvdagi eritmasi) | Gazsimon suyuqlik — gazdagi suyuqlikning aerozollari, shu jumladan tumanlar |- | Suyuqlikdagi gazsimon koʻpiklar (masalan, sovun koʻpiklari) |- | gazsimon — gazsimon | Gaz eritmalari (har qanday miqdordagi va istalgan miqdordagi gazlar aralashmasi), masalan. [[havo]] . | Heterojen tizim mumkin emas |+ |} Jismoniy ajratish usullari yordamida aralashmalarni ularning tarkibiy qismlariga, yaʼni sof moddalarga ajratish mumkin. Geterogen aralashmalarda vizual yoki optik asboblar yordamida interfeys bilan chegaralangan turli moddalarning mintaqalarini (agregatlarini) ajratish mumkin; bu hududlarning har biri oʻz ichida bir hildir. Bunday joylar faza deb ataladi. Alohida zarrachalar koʻrinishidagi bir faza boshqasida taqsimlangan geterogen aralashmalar deyiladi '''dispers tizimlar''' . Bunday tizimlarda '''dispersion muhit''' (tarqatuvchi muhit) va '''dispers faza''' (dispersion muhitda maydalangan modda) farqlanadi. Tabiatda mutlaqo toza moddalar yoʻq. Masalan, ''qoʻshimcha sof alyuminiy'' deb ataladigan narsa hali ham boshqa moddalarning 0,001% aralashmalarini oʻz ichiga oladi. Demak, mutlaq sof substansiya abstraksiyadir. Toʻgʻri, har qanday modda haqida gap ketganda, kimyo bu abstraktsiyadan foydalanadi, yaʼni u moddani haqiqatan ham toza deb hisoblaydi, garchi amalda maʼlum miqdorda aralashmalar boʻlgan modda olinadi. Albatta, kimyogar oʻz amaliyotida minimal miqdordagi aralashmalarni oʻz ichiga olgan iloji boricha toza moddalardan foydalanishga intilishi kerak. Shuni yodda tutish kerakki, hatto kichik miqdordagi aralashmalar ham moddaning kimyoviy xususiyatlarini sezilarli darajada oʻzgartirishi mumkin. Bu teng boʻlmagan proton va elektronlarga ega boʻlgan zaryadlangan zarracha, atom yoki molekuladir. Agar zarrachada protonlardan koʻproq elektron boʻlsa, u manfiy zaryadlangan va [[anion]] deb ataladi. Masalan — Cl ^- . Agar zarrachada protonlardan kamroq elektronlar boʻlsa, u musbat zaryadlangan va [[Kationlar|kation]] deyiladi. Masalan — Na ⁺ . {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Kimyo va kimyoviy texnologiyada qoʻllanadigan moddalar aralashmalarini ajratishning maʼlum fizik usullariga umumiy nuqtai''' ! Aralashmaning tarkibiy qismlarining agregat holati ! Ajratish uchun ishlatiladigan jismoniy xususiyat ! Ajratish usuli |- | rowspan="5" | qattiq — qattiq | Zichlik | choʻktirish, choʻktirish |- | namlanish qobiliyati | Flotatsiya, koʻpikli flotatsiya |- | Zarrachalar hajmi | Skrining |- | Eruvchanlik | [[Ekstraksiyalash|Ekstraksiya]], yuvish |- | Magnitizm | Magnit ajratish |- | rowspan="4" | qattiq — suyuq | Zichlik | Sedimentatsiya, dekantatsiya (choʻkindidan suyuqlikni toʻkish), sentrifugalash |- | suyuqlikning qaynash nuqtasi | Bugʻlanish, [[distillash]], quritish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Qattiq jismning eruvchanligi | Kristallanish |- | rowspan="3" | Qattiq — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Elektr zaryadi | elektrofiltrlash |- | rowspan="3" | suyuqlik — suyuqlik | Zichlik | Choʻktirish (ajratish voronkasida, moy ajratgichda), sentrifugalash |- | Qaynatish harorati | Distillash |- | Eruvchanlik | Ekstraksiya |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Gazda eruvchanligi | Gazni olib tashlash (haroratni oshirish orqali), boshqa suyuqlik bilan yuvish |- | rowspan="5" | gazsimon — gazsimon | Kondensatsiya harorati | Kondensatsiya |- | Yutish qobiliyati | [[Absorbsiya]] (sorbent hajmi boʻyicha soʻrilish) |- | Adsorbsionlik | [[Adsorbsiya]] (sorbent yuzasi tomonidan soʻrilishi) |- | Zarrachalar hajmi | Diffuziya |- | Ogʻirligi | santrifüjlash |+ |} Sof moddalar — fizik usullar bilan amalga oshirilganda ikki yoki undan ortiq boshqa moddalarga ajralmagan va fizik xususiyatlarini oʻzgartirmaydigan moddalardir. Bu bir yoki bir nechta juftlashtirilmagan [[elektron]]ni oʻz ichiga olgan zarracha ([[atom]] yoki [[molekula]]). Koʻpgina hollarda [[kimyoviy bogʻ]]lanish ikki elektron ishtirokida hosil boʻladi. Juftlanmagan elektronga ega boʻlgan zarra juda faol va boshqa zarralar bilan osongina bogʻlanish hosil qiladi. Shuning uchun radikalning vositadagi umri, qoida tariqasida, juda qisqa. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Moddalar aralashmalari va murakkab moddalar oʻrtasidagi farqlar''' ! Aralash ! murakkab modda |- | Jismoniy jarayon (sof moddalarni aralashtirish) orqali hosil boʻladi. | Kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan (oddiy moddalardan sintez) |- | Aralashmani tashkil etuvchi sof moddalarning xossalari oʻzgarishsiz qoladi | Murakkab modda olinadigan oddiy moddalarning xossalari ikkinchisida saqlanmaydi. |- | Sof moddalar (oddiy va murakkab) har qanday massa nisbatida aralashmada boʻlishi mumkin | Murakkab moddani tashkil etuvchi elementlar doimo maʼlum bir massa nisbatida boʻladi. |- | Fizik usullar yordamida tarkibiy qismlarga (sof moddalar) ajratish mumkin | Uning tarkibiy qismlariga (oddiy moddalar shaklidagi elementlar) faqat kimyoviy reaksiya (tahlil) orqali parchalanishi mumkin. |+ |} Kimyoviy reaksiyalar berilgan moddaning kimyoviy xossalarini ochib beradi va tavsiflaydi. === Radikal === Reaktivlar → Mahsulotlar * Sm. [[radiobiologiya]]da radiolizda erkin radikallar haqida ham. === kimyoviy bogʻlanish === Atomlarni yoki atomlar guruhlarini birga ushlab turadi. Kimyoviy bogʻlanishlarning bir nechta turlari mavjud: [[Ion bog'lanish|ionli]], kovalent (qutbli va qutbsiz), metall, vodorod . === Davriy qonun === [[1869|1869-yil]] [[1-mart]]da [[Dmitriy Mendeleyev|D. I. Mendeleyev]] tomonidan kashf etilgan. Zamonaviy formulalar: [[Kimyoviy unsur|elementlarning]] xossalari, shuningdek ular hosil qiladigan birikmalar ularning [[atom]]lari [[Atom yadrosi|yadrolarining]] [[Elektr zaryad|zaryadlariga]] davriy bogʻliqdir. Kimyoviy moddada yoki turli moddalarning aralashmalarida sodir boʻladigan jarayonlar kimyoviy reaktsiyalardir. Kimyoviy reaksiyalar har doim yangi moddalar hosil qiladi. Aslida, bu [[molekula]] tuzilishini oʻzgartirish jarayonidir. Reaktsiya natijasida molekuladagi atomlar soni koʻpayishi ([[Birikish reaksiyasi|sintez]]), kamayishi (parchalanishi) yoki doimiy boʻlib qolishi ([[Izomeriya|izomerlanish]], qayta joylashish) mumkin. Reaksiya jarayonida atomlar orasidagi bogʻlanish va atomlarning molekulalardagi joylashuvi oʻzgaradi. Kimyoviy reaksiyani amalga oshirish uchun olingan dastlabki moddalar reaktivlar, kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan yangi moddalar esa reaksiya mahsulotlari deyiladi. Umuman olganda, kimyoviy reaktsiya quyidagicha tasvirlangan: Kimyoviy usullarning umumiy ilmiy asoslari [[Epistemologiya|bilish nazariyasi]] va fan metodologiyasida ishlab chiqilgan. Kimyo bu jarayonlarni makromiqdorda ham, moddalarning makromiqdorlari darajasida ham, mikro miqyosda ham atom-molekulyar darajada oʻrganadi va tavsiflaydi. Makromiqyosda sodir boʻladigan kimyoviy jarayonlarning tashqi koʻrinishlarini bevosita moddalarning oʻzaro taʼsirining mikrodarajasiga oʻtkazish va bir maʼnoda talqin qilish mumkin emas, ammo bunday oʻtishlar faqat mikrodomenga xos boʻlgan maxsus kimyoviy qonunlardan toʻgʻri foydalanish bilan mumkin (atomlar, molekulalar, ionlar). bitta miqdorda olinadi). Kimyoning boshqa tegishli tabiiy fanlar bilan birikmasi '''biokimyo''', '''bioorganik kimyo''', '''geokimyo''', '''radiatsiya kimyosi''', '''fotokimyo''' va boshqalardir. === Nomenklatura === Bu kimyoviy birikmalarni nomlash qoidalari toʻplami. Maʼlum boʻlgan birikmalarning umumiy soni 20 milliondan ortiq boʻlgani va ularning soni printsipial jihatdan cheksiz boʻlgani sababli, ularni nomlashda ularning tuzilishini nom bilan takrorlash uchun aniq qoidalardan foydalanish kerak. Organik va noorganik birikmalarni nomlashning bir nechta variantlari mavjud, ammo IUPAC nomenklaturasi standart hisoblanadi. == Kimyo turlari == Zamonaviy kimyo — tabiatshunoslikning shu qadar keng sohasiki, uning koʻpgina boʻlimlari bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan ilmiy fanlar boʻlsa ham, mohiyatan mustaqildir. Oʻrganilayotgan ob’ektlar (moddalar) asosida kimyo odatda '''noorganik''' va '''organiklarga''' boʻlinadi. '''Fizikaviy kimyo,''' jumladan kvant kimyosi, elektrokimyo, kimyoviy termodinamika, kimyoviy kinetika kimyoviy hodisalarning mohiyatini tushuntirish va ularning umumiy qonuniyatlarini fizik tamoyillar va eksperimental maʼlumotlar asosida oʻrnatish bilan shugʻullanadi. '''Analitik''' va '''kolloid kimyo''' ham mustaqil boʻlimlardir (qarang. quyidagi boʻlim). Zamonaviy ishlab chiqarishning texnologik asoslarini '''kimyoviy texnologiya''' — tayyor tabiiy materiallarni sanoat kimyoviy qayta ishlash va tabiiy muhitda uchramaydigan kimyoviy mahsulotlarni sunʼiy ravishda ishlab chiqarishning iqtisodiy usullari va vositalari haqidagi fan belgilaydi. * [[Agrokimyo]] * [[Analitik kimyo]] moddalarning kimyoviy tarkibi va tuzilishi haqida tushunchaga ega boʻlish uchun ularni oʻrganish bilan shugʻullanadi, ushbu fan doirasida kimyoviy tahlilning eksperimental usullari ishlab chiqiladi. * [[Bioorganik kimyo]] * [[Biokimyo]] kimyoviy moddalarni, ularning oʻzgarishini va tirik organizmlardagi bu oʻzgarishlar bilan birga keladigan hodisalarni oʻrganadi. Organik kimyo, dori kimyosi, neyrokimyo, molekulyar biologiya va genetika bilan chambarchas bogʻliq. * Hisoblash kimyosi * [[Geokimyo]] — Yer va sayyoralarning kimyoviy tarkibi (kosmokimyo), elementlar va izotoplarning tarqalish qonuniyatlari, togʻ jinslari, tuproq va tabiiy suvlarning hosil boʻlish jarayonlari haqidagi fan. * kvant kimyosi * kolloid kimyo * kompyuter kimyosi * kosmetik kimyo * Kosmokimyo * Matematik kimyo * Materialshunoslik * Tibbiy kimyo * Organometall kimyo * Nanokimyo * [[Anorganik kimyo|Noorganik kimyo]] noorganik birikmalarning xossalari va reaksiyalarini oʻrganadi. Organik va noorganik kimyo oʻrtasida aniq chegara yoʻq, aksincha, bu fanlar kesishmasida fanlar mavjud, masalan, metall organoganik kimyo. * [[Organik kimyo]] oʻrganish predmeti sifatida uglerod skeleti asosida qurilgan moddalarni ajratib koʻrsatadi. * Neyrokimyo oʻz predmeti sifatida mediatorlar, peptidlar, oqsillar, yogʻlar, shakar va nuklein kislotalarni, ularning oʻzaro taʼsirini va ularning asab tizimining shakllanishi, rivojlanishi va oʻzgarishidagi rolini oʻrganadi. * Neft kimyosi * umumiy kimyo * [[Препаративная химия|preparativ kimyo]] * [[Radiokimyo]] * Supramolekulyar kimyo * [[farmatsevtika mahsulotlari]] * [[Fizik kimyo|Fizikaviy kimyo]] kimyoviy tizimlar va jarayonlarning fizik va fundamental asoslarini oʻrganadi. Tadqiqotning asosiy yoʻnalishlariga kimyoviy termodinamika, kinetika, elektrokimyo, statistik mexanika va spektroskopiya kiradi. Fizik kimyo molekulyar fizika bilan juda koʻp umumiyliklarga ega. Fizik kimyo cheksiz kichik usuldan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Fizik kimyo kimyoviy fizikadan alohida fandir. * [[Fotokimyo]] * [[Polimerlar kimyosi|Makromolekulyar birikmalar kimyosi]] * Bir uglerodli molekulalar kimyosi * [[Polimerlar kimyosi]] * Tuproq kimyosi * Nazariy kimyo oʻzining vazifasi sifatida kimyo haqidagi bilimlarni fundamental nazariy asoslash (odatda matematika yoki fizika sohasida) orqali nazariy umumlashtirish va asoslashni qoʻyadi. * Termokimyo * [[Toksikologik kimyo]] * [[Elektrokimyo]] * atrof-muhit kimyosi; atrof-muhit kimyosi * [[Yadro kimyosi]] [[Yadro reaksiyasi|yadro reaksiyalari]] va yadro reaksiyalarining kimyoviy oqibatlarini oʻrganuvchi fandir. == Kimyoviy texnologiya == * [[Kimyoviy texnologiya|Umumiy maʼlumot]] * [[Kimyo sanoati|Asosiy ishlab chiqarish]] == Fizikaviy va kimyoviy tahlil usullari == Sm. ''Asosiy maqolada tahlil usullarini taqqoslash va toʻliq tasniflash [[Analitik kimyo]]'' va xususan: * [[Spektroskopiya|Spektroskopik usullar]] * Spektral tahlil * [[Mass-spektroskopiya]] * Xromatografiya * [[Analitik kimyo|va boshq.]] [[Analitik kimyo|usullari]] [[Fayl:Emission_spectrum-H.svg|center|thumb|500x500px| [[Vodorod]] atomlarining [[Atom spektrlari|emissiya spektri]]]] == Sm. Shuningdek == * Kimyoviy nomenklatura * atrof-muhitni muhofaza qilish * Kimyo falsafasi * [[Kimyogar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Foydalanilgan dabiyot == * [http://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ Mendeleyev D. I. Davriy qonun: 3 jildda.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190407182211/https://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ |date=2019-04-07 }} Runivers veb-saytida * Nekrasov B. V. Umumiy kimyo asoslari, 1-jild — M .: „Kimyo“, 1973 y. * Kimyoviy ensiklopediya, s. Knunyants I. L., 5-jild. — M .: „Sovet entsiklopediyasi“, 1988-yil * Kimyo: Ref. ed. / W. Shroeter, K.-H. Lautenschleger, H. Bibrak va boshqalar: Per. u bilan. — M.: Kimyo, 1989-yil * Dubinskaya A. M., Prizment E. L. Kimyoviy entsiklopediyalar, kitobda: Kimyoviy entsiklopedik lugʻat. — M., 1983-yil * Potapov V. M., Kochetova E. K. Kimyoviy maʼlumotlar. Kimyogar uchun kerakli maʼlumotlarni qayerdan va qanday izlash kerak. — M., 1988-yil * Ablesimov N. E. Kimyo yomonmi? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/ * ''Kuznetsov V.'' ''VA.'' [http://rushim.ru/books/obzor/kuznecov.djvu Umumiy kimyo: rivojlanish tendentsiyalari.] M .: Oliy maktab, * Ablesimov N. E. Dunyoda qancha kimyoviy moddalar mavjud? // Kimyo va hayot — XXI asr. 2009. No 5. S. 49-52; No 6. S. 34-37. * Axmetov, N. S. Umumiy va noorganik kimyo. Umumiy noorganik kimyo. Proc. universitetlar uchun −4-nashr, Rev., -M,: Oliy maktab, Ed. Markaz „Akademiya“, 2001.-743 b., ill., 2001. * Melentieva, Galina A. Farmatsevtik kimyo. Ripol Classic, 1985-yil. * ''Nikolaev L. A.'' Hayot kimyosi. — M., Taʼlim, 1977. — 239 b. * ''E. Grosse, X. Weissmantel'' Qiziqarlilar uchun kimyo. — L., Kimyo, 1987. — 392 b. == Havolalar == [[Turkum:Tabiiy fanlar]] [[Turkum:Kimyo]] 2ns2cp9f0oqoa1qvemzp9kl0g8usmy6 6304919 6304917 2026-10-11T06:46:38Z ~2026-54543-36 315474 6304919 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Kimyo''' (arabcha: كيمياء‎‎) — moddalarni oʻrganadigan fan. Kimyoning asosiy oʻrganish sohasi modda mavzusi atrofida boʻladi. Shu sababdan kimyoni oʻrganayotgan har bir inson modda tushunchasini toʻgʻri anglab olishi zarur. Modda - jismlarning tarkibiy qismi. Misol uchun qopqogʻi koʻk hamda oʻzi oq boʻlgan choynak bor. Choynak bu jismdir. U oʻziga oq rangni beradigan moddadan hamda qopqogʻga koʻk rangni beradigan yana boshqa moddadan iborat. Demak, bu choynakda kamida ikkita modda bor. Yana bir misol sifatida bir mevani olish mumkin. U mevaning bir qismi shirin, ammo keyingi qismi boshqacha ta`mga ega; bir qismi yumshoq, boshqa qismi esa qattiq. Bu mevaning shirin ta`mini bir modda bersa, yana boshqa ta`mini boshqa modda beradi. Uning yumshoqligini bir modda ta`minlasa, qattiqligini boʻlak modda yuzaga chiqaradi. Moddani oʻrganish deyilganda uning barcha xususiyatlarini oʻrganish nazarda tutiladi. Bunga moddaning rangi, qattiqligi, zichligi va hidi kabi fizik xossalari hamda yonuvchanligi, boshqa bir moddalar bilan taʻsirlashuvchanligi kabi kimyoviy xossalari ham kiradi. Bu fanni oʻrganish davomida inson moddalarning xossalarini oʻzi uchun yoki butun jamiyat uchun kashf etadi. Moddalarning xossalarini oʻrganish bilan esa odamlar ulardan toʻgʻri foydalana oladi. Misol uchun ulardan dori-darmon tayyorlash, quvvat manbalarini yasash hamda qiyin ishlarni osonlashtiruvchi yangi moddalarni ixtiro qilish kabi ishlarni amalga oshirishi mumkin. Insonning oʻzida ham moddalar boʻlgani uchun inson kimyo fani yordamida bir jihatdan oʻzini ham yaxshiroq tushunishi, baʻzi kasalliklarning kelib chiqish sabablarini toʻgʻriroq anglashi va ularga yechim qilishda afzalroq yoʻllarni ishlab chiqishi mumkin. == Kimyo fani tarixi == Kimyo fanining boshlanishi insoniyat paydo boʻlganidan beri davom etib kelmoqda. Inson har doim u yoki bu holatda kimyoviy moddalar bilan shugʻullanganligi bois, uning [[olov]], terini [[oshlash]] va pishirish bilan bogʻliq boʻlgan birinchi tajribalarini amaliy kimyoning boshlanishi deb aytishimiz mumkin. Asta-sekin amaliy bilimlar toʻplanib borilishi natijasida sivilizatsiya rivojlanishining boshidayoq odamlar qandaydir boʻyoqlar, [[emal]]lar, [[zaharlar]] va [[Dori|dori-darmonlarni]] qanday qilib tayyorlashni bilib olishdi. Dastlab ular, inson biologik jarayonlardan foydalanganligi haqida bizgacha maʼlumotlar yetib keldi. Masalan, [[Bijgʻish|fermentatsiya]], chirish; keyinchalik, olovning rivojlanishi bilan u yonish, sinterlash, [[Erish|termoyadroviy]] jarayonlardan foydalana boshlashdi. Yovvoyi tabiatda uchramaydigan oksidlanish reaksiyasi va shu bilan birga qaytarilish reaksiyalaridan foydalanilgan. Masalan, ularning birikmalaridan [[metallar]]ning qaytarilishini aytishimiz mumkun. [[Metallurgiya]], [[kulolchilik]], shishasozlik, boʻyash, kabi hunarmandchilik bizning eramizning boshlanishidan oldin ham sezilarli rivojlangan. Misol qilib shuni aytishimiz mumkin-ki, zamonaviy [[shisha]]ning tarkibi miloddan avvalgi 4000-yilda ishlatilgan shisha tarkibi bilan deyarli bir xil hisoblanadi. Misrda kimyoviy bilim ruhoniylar tomonidan bilmaganlardan juda ehtiyotkoronalik bilan yashirilgan boʻlsa ham, u baribir asta-sekinlik bilan boshqa mamlakatlarga kirib bordi. Kimyo fani yevropaliklarga asosan [[arablar]] [[711|711-]]<nowiki/>yilda [[Ispaniya]]ni bosib olgandan keyin kirib kelgan. Yevropaliklar bu fanni " [[alkimyo]] " deb nomlashdi. Ular orqali ushbu bu nom Yevropaga tarqaldi. Bizga maʼlumki, Misrda miloddan avvalgi 3000-yilda. Ular [[Pista koʻmir|koʻmirni]] qaytaruvchi vosita sifatida ishlatishib, uning birikmalari orqali [[mis]] olishni bilib olishgan, shuningdek keyinchalik, [[kumush]] va [[qoʻrgʻoshin]] olishni ham oʻrganishgan. Asta-sekin Misr va [[Qadimgi Mesopotamiya tarixi|Mesopotamiyada]] [[bronza]], shimoliy mamlakatlarda esa [[temir]] ishlab chiqarish jadal rivojlanadi. Nazariy topilmalar ham bor edi. Masalan, [[Xitoy]]da mil avv XXII asrdan boshlab esa asosiy elementlar ([[Suv]], [[Olov]], [[Daraxt|Yogʻoch]], [[Oltin]], [[Yer]]) haqida nazariyalar paydo boʻla boshladi. Mesopotamiyada dunyoning qarama-qarshi tomonlari haqida maʼlum bir darajada fikr paydo boʻla boshlaydi. Bular quydagilardir: olov-suv, [[issiqlik|issiq]]-sovuq, [[Сухость|quruq]] — [[namlik]]. [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Qadimgi Yunoniston|Gretsiyada]] [[Levkipp]] va [[Demokrit]] [[materiya]]<nowiki/>ning [[atom]]lardan tuzilishi nazariyasi — [[atomizm]]ni ishlab chiqishdilar. Yozuv tuzilishiga oʻxshatib, nutq soʻzlardan, soʻzlar esa harflardan iborat boʻlgani kabi, barcha moddalar ham maʼlum birikmalardan ([[molekula]]lardan) iborat, ular oʻz navbatida boʻlinmas elementlardan iborat hisoblanadi([[atom]]lar). [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Empedokl Akragantlik|Empedokl]] asosiy elementlar (elementlar) [[suv]], [[olov]], [[havo]] va [[yer]] boʻlishini taklif qildi. [[Mil. av. IV asr|Miloddan avvalgi IV asrda]] [[Aflotun|Platon]] Empedokl taʼlimotini yaratdi: bu elementlar har biri oʻziga xos rangga va atom oʻziga xos fazoviy figurasiga ega boʻlgan, bu esa uning xususiyatlarini belgilab beradi : olov-qizil va [[tetraedr]], suv — koʻk va yer — yashil va [[Kub|oltitali]], havo — sariq va [[oktaedr]] . Platonning fikricha, bu „gʻishtlar“ kombinatsiyasidan butun [[Tabiat|bir moddiy dunyo]] qurilgan. Toʻkning bir-biriga aylanishi haqidagi ushbu taʼlimot [[Arastu|Aristotelga]] meros boʻlib oʻtgan. === Alkimyo === "Alkimyo" soʻzini Yevropaliklar aytishlaricha {{Lang-ar|الخيمياء}} ''<nowiki/>'al-kīmiyā''' tilidan olingan boʻlib, bu esa oʻz navbatida oʻrta yunoncha chōmīa „suyuqlik“ degan maʼnoni beradi. Mil avv [[Mil. av. IV asr|4-3]] [[Mil. av. III asr|-asrlarda sodir boʻlgan.]] Sharqda ([[Hindiston]]da, [[Xitoy]]da, arab dunyosida) alkimyoning dastlabki „prototipi“. Bu va undan keyingi davrlarda [[simob]], [[oltingugurt]], [[fosfor]] kabi elementlarni olishning yangi usullari topiila boshlagam edi, koʻplab [[tuzlar]] tavsiflandi, [[Nitrat kislotasi|HNO ₃]] [[kislota]]si va [[Ishqorlar|ishqoriy]] [[Natriy gidroksid|NaOH]] allaqachon maʼlum ishlatilgan. Ilk oʻrta asrlardan boshlab, hozir keng tarqalgan alkimyo deb tushuniladigan narsa rivojlana boshladi, unda yuqorida oʻrsatilgan ilmiy tarkibiy qismlar (fan metodologiyasining zamonaviy tushunchasi maʼnosida) bilan bir qatorda, davrning falsafiy gʻoyalari va. oʻsha davr uchun yangi hunarmandchilik qobiliyatlari, shuningdek, sehrli va mistik gʻoyalar anʼanaviy tarzda birlashtirilgan. ; ikkinchisi esa oʻzining individual koʻrinishlari va xususiyatlari bilan oʻsha davr falsafiy tafakkuri bilan taʼminlangan. Oʻsha davrning mashhur kimyogarlari [[Jobir ibn Xayyom|Jobir ibn Hayyon]] (Geber), [[Abu Ali ibn Sino|Ibn Sino]] ([[Abu Ali ibn Sino|Avitsenna]]) va [[Roziy|Abu Bakr ar-Roziy]] edi. [[Antik davr|Antik]] davrda ham savdoning jadal rivojlanishi tufayli oltin va kumush ishlab chiqarilgan tovarlarning '''''universal''''' ekvivalentiga aylandi. Bu nisbatan kam uchraydigan metallarni olish bilan bogʻliq qiyinchiliklar [[Arastu|Aristotelning]] ayrim moddalarning boshqa moddalarga aylanishi haqidagi natural-falsafiy qarashlaridan amaliy foydalanishga urinishlarga turtki boʻldi; " Transmutatsiya " taʼlimotining paydo boʻlishi, allaqachon nom olgan Germes Trismegistus bilan birga, uning nomi bilan bogʻliq alkimyo maktabining anʼanasi. Bu gʻoyalar XIV asrgacha<ref name="chem1">Vozniknovenie i razvitie ximii s drevneyshix vremyon do XVIII veka. Vseobщaya istoriya ximii. M.: Nauka. 1989</ref><ref name="chem2">Rabinovich V. L. Alximiya kak fenomen srednevekovoy kulturi. M.: Nauka. 1979</ref> ga qadar juda oz oʻzgarishlarga uchradi. [[Fayl:Ca'_Rezzonico_-_Gli_alchimisti_1757_-_Pietro_Longhi.jpg|left|thumb| Falsafa toshini izlayotgan alkimyogarlar]] Mil [[VII asr|avv VII asrda.]]<nowiki/>lkimyo Evropaga kirdi. Oʻsha paytda, butun tarixda boʻlgani kabi, jamiyatning hukmron qatlamlari vakillari orasida hashamatli buyumlar, ayniqsa [[oltin]], ayniqsa, „mashhur“ edi, chunki aynan shu narsa, yuqorida aytib oʻtilganidek, savdo bahosining ekvivalenti edi. Alkimyogarlar, boshqa masalalar qatorida, boshqa [[metallar]]dan oltin olish usullari, shuningdek, ularni qayta ishlash muammolari bilan qiziqishda davom etdilar. Shu bilan birga, oʻsha paytga kelib arab kimyosi amaliyotdan uzoqlasha boshladi va oʻz taʼsirini yoʻqotdi. Texnologiyaning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, boshqa narsalar qatorida, germetik qarashlar tizimi, belgilar tizimidagi farq, terminologiya va bilimlarning korporativ tarqalishi tufayli „alkimyoviy harakat“ juda sekin rivojlandi. Eng mashhur Yevropa alkimyogarlari Nikolas Flamel, Albertus Magnus, Jon Di, [[Bekon Rodjer|Rojer Bekon]] va Raymond Lulli . Alkimyogarlar davri koʻplab asosiy moddalarni olish, ularni ishlab chiqarish, izolyatsiya qilish va tozalash usullarini ishlab chiqishni belgilab berdi. Faqat [[XVI asr|XVII asrda]] turli sanoat tarmoqlari, jumladan, [[metallurgiya]], shuningdek, [[Farmatsevtika mahsulotlari|farmatsevtika]] rivojlanishi bilan uning [[tibbiyot]]dagi roli ortishi tufayli tadqiqotchilar paydo boʻla boshladilar, ularning faoliyati ushbu fanda sezilarli oʻzgarishlarda namoyon boʻldi, bu esa oʻz ifodasini topdi. ushbu fanning puxta oʻylangan va tegishli amaliy usullarini shakllantirish. Ular orasida, birinchi navbatda, [[Agrikola Georg|Jorj Agricola]] va [[Parasels|Theophrastus Bombast Paracelsus]]<ref name="chem1"/><ref name="chem2"/> ni nomlash kerak. === Kimyo fan sifatida === Kimyo mustaqil fan sifatida [[XVI asr|XVI]] — [[XVII asr]]larda dunyoning mexanik manzarasini, [[sanoat]]ning rivojlanishini va [[Burjuaziya|burjua jamiyatining]] paydo boʻlishini asoslovchi bir qator ilmiy kashfiyotlardan soʻng aniqlandi. Biroq, kimyo, [[fizika]]dan farqli oʻlaroq, miqdoriy jihatdan ifodalanishi mumkin emasligi sababli, kimyo miqdoriy jihatdan takrorlanadigan fanmi yoki boshqa bilim turimi, degan bahslar mavjud edi. [[1661]]-yilda [[Robert Boyle|Robert Boyl]] " Skeptik kimyogar " asarini yaratdi, unda u turli moddalarning xossalaridagi farqni ular moddaning xususiyatlari uchun javobgar boʻlgan turli zarrachalardan (korpuskulalar) qurilganligi bilan izohladi. Van Helmont yonish jarayonini oʻrganib, uning davomida hosil boʻladigan modda uchun ''[[Gazlar|gaz]]'' tushunchasini kiritdi, [[karbonat angidrid]]ni kashf etdi. [[1672]]-yilda Boyl [[metallar]] kuydirilganda ularning [[massa]]si ortib borishini aniqladi va buni „olovning ogʻir zarrachalari“ tutilishi bilan izohladi. [[Mixail Lomonosov|M. V. Lomonosov]] oʻzining birinchi mashhur „Matematik kimyo elementlari“ ([[1741]]) asarida ushbu faoliyat sohasini sanʼat deb hisoblagan oʻz davrining koʻpchilik kimyogarlaridan farqli oʻlaroq, oʻzining mehnat soʻzlarini boshlab, uni fan sifatida tasniflaydi.<ref name="lom">Mixail Vasilevich Lomonosov. Izbrannie proizvedeniya. V dvux tomax. T. 1. Yestestvennie nauki i filosofiya. — M.: Nauka. 1986</ref> : === Issiqlik va flogiston. gazlar === [[XVIII asr]]ning boshlarida Stahl phlogiston nazariyasini ishlab chiqdi, ular yonish paytida materiallardan ajralib chiqadigan moddadir. [[1749]]-yilda [[1743|M. V. Lomonosov „Issiqlik va sovuqlik sabablari toʻgʻrisida mulohazalar“ asarini yozdi (asar tushunchasi 1742-1743-yillarga toʻgʻri keladi]] [[1742|-]] uning "Fizika va korpuskulyar falsafaga oid eslatmalariga qarang). Bu asarga eng yuqori bahoni [[Leonhard Euler|L. Eyler]] bergan (1747-yil 21-noyabrdagi xat). 1848-yilda professor D. M. Perevoshchikov M. V. Lomonosovning eng muhim gʻoyalarini batafsil bayon qilib, uning issiqlik nazariyasi fandan yarim asr oldinda ekanligini taʼkidlaydi (Sovremennik, 1848-yil yanvar, jild. VII, kitob. 1, sek. II, p. 41-58) bu fikr bilan oldin va kelajakda boshqa koʻplab tadqiqotchilarning fikri mos keladi<ref name="lom"/> . [[Joseph Black|Blek]] [[1754]]-yilda [[karbonat angidrid]]ni, [[1774]]-yilda Pristley [[kislorod]]ni, [[1766]]-=yilda [[Henri Kavendish|Kavendish]] [[vodorod]]ni kashf etdi. [[1740|1740-1790]]-yillarda [[Antoine Lavoisier|Lavuazye]] va [[Mixail Lomonosov|Lomonosov]]<ref name="lom"/> yonish, oksidlanish [[1790|va]] [[Nafas|nafas olish]] jarayonlarini kimyoviy tushuntirib, [[olov]] modda emas, balki jarayonning natijasi ekanligini isbotladilar. [[Joseph Proust|Prust]] [[1799|1799-1806]] yillarda [[Aniq nisbatlar qonuni|kompozitsiyaning doimiyligi qonunini]] ishlab chiqdi [[1806|.]] [[1808]]-yilda [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gey-Lyussak]] hajmli nisbatlar qonunini kashf etdi ([[Avogadro qonuni]]). [[Dalton Jon|Dalton]] " [[Новая система химической философии|Kimyoviy falsafaning yangi tizimi]] " ([[1808|1808-1827]]) asarida [[atom]]larning mavjudligini isbotladi, ''[[Atom massasi|atom ogʻirligi]]'', ''[[Kimyoviy unsur|element]]'' — bir xil [[atom]]lar toʻplami sifatida tushunchasini [[1827|kiritdi]] . === Moddaning atom nazariyasining reenkarnatsiyasi === [[1811|1811-]] yilda [[Avogadro Amedeo|Avogadro]] elementar gazlarning [[molekula]]lari ikkita bir xil [[atom]]dan tashkil topgan deb faraz qildi; Keyinchalik, bu gipoteza asosida [[Stanislao Cannizzaro|Kannizzaro]] atom-molekulyar nazariyani isloh qildi. Bu nazariya 1860-yil 3-5 sentabrda Karlsrueda boʻlib oʻtgan kimyogarlarning birinchi xalqaro kongressida maʼqullangan. [[Fayl:Дмитрий_Иванович_Менделеев_8.jpg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Ivanovich Mendeleev]]]] [[Fayl:Periodic_table_ru.svg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimi]]]] [[1869]]-yilda D. VA. [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] kimyoviy elementlarning davriy qonunini kashf etdi va [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimini]] yaratdi. U ''[[Kimyoviy unsur|kimyoviy element]]'' tushunchasini tushuntirib berdi va [[Kimyoviy unsur|element]] xossalarining [[atom massasi]]ga bogʻliqligini koʻrsatdi. Bu qonunning ochilishi bilan u kimyoga faqat tavsif va sifat fani sifatida emas, balki miqdoriy fan sifatida asos soldi. === [[Radioaktivlik]] va [[spektr]]lar === XIX asrdagi kashfiyotlar materiya tuzilishini tushunishda muhim rol oʻynadi. Emissiya spektrlari va yutilish spektrlarining nozik tuzilishini oʻrganish olimlarni ularning moddalar atomlarining tuzilishi bilan bogʻliqligi haqida oʻylashga undadi. Radioaktivlikning kashfiyoti shuni koʻrsatdiki, baʼzi atomlar beqaror ([[izotoplar]]) va oʻz-oʻzidan yangi atomlarga aylanishi mumkin ([[radon]] — „emanatsiya“). === kvant kimyosi === : ''Asosiy maqola: '''Kvant kimyosi''''' ''Kvant kimyosi'' — kimyoning kvant mexanikasiga asoslangan kimyoviy birikmalarning tuzilishi va xossalari, reaktivligi, kinetikasi va kimyoviy reaksiyalar mexanizmini koʻrib chiqadigan boʻlimi. Kvant kimyosining boʻlimlari: molekulalar tuzilishining kvant nazariyasi, kimyoviy bogʻlanish va molekulalararo oʻzaro taʼsirlarning kvant nazariyasi, kimyoviy reaksiyalar va reaktivlikning kvant nazariyasi va boshqalar<ref>''Davtyan O. K''. Kvantovaya ximiya. — M.: Visshaya shkola, 1962. — 784 s. — str. 5</ref> Kvant kimyosi kimyo va kvant fizikasi (kvant mexanikasi) chorrahasida joylashgan. U moddalarning kimyoviy va fizik xususiyatlarini atom darajasida koʻrib chiqish bilan shugʻullanadi (elektron-yadro tuzilishi modellari va kvant mexanikasi nuqtai nazaridan taqdim etilgan oʻzaro taʼsirlar). Oʻrganilayotgan ob’ektlarning murakkabligi koʻp hollarda kimyoviy tizimlardagi jarayonlarni tavsiflovchi tenglamalarning aniq echimlarini topishga imkon bermasligi sababli, taxminiy hisoblash usullari qoʻllanadi. Hisoblash kimyosi kvant kimyosi bilan uzviy bogʻliqdir — molekulyar xususiyatlarni, atomlarda elektronlarni topish ehtimoli amplitudasini hisoblash va molekulyar xatti-harakatlarni simulyatsiya qilish uchun ishlatiladigan maxsus kompyuter dasturlarini tuzish uchun moslashtirilgan kvant kimyosining matematik usullaridan foydalanadigan fan. == Asosiy tushunchalar == === Elementar zarracha === : ''Asosiy maqola: Elementar zarracha'' Bularning barchasi [[Atom yadrosi|atom yadrolari]] yoki [[atom]]lari boʻlmagan zarralardir ([[proton]] bundan mustasno). Tor maʼnoda, boshqa zarralardan tashkil topgan deb hisoblash mumkin boʻlmagan zarralar (maʼlum bir taʼsir/kuzatish energiyasi uchun). Elementar zarralar ham [[elektron]]lar (-), [[proton]]lar (+) va [[neytron]]lardir . === Atom === : ''Asosiy maqola: [[Atom]]'' [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy elementning]] barcha xususiyatlariga ega boʻlgan eng kichik zarrasi. Atom [[Atom yadrosi|yadrodan]] va uning atrofidagi [[elektron]]lar „bulutidan“ iborat. Yadro musbat zaryadlangan [[proton]]lar va neytral [[neytron]]lardan tashkil topgan. Oʻzaro taʼsir qilish orqali atomlar [[molekula]]larni hosil qilishi mumkin. Atom har qanday moddaning kimyoviy parchalanish chegarasidir. Oddiy modda (agar u bir atomli boʻlmasa, masalan, geliy He) bir turdagi atomlarga, murakkab modda esa har xil turdagi atomlarga parchalanadi. Atomlar (aniqrogʻi, atom yadrolari) kimyoviy jihatdan boʻlinmaydi. === Molekula === [[Fayl:Taxol.svg|right|thumb|250x250px|<nowiki> Molekulyar struktura molekuladagi atomlarning aloqalari va nisbiy o'rnini tasvirlaydi. Rasmda paklitaksel molekulasi ko'rsatilgan ( nomenklatura nomi : (2a,4a,5b,7b,10b,13a)-4,10-bis(asetiloksi)-13-{[(2R,3S)-3-(benzoilamino)-2 - gidroksi-3-fenilpropanoil]oksi}- 1,7-dihidroksi-9-okso-5,20-epoksitaks-11-en-2-il benzoat)</nowiki>]] Oʻz-oʻzidan mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan ikki yoki undan ortiq [[atom]]lardan iborat zarracha. U doimiy sifat va miqdoriy tarkibga ega. Molekulaning xossalari uning tarkibini tashkil etuvchi atomlarga va ular orasidagi bogʻlanish tabiatiga, molekulyar tuzilishga va fazoviy joylashuvga ([[Izomeriya|izomerlarga]]) bogʻliq. U bir necha xil holatlarga ega boʻlishi va tashqi omillar taʼsirida bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi mumkin. Muayyan molekulalardan tashkil topgan moddaning xossalari molekulalarning holatiga va molekula xususiyatlariga bogʻliq. === Modda === : ''Asosiy maqola: modda'' Klassik ilmiy qarashlarga koʻra, materiya mavjudligining ikkita fizik shakli ajratiladi — materiya va maydon . Materiya materiyaning [[massa]]ga ega shaklidir (massa nolga teng emas). Kimyo asosan [[atom]]lar, [[molekula]]lar, [[ion]]lar va [[Kimyoviy radikallar|radikallarga]] boʻlingan moddalarni oʻrganadi. Ular, oʻz navbatida, elementar zarralardan iborat boʻlib bular quydagilardir: [[elektron]]lar, [[proton]]lar, [[neytron]]lar. ==== Oddiy va murakkab moddalar. Kimyoviy elementlar ==== Sof moddalar orasida oddiy (bitta kimyoviy element atomlaridan iborat) va murakkab (bir nechta kimyoviy elementlarning atomlaridan hosil boʻlgan) moddalarni ajratish odatiy holdir. Oddiy moddalarni „atom“ va „kimyoviy element“ tushunchalaridan farqlash kerak. '''Kimyoviy element''' — bu aniq musbat yadro zaryadiga ega boʻlgan atom turi. Barcha kimyoviy elementlar [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|elementlarning davriy jadvalida keltirilgan.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|VA.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Mendeleev]] ; Har bir element davriy tizimda oʻz seriya (atom) raqamiga ega. Elementning seriya raqamining qiymati va bir xil element atomi yadrosi zaryadining qiymati bir xil, yaʼni kimyoviy element bir xil seriya raqamiga ega boʻlgan atomlar yigʻindisidir. : ''Asosiy maqola: [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy element]]'' '''Oddiy moddalar''' kimyoviy elementlarning erkin shakldagi mavjudligi shakllari; har bir element, qoida tariqasida, tarkibi jihatidan farq qilishi mumkin boʻlgan bir nechta oddiy moddalarga (allotropik shakllar) mos keladi, masalan, atom kislorodi O, [[kislorod]] O ₂ va [[ozon]] O ₃ yoki kristall panjarada, masalan, olmos va grafit. uglerod C elementi uchun. Shubhasiz, oddiy moddalar mono- va koʻp atomli boʻlishi mumkin. '''Murakkab moddalar''' boshqacha tarzda kimyoviy birikmalar deb ataladi. Bu atama moddalarni oddiy moddalardan (kimyoviy sintez) birlashadigan kimyoviy reaksiyalar natijasida olinishi yoki kimyoviy parchalanish reaktsiyalari (kimyoviy tahlil) yordamida erkin shakldagi elementlarga (oddiy moddalar) ajralishi mumkinligini anglatadi. Oddiy moddalar murakkab moddalarning kimyoviy parchalanishining yakuniy shakllaridir. Oddiy moddalardan hosil boʻlgan murakkab moddalar tarkibiy moddalarning kimyoviy xossalarini saqlamaydi. Yuqoridagilarning barchasini umumlashtirib, biz yozishimiz mumkin: <math>E \overset S \underset A \rightleftarrows C</math>, Qayerda<nowiki></br></nowiki> E — oddiy moddalar (erkin shakldagi elementlar),<nowiki></br></nowiki> C — murakkab moddalar (kimyoviy birikmalar),<nowiki></br></nowiki> S — sintez,<nowiki></br></nowiki> A — tahlil. Hozirgi vaqtda kimyoviy moddalarning „sintezi“ va „analiz“ tushunchalari kengroq maʼnoda qoʻllanadi. Sintez deganda kerakli moddani ishlab chiqarishga olib keladigan har qanday kimyoviy jarayon tushuniladi va shu bilan birga uni reaksiya aralashmasidan ajratib olish mumkin. Tahlil — bu moddaning yoki moddalar aralashmasining sifat va miqdoriy tarkibini aniqlashga imkon beradigan har qanday kimyoviy jarayon, yaʼni maʼlum bir modda qanday elementlardan iboratligini va ushbu moddadagi har bir elementning tarkibini aniqlash. Shunga koʻra, sifat va miqdoriy tahlil ajralib turadi — kimyoviy fanlardan birining ikkita tarkibiy qismi — analitik kimyo. ==== Metall va metall boʻlmaganlar ==== Hamma kimyoviy elementlar xossalariga, yaʼni erkin atomlarning xossalariga hamda elementlar hosil qilgan oddiy va murakkab moddalar xossalariga koʻra metall va metall boʻlmagan elementlarga boʻlinadi. Anʼanaviy ravishda metall boʻlmaganlarga '''[[Geliy|He]]''', '''[[Neon|Ne]]''', '''[[Argon|Ar]]''', '''[[Kripton|Kr]]''', '''[[Ksenon|Xe]]''', '''[[Radon|Rn]]''', '''[[Ftor|F]]''', '''[[Xlor|Cl]]''', '''[[Brom|Br]]''', '''[[Yod|I]]''', '''[[Astat|At]]''', '''[[Kislorod|O]]''', '''[[Oltingugurt|S]]''', '''[[Selen|Se]]''', '''[[Azot|N]]''', '''[[Fosfor|P]]''', '''[[Uglerod|C]]''' va '''[[Vodorod|H]]''' elementlari kiradi. Semimetallarga [[Bor (unsur)|B]], [[Kremniy|Si]], [[Germaniy|Ge]], [[Margimush|As]], [[Surma|Sb]], [[Tellur|Te]], baʼzan [[Poloniy|Po]] kiradi. Qolgan elementlar metallar hisoblanadi. ==== Sof moddalar va moddalar aralashmalari ==== Alohida sof modda maʼlum bir xarakterli xususiyatlar toʻplamiga ega. Sof moddalardan oʻziga xos xususiyatlarni saqlaydigan ikki yoki undan ortiq sof moddalardan iborat boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar aralashmalarini ajratish kerak. Bir xil aralashmalarda tarkibiy qismlarni vizual yoki optik asboblar yordamida aniqlash mumkin emas, chunki moddalar mikrodarajada parchalangan holatda boʻladi. Bir xil aralashmalar — har qanday gazlar va haqiqiy eritmalarning aralashmalari, shuningdek, qotishmalar kabi maʼlum suyuqliklar va qattiq moddalarning aralashmalari. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Turli agregat holatlaridagi moddalarning mumkin boʻlgan aralashmalariga turli misollar'''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ! Tarkibiy qismlarning agregat holati (aralashma hosil boʻlgunga qadar) ! Bir xil aralashma (bir xil tizim) ! heterojen aralashma (heterojen tizim) |- | qattiq — qattiq | Qattiq eritmalar, qotishmalar (masalan, guruch, bronza) | Togʻ jinslari (masalan, granit, mineral rudalar va boshqalar)) |- | rowspan="2" | qattiq — suyuq | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, suvli tuz eritmalari) | Suyuqlikda qattiq — suspenziyalar yoki suspenziyalar (masalan, suvdagi loy zarralari, kolloid eritmalar) |- | Qattiq suyuqlikdagi suyuqlik — gʻovakli jismlardagi suyuqlik (masalan, tuproq, tuproq) |- | rowspan="2" | Qattiq — gazsimon | rowspan="2" | Platinada, palladiyda, poʻlatlarda [[Adsorbsiya|kimyosorblangan]] vodorod | Gazsimon qattiq — chang, aerozollar, shu jumladan tutun, chang, smog |- | Qattiq gʻovakli materiallarda gazsimon (masalan, gʻisht, pemza) |- | suyuq — qattiq | Qattiq suyuqliklar (masalan, shisha qattiq, lekin hali ham suyuq) | Boshqa shaklga ega boʻlishi va uni tuzatishi mumkin (masalan, idishlar har xil shakl va rangda) |- | suyuqlik — suyuqlik | Suyuq eritmalar (masalan, sirka — sirka kislotasining suvdagi eritmasi) | Ikki qatlamli va koʻp qatlamli suyuqlik tizimlari, emulsiyalar (masalan, sut — suvdagi suyuq yogʻ tomchilari) |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, karbonat angidridning suvdagi eritmasi) | Gazsimon suyuqlik — gazdagi suyuqlikning aerozollari, shu jumladan tumanlar |- | Suyuqlikdagi gazsimon koʻpiklar (masalan, sovun koʻpiklari) |- | gazsimon — gazsimon | Gaz eritmalari (har qanday miqdordagi va istalgan miqdordagi gazlar aralashmasi), masalan. [[havo]] . | Heterojen tizim mumkin emas |+ |} Jismoniy ajratish usullari yordamida aralashmalarni ularning tarkibiy qismlariga, yaʼni sof moddalarga ajratish mumkin. Geterogen aralashmalarda vizual yoki optik asboblar yordamida interfeys bilan chegaralangan turli moddalarning mintaqalarini (agregatlarini) ajratish mumkin; bu hududlarning har biri oʻz ichida bir hildir. Bunday joylar faza deb ataladi. Alohida zarrachalar koʻrinishidagi bir faza boshqasida taqsimlangan geterogen aralashmalar deyiladi '''dispers tizimlar''' . Bunday tizimlarda '''dispersion muhit''' (tarqatuvchi muhit) va '''dispers faza''' (dispersion muhitda maydalangan modda) farqlanadi. Tabiatda mutlaqo toza moddalar yoʻq. Masalan, ''qoʻshimcha sof alyuminiy'' deb ataladigan narsa hali ham boshqa moddalarning 0,001% aralashmalarini oʻz ichiga oladi. Demak, mutlaq sof substansiya abstraksiyadir. Toʻgʻri, har qanday modda haqida gap ketganda, kimyo bu abstraktsiyadan foydalanadi, yaʼni u moddani haqiqatan ham toza deb hisoblaydi, garchi amalda maʼlum miqdorda aralashmalar boʻlgan modda olinadi. Albatta, kimyogar oʻz amaliyotida minimal miqdordagi aralashmalarni oʻz ichiga olgan iloji boricha toza moddalardan foydalanishga intilishi kerak. Shuni yodda tutish kerakki, hatto kichik miqdordagi aralashmalar ham moddaning kimyoviy xususiyatlarini sezilarli darajada oʻzgartirishi mumkin. Bu teng boʻlmagan proton va elektronlarga ega boʻlgan zaryadlangan zarracha, atom yoki molekuladir. Agar zarrachada protonlardan koʻproq elektron boʻlsa, u manfiy zaryadlangan va [[anion]] deb ataladi. Masalan — Cl ^- . Agar zarrachada protonlardan kamroq elektronlar boʻlsa, u musbat zaryadlangan va [[Kationlar|kation]] deyiladi. Masalan — Na ⁺ . {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Kimyo va kimyoviy texnologiyada qoʻllanadigan moddalar aralashmalarini ajratishning maʼlum fizik usullariga umumiy nuqtai''' ! Aralashmaning tarkibiy qismlarining agregat holati ! Ajratish uchun ishlatiladigan jismoniy xususiyat ! Ajratish usuli |- | rowspan="5" | qattiq — qattiq | Zichlik | choʻktirish, choʻktirish |- | namlanish qobiliyati | Flotatsiya, koʻpikli flotatsiya |- | Zarrachalar hajmi | Skrining |- | Eruvchanlik | [[Ekstraksiyalash|Ekstraksiya]], yuvish |- | Magnitizm | Magnit ajratish |- | rowspan="4" | qattiq — suyuq | Zichlik | Sedimentatsiya, dekantatsiya (choʻkindidan suyuqlikni toʻkish), sentrifugalash |- | suyuqlikning qaynash nuqtasi | Bugʻlanish, [[distillash]], quritish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Qattiq jismning eruvchanligi | Kristallanish |- | rowspan="3" | Qattiq — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Elektr zaryadi | elektrofiltrlash |- | rowspan="3" | suyuqlik — suyuqlik | Zichlik | Choʻktirish (ajratish voronkasida, moy ajratgichda), sentrifugalash |- | Qaynatish harorati | Distillash |- | Eruvchanlik | Ekstraksiya |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Gazda eruvchanligi | Gazni olib tashlash (haroratni oshirish orqali), boshqa suyuqlik bilan yuvish |- | rowspan="5" | gazsimon — gazsimon | Kondensatsiya harorati | Kondensatsiya |- | Yutish qobiliyati | [[Absorbsiya]] (sorbent hajmi boʻyicha soʻrilish) |- | Adsorbsionlik | [[Adsorbsiya]] (sorbent yuzasi tomonidan soʻrilishi) |- | Zarrachalar hajmi | Diffuziya |- | Ogʻirligi | santrifüjlash |+ |} Sof moddalar — fizik usullar bilan amalga oshirilganda ikki yoki undan ortiq boshqa moddalarga ajralmagan va fizik xususiyatlarini oʻzgartirmaydigan moddalardir. Bu bir yoki bir nechta juftlashtirilmagan [[elektron]]ni oʻz ichiga olgan zarracha ([[atom]] yoki [[molekula]]). Koʻpgina hollarda [[kimyoviy bogʻ]]lanish ikki elektron ishtirokida hosil boʻladi. Juftlanmagan elektronga ega boʻlgan zarra juda faol va boshqa zarralar bilan osongina bogʻlanish hosil qiladi. Shuning uchun radikalning vositadagi umri, qoida tariqasida, juda qisqa. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Moddalar aralashmalari va murakkab moddalar oʻrtasidagi farqlar''' ! Aralash ! murakkab modda |- | Jismoniy jarayon (sof moddalarni aralashtirish) orqali hosil boʻladi. | Kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan (oddiy moddalardan sintez) |- | Aralashmani tashkil etuvchi sof moddalarning xossalari oʻzgarishsiz qoladi | Murakkab modda olinadigan oddiy moddalarning xossalari ikkinchisida saqlanmaydi. |- | Sof moddalar (oddiy va murakkab) har qanday massa nisbatida aralashmada boʻlishi mumkin | Murakkab moddani tashkil etuvchi elementlar doimo maʼlum bir massa nisbatida boʻladi. |- | Fizik usullar yordamida tarkibiy qismlarga (sof moddalar) ajratish mumkin | Uning tarkibiy qismlariga (oddiy moddalar shaklidagi elementlar) faqat kimyoviy reaksiya (tahlil) orqali parchalanishi mumkin. |+ |} Kimyoviy reaksiyalar berilgan moddaning kimyoviy xossalarini ochib beradi va tavsiflaydi. === Radikal === Reaktivlar → Mahsulotlar * Sm. [[radiobiologiya]]da radiolizda erkin radikallar haqida ham. === kimyoviy bogʻlanish === Atomlarni yoki atomlar guruhlarini birga ushlab turadi. Kimyoviy bogʻlanishlarning bir nechta turlari mavjud: [[Ion bog'lanish|ionli]], kovalent (qutbli va qutbsiz), metall, vodorod . === Davriy qonun === [[1869|1869-yil]] [[1-mart]]da [[Dmitriy Mendeleyev|D. I. Mendeleyev]] tomonidan kashf etilgan. Zamonaviy formulalar: [[Kimyoviy unsur|elementlarning]] xossalari, shuningdek ular hosil qiladigan birikmalar ularning [[atom]]lari [[Atom yadrosi|yadrolarining]] [[Elektr zaryad|zaryadlariga]] davriy bogʻliqdir. Kimyoviy moddada yoki turli moddalarning aralashmalarida sodir boʻladigan jarayonlar kimyoviy reaktsiyalardir. Kimyoviy reaksiyalar har doim yangi moddalar hosil qiladi. Aslida, bu [[molekula]] tuzilishini oʻzgartirish jarayonidir. Reaktsiya natijasida molekuladagi atomlar soni koʻpayishi ([[Birikish reaksiyasi|sintez]]), kamayishi (parchalanishi) yoki doimiy boʻlib qolishi ([[Izomeriya|izomerlanish]], qayta joylashish) mumkin. Reaksiya jarayonida atomlar orasidagi bogʻlanish va atomlarning molekulalardagi joylashuvi oʻzgaradi. Kimyoviy reaksiyani amalga oshirish uchun olingan dastlabki moddalar reaktivlar, kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan yangi moddalar esa reaksiya mahsulotlari deyiladi. Umuman olganda, kimyoviy reaktsiya quyidagicha tasvirlangan: Kimyoviy usullarning umumiy ilmiy asoslari [[Epistemologiya|bilish nazariyasi]] va fan metodologiyasida ishlab chiqilgan. Kimyo bu jarayonlarni makromiqdorda ham, moddalarning makromiqdorlari darajasida ham, mikro miqyosda ham atom-molekulyar darajada oʻrganadi va tavsiflaydi. Makromiqyosda sodir boʻladigan kimyoviy jarayonlarning tashqi koʻrinishlarini bevosita moddalarning oʻzaro taʼsirining mikrodarajasiga oʻtkazish va bir maʼnoda talqin qilish mumkin emas, ammo bunday oʻtishlar faqat mikrodomenga xos boʻlgan maxsus kimyoviy qonunlardan toʻgʻri foydalanish bilan mumkin (atomlar, molekulalar, ionlar). bitta miqdorda olinadi). Kimyoning boshqa tegishli tabiiy fanlar bilan birikmasi '''biokimyo''', '''bioorganik kimyo''', '''geokimyo''', '''radiatsiya kimyosi''', '''fotokimyo''' va boshqalardir. === Nomenklatura === Bu kimyoviy birikmalarni nomlash qoidalari toʻplami. Maʼlum boʻlgan birikmalarning umumiy soni 20 milliondan ortiq boʻlgani va ularning soni printsipial jihatdan cheksiz boʻlgani sababli, ularni nomlashda ularning tuzilishini nom bilan takrorlash uchun aniq qoidalardan foydalanish kerak. Organik va noorganik birikmalarni nomlashning bir nechta variantlari mavjud, ammo IUPAC nomenklaturasi standart hisoblanadi. == Kimyo turlari == Zamonaviy kimyo — tabiatshunoslikning shu qadar keng sohasiki, uning koʻpgina boʻlimlari bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan ilmiy fanlar boʻlsa ham, mohiyatan mustaqildir. Oʻrganilayotgan ob’ektlar (moddalar) asosida kimyo odatda '''noorganik''' va '''organiklarga''' boʻlinadi. '''Fizikaviy kimyo,''' jumladan kvant kimyosi, elektrokimyo, kimyoviy termodinamika, kimyoviy kinetika kimyoviy hodisalarning mohiyatini tushuntirish va ularning umumiy qonuniyatlarini fizik tamoyillar va eksperimental maʼlumotlar asosida oʻrnatish bilan shugʻullanadi. '''Analitik''' va '''kolloid kimyo''' ham mustaqil boʻlimlardir (qarang. quyidagi boʻlim). Zamonaviy ishlab chiqarishning texnologik asoslarini '''kimyoviy texnologiya''' — tayyor tabiiy materiallarni sanoat kimyoviy qayta ishlash va tabiiy muhitda uchramaydigan kimyoviy mahsulotlarni sunʼiy ravishda ishlab chiqarishning iqtisodiy usullari va vositalari haqidagi fan belgilaydi. * [[Agrokimyo]] * [[Analitik kimyo]] moddalarning kimyoviy tarkibi va tuzilishi haqida tushunchaga ega boʻlish uchun ularni oʻrganish bilan shugʻullanadi, ushbu fan doirasida kimyoviy tahlilning eksperimental usullari ishlab chiqiladi. * [[Bioorganik kimyo]] * [[Biokimyo]] kimyoviy moddalarni, ularning oʻzgarishini va tirik organizmlardagi bu oʻzgarishlar bilan birga keladigan hodisalarni oʻrganadi. Organik kimyo, dori kimyosi, neyrokimyo, molekulyar biologiya va genetika bilan chambarchas bogʻliq. * Hisoblash kimyosi * [[Geokimyo]] — Yer va sayyoralarning kimyoviy tarkibi (kosmokimyo), elementlar va izotoplarning tarqalish qonuniyatlari, togʻ jinslari, tuproq va tabiiy suvlarning hosil boʻlish jarayonlari haqidagi fan. * kvant kimyosi * kolloid kimyo * kompyuter kimyosi * kosmetik kimyo * Kosmokimyo * Matematik kimyo * Materialshunoslik * Tibbiy kimyo * Organometall kimyo * Nanokimyo * [[Anorganik kimyo|Noorganik kimyo]] noorganik birikmalarning xossalari va reaksiyalarini oʻrganadi. Organik va noorganik kimyo oʻrtasida aniq chegara yoʻq, aksincha, bu fanlar kesishmasida fanlar mavjud, masalan, metall organoganik kimyo. * [[Organik kimyo]] oʻrganish predmeti sifatida uglerod skeleti asosida qurilgan moddalarni ajratib koʻrsatadi. * Neyrokimyo oʻz predmeti sifatida mediatorlar, peptidlar, oqsillar, yogʻlar, shakar va nuklein kislotalarni, ularning oʻzaro taʼsirini va ularning asab tizimining shakllanishi, rivojlanishi va oʻzgarishidagi rolini oʻrganadi. * Neft kimyosi * umumiy kimyo * [[Препаративная химия|preparativ kimyo]] * [[Radiokimyo]] * Supramolekulyar kimyo * [[farmatsevtika mahsulotlari]] * [[Fizik kimyo|Fizikaviy kimyo]] kimyoviy tizimlar va jarayonlarning fizik va fundamental asoslarini oʻrganadi. Tadqiqotning asosiy yoʻnalishlariga kimyoviy termodinamika, kinetika, elektrokimyo, statistik mexanika va spektroskopiya kiradi. Fizik kimyo molekulyar fizika bilan juda koʻp umumiyliklarga ega. Fizik kimyo cheksiz kichik usuldan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Fizik kimyo kimyoviy fizikadan alohida fandir. * [[Fotokimyo]] * [[Polimerlar kimyosi|Makromolekulyar birikmalar kimyosi]] * Bir uglerodli molekulalar kimyosi * [[Polimerlar kimyosi]] * Tuproq kimyosi * Nazariy kimyo oʻzining vazifasi sifatida kimyo haqidagi bilimlarni fundamental nazariy asoslash (odatda matematika yoki fizika sohasida) orqali nazariy umumlashtirish va asoslashni qoʻyadi. * Termokimyo * [[Toksikologik kimyo]] * [[Elektrokimyo]] * atrof-muhit kimyosi; atrof-muhit kimyosi * [[Yadro kimyosi]] [[Yadro reaksiyasi|yadro reaksiyalari]] va yadro reaksiyalarining kimyoviy oqibatlarini oʻrganuvchi fandir. == Kimyoviy texnologiya == * [[Kimyoviy texnologiya|Umumiy maʼlumot]] * [[Kimyo sanoati|Asosiy ishlab chiqarish]] == Fizikaviy va kimyoviy tahlil usullari == Sm. ''Asosiy maqolada tahlil usullarini taqqoslash va toʻliq tasniflash [[Analitik kimyo]]'' va xususan: * [[Spektroskopiya|Spektroskopik usullar]] * Spektral tahlil * [[Mass-spektroskopiya]] * Xromatografiya * [[Analitik kimyo|va boshq.]] [[Analitik kimyo|usullari]] [[Fayl:Emission_spectrum-H.svg|center|thumb|500x500px| [[Vodorod]] atomlarining [[Atom spektrlari|emissiya spektri]]]] == Sm. Shuningdek == * Kimyoviy nomenklatura * atrof-muhitni muhofaza qilish * Kimyo falsafasi * [[Kimyogar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Foydalanilgan dabiyot == * [http://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ Mendeleyev D. I. Davriy qonun: 3 jildda.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190407182211/https://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ |date=2019-04-07 }} Runivers veb-saytida * Nekrasov B. V. Umumiy kimyo asoslari, 1-jild — M .: „Kimyo“, 1973 y. * Kimyoviy ensiklopediya, s. Knunyants I. L., 5-jild. — M .: „Sovet entsiklopediyasi“, 1988-yil * Kimyo: Ref. ed. / W. Shroeter, K.-H. Lautenschleger, H. Bibrak va boshqalar: Per. u bilan. — M.: Kimyo, 1989-yil * Dubinskaya A. M., Prizment E. L. Kimyoviy entsiklopediyalar, kitobda: Kimyoviy entsiklopedik lugʻat. — M., 1983-yil * Potapov V. M., Kochetova E. K. Kimyoviy maʼlumotlar. Kimyogar uchun kerakli maʼlumotlarni qayerdan va qanday izlash kerak. — M., 1988-yil * Ablesimov N. E. Kimyo yomonmi? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/ * ''Kuznetsov V.'' ''VA.'' [http://rushim.ru/books/obzor/kuznecov.djvu Umumiy kimyo: rivojlanish tendentsiyalari.] M .: Oliy maktab, * Ablesimov N. E. Dunyoda qancha kimyoviy moddalar mavjud? // Kimyo va hayot — XXI asr. 2009. No 5. S. 49-52; No 6. S. 34-37. * Axmetov, N. S. Umumiy va noorganik kimyo. Umumiy noorganik kimyo. Proc. universitetlar uchun −4-nashr, Rev., -M,: Oliy maktab, Ed. Markaz „Akademiya“, 2001.-743 b., ill., 2001. * Melentieva, Galina A. Farmatsevtik kimyo. Ripol Classic, 1985-yil. * ''Nikolaev L. A.'' Hayot kimyosi. — M., Taʼlim, 1977. — 239 b. * ''E. Grosse, X. Weissmantel'' Qiziqarlilar uchun kimyo. — L., Kimyo, 1987. — 392 b. == Havolalar == [[Turkum:Tabiiy fanlar]] [[Turkum:Kimyo]] tol5nr6iw8oi8yiqbals643ss5k2v42 6304920 6304919 2026-10-11T06:47:30Z ~2026-54543-36 315474 6304920 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Kimyo''' (arabcha: كيمياء‎‎) — moddalarni oʻrganadigan fan. Kimyoning asosiy oʻrganish sohasi modda mavzusi atrofida boʻladi. Shu sababdan kimyoni oʻrganayotgan har bir inson modda tushunchasini toʻgʻri anglab olishi zarur. Modda - jismlarning tarkibiy qismi. Misol uchun qopqogʻi koʻk hamda oʻzi oq boʻlgan choynak bor. Choynak bu jismdir. U oʻziga oq rangni beradigan moddadan hamda qopqogʻiga koʻk rangni beradigan yana boshqa moddadan iborat. Demak, bu choynakda kamida ikkita modda bor. Yana bir misol sifatida bir mevani olish mumkin. U mevaning bir qismi shirin, ammo keyingi qismi boshqacha ta`mga ega; bir qismi yumshoq, boshqa qismi esa qattiq. Bu mevaning shirin ta`mini bir modda bersa, yana boshqa ta`mini boshqa modda beradi. Uning yumshoqligini bir modda ta`minlasa, qattiqligini boʻlak modda yuzaga chiqaradi. Moddani oʻrganish deyilganda uning barcha xususiyatlarini oʻrganish nazarda tutiladi. Bunga moddaning rangi, qattiqligi, zichligi va hidi kabi fizik xossalari hamda yonuvchanligi, boshqa bir moddalar bilan taʻsirlashuvchanligi kabi kimyoviy xossalari ham kiradi. Bu fanni oʻrganish davomida inson moddalarning xossalarini oʻzi uchun yoki butun jamiyat uchun kashf etadi. Moddalarning xossalarini oʻrganish bilan esa odamlar ulardan toʻgʻri foydalana oladi. Misol uchun ulardan dori-darmon tayyorlash, quvvat manbalarini yasash hamda qiyin ishlarni osonlashtiruvchi yangi moddalarni ixtiro qilish kabi ishlarni amalga oshirishi mumkin. Insonning oʻzida ham moddalar boʻlgani uchun inson kimyo fani yordamida bir jihatdan oʻzini ham yaxshiroq tushunishi, baʻzi kasalliklarning kelib chiqish sabablarini toʻgʻriroq anglashi va ularga yechim qilishda afzalroq yoʻllarni ishlab chiqishi mumkin. == Kimyo fani tarixi == Kimyo fanining boshlanishi insoniyat paydo boʻlganidan beri davom etib kelmoqda. Inson har doim u yoki bu holatda kimyoviy moddalar bilan shugʻullanganligi bois, uning [[olov]], terini [[oshlash]] va pishirish bilan bogʻliq boʻlgan birinchi tajribalarini amaliy kimyoning boshlanishi deb aytishimiz mumkin. Asta-sekin amaliy bilimlar toʻplanib borilishi natijasida sivilizatsiya rivojlanishining boshidayoq odamlar qandaydir boʻyoqlar, [[emal]]lar, [[zaharlar]] va [[Dori|dori-darmonlarni]] qanday qilib tayyorlashni bilib olishdi. Dastlab ular, inson biologik jarayonlardan foydalanganligi haqida bizgacha maʼlumotlar yetib keldi. Masalan, [[Bijgʻish|fermentatsiya]], chirish; keyinchalik, olovning rivojlanishi bilan u yonish, sinterlash, [[Erish|termoyadroviy]] jarayonlardan foydalana boshlashdi. Yovvoyi tabiatda uchramaydigan oksidlanish reaksiyasi va shu bilan birga qaytarilish reaksiyalaridan foydalanilgan. Masalan, ularning birikmalaridan [[metallar]]ning qaytarilishini aytishimiz mumkun. [[Metallurgiya]], [[kulolchilik]], shishasozlik, boʻyash, kabi hunarmandchilik bizning eramizning boshlanishidan oldin ham sezilarli rivojlangan. Misol qilib shuni aytishimiz mumkin-ki, zamonaviy [[shisha]]ning tarkibi miloddan avvalgi 4000-yilda ishlatilgan shisha tarkibi bilan deyarli bir xil hisoblanadi. Misrda kimyoviy bilim ruhoniylar tomonidan bilmaganlardan juda ehtiyotkoronalik bilan yashirilgan boʻlsa ham, u baribir asta-sekinlik bilan boshqa mamlakatlarga kirib bordi. Kimyo fani yevropaliklarga asosan [[arablar]] [[711|711-]]<nowiki/>yilda [[Ispaniya]]ni bosib olgandan keyin kirib kelgan. Yevropaliklar bu fanni " [[alkimyo]] " deb nomlashdi. Ular orqali ushbu bu nom Yevropaga tarqaldi. Bizga maʼlumki, Misrda miloddan avvalgi 3000-yilda. Ular [[Pista koʻmir|koʻmirni]] qaytaruvchi vosita sifatida ishlatishib, uning birikmalari orqali [[mis]] olishni bilib olishgan, shuningdek keyinchalik, [[kumush]] va [[qoʻrgʻoshin]] olishni ham oʻrganishgan. Asta-sekin Misr va [[Qadimgi Mesopotamiya tarixi|Mesopotamiyada]] [[bronza]], shimoliy mamlakatlarda esa [[temir]] ishlab chiqarish jadal rivojlanadi. Nazariy topilmalar ham bor edi. Masalan, [[Xitoy]]da mil avv XXII asrdan boshlab esa asosiy elementlar ([[Suv]], [[Olov]], [[Daraxt|Yogʻoch]], [[Oltin]], [[Yer]]) haqida nazariyalar paydo boʻla boshladi. Mesopotamiyada dunyoning qarama-qarshi tomonlari haqida maʼlum bir darajada fikr paydo boʻla boshlaydi. Bular quydagilardir: olov-suv, [[issiqlik|issiq]]-sovuq, [[Сухость|quruq]] — [[namlik]]. [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Qadimgi Yunoniston|Gretsiyada]] [[Levkipp]] va [[Demokrit]] [[materiya]]<nowiki/>ning [[atom]]lardan tuzilishi nazariyasi — [[atomizm]]ni ishlab chiqishdilar. Yozuv tuzilishiga oʻxshatib, nutq soʻzlardan, soʻzlar esa harflardan iborat boʻlgani kabi, barcha moddalar ham maʼlum birikmalardan ([[molekula]]lardan) iborat, ular oʻz navbatida boʻlinmas elementlardan iborat hisoblanadi([[atom]]lar). [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Empedokl Akragantlik|Empedokl]] asosiy elementlar (elementlar) [[suv]], [[olov]], [[havo]] va [[yer]] boʻlishini taklif qildi. [[Mil. av. IV asr|Miloddan avvalgi IV asrda]] [[Aflotun|Platon]] Empedokl taʼlimotini yaratdi: bu elementlar har biri oʻziga xos rangga va atom oʻziga xos fazoviy figurasiga ega boʻlgan, bu esa uning xususiyatlarini belgilab beradi : olov-qizil va [[tetraedr]], suv — koʻk va yer — yashil va [[Kub|oltitali]], havo — sariq va [[oktaedr]] . Platonning fikricha, bu „gʻishtlar“ kombinatsiyasidan butun [[Tabiat|bir moddiy dunyo]] qurilgan. Toʻkning bir-biriga aylanishi haqidagi ushbu taʼlimot [[Arastu|Aristotelga]] meros boʻlib oʻtgan. === Alkimyo === "Alkimyo" soʻzini Yevropaliklar aytishlaricha {{Lang-ar|الخيمياء}} ''<nowiki/>'al-kīmiyā''' tilidan olingan boʻlib, bu esa oʻz navbatida oʻrta yunoncha chōmīa „suyuqlik“ degan maʼnoni beradi. Mil avv [[Mil. av. IV asr|4-3]] [[Mil. av. III asr|-asrlarda sodir boʻlgan.]] Sharqda ([[Hindiston]]da, [[Xitoy]]da, arab dunyosida) alkimyoning dastlabki „prototipi“. Bu va undan keyingi davrlarda [[simob]], [[oltingugurt]], [[fosfor]] kabi elementlarni olishning yangi usullari topiila boshlagam edi, koʻplab [[tuzlar]] tavsiflandi, [[Nitrat kislotasi|HNO ₃]] [[kislota]]si va [[Ishqorlar|ishqoriy]] [[Natriy gidroksid|NaOH]] allaqachon maʼlum ishlatilgan. Ilk oʻrta asrlardan boshlab, hozir keng tarqalgan alkimyo deb tushuniladigan narsa rivojlana boshladi, unda yuqorida oʻrsatilgan ilmiy tarkibiy qismlar (fan metodologiyasining zamonaviy tushunchasi maʼnosida) bilan bir qatorda, davrning falsafiy gʻoyalari va. oʻsha davr uchun yangi hunarmandchilik qobiliyatlari, shuningdek, sehrli va mistik gʻoyalar anʼanaviy tarzda birlashtirilgan. ; ikkinchisi esa oʻzining individual koʻrinishlari va xususiyatlari bilan oʻsha davr falsafiy tafakkuri bilan taʼminlangan. Oʻsha davrning mashhur kimyogarlari [[Jobir ibn Xayyom|Jobir ibn Hayyon]] (Geber), [[Abu Ali ibn Sino|Ibn Sino]] ([[Abu Ali ibn Sino|Avitsenna]]) va [[Roziy|Abu Bakr ar-Roziy]] edi. [[Antik davr|Antik]] davrda ham savdoning jadal rivojlanishi tufayli oltin va kumush ishlab chiqarilgan tovarlarning '''''universal''''' ekvivalentiga aylandi. Bu nisbatan kam uchraydigan metallarni olish bilan bogʻliq qiyinchiliklar [[Arastu|Aristotelning]] ayrim moddalarning boshqa moddalarga aylanishi haqidagi natural-falsafiy qarashlaridan amaliy foydalanishga urinishlarga turtki boʻldi; " Transmutatsiya " taʼlimotining paydo boʻlishi, allaqachon nom olgan Germes Trismegistus bilan birga, uning nomi bilan bogʻliq alkimyo maktabining anʼanasi. Bu gʻoyalar XIV asrgacha<ref name="chem1">Vozniknovenie i razvitie ximii s drevneyshix vremyon do XVIII veka. Vseobщaya istoriya ximii. M.: Nauka. 1989</ref><ref name="chem2">Rabinovich V. L. Alximiya kak fenomen srednevekovoy kulturi. M.: Nauka. 1979</ref> ga qadar juda oz oʻzgarishlarga uchradi. [[Fayl:Ca'_Rezzonico_-_Gli_alchimisti_1757_-_Pietro_Longhi.jpg|left|thumb| Falsafa toshini izlayotgan alkimyogarlar]] Mil [[VII asr|avv VII asrda.]]<nowiki/>lkimyo Evropaga kirdi. Oʻsha paytda, butun tarixda boʻlgani kabi, jamiyatning hukmron qatlamlari vakillari orasida hashamatli buyumlar, ayniqsa [[oltin]], ayniqsa, „mashhur“ edi, chunki aynan shu narsa, yuqorida aytib oʻtilganidek, savdo bahosining ekvivalenti edi. Alkimyogarlar, boshqa masalalar qatorida, boshqa [[metallar]]dan oltin olish usullari, shuningdek, ularni qayta ishlash muammolari bilan qiziqishda davom etdilar. Shu bilan birga, oʻsha paytga kelib arab kimyosi amaliyotdan uzoqlasha boshladi va oʻz taʼsirini yoʻqotdi. Texnologiyaning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, boshqa narsalar qatorida, germetik qarashlar tizimi, belgilar tizimidagi farq, terminologiya va bilimlarning korporativ tarqalishi tufayli „alkimyoviy harakat“ juda sekin rivojlandi. Eng mashhur Yevropa alkimyogarlari Nikolas Flamel, Albertus Magnus, Jon Di, [[Bekon Rodjer|Rojer Bekon]] va Raymond Lulli . Alkimyogarlar davri koʻplab asosiy moddalarni olish, ularni ishlab chiqarish, izolyatsiya qilish va tozalash usullarini ishlab chiqishni belgilab berdi. Faqat [[XVI asr|XVII asrda]] turli sanoat tarmoqlari, jumladan, [[metallurgiya]], shuningdek, [[Farmatsevtika mahsulotlari|farmatsevtika]] rivojlanishi bilan uning [[tibbiyot]]dagi roli ortishi tufayli tadqiqotchilar paydo boʻla boshladilar, ularning faoliyati ushbu fanda sezilarli oʻzgarishlarda namoyon boʻldi, bu esa oʻz ifodasini topdi. ushbu fanning puxta oʻylangan va tegishli amaliy usullarini shakllantirish. Ular orasida, birinchi navbatda, [[Agrikola Georg|Jorj Agricola]] va [[Parasels|Theophrastus Bombast Paracelsus]]<ref name="chem1"/><ref name="chem2"/> ni nomlash kerak. === Kimyo fan sifatida === Kimyo mustaqil fan sifatida [[XVI asr|XVI]] — [[XVII asr]]larda dunyoning mexanik manzarasini, [[sanoat]]ning rivojlanishini va [[Burjuaziya|burjua jamiyatining]] paydo boʻlishini asoslovchi bir qator ilmiy kashfiyotlardan soʻng aniqlandi. Biroq, kimyo, [[fizika]]dan farqli oʻlaroq, miqdoriy jihatdan ifodalanishi mumkin emasligi sababli, kimyo miqdoriy jihatdan takrorlanadigan fanmi yoki boshqa bilim turimi, degan bahslar mavjud edi. [[1661]]-yilda [[Robert Boyle|Robert Boyl]] " Skeptik kimyogar " asarini yaratdi, unda u turli moddalarning xossalaridagi farqni ular moddaning xususiyatlari uchun javobgar boʻlgan turli zarrachalardan (korpuskulalar) qurilganligi bilan izohladi. Van Helmont yonish jarayonini oʻrganib, uning davomida hosil boʻladigan modda uchun ''[[Gazlar|gaz]]'' tushunchasini kiritdi, [[karbonat angidrid]]ni kashf etdi. [[1672]]-yilda Boyl [[metallar]] kuydirilganda ularning [[massa]]si ortib borishini aniqladi va buni „olovning ogʻir zarrachalari“ tutilishi bilan izohladi. [[Mixail Lomonosov|M. V. Lomonosov]] oʻzining birinchi mashhur „Matematik kimyo elementlari“ ([[1741]]) asarida ushbu faoliyat sohasini sanʼat deb hisoblagan oʻz davrining koʻpchilik kimyogarlaridan farqli oʻlaroq, oʻzining mehnat soʻzlarini boshlab, uni fan sifatida tasniflaydi.<ref name="lom">Mixail Vasilevich Lomonosov. Izbrannie proizvedeniya. V dvux tomax. T. 1. Yestestvennie nauki i filosofiya. — M.: Nauka. 1986</ref> : === Issiqlik va flogiston. gazlar === [[XVIII asr]]ning boshlarida Stahl phlogiston nazariyasini ishlab chiqdi, ular yonish paytida materiallardan ajralib chiqadigan moddadir. [[1749]]-yilda [[1743|M. V. Lomonosov „Issiqlik va sovuqlik sabablari toʻgʻrisida mulohazalar“ asarini yozdi (asar tushunchasi 1742-1743-yillarga toʻgʻri keladi]] [[1742|-]] uning "Fizika va korpuskulyar falsafaga oid eslatmalariga qarang). Bu asarga eng yuqori bahoni [[Leonhard Euler|L. Eyler]] bergan (1747-yil 21-noyabrdagi xat). 1848-yilda professor D. M. Perevoshchikov M. V. Lomonosovning eng muhim gʻoyalarini batafsil bayon qilib, uning issiqlik nazariyasi fandan yarim asr oldinda ekanligini taʼkidlaydi (Sovremennik, 1848-yil yanvar, jild. VII, kitob. 1, sek. II, p. 41-58) bu fikr bilan oldin va kelajakda boshqa koʻplab tadqiqotchilarning fikri mos keladi<ref name="lom"/> . [[Joseph Black|Blek]] [[1754]]-yilda [[karbonat angidrid]]ni, [[1774]]-yilda Pristley [[kislorod]]ni, [[1766]]-=yilda [[Henri Kavendish|Kavendish]] [[vodorod]]ni kashf etdi. [[1740|1740-1790]]-yillarda [[Antoine Lavoisier|Lavuazye]] va [[Mixail Lomonosov|Lomonosov]]<ref name="lom"/> yonish, oksidlanish [[1790|va]] [[Nafas|nafas olish]] jarayonlarini kimyoviy tushuntirib, [[olov]] modda emas, balki jarayonning natijasi ekanligini isbotladilar. [[Joseph Proust|Prust]] [[1799|1799-1806]] yillarda [[Aniq nisbatlar qonuni|kompozitsiyaning doimiyligi qonunini]] ishlab chiqdi [[1806|.]] [[1808]]-yilda [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gey-Lyussak]] hajmli nisbatlar qonunini kashf etdi ([[Avogadro qonuni]]). [[Dalton Jon|Dalton]] " [[Новая система химической философии|Kimyoviy falsafaning yangi tizimi]] " ([[1808|1808-1827]]) asarida [[atom]]larning mavjudligini isbotladi, ''[[Atom massasi|atom ogʻirligi]]'', ''[[Kimyoviy unsur|element]]'' — bir xil [[atom]]lar toʻplami sifatida tushunchasini [[1827|kiritdi]] . === Moddaning atom nazariyasining reenkarnatsiyasi === [[1811|1811-]] yilda [[Avogadro Amedeo|Avogadro]] elementar gazlarning [[molekula]]lari ikkita bir xil [[atom]]dan tashkil topgan deb faraz qildi; Keyinchalik, bu gipoteza asosida [[Stanislao Cannizzaro|Kannizzaro]] atom-molekulyar nazariyani isloh qildi. Bu nazariya 1860-yil 3-5 sentabrda Karlsrueda boʻlib oʻtgan kimyogarlarning birinchi xalqaro kongressida maʼqullangan. [[Fayl:Дмитрий_Иванович_Менделеев_8.jpg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Ivanovich Mendeleev]]]] [[Fayl:Periodic_table_ru.svg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimi]]]] [[1869]]-yilda D. VA. [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] kimyoviy elementlarning davriy qonunini kashf etdi va [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimini]] yaratdi. U ''[[Kimyoviy unsur|kimyoviy element]]'' tushunchasini tushuntirib berdi va [[Kimyoviy unsur|element]] xossalarining [[atom massasi]]ga bogʻliqligini koʻrsatdi. Bu qonunning ochilishi bilan u kimyoga faqat tavsif va sifat fani sifatida emas, balki miqdoriy fan sifatida asos soldi. === [[Radioaktivlik]] va [[spektr]]lar === XIX asrdagi kashfiyotlar materiya tuzilishini tushunishda muhim rol oʻynadi. Emissiya spektrlari va yutilish spektrlarining nozik tuzilishini oʻrganish olimlarni ularning moddalar atomlarining tuzilishi bilan bogʻliqligi haqida oʻylashga undadi. Radioaktivlikning kashfiyoti shuni koʻrsatdiki, baʼzi atomlar beqaror ([[izotoplar]]) va oʻz-oʻzidan yangi atomlarga aylanishi mumkin ([[radon]] — „emanatsiya“). === kvant kimyosi === : ''Asosiy maqola: '''Kvant kimyosi''''' ''Kvant kimyosi'' — kimyoning kvant mexanikasiga asoslangan kimyoviy birikmalarning tuzilishi va xossalari, reaktivligi, kinetikasi va kimyoviy reaksiyalar mexanizmini koʻrib chiqadigan boʻlimi. Kvant kimyosining boʻlimlari: molekulalar tuzilishining kvant nazariyasi, kimyoviy bogʻlanish va molekulalararo oʻzaro taʼsirlarning kvant nazariyasi, kimyoviy reaksiyalar va reaktivlikning kvant nazariyasi va boshqalar<ref>''Davtyan O. K''. Kvantovaya ximiya. — M.: Visshaya shkola, 1962. — 784 s. — str. 5</ref> Kvant kimyosi kimyo va kvant fizikasi (kvant mexanikasi) chorrahasida joylashgan. U moddalarning kimyoviy va fizik xususiyatlarini atom darajasida koʻrib chiqish bilan shugʻullanadi (elektron-yadro tuzilishi modellari va kvant mexanikasi nuqtai nazaridan taqdim etilgan oʻzaro taʼsirlar). Oʻrganilayotgan ob’ektlarning murakkabligi koʻp hollarda kimyoviy tizimlardagi jarayonlarni tavsiflovchi tenglamalarning aniq echimlarini topishga imkon bermasligi sababli, taxminiy hisoblash usullari qoʻllanadi. Hisoblash kimyosi kvant kimyosi bilan uzviy bogʻliqdir — molekulyar xususiyatlarni, atomlarda elektronlarni topish ehtimoli amplitudasini hisoblash va molekulyar xatti-harakatlarni simulyatsiya qilish uchun ishlatiladigan maxsus kompyuter dasturlarini tuzish uchun moslashtirilgan kvant kimyosining matematik usullaridan foydalanadigan fan. == Asosiy tushunchalar == === Elementar zarracha === : ''Asosiy maqola: Elementar zarracha'' Bularning barchasi [[Atom yadrosi|atom yadrolari]] yoki [[atom]]lari boʻlmagan zarralardir ([[proton]] bundan mustasno). Tor maʼnoda, boshqa zarralardan tashkil topgan deb hisoblash mumkin boʻlmagan zarralar (maʼlum bir taʼsir/kuzatish energiyasi uchun). Elementar zarralar ham [[elektron]]lar (-), [[proton]]lar (+) va [[neytron]]lardir . === Atom === : ''Asosiy maqola: [[Atom]]'' [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy elementning]] barcha xususiyatlariga ega boʻlgan eng kichik zarrasi. Atom [[Atom yadrosi|yadrodan]] va uning atrofidagi [[elektron]]lar „bulutidan“ iborat. Yadro musbat zaryadlangan [[proton]]lar va neytral [[neytron]]lardan tashkil topgan. Oʻzaro taʼsir qilish orqali atomlar [[molekula]]larni hosil qilishi mumkin. Atom har qanday moddaning kimyoviy parchalanish chegarasidir. Oddiy modda (agar u bir atomli boʻlmasa, masalan, geliy He) bir turdagi atomlarga, murakkab modda esa har xil turdagi atomlarga parchalanadi. Atomlar (aniqrogʻi, atom yadrolari) kimyoviy jihatdan boʻlinmaydi. === Molekula === [[Fayl:Taxol.svg|right|thumb|250x250px|<nowiki> Molekulyar struktura molekuladagi atomlarning aloqalari va nisbiy o'rnini tasvirlaydi. Rasmda paklitaksel molekulasi ko'rsatilgan ( nomenklatura nomi : (2a,4a,5b,7b,10b,13a)-4,10-bis(asetiloksi)-13-{[(2R,3S)-3-(benzoilamino)-2 - gidroksi-3-fenilpropanoil]oksi}- 1,7-dihidroksi-9-okso-5,20-epoksitaks-11-en-2-il benzoat)</nowiki>]] Oʻz-oʻzidan mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan ikki yoki undan ortiq [[atom]]lardan iborat zarracha. U doimiy sifat va miqdoriy tarkibga ega. Molekulaning xossalari uning tarkibini tashkil etuvchi atomlarga va ular orasidagi bogʻlanish tabiatiga, molekulyar tuzilishga va fazoviy joylashuvga ([[Izomeriya|izomerlarga]]) bogʻliq. U bir necha xil holatlarga ega boʻlishi va tashqi omillar taʼsirida bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi mumkin. Muayyan molekulalardan tashkil topgan moddaning xossalari molekulalarning holatiga va molekula xususiyatlariga bogʻliq. === Modda === : ''Asosiy maqola: modda'' Klassik ilmiy qarashlarga koʻra, materiya mavjudligining ikkita fizik shakli ajratiladi — materiya va maydon . Materiya materiyaning [[massa]]ga ega shaklidir (massa nolga teng emas). Kimyo asosan [[atom]]lar, [[molekula]]lar, [[ion]]lar va [[Kimyoviy radikallar|radikallarga]] boʻlingan moddalarni oʻrganadi. Ular, oʻz navbatida, elementar zarralardan iborat boʻlib bular quydagilardir: [[elektron]]lar, [[proton]]lar, [[neytron]]lar. ==== Oddiy va murakkab moddalar. Kimyoviy elementlar ==== Sof moddalar orasida oddiy (bitta kimyoviy element atomlaridan iborat) va murakkab (bir nechta kimyoviy elementlarning atomlaridan hosil boʻlgan) moddalarni ajratish odatiy holdir. Oddiy moddalarni „atom“ va „kimyoviy element“ tushunchalaridan farqlash kerak. '''Kimyoviy element''' — bu aniq musbat yadro zaryadiga ega boʻlgan atom turi. Barcha kimyoviy elementlar [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|elementlarning davriy jadvalida keltirilgan.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|VA.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Mendeleev]] ; Har bir element davriy tizimda oʻz seriya (atom) raqamiga ega. Elementning seriya raqamining qiymati va bir xil element atomi yadrosi zaryadining qiymati bir xil, yaʼni kimyoviy element bir xil seriya raqamiga ega boʻlgan atomlar yigʻindisidir. : ''Asosiy maqola: [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy element]]'' '''Oddiy moddalar''' kimyoviy elementlarning erkin shakldagi mavjudligi shakllari; har bir element, qoida tariqasida, tarkibi jihatidan farq qilishi mumkin boʻlgan bir nechta oddiy moddalarga (allotropik shakllar) mos keladi, masalan, atom kislorodi O, [[kislorod]] O ₂ va [[ozon]] O ₃ yoki kristall panjarada, masalan, olmos va grafit. uglerod C elementi uchun. Shubhasiz, oddiy moddalar mono- va koʻp atomli boʻlishi mumkin. '''Murakkab moddalar''' boshqacha tarzda kimyoviy birikmalar deb ataladi. Bu atama moddalarni oddiy moddalardan (kimyoviy sintez) birlashadigan kimyoviy reaksiyalar natijasida olinishi yoki kimyoviy parchalanish reaktsiyalari (kimyoviy tahlil) yordamida erkin shakldagi elementlarga (oddiy moddalar) ajralishi mumkinligini anglatadi. Oddiy moddalar murakkab moddalarning kimyoviy parchalanishining yakuniy shakllaridir. Oddiy moddalardan hosil boʻlgan murakkab moddalar tarkibiy moddalarning kimyoviy xossalarini saqlamaydi. Yuqoridagilarning barchasini umumlashtirib, biz yozishimiz mumkin: <math>E \overset S \underset A \rightleftarrows C</math>, Qayerda<nowiki></br></nowiki> E — oddiy moddalar (erkin shakldagi elementlar),<nowiki></br></nowiki> C — murakkab moddalar (kimyoviy birikmalar),<nowiki></br></nowiki> S — sintez,<nowiki></br></nowiki> A — tahlil. Hozirgi vaqtda kimyoviy moddalarning „sintezi“ va „analiz“ tushunchalari kengroq maʼnoda qoʻllanadi. Sintez deganda kerakli moddani ishlab chiqarishga olib keladigan har qanday kimyoviy jarayon tushuniladi va shu bilan birga uni reaksiya aralashmasidan ajratib olish mumkin. Tahlil — bu moddaning yoki moddalar aralashmasining sifat va miqdoriy tarkibini aniqlashga imkon beradigan har qanday kimyoviy jarayon, yaʼni maʼlum bir modda qanday elementlardan iboratligini va ushbu moddadagi har bir elementning tarkibini aniqlash. Shunga koʻra, sifat va miqdoriy tahlil ajralib turadi — kimyoviy fanlardan birining ikkita tarkibiy qismi — analitik kimyo. ==== Metall va metall boʻlmaganlar ==== Hamma kimyoviy elementlar xossalariga, yaʼni erkin atomlarning xossalariga hamda elementlar hosil qilgan oddiy va murakkab moddalar xossalariga koʻra metall va metall boʻlmagan elementlarga boʻlinadi. Anʼanaviy ravishda metall boʻlmaganlarga '''[[Geliy|He]]''', '''[[Neon|Ne]]''', '''[[Argon|Ar]]''', '''[[Kripton|Kr]]''', '''[[Ksenon|Xe]]''', '''[[Radon|Rn]]''', '''[[Ftor|F]]''', '''[[Xlor|Cl]]''', '''[[Brom|Br]]''', '''[[Yod|I]]''', '''[[Astat|At]]''', '''[[Kislorod|O]]''', '''[[Oltingugurt|S]]''', '''[[Selen|Se]]''', '''[[Azot|N]]''', '''[[Fosfor|P]]''', '''[[Uglerod|C]]''' va '''[[Vodorod|H]]''' elementlari kiradi. Semimetallarga [[Bor (unsur)|B]], [[Kremniy|Si]], [[Germaniy|Ge]], [[Margimush|As]], [[Surma|Sb]], [[Tellur|Te]], baʼzan [[Poloniy|Po]] kiradi. Qolgan elementlar metallar hisoblanadi. ==== Sof moddalar va moddalar aralashmalari ==== Alohida sof modda maʼlum bir xarakterli xususiyatlar toʻplamiga ega. Sof moddalardan oʻziga xos xususiyatlarni saqlaydigan ikki yoki undan ortiq sof moddalardan iborat boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar aralashmalarini ajratish kerak. Bir xil aralashmalarda tarkibiy qismlarni vizual yoki optik asboblar yordamida aniqlash mumkin emas, chunki moddalar mikrodarajada parchalangan holatda boʻladi. Bir xil aralashmalar — har qanday gazlar va haqiqiy eritmalarning aralashmalari, shuningdek, qotishmalar kabi maʼlum suyuqliklar va qattiq moddalarning aralashmalari. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Turli agregat holatlaridagi moddalarning mumkin boʻlgan aralashmalariga turli misollar'''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ! Tarkibiy qismlarning agregat holati (aralashma hosil boʻlgunga qadar) ! Bir xil aralashma (bir xil tizim) ! heterojen aralashma (heterojen tizim) |- | qattiq — qattiq | Qattiq eritmalar, qotishmalar (masalan, guruch, bronza) | Togʻ jinslari (masalan, granit, mineral rudalar va boshqalar)) |- | rowspan="2" | qattiq — suyuq | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, suvli tuz eritmalari) | Suyuqlikda qattiq — suspenziyalar yoki suspenziyalar (masalan, suvdagi loy zarralari, kolloid eritmalar) |- | Qattiq suyuqlikdagi suyuqlik — gʻovakli jismlardagi suyuqlik (masalan, tuproq, tuproq) |- | rowspan="2" | Qattiq — gazsimon | rowspan="2" | Platinada, palladiyda, poʻlatlarda [[Adsorbsiya|kimyosorblangan]] vodorod | Gazsimon qattiq — chang, aerozollar, shu jumladan tutun, chang, smog |- | Qattiq gʻovakli materiallarda gazsimon (masalan, gʻisht, pemza) |- | suyuq — qattiq | Qattiq suyuqliklar (masalan, shisha qattiq, lekin hali ham suyuq) | Boshqa shaklga ega boʻlishi va uni tuzatishi mumkin (masalan, idishlar har xil shakl va rangda) |- | suyuqlik — suyuqlik | Suyuq eritmalar (masalan, sirka — sirka kislotasining suvdagi eritmasi) | Ikki qatlamli va koʻp qatlamli suyuqlik tizimlari, emulsiyalar (masalan, sut — suvdagi suyuq yogʻ tomchilari) |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, karbonat angidridning suvdagi eritmasi) | Gazsimon suyuqlik — gazdagi suyuqlikning aerozollari, shu jumladan tumanlar |- | Suyuqlikdagi gazsimon koʻpiklar (masalan, sovun koʻpiklari) |- | gazsimon — gazsimon | Gaz eritmalari (har qanday miqdordagi va istalgan miqdordagi gazlar aralashmasi), masalan. [[havo]] . | Heterojen tizim mumkin emas |+ |} Jismoniy ajratish usullari yordamida aralashmalarni ularning tarkibiy qismlariga, yaʼni sof moddalarga ajratish mumkin. Geterogen aralashmalarda vizual yoki optik asboblar yordamida interfeys bilan chegaralangan turli moddalarning mintaqalarini (agregatlarini) ajratish mumkin; bu hududlarning har biri oʻz ichida bir hildir. Bunday joylar faza deb ataladi. Alohida zarrachalar koʻrinishidagi bir faza boshqasida taqsimlangan geterogen aralashmalar deyiladi '''dispers tizimlar''' . Bunday tizimlarda '''dispersion muhit''' (tarqatuvchi muhit) va '''dispers faza''' (dispersion muhitda maydalangan modda) farqlanadi. Tabiatda mutlaqo toza moddalar yoʻq. Masalan, ''qoʻshimcha sof alyuminiy'' deb ataladigan narsa hali ham boshqa moddalarning 0,001% aralashmalarini oʻz ichiga oladi. Demak, mutlaq sof substansiya abstraksiyadir. Toʻgʻri, har qanday modda haqida gap ketganda, kimyo bu abstraktsiyadan foydalanadi, yaʼni u moddani haqiqatan ham toza deb hisoblaydi, garchi amalda maʼlum miqdorda aralashmalar boʻlgan modda olinadi. Albatta, kimyogar oʻz amaliyotida minimal miqdordagi aralashmalarni oʻz ichiga olgan iloji boricha toza moddalardan foydalanishga intilishi kerak. Shuni yodda tutish kerakki, hatto kichik miqdordagi aralashmalar ham moddaning kimyoviy xususiyatlarini sezilarli darajada oʻzgartirishi mumkin. Bu teng boʻlmagan proton va elektronlarga ega boʻlgan zaryadlangan zarracha, atom yoki molekuladir. Agar zarrachada protonlardan koʻproq elektron boʻlsa, u manfiy zaryadlangan va [[anion]] deb ataladi. Masalan — Cl ^- . Agar zarrachada protonlardan kamroq elektronlar boʻlsa, u musbat zaryadlangan va [[Kationlar|kation]] deyiladi. Masalan — Na ⁺ . {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Kimyo va kimyoviy texnologiyada qoʻllanadigan moddalar aralashmalarini ajratishning maʼlum fizik usullariga umumiy nuqtai''' ! Aralashmaning tarkibiy qismlarining agregat holati ! Ajratish uchun ishlatiladigan jismoniy xususiyat ! Ajratish usuli |- | rowspan="5" | qattiq — qattiq | Zichlik | choʻktirish, choʻktirish |- | namlanish qobiliyati | Flotatsiya, koʻpikli flotatsiya |- | Zarrachalar hajmi | Skrining |- | Eruvchanlik | [[Ekstraksiyalash|Ekstraksiya]], yuvish |- | Magnitizm | Magnit ajratish |- | rowspan="4" | qattiq — suyuq | Zichlik | Sedimentatsiya, dekantatsiya (choʻkindidan suyuqlikni toʻkish), sentrifugalash |- | suyuqlikning qaynash nuqtasi | Bugʻlanish, [[distillash]], quritish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Qattiq jismning eruvchanligi | Kristallanish |- | rowspan="3" | Qattiq — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Elektr zaryadi | elektrofiltrlash |- | rowspan="3" | suyuqlik — suyuqlik | Zichlik | Choʻktirish (ajratish voronkasida, moy ajratgichda), sentrifugalash |- | Qaynatish harorati | Distillash |- | Eruvchanlik | Ekstraksiya |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Gazda eruvchanligi | Gazni olib tashlash (haroratni oshirish orqali), boshqa suyuqlik bilan yuvish |- | rowspan="5" | gazsimon — gazsimon | Kondensatsiya harorati | Kondensatsiya |- | Yutish qobiliyati | [[Absorbsiya]] (sorbent hajmi boʻyicha soʻrilish) |- | Adsorbsionlik | [[Adsorbsiya]] (sorbent yuzasi tomonidan soʻrilishi) |- | Zarrachalar hajmi | Diffuziya |- | Ogʻirligi | santrifüjlash |+ |} Sof moddalar — fizik usullar bilan amalga oshirilganda ikki yoki undan ortiq boshqa moddalarga ajralmagan va fizik xususiyatlarini oʻzgartirmaydigan moddalardir. Bu bir yoki bir nechta juftlashtirilmagan [[elektron]]ni oʻz ichiga olgan zarracha ([[atom]] yoki [[molekula]]). Koʻpgina hollarda [[kimyoviy bogʻ]]lanish ikki elektron ishtirokida hosil boʻladi. Juftlanmagan elektronga ega boʻlgan zarra juda faol va boshqa zarralar bilan osongina bogʻlanish hosil qiladi. Shuning uchun radikalning vositadagi umri, qoida tariqasida, juda qisqa. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Moddalar aralashmalari va murakkab moddalar oʻrtasidagi farqlar''' ! Aralash ! murakkab modda |- | Jismoniy jarayon (sof moddalarni aralashtirish) orqali hosil boʻladi. | Kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan (oddiy moddalardan sintez) |- | Aralashmani tashkil etuvchi sof moddalarning xossalari oʻzgarishsiz qoladi | Murakkab modda olinadigan oddiy moddalarning xossalari ikkinchisida saqlanmaydi. |- | Sof moddalar (oddiy va murakkab) har qanday massa nisbatida aralashmada boʻlishi mumkin | Murakkab moddani tashkil etuvchi elementlar doimo maʼlum bir massa nisbatida boʻladi. |- | Fizik usullar yordamida tarkibiy qismlarga (sof moddalar) ajratish mumkin | Uning tarkibiy qismlariga (oddiy moddalar shaklidagi elementlar) faqat kimyoviy reaksiya (tahlil) orqali parchalanishi mumkin. |+ |} Kimyoviy reaksiyalar berilgan moddaning kimyoviy xossalarini ochib beradi va tavsiflaydi. === Radikal === Reaktivlar → Mahsulotlar * Sm. [[radiobiologiya]]da radiolizda erkin radikallar haqida ham. === kimyoviy bogʻlanish === Atomlarni yoki atomlar guruhlarini birga ushlab turadi. Kimyoviy bogʻlanishlarning bir nechta turlari mavjud: [[Ion bog'lanish|ionli]], kovalent (qutbli va qutbsiz), metall, vodorod . === Davriy qonun === [[1869|1869-yil]] [[1-mart]]da [[Dmitriy Mendeleyev|D. I. Mendeleyev]] tomonidan kashf etilgan. Zamonaviy formulalar: [[Kimyoviy unsur|elementlarning]] xossalari, shuningdek ular hosil qiladigan birikmalar ularning [[atom]]lari [[Atom yadrosi|yadrolarining]] [[Elektr zaryad|zaryadlariga]] davriy bogʻliqdir. Kimyoviy moddada yoki turli moddalarning aralashmalarida sodir boʻladigan jarayonlar kimyoviy reaktsiyalardir. Kimyoviy reaksiyalar har doim yangi moddalar hosil qiladi. Aslida, bu [[molekula]] tuzilishini oʻzgartirish jarayonidir. Reaktsiya natijasida molekuladagi atomlar soni koʻpayishi ([[Birikish reaksiyasi|sintez]]), kamayishi (parchalanishi) yoki doimiy boʻlib qolishi ([[Izomeriya|izomerlanish]], qayta joylashish) mumkin. Reaksiya jarayonida atomlar orasidagi bogʻlanish va atomlarning molekulalardagi joylashuvi oʻzgaradi. Kimyoviy reaksiyani amalga oshirish uchun olingan dastlabki moddalar reaktivlar, kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan yangi moddalar esa reaksiya mahsulotlari deyiladi. Umuman olganda, kimyoviy reaktsiya quyidagicha tasvirlangan: Kimyoviy usullarning umumiy ilmiy asoslari [[Epistemologiya|bilish nazariyasi]] va fan metodologiyasida ishlab chiqilgan. Kimyo bu jarayonlarni makromiqdorda ham, moddalarning makromiqdorlari darajasida ham, mikro miqyosda ham atom-molekulyar darajada oʻrganadi va tavsiflaydi. Makromiqyosda sodir boʻladigan kimyoviy jarayonlarning tashqi koʻrinishlarini bevosita moddalarning oʻzaro taʼsirining mikrodarajasiga oʻtkazish va bir maʼnoda talqin qilish mumkin emas, ammo bunday oʻtishlar faqat mikrodomenga xos boʻlgan maxsus kimyoviy qonunlardan toʻgʻri foydalanish bilan mumkin (atomlar, molekulalar, ionlar). bitta miqdorda olinadi). Kimyoning boshqa tegishli tabiiy fanlar bilan birikmasi '''biokimyo''', '''bioorganik kimyo''', '''geokimyo''', '''radiatsiya kimyosi''', '''fotokimyo''' va boshqalardir. === Nomenklatura === Bu kimyoviy birikmalarni nomlash qoidalari toʻplami. Maʼlum boʻlgan birikmalarning umumiy soni 20 milliondan ortiq boʻlgani va ularning soni printsipial jihatdan cheksiz boʻlgani sababli, ularni nomlashda ularning tuzilishini nom bilan takrorlash uchun aniq qoidalardan foydalanish kerak. Organik va noorganik birikmalarni nomlashning bir nechta variantlari mavjud, ammo IUPAC nomenklaturasi standart hisoblanadi. == Kimyo turlari == Zamonaviy kimyo — tabiatshunoslikning shu qadar keng sohasiki, uning koʻpgina boʻlimlari bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan ilmiy fanlar boʻlsa ham, mohiyatan mustaqildir. Oʻrganilayotgan ob’ektlar (moddalar) asosida kimyo odatda '''noorganik''' va '''organiklarga''' boʻlinadi. '''Fizikaviy kimyo,''' jumladan kvant kimyosi, elektrokimyo, kimyoviy termodinamika, kimyoviy kinetika kimyoviy hodisalarning mohiyatini tushuntirish va ularning umumiy qonuniyatlarini fizik tamoyillar va eksperimental maʼlumotlar asosida oʻrnatish bilan shugʻullanadi. '''Analitik''' va '''kolloid kimyo''' ham mustaqil boʻlimlardir (qarang. quyidagi boʻlim). Zamonaviy ishlab chiqarishning texnologik asoslarini '''kimyoviy texnologiya''' — tayyor tabiiy materiallarni sanoat kimyoviy qayta ishlash va tabiiy muhitda uchramaydigan kimyoviy mahsulotlarni sunʼiy ravishda ishlab chiqarishning iqtisodiy usullari va vositalari haqidagi fan belgilaydi. * [[Agrokimyo]] * [[Analitik kimyo]] moddalarning kimyoviy tarkibi va tuzilishi haqida tushunchaga ega boʻlish uchun ularni oʻrganish bilan shugʻullanadi, ushbu fan doirasida kimyoviy tahlilning eksperimental usullari ishlab chiqiladi. * [[Bioorganik kimyo]] * [[Biokimyo]] kimyoviy moddalarni, ularning oʻzgarishini va tirik organizmlardagi bu oʻzgarishlar bilan birga keladigan hodisalarni oʻrganadi. Organik kimyo, dori kimyosi, neyrokimyo, molekulyar biologiya va genetika bilan chambarchas bogʻliq. * Hisoblash kimyosi * [[Geokimyo]] — Yer va sayyoralarning kimyoviy tarkibi (kosmokimyo), elementlar va izotoplarning tarqalish qonuniyatlari, togʻ jinslari, tuproq va tabiiy suvlarning hosil boʻlish jarayonlari haqidagi fan. * kvant kimyosi * kolloid kimyo * kompyuter kimyosi * kosmetik kimyo * Kosmokimyo * Matematik kimyo * Materialshunoslik * Tibbiy kimyo * Organometall kimyo * Nanokimyo * [[Anorganik kimyo|Noorganik kimyo]] noorganik birikmalarning xossalari va reaksiyalarini oʻrganadi. Organik va noorganik kimyo oʻrtasida aniq chegara yoʻq, aksincha, bu fanlar kesishmasida fanlar mavjud, masalan, metall organoganik kimyo. * [[Organik kimyo]] oʻrganish predmeti sifatida uglerod skeleti asosida qurilgan moddalarni ajratib koʻrsatadi. * Neyrokimyo oʻz predmeti sifatida mediatorlar, peptidlar, oqsillar, yogʻlar, shakar va nuklein kislotalarni, ularning oʻzaro taʼsirini va ularning asab tizimining shakllanishi, rivojlanishi va oʻzgarishidagi rolini oʻrganadi. * Neft kimyosi * umumiy kimyo * [[Препаративная химия|preparativ kimyo]] * [[Radiokimyo]] * Supramolekulyar kimyo * [[farmatsevtika mahsulotlari]] * [[Fizik kimyo|Fizikaviy kimyo]] kimyoviy tizimlar va jarayonlarning fizik va fundamental asoslarini oʻrganadi. Tadqiqotning asosiy yoʻnalishlariga kimyoviy termodinamika, kinetika, elektrokimyo, statistik mexanika va spektroskopiya kiradi. Fizik kimyo molekulyar fizika bilan juda koʻp umumiyliklarga ega. Fizik kimyo cheksiz kichik usuldan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Fizik kimyo kimyoviy fizikadan alohida fandir. * [[Fotokimyo]] * [[Polimerlar kimyosi|Makromolekulyar birikmalar kimyosi]] * Bir uglerodli molekulalar kimyosi * [[Polimerlar kimyosi]] * Tuproq kimyosi * Nazariy kimyo oʻzining vazifasi sifatida kimyo haqidagi bilimlarni fundamental nazariy asoslash (odatda matematika yoki fizika sohasida) orqali nazariy umumlashtirish va asoslashni qoʻyadi. * Termokimyo * [[Toksikologik kimyo]] * [[Elektrokimyo]] * atrof-muhit kimyosi; atrof-muhit kimyosi * [[Yadro kimyosi]] [[Yadro reaksiyasi|yadro reaksiyalari]] va yadro reaksiyalarining kimyoviy oqibatlarini oʻrganuvchi fandir. == Kimyoviy texnologiya == * [[Kimyoviy texnologiya|Umumiy maʼlumot]] * [[Kimyo sanoati|Asosiy ishlab chiqarish]] == Fizikaviy va kimyoviy tahlil usullari == Sm. ''Asosiy maqolada tahlil usullarini taqqoslash va toʻliq tasniflash [[Analitik kimyo]]'' va xususan: * [[Spektroskopiya|Spektroskopik usullar]] * Spektral tahlil * [[Mass-spektroskopiya]] * Xromatografiya * [[Analitik kimyo|va boshq.]] [[Analitik kimyo|usullari]] [[Fayl:Emission_spectrum-H.svg|center|thumb|500x500px| [[Vodorod]] atomlarining [[Atom spektrlari|emissiya spektri]]]] == Sm. Shuningdek == * Kimyoviy nomenklatura * atrof-muhitni muhofaza qilish * Kimyo falsafasi * [[Kimyogar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Foydalanilgan dabiyot == * [http://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ Mendeleyev D. I. Davriy qonun: 3 jildda.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190407182211/https://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ |date=2019-04-07 }} Runivers veb-saytida * Nekrasov B. V. Umumiy kimyo asoslari, 1-jild — M .: „Kimyo“, 1973 y. * Kimyoviy ensiklopediya, s. Knunyants I. L., 5-jild. — M .: „Sovet entsiklopediyasi“, 1988-yil * Kimyo: Ref. ed. / W. Shroeter, K.-H. Lautenschleger, H. Bibrak va boshqalar: Per. u bilan. — M.: Kimyo, 1989-yil * Dubinskaya A. M., Prizment E. L. Kimyoviy entsiklopediyalar, kitobda: Kimyoviy entsiklopedik lugʻat. — M., 1983-yil * Potapov V. M., Kochetova E. K. Kimyoviy maʼlumotlar. Kimyogar uchun kerakli maʼlumotlarni qayerdan va qanday izlash kerak. — M., 1988-yil * Ablesimov N. E. Kimyo yomonmi? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/ * ''Kuznetsov V.'' ''VA.'' [http://rushim.ru/books/obzor/kuznecov.djvu Umumiy kimyo: rivojlanish tendentsiyalari.] M .: Oliy maktab, * Ablesimov N. E. Dunyoda qancha kimyoviy moddalar mavjud? // Kimyo va hayot — XXI asr. 2009. No 5. S. 49-52; No 6. S. 34-37. * Axmetov, N. S. Umumiy va noorganik kimyo. Umumiy noorganik kimyo. Proc. universitetlar uchun −4-nashr, Rev., -M,: Oliy maktab, Ed. Markaz „Akademiya“, 2001.-743 b., ill., 2001. * Melentieva, Galina A. Farmatsevtik kimyo. Ripol Classic, 1985-yil. * ''Nikolaev L. A.'' Hayot kimyosi. — M., Taʼlim, 1977. — 239 b. * ''E. Grosse, X. Weissmantel'' Qiziqarlilar uchun kimyo. — L., Kimyo, 1987. — 392 b. == Havolalar == [[Turkum:Tabiiy fanlar]] [[Turkum:Kimyo]] jvjkcv85yaglqexys1a6y23fpy3ns7m 6304925 6304920 2026-10-11T07:10:47Z ~2026-54543-36 315474 6304925 wikitext text/x-wiki {{wikify}} '''Kimyo''' (arabcha: كيمياء‎‎) — moddalarni oʻrganadigan fan. Kimyoning asosiy oʻrganish sohasi modda mavzusi atrofida boʻladi. Shu sababdan kimyoni oʻrganayotgan har bir inson modda tushunchasini toʻgʻri anglab olishi zarur. Modda - jismlarning tarkibiy qismi. Misol uchun qopqogʻi koʻk hamda oʻzi oq boʻlgan choynak bor. Choynak bu jismdir. U oʻziga oq rangni beradigan moddadan hamda qopqogʻiga koʻk rangni beradigan yana boshqa moddadan iborat. Demak, bu choynakda kamida ikkita modda bor. Yana bir misol sifatida bir mevani olish mumkin. U mevaning bir qismi shirin, ammo keyingi qismi boshqacha ta`mga ega; bir qismi yumshoq, boshqa qismi esa qattiq. Bu mevaning shirin ta`mini bir modda bersa, yana boshqa ta`mini boshqa modda beradi. Uning yumshoqligini bir modda ta`minlasa, qattiqligini boʻlak modda yuzaga chiqaradi. Moddalar ham oʻz navbatida tarkibiy qismlarga boʻlinadi. Ana shu tarkibiy qismlarga atomlar va ionlar kiradi. Moddani oʻrganish deyilganda uning barcha xususiyatlarini oʻrganish nazarda tutiladi. Bunga moddaning rangi, qattiqligi, zichligi va hidi kabi fizik xossalari hamda yonuvchanligi, boshqa bir moddalar bilan taʻsirlashuvchanligi kabi kimyoviy xossalari ham kiradi. Bu xossalarni oʻrganish uchun kimyo koʻzga koʻrinadigan hajmda boradigan jarayonlarni kuzatishi ham mumkin, juda kichik hajmdagi atom darajasida ham moddalarni oʻrganishi mumkin. Bu fanni oʻrganish davomida inson moddalarning xossalarini oʻzi uchun yoki butun jamiyat uchun kashf etadi. Moddalarning xossalarini oʻrganish bilan esa odamlar ulardan toʻgʻri foydalana oladi. Misol uchun ulardan dori-darmon tayyorlash, quvvat manbalarini yasash hamda qiyin ishlarni osonlashtiruvchi yangi moddalarni ixtiro qilish kabi ishlarni amalga oshirishi mumkin. Insonning oʻzida ham moddalar boʻlgani uchun inson kimyo fani yordamida bir jihatdan oʻzini ham yaxshiroq tushunishi, baʻzi kasalliklarning kelib chiqish sabablarini toʻgʻriroq anglashi va ularga yechim qilishda afzalroq yoʻllarni ishlab chiqishi mumkin. == Kimyo fani tarixi == Kimyo fanining boshlanishi insoniyat paydo boʻlganidan beri davom etib kelmoqda. Inson har doim u yoki bu holatda kimyoviy moddalar bilan shugʻullanganligi bois, uning [[olov]], terini [[oshlash]] va pishirish bilan bogʻliq boʻlgan birinchi tajribalarini amaliy kimyoning boshlanishi deb aytishimiz mumkin. Asta-sekin amaliy bilimlar toʻplanib borilishi natijasida sivilizatsiya rivojlanishining boshidayoq odamlar qandaydir boʻyoqlar, [[emal]]lar, [[zaharlar]] va [[Dori|dori-darmonlarni]] qanday qilib tayyorlashni bilib olishdi. Dastlab ular, inson biologik jarayonlardan foydalanganligi haqida bizgacha maʼlumotlar yetib keldi. Masalan, [[Bijgʻish|fermentatsiya]], chirish; keyinchalik, olovning rivojlanishi bilan u yonish, sinterlash, [[Erish|termoyadroviy]] jarayonlardan foydalana boshlashdi. Yovvoyi tabiatda uchramaydigan oksidlanish reaksiyasi va shu bilan birga qaytarilish reaksiyalaridan foydalanilgan. Masalan, ularning birikmalaridan [[metallar]]ning qaytarilishini aytishimiz mumkun. [[Metallurgiya]], [[kulolchilik]], shishasozlik, boʻyash, kabi hunarmandchilik bizning eramizning boshlanishidan oldin ham sezilarli rivojlangan. Misol qilib shuni aytishimiz mumkin-ki, zamonaviy [[shisha]]ning tarkibi miloddan avvalgi 4000-yilda ishlatilgan shisha tarkibi bilan deyarli bir xil hisoblanadi. Misrda kimyoviy bilim ruhoniylar tomonidan bilmaganlardan juda ehtiyotkoronalik bilan yashirilgan boʻlsa ham, u baribir asta-sekinlik bilan boshqa mamlakatlarga kirib bordi. Kimyo fani yevropaliklarga asosan [[arablar]] [[711|711-]]<nowiki/>yilda [[Ispaniya]]ni bosib olgandan keyin kirib kelgan. Yevropaliklar bu fanni " [[alkimyo]] " deb nomlashdi. Ular orqali ushbu bu nom Yevropaga tarqaldi. Bizga maʼlumki, Misrda miloddan avvalgi 3000-yilda. Ular [[Pista koʻmir|koʻmirni]] qaytaruvchi vosita sifatida ishlatishib, uning birikmalari orqali [[mis]] olishni bilib olishgan, shuningdek keyinchalik, [[kumush]] va [[qoʻrgʻoshin]] olishni ham oʻrganishgan. Asta-sekin Misr va [[Qadimgi Mesopotamiya tarixi|Mesopotamiyada]] [[bronza]], shimoliy mamlakatlarda esa [[temir]] ishlab chiqarish jadal rivojlanadi. Nazariy topilmalar ham bor edi. Masalan, [[Xitoy]]da mil avv XXII asrdan boshlab esa asosiy elementlar ([[Suv]], [[Olov]], [[Daraxt|Yogʻoch]], [[Oltin]], [[Yer]]) haqida nazariyalar paydo boʻla boshladi. Mesopotamiyada dunyoning qarama-qarshi tomonlari haqida maʼlum bir darajada fikr paydo boʻla boshlaydi. Bular quydagilardir: olov-suv, [[issiqlik|issiq]]-sovuq, [[Сухость|quruq]] — [[namlik]]. [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Qadimgi Yunoniston|Gretsiyada]] [[Levkipp]] va [[Demokrit]] [[materiya]]<nowiki/>ning [[atom]]lardan tuzilishi nazariyasi — [[atomizm]]ni ishlab chiqishdilar. Yozuv tuzilishiga oʻxshatib, nutq soʻzlardan, soʻzlar esa harflardan iborat boʻlgani kabi, barcha moddalar ham maʼlum birikmalardan ([[molekula]]lardan) iborat, ular oʻz navbatida boʻlinmas elementlardan iborat hisoblanadi([[atom]]lar). [[Mil. av. V asr|Miloddan avvalgi V asrda]] [[Empedokl Akragantlik|Empedokl]] asosiy elementlar (elementlar) [[suv]], [[olov]], [[havo]] va [[yer]] boʻlishini taklif qildi. [[Mil. av. IV asr|Miloddan avvalgi IV asrda]] [[Aflotun|Platon]] Empedokl taʼlimotini yaratdi: bu elementlar har biri oʻziga xos rangga va atom oʻziga xos fazoviy figurasiga ega boʻlgan, bu esa uning xususiyatlarini belgilab beradi : olov-qizil va [[tetraedr]], suv — koʻk va yer — yashil va [[Kub|oltitali]], havo — sariq va [[oktaedr]] . Platonning fikricha, bu „gʻishtlar“ kombinatsiyasidan butun [[Tabiat|bir moddiy dunyo]] qurilgan. Toʻkning bir-biriga aylanishi haqidagi ushbu taʼlimot [[Arastu|Aristotelga]] meros boʻlib oʻtgan. === Alkimyo === "Alkimyo" soʻzini Yevropaliklar aytishlaricha {{Lang-ar|الخيمياء}} ''<nowiki/>'al-kīmiyā''' tilidan olingan boʻlib, bu esa oʻz navbatida oʻrta yunoncha chōmīa „suyuqlik“ degan maʼnoni beradi. Mil avv [[Mil. av. IV asr|4-3]] [[Mil. av. III asr|-asrlarda sodir boʻlgan.]] Sharqda ([[Hindiston]]da, [[Xitoy]]da, arab dunyosida) alkimyoning dastlabki „prototipi“. Bu va undan keyingi davrlarda [[simob]], [[oltingugurt]], [[fosfor]] kabi elementlarni olishning yangi usullari topiila boshlagam edi, koʻplab [[tuzlar]] tavsiflandi, [[Nitrat kislotasi|HNO ₃]] [[kislota]]si va [[Ishqorlar|ishqoriy]] [[Natriy gidroksid|NaOH]] allaqachon maʼlum ishlatilgan. Ilk oʻrta asrlardan boshlab, hozir keng tarqalgan alkimyo deb tushuniladigan narsa rivojlana boshladi, unda yuqorida oʻrsatilgan ilmiy tarkibiy qismlar (fan metodologiyasining zamonaviy tushunchasi maʼnosida) bilan bir qatorda, davrning falsafiy gʻoyalari va. oʻsha davr uchun yangi hunarmandchilik qobiliyatlari, shuningdek, sehrli va mistik gʻoyalar anʼanaviy tarzda birlashtirilgan. ; ikkinchisi esa oʻzining individual koʻrinishlari va xususiyatlari bilan oʻsha davr falsafiy tafakkuri bilan taʼminlangan. Oʻsha davrning mashhur kimyogarlari [[Jobir ibn Xayyom|Jobir ibn Hayyon]] (Geber), [[Abu Ali ibn Sino|Ibn Sino]] ([[Abu Ali ibn Sino|Avitsenna]]) va [[Roziy|Abu Bakr ar-Roziy]] edi. [[Antik davr|Antik]] davrda ham savdoning jadal rivojlanishi tufayli oltin va kumush ishlab chiqarilgan tovarlarning '''''universal''''' ekvivalentiga aylandi. Bu nisbatan kam uchraydigan metallarni olish bilan bogʻliq qiyinchiliklar [[Arastu|Aristotelning]] ayrim moddalarning boshqa moddalarga aylanishi haqidagi natural-falsafiy qarashlaridan amaliy foydalanishga urinishlarga turtki boʻldi; " Transmutatsiya " taʼlimotining paydo boʻlishi, allaqachon nom olgan Germes Trismegistus bilan birga, uning nomi bilan bogʻliq alkimyo maktabining anʼanasi. Bu gʻoyalar XIV asrgacha<ref name="chem1">Vozniknovenie i razvitie ximii s drevneyshix vremyon do XVIII veka. Vseobщaya istoriya ximii. M.: Nauka. 1989</ref><ref name="chem2">Rabinovich V. L. Alximiya kak fenomen srednevekovoy kulturi. M.: Nauka. 1979</ref> ga qadar juda oz oʻzgarishlarga uchradi. [[Fayl:Ca'_Rezzonico_-_Gli_alchimisti_1757_-_Pietro_Longhi.jpg|left|thumb| Falsafa toshini izlayotgan alkimyogarlar]] Mil [[VII asr|avv VII asrda.]]<nowiki/>lkimyo Evropaga kirdi. Oʻsha paytda, butun tarixda boʻlgani kabi, jamiyatning hukmron qatlamlari vakillari orasida hashamatli buyumlar, ayniqsa [[oltin]], ayniqsa, „mashhur“ edi, chunki aynan shu narsa, yuqorida aytib oʻtilganidek, savdo bahosining ekvivalenti edi. Alkimyogarlar, boshqa masalalar qatorida, boshqa [[metallar]]dan oltin olish usullari, shuningdek, ularni qayta ishlash muammolari bilan qiziqishda davom etdilar. Shu bilan birga, oʻsha paytga kelib arab kimyosi amaliyotdan uzoqlasha boshladi va oʻz taʼsirini yoʻqotdi. Texnologiyaning oʻziga xos xususiyatlaridan kelib chiqqan holda, boshqa narsalar qatorida, germetik qarashlar tizimi, belgilar tizimidagi farq, terminologiya va bilimlarning korporativ tarqalishi tufayli „alkimyoviy harakat“ juda sekin rivojlandi. Eng mashhur Yevropa alkimyogarlari Nikolas Flamel, Albertus Magnus, Jon Di, [[Bekon Rodjer|Rojer Bekon]] va Raymond Lulli . Alkimyogarlar davri koʻplab asosiy moddalarni olish, ularni ishlab chiqarish, izolyatsiya qilish va tozalash usullarini ishlab chiqishni belgilab berdi. Faqat [[XVI asr|XVII asrda]] turli sanoat tarmoqlari, jumladan, [[metallurgiya]], shuningdek, [[Farmatsevtika mahsulotlari|farmatsevtika]] rivojlanishi bilan uning [[tibbiyot]]dagi roli ortishi tufayli tadqiqotchilar paydo boʻla boshladilar, ularning faoliyati ushbu fanda sezilarli oʻzgarishlarda namoyon boʻldi, bu esa oʻz ifodasini topdi. ushbu fanning puxta oʻylangan va tegishli amaliy usullarini shakllantirish. Ular orasida, birinchi navbatda, [[Agrikola Georg|Jorj Agricola]] va [[Parasels|Theophrastus Bombast Paracelsus]]<ref name="chem1"/><ref name="chem2"/> ni nomlash kerak. === Kimyo fan sifatida === Kimyo mustaqil fan sifatida [[XVI asr|XVI]] — [[XVII asr]]larda dunyoning mexanik manzarasini, [[sanoat]]ning rivojlanishini va [[Burjuaziya|burjua jamiyatining]] paydo boʻlishini asoslovchi bir qator ilmiy kashfiyotlardan soʻng aniqlandi. Biroq, kimyo, [[fizika]]dan farqli oʻlaroq, miqdoriy jihatdan ifodalanishi mumkin emasligi sababli, kimyo miqdoriy jihatdan takrorlanadigan fanmi yoki boshqa bilim turimi, degan bahslar mavjud edi. [[1661]]-yilda [[Robert Boyle|Robert Boyl]] " Skeptik kimyogar " asarini yaratdi, unda u turli moddalarning xossalaridagi farqni ular moddaning xususiyatlari uchun javobgar boʻlgan turli zarrachalardan (korpuskulalar) qurilganligi bilan izohladi. Van Helmont yonish jarayonini oʻrganib, uning davomida hosil boʻladigan modda uchun ''[[Gazlar|gaz]]'' tushunchasini kiritdi, [[karbonat angidrid]]ni kashf etdi. [[1672]]-yilda Boyl [[metallar]] kuydirilganda ularning [[massa]]si ortib borishini aniqladi va buni „olovning ogʻir zarrachalari“ tutilishi bilan izohladi. [[Mixail Lomonosov|M. V. Lomonosov]] oʻzining birinchi mashhur „Matematik kimyo elementlari“ ([[1741]]) asarida ushbu faoliyat sohasini sanʼat deb hisoblagan oʻz davrining koʻpchilik kimyogarlaridan farqli oʻlaroq, oʻzining mehnat soʻzlarini boshlab, uni fan sifatida tasniflaydi.<ref name="lom">Mixail Vasilevich Lomonosov. Izbrannie proizvedeniya. V dvux tomax. T. 1. Yestestvennie nauki i filosofiya. — M.: Nauka. 1986</ref> : === Issiqlik va flogiston. gazlar === [[XVIII asr]]ning boshlarida Stahl phlogiston nazariyasini ishlab chiqdi, ular yonish paytida materiallardan ajralib chiqadigan moddadir. [[1749]]-yilda [[1743|M. V. Lomonosov „Issiqlik va sovuqlik sabablari toʻgʻrisida mulohazalar“ asarini yozdi (asar tushunchasi 1742-1743-yillarga toʻgʻri keladi]] [[1742|-]] uning "Fizika va korpuskulyar falsafaga oid eslatmalariga qarang). Bu asarga eng yuqori bahoni [[Leonhard Euler|L. Eyler]] bergan (1747-yil 21-noyabrdagi xat). 1848-yilda professor D. M. Perevoshchikov M. V. Lomonosovning eng muhim gʻoyalarini batafsil bayon qilib, uning issiqlik nazariyasi fandan yarim asr oldinda ekanligini taʼkidlaydi (Sovremennik, 1848-yil yanvar, jild. VII, kitob. 1, sek. II, p. 41-58) bu fikr bilan oldin va kelajakda boshqa koʻplab tadqiqotchilarning fikri mos keladi<ref name="lom"/> . [[Joseph Black|Blek]] [[1754]]-yilda [[karbonat angidrid]]ni, [[1774]]-yilda Pristley [[kislorod]]ni, [[1766]]-=yilda [[Henri Kavendish|Kavendish]] [[vodorod]]ni kashf etdi. [[1740|1740-1790]]-yillarda [[Antoine Lavoisier|Lavuazye]] va [[Mixail Lomonosov|Lomonosov]]<ref name="lom"/> yonish, oksidlanish [[1790|va]] [[Nafas|nafas olish]] jarayonlarini kimyoviy tushuntirib, [[olov]] modda emas, balki jarayonning natijasi ekanligini isbotladilar. [[Joseph Proust|Prust]] [[1799|1799-1806]] yillarda [[Aniq nisbatlar qonuni|kompozitsiyaning doimiyligi qonunini]] ishlab chiqdi [[1806|.]] [[1808]]-yilda [[Joseph Louis Gay-Lussac|Gey-Lyussak]] hajmli nisbatlar qonunini kashf etdi ([[Avogadro qonuni]]). [[Dalton Jon|Dalton]] " [[Новая система химической философии|Kimyoviy falsafaning yangi tizimi]] " ([[1808|1808-1827]]) asarida [[atom]]larning mavjudligini isbotladi, ''[[Atom massasi|atom ogʻirligi]]'', ''[[Kimyoviy unsur|element]]'' — bir xil [[atom]]lar toʻplami sifatida tushunchasini [[1827|kiritdi]] . === Moddaning atom nazariyasining reenkarnatsiyasi === [[1811|1811-]] yilda [[Avogadro Amedeo|Avogadro]] elementar gazlarning [[molekula]]lari ikkita bir xil [[atom]]dan tashkil topgan deb faraz qildi; Keyinchalik, bu gipoteza asosida [[Stanislao Cannizzaro|Kannizzaro]] atom-molekulyar nazariyani isloh qildi. Bu nazariya 1860-yil 3-5 sentabrda Karlsrueda boʻlib oʻtgan kimyogarlarning birinchi xalqaro kongressida maʼqullangan. [[Fayl:Дмитрий_Иванович_Менделеев_8.jpg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Dmitriy Ivanovich Mendeleev]]]] [[Fayl:Periodic_table_ru.svg|right|thumb| [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimi]]]] [[1869]]-yilda D. VA. [[Dmitriy Mendeleyev|Mendeleyev]] kimyoviy elementlarning davriy qonunini kashf etdi va [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|kimyoviy elementlarning davriy tizimini]] yaratdi. U ''[[Kimyoviy unsur|kimyoviy element]]'' tushunchasini tushuntirib berdi va [[Kimyoviy unsur|element]] xossalarining [[atom massasi]]ga bogʻliqligini koʻrsatdi. Bu qonunning ochilishi bilan u kimyoga faqat tavsif va sifat fani sifatida emas, balki miqdoriy fan sifatida asos soldi. === [[Radioaktivlik]] va [[spektr]]lar === XIX asrdagi kashfiyotlar materiya tuzilishini tushunishda muhim rol oʻynadi. Emissiya spektrlari va yutilish spektrlarining nozik tuzilishini oʻrganish olimlarni ularning moddalar atomlarining tuzilishi bilan bogʻliqligi haqida oʻylashga undadi. Radioaktivlikning kashfiyoti shuni koʻrsatdiki, baʼzi atomlar beqaror ([[izotoplar]]) va oʻz-oʻzidan yangi atomlarga aylanishi mumkin ([[radon]] — „emanatsiya“). === kvant kimyosi === : ''Asosiy maqola: '''Kvant kimyosi''''' ''Kvant kimyosi'' — kimyoning kvant mexanikasiga asoslangan kimyoviy birikmalarning tuzilishi va xossalari, reaktivligi, kinetikasi va kimyoviy reaksiyalar mexanizmini koʻrib chiqadigan boʻlimi. Kvant kimyosining boʻlimlari: molekulalar tuzilishining kvant nazariyasi, kimyoviy bogʻlanish va molekulalararo oʻzaro taʼsirlarning kvant nazariyasi, kimyoviy reaksiyalar va reaktivlikning kvant nazariyasi va boshqalar<ref>''Davtyan O. K''. Kvantovaya ximiya. — M.: Visshaya shkola, 1962. — 784 s. — str. 5</ref> Kvant kimyosi kimyo va kvant fizikasi (kvant mexanikasi) chorrahasida joylashgan. U moddalarning kimyoviy va fizik xususiyatlarini atom darajasida koʻrib chiqish bilan shugʻullanadi (elektron-yadro tuzilishi modellari va kvant mexanikasi nuqtai nazaridan taqdim etilgan oʻzaro taʼsirlar). Oʻrganilayotgan ob’ektlarning murakkabligi koʻp hollarda kimyoviy tizimlardagi jarayonlarni tavsiflovchi tenglamalarning aniq echimlarini topishga imkon bermasligi sababli, taxminiy hisoblash usullari qoʻllanadi. Hisoblash kimyosi kvant kimyosi bilan uzviy bogʻliqdir — molekulyar xususiyatlarni, atomlarda elektronlarni topish ehtimoli amplitudasini hisoblash va molekulyar xatti-harakatlarni simulyatsiya qilish uchun ishlatiladigan maxsus kompyuter dasturlarini tuzish uchun moslashtirilgan kvant kimyosining matematik usullaridan foydalanadigan fan. == Asosiy tushunchalar == === Elementar zarracha === : ''Asosiy maqola: Elementar zarracha'' Bularning barchasi [[Atom yadrosi|atom yadrolari]] yoki [[atom]]lari boʻlmagan zarralardir ([[proton]] bundan mustasno). Tor maʼnoda, boshqa zarralardan tashkil topgan deb hisoblash mumkin boʻlmagan zarralar (maʼlum bir taʼsir/kuzatish energiyasi uchun). Elementar zarralar ham [[elektron]]lar (-), [[proton]]lar (+) va [[neytron]]lardir . === Atom === : ''Asosiy maqola: [[Atom]]'' [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy elementning]] barcha xususiyatlariga ega boʻlgan eng kichik zarrasi. Atom [[Atom yadrosi|yadrodan]] va uning atrofidagi [[elektron]]lar „bulutidan“ iborat. Yadro musbat zaryadlangan [[proton]]lar va neytral [[neytron]]lardan tashkil topgan. Oʻzaro taʼsir qilish orqali atomlar [[molekula]]larni hosil qilishi mumkin. Atom har qanday moddaning kimyoviy parchalanish chegarasidir. Oddiy modda (agar u bir atomli boʻlmasa, masalan, geliy He) bir turdagi atomlarga, murakkab modda esa har xil turdagi atomlarga parchalanadi. Atomlar (aniqrogʻi, atom yadrolari) kimyoviy jihatdan boʻlinmaydi. === Molekula === [[Fayl:Taxol.svg|right|thumb|250x250px|<nowiki> Molekulyar struktura molekuladagi atomlarning aloqalari va nisbiy o'rnini tasvirlaydi. Rasmda paklitaksel molekulasi ko'rsatilgan ( nomenklatura nomi : (2a,4a,5b,7b,10b,13a)-4,10-bis(asetiloksi)-13-{[(2R,3S)-3-(benzoilamino)-2 - gidroksi-3-fenilpropanoil]oksi}- 1,7-dihidroksi-9-okso-5,20-epoksitaks-11-en-2-il benzoat)</nowiki>]] Oʻz-oʻzidan mavjud boʻlishi mumkin boʻlgan ikki yoki undan ortiq [[atom]]lardan iborat zarracha. U doimiy sifat va miqdoriy tarkibga ega. Molekulaning xossalari uning tarkibini tashkil etuvchi atomlarga va ular orasidagi bogʻlanish tabiatiga, molekulyar tuzilishga va fazoviy joylashuvga ([[Izomeriya|izomerlarga]]) bogʻliq. U bir necha xil holatlarga ega boʻlishi va tashqi omillar taʼsirida bir holatdan ikkinchi holatga oʻtishi mumkin. Muayyan molekulalardan tashkil topgan moddaning xossalari molekulalarning holatiga va molekula xususiyatlariga bogʻliq. === Modda === : ''Asosiy maqola: modda'' Klassik ilmiy qarashlarga koʻra, materiya mavjudligining ikkita fizik shakli ajratiladi — materiya va maydon . Materiya materiyaning [[massa]]ga ega shaklidir (massa nolga teng emas). Kimyo asosan [[atom]]lar, [[molekula]]lar, [[ion]]lar va [[Kimyoviy radikallar|radikallarga]] boʻlingan moddalarni oʻrganadi. Ular, oʻz navbatida, elementar zarralardan iborat boʻlib bular quydagilardir: [[elektron]]lar, [[proton]]lar, [[neytron]]lar. ==== Oddiy va murakkab moddalar. Kimyoviy elementlar ==== Sof moddalar orasida oddiy (bitta kimyoviy element atomlaridan iborat) va murakkab (bir nechta kimyoviy elementlarning atomlaridan hosil boʻlgan) moddalarni ajratish odatiy holdir. Oddiy moddalarni „atom“ va „kimyoviy element“ tushunchalaridan farqlash kerak. '''Kimyoviy element''' — bu aniq musbat yadro zaryadiga ega boʻlgan atom turi. Barcha kimyoviy elementlar [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|elementlarning davriy jadvalida keltirilgan.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|VA.]] [[Kimyoviy elementlar davriy sistemasi|Mendeleev]] ; Har bir element davriy tizimda oʻz seriya (atom) raqamiga ega. Elementning seriya raqamining qiymati va bir xil element atomi yadrosi zaryadining qiymati bir xil, yaʼni kimyoviy element bir xil seriya raqamiga ega boʻlgan atomlar yigʻindisidir. : ''Asosiy maqola: [[Kimyoviy unsur|Kimyoviy element]]'' '''Oddiy moddalar''' kimyoviy elementlarning erkin shakldagi mavjudligi shakllari; har bir element, qoida tariqasida, tarkibi jihatidan farq qilishi mumkin boʻlgan bir nechta oddiy moddalarga (allotropik shakllar) mos keladi, masalan, atom kislorodi O, [[kislorod]] O ₂ va [[ozon]] O ₃ yoki kristall panjarada, masalan, olmos va grafit. uglerod C elementi uchun. Shubhasiz, oddiy moddalar mono- va koʻp atomli boʻlishi mumkin. '''Murakkab moddalar''' boshqacha tarzda kimyoviy birikmalar deb ataladi. Bu atama moddalarni oddiy moddalardan (kimyoviy sintez) birlashadigan kimyoviy reaksiyalar natijasida olinishi yoki kimyoviy parchalanish reaktsiyalari (kimyoviy tahlil) yordamida erkin shakldagi elementlarga (oddiy moddalar) ajralishi mumkinligini anglatadi. Oddiy moddalar murakkab moddalarning kimyoviy parchalanishining yakuniy shakllaridir. Oddiy moddalardan hosil boʻlgan murakkab moddalar tarkibiy moddalarning kimyoviy xossalarini saqlamaydi. Yuqoridagilarning barchasini umumlashtirib, biz yozishimiz mumkin: <math>E \overset S \underset A \rightleftarrows C</math>, Qayerda<nowiki></br></nowiki> E — oddiy moddalar (erkin shakldagi elementlar),<nowiki></br></nowiki> C — murakkab moddalar (kimyoviy birikmalar),<nowiki></br></nowiki> S — sintez,<nowiki></br></nowiki> A — tahlil. Hozirgi vaqtda kimyoviy moddalarning „sintezi“ va „analiz“ tushunchalari kengroq maʼnoda qoʻllanadi. Sintez deganda kerakli moddani ishlab chiqarishga olib keladigan har qanday kimyoviy jarayon tushuniladi va shu bilan birga uni reaksiya aralashmasidan ajratib olish mumkin. Tahlil — bu moddaning yoki moddalar aralashmasining sifat va miqdoriy tarkibini aniqlashga imkon beradigan har qanday kimyoviy jarayon, yaʼni maʼlum bir modda qanday elementlardan iboratligini va ushbu moddadagi har bir elementning tarkibini aniqlash. Shunga koʻra, sifat va miqdoriy tahlil ajralib turadi — kimyoviy fanlardan birining ikkita tarkibiy qismi — analitik kimyo. ==== Metall va metall boʻlmaganlar ==== Hamma kimyoviy elementlar xossalariga, yaʼni erkin atomlarning xossalariga hamda elementlar hosil qilgan oddiy va murakkab moddalar xossalariga koʻra metall va metall boʻlmagan elementlarga boʻlinadi. Anʼanaviy ravishda metall boʻlmaganlarga '''[[Geliy|He]]''', '''[[Neon|Ne]]''', '''[[Argon|Ar]]''', '''[[Kripton|Kr]]''', '''[[Ksenon|Xe]]''', '''[[Radon|Rn]]''', '''[[Ftor|F]]''', '''[[Xlor|Cl]]''', '''[[Brom|Br]]''', '''[[Yod|I]]''', '''[[Astat|At]]''', '''[[Kislorod|O]]''', '''[[Oltingugurt|S]]''', '''[[Selen|Se]]''', '''[[Azot|N]]''', '''[[Fosfor|P]]''', '''[[Uglerod|C]]''' va '''[[Vodorod|H]]''' elementlari kiradi. Semimetallarga [[Bor (unsur)|B]], [[Kremniy|Si]], [[Germaniy|Ge]], [[Margimush|As]], [[Surma|Sb]], [[Tellur|Te]], baʼzan [[Poloniy|Po]] kiradi. Qolgan elementlar metallar hisoblanadi. ==== Sof moddalar va moddalar aralashmalari ==== Alohida sof modda maʼlum bir xarakterli xususiyatlar toʻplamiga ega. Sof moddalardan oʻziga xos xususiyatlarni saqlaydigan ikki yoki undan ortiq sof moddalardan iborat boʻlishi mumkin boʻlgan moddalar aralashmalarini ajratish kerak. Bir xil aralashmalarda tarkibiy qismlarni vizual yoki optik asboblar yordamida aniqlash mumkin emas, chunki moddalar mikrodarajada parchalangan holatda boʻladi. Bir xil aralashmalar — har qanday gazlar va haqiqiy eritmalarning aralashmalari, shuningdek, qotishmalar kabi maʼlum suyuqliklar va qattiq moddalarning aralashmalari. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Turli agregat holatlaridagi moddalarning mumkin boʻlgan aralashmalariga turli misollar'''<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ! Tarkibiy qismlarning agregat holati (aralashma hosil boʻlgunga qadar) ! Bir xil aralashma (bir xil tizim) ! heterojen aralashma (heterojen tizim) |- | qattiq — qattiq | Qattiq eritmalar, qotishmalar (masalan, guruch, bronza) | Togʻ jinslari (masalan, granit, mineral rudalar va boshqalar)) |- | rowspan="2" | qattiq — suyuq | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, suvli tuz eritmalari) | Suyuqlikda qattiq — suspenziyalar yoki suspenziyalar (masalan, suvdagi loy zarralari, kolloid eritmalar) |- | Qattiq suyuqlikdagi suyuqlik — gʻovakli jismlardagi suyuqlik (masalan, tuproq, tuproq) |- | rowspan="2" | Qattiq — gazsimon | rowspan="2" | Platinada, palladiyda, poʻlatlarda [[Adsorbsiya|kimyosorblangan]] vodorod | Gazsimon qattiq — chang, aerozollar, shu jumladan tutun, chang, smog |- | Qattiq gʻovakli materiallarda gazsimon (masalan, gʻisht, pemza) |- | suyuq — qattiq | Qattiq suyuqliklar (masalan, shisha qattiq, lekin hali ham suyuq) | Boshqa shaklga ega boʻlishi va uni tuzatishi mumkin (masalan, idishlar har xil shakl va rangda) |- | suyuqlik — suyuqlik | Suyuq eritmalar (masalan, sirka — sirka kislotasining suvdagi eritmasi) | Ikki qatlamli va koʻp qatlamli suyuqlik tizimlari, emulsiyalar (masalan, sut — suvdagi suyuq yogʻ tomchilari) |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | rowspan="2" | Suyuq eritmalar (masalan, karbonat angidridning suvdagi eritmasi) | Gazsimon suyuqlik — gazdagi suyuqlikning aerozollari, shu jumladan tumanlar |- | Suyuqlikdagi gazsimon koʻpiklar (masalan, sovun koʻpiklari) |- | gazsimon — gazsimon | Gaz eritmalari (har qanday miqdordagi va istalgan miqdordagi gazlar aralashmasi), masalan. [[havo]] . | Heterojen tizim mumkin emas |+ |} Jismoniy ajratish usullari yordamida aralashmalarni ularning tarkibiy qismlariga, yaʼni sof moddalarga ajratish mumkin. Geterogen aralashmalarda vizual yoki optik asboblar yordamida interfeys bilan chegaralangan turli moddalarning mintaqalarini (agregatlarini) ajratish mumkin; bu hududlarning har biri oʻz ichida bir hildir. Bunday joylar faza deb ataladi. Alohida zarrachalar koʻrinishidagi bir faza boshqasida taqsimlangan geterogen aralashmalar deyiladi '''dispers tizimlar''' . Bunday tizimlarda '''dispersion muhit''' (tarqatuvchi muhit) va '''dispers faza''' (dispersion muhitda maydalangan modda) farqlanadi. Tabiatda mutlaqo toza moddalar yoʻq. Masalan, ''qoʻshimcha sof alyuminiy'' deb ataladigan narsa hali ham boshqa moddalarning 0,001% aralashmalarini oʻz ichiga oladi. Demak, mutlaq sof substansiya abstraksiyadir. Toʻgʻri, har qanday modda haqida gap ketganda, kimyo bu abstraktsiyadan foydalanadi, yaʼni u moddani haqiqatan ham toza deb hisoblaydi, garchi amalda maʼlum miqdorda aralashmalar boʻlgan modda olinadi. Albatta, kimyogar oʻz amaliyotida minimal miqdordagi aralashmalarni oʻz ichiga olgan iloji boricha toza moddalardan foydalanishga intilishi kerak. Shuni yodda tutish kerakki, hatto kichik miqdordagi aralashmalar ham moddaning kimyoviy xususiyatlarini sezilarli darajada oʻzgartirishi mumkin. Bu teng boʻlmagan proton va elektronlarga ega boʻlgan zaryadlangan zarracha, atom yoki molekuladir. Agar zarrachada protonlardan koʻproq elektron boʻlsa, u manfiy zaryadlangan va [[anion]] deb ataladi. Masalan — Cl ^- . Agar zarrachada protonlardan kamroq elektronlar boʻlsa, u musbat zaryadlangan va [[Kationlar|kation]] deyiladi. Masalan — Na ⁺ . {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Kimyo va kimyoviy texnologiyada qoʻllanadigan moddalar aralashmalarini ajratishning maʼlum fizik usullariga umumiy nuqtai''' ! Aralashmaning tarkibiy qismlarining agregat holati ! Ajratish uchun ishlatiladigan jismoniy xususiyat ! Ajratish usuli |- | rowspan="5" | qattiq — qattiq | Zichlik | choʻktirish, choʻktirish |- | namlanish qobiliyati | Flotatsiya, koʻpikli flotatsiya |- | Zarrachalar hajmi | Skrining |- | Eruvchanlik | [[Ekstraksiyalash|Ekstraksiya]], yuvish |- | Magnitizm | Magnit ajratish |- | rowspan="4" | qattiq — suyuq | Zichlik | Sedimentatsiya, dekantatsiya (choʻkindidan suyuqlikni toʻkish), sentrifugalash |- | suyuqlikning qaynash nuqtasi | Bugʻlanish, [[distillash]], quritish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Qattiq jismning eruvchanligi | Kristallanish |- | rowspan="3" | Qattiq — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Zarrachalar hajmi | Filtrlash |- | Elektr zaryadi | elektrofiltrlash |- | rowspan="3" | suyuqlik — suyuqlik | Zichlik | Choʻktirish (ajratish voronkasida, moy ajratgichda), sentrifugalash |- | Qaynatish harorati | Distillash |- | Eruvchanlik | Ekstraksiya |- | rowspan="2" | Suyuqlik — gazsimon | Zichlik | Sedimentatsiya, markazdan qochma ajralish |- | Gazda eruvchanligi | Gazni olib tashlash (haroratni oshirish orqali), boshqa suyuqlik bilan yuvish |- | rowspan="5" | gazsimon — gazsimon | Kondensatsiya harorati | Kondensatsiya |- | Yutish qobiliyati | [[Absorbsiya]] (sorbent hajmi boʻyicha soʻrilish) |- | Adsorbsionlik | [[Adsorbsiya]] (sorbent yuzasi tomonidan soʻrilishi) |- | Zarrachalar hajmi | Diffuziya |- | Ogʻirligi | santrifüjlash |+ |} Sof moddalar — fizik usullar bilan amalga oshirilganda ikki yoki undan ortiq boshqa moddalarga ajralmagan va fizik xususiyatlarini oʻzgartirmaydigan moddalardir. Bu bir yoki bir nechta juftlashtirilmagan [[elektron]]ni oʻz ichiga olgan zarracha ([[atom]] yoki [[molekula]]). Koʻpgina hollarda [[kimyoviy bogʻ]]lanish ikki elektron ishtirokida hosil boʻladi. Juftlanmagan elektronga ega boʻlgan zarra juda faol va boshqa zarralar bilan osongina bogʻlanish hosil qiladi. Shuning uchun radikalning vositadagi umri, qoida tariqasida, juda qisqa. {| class="standard" align="center" border="1" |+'''Moddalar aralashmalari va murakkab moddalar oʻrtasidagi farqlar''' ! Aralash ! murakkab modda |- | Jismoniy jarayon (sof moddalarni aralashtirish) orqali hosil boʻladi. | Kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan (oddiy moddalardan sintez) |- | Aralashmani tashkil etuvchi sof moddalarning xossalari oʻzgarishsiz qoladi | Murakkab modda olinadigan oddiy moddalarning xossalari ikkinchisida saqlanmaydi. |- | Sof moddalar (oddiy va murakkab) har qanday massa nisbatida aralashmada boʻlishi mumkin | Murakkab moddani tashkil etuvchi elementlar doimo maʼlum bir massa nisbatida boʻladi. |- | Fizik usullar yordamida tarkibiy qismlarga (sof moddalar) ajratish mumkin | Uning tarkibiy qismlariga (oddiy moddalar shaklidagi elementlar) faqat kimyoviy reaksiya (tahlil) orqali parchalanishi mumkin. |+ |} Kimyoviy reaksiyalar berilgan moddaning kimyoviy xossalarini ochib beradi va tavsiflaydi. === Radikal === Reaktivlar → Mahsulotlar * Sm. [[radiobiologiya]]da radiolizda erkin radikallar haqida ham. === kimyoviy bogʻlanish === Atomlarni yoki atomlar guruhlarini birga ushlab turadi. Kimyoviy bogʻlanishlarning bir nechta turlari mavjud: [[Ion bog'lanish|ionli]], kovalent (qutbli va qutbsiz), metall, vodorod . === Davriy qonun === [[1869|1869-yil]] [[1-mart]]da [[Dmitriy Mendeleyev|D. I. Mendeleyev]] tomonidan kashf etilgan. Zamonaviy formulalar: [[Kimyoviy unsur|elementlarning]] xossalari, shuningdek ular hosil qiladigan birikmalar ularning [[atom]]lari [[Atom yadrosi|yadrolarining]] [[Elektr zaryad|zaryadlariga]] davriy bogʻliqdir. Kimyoviy moddada yoki turli moddalarning aralashmalarida sodir boʻladigan jarayonlar kimyoviy reaktsiyalardir. Kimyoviy reaksiyalar har doim yangi moddalar hosil qiladi. Aslida, bu [[molekula]] tuzilishini oʻzgartirish jarayonidir. Reaktsiya natijasida molekuladagi atomlar soni koʻpayishi ([[Birikish reaksiyasi|sintez]]), kamayishi (parchalanishi) yoki doimiy boʻlib qolishi ([[Izomeriya|izomerlanish]], qayta joylashish) mumkin. Reaksiya jarayonida atomlar orasidagi bogʻlanish va atomlarning molekulalardagi joylashuvi oʻzgaradi. Kimyoviy reaksiyani amalga oshirish uchun olingan dastlabki moddalar reaktivlar, kimyoviy reaksiya natijasida hosil boʻlgan yangi moddalar esa reaksiya mahsulotlari deyiladi. Umuman olganda, kimyoviy reaktsiya quyidagicha tasvirlangan: Kimyoviy usullarning umumiy ilmiy asoslari [[Epistemologiya|bilish nazariyasi]] va fan metodologiyasida ishlab chiqilgan. Kimyo bu jarayonlarni makromiqdorda ham, moddalarning makromiqdorlari darajasida ham, mikro miqyosda ham atom-molekulyar darajada oʻrganadi va tavsiflaydi. Makromiqyosda sodir boʻladigan kimyoviy jarayonlarning tashqi koʻrinishlarini bevosita moddalarning oʻzaro taʼsirining mikrodarajasiga oʻtkazish va bir maʼnoda talqin qilish mumkin emas, ammo bunday oʻtishlar faqat mikrodomenga xos boʻlgan maxsus kimyoviy qonunlardan toʻgʻri foydalanish bilan mumkin (atomlar, molekulalar, ionlar). bitta miqdorda olinadi). Kimyoning boshqa tegishli tabiiy fanlar bilan birikmasi '''biokimyo''', '''bioorganik kimyo''', '''geokimyo''', '''radiatsiya kimyosi''', '''fotokimyo''' va boshqalardir. === Nomenklatura === Bu kimyoviy birikmalarni nomlash qoidalari toʻplami. Maʼlum boʻlgan birikmalarning umumiy soni 20 milliondan ortiq boʻlgani va ularning soni printsipial jihatdan cheksiz boʻlgani sababli, ularni nomlashda ularning tuzilishini nom bilan takrorlash uchun aniq qoidalardan foydalanish kerak. Organik va noorganik birikmalarni nomlashning bir nechta variantlari mavjud, ammo IUPAC nomenklaturasi standart hisoblanadi. == Kimyo turlari == Zamonaviy kimyo — tabiatshunoslikning shu qadar keng sohasiki, uning koʻpgina boʻlimlari bir-biri bilan chambarchas bogʻliq boʻlgan ilmiy fanlar boʻlsa ham, mohiyatan mustaqildir. Oʻrganilayotgan ob’ektlar (moddalar) asosida kimyo odatda '''noorganik''' va '''organiklarga''' boʻlinadi. '''Fizikaviy kimyo,''' jumladan kvant kimyosi, elektrokimyo, kimyoviy termodinamika, kimyoviy kinetika kimyoviy hodisalarning mohiyatini tushuntirish va ularning umumiy qonuniyatlarini fizik tamoyillar va eksperimental maʼlumotlar asosida oʻrnatish bilan shugʻullanadi. '''Analitik''' va '''kolloid kimyo''' ham mustaqil boʻlimlardir (qarang. quyidagi boʻlim). Zamonaviy ishlab chiqarishning texnologik asoslarini '''kimyoviy texnologiya''' — tayyor tabiiy materiallarni sanoat kimyoviy qayta ishlash va tabiiy muhitda uchramaydigan kimyoviy mahsulotlarni sunʼiy ravishda ishlab chiqarishning iqtisodiy usullari va vositalari haqidagi fan belgilaydi. * [[Agrokimyo]] * [[Analitik kimyo]] moddalarning kimyoviy tarkibi va tuzilishi haqida tushunchaga ega boʻlish uchun ularni oʻrganish bilan shugʻullanadi, ushbu fan doirasida kimyoviy tahlilning eksperimental usullari ishlab chiqiladi. * [[Bioorganik kimyo]] * [[Biokimyo]] kimyoviy moddalarni, ularning oʻzgarishini va tirik organizmlardagi bu oʻzgarishlar bilan birga keladigan hodisalarni oʻrganadi. Organik kimyo, dori kimyosi, neyrokimyo, molekulyar biologiya va genetika bilan chambarchas bogʻliq. * Hisoblash kimyosi * [[Geokimyo]] — Yer va sayyoralarning kimyoviy tarkibi (kosmokimyo), elementlar va izotoplarning tarqalish qonuniyatlari, togʻ jinslari, tuproq va tabiiy suvlarning hosil boʻlish jarayonlari haqidagi fan. * kvant kimyosi * kolloid kimyo * kompyuter kimyosi * kosmetik kimyo * Kosmokimyo * Matematik kimyo * Materialshunoslik * Tibbiy kimyo * Organometall kimyo * Nanokimyo * [[Anorganik kimyo|Noorganik kimyo]] noorganik birikmalarning xossalari va reaksiyalarini oʻrganadi. Organik va noorganik kimyo oʻrtasida aniq chegara yoʻq, aksincha, bu fanlar kesishmasida fanlar mavjud, masalan, metall organoganik kimyo. * [[Organik kimyo]] oʻrganish predmeti sifatida uglerod skeleti asosida qurilgan moddalarni ajratib koʻrsatadi. * Neyrokimyo oʻz predmeti sifatida mediatorlar, peptidlar, oqsillar, yogʻlar, shakar va nuklein kislotalarni, ularning oʻzaro taʼsirini va ularning asab tizimining shakllanishi, rivojlanishi va oʻzgarishidagi rolini oʻrganadi. * Neft kimyosi * umumiy kimyo * [[Препаративная химия|preparativ kimyo]] * [[Radiokimyo]] * Supramolekulyar kimyo * [[farmatsevtika mahsulotlari]] * [[Fizik kimyo|Fizikaviy kimyo]] kimyoviy tizimlar va jarayonlarning fizik va fundamental asoslarini oʻrganadi. Tadqiqotning asosiy yoʻnalishlariga kimyoviy termodinamika, kinetika, elektrokimyo, statistik mexanika va spektroskopiya kiradi. Fizik kimyo molekulyar fizika bilan juda koʻp umumiyliklarga ega. Fizik kimyo cheksiz kichik usuldan foydalanishni oʻz ichiga oladi. Fizik kimyo kimyoviy fizikadan alohida fandir. * [[Fotokimyo]] * [[Polimerlar kimyosi|Makromolekulyar birikmalar kimyosi]] * Bir uglerodli molekulalar kimyosi * [[Polimerlar kimyosi]] * Tuproq kimyosi * Nazariy kimyo oʻzining vazifasi sifatida kimyo haqidagi bilimlarni fundamental nazariy asoslash (odatda matematika yoki fizika sohasida) orqali nazariy umumlashtirish va asoslashni qoʻyadi. * Termokimyo * [[Toksikologik kimyo]] * [[Elektrokimyo]] * atrof-muhit kimyosi; atrof-muhit kimyosi * [[Yadro kimyosi]] [[Yadro reaksiyasi|yadro reaksiyalari]] va yadro reaksiyalarining kimyoviy oqibatlarini oʻrganuvchi fandir. == Kimyoviy texnologiya == * [[Kimyoviy texnologiya|Umumiy maʼlumot]] * [[Kimyo sanoati|Asosiy ishlab chiqarish]] == Fizikaviy va kimyoviy tahlil usullari == Sm. ''Asosiy maqolada tahlil usullarini taqqoslash va toʻliq tasniflash [[Analitik kimyo]]'' va xususan: * [[Spektroskopiya|Spektroskopik usullar]] * Spektral tahlil * [[Mass-spektroskopiya]] * Xromatografiya * [[Analitik kimyo|va boshq.]] [[Analitik kimyo|usullari]] [[Fayl:Emission_spectrum-H.svg|center|thumb|500x500px| [[Vodorod]] atomlarining [[Atom spektrlari|emissiya spektri]]]] == Sm. Shuningdek == * Kimyoviy nomenklatura * atrof-muhitni muhofaza qilish * Kimyo falsafasi * [[Kimyogar]] == Manbalar == {{manbalar}} == Foydalanilgan dabiyot == * [http://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ Mendeleyev D. I. Davriy qonun: 3 jildda.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190407182211/https://runivers.ru/philosophy/lib/book6235/ |date=2019-04-07 }} Runivers veb-saytida * Nekrasov B. V. Umumiy kimyo asoslari, 1-jild — M .: „Kimyo“, 1973 y. * Kimyoviy ensiklopediya, s. Knunyants I. L., 5-jild. — M .: „Sovet entsiklopediyasi“, 1988-yil * Kimyo: Ref. ed. / W. Shroeter, K.-H. Lautenschleger, H. Bibrak va boshqalar: Per. u bilan. — M.: Kimyo, 1989-yil * Dubinskaya A. M., Prizment E. L. Kimyoviy entsiklopediyalar, kitobda: Kimyoviy entsiklopedik lugʻat. — M., 1983-yil * Potapov V. M., Kochetova E. K. Kimyoviy maʼlumotlar. Kimyogar uchun kerakli maʼlumotlarni qayerdan va qanday izlash kerak. — M., 1988-yil * Ablesimov N. E. Kimyo yomonmi? http://shkolazhizni.ru/world/articles/52420/ * ''Kuznetsov V.'' ''VA.'' [http://rushim.ru/books/obzor/kuznecov.djvu Umumiy kimyo: rivojlanish tendentsiyalari.] M .: Oliy maktab, * Ablesimov N. E. Dunyoda qancha kimyoviy moddalar mavjud? // Kimyo va hayot — XXI asr. 2009. No 5. S. 49-52; No 6. S. 34-37. * Axmetov, N. S. Umumiy va noorganik kimyo. Umumiy noorganik kimyo. Proc. universitetlar uchun −4-nashr, Rev., -M,: Oliy maktab, Ed. Markaz „Akademiya“, 2001.-743 b., ill., 2001. * Melentieva, Galina A. Farmatsevtik kimyo. Ripol Classic, 1985-yil. * ''Nikolaev L. A.'' Hayot kimyosi. — M., Taʼlim, 1977. — 239 b. * ''E. Grosse, X. Weissmantel'' Qiziqarlilar uchun kimyo. — L., Kimyo, 1987. — 392 b. == Havolalar == [[Turkum:Tabiiy fanlar]] [[Turkum:Kimyo]] pjxp5wad3it3dq6dtjj4yl8jljyonou 4 2552 6304521 6303397 2026-10-10T12:01:29Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6304521 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:215916}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 2 || [[User:ShohjahonSobirov|ShohjahonSobirov]] || [[Special:Contributions/ShohjahonSobirov|{{formatnum:201174}}]] || {{Permissions|ShohjahonSobirov}} |- | 3 || [[User:Mirzoulugʻbek|Mirzoulugʻbek]] || [[Special:Contributions/Mirzoulugʻbek|{{formatnum:166860}}]] || {{Permissions|Mirzoulugʻbek}} |- | 4 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:81073}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 5 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:69989}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 6 || [[User:PlanespotterA320|PlanespotterA320]] || [[Special:Contributions/PlanespotterA320|{{formatnum:66045}}]] || {{Permissions|PlanespotterA320}} |- | 7 || [[User:Kagansky|Kagansky]] || [[Special:Contributions/Kagansky|{{formatnum:53602}}]] || {{Permissions|Kagansky}} |- | 8 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:51674}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 9 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:40801}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 10 || [[User:Bekipediya|Bekipediya]] || [[Special:Contributions/Bekipediya|{{formatnum:38095}}]] || {{Permissions|Bekipediya}} |- | 11 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:33808}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 12 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:33573}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 13 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:32116}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 14 || [[User:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]] || [[Special:Contributions/Muzaffar Murodovich|{{formatnum:25517}}]] || {{Permissions|Muzaffar Murodovich}} |- | 15 || [[User:Albatros777|Albatros777]] || [[Special:Contributions/Albatros777|{{formatnum:22562}}]] || {{Permissions|Albatros777}} |- | 16 || [[User:Salazarov|Salazarov]] || [[Special:Contributions/Salazarov|{{formatnum:22201}}]] || {{Permissions|Salazarov}} |- | 17 || [[User:Diwikiped|Diwikiped]] || [[Special:Contributions/Diwikiped|{{formatnum:20041}}]] || {{Permissions|Diwikiped}} |- | 18 || [[User:Laziz Baxtiyorov|Laziz Baxtiyorov]] || [[Special:Contributions/Laziz Baxtiyorov|{{formatnum:19886}}]] || {{Permissions|Laziz Baxtiyorov}} |- | 19 || [[User:Mrshaxas|Mrshaxas]] || [[Special:Contributions/Mrshaxas|{{formatnum:19859}}]] || {{Permissions|Mrshaxas}} |- | 20 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:19192}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 21 || [[User:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]] || [[Special:Contributions/Humoyun Qodirov|{{formatnum:19080}}]] || {{Permissions|Humoyun Qodirov}} |- | 22 || [[User:Abdulla|Abdulla]] || [[Special:Contributions/Abdulla|{{formatnum:19014}}]] || {{Permissions|Abdulla}} |- | 23 || [[User:Alpasli|Alpasli]] || [[Special:Contributions/Alpasli|{{formatnum:18820}}]] || {{Permissions|Alpasli}} |- | 24 || [[User:Vikichizar|Vikichizar]] || [[Special:Contributions/Vikichizar|{{formatnum:18062}}]] || {{Permissions|Vikichizar}} |- | 25 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:17034}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 26 || [[User:Shahriyorxon|Shahriyorxon]] || [[Special:Contributions/Shahriyorxon|{{formatnum:16640}}]] || {{Permissions|Shahriyorxon}} |- | 27 || [[User:Husniddin Rasulov|Husniddin Rasulov]] || [[Special:Contributions/Husniddin Rasulov|{{formatnum:15775}}]] || {{Permissions|Husniddin Rasulov}} |- | 28 || [[User:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] || [[Special:Contributions/Muxriddin Azimov|{{formatnum:14708}}]] || {{Permissions|Muxriddin Azimov}} |- | 29 || [[User:Ikromova Guli|Ikromova Guli]] || [[Special:Contributions/Ikromova Guli|{{formatnum:14521}}]] || {{Permissions|Ikromova Guli}} |- | 30 || [[User:Tewayev|Tewayev]] || [[Special:Contributions/Tewayev|{{formatnum:13943}}]] || {{Permissions|Tewayev}} |- | 31 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:13899}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}} |- | 32 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:12781}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 33 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:12671}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 34 || [[User:Jamshid Nurkulov|Jamshid Nurkulov]] || [[Special:Contributions/Jamshid Nurkulov|{{formatnum:12540}}]] || {{Permissions|Jamshid Nurkulov}} |- | 35 || [[User:Amir.Temur|Amir.Temur]] || [[Special:Contributions/Amir.Temur|{{formatnum:12062}}]] || {{Permissions|Amir.Temur}} |- | 36 || [[User:ShHamrayev|ShHamrayev]] || [[Special:Contributions/ShHamrayev|{{formatnum:11755}}]] || {{Permissions|ShHamrayev}} |- | 37 || [[User:7Devona|7Devona]] || [[Special:Contributions/7Devona|{{formatnum:11192}}]] || {{Permissions|7Devona}} |- | 38 || [[User:SemWikipediya|SemWikipediya]] || [[Special:Contributions/SemWikipediya|{{formatnum:11008}}]] || {{Permissions|SemWikipediya}} |- | 39 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:10521}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}} |- | 40 || [[User:Usmonov Gayrat|Usmonov Gayrat]] || [[Special:Contributions/Usmonov Gayrat|{{formatnum:10331}}]] || {{Permissions|Usmonov Gayrat}} |- | 41 || [[User:Finikchik|Finikchik]] || [[Special:Contributions/Finikchik|{{formatnum:10292}}]] || {{Permissions|Finikchik}} |- | 42 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:10121}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 43 || [[User:Uzgen|Uzgen]] || [[Special:Contributions/Uzgen|{{formatnum:9648}}]] || {{Permissions|Uzgen}} |- | 44 || [[User:Axadjon1|Axadjon1]] || [[Special:Contributions/Axadjon1|{{formatnum:9646}}]] || {{Permissions|Axadjon1}} |- | 45 || [[User:Murodovazizmurod|Murodovazizmurod]] || [[Special:Contributions/Murodovazizmurod|{{formatnum:9320}}]] || {{Permissions|Murodovazizmurod}} |- | 46 || [[User:Casual|Casual]] || [[Special:Contributions/Casual|{{formatnum:9048}}]] || {{Permissions|Casual}} |- | 47 || [[User:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Sitora Oblakulova|{{formatnum:9034}}]] || {{Permissions|Sitora Oblakulova}} |- | 48 || [[User:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]] || [[Special:Contributions/MirfayzbekAbdullayev|{{formatnum:8878}}]] || {{Permissions|MirfayzbekAbdullayev}} |- | 49 || [[User:Creobek|Creobek]] || [[Special:Contributions/Creobek|{{formatnum:8866}}]] || {{Permissions|Creobek}} |- | 50 || [[User:Rtfroot|Rtfroot]] || [[Special:Contributions/Rtfroot|{{formatnum:8817}}]] || {{Permissions|Rtfroot}} |- | 51 || [[User:Visola Tangirova|Visola Tangirova]] || [[Special:Contributions/Visola Tangirova|{{formatnum:8774}}]] || {{Permissions|Visola Tangirova}} |- | 52 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:8613}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 53 || [[User:FreetimeeditorII|FreetimeeditorII]] || [[Special:Contributions/FreetimeeditorII|{{formatnum:8512}}]] || {{Permissions|FreetimeeditorII}} |- | 54 || [[User:Xusinboy Bekchanov|Xusinboy Bekchanov]] || [[Special:Contributions/Xusinboy Bekchanov|{{formatnum:8322}}]] || {{Permissions|Xusinboy Bekchanov}} |- | 55 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:8151}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 56 || [[User:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]] || [[Special:Contributions/Hasan Xamidovich|{{formatnum:8083}}]] || {{Permissions|Hasan Xamidovich}} |- | 57 || [[User:KWiki78|KWiki78]] || [[Special:Contributions/KWiki78|{{formatnum:8059}}]] || {{Permissions|KWiki78}} |- | 58 || [[User:OneAzimov|OneAzimov]] || [[Special:Contributions/OneAzimov|{{formatnum:7837}}]] || {{Permissions|OneAzimov}} |- | 59 || [[User:Akobir abdimuminov|Akobir abdimuminov]] || [[Special:Contributions/Akobir abdimuminov|{{formatnum:7812}}]] || {{Permissions|Akobir abdimuminov}} |- | 60 || [[User:Anjaniy|Anjaniy]] || [[Special:Contributions/Anjaniy|{{formatnum:7763}}]] || {{Permissions|Anjaniy}} |- | 61 || [[User:Boboyev1996|Boboyev1996]] || [[Special:Contributions/Boboyev1996|{{formatnum:7737}}]] || {{Permissions|Boboyev1996}} |- | 62 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:7686}}]] || {{Permissions|Nataeva}} |- | 63 || [[User:Boburjon Xidirov|Boburjon Xidirov]] || [[Special:Contributions/Boburjon Xidirov|{{formatnum:7548}}]] || {{Permissions|Boburjon Xidirov}} |- | 64 || [[User:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] || [[Special:Contributions/TheNomadEditor|{{formatnum:7513}}]] || {{Permissions|TheNomadEditor}} |- | 65 || [[User:Olimidono|Olimidono]] || [[Special:Contributions/Olimidono|{{formatnum:7176}}]] || {{Permissions|Olimidono}} |- | 66 || [[User:Olaf Studt|Olaf Studt]] || [[Special:Contributions/Olaf Studt|{{formatnum:7027}}]] || {{Permissions|Olaf Studt}} |- | 67 || [[User:FarhodShaymanov|FarhodShaymanov]] || [[Special:Contributions/FarhodShaymanov|{{formatnum:6586}}]] || {{Permissions|FarhodShaymanov}} |- | 68 || [[User:FaridShavkatullayev|FaridShavkatullayev]] || [[Special:Contributions/FaridShavkatullayev|{{formatnum:6532}}]] || {{Permissions|FaridShavkatullayev}} |- | 69 || [[User:Wikivikipediya|Wikivikipediya]] || [[Special:Contributions/Wikivikipediya|{{formatnum:6519}}]] || {{Permissions|Wikivikipediya}} |- | 70 || [[User:AnnaDelvey|AnnaDelvey]] || [[Special:Contributions/AnnaDelvey|{{formatnum:6514}}]] || {{Permissions|AnnaDelvey}} |- | 71 || [[User:Odilbek Irisqulov|Odilbek Irisqulov]] || [[Special:Contributions/Odilbek Irisqulov|{{formatnum:6505}}]] || {{Permissions|Odilbek Irisqulov}} |- | 72 || [[User:Khronos13|Khronos13]] || [[Special:Contributions/Khronos13|{{formatnum:6451}}]] || {{Permissions|Khronos13}} |- | 73 || [[User:TimmyvikipediyWiki|TimmyvikipediyWiki]] || [[Special:Contributions/TimmyvikipediyWiki|{{formatnum:6360}}]] || {{Permissions|TimmyvikipediyWiki}} |- | 74 || [[User:Miss Kamola|Miss Kamola]] || [[Special:Contributions/Miss Kamola|{{formatnum:6301}}]] || {{Permissions|Miss Kamola}} |- | 75 || [[User:MrshaxasBot|MrshaxasBot]] || [[Special:Contributions/MrshaxasBot|{{formatnum:6288}}]] || {{Permissions|MrshaxasBot}} |- | 76 || [[User:Omensweans|Omensweans]] || [[Special:Contributions/Omensweans|{{formatnum:6243}}]] || {{Permissions|Omensweans}} |- | 77 || [[User:Khasan azim1|Khasan azim1]] || [[Special:Contributions/Khasan azim1|{{formatnum:6138}}]] || {{Permissions|Khasan azim1}} |- | 78 || [[User:Muhammadjon1510|Muhammadjon1510]] || [[Special:Contributions/Muhammadjon1510|{{formatnum:6119}}]] || {{Permissions|Muhammadjon1510}} |- | 79 || [[User:Farrukh Askaraliev|Farrukh Askaraliev]] || [[Special:Contributions/Farrukh Askaraliev|{{formatnum:6009}}]] || {{Permissions|Farrukh Askaraliev}} |- | 80 || [[User:Xoqoni Said|Xoqoni Said]] || [[Special:Contributions/Xoqoni Said|{{formatnum:5962}}]] || {{Permissions|Xoqoni Said}} |- | 81 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:5848}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 82 || [[User:Wikisurgery94|Wikisurgery94]] || [[Special:Contributions/Wikisurgery94|{{formatnum:5813}}]] || {{Permissions|Wikisurgery94}} |- | 83 || [[User:Umid1108|Umid1108]] || [[Special:Contributions/Umid1108|{{formatnum:5773}}]] || {{Permissions|Umid1108}} |- | 84 || [[User:Lazizbek95|Lazizbek95]] || [[Special:Contributions/Lazizbek95|{{formatnum:5627}}]] || {{Permissions|Lazizbek95}} |- | 85 || [[User:Xolnazarov Sarvar|Xolnazarov Sarvar]] || [[Special:Contributions/Xolnazarov Sarvar|{{formatnum:5416}}]] || {{Permissions|Xolnazarov Sarvar}} |- | 86 || [[User:Dieri007|Dieri007]] || [[Special:Contributions/Dieri007|{{formatnum:5184}}]] || {{Permissions|Dieri007}} |- | 87 || [[User:Masofa321|Masofa321]] || [[Special:Contributions/Masofa321|{{formatnum:5113}}]] || {{Permissions|Masofa321}} |- | 88 || [[User:Lutfulloh7|Lutfulloh7]] || [[Special:Contributions/Lutfulloh7|{{formatnum:5102}}]] || {{Permissions|Lutfulloh7}} |- | 89 || [[User:Yangilik 3|Yangilik 3]] || [[Special:Contributions/Yangilik 3|{{formatnum:5053}}]] || {{Permissions|Yangilik 3}} |- | 90 || [[User:MinaUktamova|MinaUktamova]] || [[Special:Contributions/MinaUktamova|{{formatnum:5042}}]] || {{Permissions|MinaUktamova}} |- | 91 || [[User:Mahirema|Mahirema]] || [[Special:Contributions/Mahirema|{{formatnum:4959}}]] || {{Permissions|Mahirema}} |- | 92 || [[User:Nafosatxon Otabekovna|Nafosatxon Otabekovna]] || [[Special:Contributions/Nafosatxon Otabekovna|{{formatnum:4792}}]] || {{Permissions|Nafosatxon Otabekovna}} |- | 93 || [[User:Sakinabonu|Sakinabonu]] || [[Special:Contributions/Sakinabonu|{{formatnum:4747}}]] || {{Permissions|Sakinabonu}} |- | 94 || [[User:Gaffarov737|Gaffarov737]] || [[Special:Contributions/Gaffarov737|{{formatnum:4742}}]] || {{Permissions|Gaffarov737}} |- | 95 || [[User:Ravshanbek Tohirov|Ravshanbek Tohirov]] || [[Special:Contributions/Ravshanbek Tohirov|{{formatnum:4678}}]] || {{Permissions|Ravshanbek Tohirov}} |- | 96 || [[User:Brainbox 8|Brainbox 8]] || [[Special:Contributions/Brainbox 8|{{formatnum:4663}}]] || {{Permissions|Brainbox 8}} |- | 97 || [[User:Optima D|Optima D]] || [[Special:Contributions/Optima D|{{formatnum:4659}}]] || {{Permissions|Optima D}} |- | 98 || [[User:Bakhrieva 03|Bakhrieva 03]] || [[Special:Contributions/Bakhrieva 03|{{formatnum:4543}}]] || {{Permissions|Bakhrieva 03}} |- | 99 || [[User:Divergent08|Divergent08]] || [[Special:Contributions/Divergent08|{{formatnum:4494}}]] || {{Permissions|Divergent08}} |- | 100 || [[User:Diloromkhan|Diloromkhan]] || [[Special:Contributions/Diloromkhan|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Diloromkhan}} |- | 101 || [[User:Wiki7pedia89|Wiki7pedia89]] || [[Special:Contributions/Wiki7pedia89|{{formatnum:4478}}]] || {{Permissions|Wiki7pedia89}} |- | 102 || [[User:Asadbek Bekmirzayev1|Asadbek Bekmirzayev1]] || [[Special:Contributions/Asadbek Bekmirzayev1|{{formatnum:4156}}]] || {{Permissions|Asadbek Bekmirzayev1}} |- | 103 || [[User:Translate1|Translate1]] || [[Special:Contributions/Translate1|{{formatnum:4091}}]] || {{Permissions|Translate1}} |- | 104 || [[User:Ximik1991|Ximik1991]] || [[Special:Contributions/Ximik1991|{{formatnum:4088}}]] || {{Permissions|Ximik1991}} |- | 105 || [[User:Furqatlik|Furqatlik]] || [[Special:Contributions/Furqatlik|{{formatnum:4027}}]] || {{Permissions|Furqatlik}} |- | 106 || [[User:Melegim0820|Melegim0820]] || [[Special:Contributions/Melegim0820|{{formatnum:3974}}]] || {{Permissions|Melegim0820}} |- | 107 || [[User:DONABDU2003|DONABDU2003]] || [[Special:Contributions/DONABDU2003|{{formatnum:3845}}]] || {{Permissions|DONABDU2003}} |- | 108 || [[User:Delecta55|Delecta55]] || [[Special:Contributions/Delecta55|{{formatnum:3811}}]] || {{Permissions|Delecta55}} |- | 109 || [[User:XayrinisoJorayeva|XayrinisoJorayeva]] || [[Special:Contributions/XayrinisoJorayeva|{{formatnum:3785}}]] || {{Permissions|XayrinisoJorayeva}} |- | 110 || [[User:Sociologist|Sociologist]] || [[Special:Contributions/Sociologist|{{formatnum:3776}}]] || {{Permissions|Sociologist}} |- | 111 || [[User:Azizbek Karimov|Azizbek Karimov]] || [[Special:Contributions/Azizbek Karimov|{{formatnum:3764}}]] || {{Permissions|Azizbek Karimov}} |- | 112 || [[User:Abilqosimova|Abilqosimova]] || [[Special:Contributions/Abilqosimova|{{formatnum:3742}}]] || {{Permissions|Abilqosimova}} |- | 113 || [[User:Gulzoda Abduhalilova|Gulzoda Abduhalilova]] || [[Special:Contributions/Gulzoda Abduhalilova|{{formatnum:3721}}]] || {{Permissions|Gulzoda Abduhalilova}} |- | 114 || [[User:Lillimor|Lillimor]] || [[Special:Contributions/Lillimor|{{formatnum:3719}}]] || {{Permissions|Lillimor}} |- | 115 || [[User:Wknewpages|Wknewpages]] || [[Special:Contributions/Wknewpages|{{formatnum:3652}}]] || {{Permissions|Wknewpages}} |- | 116 || [[User:Wentra30|Wentra30]] || [[Special:Contributions/Wentra30|{{formatnum:3609}}]] || {{Permissions|Wentra30}} |- | 117 || [[User:Uzbekistan PFL|Uzbekistan PFL]] || [[Special:Contributions/Uzbekistan PFL|{{formatnum:3558}}]] || {{Permissions|Uzbekistan PFL}} |- | 118 || [[User:Akhrarova Ezoza|Akhrarova Ezoza]] || [[Special:Contributions/Akhrarova Ezoza|{{formatnum:3513}}]] || {{Permissions|Akhrarova Ezoza}} |- | 119 || [[User:ABDULLOCH A|ABDULLOCH A]] || [[Special:Contributions/ABDULLOCH A|{{formatnum:3510}}]] || {{Permissions|ABDULLOCH A}} |- | 120 || [[User:Bakhtiyarovna|Bakhtiyarovna]] || [[Special:Contributions/Bakhtiyarovna|{{formatnum:3498}}]] || {{Permissions|Bakhtiyarovna}} |- | 121 || [[User:Oqsaqol|Oqsaqol]] || [[Special:Contributions/Oqsaqol|{{formatnum:3483}}]] || {{Permissions|Oqsaqol}} |- | 122 || [[User:Bobonorova Hulkar|Bobonorova Hulkar]] || [[Special:Contributions/Bobonorova Hulkar|{{formatnum:3475}}]] || {{Permissions|Bobonorova Hulkar}} |- | 123 || [[User:BilimNuri|BilimNuri]] || [[Special:Contributions/BilimNuri|{{formatnum:3380}}]] || {{Permissions|BilimNuri}} |- | 124 || [[User:Anvarkhoja|Anvarkhoja]] || [[Special:Contributions/Anvarkhoja|{{formatnum:3352}}]] || {{Permissions|Anvarkhoja}} |- | 125 || [[User:Panda D|Panda D]] || [[Special:Contributions/Panda D|{{formatnum:3294}}]] || {{Permissions|Panda D}} |- | 126 || [[User:AdAstraUz|AdAstraUz]] || [[Special:Contributions/AdAstraUz|{{formatnum:3245}}]] || {{Permissions|AdAstraUz}} |- | 127 || [[User:Hilola Jurakulova|Hilola Jurakulova]] || [[Special:Contributions/Hilola Jurakulova|{{formatnum:3222}}]] || {{Permissions|Hilola Jurakulova}} |- | 128 || [[User:Doniyor Yóldoshev|Doniyor Yóldoshev]] || [[Special:Contributions/Doniyor Yóldoshev|{{formatnum:3209}}]] || {{Permissions|Doniyor Yóldoshev}} |- | 129 || [[User:Muhammad Abul-Futooh|Muhammad Abul-Futooh]] || [[Special:Contributions/Muhammad Abul-Futooh|{{formatnum:3206}}]] || {{Permissions|Muhammad Abul-Futooh}} |- | 130 || [[User:Farhodovna 074|Farhodovna 074]] || [[Special:Contributions/Farhodovna 074|{{formatnum:3198}}]] || {{Permissions|Farhodovna 074}} |- | 131 || [[User:Konstanta0013|Konstanta0013]] || [[Special:Contributions/Konstanta0013|{{formatnum:3156}}]] || {{Permissions|Konstanta0013}} |- | 132 || [[User:Yangilik 2|Yangilik 2]] || [[Special:Contributions/Yangilik 2|{{formatnum:3125}}]] || {{Permissions|Yangilik 2}} |- | 133 || [[User:Komronbek Abdulboriyev|Komronbek Abdulboriyev]] || [[Special:Contributions/Komronbek Abdulboriyev|{{formatnum:3075}}]] || {{Permissions|Komronbek Abdulboriyev}} |- | 134 || [[User:Ergashev Akobir|Ergashev Akobir]] || [[Special:Contributions/Ergashev Akobir|{{formatnum:3071}}]] || {{Permissions|Ergashev Akobir}} |- | 135 || [[User:Maysi tod|Maysi tod]] || [[Special:Contributions/Maysi tod|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Maysi tod}} |- | 136 || [[User:Akhemen|Akhemen]] || [[Special:Contributions/Akhemen|{{formatnum:3022}}]] || {{Permissions|Akhemen}} |- | 137 || [[User:Minor16|Minor16]] || [[Special:Contributions/Minor16|{{formatnum:3006}}]] || {{Permissions|Minor16}} |- | 138 || [[User:Rajabova Jasmina|Rajabova Jasmina]] || [[Special:Contributions/Rajabova Jasmina|{{formatnum:2952}}]] || {{Permissions|Rajabova Jasmina}} |- | 139 || [[User:BaxtiyJahon|BaxtiyJahon]] || [[Special:Contributions/BaxtiyJahon|{{formatnum:2949}}]] || {{Permissions|BaxtiyJahon}} |- | 140 || [[User:SardorAblokulov|SardorAblokulov]] || [[Special:Contributions/SardorAblokulov|{{formatnum:2933}}]] || {{Permissions|SardorAblokulov}} |- | 141 || [[User:Alibek Attamonov|Alibek Attamonov]] || [[Special:Contributions/Alibek Attamonov|{{formatnum:2919}}]] || {{Permissions|Alibek Attamonov}} |- | 142 || [[User:Akobirolmasov diplomat|Akobirolmasov diplomat]] || [[Special:Contributions/Akobirolmasov diplomat|{{formatnum:2885}}]] || {{Permissions|Akobirolmasov diplomat}} |- | 143 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:2780}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 144 || [[User:Speedbowl|Speedbowl]] || [[Special:Contributions/Speedbowl|{{formatnum:2779}}]] || {{Permissions|Speedbowl}} |- | 145 || [[User:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] || [[Special:Contributions/Lochinovamarjona|{{formatnum:2751}}]] || {{Permissions|Lochinovamarjona}} |- | 146 || [[User:RedaktorWiki|RedaktorWiki]] || [[Special:Contributions/RedaktorWiki|{{formatnum:2716}}]] || {{Permissions|RedaktorWiki}} |- | 147 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:2712}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 148 || [[User:Gulyora Jamolova|Gulyora Jamolova]] || [[Special:Contributions/Gulyora Jamolova|{{formatnum:2689}}]] || {{Permissions|Gulyora Jamolova}} |- | 149 || [[User:Omonovas|Omonovas]] || [[Special:Contributions/Omonovas|{{formatnum:2685}}]] || {{Permissions|Omonovas}} |- | 150 || [[User:Scientific Research Journal1|Scientific Research Journal1]] || [[Special:Contributions/Scientific Research Journal1|{{formatnum:2657}}]] || {{Permissions|Scientific Research Journal1}} |- | 151 || [[User:Kunduziy|Kunduziy]] || [[Special:Contributions/Kunduziy|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Kunduziy}} |- | 152 || [[User:Anakin F|Anakin F]] || [[Special:Contributions/Anakin F|{{formatnum:2618}}]] || {{Permissions|Anakin F}} |- | 153 || [[User:Khorazmiy|Khorazmiy]] || [[Special:Contributions/Khorazmiy|{{formatnum:2587}}]] || {{Permissions|Khorazmiy}} |- | 154 || [[User:S(uz)ak|S(uz)ak]] || [[Special:Contributions/S(uz)ak|{{formatnum:2552}}]] || {{Permissions|S(uz)ak}} |- | 155 || [[User:Xasanboy off|Xasanboy off]] || [[Special:Contributions/Xasanboy off|{{formatnum:2530}}]] || {{Permissions|Xasanboy off}} |- | 156 || [[User:Wikitolog|Wikitolog]] || [[Special:Contributions/Wikitolog|{{formatnum:2510}}]] || {{Permissions|Wikitolog}} |- | 157 || [[User:Divergent02|Divergent02]] || [[Special:Contributions/Divergent02|{{formatnum:2501}}]] || {{Permissions|Divergent02}} |- | 158 || [[User:Zuxra.bmr|Zuxra.bmr]] || [[Special:Contributions/Zuxra.bmr|{{formatnum:2478}}]] || {{Permissions|Zuxra.bmr}} |- | 159 || [[User:Gibranist|Gibranist]] || [[Special:Contributions/Gibranist|{{formatnum:2458}}]] || {{Permissions|Gibranist}} |- | 160 || [[User:Gulsanam Jahongirovna|Gulsanam Jahongirovna]] || [[Special:Contributions/Gulsanam Jahongirovna|{{formatnum:2448}}]] || {{Permissions|Gulsanam Jahongirovna}} |- | 161 || [[User:SIisj|SIisj]] || [[Special:Contributions/SIisj|{{formatnum:2430}}]] || {{Permissions|SIisj}} |- | 162 || [[User:Bekzod dentistArzt|Bekzod dentistArzt]] || [[Special:Contributions/Bekzod dentistArzt|{{formatnum:2423}}]] || {{Permissions|Bekzod dentistArzt}} |- | 163 || [[User:Just Khumoyun|Just Khumoyun]] || [[Special:Contributions/Just Khumoyun|{{formatnum:2417}}]] || {{Permissions|Just Khumoyun}} |- | 164 || [[User:Amefuri2019|Amefuri2019]] || [[Special:Contributions/Amefuri2019|{{formatnum:2411}}]] || {{Permissions|Amefuri2019}} |- | 165 || [[User:Ranoxa|Ranoxa]] || [[Special:Contributions/Ranoxa|{{formatnum:2402}}]] || {{Permissions|Ranoxa}} |- | 166 || [[User:Behruznurullayevv|Behruznurullayevv]] || [[Special:Contributions/Behruznurullayevv|{{formatnum:2382}}]] || {{Permissions|Behruznurullayevv}} |- | 167 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:2330}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 168 || [[User:Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)]] || [[Special:Contributions/Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Dilbar Elamanova (Ismatullayeva)}} |- | 169 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:2297}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}} |- | 170 || [[User:ДолбоЯщер|ДолбоЯщер]] || [[Special:Contributions/ДолбоЯщер|{{formatnum:2288}}]] || {{Permissions|ДолбоЯщер}} |- | 171 || [[User:Dilmurod Rashidov|Dilmurod Rashidov]] || [[Special:Contributions/Dilmurod Rashidov|{{formatnum:2239}}]] || {{Permissions|Dilmurod Rashidov}} |- | 172 || [[User:Rabiga Shabatova|Rabiga Shabatova]] || [[Special:Contributions/Rabiga Shabatova|{{formatnum:2234}}]] || {{Permissions|Rabiga Shabatova}} |- | 173 || [[User:Mahmud Hamrayev|Mahmud Hamrayev]] || [[Special:Contributions/Mahmud Hamrayev|{{formatnum:2223}}]] || {{Permissions|Mahmud Hamrayev}} |- | 174 || [[User:Cekli829|Cekli829]] || [[Special:Contributions/Cekli829|{{formatnum:2202}}]] || {{Permissions|Cekli829}} |- | 175 || [[User:Diljahonn|Diljahonn]] || [[Special:Contributions/Diljahonn|{{formatnum:2162}}]] || {{Permissions|Diljahonn}} |- | 176 || [[User:Asrorbek|Asrorbek]] || [[Special:Contributions/Asrorbek|{{formatnum:2138}}]] || {{Permissions|Asrorbek}} |- | 177 || [[User:Aslzar|Aslzar]] || [[Special:Contributions/Aslzar|{{formatnum:2133}}]] || {{Permissions|Aslzar}} |- | 178 || [[User:M Xasanboy|M Xasanboy]] || [[Special:Contributions/M Xasanboy|{{formatnum:2113}}]] || {{Permissions|M Xasanboy}} |- | 179 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:2110}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 180 || [[User:Ro'zimurodov Zuhriddin|Ro'zimurodov Zuhriddin]] || [[Special:Contributions/Ro'zimurodov Zuhriddin|{{formatnum:2076}}]] || {{Permissions|Ro'zimurodov Zuhriddin}} |- | 181 || [[User:Sarvarbekabdukarim|Sarvarbekabdukarim]] || [[Special:Contributions/Sarvarbekabdukarim|{{formatnum:2064}}]] || {{Permissions|Sarvarbekabdukarim}} |- | 182 || [[User:Yorqulov Husan|Yorqulov Husan]] || [[Special:Contributions/Yorqulov Husan|{{formatnum:2057}}]] || {{Permissions|Yorqulov Husan}} |- | 183 || [[User:Vaska46|Vaska46]] || [[Special:Contributions/Vaska46|{{formatnum:2018}}]] || {{Permissions|Vaska46}} |- | 184 || [[User:WorldXTX|WorldXTX]] || [[Special:Contributions/WorldXTX|{{formatnum:2004}}]] || {{Permissions|WorldXTX}} |- | 185 || [[User:Xabibulla Muxamedov|Xabibulla Muxamedov]] || [[Special:Contributions/Xabibulla Muxamedov|{{formatnum:1969}}]] || {{Permissions|Xabibulla Muxamedov}} |- | 186 || [[User:Abdug'opporov Xalilulloh|Abdug'opporov Xalilulloh]] || [[Special:Contributions/Abdug'opporov Xalilulloh|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Abdug'opporov Xalilulloh}} |- | 187 || [[User:Gulnozaxon 27|Gulnozaxon 27]] || [[Special:Contributions/Gulnozaxon 27|{{formatnum:1964}}]] || {{Permissions|Gulnozaxon 27}} |- | 188 || [[User:MrErgashev|MrErgashev]] || [[Special:Contributions/MrErgashev|{{formatnum:1960}}]] || {{Permissions|MrErgashev}} |- | 189 || [[User:Agent026|Agent026]] || [[Special:Contributions/Agent026|{{formatnum:1951}}]] || {{Permissions|Agent026}} |- | 190 || [[User:111muhammadkarim|111muhammadkarim]] || [[Special:Contributions/111muhammadkarim|{{formatnum:1935}}]] || {{Permissions|111muhammadkarim}} |- | 191 || [[User:Mehriddin 01|Mehriddin 01]] || [[Special:Contributions/Mehriddin 01|{{formatnum:1908}}]] || {{Permissions|Mehriddin 01}} |- | 192 || [[User:Komrontoy|Komrontoy]] || [[Special:Contributions/Komrontoy|{{formatnum:1902}}]] || {{Permissions|Komrontoy}} |- | 193 || [[User:Didosh Jurayeva|Didosh Jurayeva]] || [[Special:Contributions/Didosh Jurayeva|{{formatnum:1860}}]] || {{Permissions|Didosh Jurayeva}} |- | 194 || [[User:Akramova Komila|Akramova Komila]] || [[Special:Contributions/Akramova Komila|{{formatnum:1855}}]] || {{Permissions|Akramova Komila}} |- | 195 || [[User:Rotlink|Rotlink]] || [[Special:Contributions/Rotlink|{{formatnum:1770}}]] || {{Permissions|Rotlink}} |- | 196 || [[User:Sakiy na0926|Sakiy na0926]] || [[Special:Contributions/Sakiy na0926|{{formatnum:1758}}]] || {{Permissions|Sakiy na0926}} |- | 197 || [[User:Xatchiman|Xatchiman]] || [[Special:Contributions/Xatchiman|{{formatnum:1734}}]] || {{Permissions|Xatchiman}} |- | 198 || [[User:Wikivikipedia|Wikivikipedia]] || [[Special:Contributions/Wikivikipedia|{{formatnum:1717}}]] || {{Permissions|Wikivikipedia}} |- | 199 || [[User:MiroJP|MiroJP]] || [[Special:Contributions/MiroJP|{{formatnum:1709}}]] || {{Permissions|MiroJP}} |- | 200 || [[User:Young Economist7|Young Economist7]] || [[Special:Contributions/Young Economist7|{{formatnum:1707}}]] || {{Permissions|Young Economist7}} {{/end}} 5sqji2ad6eyvzbfu1ykqgnximked9mr 0 5212 6304642 5474439 2026-10-10T16:45:26Z Dengizsea 255413 Just added some information 6304642 wikitext text/x-wiki {{Infobox rasm | image_file =Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg | image_size = 300px | title = Mona Lisa | other_language_1 = italyancha | other_title_1 = La Gioconda | other_language_2 = fransuzcha | other_title_2 = La Joconde | artist = [[Leonardo da Vinci]] | year = [[1503]]—[[1506]]-yillar atrofida | type =[[Moyboʻyoq]] | height = 77 | width = 53 | city = [[Parij]] | museum = [[Musée du Louvre]] }}„'''Mona Lisa'''“ ({{talaffuz|Mona Liza}}; {{lang-it|Gioconda}} yoki ''Monna Lisa''; {{lang-fr|Joconde}}) — [[Italiya|italyan]] musavviri [[Leonardo da Vinci|Leonardo da Vinchi]] tomonidan taxminan [[1503|1503-yilda]] chizilgan yosh ayol [[portret]]i. [[Uygʻonish davrida]] chizilgan su'rat sanʼat namunalari ichida eng mashhurlaridan hisoblanadi. Hozirgi kunda bu asar [[Fransiya]] poytaxti [[Parij]], [[Luvr muzeyi]]da saqlanadi. == Nomlanishi == Suratning toʻliq nomi — ''Ritratto di Monna Lisa del Giocondo'' — „Lisa Gioconda xonim portreti“. Italyan tilida „madonna“ soʻzlari „mening bekam“ maʼnosini anglatadi. Bu soʻz iborasining qisqartirilgan koʻrinishi „monna“ yoki „mona“ deb aytiladi. Model ismining ikkinchi qismi erining familiyasi deb hisoblanadi — ''del Giocondo'', italyan tilidan toʻgʻridan-toʻgʻri „quvnoq, oʻynoqi“ deb tarjima qilish ham mumkin. Shuning uchun ham ayrim joylarda ''La Gioconda'' — „quvnoq, oʻynoqi“ sifatida tushuniladi. Ilk bor „la Gioconda“ 1525-yilda Leonardo da Vincining vorisi va shogirdi — musavvir Salai vasiyatnomasi roʻyxatida tilga olingan. U suratni Milandagi oʻz singillariga qoldirgan. Suratdagi yozuv uni La Gioconda ismli xonimning portreti ekanligidan darak beradi<ref>{{Veb manbasi|url=https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|sarlavha=Mona Lisa. Besh yuz yildan beri lol qoldirib kelayotgan surat|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083500/https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|arxivsana=2022-10-27|sana=01.10.2018|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. == Surat tarixi == Leonardo da Vincining birinchi italyan biograflari bu surat musavvirning ijodida alohida oʻrin egallagani toʻgʻrisida yozgishgan. Rassom boshqa koʻplab buyurtmalardian farqli „Mona Lisa“ ustida ishlashdan hech charchamagan. Aksincha unga doimo oʻzgacha mehr bilan yondashgan, „[[Angiaridagi jang]]“ asari ustida ishlashdan qolgan vaqtini toʻlaligicha unga sarflagan. Leonardo bu asarga vaqtining salmoqli qismini sarflagan hamda balogʻat yoshida Italiyadan ketayotib boshqa bir necha tanlab olingan suratlari bilan birga uni ham oʻzi bilan Fransiyaga olib ketgan. Da Vinci bu portretga juda bogʻlanib qolgan edi va uni yaratilishi paytida koʻp fikr yuritgan. Masalan „[[Rassomlik toʻgʻrisidagi falsafiy asar]]“ hamda rassomlik texnikasi toʻgʻrisidagi unga kirmagan oʻz yozuvlarida shubhasiz aynan „Djokonda“ga aloqador koʻp koʻrsatmalarni topish mumkin. === Ikkinchi jahon urushi arafasida === [[Ikkinchi jahon urushi|II jahon urushi]] davrida natsistlar tomonidan dunyo sanʼati va madaniyatini [[Germaniya]] hududiga koʻchirish boʻyicha alohida dastur ishlab chiqiladi. Unga koʻra, mashhur rasmlar, [[Badiiy asar|badiiy asarlar]], [[Qoʻlyozma|qoʻlyozma]] nusxalar, [[haykaltaroshlik]] buyumlari, nafis sanʼat namunalarini urushdan keyin ochilishi reja qilingan [[Fyurer Oliy muzeyi|Fyurer Oliy muzeyida]] saqlash moʻljallangan. Natsistlar okkupatsiya davrida talon-toroj etishni koʻzlagan muassasalar roʻyxatida Luvr muzeyi asosiy nishon boʻlsa, undagi bosh obyekt Mona Lisa portreti edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|sarlavha=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II Livius Drusus|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|arxivsana=2022-10-27|sana=25.8.2016|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. Mona Lisaning asrab qolinishida [[Fransiya milliy muzeyi]]<nowiki/>ning direktori [[Jak Jaujard]] alohida ahamiyatga ega<ref name=":0" />. 1938-yilning mart oyida Germaniya [[Avstriya anneksiyasi|Avstriyani anneksiya]] qilganidan soʻng, oʻsha paytdagi Milliy muzey direktorining oʻrinbosari Jaujard urushning oldini olishga boʻlgan umid kichik umidlarini ham yoʻqotdi. Britaniyaning tinchlantirish siyosati fashistlar bosqinini toʻsib qoʻya olmasdi, fashistlarning Fransiyaga bostirib kirishi portlashlar, talon-toroj qilish hamda ulgurji oʻgʻirlik orqali madaniy boyliklarni yoʻq qilishga olib kelishi aniq edi. Shunday qilib, Luvrning suratlar kuratori [[Rene Gyuyge]] bilan birga Jaujard Luvrning deyarli barcha sanʼatini, jumladan, rasmlarning oʻzidan 3 600 ini evakuatsiya qilish boʻyicha yashirin reja tuzdi<ref name=":0" /><ref name="open">{{veb manbasi |title=How France Hid the Mona Lisa & Other Louvre Masterpieces During World War II |url=https://www.openculture.com/2022/04/how-france-hid-the-mona-lisa-other-louvre-masterpieces-during-world-war-ii.html |website=openculture.com |accessdate=8-avgust 2023-yil}}</ref>. Evakuatsiya qilingan sanʼat asarlari orasida Teodor Gerikolt tomonidan ishlangan 16x24 fut oʻlchamdagi „Meduza rafi“, qariyb 4 000 yillik tarixga ega „Mutafakkir“ haykali kabi nozik hamda ulkan artefaktlar ham bor edi<ref name=":0" />. === Mona Lisaning qutqarilishi === [[1939|1939-yil]] [[25-avgust]]<nowiki/>da Germaniya va Sovet Ittifoqi [[hujum qilmaslik to'g'risidagi shartnoma]]<nowiki/>ni eʼlon qildi. Jaujard oʻz harakatini amalga oshirishga kirishdi. Oʻsha kuni u Luvrni, goʻyoki „taʼmirlash uchun“, uch kunga yopdi va puxta rejasi amalga oshdi. Luvr xodimlari, [[École du Luvr]] talabalari hamda [[Grands Magasins du Louvre]] univermagi ishchilari (imkon qadar) rasmlarni ramkalaridan olib tashlashdi, haykallar va boshqa narsalarni koʻrgazma zallaridan yogʻoch qutilarga koʻchirishdi. Barcha asarlar evakuatsiya ustuvorligini koʻrsatuvchi belgilar bilan yorliqlangan — toʻplamning aksariyat qismi uchun sariq yorliq, katta ahamiyatga ega boʻlgan ishlar uchun yashil yorliq hamda global merosning eng katta xazinalari uchun qizil yorliq. Mona Lisa qizil baxmal bilan qoplangan maxsus terak qutisiga joylashtirilgan. Quti yana bir qutiga solingan va u uchta qizil nuqta bilan belgilangan edi. Eʼtiborlisi, bu butun toʻplamdagi shunday reytingga ega yagona ish<ref name=":0" /><ref name="atlassobscura">{{veb manbasi |title=Five of the Greatest Art Saves of World War II |url=https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |website=atlasobscura.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810225203/https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |archivedate=2023-08-10 |date=24.01.2014 }}</ref>. 1939-yil [[28-avgust]]<nowiki/>da yuzlab yuk mashinalaridan iborat kolonnalarda yigʻib, tayyorlangan mingta sandiq toʻla qadimiy artefaktlar, 268 sandiq rasmlar va yana koʻp narsalarni olib ketishdi. Shahar tashqarisidagi saroyda sanʼat asarlarini bombardimon nishonlaridan uzoqda saqlash uchun maxsus joy hozirlangan edi. Atigi uch kun ichida 200 kishi 3600 ta rasmni, qoʻshimchasiga yana koʻplab chizmalar, haykaltaroshlar, sanʼat buyumlari haamda qadimiy osori-atiqalarni qutilarga joylashtirdi. „Meduza rafi“ kabi ulkan rasmlar ramkalaridan olib tashlash va oʻrash uchun juda moʻrt boʻlib, vertikal ravishda tashish kerak edi. Buning uchun Jaujard [[Komedi Fransez|Komedi Fransezdan]] manzarali treylerlarni qoʻlladi. Mona Lisa tez yordam mashinasida, tirnashlardan iloji boricha xavfsiz boʻlishi uchun elastik osma zambilda tashildi<ref name=":0" /><ref>{{veb manbasi |title=Did the Nazis steal the Mona Lisa? |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |website=theguardian.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810233156/https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |archivedate=2023-08-10 |date=12.11.2013 }}</ref>. Mona Lisa hech qanday ortiqcha belgilarsiz, barcha asarlarga qoʻyilganidan farqli shifrlanmasdan, quti tarkibi taʼsir oʻtkazmaydigan tarzda joylandi va „MN“ harflari bilan belgilandi<ref name=":0" /><ref name="mentalfloss">{{veb manbasi |title=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II |url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |website=mentalfloss.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |archivedate=2022-10-27 |date=24.08.2016 }}</ref>. Keyinchalik Jaujard asarga yangi mas’ul boʻlgan kuratorga asarning qaysi qutida ekanligini bilish va undagi kodga qizil rangdagi „L. P.0“ kodini qoʻshish uchun xat yozdi („LP“ — „Luvr rasmlari“ degan maʼnoni anglatadi) . Mona Lisa Luvrning qolgan kolleksiyasi bilan birga Luara vodiysidagi eng katta bino boʻlgan [[Château de Chambord saroyi]]<nowiki/>ga eson-omon yetib keldi. U yerda asarlar saralanadi hamda boshqa qishloq cherkovlari, muzeylari va abbatliklariga tashish uchun boʻlinadi<ref name=":0" /><ref name="haaretz">{{veb manbasi |title=The Man Who Saved the 'Mona Lisa' From the Nazis |url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |website=haaretz.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528164754/https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |archivedate=2023-05-28 |date=06.03.2015 }}</ref>. === Urush davrida === 1939-yil noyabr oyida Mona Lisa Chamborddan katta formatli rasmlar saqlanadigan eng shimoliy sanʼat ombori boʻlgan [[Luvini saroyi]]<nowiki/>ga olib borildi, bu uni olgʻa siljib kelayotgan nemis armiyasining qoʻli yetmasligi uchun koʻrilgan chora edi. Sandiq yana tez yordam zambilida, faqat bu safar namlikni doimiy ushlab turish uchun yopilgan zirhli furgonda tashiladi. Uning yonida kurator barcha favqulodda holatlarga mushukdek tayyor holatda oʻtirib boradi. Keyinroq havo aylanishining yoʻqligi uni deyarli boʻgʻib qoʻyganini aytgandi<ref name=":0" />. Urush davridagi Fransiyada xavfsizlik juda kamyob tushuncha edi. Jaujard hamda boshqa amaldorlar logistika bilan shugʻullanadilar va Fransiyaning madaniy boyliklarini fashistlardan, Vichidan, shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri Fransiyaga qarshi hamkorlikdagi ittifoqchilar bombalaridan uzoqda saqlash uchun urush davomida katta shaxsiy xavf ostida qoʻshimcha harakatlarni tashkil qiladilar. Mona Lisa girdobdan uzoqda qolish uchun yana besh marta oʻrnini oʻzgartiradi<ref name=":0" />. Fransiyaning janubidagi mustahkam abbatlik Mona Lisa hamda boshqa durdona asarlarni himoya qilish uchun toʻgʻri tanlov deb qaraladi. Ammo bir necha oy ichida saqlovchilar nam muhit rasmlarga zarar yetkazishidan xavotirlanishdi. Mona Lisa va „hamrohlari“ yana janubga, [[Tuluza]]<nowiki/>dan 35 mil shimolda joylashgan [[Montauban-sur-l'Ouvèze|Montauban]]<nowiki/>dagi [[Ingres muzeyi]]<nowiki/>ga koʻchirildi. U yerga Mona Lisa [[1940]]-yil 3-oktyabrda keldi va Montauban episkoplarining sobiq qarorgohida ikki yildan koʻproq vaqt qoldi. Ammo bu yerda ham ikki marta baxtsiz hodisa yuz berdi: bir marta [[1941]]-yilning dekabrida, Luvr asarlari saqlanadigan xonada shift qandili uzilib tushganida va bir marta [[1942]]-yilning avgustida kuchli momaqaldiroq ham yomgʻir katta suv toshqinini keltirib chiqarib, muzeydagi 69 ta rasmni namlagan. Baxtga Mona Lisa ulardan biri emas edi<ref name=":0" />. === Luvrga qaytarilishi === [[1943]] yil boshida Jaujard Ingres endi xavfsiz emas deb qoʻrqdi. Germaniya 1942-yil noyabr oyida neytral hududga bostirib kirgan, muzey Tarn daryosi ustidagi koʻprik yaqinida joylashgan boʻlib, Jaujard bombardimon uchun qaynoq nishon boʻlishi mumkinligini bilar edi. [[1943|1943-yil]] fevralida Mona Lisa yana urush davridagi soʻnggi yashirin maydonga, Fransiya janubi-gʻarbiy qismidagi [[Montal]] binosiga koʻchirildi<ref name=":0" />. Parij [[1944|1944-yil]] 25-avgustda ittifoqchilar tomonidan ozod qilindi. [[1945-yil 8-may]]<nowiki/>da Germaniya soʻzsiz taslim boʻldi va Yevropada urush tugadi. Nihoyat, Luvr asarlari uyga qayta boshladi. Urush paytida fashistlar muzeyga qoʻpol munosabatda boʻlishgan, uni talab ketishgan, galereyalari asosan boʻsh edi. Evakuatsiyadan qolgan kichik qismlar hamda Germaniyaga olib ketishdan oldin muzeyda saqlanayotgan yahudiylarning shaxsiy kolleksiyalaridan talon-toroj qilingan sanʼat qutilari bundan mustasno. Luvr 1945—1946-yillarda keng qamrovli rekonstruksiya qilindi, uning galereyalari qurib bitkazilgach, qisman ochildi. Mona Lisa 1945-yil 16-iyunda qaytib keldi<ref name=":0" />. == Tadqiqotlar == Fransuz olimi Paskal Kott Leonardo da Vincining mashhur asari ostida yashiringan ayolning ikkinchi portretini topib, uning tashqi koʻrinishini raqamli rekonstruksiya qilganini maʼlum qilgan. Nomaʼlum ayol bir tomonga qarab turganga oʻxshaydi, shuningdek, portretning oxirgi versiyasidagi ayolga qaraganda ancha nozik hamda nafosatli yuziga ega.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|sarlavha=Revealed: The OTHER Mona Lisa. Second portrait of a woman is spotted under da Vinci's masterpiece|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083457/https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|arxivsana=2022-10-27|sana=9.12.2015|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> Italiya madaniy meros milliy qoʻmitasi prezidenti Silvano Vincheti Mona Lisa koʻzlarida mitti harf va raqamlarni aniqladi. Oʻng koʻz qorachigʻida „LV“ harflari yoki shartli ravishda musavvirning oʻzini anglatuvchi „L2“ belgisi joylashgan. Chap koʻz qorachigʻidagi alomatlarni anglash, tushunishning imkoni boʻlmagan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|sarlavha=Leonardo da Vincining “Mona Lisa” tabassumi ortiga yashirilgan sirli nomasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083459/https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|arxivsana=2022-10-27|sana=15.07.2017|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> == Ekranlashtirilishi == Ikkinchi jahon urushidan keyin urush davrida Mona Lisa hamda boshqa sanʼat asarlarining fashistlar tomonidan izlangani, yashirilganligi, olib ketilgan durdonalar ham ortga qaytarilgani haqida bir qancha hujjatli hamda badiiy filmlar ishlangan: {{FilmdaUsti}} {{Filmda|2014|Fransiya sanʼatining qutqaruvchisi: Mona Lisa qanday qilib natsistlardan uzoqlashgan|Saviour of France’s art: how the Mona Lisa was spirited away from the Nazis|}} {{Filmda|2014|Mona Lisani qutqargan fransuz|The Frenchman who saved the Mona Lisa|}} {{Filmda|2014|Mashhur va nomaʼlum|Illustre et Inconnu|}} {{Filmda|2014|Xazina ovchilari|The Monuments Men|}} {{Filmda|2015|Luvrni qutqargan odam|he Man Who Saved the Louvre|}} {{FilmdaOsti}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Mona Lisa}} * Kobbé, Gustav [https://www.jstor.org/stable/20543781 „''Mona Lisa'' kulgisi“] ''The Lotus Magazine'' 8-jild, No. 2 (1916-yil noyabr) 67-74 b. {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sanʼat]] [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] cw6y0wnlov1vcgriehloepnel2kcbjt 6304645 6304642 2026-10-10T16:58:27Z Dengizsea 255413 I have just added some sentence 6304645 wikitext text/x-wiki {{Infobox rasm | image_file =Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg | image_size = 300px | title = Mona Lisa | other_language_1 = italyancha | other_title_1 = La Gioconda | other_language_2 = fransuzcha | other_title_2 = La Joconde | artist = [[Leonardo da Vinci]] | year = [[1503]]—[[1506]]-yillar atrofida | type =[[Moyboʻyoq]] | height = 77 | width = 53 | city = [[Parij]] | museum = [[Musée du Louvre]] }}​„Mona Liza“ (talaffuzi: Mona Liza; italyancha: Gioconda yoki Monna Lisa; fransuzcha: Joconde) — italiyalik buyuk musavvir [[Leonardo da Vinchi]] tomonidan taxminan 1503-yilda chizilgan beligacha tasvirlangan yosh ayol portreti. [[Italiya Uygʻonish davri]] tasviriy san'atining klassik namunasi va oliy durdona hisoblangan ushbu asar „dunyo boʻyicha eng mashhur, eng koʻp tashrif buyuriladigan, haqida eng koʻp yozilgan, qoʻshiqlar bagʻishlangan hamda eng koʻp parodiya qilingan san'at asari“ sifatida eʼtirof etiladi. Suratning oʻziga xos yangicha fazilatlari qatoriga asar qahramonining sirli qiyofasi, kompozitsiyaning salobatliligi, shakllarning oʻta nafis ishlangani hamda undagi fazoviy illyuziya kiradi. Hozirgi kunda bu asar Fransiya[[:uz:Fransiya]] poytaxti Parij[[:uz:Parij]] shahridagi Luvr muzeyida[[:uz:Luvr saroyi]] saqlanadi. == Nomlanishi == Suratning toʻliq nomi — ''Ritratto di Monna Lisa del Giocondo'' — „Lisa Gioconda xonim portreti“. Italyan tilida „madonna“ soʻzlari „mening bekam“ maʼnosini anglatadi. Bu soʻz iborasining qisqartirilgan koʻrinishi „monna“ yoki „mona“ deb aytiladi. Model ismining ikkinchi qismi erining familiyasi deb hisoblanadi — ''del Giocondo'', italyan tilidan toʻgʻridan-toʻgʻri „quvnoq, oʻynoqi“ deb tarjima qilish ham mumkin. Shuning uchun ham ayrim joylarda ''La Gioconda'' — „quvnoq, oʻynoqi“ sifatida tushuniladi. Ilk bor „la Gioconda“ 1525-yilda Leonardo da Vincining vorisi va shogirdi — musavvir Salai vasiyatnomasi roʻyxatida tilga olingan. U suratni Milandagi oʻz singillariga qoldirgan. Suratdagi yozuv uni La Gioconda ismli xonimning portreti ekanligidan darak beradi<ref>{{Veb manbasi|url=https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|sarlavha=Mona Lisa. Besh yuz yildan beri lol qoldirib kelayotgan surat|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083500/https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|arxivsana=2022-10-27|sana=01.10.2018|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. == Surat tarixi == Leonardo da Vincining birinchi italyan biograflari bu surat musavvirning ijodida alohida oʻrin egallagani toʻgʻrisida yozgishgan. Rassom boshqa koʻplab buyurtmalardian farqli „Mona Lisa“ ustida ishlashdan hech charchamagan. Aksincha unga doimo oʻzgacha mehr bilan yondashgan, „[[Angiaridagi jang]]“ asari ustida ishlashdan qolgan vaqtini toʻlaligicha unga sarflagan. Leonardo bu asarga vaqtining salmoqli qismini sarflagan hamda balogʻat yoshida Italiyadan ketayotib boshqa bir necha tanlab olingan suratlari bilan birga uni ham oʻzi bilan Fransiyaga olib ketgan. Da Vinci bu portretga juda bogʻlanib qolgan edi va uni yaratilishi paytida koʻp fikr yuritgan. Masalan „[[Rassomlik toʻgʻrisidagi falsafiy asar]]“ hamda rassomlik texnikasi toʻgʻrisidagi unga kirmagan oʻz yozuvlarida shubhasiz aynan „Djokonda“ga aloqador koʻp koʻrsatmalarni topish mumkin. === Ikkinchi jahon urushi arafasida === [[Ikkinchi jahon urushi|II jahon urushi]] davrida natsistlar tomonidan dunyo sanʼati va madaniyatini [[Germaniya]] hududiga koʻchirish boʻyicha alohida dastur ishlab chiqiladi. Unga koʻra, mashhur rasmlar, [[Badiiy asar|badiiy asarlar]], [[Qoʻlyozma|qoʻlyozma]] nusxalar, [[haykaltaroshlik]] buyumlari, nafis sanʼat namunalarini urushdan keyin ochilishi reja qilingan [[Fyurer Oliy muzeyi|Fyurer Oliy muzeyida]] saqlash moʻljallangan. Natsistlar okkupatsiya davrida talon-toroj etishni koʻzlagan muassasalar roʻyxatida Luvr muzeyi asosiy nishon boʻlsa, undagi bosh obyekt Mona Lisa portreti edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|sarlavha=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II Livius Drusus|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|arxivsana=2022-10-27|sana=25.8.2016|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. Mona Lisaning asrab qolinishida [[Fransiya milliy muzeyi]]<nowiki/>ning direktori [[Jak Jaujard]] alohida ahamiyatga ega<ref name=":0" />. 1938-yilning mart oyida Germaniya [[Avstriya anneksiyasi|Avstriyani anneksiya]] qilganidan soʻng, oʻsha paytdagi Milliy muzey direktorining oʻrinbosari Jaujard urushning oldini olishga boʻlgan umid kichik umidlarini ham yoʻqotdi. Britaniyaning tinchlantirish siyosati fashistlar bosqinini toʻsib qoʻya olmasdi, fashistlarning Fransiyaga bostirib kirishi portlashlar, talon-toroj qilish hamda ulgurji oʻgʻirlik orqali madaniy boyliklarni yoʻq qilishga olib kelishi aniq edi. Shunday qilib, Luvrning suratlar kuratori [[Rene Gyuyge]] bilan birga Jaujard Luvrning deyarli barcha sanʼatini, jumladan, rasmlarning oʻzidan 3 600 ini evakuatsiya qilish boʻyicha yashirin reja tuzdi<ref name=":0" /><ref name="open">{{veb manbasi |title=How France Hid the Mona Lisa & Other Louvre Masterpieces During World War II |url=https://www.openculture.com/2022/04/how-france-hid-the-mona-lisa-other-louvre-masterpieces-during-world-war-ii.html |website=openculture.com |accessdate=8-avgust 2023-yil}}</ref>. Evakuatsiya qilingan sanʼat asarlari orasida Teodor Gerikolt tomonidan ishlangan 16x24 fut oʻlchamdagi „Meduza rafi“, qariyb 4 000 yillik tarixga ega „Mutafakkir“ haykali kabi nozik hamda ulkan artefaktlar ham bor edi<ref name=":0" />. === Mona Lisaning qutqarilishi === [[1939|1939-yil]] [[25-avgust]]<nowiki/>da Germaniya va Sovet Ittifoqi [[hujum qilmaslik to'g'risidagi shartnoma]]<nowiki/>ni eʼlon qildi. Jaujard oʻz harakatini amalga oshirishga kirishdi. Oʻsha kuni u Luvrni, goʻyoki „taʼmirlash uchun“, uch kunga yopdi va puxta rejasi amalga oshdi. Luvr xodimlari, [[École du Luvr]] talabalari hamda [[Grands Magasins du Louvre]] univermagi ishchilari (imkon qadar) rasmlarni ramkalaridan olib tashlashdi, haykallar va boshqa narsalarni koʻrgazma zallaridan yogʻoch qutilarga koʻchirishdi. Barcha asarlar evakuatsiya ustuvorligini koʻrsatuvchi belgilar bilan yorliqlangan — toʻplamning aksariyat qismi uchun sariq yorliq, katta ahamiyatga ega boʻlgan ishlar uchun yashil yorliq hamda global merosning eng katta xazinalari uchun qizil yorliq. Mona Lisa qizil baxmal bilan qoplangan maxsus terak qutisiga joylashtirilgan. Quti yana bir qutiga solingan va u uchta qizil nuqta bilan belgilangan edi. Eʼtiborlisi, bu butun toʻplamdagi shunday reytingga ega yagona ish<ref name=":0" /><ref name="atlassobscura">{{veb manbasi |title=Five of the Greatest Art Saves of World War II |url=https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |website=atlasobscura.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810225203/https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |archivedate=2023-08-10 |date=24.01.2014 }}</ref>. 1939-yil [[28-avgust]]<nowiki/>da yuzlab yuk mashinalaridan iborat kolonnalarda yigʻib, tayyorlangan mingta sandiq toʻla qadimiy artefaktlar, 268 sandiq rasmlar va yana koʻp narsalarni olib ketishdi. Shahar tashqarisidagi saroyda sanʼat asarlarini bombardimon nishonlaridan uzoqda saqlash uchun maxsus joy hozirlangan edi. Atigi uch kun ichida 200 kishi 3600 ta rasmni, qoʻshimchasiga yana koʻplab chizmalar, haykaltaroshlar, sanʼat buyumlari haamda qadimiy osori-atiqalarni qutilarga joylashtirdi. „Meduza rafi“ kabi ulkan rasmlar ramkalaridan olib tashlash va oʻrash uchun juda moʻrt boʻlib, vertikal ravishda tashish kerak edi. Buning uchun Jaujard [[Komedi Fransez|Komedi Fransezdan]] manzarali treylerlarni qoʻlladi. Mona Lisa tez yordam mashinasida, tirnashlardan iloji boricha xavfsiz boʻlishi uchun elastik osma zambilda tashildi<ref name=":0" /><ref>{{veb manbasi |title=Did the Nazis steal the Mona Lisa? |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |website=theguardian.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810233156/https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |archivedate=2023-08-10 |date=12.11.2013 }}</ref>. Mona Lisa hech qanday ortiqcha belgilarsiz, barcha asarlarga qoʻyilganidan farqli shifrlanmasdan, quti tarkibi taʼsir oʻtkazmaydigan tarzda joylandi va „MN“ harflari bilan belgilandi<ref name=":0" /><ref name="mentalfloss">{{veb manbasi |title=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II |url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |website=mentalfloss.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |archivedate=2022-10-27 |date=24.08.2016 }}</ref>. Keyinchalik Jaujard asarga yangi mas’ul boʻlgan kuratorga asarning qaysi qutida ekanligini bilish va undagi kodga qizil rangdagi „L. P.0“ kodini qoʻshish uchun xat yozdi („LP“ — „Luvr rasmlari“ degan maʼnoni anglatadi) . Mona Lisa Luvrning qolgan kolleksiyasi bilan birga Luara vodiysidagi eng katta bino boʻlgan [[Château de Chambord saroyi]]<nowiki/>ga eson-omon yetib keldi. U yerda asarlar saralanadi hamda boshqa qishloq cherkovlari, muzeylari va abbatliklariga tashish uchun boʻlinadi<ref name=":0" /><ref name="haaretz">{{veb manbasi |title=The Man Who Saved the 'Mona Lisa' From the Nazis |url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |website=haaretz.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528164754/https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |archivedate=2023-05-28 |date=06.03.2015 }}</ref>. === Urush davrida === 1939-yil noyabr oyida Mona Lisa Chamborddan katta formatli rasmlar saqlanadigan eng shimoliy sanʼat ombori boʻlgan [[Luvini saroyi]]<nowiki/>ga olib borildi, bu uni olgʻa siljib kelayotgan nemis armiyasining qoʻli yetmasligi uchun koʻrilgan chora edi. Sandiq yana tez yordam zambilida, faqat bu safar namlikni doimiy ushlab turish uchun yopilgan zirhli furgonda tashiladi. Uning yonida kurator barcha favqulodda holatlarga mushukdek tayyor holatda oʻtirib boradi. Keyinroq havo aylanishining yoʻqligi uni deyarli boʻgʻib qoʻyganini aytgandi<ref name=":0" />. Urush davridagi Fransiyada xavfsizlik juda kamyob tushuncha edi. Jaujard hamda boshqa amaldorlar logistika bilan shugʻullanadilar va Fransiyaning madaniy boyliklarini fashistlardan, Vichidan, shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri Fransiyaga qarshi hamkorlikdagi ittifoqchilar bombalaridan uzoqda saqlash uchun urush davomida katta shaxsiy xavf ostida qoʻshimcha harakatlarni tashkil qiladilar. Mona Lisa girdobdan uzoqda qolish uchun yana besh marta oʻrnini oʻzgartiradi<ref name=":0" />. Fransiyaning janubidagi mustahkam abbatlik Mona Lisa hamda boshqa durdona asarlarni himoya qilish uchun toʻgʻri tanlov deb qaraladi. Ammo bir necha oy ichida saqlovchilar nam muhit rasmlarga zarar yetkazishidan xavotirlanishdi. Mona Lisa va „hamrohlari“ yana janubga, [[Tuluza]]<nowiki/>dan 35 mil shimolda joylashgan [[Montauban-sur-l'Ouvèze|Montauban]]<nowiki/>dagi [[Ingres muzeyi]]<nowiki/>ga koʻchirildi. U yerga Mona Lisa [[1940]]-yil 3-oktyabrda keldi va Montauban episkoplarining sobiq qarorgohida ikki yildan koʻproq vaqt qoldi. Ammo bu yerda ham ikki marta baxtsiz hodisa yuz berdi: bir marta [[1941]]-yilning dekabrida, Luvr asarlari saqlanadigan xonada shift qandili uzilib tushganida va bir marta [[1942]]-yilning avgustida kuchli momaqaldiroq ham yomgʻir katta suv toshqinini keltirib chiqarib, muzeydagi 69 ta rasmni namlagan. Baxtga Mona Lisa ulardan biri emas edi<ref name=":0" />. === Luvrga qaytarilishi === [[1943]] yil boshida Jaujard Ingres endi xavfsiz emas deb qoʻrqdi. Germaniya 1942-yil noyabr oyida neytral hududga bostirib kirgan, muzey Tarn daryosi ustidagi koʻprik yaqinida joylashgan boʻlib, Jaujard bombardimon uchun qaynoq nishon boʻlishi mumkinligini bilar edi. [[1943|1943-yil]] fevralida Mona Lisa yana urush davridagi soʻnggi yashirin maydonga, Fransiya janubi-gʻarbiy qismidagi [[Montal]] binosiga koʻchirildi<ref name=":0" />. Parij [[1944|1944-yil]] 25-avgustda ittifoqchilar tomonidan ozod qilindi. [[1945-yil 8-may]]<nowiki/>da Germaniya soʻzsiz taslim boʻldi va Yevropada urush tugadi. Nihoyat, Luvr asarlari uyga qayta boshladi. Urush paytida fashistlar muzeyga qoʻpol munosabatda boʻlishgan, uni talab ketishgan, galereyalari asosan boʻsh edi. Evakuatsiyadan qolgan kichik qismlar hamda Germaniyaga olib ketishdan oldin muzeyda saqlanayotgan yahudiylarning shaxsiy kolleksiyalaridan talon-toroj qilingan sanʼat qutilari bundan mustasno. Luvr 1945—1946-yillarda keng qamrovli rekonstruksiya qilindi, uning galereyalari qurib bitkazilgach, qisman ochildi. Mona Lisa 1945-yil 16-iyunda qaytib keldi<ref name=":0" />. == Tadqiqotlar == Fransuz olimi Paskal Kott Leonardo da Vincining mashhur asari ostida yashiringan ayolning ikkinchi portretini topib, uning tashqi koʻrinishini raqamli rekonstruksiya qilganini maʼlum qilgan. Nomaʼlum ayol bir tomonga qarab turganga oʻxshaydi, shuningdek, portretning oxirgi versiyasidagi ayolga qaraganda ancha nozik hamda nafosatli yuziga ega.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|sarlavha=Revealed: The OTHER Mona Lisa. Second portrait of a woman is spotted under da Vinci's masterpiece|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083457/https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|arxivsana=2022-10-27|sana=9.12.2015|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> Italiya madaniy meros milliy qoʻmitasi prezidenti Silvano Vincheti Mona Lisa koʻzlarida mitti harf va raqamlarni aniqladi. Oʻng koʻz qorachigʻida „LV“ harflari yoki shartli ravishda musavvirning oʻzini anglatuvchi „L2“ belgisi joylashgan. Chap koʻz qorachigʻidagi alomatlarni anglash, tushunishning imkoni boʻlmagan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|sarlavha=Leonardo da Vincining “Mona Lisa” tabassumi ortiga yashirilgan sirli nomasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083459/https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|arxivsana=2022-10-27|sana=15.07.2017|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> == Ekranlashtirilishi == Ikkinchi jahon urushidan keyin urush davrida Mona Lisa hamda boshqa sanʼat asarlarining fashistlar tomonidan izlangani, yashirilganligi, olib ketilgan durdonalar ham ortga qaytarilgani haqida bir qancha hujjatli hamda badiiy filmlar ishlangan: {{FilmdaUsti}} {{Filmda|2014|Fransiya sanʼatining qutqaruvchisi: Mona Lisa qanday qilib natsistlardan uzoqlashgan|Saviour of France’s art: how the Mona Lisa was spirited away from the Nazis|}} {{Filmda|2014|Mona Lisani qutqargan fransuz|The Frenchman who saved the Mona Lisa|}} {{Filmda|2014|Mashhur va nomaʼlum|Illustre et Inconnu|}} {{Filmda|2014|Xazina ovchilari|The Monuments Men|}} {{Filmda|2015|Luvrni qutqargan odam|he Man Who Saved the Louvre|}} {{FilmdaOsti}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Mona Lisa}} * Kobbé, Gustav [https://www.jstor.org/stable/20543781 „''Mona Lisa'' kulgisi“] ''The Lotus Magazine'' 8-jild, No. 2 (1916-yil noyabr) 67-74 b. {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sanʼat]] [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] 6d7gmkl55nivifohoeoxfzjx729j0gp 6304646 6304645 2026-10-10T16:59:48Z Dengizsea 255413 This was litlle fix 6304646 wikitext text/x-wiki {{Infobox rasm | image_file =Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg | image_size = 300px | title = Mona Lisa | other_language_1 = italyancha | other_title_1 = La Gioconda | other_language_2 = fransuzcha | other_title_2 = La Joconde | artist = [[Leonardo da Vinci]] | year = [[1503]]—[[1506]]-yillar atrofida | type =[[Moyboʻyoq]] | height = 77 | width = 53 | city = [[Parij]] | museum = [[Musée du Louvre]] }}​„Mona Liza“ (talaffuzi: Mona Liza; italyancha: Gioconda yoki Monna Lisa; fransuzcha: Joconde) — italiyalik buyuk musavvir [[Leonardo da Vinchi]] tomonidan taxminan 1503-yilda chizilgan beligacha tasvirlangan yosh ayol portreti. [[Italiya Uygʻonish davri]] tasviriy san'atining klassik namunasi va oliy durdona hisoblangan ushbu asar „dunyo boʻyicha eng mashhur, eng koʻp tashrif buyuriladigan, haqida eng koʻp yozilgan, qoʻshiqlar bagʻishlangan hamda eng koʻp parodiya qilingan san'at asari“ sifatida eʼtirof etiladi. Suratning oʻziga xos yangicha fazilatlari qatoriga asar qahramonining sirli qiyofasi, kompozitsiyaning salobatliligi, shakllarning oʻta nafis ishlangani hamda undagi fazoviy illyuziya kiradi. Hozirgi kunda bu asar Fransiyapoytaxti Parij shahridagi Luvr muzeyida saqlanadi. == Nomlanishi == Suratning toʻliq nomi — ''Ritratto di Monna Lisa del Giocondo'' — „Lisa Gioconda xonim portreti“. Italyan tilida „madonna“ soʻzlari „mening bekam“ maʼnosini anglatadi. Bu soʻz iborasining qisqartirilgan koʻrinishi „monna“ yoki „mona“ deb aytiladi. Model ismining ikkinchi qismi erining familiyasi deb hisoblanadi — ''del Giocondo'', italyan tilidan toʻgʻridan-toʻgʻri „quvnoq, oʻynoqi“ deb tarjima qilish ham mumkin. Shuning uchun ham ayrim joylarda ''La Gioconda'' — „quvnoq, oʻynoqi“ sifatida tushuniladi. Ilk bor „la Gioconda“ 1525-yilda Leonardo da Vincining vorisi va shogirdi — musavvir Salai vasiyatnomasi roʻyxatida tilga olingan. U suratni Milandagi oʻz singillariga qoldirgan. Suratdagi yozuv uni La Gioconda ismli xonimning portreti ekanligidan darak beradi<ref>{{Veb manbasi|url=https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|sarlavha=Mona Lisa. Besh yuz yildan beri lol qoldirib kelayotgan surat|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083500/https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|arxivsana=2022-10-27|sana=01.10.2018|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. == Surat tarixi == Leonardo da Vincining birinchi italyan biograflari bu surat musavvirning ijodida alohida oʻrin egallagani toʻgʻrisida yozgishgan. Rassom boshqa koʻplab buyurtmalardian farqli „Mona Lisa“ ustida ishlashdan hech charchamagan. Aksincha unga doimo oʻzgacha mehr bilan yondashgan, „[[Angiaridagi jang]]“ asari ustida ishlashdan qolgan vaqtini toʻlaligicha unga sarflagan. Leonardo bu asarga vaqtining salmoqli qismini sarflagan hamda balogʻat yoshida Italiyadan ketayotib boshqa bir necha tanlab olingan suratlari bilan birga uni ham oʻzi bilan Fransiyaga olib ketgan. Da Vinci bu portretga juda bogʻlanib qolgan edi va uni yaratilishi paytida koʻp fikr yuritgan. Masalan „[[Rassomlik toʻgʻrisidagi falsafiy asar]]“ hamda rassomlik texnikasi toʻgʻrisidagi unga kirmagan oʻz yozuvlarida shubhasiz aynan „Djokonda“ga aloqador koʻp koʻrsatmalarni topish mumkin. === Ikkinchi jahon urushi arafasida === [[Ikkinchi jahon urushi|II jahon urushi]] davrida natsistlar tomonidan dunyo sanʼati va madaniyatini [[Germaniya]] hududiga koʻchirish boʻyicha alohida dastur ishlab chiqiladi. Unga koʻra, mashhur rasmlar, [[Badiiy asar|badiiy asarlar]], [[Qoʻlyozma|qoʻlyozma]] nusxalar, [[haykaltaroshlik]] buyumlari, nafis sanʼat namunalarini urushdan keyin ochilishi reja qilingan [[Fyurer Oliy muzeyi|Fyurer Oliy muzeyida]] saqlash moʻljallangan. Natsistlar okkupatsiya davrida talon-toroj etishni koʻzlagan muassasalar roʻyxatida Luvr muzeyi asosiy nishon boʻlsa, undagi bosh obyekt Mona Lisa portreti edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|sarlavha=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II Livius Drusus|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|arxivsana=2022-10-27|sana=25.8.2016|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. Mona Lisaning asrab qolinishida [[Fransiya milliy muzeyi]]<nowiki/>ning direktori [[Jak Jaujard]] alohida ahamiyatga ega<ref name=":0" />. 1938-yilning mart oyida Germaniya [[Avstriya anneksiyasi|Avstriyani anneksiya]] qilganidan soʻng, oʻsha paytdagi Milliy muzey direktorining oʻrinbosari Jaujard urushning oldini olishga boʻlgan umid kichik umidlarini ham yoʻqotdi. Britaniyaning tinchlantirish siyosati fashistlar bosqinini toʻsib qoʻya olmasdi, fashistlarning Fransiyaga bostirib kirishi portlashlar, talon-toroj qilish hamda ulgurji oʻgʻirlik orqali madaniy boyliklarni yoʻq qilishga olib kelishi aniq edi. Shunday qilib, Luvrning suratlar kuratori [[Rene Gyuyge]] bilan birga Jaujard Luvrning deyarli barcha sanʼatini, jumladan, rasmlarning oʻzidan 3 600 ini evakuatsiya qilish boʻyicha yashirin reja tuzdi<ref name=":0" /><ref name="open">{{veb manbasi |title=How France Hid the Mona Lisa & Other Louvre Masterpieces During World War II |url=https://www.openculture.com/2022/04/how-france-hid-the-mona-lisa-other-louvre-masterpieces-during-world-war-ii.html |website=openculture.com |accessdate=8-avgust 2023-yil}}</ref>. Evakuatsiya qilingan sanʼat asarlari orasida Teodor Gerikolt tomonidan ishlangan 16x24 fut oʻlchamdagi „Meduza rafi“, qariyb 4 000 yillik tarixga ega „Mutafakkir“ haykali kabi nozik hamda ulkan artefaktlar ham bor edi<ref name=":0" />. === Mona Lisaning qutqarilishi === [[1939|1939-yil]] [[25-avgust]]<nowiki/>da Germaniya va Sovet Ittifoqi [[hujum qilmaslik to'g'risidagi shartnoma]]<nowiki/>ni eʼlon qildi. Jaujard oʻz harakatini amalga oshirishga kirishdi. Oʻsha kuni u Luvrni, goʻyoki „taʼmirlash uchun“, uch kunga yopdi va puxta rejasi amalga oshdi. Luvr xodimlari, [[École du Luvr]] talabalari hamda [[Grands Magasins du Louvre]] univermagi ishchilari (imkon qadar) rasmlarni ramkalaridan olib tashlashdi, haykallar va boshqa narsalarni koʻrgazma zallaridan yogʻoch qutilarga koʻchirishdi. Barcha asarlar evakuatsiya ustuvorligini koʻrsatuvchi belgilar bilan yorliqlangan — toʻplamning aksariyat qismi uchun sariq yorliq, katta ahamiyatga ega boʻlgan ishlar uchun yashil yorliq hamda global merosning eng katta xazinalari uchun qizil yorliq. Mona Lisa qizil baxmal bilan qoplangan maxsus terak qutisiga joylashtirilgan. Quti yana bir qutiga solingan va u uchta qizil nuqta bilan belgilangan edi. Eʼtiborlisi, bu butun toʻplamdagi shunday reytingga ega yagona ish<ref name=":0" /><ref name="atlassobscura">{{veb manbasi |title=Five of the Greatest Art Saves of World War II |url=https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |website=atlasobscura.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810225203/https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |archivedate=2023-08-10 |date=24.01.2014 }}</ref>. 1939-yil [[28-avgust]]<nowiki/>da yuzlab yuk mashinalaridan iborat kolonnalarda yigʻib, tayyorlangan mingta sandiq toʻla qadimiy artefaktlar, 268 sandiq rasmlar va yana koʻp narsalarni olib ketishdi. Shahar tashqarisidagi saroyda sanʼat asarlarini bombardimon nishonlaridan uzoqda saqlash uchun maxsus joy hozirlangan edi. Atigi uch kun ichida 200 kishi 3600 ta rasmni, qoʻshimchasiga yana koʻplab chizmalar, haykaltaroshlar, sanʼat buyumlari haamda qadimiy osori-atiqalarni qutilarga joylashtirdi. „Meduza rafi“ kabi ulkan rasmlar ramkalaridan olib tashlash va oʻrash uchun juda moʻrt boʻlib, vertikal ravishda tashish kerak edi. Buning uchun Jaujard [[Komedi Fransez|Komedi Fransezdan]] manzarali treylerlarni qoʻlladi. Mona Lisa tez yordam mashinasida, tirnashlardan iloji boricha xavfsiz boʻlishi uchun elastik osma zambilda tashildi<ref name=":0" /><ref>{{veb manbasi |title=Did the Nazis steal the Mona Lisa? |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |website=theguardian.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810233156/https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |archivedate=2023-08-10 |date=12.11.2013 }}</ref>. Mona Lisa hech qanday ortiqcha belgilarsiz, barcha asarlarga qoʻyilganidan farqli shifrlanmasdan, quti tarkibi taʼsir oʻtkazmaydigan tarzda joylandi va „MN“ harflari bilan belgilandi<ref name=":0" /><ref name="mentalfloss">{{veb manbasi |title=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II |url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |website=mentalfloss.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |archivedate=2022-10-27 |date=24.08.2016 }}</ref>. Keyinchalik Jaujard asarga yangi mas’ul boʻlgan kuratorga asarning qaysi qutida ekanligini bilish va undagi kodga qizil rangdagi „L. P.0“ kodini qoʻshish uchun xat yozdi („LP“ — „Luvr rasmlari“ degan maʼnoni anglatadi) . Mona Lisa Luvrning qolgan kolleksiyasi bilan birga Luara vodiysidagi eng katta bino boʻlgan [[Château de Chambord saroyi]]<nowiki/>ga eson-omon yetib keldi. U yerda asarlar saralanadi hamda boshqa qishloq cherkovlari, muzeylari va abbatliklariga tashish uchun boʻlinadi<ref name=":0" /><ref name="haaretz">{{veb manbasi |title=The Man Who Saved the 'Mona Lisa' From the Nazis |url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |website=haaretz.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528164754/https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |archivedate=2023-05-28 |date=06.03.2015 }}</ref>. === Urush davrida === 1939-yil noyabr oyida Mona Lisa Chamborddan katta formatli rasmlar saqlanadigan eng shimoliy sanʼat ombori boʻlgan [[Luvini saroyi]]<nowiki/>ga olib borildi, bu uni olgʻa siljib kelayotgan nemis armiyasining qoʻli yetmasligi uchun koʻrilgan chora edi. Sandiq yana tez yordam zambilida, faqat bu safar namlikni doimiy ushlab turish uchun yopilgan zirhli furgonda tashiladi. Uning yonida kurator barcha favqulodda holatlarga mushukdek tayyor holatda oʻtirib boradi. Keyinroq havo aylanishining yoʻqligi uni deyarli boʻgʻib qoʻyganini aytgandi<ref name=":0" />. Urush davridagi Fransiyada xavfsizlik juda kamyob tushuncha edi. Jaujard hamda boshqa amaldorlar logistika bilan shugʻullanadilar va Fransiyaning madaniy boyliklarini fashistlardan, Vichidan, shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri Fransiyaga qarshi hamkorlikdagi ittifoqchilar bombalaridan uzoqda saqlash uchun urush davomida katta shaxsiy xavf ostida qoʻshimcha harakatlarni tashkil qiladilar. Mona Lisa girdobdan uzoqda qolish uchun yana besh marta oʻrnini oʻzgartiradi<ref name=":0" />. Fransiyaning janubidagi mustahkam abbatlik Mona Lisa hamda boshqa durdona asarlarni himoya qilish uchun toʻgʻri tanlov deb qaraladi. Ammo bir necha oy ichida saqlovchilar nam muhit rasmlarga zarar yetkazishidan xavotirlanishdi. Mona Lisa va „hamrohlari“ yana janubga, [[Tuluza]]<nowiki/>dan 35 mil shimolda joylashgan [[Montauban-sur-l'Ouvèze|Montauban]]<nowiki/>dagi [[Ingres muzeyi]]<nowiki/>ga koʻchirildi. U yerga Mona Lisa [[1940]]-yil 3-oktyabrda keldi va Montauban episkoplarining sobiq qarorgohida ikki yildan koʻproq vaqt qoldi. Ammo bu yerda ham ikki marta baxtsiz hodisa yuz berdi: bir marta [[1941]]-yilning dekabrida, Luvr asarlari saqlanadigan xonada shift qandili uzilib tushganida va bir marta [[1942]]-yilning avgustida kuchli momaqaldiroq ham yomgʻir katta suv toshqinini keltirib chiqarib, muzeydagi 69 ta rasmni namlagan. Baxtga Mona Lisa ulardan biri emas edi<ref name=":0" />. === Luvrga qaytarilishi === [[1943]] yil boshida Jaujard Ingres endi xavfsiz emas deb qoʻrqdi. Germaniya 1942-yil noyabr oyida neytral hududga bostirib kirgan, muzey Tarn daryosi ustidagi koʻprik yaqinida joylashgan boʻlib, Jaujard bombardimon uchun qaynoq nishon boʻlishi mumkinligini bilar edi. [[1943|1943-yil]] fevralida Mona Lisa yana urush davridagi soʻnggi yashirin maydonga, Fransiya janubi-gʻarbiy qismidagi [[Montal]] binosiga koʻchirildi<ref name=":0" />. Parij [[1944|1944-yil]] 25-avgustda ittifoqchilar tomonidan ozod qilindi. [[1945-yil 8-may]]<nowiki/>da Germaniya soʻzsiz taslim boʻldi va Yevropada urush tugadi. Nihoyat, Luvr asarlari uyga qayta boshladi. Urush paytida fashistlar muzeyga qoʻpol munosabatda boʻlishgan, uni talab ketishgan, galereyalari asosan boʻsh edi. Evakuatsiyadan qolgan kichik qismlar hamda Germaniyaga olib ketishdan oldin muzeyda saqlanayotgan yahudiylarning shaxsiy kolleksiyalaridan talon-toroj qilingan sanʼat qutilari bundan mustasno. Luvr 1945—1946-yillarda keng qamrovli rekonstruksiya qilindi, uning galereyalari qurib bitkazilgach, qisman ochildi. Mona Lisa 1945-yil 16-iyunda qaytib keldi<ref name=":0" />. == Tadqiqotlar == Fransuz olimi Paskal Kott Leonardo da Vincining mashhur asari ostida yashiringan ayolning ikkinchi portretini topib, uning tashqi koʻrinishini raqamli rekonstruksiya qilganini maʼlum qilgan. Nomaʼlum ayol bir tomonga qarab turganga oʻxshaydi, shuningdek, portretning oxirgi versiyasidagi ayolga qaraganda ancha nozik hamda nafosatli yuziga ega.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|sarlavha=Revealed: The OTHER Mona Lisa. Second portrait of a woman is spotted under da Vinci's masterpiece|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083457/https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|arxivsana=2022-10-27|sana=9.12.2015|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> Italiya madaniy meros milliy qoʻmitasi prezidenti Silvano Vincheti Mona Lisa koʻzlarida mitti harf va raqamlarni aniqladi. Oʻng koʻz qorachigʻida „LV“ harflari yoki shartli ravishda musavvirning oʻzini anglatuvchi „L2“ belgisi joylashgan. Chap koʻz qorachigʻidagi alomatlarni anglash, tushunishning imkoni boʻlmagan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|sarlavha=Leonardo da Vincining “Mona Lisa” tabassumi ortiga yashirilgan sirli nomasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083459/https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|arxivsana=2022-10-27|sana=15.07.2017|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> == Ekranlashtirilishi == Ikkinchi jahon urushidan keyin urush davrida Mona Lisa hamda boshqa sanʼat asarlarining fashistlar tomonidan izlangani, yashirilganligi, olib ketilgan durdonalar ham ortga qaytarilgani haqida bir qancha hujjatli hamda badiiy filmlar ishlangan: {{FilmdaUsti}} {{Filmda|2014|Fransiya sanʼatining qutqaruvchisi: Mona Lisa qanday qilib natsistlardan uzoqlashgan|Saviour of France’s art: how the Mona Lisa was spirited away from the Nazis|}} {{Filmda|2014|Mona Lisani qutqargan fransuz|The Frenchman who saved the Mona Lisa|}} {{Filmda|2014|Mashhur va nomaʼlum|Illustre et Inconnu|}} {{Filmda|2014|Xazina ovchilari|The Monuments Men|}} {{Filmda|2015|Luvrni qutqargan odam|he Man Who Saved the Louvre|}} {{FilmdaOsti}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Mona Lisa}} * Kobbé, Gustav [https://www.jstor.org/stable/20543781 „''Mona Lisa'' kulgisi“] ''The Lotus Magazine'' 8-jild, No. 2 (1916-yil noyabr) 67-74 b. {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sanʼat]] [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] pam5vymmjdftx0qwdsipbg2gfo19g8h 6304647 6304646 2026-10-10T17:00:47Z Dengizsea 255413 Fixed grammar 6304647 wikitext text/x-wiki {{Infobox rasm | image_file =Mona Lisa, by Leonardo da Vinci, from C2RMF retouched.jpg | image_size = 300px | title = Mona Lisa | other_language_1 = italyancha | other_title_1 = La Gioconda | other_language_2 = fransuzcha | other_title_2 = La Joconde | artist = [[Leonardo da Vinci]] | year = [[1503]]—[[1506]]-yillar atrofida | type =[[Moyboʻyoq]] | height = 77 | width = 53 | city = [[Parij]] | museum = [[Musée du Louvre]] }}​„Mona Liza“ (talaffuzi: Mona Liza; italyancha: Gioconda yoki Monna Lisa; fransuzcha: Joconde) — italiyalik buyuk musavvir [[Leonardo da Vinchi]] tomonidan taxminan 1503-yilda chizilgan beligacha tasvirlangan yosh ayol portreti. [[Italiya Uygʻonish davri]] tasviriy san'atining klassik namunasi va oliy durdona hisoblangan ushbu asar „dunyo boʻyicha eng mashhur, eng koʻp tashrif buyuriladigan, haqida eng koʻp yozilgan, qoʻshiqlar bagʻishlangan hamda eng koʻp parodiya qilingan san'at asari“ sifatida eʼtirof etiladi. Suratning oʻziga xos yangicha fazilatlari qatoriga asar qahramonining sirli qiyofasi, kompozitsiyaning salobatliligi, shakllarning oʻta nafis ishlangani hamda undagi fazoviy illyuziya kiradi. Hozirgi kunda bu asar [[Fransiya]] poytaxti [[Parij]] shahridagi [[Luvr muzeyida ]]saqlanadi. == Nomlanishi == Suratning toʻliq nomi — ''Ritratto di Monna Lisa del Giocondo'' — „Lisa Gioconda xonim portreti“. Italyan tilida „madonna“ soʻzlari „mening bekam“ maʼnosini anglatadi. Bu soʻz iborasining qisqartirilgan koʻrinishi „monna“ yoki „mona“ deb aytiladi. Model ismining ikkinchi qismi erining familiyasi deb hisoblanadi — ''del Giocondo'', italyan tilidan toʻgʻridan-toʻgʻri „quvnoq, oʻynoqi“ deb tarjima qilish ham mumkin. Shuning uchun ham ayrim joylarda ''La Gioconda'' — „quvnoq, oʻynoqi“ sifatida tushuniladi. Ilk bor „la Gioconda“ 1525-yilda Leonardo da Vincining vorisi va shogirdi — musavvir Salai vasiyatnomasi roʻyxatida tilga olingan. U suratni Milandagi oʻz singillariga qoldirgan. Suratdagi yozuv uni La Gioconda ismli xonimning portreti ekanligidan darak beradi<ref>{{Veb manbasi|url=https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|sarlavha=Mona Lisa. Besh yuz yildan beri lol qoldirib kelayotgan surat|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083500/https://odam.uz/news/mona-liza-besh-yuz-yildan-beri-lol-qoldirib-kelayotgan-surat|arxivsana=2022-10-27|sana=01.10.2018|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. == Surat tarixi == Leonardo da Vincining birinchi italyan biograflari bu surat musavvirning ijodida alohida oʻrin egallagani toʻgʻrisida yozgishgan. Rassom boshqa koʻplab buyurtmalardian farqli „Mona Lisa“ ustida ishlashdan hech charchamagan. Aksincha unga doimo oʻzgacha mehr bilan yondashgan, „[[Angiaridagi jang]]“ asari ustida ishlashdan qolgan vaqtini toʻlaligicha unga sarflagan. Leonardo bu asarga vaqtining salmoqli qismini sarflagan hamda balogʻat yoshida Italiyadan ketayotib boshqa bir necha tanlab olingan suratlari bilan birga uni ham oʻzi bilan Fransiyaga olib ketgan. Da Vinci bu portretga juda bogʻlanib qolgan edi va uni yaratilishi paytida koʻp fikr yuritgan. Masalan „[[Rassomlik toʻgʻrisidagi falsafiy asar]]“ hamda rassomlik texnikasi toʻgʻrisidagi unga kirmagan oʻz yozuvlarida shubhasiz aynan „Djokonda“ga aloqador koʻp koʻrsatmalarni topish mumkin. === Ikkinchi jahon urushi arafasida === [[Ikkinchi jahon urushi|II jahon urushi]] davrida natsistlar tomonidan dunyo sanʼati va madaniyatini [[Germaniya]] hududiga koʻchirish boʻyicha alohida dastur ishlab chiqiladi. Unga koʻra, mashhur rasmlar, [[Badiiy asar|badiiy asarlar]], [[Qoʻlyozma|qoʻlyozma]] nusxalar, [[haykaltaroshlik]] buyumlari, nafis sanʼat namunalarini urushdan keyin ochilishi reja qilingan [[Fyurer Oliy muzeyi|Fyurer Oliy muzeyida]] saqlash moʻljallangan. Natsistlar okkupatsiya davrida talon-toroj etishni koʻzlagan muassasalar roʻyxatida Luvr muzeyi asosiy nishon boʻlsa, undagi bosh obyekt Mona Lisa portreti edi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|sarlavha=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II Livius Drusus|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii|arxivsana=2022-10-27|sana=25.8.2016|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref>. Mona Lisaning asrab qolinishida [[Fransiya milliy muzeyi]]<nowiki/>ning direktori [[Jak Jaujard]] alohida ahamiyatga ega<ref name=":0" />. 1938-yilning mart oyida Germaniya [[Avstriya anneksiyasi|Avstriyani anneksiya]] qilganidan soʻng, oʻsha paytdagi Milliy muzey direktorining oʻrinbosari Jaujard urushning oldini olishga boʻlgan umid kichik umidlarini ham yoʻqotdi. Britaniyaning tinchlantirish siyosati fashistlar bosqinini toʻsib qoʻya olmasdi, fashistlarning Fransiyaga bostirib kirishi portlashlar, talon-toroj qilish hamda ulgurji oʻgʻirlik orqali madaniy boyliklarni yoʻq qilishga olib kelishi aniq edi. Shunday qilib, Luvrning suratlar kuratori [[Rene Gyuyge]] bilan birga Jaujard Luvrning deyarli barcha sanʼatini, jumladan, rasmlarning oʻzidan 3 600 ini evakuatsiya qilish boʻyicha yashirin reja tuzdi<ref name=":0" /><ref name="open">{{veb manbasi |title=How France Hid the Mona Lisa & Other Louvre Masterpieces During World War II |url=https://www.openculture.com/2022/04/how-france-hid-the-mona-lisa-other-louvre-masterpieces-during-world-war-ii.html |website=openculture.com |accessdate=8-avgust 2023-yil}}</ref>. Evakuatsiya qilingan sanʼat asarlari orasida Teodor Gerikolt tomonidan ishlangan 16x24 fut oʻlchamdagi „Meduza rafi“, qariyb 4 000 yillik tarixga ega „Mutafakkir“ haykali kabi nozik hamda ulkan artefaktlar ham bor edi<ref name=":0" />. === Mona Lisaning qutqarilishi === [[1939|1939-yil]] [[25-avgust]]<nowiki/>da Germaniya va Sovet Ittifoqi [[hujum qilmaslik to'g'risidagi shartnoma]]<nowiki/>ni eʼlon qildi. Jaujard oʻz harakatini amalga oshirishga kirishdi. Oʻsha kuni u Luvrni, goʻyoki „taʼmirlash uchun“, uch kunga yopdi va puxta rejasi amalga oshdi. Luvr xodimlari, [[École du Luvr]] talabalari hamda [[Grands Magasins du Louvre]] univermagi ishchilari (imkon qadar) rasmlarni ramkalaridan olib tashlashdi, haykallar va boshqa narsalarni koʻrgazma zallaridan yogʻoch qutilarga koʻchirishdi. Barcha asarlar evakuatsiya ustuvorligini koʻrsatuvchi belgilar bilan yorliqlangan — toʻplamning aksariyat qismi uchun sariq yorliq, katta ahamiyatga ega boʻlgan ishlar uchun yashil yorliq hamda global merosning eng katta xazinalari uchun qizil yorliq. Mona Lisa qizil baxmal bilan qoplangan maxsus terak qutisiga joylashtirilgan. Quti yana bir qutiga solingan va u uchta qizil nuqta bilan belgilangan edi. Eʼtiborlisi, bu butun toʻplamdagi shunday reytingga ega yagona ish<ref name=":0" /><ref name="atlassobscura">{{veb manbasi |title=Five of the Greatest Art Saves of World War II |url=https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |website=atlasobscura.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810225203/https://www.atlasobscura.com/articles/art-saved-in-world-war-2 |archivedate=2023-08-10 |date=24.01.2014 }}</ref>. 1939-yil [[28-avgust]]<nowiki/>da yuzlab yuk mashinalaridan iborat kolonnalarda yigʻib, tayyorlangan mingta sandiq toʻla qadimiy artefaktlar, 268 sandiq rasmlar va yana koʻp narsalarni olib ketishdi. Shahar tashqarisidagi saroyda sanʼat asarlarini bombardimon nishonlaridan uzoqda saqlash uchun maxsus joy hozirlangan edi. Atigi uch kun ichida 200 kishi 3600 ta rasmni, qoʻshimchasiga yana koʻplab chizmalar, haykaltaroshlar, sanʼat buyumlari haamda qadimiy osori-atiqalarni qutilarga joylashtirdi. „Meduza rafi“ kabi ulkan rasmlar ramkalaridan olib tashlash va oʻrash uchun juda moʻrt boʻlib, vertikal ravishda tashish kerak edi. Buning uchun Jaujard [[Komedi Fransez|Komedi Fransezdan]] manzarali treylerlarni qoʻlladi. Mona Lisa tez yordam mashinasida, tirnashlardan iloji boricha xavfsiz boʻlishi uchun elastik osma zambilda tashildi<ref name=":0" /><ref>{{veb manbasi |title=Did the Nazis steal the Mona Lisa? |url=https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |website=theguardian.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230810233156/https://www.theguardian.com/artanddesign/2013/nov/12/nazis-steal-mona-lisa-louvre |archivedate=2023-08-10 |date=12.11.2013 }}</ref>. Mona Lisa hech qanday ortiqcha belgilarsiz, barcha asarlarga qoʻyilganidan farqli shifrlanmasdan, quti tarkibi taʼsir oʻtkazmaydigan tarzda joylandi va „MN“ harflari bilan belgilandi<ref name=":0" /><ref name="mentalfloss">{{veb manbasi |title=How the Mona Lisa Escaped Destruction During World War II |url=https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |website=mentalfloss.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20221027104548/https://www.mentalfloss.com/article/84865/how-mona-lisa-escaped-destruction-during-world-war-ii |archivedate=2022-10-27 |date=24.08.2016 }}</ref>. Keyinchalik Jaujard asarga yangi mas’ul boʻlgan kuratorga asarning qaysi qutida ekanligini bilish va undagi kodga qizil rangdagi „L. P.0“ kodini qoʻshish uchun xat yozdi („LP“ — „Luvr rasmlari“ degan maʼnoni anglatadi) . Mona Lisa Luvrning qolgan kolleksiyasi bilan birga Luara vodiysidagi eng katta bino boʻlgan [[Château de Chambord saroyi]]<nowiki/>ga eson-omon yetib keldi. U yerda asarlar saralanadi hamda boshqa qishloq cherkovlari, muzeylari va abbatliklariga tashish uchun boʻlinadi<ref name=":0" /><ref name="haaretz">{{veb manbasi |title=The Man Who Saved the 'Mona Lisa' From the Nazis |url=https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |website=haaretz.com |accessdate=8-avgust 2023-yil |archiveurl=https://web.archive.org/web/20230528164754/https://www.haaretz.com/israel-news/culture/2015-03-06/ty-article/.premium/saving-the-mona-lisa-from-the-nazis/0000017f-ed0d-d4cd-af7f-ed7d83620000 |archivedate=2023-05-28 |date=06.03.2015 }}</ref>. === Urush davrida === 1939-yil noyabr oyida Mona Lisa Chamborddan katta formatli rasmlar saqlanadigan eng shimoliy sanʼat ombori boʻlgan [[Luvini saroyi]]<nowiki/>ga olib borildi, bu uni olgʻa siljib kelayotgan nemis armiyasining qoʻli yetmasligi uchun koʻrilgan chora edi. Sandiq yana tez yordam zambilida, faqat bu safar namlikni doimiy ushlab turish uchun yopilgan zirhli furgonda tashiladi. Uning yonida kurator barcha favqulodda holatlarga mushukdek tayyor holatda oʻtirib boradi. Keyinroq havo aylanishining yoʻqligi uni deyarli boʻgʻib qoʻyganini aytgandi<ref name=":0" />. Urush davridagi Fransiyada xavfsizlik juda kamyob tushuncha edi. Jaujard hamda boshqa amaldorlar logistika bilan shugʻullanadilar va Fransiyaning madaniy boyliklarini fashistlardan, Vichidan, shuningdek, toʻgʻridan-toʻgʻri Fransiyaga qarshi hamkorlikdagi ittifoqchilar bombalaridan uzoqda saqlash uchun urush davomida katta shaxsiy xavf ostida qoʻshimcha harakatlarni tashkil qiladilar. Mona Lisa girdobdan uzoqda qolish uchun yana besh marta oʻrnini oʻzgartiradi<ref name=":0" />. Fransiyaning janubidagi mustahkam abbatlik Mona Lisa hamda boshqa durdona asarlarni himoya qilish uchun toʻgʻri tanlov deb qaraladi. Ammo bir necha oy ichida saqlovchilar nam muhit rasmlarga zarar yetkazishidan xavotirlanishdi. Mona Lisa va „hamrohlari“ yana janubga, [[Tuluza]]<nowiki/>dan 35 mil shimolda joylashgan [[Montauban-sur-l'Ouvèze|Montauban]]<nowiki/>dagi [[Ingres muzeyi]]<nowiki/>ga koʻchirildi. U yerga Mona Lisa [[1940]]-yil 3-oktyabrda keldi va Montauban episkoplarining sobiq qarorgohida ikki yildan koʻproq vaqt qoldi. Ammo bu yerda ham ikki marta baxtsiz hodisa yuz berdi: bir marta [[1941]]-yilning dekabrida, Luvr asarlari saqlanadigan xonada shift qandili uzilib tushganida va bir marta [[1942]]-yilning avgustida kuchli momaqaldiroq ham yomgʻir katta suv toshqinini keltirib chiqarib, muzeydagi 69 ta rasmni namlagan. Baxtga Mona Lisa ulardan biri emas edi<ref name=":0" />. === Luvrga qaytarilishi === [[1943]] yil boshida Jaujard Ingres endi xavfsiz emas deb qoʻrqdi. Germaniya 1942-yil noyabr oyida neytral hududga bostirib kirgan, muzey Tarn daryosi ustidagi koʻprik yaqinida joylashgan boʻlib, Jaujard bombardimon uchun qaynoq nishon boʻlishi mumkinligini bilar edi. [[1943|1943-yil]] fevralida Mona Lisa yana urush davridagi soʻnggi yashirin maydonga, Fransiya janubi-gʻarbiy qismidagi [[Montal]] binosiga koʻchirildi<ref name=":0" />. Parij [[1944|1944-yil]] 25-avgustda ittifoqchilar tomonidan ozod qilindi. [[1945-yil 8-may]]<nowiki/>da Germaniya soʻzsiz taslim boʻldi va Yevropada urush tugadi. Nihoyat, Luvr asarlari uyga qayta boshladi. Urush paytida fashistlar muzeyga qoʻpol munosabatda boʻlishgan, uni talab ketishgan, galereyalari asosan boʻsh edi. Evakuatsiyadan qolgan kichik qismlar hamda Germaniyaga olib ketishdan oldin muzeyda saqlanayotgan yahudiylarning shaxsiy kolleksiyalaridan talon-toroj qilingan sanʼat qutilari bundan mustasno. Luvr 1945—1946-yillarda keng qamrovli rekonstruksiya qilindi, uning galereyalari qurib bitkazilgach, qisman ochildi. Mona Lisa 1945-yil 16-iyunda qaytib keldi<ref name=":0" />. == Tadqiqotlar == Fransuz olimi Paskal Kott Leonardo da Vincining mashhur asari ostida yashiringan ayolning ikkinchi portretini topib, uning tashqi koʻrinishini raqamli rekonstruksiya qilganini maʼlum qilgan. Nomaʼlum ayol bir tomonga qarab turganga oʻxshaydi, shuningdek, portretning oxirgi versiyasidagi ayolga qaraganda ancha nozik hamda nafosatli yuziga ega.<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|sarlavha=Revealed: The OTHER Mona Lisa. Second portrait of a woman is spotted under da Vinci's masterpiece|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083457/https://www.dailymail.co.uk/sciencetech/article-3350687/Is-hidden-painting-beneath-Mona-Lisa-s-smile-SECOND-portrait-woman-spotted-Da-Vinci-s-masterpiece.html|arxivsana=2022-10-27|sana=9.12.2015|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> Italiya madaniy meros milliy qoʻmitasi prezidenti Silvano Vincheti Mona Lisa koʻzlarida mitti harf va raqamlarni aniqladi. Oʻng koʻz qorachigʻida „LV“ harflari yoki shartli ravishda musavvirning oʻzini anglatuvchi „L2“ belgisi joylashgan. Chap koʻz qorachigʻidagi alomatlarni anglash, tushunishning imkoni boʻlmagan.<ref>{{Veb manbasi|url=https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|sarlavha=Leonardo da Vincining “Mona Lisa” tabassumi ortiga yashirilgan sirli nomasi|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221027083459/https://zamin.uz/uz/madaniyat/23300-leonardo-da-vinchining-mona-liza-tabassumi-ortiga-yashirilgan-sirli-nomasi.html|arxivsana=2022-10-27|sana=15.07.2017|kirish sanasi=27.10.2022}}</ref> == Ekranlashtirilishi == Ikkinchi jahon urushidan keyin urush davrida Mona Lisa hamda boshqa sanʼat asarlarining fashistlar tomonidan izlangani, yashirilganligi, olib ketilgan durdonalar ham ortga qaytarilgani haqida bir qancha hujjatli hamda badiiy filmlar ishlangan: {{FilmdaUsti}} {{Filmda|2014|Fransiya sanʼatining qutqaruvchisi: Mona Lisa qanday qilib natsistlardan uzoqlashgan|Saviour of France’s art: how the Mona Lisa was spirited away from the Nazis|}} {{Filmda|2014|Mona Lisani qutqargan fransuz|The Frenchman who saved the Mona Lisa|}} {{Filmda|2014|Mashhur va nomaʼlum|Illustre et Inconnu|}} {{Filmda|2014|Xazina ovchilari|The Monuments Men|}} {{Filmda|2015|Luvrni qutqargan odam|he Man Who Saved the Louvre|}} {{FilmdaOsti}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Mona Lisa}} * Kobbé, Gustav [https://www.jstor.org/stable/20543781 „''Mona Lisa'' kulgisi“] ''The Lotus Magazine'' 8-jild, No. 2 (1916-yil noyabr) 67-74 b. {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Sanʼat]] [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] 37bpog81wh0q23fcrfi4jdj7nu759c3 4 15563 6304568 6178414 2026-10-10T13:41:34Z Janob Mirzaolim 64438 /* */ 6304568 wikitext text/x-wiki {{/Tepasi}} {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Fustat}} == Nomzodlar == {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Majd ud-Davla}} {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Capernaum (film)}} {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Faxruddin Ali Ahmad}} o40lxfw90fa5sy46ccgnqjt7rks9ivj 6304569 6304568 2026-10-10T13:41:50Z Janob Mirzaolim 64438 6304569 wikitext text/x-wiki {{/Tepasi}} == Nomzodlar == {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Fustat}} {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Majd ud-Davla}} {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Capernaum (film)}} {{Vikipediya:Yaxshi maqola nomzodlari/Faxruddin Ali Ahmad}} 3xh02q40x4vvi35d6thxlr9onf6bt4n 0 18653 6304623 6074390 2026-10-10T15:45:20Z AnvarxonM 75105 6304623 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Ignatiy Nesterov | image = Ignatiy_Nesterov.JPG | toʻliqism = Ignatiy Mixaylovich Nesterov | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1983|6|20|df=yes}} | tavallud_joyi = {{Tavallud joyi|Toshkent}} [[Oʻzbekiston SSR]] | boʻyi = 182 cm | pozitsiya = [[Darvozabon (futbol)|Darvozabon]] | joriyklub = | klubraqami = | yoshlikyillari1 = 1995-2001 | yoshlikklublari1 = BOʻSM | yillar1 = 2000—2001 | klublar1 = [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo ]] | isht1 = 24 | gollar1 = 0 | yillar2 = 2002—2009 | klublar2 = [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht2 = 192 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2009—2013 | klublar3 = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] | isht3 = 154 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2014—2018 | klublar4 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] | isht4 = 160 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2019 | klublar5 = [[Ohod (futbol klubi)|Ohod]] | isht5 = 2 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2019—2020 | klublar6 = [[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]] | isht6 = 13 | gollar6 = 0 | yillar7 = 2020—2022 | klublar7 = [[Qizilqum (futbol klubi)|Qizilqum]] | isht7 = 61 | gollar7 = 0 | yillar8 = 2023 | klublar8 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | isht8 = 0 | gollar8 = 0 | milliyyillar1 = 2002—2019 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 106 | milliygollar1 = 0 | boshliqyillar1 = | boshliqklublar1 = }} '''Ignatiy Mixaylovich Nesterov''' ({{lang-ru|Игнатий Михайлович Нестеров}}; 1983-yil 20-iyunda, [[Toshkent]]da tugʻilgan) – oʻzbekistonlik nafaqadagi futbolchi, darvozabon pozitsiyasida o'ynagan. 2002-yildan 2019-yilgacha Oʻzbekiston milliy terma jamoasining asosiy darvozaboni bo'lgan va 106 ta o'yinda ishtirok etgan. Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sportchi (2009). Beshta [[AFC Osiyo kubogi|Osiyo kubogi]]da qatnashish boʻyicha mutlaq rekordchi (2004, 2007, 2011, 2015 va 2019-yillar). Oʻzbekiston futboli tarixidagi eng nomdor futbolchilardan biri. Oʻn uch karra Oʻzbekiston chempioni, oʻn uch karra Oʻzbekiston kubogi sohibi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/bilasizmi-nesterov-tarixda-eng-kop-titul-qolga-kiritgan-darvozabonlar-beshligida |sarlavha=⚡️ Bilasizmi? Nesterov tarixda eng koʻp titul qoʻlga kiritgan darvozabonlar beshligida |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021933/https://championat.asia/oz/news/bilasizmi-nesterov-tarixda-eng-kop-titul-qolga-kiritgan-darvozabonlar-beshligida |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. == Futbolchilik faoliyati == U kattalar futbolidagi debyutini 2001 yili „[[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)|Dinamo]]“ ([[Samarqand]]) safida oʻtkazgan va oʻsha yili 24 ta chempionat oʻyinida qatnashgan. Bu jamoada oʻynab, 2002-yilda oʻzi qoʻshilgan oʻsha paytdagi mamlakatning eng kuchli klubi „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ murabbiylar shtabi vakillari eʼtiborini tortdi. Koʻp vaqtini „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“da oʻtkazgan holda, u jamoaning asosiy darvozaboni boʻlgan va ketma-ket olti mavsum davomida jamoa bilan „Oltin dubl“ni qoʻlga kiritgan, soʻnggi yili esa 2007-yilda jamoa bilan [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstlik kubogi|Hamdoʻstlik kubogi]]ni qoʻlga kiritib, dunyoning eng kuchli jamoasiga aylangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/paxtakor-safida-eng-kop-oynagan-darvozabonlar-yanovskiy-pshenichnikov-bugalo-va-boshqalar |sarlavha=“Paxtakor” safida eng koʻp oʻynagan darvozabonlar: Yanovskiy, Pshenichnikov, Bugalo va boshqalar |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230605085523/https://championat.asia/oz/news/paxtakor-safida-eng-kop-oynagan-darvozabonlar-yanovskiy-pshenichnikov-bugalo-va-boshqalar |arxivsana=2023-06-05 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.start.uz/russian/football/uzbekistan/article/7744|title=Игнатий Нестеров покинул «Пахтакор»|accessdate=23-yanvar 2015-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150123125918/http://www.start.uz/russian/football/uzbekistan/article/7744|archivedate=2015-01-23|deadlink=yes}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/paxtakorning-chempionlar-ligasida-eng-kop-oynagan-futbolchilari |sarlavha="Paxtakor"ning CHempionlar Ligasida eng koʻp oʻynagan futbolchilari |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021941/https://championat.asia/oz/news/paxtakorning-chempionlar-ligasida-eng-kop-oynagan-futbolchilari |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. 2009-yilning iyul oyida Nesterov „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ga oʻtib, klub bilan 3,5 yillik shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://test.pfl.uz/uzb/m/news/view/648 |sarlavha=Nesterov rasman “Bunyodkor” a`zosiga aylandi |sana=22.07.2009}}</ref> va shu yili Oʻzbekiston chempionligini qoʻlga kiritdi va [[Pavel Bugalo]]ni tezda aosiy tarkibdan oʻz oʻyini bilan siqib chiqardi<ref>{{cite web |title=Игнатий Нестеров подписал контракт с "Бунедкором" на 3,5 года |url=http://news.uzreport.uz/news_10_r_64011.html |publisher=Uzreport.com |date=2009-07-22}}</ref>. SHundan soʻng jamoa bilan [[Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogi]]da yana uchta chempionlikni qoʻlga kiritdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ozbekiston-kubogi-finallaridan-super-statistika-soliev-topurar-cheran-va-toraev-yagona-nesterov-rekordchi |sarlavha=Oʻzbekiston kubogi finallaridan super statistika. Soliev toʻpurar, CHeran va Toʻraev yagona, Nesterov rekordchi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021940/https://championat.asia/oz/news/ozbekiston-kubogi-finallaridan-super-statistika-soliev-topurar-cheran-va-toraev-yagona-nesterov-rekordchi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>, 2012-yilda esa [[AFC Osiyo Chempionlar ligasi|OChL]] yarim finalchisiga aylandi. „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ tarkibida oʻynab, asosiy tarkibda ham koʻproq maydonga tushdi. U ancha ishonchli edi, chempionat oʻyinlarida har bir uchrashuvda oʻrtacha bittadan kam gol oʻtkazib yubordi. 2013-yil oxirida u Toshkentning „[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]“ klubiga oʻtdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/rasmij-xabar-ignatij-nesterov-lokomotivga-otdi |sarlavha=Rasmiy xabar: Ignatiy Nesterov "Lokomotiv"ga oʻtdi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021929/https://championat.asia/oz/news/rasmij-xabar-ignatij-nesterov-lokomotivga-otdi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref><ref>[http://championat.asia/uz/news/18847 Ofitsialno: Ignatiy Nesterov pereshyol v „Lokomotiv“]</ref>. 2013-yil oxirida u [[Toshkent]]ning „[[Lokomotiv (futbol klubi, Toshkent)|Lokomotiv]]“ klubiga oʻtdi va bu jamoada 5 yil oʻynadi. Bu jamoada u ham asosiy darvozabonga aylandi va bir qator mamlakat chempionligini qoʻlga kiritdi. 2019-yil 9-yanvar holatiga koʻra, u [[Toshkent]]ning temiryoʻlchilari uchun milliy chempionatda 123 ta oʻyin oʻtkazgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/superliga-nesterov-besh-yuzlik-dovonga-yaqinlashdi |sarlavha=Superliga. Nesterov besh yuzlik dovonga yaqinlashdi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021935/https://championat.asia/oz/news/superliga-nesterov-besh-yuzlik-dovonga-yaqinlashdi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. 2019-yil Oʻzbekiston terma jamoasi bilan AFC Osiyo Kbogidan qaytganidan soʻng Saudiya Abistonining „Ohod“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/rasman-ignatiy-nesterov-saudiya-arabistoni-klubi-bilan-shartnoma-imzoladi |sarlavha=Rasman: Ignatiy Nesterov Saudiya Arabistoni klubi bilan shartnoma imzoladi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021941/https://championat.asia/oz/news/rasman-ignatiy-nesterov-saudiya-arabistoni-klubi-bilan-shartnoma-imzoladi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. 2019-yil mavsumning ikkinchi qismida Toshkentning „Lokomotiv“ jamoasiga qaytdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/maestro-qaytdi |sarlavha=Maestro qaytdi! |sana=19 okt 2019 23:52}}</ref>. 2020-yilgi mavsum yozgi [[Transfermarkt|transfer]] oynasi vaqtida Navoiyning „Qizilqum“ jamoasi bilan shartnoma imzoladi va 3 yil davomida navoiyliklar tarkibida toʻp tepdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/rasmiy-xabar-qizilqum-nesterov-qilichev-kasminin-va-jasur-azimov-bilan-shartnoma-tuzdi |sarlavha=Rasmiy xabar: "Qizilqum" Nesterov, Qilichev, Kasminin va Jasur Azimov bilan shartnoma tuzdi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021936/https://championat.asia/oz/news/rasmiy-xabar-qizilqum-nesterov-qilichev-kasminin-va-jasur-azimov-bilan-shartnoma-tuzdi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. U Osiyodagi eng mashhur va taniqli futbolchi va darvozabonlardan biri. Osiyo Kubogi-2019 da qatnashib, birdaniga ketma ket beshta Osiyo Kubogida qatnashib, Osiyoning mutlaq rekordchisiga aylandi. Muxlislar, jurnalistlar va ekspertlar uni [[Gianluigi Buffon]] bilan solishtirib, „'''Osiyolik Buffon'''“ deb atashadi. 2023-yilgi mavsum yozgi [[Transfermarkt|transfer]] oynasi vaqtida Navbahor jamosi tarkibiga jalb etildi va 29-iyulda 0.5 yilga shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ahmedov-va-nesterov-navbahorga-otdi |sarlavha=Ahmedov va Nesterov "Navbahor"ga oʻtdi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021934/https://championat.asia/oz/news/ahmedov-va-nesterov-navbahorga-otdi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. == Terma jamoa uchun oʻyinlar == 2003-yilda Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasiga qoʻshilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/retro-surat-2002-yilgi-ozbekiston-u-19 |sarlavha="Retro surat". 2002 yilgi Oʻzbekiston U-19 |sana=17 apr 2020 16:09}}</ref>. 2002-yil 21-avgustda [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston milliy terma jamoasi]] tarkibida [[Malayziya]] bilan oʻrtoqlik uchrashuvida rasmiy oʻyinlarda debyut qildi. Bir yil oʻtgach, u jamoa bilan 2004-yilda [[Qatar]]da boʻlib oʻtgan Osiyo Kubogiga yoʻl oldi va u yerda faqat bitta oʻyin oʻtkazdi – [[Turkmaniston]]ga qarshi guruh turnirida. Kelajakda u keyingi barcha qitʼa chempionatlarida qatnashishda davom etdi: 2007-yilda Xitoyda boʻlib oʻtgan turnirda Nesterov 3 ta, 2011-yilda – 5 ta oʻyin oʻtkazdi va turnirning yarim finalchisiga aylandi, 2015-yilda Avstraliyada boʻlib oʻtgan Osiyo Kubogida - 4 ta oʻyinda jamoasining oʻyinlari darvozada himoya qildi. Darvozabon uchun oxirgi Osiyo kubogi 2019-yilda [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAA]]da boʻlib oʻtgan Osiyo Kubogi boʻlib, u 35 yoshida oʻz jamoasining turnirdagi eng keksa futbolchisiga aylandi. Nesterov, shuningdek, beshta [[Futbol boʻyicha Osiyo kubogi|Osiyo Kubogi]]da ishtirok etgan birinchi futbolchiga aylandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ignatiy-nesterov-osiyo-rekordchisi |sarlavha=Ignatiy Nesterov - Osiyo rekordchisi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021943/https://championat.asia/oz/news/ignatiy-nesterov-osiyo-rekordchisi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ignatiy-nesterov-mutlaq-rekordchi |sarlavha=Ignatiy Nesterov - mutlaq rekordchi! |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021937/https://championat.asia/oz/news/ignatiy-nesterov-mutlaq-rekordchi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. == Yutuqlar == * '''Oʻzbekiston chempioni (13)''': : „Paxtakor“ : 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 : „Bunyodkor“ : 2009, 2010, 2011, 2013 : Lokomotiv (Toshkent) : 2016, 2017, 2018 * '''Oʻzbekiston kubogi sohibi (12)''':<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/mutloq-rekordchi-nesterov-yoxud-finalda-oynagan-darvozabonlar-haqida |sarlavha=Mutlaq rekordchi Nesterov yoxud finalda oʻynagan darvozabonlar haqida |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021938/https://championat.asia/oz/news/mutloq-rekordchi-nesterov-yoxud-finalda-oynagan-darvozabonlar-haqida |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref> : Paxtakor: 2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2007 : Bunyodkor: 2010, 2012, 2013 : Lokomotiv (Toshkent) : 2014, 2016, 2017 * '''Oʻzbekiston Superkubogi gʻolibi (1)''': : Lokomotiv (Toshkent): 2015-yil == Doping bilan bogʻliq muammo == 2019-yil Saudiya Arabistoni jamoasida tarkibida oʻynagan vaqtida futbolchining qonidan sportchilar uchun taqiqlangan modda borligi aniqlandi va 8 oy muddatga futboldan chetlashtirildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ignatiy-nesterov-doping-qabul-qilganmi |sarlavha=Ignatiy Nesterov doping qabul qilganmi? |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021928/https://championat.asia/oz/news/ignatiy-nesterov-doping-qabul-qilganmi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ofa-vakili-nesterov-masalasiga-oydinlik-kiritdi |sarlavha=OʻFA vakili Nesterov masalasiga oydinlik kiritdi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230730021931/https://championat.asia/oz/news/ofa-vakili-nesterov-masalasiga-oydinlik-kiritdi |arxivsana=2023-07-30 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/ofk-nesterovni-8-oyga-diskvalifikaciya-qildi |sarlavha=OFK Nesterovni 8 oyga diskvalifikaciya qildi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210409034421/https://championat.asia/oz/news/ofk-nesterovni-8-oyga-diskvalifikaciya-qildi |arxivsana=2021-04-09 |qaralgan sana=2023-07-30 }}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Nesterov rus millatiga mansub va dindor pravoslav nasroniy, uning nasroniy eʼtiqodiga tegishli koʻplab tatuirovkalari bor, u rus va oʻzbek tillarida ikki tilda soʻzlashadi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.paxtakor.uz/index.php?id=45 Paxtakor futbolchilari profillari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20111008122203/http://www.paxtakor.uz/index.php?id=45 |date=8-oktabr 2011-yil }} * [https://fbref.com/en/players/282fe401/ FBref.com] * [https://footballfacts.ru/person/115808 FootballFacts.ru] * [https://www.kooora.com/default.aspx?player=6821 Koora] * [https://www.national-football-teams.com/player/7161.html National Football Teams.com] * [https://int.soccerway.com/players/ignatiy-nesterov/10711/ Soccerway] * [https://news.sportbox.ru/Vidy_sporta/Futbol/Ignatiy-Mihaylovich-Nesterov-Futbol-20061983 Sportbox.ru] * [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/63615 Transfermarkt] * [https://www.worldfootball.net/player_summary/ignatiy-nesterov/ worldfootball.net] {{Navboxes |title=Ignatiy Nesterovga aloqador mavzular |list= {{Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha) 2003-yilgi jahon chempionati tarkibi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2004-yilgi Osiyo Kubogi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2006-yilgi Osiyo oʻyinlari}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2007-yilgi Osiyo Kubogi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2011-yilgi Osiyo Kubogi}} {{Oʻzbekiston tarkibi — AFC Osiyo kubogi 2015}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2019-yilgi Osiyo Kubogi}} }} {{DEFAULTSORT:Nesterov, Ignatiy}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Samarqand sport kishilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik rus millatiga mansub kishilar]] [[Turkum:Erkak futbol darvozabonlari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Dinamo Samarqand futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Bunyodkor klubi futbolchilari]] [[Turkum:Lokomotiv Toshkent futbol klubi futbolchilari]] [[Turkum:Qizilqum klubi futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Ohod klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni Pro-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Saudiya Arabistonidagi muhojir erkak futbolchilar]][[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2004 futbolchilari]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2007 futbolchilari]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2011 futbolchilari]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2015 futbolchilari]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2019 futbolchilari]] [[Turkum:Osiyo oʻyinlari 2006 futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlaridagi sportchilari]] [[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]] t3oufllt0rnwjf4el2ij60ugvc4rupt 0 21042 6304550 6269315 2026-10-10T12:57:49Z Janob Mirzaolim 64438 [[Maxsus:Contributions/~2026-41182-77|~2026-41182-77]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-41182-77|munozara]]) tomonidan qilingan 6211848-sonli tahrir tiklandi: Vandalizm 6304550 wikitext text/x-wiki {{Yoʻnaltirish|Messi}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Lionel Messi | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Lionel Andrés Messi<ref>{{veb manbasi |url=https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=FIFA World Cup Russia 2018: List of Players: Argentina |work=FIFA |page=1 |date=15-iyul 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611000407/https://www.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=11-iyun 2019-yil}}</ref> | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1987|6|24|df=y}}<ref>{{veb manbasi |url=https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |title=2018 FIFA World Cup Russia: List of players: Argentina |work=FIFA |page=1 |date=15-iyul 2018-yil |access-date=13-oktabr 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180619164139/https://tournament.fifadata.com/documents/FWC/2018/pdf/FWC_2018_SQUADLISTS.PDF |archive-date=19-iyun 2018-yil |url-status=dead}}</ref> | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Rosario{{!}}Rosario, Santa Fe|Rosarioda}}, [[Argentina]] | boʻyi = {{boʻy|m=1.73}}<ref>{{veb manbasi |url=https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi |title=Lionel Messi |publisher=Paris Saint-Germain F.C. |access-date=3-aprel 2022-yil |arxivsana=2023-01-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230119220825/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi }}</ref> | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | joriyklub = [[Inter Miami CF|Inter Miami]] | klubraqami = 10 | yoshlikyillari1 = 1992—1995 | yoshlikklublari1 = Grandoli | yoshlikyillari2 = 1995—2000 | yoshlikklublari2 = [[Newell's Old Boys]] | yoshlikyillari3 = 2000—2003 | yoshlikklublari3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | yillar1 = 2003—2004 | klublar1 = Barcelona C | isht1 = 10 | gollar1 = 5 | yillar2 = 2004—2005 | klublar2 = Barcelona B | isht2 = 22 | gollar2 = 6 | yillar3 = 2004—2021 | klublar3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | isht3 = 520 | gollar3 = 474 | yillar4 = 2021—2023 | klublar4 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | isht4 = 58 | gollar4 = 22 | yillar5 = 2023– | klublar5 = [[Inter Miami CF|Inter Miami]] | isht5 = 67 | gollar5 = 62 | milliyyillar1 = 2004—2005 | milliyjamoa1 = [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentina U20]] | milliyisht1 = 18 | milliygollar1 = 14 | milliyyillar2 = 2008 | milliyjamoa2 = [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Argentina U23]] | milliyisht2 = 5 | milliygollar2 = 2 | milliyyillar3 = 2005—2026 | milliyjamoa3 = [[Argentina]] | milliyisht3 = [[Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati|204]] | milliygollar3 = [[Lionel Messi tomonidan milliy terma jamoada kiritilgan gollar roʻyxati|125]] | club-update = 2026-yil 25-may | milliyjamoa-update = 2026-yil 7-iyul | modul = {{Infobox person|embed=yes | imzosi = File:Firma de Lionel Messi.svg | imzo_izohi = Lionel Messi signature}} }} {{Lionel Messi yon panel}} '''Lionel Andrés „Leo“ Messi futbol tarixidagi eng kuchli''' [[Argentina|argentinalik]] yulduz [[futbolchi]], [[Major League Soccer|MLS]] ning „[[Inter Miami CF]]“ klubi va [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina terma jamoasida]] hujumchi sifatida oʻynaydi va jamoa lideri hisoblanadi. Barcha davrlarning eng zòr oʻyinchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan Messi oʻzining [[Lionel Messining faoliyati|futbolchilik faoliyati]] davomida qoʻlga kiritgan koʻplab [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|shaxsiy]] yutuqlari boʻyicha rekord oʻrnatgan. Sakkizta „<nowiki/>[[Oltin toʻp]]<nowiki/>“ mukofoti va sakkiz marta [[FIFA]] tomonidan [[FIFAning eng yaxshi erkak futbolchisi|dunyoning eng yaxshi futbolchisi]] deb topilgan{{refn|Messi received ''[[France Football]]''{{'}}s [[2009 Ballon d'Or]] and [[FIFA]]'s [[2009 FIFA World Player of the Year]] award, prior to their [[FIFA Ballon d'Or#History|six-year merger]]; he proceeded to win the newly formed award, the [[FIFA Ballon d'Or]], four times—[[2010 FIFA Ballon d'Or|2010]], [[2011 FIFA Ballon d'Or|2011]], [[2012 FIFA Ballon d'Or|2012]], [[2015 FIFA Ballon d'Or|2015]]. Both organisations credited him with five (FIFA) Ballon d’Or awards<ref>{{Cite web |first=Rémy |last=Lacombe |title=Messi, le Cinquième Élément |trans-title=Messi, the Fifth Element |magazine=France Football |date=11 January 2016 |url=http://www.francefootball.fr/news/messi-le-cinquieme-element/623615 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121175932/https://www.francefootball.fr/news/messi-le-cinquieme-element/623615 |url-status=live |archive-date=21 January 2024 |access-date=21 January 2024 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Messi, Lloyd, Luis Enrique and Ellis Triumph at FIFA Ballon d'Or 2015 |publisher=FIFA |date=11 January 2016 |url=https://www.fifa.com/news/y=2016/m=1/news=messi-lloyd-luis-enrique-and-ellis-triumph-at-fifa-ballon-d-or-2015-2754944.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20160202210654/http://www.fifa.com/news/y=2016/m=1/news=messi-lloyd-luis-enrique-and-ellis-triumph-at-fifa-ballon-d-or-2015-2754944.html |url-status=dead |archive-date=2 February 2016 |access-date=26 May 2016}}</ref><ref>{{Cite journal |last1=Straeten |first1=Karine van der |last2=Laslier |first2=Jean-François |last3=Daoust |first3=Jean-François |last4=Blais |first4=André |last5=Arrondel |first5=Luc |last6=Anderson |first6=Christopher J. |title=Messi, Ronaldo, and the Politics of Celebrity Elections: Voting for the Best Soccer Player in the World |journal=Perspectives on Politics |volume=18 |pages=91–110 |doi=10.1017/S1537592719002391 |issn=1537-5927 |year=2020 |issue=1 |doi-access=free}}</ref>. He then went on to win the Ballon d’Or three more times—[[2019 Ballon d'Or|2019]], [[2021 Ballon d'Or|2021]], [[2023 Ballon d'Or|2023]]—again assigned by the sole ''France Football'', and won the newly established [[The Best FIFA Men's Player]] three times as well—[[The Best FIFA Football Awards 2019#The Best FIFA Men's Player|2019]], [[The Best FIFA Football Awards 2022#The Best FIFA Men's Player|2022]], [[The Best FIFA Football Awards 2023#The Best FIFA Men's Player|2023]]. ''France Football'' recognizes him as a record eight-time Ballon d’Or winner and FIFA recognizes him as a record eight-time world’s best player<ref>{{Cite web |title=Ballon d'Or 2023 : Lionel Messi sacré pour la huitième fois |trans-title=Ballon d'Or 2023: Lionel Messi crowned for the eighth time |publisher=L'Equipe |date=30 October 2023 |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Ballon-d-or-2023-lionel-messi-sacre-pour-la-huitieme-fois/1428922 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121173444/https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Ballon-d-or-2023-lionel-messi-sacre-pour-la-huitieme-fois/1428922 |url-status=live |archive-date=21 January 2024 |access-date=21 January 2024 |language=fr}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lionel Messi wins The Best FIFA Men's Player Award |publisher=FIFA |date=15 January 2024 |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-wins-best-fifa-mens-player-award-2023 |quote=Lionel Messi has been crowned The Best FIFA Men's Player 2023, retaining the title he won in 2022 [...] Messi also won the 2019 Best FIFA Men's Player award and was recognised by FIFA as the leading player in the men's game on five occasions prior to that – 2009, 2010, 2011, 2012 and 2015 – making this his eighth individual award in total. |archive-url=https://web.archive.org/web/20240121173350/https://www.fifa.com/fifaplus/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-wins-best-fifa-mens-player-award-2023 |url-status=live |archive-date=21 January 2024 |access-date=21 January 2024}}</ref>.|group=note|name=BDOFIFA}}<ref>{{cite web|url=https://www.skysports.com/football/news/11945/7654469/Terry-Messi-s-the-greatest|lang=en|title=Terry: Messi's the greatest|date=2012-04-06|website=[[Sky Sports]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20130521124759/https://www.skysports.com/football/news/11945/7654469/Terry-Messi-s-the-greatest|archive-date=2013-05-21|deadlink=no}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sport-express.ua/football/spain/news/279646-david-vilja-messi-luchshij-futbolist-mira.html|title=Давид Вилья: «Месси — лучший футболист мира»|date=2014-12-24|website=sport-express.ua|deadlink=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150413032234/http://www.sport-express.ua/football/spain/news/279646-david-vilja-messi-luchshij-futbolist-mira.html|archive-date=2015-04-13}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.sovsport.ru/news/text-item/803191|title=Ариго Сакки: Месси — единственный гений современного футбола|author=Сергей Ващенко|date=2015-05-07|website=[[Советский спорт]]|deadlink=yes|archive-url=https://web.archive.org/web/20150508033606/http://www.sovsport.ru/news/text-item/803191|archive-date=2015-05-08}}</ref>. U professional futbol tarixidagi eng koʻp mukofotlangan futbolchi boʻlib, [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|45 ta jamoaviy kubogi]]<nowiki/>ni qoʻlga kiritdi{{refn|According to [[FC Barcelona]],<ref name="BarcelonaHonours">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |title=Messi wins 35th trophy with Barça |publisher=[[FC Barcelona]] |date=17 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=1 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901093606/https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |url-status=live }}</ref> [[FIFA]],<ref name="FIFAHonours">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |title=The World Cup, The Best and all of Lionel Messi's trophy wins |publisher=[[FIFA]] |date=19 January 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715172803/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |archive-date=15 July 2024 |url-status=live}}</ref> [[Major League Soccer]],<ref name="MLS.com">{{cite web |url=https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |title=Lionel Messi extends world record: Inter Miami win Supporters' Shield |publisher=[[Major League Soccer]] |date=3 October 2024 |access-date=3 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003063511/https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |url-status=live }}</ref> the [[Royal Spanish Football Federation]],<ref>{{cite web |url=https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |title=Conditions regarding the marketing of the "Spanish Super Cup" audiovisual rights in the international markets |quote=Lionel Messi is the competition's all-time leading scorer and most successful player with eight titles. |publisher=[[Royal Spanish Football Federation]] |date=12 November 2019 |access-date=25 July 2024 |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080758/https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |url-status=live}}</ref> and multiple media outlets,<ref>{{cite web |last=Aldunate |first=Ramiro |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |title=The legend of Messi |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184709/https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Corrigan |first=Dermot |url=https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |title=Messi's magic has just won him a 35th trophy with Barcelona – but will it be the last? |website=[[The New York Times]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184707/https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |last=Azzoni |first=Tales |url=https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |title=Messi's future up in the air as Barcelona contract ends |publisher=[[Associated Press]] |date=1 July 2021 |access-date=20 July 2024}}</ref> Messi also won the [[2005 Supercopa de España]], bringing his Barcelona trophy total to 35—and his career total to 46<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |title=Lionel Messi wins 46th trophy as Inter Miami secures 2024 Supporters' Shield |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=3 October 2024 |access-date=6 October 2024 |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006141118/https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |url-status=live }}</ref>. However, this particular trophy is not credited here since Messi was out of the squad and did not feature in any of the two games against [[Real Betis]]<ref name="FirstMiami">{{cite web |last=Romero Nuñez |first=Fernando |url=https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |title=Messi wins first title at Miami, does he hold the all-time record? |website=[[Buenos Aires Herald]] |date=22 August 2023 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720183552/https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |url-status=live }}</ref><ref name="ElGrafico">{{cite web |last=Maverino |first=Silvio |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |title=Lionel Messi se convirtió en el jugador más ganador de la historia del fútbol |language=es |trans-title=Lionel Messi became the winningest player in football history |website=[[El Gráfico (Argentina)|El Gráfico]] |issn=0017-291X |date=15 July 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716064037/https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |archive-date=16 July 2024 |url-status=live}}</ref>.|group=note|name=2005Supercopa}}. shu jumladan oʻn ikkita [[Katta Beshlik (futbol)|Katta beshlik]] ligasi, toʻrtta [[UEFA Chempionlar Ligasi]], ikkita [[Copa América|Amerika kubogi]] va bitta [[FIFA Jahon chempionati]]. Messi Yevropaning eng koʻp „<nowiki/>[[Yevropa oltin butsasi|Oltin butsasi]]<nowiki/>“ (6), bitta klub uchun eng koʻp gol (672 ta „<nowiki/>[[FC Barcelona]]<nowiki/>“ jamoasi tarkibida), [[La Liga|La Ligada]] eng koʻp gol (474), xet-trik (36) va golli uzatmalar (192), Amerika Kubogida eng koʻp oʻynagan oʻyinlar (39), golli uzatmalar (18) va golli uzatmalar (34), Jahon kubogida eng koʻp oʻynagan oʻyinlar (26) va golli uzatmalar (21), Janubiy amerikalik erkak tomonidan eng koʻp xalqaro oʻyinlar (191) va xalqaro gollar (112) va ikkinchi oʻrinda turadi. Sermahsul gol muallifi va ijodiy pleymeyker boʻlgan Messi klub va mamlakat safida 850 dan ortiq gol urgan. Argentinaning Rosario shahrida tugʻilgan Messi 13 yoshida ota-onasi bilan [[Ispaniya]]<nowiki/>ga koʻchib oʻtgan va „Barselona“ yoshlar jamoasi tarkibiga qoʻshilgan. 2004-yil oktyabr oyida ushbu klubning asosiy tarkibida debyut oʻyinini oʻtkazgan. „Barselona“dagi dastlabki yillarida asosiy tarkibning ajralmas oʻyinchisiga aylanishga erishdi va 2008/2009-yilgi mavsumda Messi klub bilan birgalikda oʻzining birinchi „Trebl“ni hamda „Oltin toʻp“ sovrinini qoʻlga kiritgan. Keyingi uch yil davomida ham „Oltin toʻp“ sohibi boʻldi va bu mukofotni ketma-ket toʻrt marta qoʻlga kiritgan birinchi futbolchi sifatida tarixga kirdi<ref>{{cite web|title=Messi makes it four FIFA Ballon d'Or wins in a row|url=https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1910623.html|website=UEFA|date=2013-01-07|access-date=2020-12-30|lang=en|archive-date=2019-12-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20191227032537/https://www.uefa.com/memberassociations/news/newsid=1910623.html|deadlink=no}}</ref>. 2011/2012-yilgi mavsumda Messi Ispaniya chempionatida, shuningdek, butun Yevropada bir mavsumda urilgan gollar soni boʻyicha rekord oʻrnatdi<ref>{{cite web|url=https://bleacherreport.com/articles/1195078-lionel-messi-ranking-his-seasons-so-far-for-barcelona|title=Lionel Messi: Ranking His Seasons so Far for Barcelona|lang=en|first=Cheyenne|last=Hollis|date=2012-05-25|access-date=2021-01-23|archive-date=2021-01-29|archive-url=https://web.archive.org/web/20210129051542/https://bleacherreport.com/articles/1195078-lionel-messi-ranking-his-seasons-so-far-for-barcelona|deadlink=no}}</ref>. 2014/2015-yilgi mavsumda esa Ispaniya chempionati tarixidagi eng sara toʻpurar boʻldi va oʻz klubi bilan ikkinchi marta „Trebl“ni qoʻlga kiritishga muvaffaq boʻldi. 2021-yilda argentinalikning „Barselona“ bilan shartnomasi tugadi va Kataloniya klubining moliyaviy ahvoli tufayli uzaytirilmadi. Shu munosabat bilan Messi erkin agentga aylandi va Fransiyaning „<nowiki/>[[Paris Saint-Germain FC]]<nowiki/>“ klubiga tekinga oʻtdi. 2022-yilda u jahon chempionatlaridagi oʻyinlar soni boʻyicha nemis futbolchisi Lotar Matteus rekordini yangiladi<ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://aif.ru/sport/football/messi_pobil_rekord_matteusa_po_chislu_matchey_na_chempionatah_mira|title=Месси побил рекорд Маттеуса по числу матчей на чемпионатах мира|website=AiF|date=2022-12-18|access-date=2022-12-18|archive-date=2022-12-18|archive-url=https://web.archive.org/web/20221218155154/https://aif.ru/sport/football/messi_pobil_rekord_matteusa_po_chislu_matchey_na_chempionatah_mira|deadlink=no}}</ref>. Argentina yoshlar terma jamoasi tarkibida Messi 2005-yilda jahon chempioni boʻldi va oʻsha yili Argentina terma jamoasida debyut qildi. 2007-yilda Amerika kubogida u turnirning kumush medali sovrindori boʻldi va uning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi. 23 yoshgacha boʻlganlar terma jamoasi tarkibida 2008-yilgi Olimpiya chempioni boʻlgan. 2011-yildan beri, allaqachon terma jamoa sardori sifatida Messi ketma-ket uchta yirik turnirning finalida ishtirok etdi: 2014-yilgi Jahon chempionati va 2015 va 2016-yilgi Amerika kuboklari, ammo barcha hollarda oʻz jamoasi bilan magʻlubiyatga uchradi. 2016-yilda u xalqaro faoliyatini yakunlaganini eʼlon qildi, ammo keyinchalik terma jamoaga qaytdi va 2018-yilgi jahon chempionatida, shuningdek, 2019-yilgi Amerika kubogida ishtirok etdi va u yerda terma jamoasi bilan uchinchi oʻrinni egalladi. Keyin Messi terma jamoasi bilan 2021-yilgi Amerika kubogida gʻalaba qozonib, ushbu turnirning eng yaxshi toʻpurari, eng yaxshi assistenti va eng yaxshi futbolchisi boʻldi. 2022-yilda u finalda va jahon chempionatida gʻolib chiqdi. U dunyodagi eng mashhur sportchilardan biri hisoblanadi, 2006-yildan beri u sport kiyimlari ishlab chiqaruvchi [[Adidas]] kompaniyasining asosiy reklama shaxslaridan biri hisoblanadi. 2008-yildan beri u eng koʻp maosh oluvchi futbolchilardan biri<ref name="Messi, the (Very) Good Payroll">{{cite web|first=Roberto|last=Notarianni|title=Messi, la (Très) Bonne Paie|lang=fr|website=France Football|date=2015-03-25|url=http://www.francefootball.fr/news/Messi-la-tres-bonne-paie/545838|access-date=2021-01-16|archive-date=2020-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20201025022721/https://www.francefootball.fr/news/Messi-la-tres-bonne-paie/545838|deadlink=no}}</ref>. 2019-yilda Forbes argentinalikni dunyodagi eng koʻp maosh oluvchi sportchi deb tan oldi<ref name="forbes2019">{{cite web|title=Lionel Messi edges out Cristiano Ronaldo to head Forbes top 100 highest paid athletes|url=https://www.bbc.com/sport/48602166|date=2019-06-11|access-date=2021-01-08|lang=en|website=BBC Sport|archive-date=2021-01-31|archive-url=https://web.archive.org/web/20210131032902/https://www.bbc.com/sport/48602166|deadlink=no}}</ref>. Time jurnali uni 2011, 2012 va 2023-yillarda dunyoning eng nufuzli 100 kishisi roʻyxatiga kiritdi. 2020 va 2023-yillarda Messi Laureus World Sports Awards tomonidan yilning eng yaxshi sportchisi deb topildi, u ushbu mukofotni qoʻlga kiritgan birinchi futbolchi boʻldi. Oʻsha yili [[Forbes]] Messini faoliyati davomida bir milliard dollardan ortiq pul ishlagan tarixdagi ikkinchi futbolchi deb atadi<ref name="Career billion">{{cite web|url=https://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2020/09/14/the-worlds-highest-paid-soccer-players-2020-messi-wins-mbappe-rises/#7601f0671cff|title=World's Highest-Paid Soccer Players: Messi Wins, Mbappe Rises|lang=en|website=Forbes|date=2020-09-14|first=Christina|last=Settimi|access-date=2020-12-30|archive-date=2020-09-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20200927010615/https://www.forbes.com/sites/christinasettimi/2020/09/14/the-worlds-highest-paid-soccer-players-2020-messi-wins-mbappe-rises/#7601f0671cff|deadlink=no}}</ref> . == Biografiyasi == Lionel Messi 1987-yil 24-iyunda [[Argentina|Argentinaning]] [[Rosario]] shahrida tugʻilgan. Otasi Jorge Orasio Messi poʻlat quyish zavodida ishchi, onasi Seliya Mariya Kuchchittini esa maʼlum vaqt bilan farrosh sifatida ishlagan. Uning Rodrigo va Matias ismli ikki akasi hamda Mariya Sol ismli singlisi bor. Ikki amakivachchasi – [[Emanuel Biancucchi|Emanuel]] va [[Maxi Biancucchi|Maksimilian Biancucchi]] ham futbolchi hisoblanadi. Otasining kelib chiqishi [[Italiya|Italiyaning]] [[Recanati]] shahridan boʻlib, uning bobosi Anjelo Messi 1883-yilda Argentinaga koʻchib kelgan. Boshqa ajdodlari asli [[Kataloniya|Kataloniyadan]]; xususan, uning ona tarafidan bobosi Ramon Lobera Peres 1895-yilda El-Poalda tugʻilgan. Ramonning ukasi Gonsal Lober Peres (1904-yilda El-Poalda tugʻilgan) esa boshqa futbolchi – [[Bojan Krkić|Bojan Krkićning]] bobosi hisoblanadi. Maktabda oʻqigan davrida Messi fanlarni oʻrtacha oʻzlashtirgan, lekin jismoniy tarbiya va musiqa darslarini juda yaxshi koʻrgan. Professional futbolchi boʻlgandan soʻng, u oʻzi oʻqigan maktab uchun mebel, kompyuterlar va darsliklar sotib olgan. Messi tahsil olgan maktabda uning muzeyi tashkil etilgan. Toʻrt yoshida Argentinadagi mahalliy Grandoli klubiga qoʻshilgan, u yerda otasi unga murabbiylik qilgan. Messi yoshligidan barcha jabhada qoʻllab-quvvatlagan inson bu onasining onasi Seliya edi. Messining buvisi koʻpincha mashgʻulotlarga va oʻyinlarga oʻzi kuzatib borgan. Messi oʻn bir yoshga toʻlishidan oldin buvisi vafit etgan. Buvisining oʻlimidan qattiq taʼsirlangan va oʻshandan beri u taqvodor katolik sifatida buvisini nomini doimo yodda saqlash sifatida gollar urgan vaqtida koʻrsatkich barmoqlarini osmonga qarata nishonlaydi. == Faoliyat davri statistikasi == === Klub === {{updated|Soʻngi oʻyin 2025-yil 16-mart kuni oʻtkazilgan}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Klub, mavsum va musobaqalar boʻyicha oʻtkazgan oʻyinlar soni hamda urgan gollari !rowspan="2"|Klubi !rowspan="2"|Mavsum !colspan="3"|Liga !colspan="2"|Milliy kubok{{efn|Includes [[Copa del Rey]], [[Coupe de France]], [[U.S. Open Cup]]}} !colspan="2"|Xalqaro{{efn|All appearances in [[UEFA Champions League]], unless otherwise noted}} !colspan="2"|Boshqa !colspan="2"|Jami |- !Divizion!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar |- | rowspan="18" |[[FC Barcelona|Barcelona]] |2004–2005<ref name="Matches 2004–05">{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2004–05 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2004-05 |access-date=19 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630175258/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2004-05 |url-status=live}}</ref> |[[La Liga]] |7 || 1 || 1 || 0 || 1 || 0 || colspan="2" |— || 9 || 1 |- |2005–2006<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2005–06 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2005-06 |access-date=20 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630200019/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2005-06 |url-status=live}}</ref> |La Liga |17 || 6 || 2 || 1 || 6 || 1 || 0 || 0 || 25 || 8 |- |2006–2007<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2006–07 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2006-07 |access-date=21 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630212928/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2006-07 |url-status=live}}</ref> |La Liga |26 || 14 || 2 || 2 || 5 || 1 || 3{{efn|One appearance in [[UEFA Super Cup]], two appearances in [[Supercopa de España]]}} || 0 || 36 || 17 |- |2007–2008<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2007–08 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2007-08 |access-date=21 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630205507/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2007-08 |url-status=live}}</ref> |La Liga |28 || 10 || 3 || 0 || 9 || 6 || colspan="2"|— || 40 || 16 |- |2008–2009<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2008–09 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2008-09 |access-date=24 July 2015 |archive-date=9 December 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211209091527/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2008-09 |url-status=live}}</ref> |La Liga |31 || 23 || 8 || 6 || 12 || 9 || colspan="2"|— || 51 || 38 |- |2009–2010<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2009–10 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2009-10 |access-date=27 July 2015 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318114330/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2009-10 |url-status=live}}</ref> |La Liga |35 || 34 || 3 || 1 || 11 || 8 || 4{{efn|One appearance in UEFA Super Cup, one appearance and two goals in Supercopa de España, two appearances and two goals in [[FIFA Club World Cup]]}} || 4 || 53 || 47 |- |2010–11<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2010–11 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2010-11 |access-date=27 July 2015 |archive-date=30 June 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150630194758/http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2010-11 |url-status=live}}</ref> |La Liga |33 || 31 || 7 || 7 || 13 || 12 || 2{{efn|name=SDE|Appearance(s) in Supercopa de España}} || 3 || 55 || 53 |- |2011–2012<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2011–12 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2011-12 |access-date=30 July 2015 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318162042/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2011-12 |url-status=live}}</ref> |La Liga |37 || 50 || 7 || 3 || 11 || 14 || 5{{efn|One appearance and one goal in UEFA Super Cup, two appearances and three goals in Supercopa de España, two appearances and two goals in FIFA Club World Cup}} || 6 || 60 || 73 |- |2012–2013<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2012–13 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2012-13 |access-date=9 August 2015 |archive-date=18 March 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220318133303/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2012-13 |url-status=live}}</ref> |La Liga |32 || 46 || 5 || 4 || 11 || 8 || 2{{efn|name=SDE}} || 2 || 50 || 60 |- |2013–2014<ref>{{cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2013–14 |publisher=BDFutbol |url=http://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2013-14 |access-date=10 August 2015 |archive-date=10 August 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210810163710/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2013-14 |url-status=live}}</ref> |La Liga |31 || 28 || 6 || 5 || 7 || 8 || 2{{efn|name=SDE}} || 0 || 46 || 41 |- |2014–2015<ref>{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2014–15 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2014-15 |access-date=11 August 2015 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085528/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2014-15 |url-status=live}}</ref> |La Liga |38 || 43 || 6 || 5 || 13 || 10 || colspan="2"|— || 57 || 58 |- |2015–2016<ref name="Matches 2015–16">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2015–16 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2015-16 |access-date=6 September 2015 |archive-date=15 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180915085556/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2015-16 |url-status=live}}</ref> |La Liga |33 || 26 || 5 || 5 || 7 || 6 || 4{{efn|One appearance and two goals in UEFA Super Cup, two appearances and one goal in Supercopa de España, one appearance and one goal in FIFA Club World Cup}} || 4 || 49 || 41 |- |2016–2017<ref name="Matches 2016–17">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2016–17 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2016-17 |access-date=27 October 2016 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821010456/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2016-17 |url-status=live}}</ref> |La Liga |34 || 37 || 7 || 5 || 9 || 11 || 2{{efn|name=SDE}} || 1 || 52 || 54 |- |2017–2018<ref name="Matches 2017–18">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2017–18 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2017-18 |access-date=27 August 2017 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822014537/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2017-18 |url-status=live}}</ref> |La Liga |36 || 34 || 6 || 4 || 10 || 6 || 2{{efn|name=SDE}} || 1 || 54 || 45 |- |2018–2019<ref name="Matches 2018–19">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2018–19 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2018-19 |access-date=27 August 2018 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821010232/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2018-19 |url-status=live}}</ref> |La Liga |34 || 36 || 5 || 3 || 10 || 12 || 1{{efn|name=SDE}} || 0 || 50 || 51 |- |2019–2020<ref name="Matches 2019–20">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2019–20 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2019-20 |access-date=17 September 2019 |archive-date=6 July 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210706113637/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2019-20 |url-status=live}}</ref> |La Liga |33 || 25 || 2 || 2 || 8 || 3 || 1{{efn|name=SDE}} || 1 || 44 || 31 |- |2020–2021<ref name="Matches 2020–21">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2020–21 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2020-21 |access-date=9 October 2020 |archive-date=22 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230822014539/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2020-21 |url-status=live}}</ref> |La Liga |35 || 30 || 5 || 3 || 6 || 5 || 1{{efn|name=SDE}} || 0 || 47 || 38 |- !colspan="2"|Jami !520 || 474 || 80 || 56 || 149 || 120 || 29 || 22 || 778 || 672 |- |rowspan="3"|[[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] |2021–22<ref name="Matches 2021–22">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2021–22 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2021-22 |access-date=18 August 2021 |archive-date=30 November 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211130204328/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2021-22 |url-status=live}}</ref> |[[Ligue 1]] |26 || 6 || 1 || 0 || 7 || 5 || colspan="2"|— || 34 || 11 |- |2022–2023<ref name="Matches 2022–23">{{Cite web |title=Lionel Andrés Messi Cuccittini: Matches 2022–23 |publisher=BDFutbol |url=https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2022-23 |access-date=31 July 2022 |archive-date=21 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230821010233/https://www.bdfutbol.com/en/p/j1753.html?temp=2022-23 |url-status=live}}</ref> |Ligue 1 |32 || 16 || 1 || 0 || 7 || 4 || 1{{efn|Appearance in [[Trophée des Champions]]}} || 1 || 41 || 21 |- !colspan="2"|Jami !58 || 22 || 2 || 0 || 14 || 9 || 1 || 1 || 75 || 32 |- |rowspan="4"|[[Inter Miami CF|Inter Miami]] |2023 |[[Major League Soccer|MLS]] |6 || 1 || 1 || 0 || colspan="2"|— || 7{{efn|Appearances in [[Leagues Cup]]}} || 10 || 14 || 11 |- |2024 |MLS |19 || 20 || colspan="2"|— || 3{{efn|Appearances in [[CONCACAF Champions Cup]]}} || 2 || 3{{efn|Appearances in [[MLS Cup playoffs]]}} || 1 || 25 || 23 |- |2025 |MLS |2 || 1 || colspan="2" |— ||3{{efn|name=CCC|[[CONCACAF Champions Cup]]dagi holati}} || 3 || 0 || 0 || 5 || 4 |- ! colspan="2" |Jami !27 || 22 || 1 || 0 || 6 || 5 || 10 || 11 || 44 || 38 |- ! colspan="3" |Umumiy faoliyat statistikasi !637 || 529 || 83 || 56 || 169 || 134 || 40 || 34 || 929 || 744 |}<references group="izoh" /> {{notelist}} === Terma jamoa === {{See also|Lionel Messi tomonidan milliy terma jamoada kiritilgan gollar roʻyxati}} {{updated|Soʻngi oʻyin 2024-yil 19-noyabr kuni oʻtkazilgan}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |+ Milliy terma jamoada yillar va musobaqalar boʻyicha oʻtkazgan oʻyin hamda gol urish natijalari !rowspan="2"|Jamoa !rowspan="2"|Yil !colspan="2"|Musobaqa !colspan="2"|Oʻrtoqlik !colspan="2"|Jami |- !Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar!!Oʻyinlar!!Gollar |- |rowspan=3 | [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentina U20]]{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}{{sfn|Balagué|2013|pp=220–240}} |2004 |colspan=2 | — | 2 | 3 | 2 | 3 |- |2005 |16{{efn|Nine appearances and five goals in the [[2005 South American U-20 Championship]], seven appearances and six goals in the [[2005 FIFA World Youth Championship]].}} | 11 | colspan=2|— | 16 | 11 |- !Jami ! 16 ! 11 ! 2 ! 3 ! 18 ! 14 |- |rowspan=2|[[Argentina milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Argentina U23]]{{sfn|Balagué|2013|pp=436–437}}<ref>{{cite web |last=Saaid |first=Hamdan |url=https://www.rsssf.org/tableso/ol2008f-det.html |title=Games of the XXIX. Olympiad |publisher=[[RSSSF|Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=12 September 2008 |access-date=6 August 2024}}</ref> |2008 |5{{efn|Appearances in the [[Football at the 2008 Summer Olympics – Men's tournament|2008 Summer Olympics]].}} || 2 || colspan=2|— || 5{{efn-lg|name=U23|Does not include an [[Non-FIFA international football|unofficial friendly match]] played on 24 May 2008 in Barcelona between Argentina U23 and the [[Catalonia national football team]],<ref>{{Cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20080527190720/http://www.elmundo.es/elmundo/2008/05/24/barcelona/1211658712.html |url=https://www.elmundo.es/elmundo/2008/05/24/barcelona/1211658712.html |title=La selección catalana pierde ante Argentina (0–1) en un partido marcado por la política |website=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |archive-date=27 May 2008 |date=24 May 2008 |url-status=live |language=es}}</ref><ref>{{Cite web|archive-url=https://web.archive.org/web/20221225161247/http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2008/05/25/pagina-18/1396683/pdf.html |url=http://hemeroteca.mundodeportivo.com/preview/2008/05/25/pagina-18/1396683/pdf.html |title=Fiesta y equilibrio |website=[[Mundo Deportivo]] |page=18 |archive-date=25 December 2022 |date=25 May 2008 |url-status=live |language=es}}</ref> as Catalonia is not affiliated with either [[FIFA]] or [[UEFA]] as a [[List of men's national association football teams|national member association]] and is therefore not allowed to participate in official competitions<ref>{{Cite web |last=Hawkey |first=Ian |title=Catalonia and Basque Country reignite call for independent national football identities |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/spain/10541466/Catalonia-and-Basque-Country-reignite-call-for-independent-national-football-identities.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20221228184034/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/spain/10541466/Catalonia-and-Basque-Country-reignite-call-for-independent-national-football-identities.html |archive-date=28 December 2022 |url-access=subscription |url-status=live |website=[[The Daily Telegraph]] |date=30 December 2013 |access-date=28 December 2022}}</ref>.}} | 2 |- !Jami ! 5 ! 2 ! 0 ! 0 ! 5 ! 2 |- |rowspan=21|[[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]]<ref>{{cite web |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |title=Lionel Andrés Messi – Century of International Appearances |last=Mamrud |first=Roberto |publisher=[[RSSSF|Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=26 August 2024 |access-date=24 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240924102628/https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |archive-date=24 September 2024 |url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web |title=Lionel Messi: Player Profile |publisher=ESPN FC |url=http://www.espnfc.com/player/45843/lionel-messi |access-date=9 September 2015 |archive-date=11 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181011072031/http://www.espnfc.com/player/45843/lionel-messi |url-status=live}}</ref> |scope=row|2005 | 3{{efn|Appearances in [[2006 FIFA World Cup qualification]].}} | 0 | 2 | 0 | 5 | 0 |- |scope=row|2006 | 3{{efn|Appearances in [[2006 FIFA World Cup]].}} | 1 | 4 | 1 | 7 | 2 |- |scope=row|2007 | 10{{efn|Six appearances and two goals in [[2007 Copa América]], four appearances and two goals in [[2010 FIFA World Cup qualification]].}} | 4 | 4 | 2 | 14 | 6 |- |scope=row|2008 | 6{{efn|name=WCQ10|Appearances in [[2010 FIFA World Cup qualification]].}} | 1 | 2 | 1 | 8 | 2 |- |scope=row|2009 | 8{{efn|name=WCQ10}} | 1 | 2 | 2 | 10 | 3 |- |scope=row|2010 | 5{{efn|Appearances in [[2010 FIFA World Cup]].}} | 0 | 5 | 2 | 10 | 2 |- |scope=row|2011 | 8{{efn|Four appearances in [[2011 Copa América]], four appearances and two goals in [[2014 FIFA World Cup qualification]].}} | 2 | 5 | 2 | 13 | 4 |- |scope=row|2012 | 5{{efn|name=WCQ14|Appearances in [[2014 FIFA World Cup qualification]].}} | 5 | 4 | 7 | 9 | 12 |- |scope=row|2013 | 5{{efn|name=WCQ14}} | 3 | 2 | 3 | 7 | 6 |- |scope=row|2014 | 7{{efn|Appearances in [[2014 FIFA World Cup]].}} | 4 | 7 | 4 | 14 | 8 |- |scope=row|2015 | 6{{efn|Appearances in [[2015 Copa América]].}} | 1 | 2 | 3 | 8 | 4 |- |scope=row|2016 | 10{{efn|Five appearances and three goals in [[2018 FIFA World Cup qualification]], five appearances and five goals in [[Copa América Centenario]].}} | 8 | 1 | 0 | 11 | 8 |- |scope=row|2017 | 5{{efn|Appearances in [[2018 FIFA World Cup qualification]].}} | 4 | 2 | 0 | 7 | 4 |- |scope=row|2018 | 4{{efn|Appearances in [[2018 FIFA World Cup]].}} | 1 | 1 | 3 | 5 | 4 |- |scope=row|2019 | 6{{efn|Appearances in [[2019 Copa América]].}} | 1 | 4 | 4 | 10 | 5 |- |scope=row|2020 | 4{{efn|Appearances in [[2022 FIFA World Cup qualification]].}} | 1 |colspan=2| — | 4 | 1 |- |scope=row|2021 | 16{{efn|Nine appearances and five goals in [[2022 FIFA World Cup qualification]], seven appearances and four goals in [[2021 Copa América]].}} | 9 |colspan=2| — | 16 | 9 |- |scope=row|2022 | 10{{efn|Two appearances and one goal in [[2022 FIFA World Cup qualification]], one appearance in [[2022 Finalissima]], seven appearances and seven goals in [[2022 FIFA World Cup]].}} | 8 | 4 | 10 | 14 | 18 |- |scope=row|2023 | 5{{efn|Appearances in [[2026 FIFA World Cup qualification]].}} | 3 | 3 | 5 | 8 | 8 |- |scope=row|2024 | 9{{efn|Five appearances and one goal in [[2024 Copa América]], four appearances and three goals in [[2026 FIFA World Cup qualification]].}} | 4 | 2 | 2 | 11 | 6 |- !scope=row|Jami ! 135 ! 61 ! 56 ! 51 ! 191 ! 112 |- !colspan=2|Umumiy faoliyati ! 156 ! 74 ! 58 ! 54 ! 213 ! 128 |} <references group="izoh"/> <references group="lower-greek" />{{notelist}} == Yutuqlar == {{For|Messi erishgan yutuqlar roʻyxati|Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati}} [[File:Messi with Neymar Junior the Future of Brazil.jpg|thumb|upright=0.9|Messi (Oltin toʻp sovrindori) boʻlajak jamoadoshi [[Neymar]] (Bronza toʻp sovrindori) bilan 2011-yilgi FIFA klublar oʻrtasidagi Jahon chempionati finalida tasvirlangan.]] '''Barcelona'''<ref name="BarcelonaHonours" /><ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[La Liga]]: 2004–05, 2005–06, 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2012–13, 2014–15, 2015–16, 2017–18, 2018–19 * [[Copa del Rey]]: 2008–09, 2011–12, 2014–15, 2015–16, 2016–17, 2017–18, 2020–21 * [[Ispaniya superkubogi (futbol)|Ispaniya superkubogi]]:{{refn|group=note|name=2005Supercopa}}<!-- the 2005 trophy should not be added. see consensus: [[Wikipedia talk:WikiProject Football/Archive 132#Player Honours: Should supercups be included in a player's trophy count (e.g. Messi]],_2005)_if_they_werenʻt_called_up_but_are_still_credited_with_the_title_by_the_club?--> 2006, 2009, 2010, 2011, 2013, 2016, 2018 * [[UEFA Chempionlar Ligasi]]: 2005–06, 2008–09, 2010–11, [[UEFA Chempionlar ligasi 2014/2015|2014–15]] * [[UEFA Superkubogi]]: 2009, 2011, [[UEFA Superkubogi (2015)|2015]] * [[FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati]]: 2009, 2011, 2015 '''Paris Saint-Germain'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[Ligue 1]]: 2021–22, 2022–23 * Fransiya Superkubogi: 2022 '''Inter Miami'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="MLS.com" /><ref name="ElGrafico" /> * Supporters' Shield gʻolibi: 2024 * Liga kubogi: 2023 '''Argentina U20'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[FIFA U-20 Jahon chempionati|FIFA yosh oʻrtasidagi jahon chempionati]]: 2005 '''Argentina U23'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[Yozgi Olimpiada oʻyinlarida futbol|Olimpiada oʻyinlari]]: 2008 '''Argentina'''<ref name="FIFAHonours" /><ref name="ElGrafico" /> * [[FIFA Jahon chempionati]]: [[FIFA Jahon chempionati 2022|2022]] * [[Copa América]]: 2021, 2024 * [[Finalissima]]: [[Finalissima 2022|2022]] '''Shaxsiy sovrinlar''' * [[Ballon d'Or]]: 2009, 2010, [[2011-yilgi FIFA Oltin to‘p|2011]], 2012, 2015, 2019, 2021, 2023{{refn|group=note|name=BDOFIFA}} * FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchisi/[[FIFA Oltin toʻp]]/[[FIFAning eng yaxshi erkak futbolchisi]]: 2009, 2010, [[2011-yilgi FIFA Oltin to‘p|2011]], 2012, 2015, 2019, [[2022-yilning eng yaxshi FIFA Futbol mukofotlari|2022]], 2023{{refn|group=note|name=BDOFIFA}} * Yevropa oltin butsasi: 2009–10, 2011–12, 2012–13, 2016–17, 2017–18, 2018–19<ref name="SixthGoldenShoe" /><ref>{{cite web |last=Pettigrove |first=Jason |title=A Sixth Golden Shoe Sees Lionel Messi Stand Alone |date=16 October 2019 |url=https://www.forbes.com/sites/jasonpettigrove/2019/10/16/a-sixth-golden-shoe-sees-lionel-messi-stand-alone/ |website=[[Forbes]] |issn=0015-6914 |access-date=10 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191019004931/https://www.forbes.com/sites/jasonpettigrove/2019/10/16/a-sixth-golden-shoe-sees-lionel-messi-stand-alone/ |archive-date=19 October 2019 |url-status=live}}</ref> * [[FIFA Jahon chempionati mukofotlari|FIFA Jahon chempionati oltin toʻpi]]: [[FIFA Jahon chempionati 2014|2014]], [[FIFA Jahon chempionati 2022|2022]]<ref name="FIFAHonours" /><ref name="Reuters">{{Cite web |editor1=Toby Davis |editor2=Ed Osmond |url=https://www.reuters.com/lifestyle/sports/lionel-messi-argentina-players-world-cup-goals-stats-career-highlights-2022-12-16/ |title=Argentina's Lionel Messi: World Cup goals, stats and career highlights |work=[[Reuters]] |date=18 December 2022 |access-date=5 February 2023 |archive-date=5 February 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230205112252/https://www.reuters.com/lifestyle/sports/lionel-messi-argentina-players-world-cup-goals-stats-career-highlights-2022-12-16/ |url-status=live}}</ref> * [[FIFA Jahon chempionati mukofotlari|FIFA Jahon chempionati kumush butsasi]]: [[FIFA Jahon chempionati 2022|2022]] * [[FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati sovrinlari|FIFA klublar oʻrtasidagi jahon chempionati Oltin toʻpi]]: 2009, 2011<ref name="FIFAHonours" /> * [[FIFA U-20 Jahon chempionati rekordlari va statistikasi|FIFA U-20 Jahon chempionatining Oltin toʻpi]]: 2005<ref name="FIFAHonours" /> * [[FIFA U-20 Jahon chempionati rekordlari va statistikasi|FIFA U-20 Jahon chempionatining Oltin butsi]]: 2005<ref name="FIFAHonours" /> oltin toʻpi * [[UEFA versiyasi boʻyicha yilning eng yaxshi klub futbolchisi]]: 2008–09 * [[UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi mukofoti]]: 2010–11, 2014–15 * [[UEFA Chempionlar Ligasining eng koʻp gol urgan futbolchilar roʻyxati]]: 2008–09, 2009–10, 2010–11, [[UEFA Chempionlar Ligasi 2011—2012#Toʻpurarlar|2011–12]], [[UEFA Chempionlar ligasi 2014/2015#Toʻpurarlar|2014–15]], 2018–19 * [[Copa América mukofotlari|Copa América oltin toʻpi]]: [[CONMEBOL Amerika kubogi 2015#Sovrinlar|2015]], 2021 * [[Copa América mukofotlari|Copa América oltin butasasi]]: 2021 * [[La Liga Mukofotlari|La Ligada eng yaxshi futbolchi]]: 2008–09, 2009–10, 2010–11, 2011–12, 2012–13, 2014–15,<ref name="Honours">{{Cite news |first=Paul M. |last=Otero |title=Palmarés de un Genio: El Coleccionista de Trofeos |trans-title=Honours of a Genius: The Collector of Trophies |newspaper=Marca |location=Spain |date=12 November 2013 |language=es |url=http://www.marca.com/accesible/2013/11/12/futbol/equipos/barcelona/1384256483.html |access-date=13 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190328162523/https://www.marca.com/accesible/2013/11/12/futbol/equipos/barcelona/1384256483.html |archive-date=28 March 2019 |url-status=dead}}</ref><ref name="MessiBest">{{Cite web |title=Messi, Mejor Delantero y Mejor Jugador |trans-title=Messi, Best Forward and Best Player |publisher=Liga de Fútbol Profesional |language=es |date=2 December 2013 |url=https://www.ligabbva.com/liga-bbva/126953/messi-mejor-delantero-y-mejor-jugador-cristiano-jugador-mas-valioso/ |access-date=13 September 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151208113604/https://www.ligabbva.com/liga-bbva/126953/messi-mejor-delantero-y-mejor-jugador-cristiano-jugador-mas-valioso/ |archive-date=8 December 2015}}</ref><ref name="2014–15BBVA">{{Cite web |title=Lionel Messi, 2014–15 Liga BBVA Best Player |publisher=Liga de Fútbol Profesional |date=30 November 2015 |url=http://www.laliga.es/en/noticias/lionel-messi-201415-liga-bbva-best-player |access-date=8 January 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190322140218/https://www.laliga.es/en/noticias/lionel-messi-201415-liga-bbva-best-player |archive-date=22 March 2019 |url-status=dead}}</ref> 2016–17,<ref>{{cite web |title=Lionel Messi Beats Cristiano Ronaldo To La Liga Best Player Award |website=soccerladuma |date=19 December 2017 |url=https://www.soccerladuma.co.za/news/articles/international/categories/messi-ronaldo-neymar-watch-1/lionel-messi-beats-cristiano-ronaldo-to-la-liga-best-player-award/285797 |access-date=19 December 2017 |archive-date=23 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230923140137/https://www.snl24.com/soccerladuma/international/messi-ronaldo-neymar-mbappe-watch/lionel-messi-beats-cristiano-ronaldo-to-la-liga-best-player-award-20171219 |url-status=live}}</ref> 2017–18,<ref>{{cite web |title=Leo Messi reçoit le Pichichi et MVP de la Liga 2017–18 |publisher=FC Barcelona |date=12 November 2018 |url=https://www.fcbarcelona.fr/fr/photos/913399/leo-messi-recoit-le-pichichi-et-mvp-de-la-liga-2017-18|access-date=12 November 2018|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923141051/https://www.fcbarcelona.fr/fr/photos/913399/leo-messi-recoit-le-pichichi-et-mvp-de-la-liga-2017-18|url-status=live}}</ref> 2018–19<ref>{{cite web |title=Lionel Messi wins La Liga best player award for 2018–19 season |website=barcablaugranes.com |date=17 December 2019 |url=https://www.barcablaugranes.com/2019/12/17/21024688/lionel-messi-wins-la-liga-best-player-award-for-2018-19-season|access-date=17 December 2019|archive-date=23 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230923140207/https://www.barcablaugranes.com/2019/12/17/21024688/lionel-messi-wins-la-liga-best-player-award-for-2018-19-season|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Pla Diaz |first=Emilio |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/spanpoy.html |title=Spain - Footballer of the Year |publisher=[[RSSSF|Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=17 January 2024 |access-date=7 December 2024 |archive-date=12 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112164212/https://www.rsssf.org/miscellaneous/spanpoy.html |url-status=live }}</ref> * [[Landon Donovan MVP mukofoti|MLS ligasining eng yaxshi oʻyinchisi]]: 2024<ref name="MLSMVP">{{cite web |title=Inter Miami star Lionel Messi wins MLS MVP|url=https://www.theglobeandmail.com/sports/soccer/article-inter-miami-star-lionel-messi-wins-mls-mvp-award/ |language=en |access-date=6 December 2024 |publisher=The Globe and Mail}}</ref> * [[Pichichi sovrini]]: 2009−10, 2011–12, 2012−13, 2016–17, 2017−18, 2018–19, 2019–20, 2020–21 * [[Jahonda yil erkak sportchisi uchun Laureus mukofoti]]: 2020,<ref name="Reuters" /> 2023<ref>{{Cite news |title=Laureus Sport Awards: Lionel Messi & Argentina World Cup team win Laureus awards |url=https://www.bbc.co.uk/sport/65528208 |access-date=9 May 2023 |work=BBC Sport |date=8 May 2023 |archive-date=9 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230509010437/https://www.bbc.co.uk/sport/65528208 |url-status=live}}</ref> * [[Oltin toʻp orzular jamoasi]]: 2020<ref>{{cite news |last=Crépin |first=Timothé |title=Ballon d'Or Dream Team : Découvrez les révélations de ce onze de légende ! |url=https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |publisher=France Football |language=fr |date=14 December 2020 |access-date=14 December 2020 |archive-date=14 December 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201214151520/https://www.francefootball.fr/news/Ballon-d-or-dream-team-decouvrez-les-revelations-de-ce-onze-de-legende/1205748 |url-status=live}}</ref> * [[FIFPRO Jahon 11]]: 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016, 2017, 2018, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023<ref>{{cite news |url=https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |title=Lionel Messi: World 11 through the years |publisher=[[FIFPRO]] |date=15 January 2024 |access-date=10 March 2024 |archive-date=15 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240115205630/https://fifpro.org/en/supporting-players/player-influence/world11/lionel-messi-through-the-years-in-the-world-11 |url-status=live}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-world-11-record-the-best |title=In focus: All Messi's FIFA FIFPRO World 11 inclusions |publisher=[[FIFA]] |date=15 January 2024 |access-date=17 June 2024 |archive-date=17 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240617095601/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/lionel-messi-world-11-record-the-best |url-status=live}}</ref> * [[Olimpiya mukofoti|Argentinada yilning eng yaxshi sportchisi]]: 2011, 2021, 2022, 2023<ref>{{cite web |title=Por segunda vez en la historia, el Olimpia de Oro fue compartido: Lionel Messi y Belén Casetta fueron galardonados por su 2023 |url=https://www.clarin.com/deportes/segunda-vez-historia-olimpia-oro-compartido-lionel-messi-belen-casetta-galardonados-2023_0_Axogp5m7qI.html |website=[[Clarín (Argentine newspaper)|Clarín]] |language=es |date=20 December 2023 |access-date=8 January 2024 |archive-date=8 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240108173724/https://www.clarin.com/deportes/segunda-vez-historia-olimpia-oro-compartido-lionel-messi-belen-casetta-galardonados-2023_0_Axogp5m7qI.html |url-status=live}}</ref> * [[Argentinada yilning eng yaxshi futbolchisi]]: 2005, 2007, 2008, 2009, 2010, 2011, 2012, 2013, 2015, 2016, 2017, 2019, 2020, 2021, 2022, 2023<ref name="Honours" /><ref name="Reuters" /><ref>{{cite web |title=Belén Casetta compartió el Olimpia de Oro con Lionel Messi |url=https://espndeportes.espn.com/espn-run/nota/_/id/13015543/belen-casetta-compartio-el-olimpia-de-oro-con-lionel-messi |language=es |access-date=21 December 2023 |publisher=ESPN Deportes |date=20 December 2023 |archive-date=20 December 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231220182339/https://espndeportes.espn.com/espn-run/nota/_/id/13015543/belen-casetta-compartio-el-olimpia-de-oro-con-lionel-messi |url-status=live}}</ref> == Yana qarang == {{Portal|Mundarija|Futbol|Argentina|Biografiya}} {{div col}} * [[Yevropa kubogi va UEFA Chempionlar ligasi rekordlari va statistikasi]] * [[La Liga rekordlari va statistikasi]] * [[Argentina terma jamoasi futbolchilari roʻyxati]] * [[FC Barcelona futbolchilari roʻyxati]] * [[FC Barcelona rekordlari va statistikasi roʻyxati]] * [[Paris Saint-Germain F.C. futbolchilari roʻyxati]] * [[Inter Miami CF futbolchilari roʻyxati]] * [[FIFA Jahon chempionati sovrindorlari roʻyxati]] * [[Eng yirik sport shartnomalari roʻyxati]] * [[Xalqaro maydonda 50 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar ro‘yxati]] * [[Xalqaro darajadagi 100 va undan ortiq oʻyinlardan maydonga tushgan erkak futbolchilar roʻyxati]] * [[Rasmiy o‘yinlarda 500 va undan ortiq gol urgan erkak futbolchilar ro‘yxati]] * [[1000 yoki undan ortiq rasmiy oʻyin oʻtkazgan erkak futbolchilar roʻyxati]] * [[Instagramdagi eng koʻp obunachiga ega hisoblar roʻyxati]] * [[Instagramda eng koʻp like toʻplagan postlar]] * [[Eng koʻp xalqaro gol urgan erkak futbolchilar roʻyxati (davlatlar kesimida)|Mamlakatlar boʻyicha eng koʻp gol urgan xalqaro erkaklar futbolchilari roʻyxati]] * [[FIFA Jahon chempionatlarida eng koʻp maydonga tushgan futbolchilar roʻyxati]] * [[Futbol raqobatlari roʻyxati]] {{div col end}} == Eslatmalar == <references group="note" /><references group="lower-greek" /> == Manbalar == {{manbalar}} === Adabiyotlar === <templatestyles src="Refbegin/styles.css" /><div class="refbegin"> * {{cite book |title=Messi |last=Balagué |first=Guillem |authorlink=Guillem Balagué |date=2013 |publisher=[[Orion Books]] |isbn=978-1-4091-4659-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/messibiography0000bala}} * {{cite book |title=Messi: The Inside Story of the Boy Who Became a Legend |url=https://archive.org/details/messiinsidestory0000caio_h6q9 |last=Caioli |first=Luca |date=2012 |publisher=Corinthian Books |isbn=978-1-906850-40-1}} * {{cite book |title=Messi: More than a Superstar |url=https://archive.org/details/messimorethansup0000caio |last=Caioli |first=Luca |date=2015 |publisher=[[Icon Books]] |isbn=978-1-906850-91-3}} * {{cite book |title=Guinness World Records 2015 |url=https://archive.org/details/guinnessworldrec0000unse_f8z3 |url-access=registration |date=2014 |publisher=[[Guinness World Records]] |isbn=978-1-908843-65-4 |ref={{harvid|Guinness World Records|2014}}}} * {{cite book |title=Barça: The Making of the Greatest Team in the World |url=https://archive.org/details/barcamakingofgre0000hunt |last=Hunter |first=Graham |date=2012 |publisher=BackPage Press |isbn=978-0-9564971-8-5}} * {{cite book |title=A History of the World Cup: 1930–2010 |last=Lisi |first=Clemente Angelo |date=2011 |publisher=[[Scarecrow Press]] |isbn=978-0-8108-7754-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofworldcu0000lisi_v7i5}} * {{cite book |title=Above Us Only Sky: Liverpool FC's Global Revolution |url=https://archive.org/details/aboveusonlyskyli0000tomk |last=Tomkins |first=Paul |date=2007 |publisher=Anchor Print Group |isbn=978-0-9556367-0-7}} </div> == Havolalar == {{Qardosh loyihaga ishorat|c=Category:Lionel Messi|b=no|d=yes|n=yes|s=no|v=no|wikt=no}} * {{Official website}} <!-- Per [[WP:ELMINOFFICIAL]], choose one official website only --> * [https://www.intermiamicf.com/players/lionel-messi/ Lionel Messi profili] [[Inter Miami]] saytida * [https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi Lionel Messi profili] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230119220825/https://en.psg.fr/teams/first-team/squad/lionel-messi |date=2023-01-19 }} [[Paris Saint-Germain F.C.|PSG]] saytida * [https://www.fcbarcelona.com/en/football/first-team/players/4974/lionel-messi Lionel Messi profili] [[FC Barcelona]] saytida * [https://web.archive.org/web/20180719183842/http://www.laliga.es/en/player/messi Lionel Messi profili] [[La Liga]] Saytida * [https://www.ligue1.com/player?id=lionel-andres-messi-cuccittini Lionel Messi profili] [[Ligue 1]] saytida * [https://www.mlssoccer.com/players/lionel-messi/ Lionel Messi profili] [[Major League Soccer|MLS]] saytida * {{BDFutbol}} * {{Soccerbase}} * {{Soccerway}} * {{NFT player}} * {{FIFA player}} * {{UEFA player}} {{s-start}} {{s-sports}} {{succession box | title = [[FC Barcelona]] sardorlari | before = [[Andrés Iniesta]] | after = [[Sergio Busquets]] | years =2018—2021 }} {{s-end}} {{Inter Miami CF tarkibi}} {{#invoke:navboxes|top | title = Argentina tarkibi | bg = white | fg = #0074E7 | bordercolor = black }} {{Argentina tarkibi — 2018-yilgi jahon chempionati}} {{Argentina tarkibi — 2007-yilgi Copa América}} {{Argentina erkaklar futbol jamoasi tarkibi 2008-yilgi Olimpiada oʻyinlari}} {{Argentina squad 2010-yilgi jahon chempionati}} {{Argentina squad 2011-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi (FIFA Jahon chempionati 2014)}} {{Argentina tarkibi — 2015-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi — 2016-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi 2018-yilgi FIFA jahon chempionati}} {{Argentina tarkibi — 2019-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi — 2021-yilgi Copa América}} {{Argentina terma jamoasining JCH-2022 tarkibi}} {{Argentina tarkibi — 2024-yilgi Copa América}} {{Argentina tarkibi 2026-yilgi FIFA jahon chempionati}} {{#invoke:navboxes|bottom}} {{#invoke:navboxes|top | title = [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari ro‘yxati#Shaxsiy mukofotlar|Mukofotlar]] | bg = gold | fg = navy }} {{2014-yilgi FIFA Jahon chempionatining eng yaxshi jamoasi}} {{2007-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2011-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2015-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2016-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2021-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{2024-yilgi Copa América turnirining eng yaxshi jamoasi}} {{FIFA Jahon chempionati oltin toʻp sohiblari}} {{FIFA Jahon chempionati gʻolib sardorlari}} {{Finalissima gʻolib sardorlari}} {{Copa América turnirining eng ko‘p gol urgan futbolchilari}} {{Copa América MVP mukofoti}} {{Copa América gʻolib sardorlari}} {{FIFA U-20 Jahon chempionati mukofotlari}} {{Oltin toʻp sohiblari}} {{FIFA butunjahon yil futbolchisi}} {{FourFourTwo talqini boʻyicha eng yaxshi futbolchisi}} {{Globe Soccer talqini boʻyicha eng yaxshi futbolchisi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi futbolchisi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi pleymeykeri}} {{IFFHS talqiniga koʻra jahonning eng yaxshi xalqaro toʻpurari}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi koʻp gol muallifi}} {{IFFHS dunyoning eng yaxshi oliy divizionlari toʻpurari}} {{FIFPro mukofotlari}} {{Onze Mondial tomonidan tanlangan Yevropada yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{UEFA tomonidan yilning eng yaxshi erkak futbolchisi}} {{UEFA yilning eng yaxshi klubi futbolchisi}} {{UEFA klub futboli mukofotlari}} {{Argentinada yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{Alfredo Di Stéfano mukofoti}} {{La Liga yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{La Ligada yilning eng yaxshi xorijlik futbolchisi}} {{La Ligada yilning eng yaxshi hujumchisi}} {{Trofeo EFE}} {{Major League Soccer MVP mukofoti}} {{Golden Boy mukofoti sovrindorlari}} {{Bravo mukofoti sovrindorlari}} {{FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati oltin toʻp sohiblari}} {{UEFA Oltin butsa mukofoti sohiblari}} {{UEFA Chempionlar Ligasining eng yaxshi toʻpurarlari}} {{La Liga eng yaxshi toʻpurarlari}} {{FIFA Klublar oʻrtasidagi jahon chempionati toʻpurarlari}} {{Copa del Rey toʻpurarlari}} {{Liga kubogi toʻpurarlari}} {{FIFA FIFPRO 2007-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2008-yilgi jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2009-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2010-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2011-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2012-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2013-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2014-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2015-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2016-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2017-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2018-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2019-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2020-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2021-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2022-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{FIFA FIFPRO 2023-yilgi Jahonning eng yaxshi 11 futbolchisi}} {{UEFA 2008-yil jamoasi}} {{UEFA 2009-yil jamoasi}} {{UEFA 2010-yil jamoasi}} {{UEFA 2011-yil jamoasi}} {{UEFA 2012-yil jamoasi}} {{UEFA 2014-yil jamoasi}} {{UEFA 2015-yil jamoasi}} {{UEFA 2016-yil jamoasi}} {{UEFA 2017-yil jamoasi}} {{UEFA 2018-yil jamoasi}} {{UEFA 2019-yil jamoasi}} {{UEFA 2020-yil jamoasi}} {{Oltin toʻp orzular jamoasi}} {{Trofeo Aldo Rovira}} {{Premi Barça Jugadors}} {{IFFHS barcha davrlarning Jahondagi erkaklar boʻyicha orzular jamoasi}} {{IFFHS barcha davrlarning Janubiy Amerika erkaklar boʻyicha orzulari jamoasi}} {{IFFHS 2011—2020-yillardagi o‘n yillikning eng yaxshi erkaklar jamoasi}} {{BBC — Jahon sporti yulduzlari}} {{Sports Illustrated nashrining 2000-yillar oʻn yilligining eng yaxshi futbol jamoasi}} {{#invoke:navboxes|bottom}} {{#invoke:Authority control|authorityControl}} {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Turkum:1987-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Barselonallik futbolchilar]] [[Turkum:Santa-Fe, Rosario shahri futbolchilari]] [[Turkum:Argentinalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Barcelona FKning C oʻyinchilari]] [[Turkum:FC Barcelona Atlètic oʻyinchilari]] [[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]] [[Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari]] [[Turkum:Inter Miami CF futbolchilari]] [[Turkum:Segunda División B oʻyinchilari]] [[Turkum:Tercera División oʻyinchilari]] [[Turkum:La Liga oʻyinchilari]] [[Turkum:Liga 1 futbolchilari]] [[Turkum:Major League Soccer futbolchilari]] [[Turkum:Argentinalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Kataloniyalik Argentina kishilari]] [[Turkum:Ispaniyaning mahalliylashtirilgan fuqarolari]] [[Turkum:Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]] [[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]] [[Turkum:Oltin toʻp sohiblari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasining eng yaxshi toʻpurarlari]] [[Turkum:Copa América Centenarioda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]] [[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]] [[Turkum:FIFA yilning eng yaxshi futbolchisi gʻoliblari]] [[Turkum:Golden Boy gʻoliblari]] [[Turkum:FIFA eng yaxshi erkak futbolchisi gʻoliblari]] [[Turkum:UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi sovrini sohiblari]] [[Turkum:Laureus World Sports Awards sovrindorlari]] [[Turkum:Pichichi Trophy sovrindorlari]] [[Turkum:FIFA erkaklar markaziy klubi]] [[Turkum:2008-yilgi Yozgi Olimpiyada oʻyinlari sovrindori]] [[Turkum:Argentinalik olimpiyada oltin medalini olganlar]] [[Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar]] [[Turkum:Argentina terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Argentina U20 terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Argentina yoshlar terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Argentinalik olimpiyada futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2010 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2014 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2018 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2022 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2026 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América Centenario oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2007 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2011 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2015 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2019 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2021 oʻyinchilari]] [[Turkum:Copa América 2024 oʻyinchilari]] [[Turkum:2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari futbolchilari]] [[Turkum:Argentinadan Ispaniyaga migratsiya qilganlar]] [[Turkum:Fransiyadagi argentinalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Ispaniyadagi argentinalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi argentinalik muhojir sportchilar]] [[Turkum:Argentinalik xayriyachilar]] [[Turkum:Firibgarlikda ayblangan shaxslar]] [[Turkum:Soliq jinoyatlarida ayblangan shaxslar]] [[Turkum:UNICEFning yaxshi niyat elchilari]] [[Turkum:Jahon rekordchilari]] oqd6andayeen0b93b11aq1wheu6v28e 0 23510 6304868 6145859 2026-10-11T03:13:32Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304868 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat |ismi = Shri Satya Sai Baba |asl ismi = Satyanarayana Raju |portret = |eni = 200px |tavsif = [[Guru]] |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1926|11|23}} |tavallud joyi = [[Puttaparthi]], [[Andhra Pradesh]], [[Hindiston]] |vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2011|4|24|1926|11|23}} |vafot joyi = Puttaparthi, Andhra Pradesh, Hindiston }} '''Satya Sai Baba''' ([[telugu tili|tel.]]: సత్య సాయిబాబా; asl ismi: '''Satyanarayana Raju'''; 23-noyabr 1926<ref name="ledwards">Edwards, Linda (2001). ''A Brief Guide to Beliefs: Ideas, Theologies, Mysteries, and Movements''. Westminster John Knox Press. p. 137. {{ISBN |0-664-22259-5}}.</ref> – 24-aprel 2011<ref>{{veb manbasi | last = Staff Reporter | title = Sathya Sai Baba passes away | publisher = [[The Hindu]] | date = 24-aprel 2011-yil | url = http://www.thehindu.com/news/national/article1763647.ece | accessdate = 24-aprel 2011-yil | arxivurl = https://web.archive.org/web/20121024212015/http://www.thehindu.com/news/national/article1763647.ece | arxivsana = 2012-10-24}}</ref>) [[Hindiston|hind]] [[guru]]si, ruhoniy boʻlgan.<ref name="RichardWeiss">Richard Weiss, Victoria University of Wellington – The Global Guru: Sai Baba and the Miracle of the Modern; Available Online: http://www.nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec05/7_2_2.pdf {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110718121924/http://www.nzasia.org.nz/downloads/NZJAS-Dec05/7_2_2.pdf |date=2011-07-18 }}</ref> Satya Sai Baba Hindiston va baʼzi boshqa mamlakatlarda kasalxonalar, maktablar ochgan, turfa xayriya ishlari bilan shugʻullangan. Hozir uning ishini Xalqaro Sai Tashkiloti davom ettirmoqda. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.sathyasai.org/ Xalqaro Sai Tashkiloti] * [http://www.sathyasai.org/discour/sathyasaispeaks/sathyasaispeaks.html Satya Sai Baba nutqlari] {{DEFAULTSORT:Baba, Satya}} {{bio-stub}} n7mo09nzypb188ge4yi2rtvzefyitpe 0 23687 6304656 5732500 2026-10-10T17:06:54Z AnvarxonM 75105 6304656 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alex Ferguson | tasvir = Alex Ferguson.jpg | toliqism = Alexandr Chapman Ferguson | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1941|12|31|df=yes}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Glazgo}}, [[Shotlandiya]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = Harmony Row Boys Club | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = [[Drumchapel Amateur F.C.|Drumchapel Amateurs]] | yillar1 = 1957—1960 | klublar1 = [[Queen's Park F.C.|Queen's Park]] | isht1 = 31 | gollar1 = 15 | yillar2 = 1960—1964 | klublar2 = [[St Johnstone F.C.|St Johnstone]] | isht2 = 37 | gollar2 = 19 | yillar3 = 1964—1967 | klublar3 = [[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] | isht3 = 89 | gollar3 = 66 | yillar4 = 1967—1969 | klublar4 = [[Rangers F.C.|Rangers]] | isht4 = 41 | gollar4 = 25 | yillar5 = 1969—1973 | klublar5 = [[Falkirk F.C.|Falkirk]] | isht5 = 95 | gollar5 = 37 | yillar6 = 1973—1974 | klublar6 = [[Ayr United F.C.|Ayr United]] | isht6 = 24 | gollar6 = 9 | totalcaps = 317 | totalgoals = 171 | milliyyillar1 = 1960 | milliyjamoa1 = [[Shotlandiya havaskorlar milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya havaskorlar]]<ref name=McColl>{{cite web |last1=McColl |first1=Brian |last2=Gorman |first2=Douglas |last3=Campbell |first3=George |title=FORGOTTEN GLORIES – British Amateur Internationals 1901–1974 |url=http://www.scottish-football-historical-archive.co.uk/Forgotten%20Glories.pdf |url-status=dead |pages=318 |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702210501/http://www.scottish-football-historical-archive.co.uk/Forgotten%20Glories.pdf |archive-date=2 July 2017}}</ref> | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 1 | milliyyillar2 = 1967 | milliyjamoa2 = [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya]]<ref>{{cite web |first1=Stephen |last1=Bell |first2=Andre |last2=Zlotkowski |title=Scotland XI Tour of Asia and Oceania 1967 |url=https://www.rsssf.org/tabless/scotlandxi-asotour67.html |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=6 June 2008 |access-date=5 March 2011}}</ref><ref name="1967 reclassified">{{cite web |title=Former Scotland players to be recognised with international caps including Sir Alex Ferguson |url=https://www.scottishfa.co.uk/news/former-scotland-players-to-be-recognised-with-international-caps-including-sir-alex-ferguson/?rid=14258 |website=scottishfa.co.uk |publisher=Scottish Football Association |date=9 October 2021 |access-date=10 October 2021}}</ref> | milliyisht2 = 4 | milliygollar2 = 3 | milliyyillar3 = 1967 | milliyjamoa3 = [[Shotlandiya futbol ligasi XI]]<ref>{{cite web |title=Alex Ferguson |url=https://www.londonhearts.com/SFL/players/alexferguson.html |publisher=London Hearts Supporters' Club |access-date=5 December 2011}}</ref> | milliyisht3 = 2 | milliygollar3 = 1 | boshliqyillar1 = 1974 | boshliqklublar1 = [[East Stirlingshire F.C.|East Stirlingshire]] | boshliqyillar2 = 1974—1978 | boshliqklublar2 = [[St Mirren F.C.|St Mirren]] | boshliqyillar3 = 1978—1986 | boshliqklublar3 = [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | boshliqyillar4 = 1985—1986 | boshliqklublar4 = [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya]] | boshliqyillar5 = 1986—2013 | boshliqklublar5 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] }} '''Sir Alexander Chapman Ferguson''' (1941-yil 31-dekabrda tugʻilgan), shuningdek, Fergi (Fergie) laqabi bilan ham tanilgan, shotlandiyalik sobiq professional futbolchi va murabbiy boʻlib, koʻproq 1986-yildan 2013-yilgacha „Manchester Yunayted“ klubini boshqargani bilan mashhurdir. Futbol tarixidagi boshqa har qanday murabbiyga qaraganda koʻproq sovrin yutgan Fergyuson barcha davrlarning eng buyuk murabbiylaridan biri sifatida keng eʼtirof etiladi<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html |title=Guardiola on his way to becoming the most successful coach of all time |publisher=Marca |last1=Rubio |first1=Alberto |last2=Clancy |first2=Conor |date=23 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Corless |first=Liam |date=2024-06-02 |title=The 15 best football managers of all time have been ranked in order |url=https://www.givemesport.com/football-best-managers-ever-ranked/ |access-date=2025-05-23 |website=GiveMeSport |language=en}}</ref>. U „Manchester Yunayted“dagi faoliyati davomida, ayniqsa 1990-yillarda klubning dunyodagi eng muvaffaqiyatli jamoalardan biriga aylanishiga katta hissa qoʻshgan „92-yil sinfi“ („Class of ’92“) bilan yoshlarga doimiy ravishda ishonch bildirgani uchun yuksak qadrlanadi<ref name=":1">{{Cite news |date=2005-09-14 |title=Why youth is the key for Sir Alex |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/get_involved/4200614.stm |access-date=2022-05-06}}</ref>. Fergyuson „Danfermlin Atletik“ va „Reynjers“ kabi bir qator Shotlandiya klublarida hujumchi sifatida toʻp surgan hamda Shotlandiya terma jamoasi safida toʻrtta oʻyin oʻtkazgan. „Danfermlin“da oʻynagan davrida, yaʼni 1965–66-yilgi mavsumda u Shotlandiya ligasining eng yaxshi toʻpurariga aylangan. Futbolchilik faoliyatining soʻnggi yillarida murabbiy sifatida ham ishlab, keyinchalik oʻzining mustaqil murabbiylik faoliyatini „Ist Stirlingshir“ va „Sent-Mirren“ klublarida boshlagan. Soʻngra Fergyuson „Aberdin“ bosh murabbiyi sifatida juda muvaffaqiyatli davrni oʻtkazib, uch marta Shotlandiya chempionligi, toʻrtta Shotlandiya kubogini hamda 1983-yilda UEFA Kubok egalari kubogi va UEFA Superkubogini qoʻlga kiritdi. Jok Steyn vafotidan soʻng u qisqa muddat Shotlandiya terma jamoasini boshqarib, uni 1986-yilgi Jahon chempionatiga olib chiqdi. Fergyuson 1986-yilning noyabr oyida „Manchester Yunayted“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. Klubdagi 26 yillik faoliyati davomida u 38 ta sovrin, jumladan, 13 marta Premer-liga chempionligi, 5 ta Angliya kubogi hamda 1999-yilda (ingliz klublari orasida ilk qitʼa trebliga aylangan) va 2008-yilda erishilgan 2 ta UEFA Chempionlar Ligasi gʻolibligini qoʻlga kiritdi. 1999-yilda futbol rivojiga qoʻshgan xizmatlari uchun Qirolicha tavallud kuni munosabati bilan taqdirlanuvchilar roʻyxatida ritsarlik unvoniga sazovor boʻldi<ref name=":2">{{cite news |date=20 July 1999 |title=Sir Alex's crowning glory |work=[[BBC News]] |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/football/398955.stm |access-date=6 November 2012}}</ref>. Shuningdek, u 2002-yilda Angliya futboli shon-sharaf zaliga, 2004-yilda esa Shotlandiya futboli shon-sharaf zaliga ilk kiritilganlar qatoridan joy oldi. 2010-yil 19-dekabrda ser Mett Basbining rekordini yangilab, „Manchester Yunayted“ tarixida eng uzoq vaqt ishlagan murabbiyga aylandi. U 2012–13-yilgi mavsum yakunida — oʻzining soʻnggi mavsumida Premer-liga chempionligini qoʻlga kiritib, murabbiylik faoliyatini yakunladi. == Yoshligi == Alexander Chapman Ferguson<ref name=":3">{{cite web |title=Sir Alexander Chapman Ferguson |url=https://www.mufcinfo.com/manupag/managers/mangers_pages/ferguson_alex.html |publisher=mufcinfo.com |access-date=12 July 2011}}</ref> 1941-yil 31-dekabrda Glazgoning Govan tumanidagi Shieldhall Road koʻchasida joylashgan buvisining uyida, Elizabet (qizlik familiyasi Hardi) va Aleksandr Biton Fergyusonlar oilasida dunyoga kelgan. Uning otasi kemasozlik sanoatida tunukasoz yordamchisi boʻlib ishlagan<ref name=":4">{{cite news |last=Barratt |first=Nick |date=5 May 2007 |title=Family detective |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?xml=/portal/2007/05/05/nosplit/ftdet05.xml |url-status=dead |access-date=30 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109062735/http://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?xml=%2Fportal%2F2007%2F05%2F05%2Fnosplit%2Fftdet05.xml |archive-date=9 January 2008}}</ref>. Fergyuson Govan Road koʻchasi, 667-uydagi koʻp kvartirali uyda (keyinchalik buzib tashlangan) ota-onasi va keyinchalik oʻzi ham futbolchi boʻlgan ukasi Martin bilan birga ulgʻaygan<ref name=":5">{{cite news |last=Barratt |first=Nick |date=5 November 2010 |title=Alex Ferguson profile |work=Soccer-Magazine.com |url=http://soccer-magazine.com/soccer-facts/soccer-managers/alex-ferguson-profile |url-status=dead |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616032551/http://soccer-magazine.com/soccer-facts/soccer-managers/alex-ferguson-profile/ |archive-date=16 June 2011}}</ref>. U Broomloan Road boshlangʻich maktabida, keyinroq esa Govan oʻrta maktabida tahsil olgan<ref name=":9">{{cite news |year=2009 |title=Glasgow Caledonian University, Research Collections, Archives |publisher=TheGlasgowStory.com |url=https://www.theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSg00050 |url-status=live |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703141406/http://theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSG00050 |archive-date=3 July 2011}}</ref>. U futbolchilik faoliyatini Govandagi „Harmony Row Boys Club“ jamoasida boshlagan<ref name="upbringing">{{cite news |date=9 May 2013 |title=All we ever did in Govan was play football and fight...it was a great upbringing, says Sir Alex Ferguson |work=Daily Record |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/alex-ferguson-says-govan-upbringing-1877559 |access-date=29 August 2019}}</ref><ref name="blackash">{{cite news |date=19 March 2015 |title=Sir Alex Ferguson shares his childhood memories of Harmony Row and tells how black ash burns made him the man he is |work=Daily Record |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/sir-alex-ferguson-shares-childhood-5361893 |access-date=29 August 2019}}</ref> va keyinchalik professional futbolchilarni yetishtirib chiqarishda yuksak nufuzga ega boʻlgan „Drumchapel Amateurs“ yoshlar klubiga oʻtgan<ref name=":10">{{cite news |date=20 February 2014 |title=Sir Alex Ferguson tribute to Drumchapel Amateurs' legend |work=Evening Times |location=Glasgow |url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/13274381.Sir_Alex_Ferguson_tribute_to_Drumchapel_Amateurs__legend/ |access-date=19 January 2018}}</ref>. Shuningdek, u Xillingtondagi zavodda asbobsoz shogirdi sifatida mehnat qilib, kasaba uyushmasi vakili (shop steward) etib tayinlangan. == Shaxsiy hayoti == Fergyuson Cheshir grafligining Uilmslou shahrida yashaydi. U 1966-yildan to rafiqasining 2023-yil oktyabr oyidagi vafotiga qadar Keti Xolding bilan turmush kechirgan<ref>{{Cite news |last=Media |first=P. A. |date=2023-10-06 |title=Cathy Ferguson, wife of former Manchester United manager Sir Alex, dies aged 84 |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2023/oct/06/cathy-ferguson-wife-of-former-manchester-united-manager-sir-alex-dies-aged-84 |access-date=2023-10-06 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite news |first=Mike |last=Keegan |url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1418424_home-defeat-for-sir-alex-ferguson-as-wife-bans-football-from-their-house |title=Home defeat for Sir Alex Ferguson as wife bans football from their house |newspaper=Manchester Evening News |date=20 April 2011 |access-date=12 July 2011 |archive-date=24 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424165002/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1418424_home-defeat-for-sir-alex-ferguson-as-wife-bans-football-from-their-house |url-status=dead }}</ref>. Ularning uch nafar oʻgʻli bor: Mark (1968-yilda tugʻilgan); oʻzi ham professional futbolchi boʻlgan hamda „Donkaster Rovers“, „Piterboro Yunayted“ va „Preston Nort End“ klublarini boshqargan egizaklardan biri Darren<ref>{{cite web |title=Lady Cathy Ferguson, the wife of former Man Utd manager Sir Alex Ferguson, dies |url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12978325/lady-cathy-the-wife-of-former-man-utd-manager-sir-alex-ferguson-dies |website=Sky Sports |access-date=6 October 2023 |language=en}}</ref>; shuningdek, sport menejmenti kompaniyasiga asos solgan Jeyson (1972-yilda tugʻilgan)<ref>{{cite news |title=Financial riddles over Fergie's son |url=https://www.theguardian.com/uk/2004/feb/01/football.jamiedoward |access-date=26 July 2026 |work=The Guardian}}</ref>. Jeyson 2021-yilda otasiga bagʻishlangan „Ser Aleks Fergyuson: Hech qachon taslim boʻlma“ (Sir Alex Ferguson: Never Give In) hujjatli filmiga rejissyorlik qilgan<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/tears-alex-fergusons-journey-football-legend-film-star/|title='There were a few tears': Alex Ferguson's journey from football legend to film star|first=Robbie|last=Collin|newspaper=The Telegraph|date=8 May 2021|access-date=26 July 2026}}</ref>. 1991-yilda Fergyuson Fransiyaning Monpelye shahrida boʻlganida Château d’Yquem va Château Pétrus vinolari koʻrgazmasini koʻrgach, vino kolleksioneriga aylandi<ref>{{cite web |last=Mercer |first=Chris |url=https://www.decanter.com/interviews/decanter-interview-sir-alex-ferguson-12467/ |title=Decanter Interview: Sir Alex Ferguson on wine |date=5 June 2014 |access-date=17 December 2020 |work=[[Decanter (magazine)|Decanter]]}}</ref>. 2014-yilda u qiymati 3 million funt sterlinggacha baholangan ulkan kolleksiyasining bir qismini Christieʼs auksioniga qoʻydi; auksion uyining vino boʻyicha rahbari Devid Elsvud uning didini „beqiyos“ deb baholagan edi<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-27048415 |title=Sir Alex Ferguson wine collection auction could make £3m |date=16 April 2014 |access-date=17 December 2020 |work=BBC News}}</ref><ref>{{cite web |last=Rawlinson |first=Kevin |url=https://www.theguardian.com/football/2014/may/24/alex-ferguson-wine-collection-auction |title=Sir Alex Ferguson begins selling wine collection to make space for new finds |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=The Guardian}}</ref>. Oʻtkazilishi rejalashtirilgan uchta auksionning birinchisidayoq Fergyuson 229 ta lotni 2,2 million funt sterlingga sotdi<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/sir-alex-ferguson-sells-part-his-wine-collection-ps2-2m-first-three-hong-kong-auctions-9430853.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425002545/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/sir-alex-ferguson-sells-part-his-wine-collection-ps2-2m-first-three-hong-kong-auctions-9430853.html |archive-date=2021-04-25 |url-access=limited |url-status=live |title=Sir Alex Ferguson sells part of his wine collection for £2.2m in the first of three Hong Kong auctions |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-27558222 |title=Sir Alex Ferguson's wine collection sells for £2.2m |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=BBC News}}</ref>. === Salomatligi === 2018-yil 5-may kuni Fergyuson miyasiga qon quyilishi oqibatida shoshilinch operatsiya qilindi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44019175|title=Sir Alex Ferguson: Former Manchester United boss has emergency surgery |date=5 May 2018|work=BBC Sport|access-date=5 May 2018}}</ref>. U jarrohlik amaliyotidan soʻng sogʻayib, shundan keyin ilk bor 2018-yil 22-sentyabrda „Old Trafford“dagi oʻyinga tashrif buyurdi<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11505036/sir-alex-ferguson-returns-to-old-trafford-following-recovery-from-brain-surgery |title=Sir Alex Ferguson returns to Old Trafford following-recovery from brain surgery |date=22 September 2018 |access-date=24 September 2018 |work=Sky Sports}}</ref>. 2026-yil may oyida Fergyuson „Manchester Yunayted“ning „Liverpul“ga qarshi oʻyini oldidan „Old Trafford“da tobi qochib, shifoxonaga yotqizildi<ref>{{cite news |last=Stone |first=Simon |date=3 May 2026 |title=Ferguson taken to hospital as precaution before Man Utd v Liverpool |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c0r2nvpvylxo |access-date=4 May 2026 |work=BBC Sport}}</ref>. === Siyosiy faoliyati === Oʻzini sotsialist deb ataydigan[330][331] hamda butun umri davomida Leyboristlar partiyasining sodiq tarafdori boʻlib kelgan Fergyuson Toni Blerning siyosiy strategi Elaster Kempbellning yaqin doʻsti boʻlgan va „Yangi leyboristlar“ning 1997-yilgi saylovdagi gʻalabasini katta gʻayrat bilan kutib olgan.[332] U 1997-yilgi saylovoldi kampaniyasi davomida Kempbell bilan muntazam telefon orqali muloqot qilib, oʻz fikrlari va maslahatlari bilan oʻrtoqlashib turgan.[330][333] 1998-yilda Fergyuson nomi Leyboristlar partiyasining eng yirik xususiy moliyaviy homiylari roʻyxatiga kiritilgan.[334] Keyinchalik u „Yangi leyboristlar“ hukumati faoliyatini himoya qildi va Gordon Braunning 2008-yilgi global moliyaviy inqiroz davrida olib borgan siyosatini yuqori baholadi.[333] 2011-yil yanvar oyida Manchesterlik leyborist deputat hamda „Manchester Yunayted“ muxlisi Grem Stringer Fergyusonga umrbod per (lord) unvoni berilishi taklifi bilan chiqdi.[335] Fergyuson 2013-yil may oyida faoliyatini yakunlashini eʼlon qilganidan soʻng, Stringer va uning manchesterlik leyborist hamkasbi Pol Goggins ushbu chaqiriqni yana bir bor takrorladi.[336] 2014-yilgi Shotlandiya mustaqilligi boʻyicha referendumda Fergyuson Shotlandiyaning Buyuk Britaniya tarkibida qolishini qoʻllab-quvvatlagan.[337] U Shotlandiya hukumati va Birinchi vazir Aleks Salmondni Buyuk Britaniyada, ammo Shotlandiyadan tashqarida yashovchi shotlandlarga ovoz berish huquqini bermagani uchun tanqid qilgan.[337] Shuningdek, u „Yes Scotland“ („Ha, Shotlandiya“) kampaniyasining Shotlandiyadan tashqarida yashovchilardan 500 funt sterlingdan ortiq xayriya qabul qilmaslik boʻyicha oʻz-oʻziga qoʻygan chekloviga hamda „No“ („Yoʻq“) kampaniyasini ham shunday qilishga chaqirganiga eʼtiroz bildirgan.[337] Fergyuson 2024-yilgi Buyuk Britaniya umumiy saylovlari oldidan „Old Trafford“ stadionida Kir Starmer bilan uchrashgan hamda Shotlandiya milliy partiyasidan deputatlik oʻrnini qaytarib olishga qaratilgan muvaffaqiyatli 2025-yilgi Hamilton, Larkxoll va Stounxausdagi oraliq saylov kampaniyasi davomida Leyboristlar partiyasi nomzodi Deyvi Rasselni qoʻllab-quvvatlagan.[338] === Xayriya ishi === 2013-yilda „Manchester Yunayted“ni boshqarishdan nafaqaga chiqqanidan soʻng, Fergyuson klubning elchisi va direktori sifatida ishlashni davom ettirdi. 2024-yil oktyabr oyida mavsum oxirida u klub elchisi sifatidagi rasmiy lavozimini tark etishi eʼlon qilindi. U nafaqaga chiqqanidan soʻng „Manchester Yunayted“ klubidagi elchilik vazifasi, shuningdek, ommaviy nutqlar soʻzlash va xayriya tadbirlarida ishtirok etish bilan bir qatorda, bolaligidagi jamoasi „Harmony Row“ning koʻp yillik homiysi hamdir; u klub yangi sport majmuasiga ega boʻlishi uchun muvaffaqiyatli kampaniya ham olib borgan (klub hozirda Breyxedda joylashgan)<ref>{{cite news|title=Fergie visits Harmony Row|url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/fergie-visits-harmony-row-2627492|date=23 September 2008 |access-date=29 August 2019|work=Daily Record}}</ref><ref>{{cite news|title=Sir Alex Ferguson: "Inspiration is just as important as education"|url=https://www.bigissue.com/interviews/sir-alex-ferguson-inspiration-just-important-education/|date=24 November 2014 |access-date=29 August 2019|work=The Big Issue}}</ref><ref>[https://www.harmonyrow.club/history Our vision and history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829005648/https://www.harmonyrow.club/history |date=29 August 2019 }}, Harmony Row Club</ref>. 2025-yil iyul oyida Fergyuson Glazgoda joylashgan va demensiyaga chalingan bemorlar parvarishida ular uchun shaxsan qadrli boʻlgan musiqalardan foydalanishni targʻib qiluvchi „Playlist for Life“ xayriya tashkilotining rasmiy elchisi deb eʼlon qilindi<ref name="GCC">{{cite news |date=23 July 2025 |title=Football legend Sir Alex Ferguson signs on as ambassador for music and dementia charity Playlist for Life |url=https://www.glasgowchamberofcommerce.com/news/news/2025/july/23/football-legend-sir-alex-ferguson-signs-on-as-ambassador-for-music-and-dementia-charity-playlist-for-life/ |access-date=29 July 2025 |work=Glasgow Chamber of Commerce}}</ref><ref name="PFL">{{cite web |date=23 July 2025 |title=Our new ambassador Sir Alex Ferguson |url=https://www.playlistforlife.org.uk/our-ambassador-sir-alex-ferguson/ |access-date=29 July 2025 |website=Playlist for Life}}</ref>. Bu tayinlov uning tashkilotni bir necha yil davomida qoʻllab-quvvatlab kelgani, jumladan, mablagʻ toʻplash va jamoatchilik targʻibotida faol qatnashganini rasmiylashtirdi. 2024-yilda u „Milliy pleylist kuni“ munosabati bilan „BBC Breakfast“ koʻrsatuvida oʻzining shaxsiy „hayotiy pleylisti“ bilan boʻlishib, boshqalarni ham oʻzlariga xos terapevtik pleylistlar yaratishga undagan edi<ref>{{Cite web |title=Sir Alex Ferguson creates surprising Euros playlist in aid of dementia charity |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/alex-ferguson-euros-playlist-dementia-charity-b2578152.html |website=independent.co.uk |date=11 July 2024 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.mufcinfo.com/manupag/managers/mangers_pages/ferguson_alex.html Sir Alex Fergusonʼs Manchester United Managerial Record] at mufcinfo.com * {{soccerbase (manager)|id=48|name=Alex Ferguson}} * [https://web.archive.org/web/20071115234412/http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/fame/Inductees/alexferguson.htm English Football Hall of Fame profile] (archived 15 November 2007) * [https://web.archive.org/web/20170302191134/http://www.stretfordend.co.uk/managers/ferguson.html Sir Alex Fergusonʼs managerial stats according to the official Manchester United statistics website] (archived 2 March 2017) * [http://scottishfootballhalloffame.co.uk/sir-alex-ferguson-1941/ Scottish Football Hall of Fame profile] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904164954/http://scottishfootballhalloffame.co.uk/sir-alex-ferguson-1941/ |date=4 September 2017 }}) * [http://www.afcheritage.org/Team/Manager/index.cfm?manager_id=11 Aberdeen Manager profile at ''AFC Heritage Trust''] * {{UEFA coach|43187}} {{Shotlandiya tarkibi 1986-yilgi FIFA jahon chempionati}} {{Navboxes |title = Mukofotlari |bg = Gold |fg = navy |list1= {{UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar}} {{UEFA 2007-yil jamoasi}} {{UEFA 2008-yil jamoasi}} {{Angliya futboli shon-shuhrat zali}} {{FJA: Yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{BBC Yilning eng yaxshi sportchisi}} }} {{Navboxes | title = Murabbiylik lavozimlari | list1 = {{East Stirlingshire F.C. murabbiylari}} {{St Mirren F.C. murabbiylari}} {{Aberdeen F.C. murabbiylari}} {{Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}} {{Manchester United F.C. murabbiylari}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ferguson, Alex}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari]] [[Turkum:Glazgolik futbolchilar]] [[Turkum:Shotlandiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Ayr United F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Queen's Park F.C. futbolchilari]] [[Turkum:St Johnstone F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Falkirk F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Drumchapel Amateur F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Dunfermline Athletic F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiya havaskorlar milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiyalik futbol murabbiylar]] [[Turkum:Aberdeen F.C. murabbiylari]] [[Turkum:St Mirren F.C. murabbiylari]] [[Turkum:East Stirlingshire F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Manchester United F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Angliya futbol ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]] [[Turkum:1986-yilgi FIFA jahon chempionati murabbiylari]] [[Turkum:BBC Sports Personality Lifetime Achievement mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni komandorlari]] [[Turkum:Ritsarlik unvoni bilan taqdirlangan futbol kishilari]] [[Turkum:Angliya futboli shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Shotlandiya futboli shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Ritsar-bakalavrlar]] [[Turkum:Leyboristlar partiyasi (Buyuk Britaniya) xayriyachilari]] [[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi eng yaxshi toʻpurarlari]] [[Turkum:Shotlandiyalik poyga otlari egalari va yetishtiruvchilari]] [[Turkum:Shotlandiya sotsialistlari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar]] s6mj604rd358jnim069fx0g6my1wjj2 6304671 6304656 2026-10-10T17:10:20Z AnvarxonM 75105 /* Siyosiy faoliyati */ 6304671 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alex Ferguson | tasvir = Alex Ferguson.jpg | toliqism = Alexandr Chapman Ferguson | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1941|12|31|df=yes}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Glazgo}}, [[Shotlandiya]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = Harmony Row Boys Club | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = [[Drumchapel Amateur F.C.|Drumchapel Amateurs]] | yillar1 = 1957—1960 | klublar1 = [[Queen's Park F.C.|Queen's Park]] | isht1 = 31 | gollar1 = 15 | yillar2 = 1960—1964 | klublar2 = [[St Johnstone F.C.|St Johnstone]] | isht2 = 37 | gollar2 = 19 | yillar3 = 1964—1967 | klublar3 = [[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] | isht3 = 89 | gollar3 = 66 | yillar4 = 1967—1969 | klublar4 = [[Rangers F.C.|Rangers]] | isht4 = 41 | gollar4 = 25 | yillar5 = 1969—1973 | klublar5 = [[Falkirk F.C.|Falkirk]] | isht5 = 95 | gollar5 = 37 | yillar6 = 1973—1974 | klublar6 = [[Ayr United F.C.|Ayr United]] | isht6 = 24 | gollar6 = 9 | totalcaps = 317 | totalgoals = 171 | milliyyillar1 = 1960 | milliyjamoa1 = [[Shotlandiya havaskorlar milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya havaskorlar]]<ref name=McColl>{{cite web |last1=McColl |first1=Brian |last2=Gorman |first2=Douglas |last3=Campbell |first3=George |title=FORGOTTEN GLORIES – British Amateur Internationals 1901–1974 |url=http://www.scottish-football-historical-archive.co.uk/Forgotten%20Glories.pdf |url-status=dead |pages=318 |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702210501/http://www.scottish-football-historical-archive.co.uk/Forgotten%20Glories.pdf |archive-date=2 July 2017}}</ref> | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 1 | milliyyillar2 = 1967 | milliyjamoa2 = [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya]]<ref>{{cite web |first1=Stephen |last1=Bell |first2=Andre |last2=Zlotkowski |title=Scotland XI Tour of Asia and Oceania 1967 |url=https://www.rsssf.org/tabless/scotlandxi-asotour67.html |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=6 June 2008 |access-date=5 March 2011}}</ref><ref name="1967 reclassified">{{cite web |title=Former Scotland players to be recognised with international caps including Sir Alex Ferguson |url=https://www.scottishfa.co.uk/news/former-scotland-players-to-be-recognised-with-international-caps-including-sir-alex-ferguson/?rid=14258 |website=scottishfa.co.uk |publisher=Scottish Football Association |date=9 October 2021 |access-date=10 October 2021}}</ref> | milliyisht2 = 4 | milliygollar2 = 3 | milliyyillar3 = 1967 | milliyjamoa3 = [[Shotlandiya futbol ligasi XI]]<ref>{{cite web |title=Alex Ferguson |url=https://www.londonhearts.com/SFL/players/alexferguson.html |publisher=London Hearts Supporters' Club |access-date=5 December 2011}}</ref> | milliyisht3 = 2 | milliygollar3 = 1 | boshliqyillar1 = 1974 | boshliqklublar1 = [[East Stirlingshire F.C.|East Stirlingshire]] | boshliqyillar2 = 1974—1978 | boshliqklublar2 = [[St Mirren F.C.|St Mirren]] | boshliqyillar3 = 1978—1986 | boshliqklublar3 = [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | boshliqyillar4 = 1985—1986 | boshliqklublar4 = [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya]] | boshliqyillar5 = 1986—2013 | boshliqklublar5 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] }} '''Sir Alexander Chapman Ferguson''' (1941-yil 31-dekabrda tugʻilgan), shuningdek, Fergi (Fergie) laqabi bilan ham tanilgan, shotlandiyalik sobiq professional futbolchi va murabbiy boʻlib, koʻproq 1986-yildan 2013-yilgacha „Manchester Yunayted“ klubini boshqargani bilan mashhurdir. Futbol tarixidagi boshqa har qanday murabbiyga qaraganda koʻproq sovrin yutgan Fergyuson barcha davrlarning eng buyuk murabbiylaridan biri sifatida keng eʼtirof etiladi<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html |title=Guardiola on his way to becoming the most successful coach of all time |publisher=Marca |last1=Rubio |first1=Alberto |last2=Clancy |first2=Conor |date=23 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Corless |first=Liam |date=2024-06-02 |title=The 15 best football managers of all time have been ranked in order |url=https://www.givemesport.com/football-best-managers-ever-ranked/ |access-date=2025-05-23 |website=GiveMeSport |language=en}}</ref>. U „Manchester Yunayted“dagi faoliyati davomida, ayniqsa 1990-yillarda klubning dunyodagi eng muvaffaqiyatli jamoalardan biriga aylanishiga katta hissa qoʻshgan „92-yil sinfi“ („Class of ’92“) bilan yoshlarga doimiy ravishda ishonch bildirgani uchun yuksak qadrlanadi<ref name=":1">{{Cite news |date=2005-09-14 |title=Why youth is the key for Sir Alex |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/get_involved/4200614.stm |access-date=2022-05-06}}</ref>. Fergyuson „Danfermlin Atletik“ va „Reynjers“ kabi bir qator Shotlandiya klublarida hujumchi sifatida toʻp surgan hamda Shotlandiya terma jamoasi safida toʻrtta oʻyin oʻtkazgan. „Danfermlin“da oʻynagan davrida, yaʼni 1965–66-yilgi mavsumda u Shotlandiya ligasining eng yaxshi toʻpurariga aylangan. Futbolchilik faoliyatining soʻnggi yillarida murabbiy sifatida ham ishlab, keyinchalik oʻzining mustaqil murabbiylik faoliyatini „Ist Stirlingshir“ va „Sent-Mirren“ klublarida boshlagan. Soʻngra Fergyuson „Aberdin“ bosh murabbiyi sifatida juda muvaffaqiyatli davrni oʻtkazib, uch marta Shotlandiya chempionligi, toʻrtta Shotlandiya kubogini hamda 1983-yilda UEFA Kubok egalari kubogi va UEFA Superkubogini qoʻlga kiritdi. Jok Steyn vafotidan soʻng u qisqa muddat Shotlandiya terma jamoasini boshqarib, uni 1986-yilgi Jahon chempionatiga olib chiqdi. Fergyuson 1986-yilning noyabr oyida „Manchester Yunayted“ bosh murabbiyi etib tayinlandi. Klubdagi 26 yillik faoliyati davomida u 38 ta sovrin, jumladan, 13 marta Premer-liga chempionligi, 5 ta Angliya kubogi hamda 1999-yilda (ingliz klublari orasida ilk qitʼa trebliga aylangan) va 2008-yilda erishilgan 2 ta UEFA Chempionlar Ligasi gʻolibligini qoʻlga kiritdi. 1999-yilda futbol rivojiga qoʻshgan xizmatlari uchun Qirolicha tavallud kuni munosabati bilan taqdirlanuvchilar roʻyxatida ritsarlik unvoniga sazovor boʻldi<ref name=":2">{{cite news |date=20 July 1999 |title=Sir Alex's crowning glory |work=[[BBC News]] |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/football/398955.stm |access-date=6 November 2012}}</ref>. Shuningdek, u 2002-yilda Angliya futboli shon-sharaf zaliga, 2004-yilda esa Shotlandiya futboli shon-sharaf zaliga ilk kiritilganlar qatoridan joy oldi. 2010-yil 19-dekabrda ser Mett Basbining rekordini yangilab, „Manchester Yunayted“ tarixida eng uzoq vaqt ishlagan murabbiyga aylandi. U 2012–13-yilgi mavsum yakunida — oʻzining soʻnggi mavsumida Premer-liga chempionligini qoʻlga kiritib, murabbiylik faoliyatini yakunladi. == Yoshligi == Alexander Chapman Ferguson<ref name=":3">{{cite web |title=Sir Alexander Chapman Ferguson |url=https://www.mufcinfo.com/manupag/managers/mangers_pages/ferguson_alex.html |publisher=mufcinfo.com |access-date=12 July 2011}}</ref> 1941-yil 31-dekabrda Glazgoning Govan tumanidagi Shieldhall Road koʻchasida joylashgan buvisining uyida, Elizabet (qizlik familiyasi Hardi) va Aleksandr Biton Fergyusonlar oilasida dunyoga kelgan. Uning otasi kemasozlik sanoatida tunukasoz yordamchisi boʻlib ishlagan<ref name=":4">{{cite news |last=Barratt |first=Nick |date=5 May 2007 |title=Family detective |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?xml=/portal/2007/05/05/nosplit/ftdet05.xml |url-status=dead |access-date=30 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109062735/http://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?xml=%2Fportal%2F2007%2F05%2F05%2Fnosplit%2Fftdet05.xml |archive-date=9 January 2008}}</ref>. Fergyuson Govan Road koʻchasi, 667-uydagi koʻp kvartirali uyda (keyinchalik buzib tashlangan) ota-onasi va keyinchalik oʻzi ham futbolchi boʻlgan ukasi Martin bilan birga ulgʻaygan<ref name=":5">{{cite news |last=Barratt |first=Nick |date=5 November 2010 |title=Alex Ferguson profile |work=Soccer-Magazine.com |url=http://soccer-magazine.com/soccer-facts/soccer-managers/alex-ferguson-profile |url-status=dead |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616032551/http://soccer-magazine.com/soccer-facts/soccer-managers/alex-ferguson-profile/ |archive-date=16 June 2011}}</ref>. U Broomloan Road boshlangʻich maktabida, keyinroq esa Govan oʻrta maktabida tahsil olgan<ref name=":9">{{cite news |year=2009 |title=Glasgow Caledonian University, Research Collections, Archives |publisher=TheGlasgowStory.com |url=https://www.theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSg00050 |url-status=live |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703141406/http://theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSG00050 |archive-date=3 July 2011}}</ref>. U futbolchilik faoliyatini Govandagi „Harmony Row Boys Club“ jamoasida boshlagan<ref name="upbringing">{{cite news |date=9 May 2013 |title=All we ever did in Govan was play football and fight...it was a great upbringing, says Sir Alex Ferguson |work=Daily Record |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/alex-ferguson-says-govan-upbringing-1877559 |access-date=29 August 2019}}</ref><ref name="blackash">{{cite news |date=19 March 2015 |title=Sir Alex Ferguson shares his childhood memories of Harmony Row and tells how black ash burns made him the man he is |work=Daily Record |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/sir-alex-ferguson-shares-childhood-5361893 |access-date=29 August 2019}}</ref> va keyinchalik professional futbolchilarni yetishtirib chiqarishda yuksak nufuzga ega boʻlgan „Drumchapel Amateurs“ yoshlar klubiga oʻtgan<ref name=":10">{{cite news |date=20 February 2014 |title=Sir Alex Ferguson tribute to Drumchapel Amateurs' legend |work=Evening Times |location=Glasgow |url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/13274381.Sir_Alex_Ferguson_tribute_to_Drumchapel_Amateurs__legend/ |access-date=19 January 2018}}</ref>. Shuningdek, u Xillingtondagi zavodda asbobsoz shogirdi sifatida mehnat qilib, kasaba uyushmasi vakili (shop steward) etib tayinlangan. == Shaxsiy hayoti == Fergyuson Cheshir grafligining Uilmslou shahrida yashaydi. U 1966-yildan to rafiqasining 2023-yil oktyabr oyidagi vafotiga qadar Keti Xolding bilan turmush kechirgan<ref>{{Cite news |last=Media |first=P. A. |date=2023-10-06 |title=Cathy Ferguson, wife of former Manchester United manager Sir Alex, dies aged 84 |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2023/oct/06/cathy-ferguson-wife-of-former-manchester-united-manager-sir-alex-dies-aged-84 |access-date=2023-10-06 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite news |first=Mike |last=Keegan |url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1418424_home-defeat-for-sir-alex-ferguson-as-wife-bans-football-from-their-house |title=Home defeat for Sir Alex Ferguson as wife bans football from their house |newspaper=Manchester Evening News |date=20 April 2011 |access-date=12 July 2011 |archive-date=24 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424165002/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1418424_home-defeat-for-sir-alex-ferguson-as-wife-bans-football-from-their-house |url-status=dead }}</ref>. Ularning uch nafar oʻgʻli bor: Mark (1968-yilda tugʻilgan); oʻzi ham professional futbolchi boʻlgan hamda „Donkaster Rovers“, „Piterboro Yunayted“ va „Preston Nort End“ klublarini boshqargan egizaklardan biri Darren<ref>{{cite web |title=Lady Cathy Ferguson, the wife of former Man Utd manager Sir Alex Ferguson, dies |url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12978325/lady-cathy-the-wife-of-former-man-utd-manager-sir-alex-ferguson-dies |website=Sky Sports |access-date=6 October 2023 |language=en}}</ref>; shuningdek, sport menejmenti kompaniyasiga asos solgan Jeyson (1972-yilda tugʻilgan)<ref>{{cite news |title=Financial riddles over Fergie's son |url=https://www.theguardian.com/uk/2004/feb/01/football.jamiedoward |access-date=26 July 2026 |work=The Guardian}}</ref>. Jeyson 2021-yilda otasiga bagʻishlangan „Ser Aleks Fergyuson: Hech qachon taslim boʻlma“ (Sir Alex Ferguson: Never Give In) hujjatli filmiga rejissyorlik qilgan<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/tears-alex-fergusons-journey-football-legend-film-star/|title='There were a few tears': Alex Ferguson's journey from football legend to film star|first=Robbie|last=Collin|newspaper=The Telegraph|date=8 May 2021|access-date=26 July 2026}}</ref>. 1991-yilda Fergyuson Fransiyaning Monpelye shahrida boʻlganida Château d’Yquem va Château Pétrus vinolari koʻrgazmasini koʻrgach, vino kolleksioneriga aylandi<ref>{{cite web |last=Mercer |first=Chris |url=https://www.decanter.com/interviews/decanter-interview-sir-alex-ferguson-12467/ |title=Decanter Interview: Sir Alex Ferguson on wine |date=5 June 2014 |access-date=17 December 2020 |work=[[Decanter (magazine)|Decanter]]}}</ref>. 2014-yilda u qiymati 3 million funt sterlinggacha baholangan ulkan kolleksiyasining bir qismini Christieʼs auksioniga qoʻydi; auksion uyining vino boʻyicha rahbari Devid Elsvud uning didini „beqiyos“ deb baholagan edi<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-27048415 |title=Sir Alex Ferguson wine collection auction could make £3m |date=16 April 2014 |access-date=17 December 2020 |work=BBC News}}</ref><ref>{{cite web |last=Rawlinson |first=Kevin |url=https://www.theguardian.com/football/2014/may/24/alex-ferguson-wine-collection-auction |title=Sir Alex Ferguson begins selling wine collection to make space for new finds |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=The Guardian}}</ref>. Oʻtkazilishi rejalashtirilgan uchta auksionning birinchisidayoq Fergyuson 229 ta lotni 2,2 million funt sterlingga sotdi<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/sir-alex-ferguson-sells-part-his-wine-collection-ps2-2m-first-three-hong-kong-auctions-9430853.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425002545/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/sir-alex-ferguson-sells-part-his-wine-collection-ps2-2m-first-three-hong-kong-auctions-9430853.html |archive-date=2021-04-25 |url-access=limited |url-status=live |title=Sir Alex Ferguson sells part of his wine collection for £2.2m in the first of three Hong Kong auctions |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-27558222 |title=Sir Alex Ferguson's wine collection sells for £2.2m |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=BBC News}}</ref>. === Salomatligi === 2018-yil 5-may kuni Fergyuson miyasiga qon quyilishi oqibatida shoshilinch operatsiya qilindi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44019175|title=Sir Alex Ferguson: Former Manchester United boss has emergency surgery |date=5 May 2018|work=BBC Sport|access-date=5 May 2018}}</ref>. U jarrohlik amaliyotidan soʻng sogʻayib, shundan keyin ilk bor 2018-yil 22-sentyabrda „Old Trafford“dagi oʻyinga tashrif buyurdi<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11505036/sir-alex-ferguson-returns-to-old-trafford-following-recovery-from-brain-surgery |title=Sir Alex Ferguson returns to Old Trafford following-recovery from brain surgery |date=22 September 2018 |access-date=24 September 2018 |work=Sky Sports}}</ref>. 2026-yil may oyida Fergyuson „Manchester Yunayted“ning „Liverpul“ga qarshi oʻyini oldidan „Old Trafford“da tobi qochib, shifoxonaga yotqizildi<ref>{{cite news |last=Stone |first=Simon |date=3 May 2026 |title=Ferguson taken to hospital as precaution before Man Utd v Liverpool |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c0r2nvpvylxo |access-date=4 May 2026 |work=BBC Sport}}</ref>. === Siyosiy faoliyati === Oʻzini sotsialist deb ataydigan<ref name="SI">{{cite news |title=The socialist international |url=https://www.economist.com/news/britain/21577383-sir-alex-ferguson-embraced-world-and-conquered-it-his-left-wing-fans-should-take-note |date=11 May 2013 |newspaper=The Economist |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=Ferguson provides food for thought |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2314718/Ferguson-provides-food-for-thought.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2314718/Ferguson-provides-food-for-thought.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |first=Mark |last=Ogden |date=6 June 2007 |access-date=9 May 2013 |work=The Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore}}</ref> hamda butun umri davomida Leyboristlar partiyasining sodiq tarafdori boʻlib kelgan Fergyuson Toni Blerning siyosiy strategi Elaster Kempbellning yaqin doʻsti boʻlgan va „Yangi leyboristlar“ning 1997-yilgi saylovdagi gʻalabasini katta gʻayrat bilan kutib olgan<ref>{{cite news |last=Wintour |first=Patrick |title=Labour chases late winner with Ferguson |work=The Guardian |date=30 May 1999 |url=https://www.theguardian.com/politics/1999/may/30/uk.politicalnews |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508005135/https://www.theguardian.com/politics/1999/may/30/uk.politicalnews |archive-date=8 May 2014 |url-status=live}}</ref>. U 1997-yilgi saylovoldi kampaniyasi davomida Kempbell bilan muntazam telefon orqali muloqot qilib, oʻz fikrlari va maslahatlari bilan oʻrtoqlashib turgan<ref name="AC">{{cite news |last=Campbell |first=Alastair |author-link=Alastair Campbell |title=Exclusive Fergie interview on the General Election |work=[[Daily Mirror]] |date=28 April 2010 |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/general-election-sir-alex-ferguson-3359501 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022202007/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/general-election-sir-alex-ferguson-3359501 |archive-date=22 October 2021 |url-status=live}}</ref>. 1998-yilda Fergyuson nomi Leyboristlar partiyasining eng yirik xususiy moliyaviy homiylari roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/161057.stm |title=UK Politics &#124; 'Luvvies' for Labour |work=BBC News |date=30 August 1998|access-date=30 October 2009}}</ref>. Keyinchalik u „Yangi leyboristlar“ hukumati faoliyatini himoya qildi va Gordon Braunning 2008-yilgi global moliyaviy inqiroz davrida olib borgan siyosatini yuqori baholadi. 2011-yil yanvar oyida Manchesterlik leyborist deputat hamda „Manchester Yunayted“ muxlisi Grem Stringer Fergyusonga umrbod per (lord) unvoni berilishi taklifi bilan chiqdi<ref>{{cite news|title=Good lord! Could United boss Alex Ferguson be made a top toff? |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/good-lord-could-united-boss-852651 |date=27 January 2011 |access-date=9 May 2013 |newspaper=Manchester Evening News |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203084401/http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/good-lord-could-united-boss-852651 |archive-date=3 December 2013 }}</ref>. Fergyuson 2013-yil may oyida faoliyatini yakunlashini eʼlon qilganidan soʻng, Stringer va uning manchesterlik leyborist hamkasbi Pol Goggins ushbu chaqiriqni yana bir bor takrorladi<ref>{{cite news |title=MPs call for Sir Alex Ferguson to be made a Lord |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/mps-call-sir-alex-ferguson-3566748 |date=9 May 2013 |access-date=9 May 2013 |newspaper=Manchester Evening News}}</ref>. 2014-yilgi Shotlandiya mustaqilligi boʻyicha referendumda Fergyuson Shotlandiyaning Buyuk Britaniya tarkibida qolishini qoʻllab-quvvatlagan. U Shotlandiya hukumati va Birinchi vazir Aleks Salmondni Buyuk Britaniyada, ammo Shotlandiyadan tashqarida yashovchi shotlandlarga ovoz berish huquqini bermagani uchun tanqid qilgan<ref name = "referendum"/>. Shuningdek, u „Yes Scotland“ („Ha, Shotlandiya“) kampaniyasining Shotlandiyadan tashqarida yashovchilardan 500 funt sterlingdan ortiq xayriya qabul qilmaslik boʻyicha oʻz-oʻziga qoʻygan chekloviga hamda „No“ („Yoʻq“) kampaniyasini ham shunday qilishga chaqirganiga eʼtiroz bildirgan<ref name = "referendum">{{cite news |url=http://www.scotsman.com/news/alex-salmond-silencing-scots-says-sir-alex-ferguson-1-2694386 |title=Alex Salmond 'silencing' Scots, says Sir Alex Ferguson |work=The Scotsman |publisher=Johnston Publishing |first=Eddie |last=Barnes |date=16 December 2012 |access-date=26 August 2013}}</ref>. Fergyuson 2024-yilgi Buyuk Britaniya umumiy saylovlari oldidan „Old Trafford“ stadionida Kir Starmer bilan uchrashgan hamda Shotlandiya milliy partiyasidan deputatlik oʻrnini qaytarib olishga qaratilgan muvaffaqiyatli 2025-yilgi Hamilton, Larkxoll va Stounxausdagi oraliq saylov kampaniyasi davomida Leyboristlar partiyasi nomzodi Deyvi Rasselni qoʻllab-quvvatlagan<ref>{{cite news |last=Hutcheon |first=Paul |author-link=Paul Hutcheon |title=Sir Alex Ferguson backs Labour candidate Davy Russell in crunch Hamilton by-election |work=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]] |date=8 May 2025 |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/politics/sir-alex-ferguson-endorses-labour-35180086 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510170731/https://www.dailyrecord.co.uk/news/politics/sir-alex-ferguson-endorses-labour-35180086 |archive-date=10 May 2025 |url-status=live}}</ref>. === Xayriya ishi === 2013-yilda „Manchester Yunayted“ni boshqarishdan nafaqaga chiqqanidan soʻng, Fergyuson klubning elchisi va direktori sifatida ishlashni davom ettirdi. 2024-yil oktyabr oyida mavsum oxirida u klub elchisi sifatidagi rasmiy lavozimini tark etishi eʼlon qilindi. U nafaqaga chiqqanidan soʻng „Manchester Yunayted“ klubidagi elchilik vazifasi, shuningdek, ommaviy nutqlar soʻzlash va xayriya tadbirlarida ishtirok etish bilan bir qatorda, bolaligidagi jamoasi „Harmony Row“ning koʻp yillik homiysi hamdir; u klub yangi sport majmuasiga ega boʻlishi uchun muvaffaqiyatli kampaniya ham olib borgan (klub hozirda Breyxedda joylashgan)<ref>{{cite news|title=Fergie visits Harmony Row|url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/fergie-visits-harmony-row-2627492|date=23 September 2008 |access-date=29 August 2019|work=Daily Record}}</ref><ref>{{cite news|title=Sir Alex Ferguson: "Inspiration is just as important as education"|url=https://www.bigissue.com/interviews/sir-alex-ferguson-inspiration-just-important-education/|date=24 November 2014 |access-date=29 August 2019|work=The Big Issue}}</ref><ref>[https://www.harmonyrow.club/history Our vision and history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829005648/https://www.harmonyrow.club/history |date=29 August 2019 }}, Harmony Row Club</ref>. 2025-yil iyul oyida Fergyuson Glazgoda joylashgan va demensiyaga chalingan bemorlar parvarishida ular uchun shaxsan qadrli boʻlgan musiqalardan foydalanishni targʻib qiluvchi „Playlist for Life“ xayriya tashkilotining rasmiy elchisi deb eʼlon qilindi<ref name="GCC">{{cite news |date=23 July 2025 |title=Football legend Sir Alex Ferguson signs on as ambassador for music and dementia charity Playlist for Life |url=https://www.glasgowchamberofcommerce.com/news/news/2025/july/23/football-legend-sir-alex-ferguson-signs-on-as-ambassador-for-music-and-dementia-charity-playlist-for-life/ |access-date=29 July 2025 |work=Glasgow Chamber of Commerce}}</ref><ref name="PFL">{{cite web |date=23 July 2025 |title=Our new ambassador Sir Alex Ferguson |url=https://www.playlistforlife.org.uk/our-ambassador-sir-alex-ferguson/ |access-date=29 July 2025 |website=Playlist for Life}}</ref>. Bu tayinlov uning tashkilotni bir necha yil davomida qoʻllab-quvvatlab kelgani, jumladan, mablagʻ toʻplash va jamoatchilik targʻibotida faol qatnashganini rasmiylashtirdi. 2024-yilda u „Milliy pleylist kuni“ munosabati bilan „BBC Breakfast“ koʻrsatuvida oʻzining shaxsiy „hayotiy pleylisti“ bilan boʻlishib, boshqalarni ham oʻzlariga xos terapevtik pleylistlar yaratishga undagan edi<ref>{{Cite web |title=Sir Alex Ferguson creates surprising Euros playlist in aid of dementia charity |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/alex-ferguson-euros-playlist-dementia-charity-b2578152.html |website=independent.co.uk |date=11 July 2024 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.mufcinfo.com/manupag/managers/mangers_pages/ferguson_alex.html Sir Alex Fergusonʼs Manchester United Managerial Record] at mufcinfo.com * {{soccerbase (manager)|id=48|name=Alex Ferguson}} * [https://web.archive.org/web/20071115234412/http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/fame/Inductees/alexferguson.htm English Football Hall of Fame profile] (archived 15 November 2007) * [https://web.archive.org/web/20170302191134/http://www.stretfordend.co.uk/managers/ferguson.html Sir Alex Fergusonʼs managerial stats according to the official Manchester United statistics website] (archived 2 March 2017) * [http://scottishfootballhalloffame.co.uk/sir-alex-ferguson-1941/ Scottish Football Hall of Fame profile] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904164954/http://scottishfootballhalloffame.co.uk/sir-alex-ferguson-1941/ |date=4 September 2017 }}) * [http://www.afcheritage.org/Team/Manager/index.cfm?manager_id=11 Aberdeen Manager profile at ''AFC Heritage Trust''] * {{UEFA coach|43187}} {{Shotlandiya tarkibi 1986-yilgi FIFA jahon chempionati}} {{Navboxes |title = Mukofotlari |bg = Gold |fg = navy |list1= {{UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar}} {{UEFA 2007-yil jamoasi}} {{UEFA 2008-yil jamoasi}} {{Angliya futboli shon-shuhrat zali}} {{FJA: Yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{BBC Yilning eng yaxshi sportchisi}} }} {{Navboxes | title = Murabbiylik lavozimlari | list1 = {{East Stirlingshire F.C. murabbiylari}} {{St Mirren F.C. murabbiylari}} {{Aberdeen F.C. murabbiylari}} {{Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}} {{Manchester United F.C. murabbiylari}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ferguson, Alex}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari]] [[Turkum:Glazgolik futbolchilar]] [[Turkum:Shotlandiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Ayr United F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Queen's Park F.C. futbolchilari]] [[Turkum:St Johnstone F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Falkirk F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Drumchapel Amateur F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Dunfermline Athletic F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiya havaskorlar milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiyalik futbol murabbiylar]] [[Turkum:Aberdeen F.C. murabbiylari]] [[Turkum:St Mirren F.C. murabbiylari]] [[Turkum:East Stirlingshire F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Manchester United F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Angliya futbol ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]] [[Turkum:1986-yilgi FIFA jahon chempionati murabbiylari]] [[Turkum:BBC Sports Personality Lifetime Achievement mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni komandorlari]] [[Turkum:Ritsarlik unvoni bilan taqdirlangan futbol kishilari]] [[Turkum:Angliya futboli shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Shotlandiya futboli shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Ritsar-bakalavrlar]] [[Turkum:Leyboristlar partiyasi (Buyuk Britaniya) xayriyachilari]] [[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi eng yaxshi toʻpurarlari]] [[Turkum:Shotlandiyalik poyga otlari egalari va yetishtiruvchilari]] [[Turkum:Shotlandiya sotsialistlari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar]] a6x3xigofbhj9cnpnptjsncx4iqjkei 6304857 6304671 2026-10-11T02:56:13Z AnvarxonM 75105 6304857 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Alex Ferguson | tasvir = Alex Ferguson.jpg | toliqism = Alexandr Chapman Ferguson | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1941|12|31|df=yes}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Glazgo}}, [[Shotlandiya]] | vafot_sana = | vafot_joyi = | boʻyi = | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]] | yoshlikyillari1 = | yoshlikklublari1 = Harmony Row Boys Club | yoshlikyillari2 = | yoshlikklublari2 = [[Drumchapel Amateur F.C.|Drumchapel Amateurs]] | yillar1 = 1957—1960 | klublar1 = [[Queen's Park F.C.|Queen's Park]] | isht1 = 31 | gollar1 = 15 | yillar2 = 1960—1964 | klublar2 = [[St Johnstone F.C.|St Johnstone]] | isht2 = 37 | gollar2 = 19 | yillar3 = 1964—1967 | klublar3 = [[Dunfermline Athletic F.C.|Dunfermline Athletic]] | isht3 = 89 | gollar3 = 66 | yillar4 = 1967—1969 | klublar4 = [[Rangers F.C.|Rangers]] | isht4 = 41 | gollar4 = 25 | yillar5 = 1969—1973 | klublar5 = [[Falkirk F.C.|Falkirk]] | isht5 = 95 | gollar5 = 37 | yillar6 = 1973—1974 | klublar6 = [[Ayr United F.C.|Ayr United]] | isht6 = 24 | gollar6 = 9 | totalcaps = 317 | totalgoals = 171 | milliyyillar1 = 1960 | milliyjamoa1 = [[Shotlandiya havaskorlar milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya havaskorlar]]<ref name=McColl>{{cite web |last1=McColl |first1=Brian |last2=Gorman |first2=Douglas |last3=Campbell |first3=George |title=FORGOTTEN GLORIES – British Amateur Internationals 1901–1974 |url=http://www.scottish-football-historical-archive.co.uk/Forgotten%20Glories.pdf |url-status=dead |pages=318 |access-date=16 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170702210501/http://www.scottish-football-historical-archive.co.uk/Forgotten%20Glories.pdf |archive-date=2 July 2017}}</ref> | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 1 | milliyyillar2 = 1967 | milliyjamoa2 = [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya]]<ref>{{cite web |first1=Stephen |last1=Bell |first2=Andre |last2=Zlotkowski |title=Scotland XI Tour of Asia and Oceania 1967 |url=https://www.rsssf.org/tabless/scotlandxi-asotour67.html |publisher=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation]] |date=6 June 2008 |access-date=5 March 2011}}</ref><ref name="1967 reclassified">{{cite web |title=Former Scotland players to be recognised with international caps including Sir Alex Ferguson |url=https://www.scottishfa.co.uk/news/former-scotland-players-to-be-recognised-with-international-caps-including-sir-alex-ferguson/?rid=14258 |website=scottishfa.co.uk |publisher=Scottish Football Association |date=9 October 2021 |access-date=10 October 2021}}</ref> | milliyisht2 = 4 | milliygollar2 = 3 | milliyyillar3 = 1967 | milliyjamoa3 = [[Shotlandiya futbol ligasi XI]]<ref>{{cite web |title=Alex Ferguson |url=https://www.londonhearts.com/SFL/players/alexferguson.html |publisher=London Hearts Supporters' Club |access-date=5 December 2011}}</ref> | milliyisht3 = 2 | milliygollar3 = 1 | boshliqyillar1 = 1974 | boshliqklublar1 = [[East Stirlingshire F.C.|East Stirlingshire]] | boshliqyillar2 = 1974—1978 | boshliqklublar2 = [[St Mirren F.C.|St Mirren]] | boshliqyillar3 = 1978—1986 | boshliqklublar3 = [[Aberdeen F.C.|Aberdeen]] | boshliqyillar4 = 1985—1986 | boshliqklublar4 = [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya]] | boshliqyillar5 = 1986—2013 | boshliqklublar5 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] }} '''Sir Alexander Chapman Ferguson''' (1941-yil 31-dekabrda tugʻilgan; shuningdek, Fergi (Fergie) laqabi bilan ham tanilgan) — shotlandiyalik sobiq professional [[futbolchi]] va [[Murabbiy (futbol)|murabbiy]], 1986-yildan 2013-yilgacha „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ klubini boshqargani bilan mashhurdir. [[Futbol]] tarixidagi boshqa har qanday murabbiyga qaraganda koʻproq sovrin yutgan Ferguson barcha davrlarning eng buyuk murabbiylaridan biri sifatida keng eʼtirof etiladi<ref name=":0">{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/international-football/2019/05/23/5ce5c24eca4741c7638b4567.html |title=Guardiola on his way to becoming the most successful coach of all time |publisher=Marca |last1=Rubio |first1=Alberto |last2=Clancy |first2=Conor |date=23 May 2019}}</ref><ref>{{Cite web |last=Corless |first=Liam |date=2024-06-02 |title=The 15 best football managers of all time have been ranked in order |url=https://www.givemesport.com/football-best-managers-ever-ranked/ |access-date=2025-05-23 |website=GiveMeSport |language=en}}</ref>. U „Manchester United“ klubidagi faoliyati davomida, ayniqsa 1990-yillarda klubning dunyodagi eng muvaffaqiyatli jamoalardan biriga aylanishiga katta hissa qoʻshgan „92-yil sinfi“ („Class of ’92“) bilan yoshlarga doimiy ravishda ishonch bildirgani uchun yuksak qadrlanagan<ref name=":1">{{Cite news |date=2005-09-14 |title=Why youth is the key for Sir Alex |url=https://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/get_involved/4200614.stm |access-date=2022-05-06}}</ref>. Ferguson „Danfermlin Atletik“ va „Rangers“ kabi bir qator Shotlandiya klublarida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida toʻp surgan hamda [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya terma jamoasi]] safida toʻrtta oʻyin oʻtkazgan. „Danfermlin“ jamoasida oʻynagan davrida, yaʼni 1965–66-yilgi mavsumda u Shotlandiya ligasining eng yaxshi toʻpurariga aylangan. Futbolchilik faoliyatining soʻnggi yillarida murabbiy sifatida ham ishlab, keyinchalik oʻzining mustaqil murabbiylik faoliyatini „Ist Stirlingshir“ va „Sent-Mirren“ klublarida boshlagan. Soʻngra Ferguson „[[Aberdeen F.C.|Aberdeen]]“ klubi bosh murabbiyi sifatida juda muvaffaqiyatli davrni oʻtkazib, uch marta Shotlandiya chempionligi, toʻrtta Shotlandiya kubogini hamda 1983-yilda [[UEFA kubok egalari kubogi]] va [[UEFA Superkubogi]]ni qoʻlga kiritgan. [[Jock Stein]] vafotidan soʻng u qisqa muddat [[Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|Shotlandiya terma jamoasi]]ni boshqarib, uni [[Futbol boʻyicha 1986-yilgi jahon chempionati|1986-yilgi jahon chempionati]]ga olib chiqqan. Ferguson 1986-yilning noyabr oyida „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ bosh murabbiyi etib tayinlangan. Klubdagi 26 yillik faoliyati davomida u 38 ta sovrin, jumladan, 13 marta [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]] chempionligi, 5 ta [[Angliya kubogi]] hamda 1999-yilda (ingliz klublari orasida ilk qitʼa trebliga aylangan) va 2008-yilda erishilgan 2 ta [[UEFA Chempionlar Ligasi]] gʻolibligini qoʻlga kiritdi. 1999-yilda futbol rivojiga qoʻshgan xizmatlari uchun Qirolicha tavallud kuni munosabati bilan taqdirlanuvchilar roʻyxatida ritsarlik unvoniga sazovor boʻlgan<ref name=":2">{{cite news |date=20 July 1999 |title=Sir Alex's crowning glory |work=[[BBC News]] |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/sport/football/398955.stm |access-date=6 November 2012}}</ref>. Shuningdek, u 2002-yilda [[Angliya futboli shon-sharaf zali]]ga, 2004-yilda esa [[Shotlandiya futboli shon-sharaf zali]]ga ilk kiritilganlar qatoridan joy olgan. 2010-yil 19-dekabrda ser [[Matt Busby]]ning rekordini yangilab, „Manchester United“ tarixida eng uzoq vaqt ishlagan murabbiyga aylangan. U 2012–13-yilgi mavsum yakunida — oʻzining soʻnggi mavsumida Premyer-liga chempionligini qoʻlga kiritib, murabbiylik faoliyatini yakunlagan. == Yoshligi == Alexander Chapman Ferguson<ref name=":3">{{cite web |title=Sir Alexander Chapman Ferguson |url=https://www.mufcinfo.com/manupag/managers/mangers_pages/ferguson_alex.html |publisher=mufcinfo.com |access-date=12 July 2011}}</ref> 1941-yil 31-dekabrda [[Glazgo]]ning [[Govan]] tumanidagi Shieldhall Road koʻchasida joylashgan buvisining uyida, Elizabet (qizlik familiyasi Hardi) va Aleksandr Biton Fergusonlar oilasida dunyoga kelgan. Uning otasi kemasozlik sanoatida tunukasoz yordamchisi boʻlib ishlagan<ref name=":4">{{cite news |last=Barratt |first=Nick |date=5 May 2007 |title=Family detective |work=The Telegraph |location=London |url=https://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?xml=/portal/2007/05/05/nosplit/ftdet05.xml |url-status=dead |access-date=30 October 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080109062735/http://www.telegraph.co.uk/portal/main.jhtml?xml=%2Fportal%2F2007%2F05%2F05%2Fnosplit%2Fftdet05.xml |archive-date=9 January 2008}}</ref>. Ferguson Govan Road koʻchasi, 667-uydagi koʻp kvartirali uyda (keyinchalik buzib tashlangan) ota-onasi va keyinchalik oʻzi ham futbolchi boʻlgan ukasi [[Martin Ferguson (futbolchi)|Martin]] bilan birga ulgʻaygan<ref name=":5">{{cite news |last=Barratt |first=Nick |date=5 November 2010 |title=Alex Ferguson profile |work=Soccer-Magazine.com |url=http://soccer-magazine.com/soccer-facts/soccer-managers/alex-ferguson-profile |url-status=dead |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110616032551/http://soccer-magazine.com/soccer-facts/soccer-managers/alex-ferguson-profile/ |archive-date=16 June 2011}}</ref>. U Broomloan Road boshlangʻich maktabida, keyinroq esa Govan oʻrta maktabida tahsil olgan<ref name=":9">{{cite news |year=2009 |title=Glasgow Caledonian University, Research Collections, Archives |publisher=TheGlasgowStory.com |url=https://www.theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSg00050 |url-status=live |access-date=12 July 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110703141406/http://theglasgowstory.com/image.php?inum=TGSG00050 |archive-date=3 July 2011}}</ref>. U futbolchilik faoliyatini Govandagi „Harmony Row Boys Club“ jamoasida boshlagan<ref name="upbringing">{{cite news |date=9 May 2013 |title=All we ever did in Govan was play football and fight...it was a great upbringing, says Sir Alex Ferguson |work=Daily Record |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/scottish-news/alex-ferguson-says-govan-upbringing-1877559 |access-date=29 August 2019}}</ref><ref name="blackash">{{cite news |date=19 March 2015 |title=Sir Alex Ferguson shares his childhood memories of Harmony Row and tells how black ash burns made him the man he is |work=Daily Record |url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/football/football-news/sir-alex-ferguson-shares-childhood-5361893 |access-date=29 August 2019}}</ref> va keyinchalik professional futbolchilarni yetishtirib chiqarishda yuksak nufuzga ega boʻlgan „[[Drumchapel Amateur F.C.|Drumchapel Amateurs]]“ yoshlar klubiga oʻtgan<ref name=":10">{{cite news |date=20 February 2014 |title=Sir Alex Ferguson tribute to Drumchapel Amateurs' legend |work=Evening Times |location=Glasgow |url=http://www.eveningtimes.co.uk/sport/13274381.Sir_Alex_Ferguson_tribute_to_Drumchapel_Amateurs__legend/ |access-date=19 January 2018}}</ref>. Shuningdek, u [[Hillington (Shotlandiya)|Hillington]]dagi zavodda asbobsoz shogirdi sifatida mehnat qilib, kasaba uyushmasi vakili (shop steward) etib tayinlangan. == Shaxsiy hayoti == Ferguson Cheshir grafligining [[Wilmslow]] shahrida yashaydi. U 1966-yildan to rafiqasining 2023-yil oktyabr oyidagi vafotiga qadar Keti Holding bilan turmush kechirgan<ref>{{Cite news |last=Media |first=P. A. |date=2023-10-06 |title=Cathy Ferguson, wife of former Manchester United manager Sir Alex, dies aged 84 |language=en-GB |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2023/oct/06/cathy-ferguson-wife-of-former-manchester-united-manager-sir-alex-dies-aged-84 |access-date=2023-10-06 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{cite news |first=Mike |last=Keegan |url=http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1418424_home-defeat-for-sir-alex-ferguson-as-wife-bans-football-from-their-house |title=Home defeat for Sir Alex Ferguson as wife bans football from their house |newspaper=Manchester Evening News |date=20 April 2011 |access-date=12 July 2011 |archive-date=24 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120424165002/http://menmedia.co.uk/manchestereveningnews/news/s/1418424_home-defeat-for-sir-alex-ferguson-as-wife-bans-football-from-their-house |url-status=dead }}</ref>. Ularning uch nafar oʻgʻli bor: Mark (1968-yilda tugʻilgan); oʻzi ham professional futbolchi boʻlgan hamda „[[Doncaster Rovers F.C.|Doncaster Rovers]]“, „[[Peterborough United F.C.|Peterborough United]]“ va „[[Preston North End F.C.|Preston Nort End]]“ klublarini boshqargan egizaklardan biri [[Darren Ferguson|Darren]]<ref>{{cite web |title=Lady Cathy Ferguson, the wife of former Man Utd manager Sir Alex Ferguson, dies |url=https://www.skysports.com/football/news/11667/12978325/lady-cathy-the-wife-of-former-man-utd-manager-sir-alex-ferguson-dies |website=Sky Sports |access-date=6 October 2023 |language=en}}</ref>; shuningdek, sport menejmenti kompaniyasiga asos solgan Jason (1972-yilda tugʻilgan)<ref>{{cite news |title=Financial riddles over Fergie's son |url=https://www.theguardian.com/uk/2004/feb/01/football.jamiedoward |access-date=26 July 2026 |work=The Guardian}}</ref>. Jason 2021-yilda otasiga bagʻishlangan „Ser Aleks Ferguson: Hech qachon taslim boʻlma“ (''[[Sir Alex Ferguson: Never Give In]]'') hujjatli filmiga rejissyorlik qilgan<ref>{{Cite news|url=https://www.telegraph.co.uk/films/0/tears-alex-fergusons-journey-football-legend-film-star/|title='There were a few tears': Alex Ferguson's journey from football legend to film star|first=Robbie|last=Collin|newspaper=The Telegraph|date=8 May 2021|access-date=26 July 2026}}</ref>. 1991-yilda Ferguson [[Fransiya]]ning [[Montpellier]] shahrida boʻlganida [[Château d'Yquem]] va [[Château Pétrus]] vinolari koʻrgazmasini koʻrgach, vino kolleksioneriga aylangan<ref>{{cite web |last=Mercer |first=Chris |url=https://www.decanter.com/interviews/decanter-interview-sir-alex-ferguson-12467/ |title=Decanter Interview: Sir Alex Ferguson on wine |date=5 June 2014 |access-date=17 December 2020 |work=[[Decanter (magazine)|Decanter]]}}</ref>. 2014-yilda u qiymati 3 million funt sterlinggacha baholangan ulkan kolleksiyasining bir qismini [[Christie's]] auksioniga qoʻygan; auksion uyining vino boʻyicha rahbari Devid Elsvud uning didini „beqiyos“ deb baholagan edi<ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-27048415 |title=Sir Alex Ferguson wine collection auction could make £3m |date=16 April 2014 |access-date=17 December 2020 |work=BBC News}}</ref><ref>{{cite web |last=Rawlinson |first=Kevin |url=https://www.theguardian.com/football/2014/may/24/alex-ferguson-wine-collection-auction |title=Sir Alex Ferguson begins selling wine collection to make space for new finds |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=The Guardian}}</ref>. Oʻtkazilishi rejalashtirilgan uchta auksionning birinchisidayoq Ferguson 229 ta lotni 2,2 million funt sterlingga sotgan<ref>{{cite web |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/news/sir-alex-ferguson-sells-part-his-wine-collection-ps2-2m-first-three-hong-kong-auctions-9430853.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20210425002545/https://www.independent.co.uk/sport/football/news/sir-alex-ferguson-sells-part-his-wine-collection-ps2-2m-first-three-hong-kong-auctions-9430853.html |archive-date=2021-04-25 |url-access=limited |url-status=live |title=Sir Alex Ferguson sells part of his wine collection for £2.2m in the first of three Hong Kong auctions |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=[[The Independent]]}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-manchester-27558222 |title=Sir Alex Ferguson's wine collection sells for £2.2m |date=24 May 2014 |access-date=17 December 2020 |work=BBC News}}</ref>. === Salomatligi === 2018-yil 5-may kuni Ferguson [[Miya ichidagi qon ketishi|miyasiga qon quyilishi]] oqibatida shoshilinch operatsiya qilingan<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.com/sport/football/44019175|title=Sir Alex Ferguson: Former Manchester United boss has emergency surgery |date=5 May 2018|work=BBC Sport|access-date=5 May 2018}}</ref>. U jarrohlik amaliyotidan soʻng sogʻayib, shundan keyin ilk bor 2018-yil 22-sentyabrda „[[Old Trafford]]“ stadionidagi oʻyinga tashrif buyurgan<ref>{{cite web |url=https://www.skysports.com/football/news/11667/11505036/sir-alex-ferguson-returns-to-old-trafford-following-recovery-from-brain-surgery |title=Sir Alex Ferguson returns to Old Trafford following-recovery from brain surgery |date=22 September 2018 |access-date=24 September 2018 |work=Sky Sports}}</ref>. 2026-yil may oyida Ferguson „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ning „[[Liverpool F.C.|Liverpool]]“ klubiga qarshi oʻyini oldidan „Old Trafford“da tobi qochib, shifoxonaga yotqizilgan<ref>{{cite news |last=Stone |first=Simon |date=3 May 2026 |title=Ferguson taken to hospital as precaution before Man Utd v Liverpool |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/articles/c0r2nvpvylxo |access-date=4 May 2026 |work=BBC Sport}}</ref>. === Siyosiy faoliyati === Oʻzini [[Sotsializm|sotsialist]] deb ataydigan<ref name="SI">{{cite news |title=The socialist international |url=https://www.economist.com/news/britain/21577383-sir-alex-ferguson-embraced-world-and-conquered-it-his-left-wing-fans-should-take-note |date=11 May 2013 |newspaper=The Economist |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite news |title=Ferguson provides food for thought |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2314718/Ferguson-provides-food-for-thought.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/sport/football/2314718/Ferguson-provides-food-for-thought.html |archive-date=10 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |first=Mark |last=Ogden |date=6 June 2007 |access-date=9 May 2013 |work=The Daily Telegraph |location=London}}{{cbignore}}</ref> hamda butun umri davomida [[Leyboristlar partiyasi]]ning sodiq tarafdori boʻlib kelgan Ferguson [[Tony Blair]]ning siyosiy strategi [[Alastair Campbell]]ning yaqin doʻsti boʻlgan va „Yangi leyboristlar“ning 1997-yilgi saylovdagi gʻalabasini katta gʻayrat bilan kutib olgan<ref>{{cite news |last=Wintour |first=Patrick |title=Labour chases late winner with Ferguson |work=The Guardian |date=30 May 1999 |url=https://www.theguardian.com/politics/1999/may/30/uk.politicalnews |archive-url=https://web.archive.org/web/20140508005135/https://www.theguardian.com/politics/1999/may/30/uk.politicalnews |archive-date=8 May 2014 |url-status=live}}</ref>. U 1997-yilgi saylovoldi kampaniyasi davomida Kempbell bilan muntazam telefon orqali muloqot qilib, oʻz fikrlari va maslahatlari bilan oʻrtoqlashib turgan<ref name="AC">{{cite news |last=Campbell |first=Alastair |author-link=Alastair Campbell |title=Exclusive Fergie interview on the General Election |work=[[Daily Mirror]] |date=28 April 2010 |url=https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/general-election-sir-alex-ferguson-3359501 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022202007/https://www.mirror.co.uk/sport/football/news/general-election-sir-alex-ferguson-3359501 |archive-date=22 October 2021 |url-status=live}}</ref>. 1998-yilda Ferguson nomi Leyboristlar partiyasining eng yirik xususiy moliyaviy homiylari roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/politics/161057.stm |title=UK Politics &#124; 'Luvvies' for Labour |work=BBC News |date=30 August 1998|access-date=30 October 2009}}</ref>. Keyinchalik u „Yangi leyboristlar“ hukumati faoliyatini himoya qildi va [[Gordon Brown]]ning [[Jahon moliyaviy inqirozi|2008-yilgi global moliyaviy inqiroz]] davrida olib borgan siyosatini yuqori baholagan. 2011-yil yanvar oyida [[Manchester]]lik leyborist deputat hamda „Manchester United“ muxlisi [[Graham Stringer]] Fergusonga umrbod per (lord) unvoni berilishi taklifi bilan chiqqan<ref>{{cite news|title=Good lord! Could United boss Alex Ferguson be made a top toff? |url=http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/good-lord-could-united-boss-852651 |date=27 January 2011 |access-date=9 May 2013 |newspaper=Manchester Evening News |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131203084401/http://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/good-lord-could-united-boss-852651 |archive-date=3 December 2013 }}</ref>. Ferguson 2013-yil may oyida faoliyatini yakunlashini eʼlon qilganidan soʻng, Stringer va uning manchesterlik leyborist hamkasbi [[Paul Goggins]] ushbu chaqiriqni yana bir bor takrorlagan<ref>{{cite news |title=MPs call for Sir Alex Ferguson to be made a Lord |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/mps-call-sir-alex-ferguson-3566748 |date=9 May 2013 |access-date=9 May 2013 |newspaper=Manchester Evening News}}</ref>. 2014-yilgi Shotlandiya mustaqilligi boʻyicha referendumda Ferguson Shotlandiyaning Buyuk Britaniya tarkibida qolishini qoʻllab-quvvatlagan. U [[Shotlandiya hukumati]] va [[Shotlandiyaning birinchi vaziri|Birinchi vazir]] [[Alex Salmond]]ni [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]]da, ammo [[Shotlandiya]]dan tashqarida yashovchi shotlandlarga ovoz berish huquqini bermagani uchun tanqid qilgan<ref name = "referendum"/>. Shuningdek, u „[[Yes Scotland]]“ („Ha, Shotlandiya“) kampaniyasining Shotlandiyadan tashqarida yashovchilardan 500 funt sterlingdan ortiq xayriya qabul qilmaslik boʻyicha oʻz-oʻziga qoʻygan chekloviga hamda „No“ („Yoʻq“) kampaniyasini ham shunday qilishga chaqirganiga eʼtiroz bildirgan<ref name = "referendum">{{cite news |url=http://www.scotsman.com/news/alex-salmond-silencing-scots-says-sir-alex-ferguson-1-2694386 |title=Alex Salmond 'silencing' Scots, says Sir Alex Ferguson |work=The Scotsman |publisher=Johnston Publishing |first=Eddie |last=Barnes |date=16 December 2012 |access-date=26 August 2013}}</ref>. Ferguson [[Buyuk Britaniya parlament saylovlari (2024)|2024-yilgi Buyuk Britaniya umumiy saylovlari]] oldidan „Old Trafford“ stadionida [[Keir Starmer]] bilan uchrashgan hamda [[Shotlandiya milliy partiyasi]]dan deputatlik oʻrnini qaytarib olishga qaratilgan muvaffaqiyatli 2025-yilgi Hamilton, Larkxoll va Stounxausdagi oraliq saylov kampaniyasi davomida Leyboristlar partiyasi nomzodi [[Davy Russell (siyosatchi)|Davy Russell]]ni qoʻllab-quvvatlagan<ref>{{cite news |last=Hutcheon |first=Paul |author-link=Paul Hutcheon |title=Sir Alex Ferguson backs Labour candidate Davy Russell in crunch Hamilton by-election |work=[[Daily Record (Scotland)|Daily Record]] |date=8 May 2025 |url=https://www.dailyrecord.co.uk/news/politics/sir-alex-ferguson-endorses-labour-35180086 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250510170731/https://www.dailyrecord.co.uk/news/politics/sir-alex-ferguson-endorses-labour-35180086 |archive-date=10 May 2025 |url-status=live}}</ref>. === Xayriya ishi === 2013-yilda „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ni boshqarishdan nafaqaga chiqqanidan soʻng, Ferguson klubning elchisi va direktori sifatida ishlashni davom ettirdi. 2024-yil oktyabr oyida mavsum oxirida u klub elchisi sifatidagi rasmiy lavozimini tark etishi eʼlon qilindi. U nafaqaga chiqqanidan soʻng „Manchester United“ klubidagi elchilik vazifasi, shuningdek, ommaviy nutqlar soʻzlash va xayriya tadbirlarida ishtirok etish bilan bir qatorda, bolaligidagi jamoasi „Harmony Row“ning koʻp yillik homiysi hamdir; u klub yangi sport majmuasiga ega boʻlishi uchun muvaffaqiyatli kampaniya ham olib borgan (klub hozirda [[Braehead]]da joylashgan)<ref>{{cite news|title=Fergie visits Harmony Row|url=https://www.dailyrecord.co.uk/sport/local-sport/fergie-visits-harmony-row-2627492|date=23 September 2008 |access-date=29 August 2019|work=Daily Record}}</ref><ref>{{cite news|title=Sir Alex Ferguson: "Inspiration is just as important as education"|url=https://www.bigissue.com/interviews/sir-alex-ferguson-inspiration-just-important-education/|date=24 November 2014 |access-date=29 August 2019|work=The Big Issue}}</ref><ref>[https://www.harmonyrow.club/history Our vision and history] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190829005648/https://www.harmonyrow.club/history |date=29 August 2019 }}, Harmony Row Club</ref>. 2025-yil iyul oyida Ferguson [[Glazgo]]da joylashgan va [[demensiya]]ga chalingan bemorlar parvarishida ular uchun shaxsan qadrli boʻlgan musiqalardan foydalanishni targʻib qiluvchi „Playlist for Life“ xayriya tashkilotining rasmiy elchisi deb eʼlon qilingan<ref name="GCC">{{cite news |date=23 July 2025 |title=Football legend Sir Alex Ferguson signs on as ambassador for music and dementia charity Playlist for Life |url=https://www.glasgowchamberofcommerce.com/news/news/2025/july/23/football-legend-sir-alex-ferguson-signs-on-as-ambassador-for-music-and-dementia-charity-playlist-for-life/ |access-date=29 July 2025 |work=Glasgow Chamber of Commerce}}</ref><ref name="PFL">{{cite web |date=23 July 2025 |title=Our new ambassador Sir Alex Ferguson |url=https://www.playlistforlife.org.uk/our-ambassador-sir-alex-ferguson/ |access-date=29 July 2025 |website=Playlist for Life}}</ref>. Bu tayinlov uning tashkilotni bir necha yil davomida qoʻllab-quvvatlab kelgani, jumladan, mablagʻ toʻplash va jamoatchilik targʻibotida faol qatnashganini rasmiylashtirdi. 2024-yilda u „Milliy pleylist kuni“ munosabati bilan „''[[BBC Breakfast]]''“ koʻrsatuvida oʻzining shaxsiy „hayotiy pleylisti“ bilan boʻlishib, boshqalarni ham oʻzlariga xos terapevtik pleylistlar yaratishga undagan edi<ref>{{Cite web |title=Sir Alex Ferguson creates surprising Euros playlist in aid of dementia charity |url=https://www.independent.co.uk/arts-entertainment/music/news/alex-ferguson-euros-playlist-dementia-charity-b2578152.html |website=independent.co.uk |date=11 July 2024 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.mufcinfo.com/manupag/managers/mangers_pages/ferguson_alex.html Sir Alex Fergusonʼs Manchester United Managerial Record] at mufcinfo.com * {{soccerbase (manager)|id=48|name=Alex Ferguson}} * [https://web.archive.org/web/20071115234412/http://www.nationalfootballmuseum.com/pages/fame/Inductees/alexferguson.htm English Football Hall of Fame profile] (archived 15 November 2007) * [https://web.archive.org/web/20170302191134/http://www.stretfordend.co.uk/managers/ferguson.html Sir Alex Fergusonʼs managerial stats according to the official Manchester United statistics website] (archived 2 March 2017) * [http://scottishfootballhalloffame.co.uk/sir-alex-ferguson-1941/ Scottish Football Hall of Fame profile] ({{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170904164954/http://scottishfootballhalloffame.co.uk/sir-alex-ferguson-1941/ |date=4 September 2017 }}) * [http://www.afcheritage.org/Team/Manager/index.cfm?manager_id=11 Aberdeen Manager profile at ''AFC Heritage Trust''] * {{UEFA coach|43187}} {{Shotlandiya tarkibi 1986-yilgi FIFA jahon chempionati}} {{Navboxes |title = Mukofotlari |bg = Gold |fg = navy |list1= {{UEFA Chempionlar Ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar}} {{UEFA 2007-yil jamoasi}} {{UEFA 2008-yil jamoasi}} {{Angliya futboli shon-shuhrat zali}} {{FJA: Yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{BBC Yilning eng yaxshi sportchisi}} }} {{Navboxes | title = Murabbiylik lavozimlari | list1 = {{East Stirlingshire F.C. murabbiylari}} {{St Mirren F.C. murabbiylari}} {{Aberdeen F.C. murabbiylari}} {{Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari}} {{Manchester United F.C. murabbiylari}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ferguson, Alex}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari]] [[Turkum:Glazgolik futbolchilar]] [[Turkum:Shotlandiyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Ayr United F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Queen's Park F.C. futbolchilari]] [[Turkum:St Johnstone F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Rangers F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Falkirk F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Drumchapel Amateur F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Dunfermline Athletic F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiya havaskorlar milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Shotlandiyalik futbol murabbiylar]] [[Turkum:Aberdeen F.C. murabbiylari]] [[Turkum:St Mirren F.C. murabbiylari]] [[Turkum:East Stirlingshire F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Manchester United F.C. murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Angliya futbol ligasi murabbiylari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi murabbiylari]] [[Turkum:1986-yilgi FIFA jahon chempionati murabbiylari]] [[Turkum:BBC Sports Personality Lifetime Achievement mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni komandorlari]] [[Turkum:Ritsarlik unvoni bilan taqdirlangan futbol kishilari]] [[Turkum:Angliya futboli shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Shotlandiya futboli shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi shon-shuhrat zali aʼzolari]] [[Turkum:Ritsar-bakalavrlar]] [[Turkum:Leyboristlar partiyasi (Buyuk Britaniya) xayriyachilari]] [[Turkum:Shotlandiya futbol ligasi eng yaxshi toʻpurarlari]] [[Turkum:Shotlandiyalik poyga otlari egalari va yetishtiruvchilari]] [[Turkum:Shotlandiya sotsialistlari]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan murabbiylar]] 0t127a655st8yjo8jf19uavlc6eqbct 0 31458 6304619 6155193 2026-10-10T15:33:18Z AnvarxonM 75105 6304619 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Yuriy Sarkisyan | image = [[Fayl:Sarkisyan_01.jpg|200px]] | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1947|5|30}} | toʻliqism = Yuriy Vazgenivich Sarkisyan | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Vayk}} | medallar = {{ARM}}<br />{{Oʻzbekiston maqtov yorligʻi}}{{Mehnat shuhrati ordeni}}{{Doʻstlik ordeni}} | pozitsiya = [[Hujumchi]] | klublar1 = [[AGMK|Metallurg Olmaliq]] | klublar2 = [[Surxon (futbol klubi)|Avtomobilist Termiz]] | klublar3 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]] | klublar4 = [[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixanets]] | klublar5 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]] | yillar1 = 1968—1969 | yillar2 = 1970—1975 | yillar3 = 1976—1977 | yillar4 = 1978 | yillar5 = 1979—1982 | boshliqyillar1 = 1986—2013 | boshliqyillar2 = 2000 | boshliqyillar3 = 2014- | boshliqklublar1 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] | boshliqklublar2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | boshliqklublar3 = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] | gollar1 = 14 | gollar2 = 63 | gollar3 = 42 | gollar4 = 21 | gollar5 = 75 | isht5 = 96 }} '''Yuriy Vazgenivich Sarkisyan''' [[1947-yil]] 30-may kuni [[Yerevan]] [[Armaniston]]da tugʻilgan. Millati [[arman]]. Oilali ikki nafar farzandi bor<ref name="b12">{{veb manbasi|url=http://gari-rustam-fk.ucoz.com/publ|title=Саркисян Юрий Вазгенович|lang=|date=18-iyun 2008-yil|publisher=gari-rustam-fk|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131213113922/http://gari-rustam-fk.ucoz.com/publ/|archivedate=2013-12-13|deadlink=no}}</ref>. [[1968]]- yili oʻz futbolchilik faoliyatini boshlagan. Futboldagi murabbiylik faoliyatini [[1983-yil]]dan boshlagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/toyini-ham-qadrdon-klubida-otkazgan-ozbek-fergyusoni-72-yoshda-2|sarlavha=Тўйини ҳам қадрдон клубида ўтказган "ўзбек Фергюсони" 73 ёшда!|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230504164056/https://championat.asia/uz/news/toyini-ham-qadrdon-klubida-otkazgan-ozbek-fergyusoni-72-yoshda-2|arxivsana=2023-05-04|qaralgan sana=2023-05-04}}</ref>. == Futbolchilik faoliyati == * „Metallurg“ (Olmaliq) — 1968 −1969; * „Avtomobilist“ (Termiz) — 1970 −1974; * „Neftyanik“ (Fargʻona) — 1975-1982 '''Ampluasi''': hujumchi Futbolchilik faoliyati davomida 241ta gol urgan Futbolchilik faoliyatini 1968-yilda [[Olmaliq]]ning „[[AGMK|Metallurg]]“ klubida boshlagan. 1970—1973-yillarda [[Termiz]]ning „[[Surxon (futbol klubi)|Avtomobilist]]“ jamoasida oʻynagan. Uning soʻnggi oʻyinchilik faoliyati 1976-yildan Fargʻonaning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]]“ jamoasi boʻlib, keyinchalik u yerda oʻz boshqaruv faoliyatini boshlagan<ref>"[http://www.sportportal.uz/page/guests/648 Yuriy Vazgenovich Sarkisyan: nastavnik „Neftchi“, 15 Aprelya 2008] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120507062004/http://www.sportportal.uz/page/guests/648|date=May 7, 2012}} {{in lang|ru}}.</ref>. 1978-yilda u „[[Shahrixon (futbol klubi)|Shahrixonets]]“ klubida bir yil oʻynashga muvaffaq boʻldi, keyin „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftyanik]]“ga qaytdi va u yerda faoliyatining oxirigacha oʻynadi. Futbolchilik faoliyatida u 14 mavsumni yakunladi va 10 marta oʻzi oʻynagan jamoalarning eng yaxshi toʻpurari boʻldi. U 1982-yilda faoliyatini yakunlagan. U 241 ta gol bilan Berador Abduraimovning 200-klubi azosi hisoblanadi<ref>"[http://www.sportportal.uz/page/obzor/1171 Yest Klub Uzbekistanskix Bombardirov! (chast vtoraya), 25 Iyulya 2008] {{webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20111004233510/http://www.sportportal.uz/page/obzor/1171|date=October 4, 2011}} {{in lang|ru}}.</ref>. == Murabbiylik faoliyati == [[1985-yil]]da [[Moskva]]dagi murabbiylar maktabining oliy murabbiy diplomi bilan tamomlaydi. 1986-yildan Fargʻonaning Neftchi klubida murabbiylikni boshlagan. 1987-yildan rasman bosh murabbiy sifatida klub tizimidan joy olgan. 1987-yildan 1989-yilgacha uning rahbarligida klub SSSR chempionati ikkinchi ligasining 7-zonasi gʻolibi boʻldi<ref name="a3">{{veb manbasi|url=http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5888:1987league2zona7table&catid=204:sovietua87&Itemid=759|title=1987. Вторая лига. 7 зона|lang=|publisher=football.lg.ua|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131214013316/http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5888:1987league2zona7table&catid=204:sovietua87&Itemid=759|archivedate=2013-12-14|deadlink=no}}</ref><ref name="a4">{{veb manbasi|url=http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5872:1988league2zona7table&catid=203:sovietua88&Itemid=759|title=1988. Вторая лига. 7 зона|lang=|publisher=football.lg.ua|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131214012921/http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5872:1988league2zona7table&catid=203:sovietua88&Itemid=759|archivedate=2013-12-14|deadlink=no}}</ref><ref name="a5">{{veb manbasi|url=http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5843:1989league2zona7table&catid=202:sovietua89&Itemid=759|title=1989. Вторая лига. 7 зона|lang=|publisher=football.lg.ua|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131214013100/http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5843:1989league2zona7table&catid=202:sovietua89&Itemid=759|archivedate=2013-12-14|deadlink=no}}</ref>. 1990-yilda sharqiy zona ikkinchi ligasi gʻolibi boʻldi va birinchi ligada oʻynash huquqini qoʻlga kiritdi<ref name="a6">{{veb manbasi|url=http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5793:1990leagua2vostoktable&catid=201:sovietua90&Itemid=759|title=1990. Вторая лига. Восточная зона|lang=|publisher=football.lg.ua|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131214013611/http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5793:1990leagua2vostoktable&catid=201:sovietua90&Itemid=759|archivedate=2013-12-14|deadlink=no}}</ref>. 1991-yilda „Neftchi“ birinchi ligada 7-oʻrinni egalladi<ref name="a7">{{veb manbasi|url=http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5755:1991pleaguetable&catid=200:sovietua91&Itemid=759|title=1991. Первая лига|lang=|publisher=football.lg.ua|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304202846/http://football.lg.ua/index.php?option=com_content&view=article&id=5755:1991pleaguetable&catid=200:sovietua91&Itemid=759|archivedate=2016-03-04|deadlink=no}}</ref>. SSSR parchalanganidan keyin mustaqil Oʻzbekiston chempionati tashkil etildi. Klub nomi „Neftchi“ deb oʻzgartirildi va darhol oʻzbek futbolining bayroqdoriga aylandi. Agar birinchi chempionatda chempionlikni Toshkentning „[[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]]“ jamoasi bilan boʻlishish kerak boʻlgan boʻlsa,<ref name="с1">{{veb manbasi|url=http://rsssf.com/tableso/oez92.html|title=Uzbekistan 1992|lang=inglizcha|author=Sardorbek Yusupov|date=27-iyul 2007-yil|publisher=rsssf.com|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029213338/http://www.rsssf.com/tableso/oez92.html|archivedate=2013-10-29|deadlink=no}}</ref> keyingi chempionatlarda „Neftchi“ chempionatni ishonchli tarzda birinchi oʻrinda yakunladi<ref name="с2">{{veb manbasi|url=http://rsssf.com/tableso/oez93.html|title=Uzbekistan 1993|lang=inglizcha|author=Sardorbek Yusupov|date=6-iyul 2007-yil|publisher=rsssf.com|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029210154/http://www.rsssf.com/tableso/oez93.html|archivedate=2013-10-29|deadlink=no}}</ref><ref name="с3">{{veb manbasi|url=http://rsssf.com/tableso/oez94.html|title=Uzbekistan 1994|lang=inglizcha|author=Sardorbek Yusupov|date=7-sentabr 2006-yil|publisher=rsssf.com|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131031044759/http://www.rsssf.com/tableso/oez94.html|archivedate=2013-10-31|deadlink=no}}</ref><ref name="с4">{{veb manbasi|url=http://rsssf.com/tableso/oez95.html|title=Uzbekistan 1995|lang=inglizcha|author=Sardorbek Yusupov|date=26-sentabr 2006-yil|publisher=rsssf.com|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131031060930/http://www.rsssf.com/tableso/oez95.html|archivedate=2013-10-31|deadlink=no}}</ref>. [[1990-yil]]dan esa Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan murabbiy unvonini ega boʻladi<ref name="a2">{{veb manbasi|url=http://www.uznews.net/article_single.php?lng=ru&cid=22&aid=1036|title=Почему «ушли» главного тренера ФК «Нефтчи»|lang=|date=29-may 2013-yil|publisher=uznews.net|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131216002000/http://www.uznews.net/article_single.php?lng=ru&cid=22&aid=1036|archivedate=2013-12-16|deadlink=yes}}</ref>. „Neftchi“ (Fargʻona) — 1983-1986 (katta murabbiy); 1987-2013 (bosh murabbiy). Shuningdek, [[1997-yil]]i Oʻzbekiston milliy terma jamoasida katta murabbiy, [[2000-yil]]i bosh murabbiy sifatida faoliyat olib borgan. [[2013-yil]] 15-may kuni Neftchi muassislari tomonidan isteʼfoga chiqarilgan<ref>[http://darakchi.uz/sport-2/4364-yurij-sarkisyan-me-natimni-adrlashmagani-alam-ilyapti Yuriy Sarkisyan: Mehnatimni qadrlashmagani alam qilyapti…]{{oʻlikhavola|date=2021-yil mart |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[1984]]-[[1985-yil]]larda Moskvadagi Murabbiylar oliy maktabida tahsil olgan. U OʻFA tomonidan besh marta „[[Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbol murabbiyi|Yilning eng yaxshi murabbiyi]]“ deb topilgan, bu oʻzbek murabbiylari orasida [[Roʻziqul Berdiyev]] bilan birgalikda eng yuqori natija hisoblanadi<ref>{{veb manbasi|url=http://the-uff.com/index.php?act=news&section=&subsec=16&news_id=3126|script-title=ru:Журналисты выберут лучших|publisher=the-uff.com|language=ruscha|date=17-dekabr 2009-yil|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=2022-12-01|arxivsana=2012-05-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120507204746/http://the-uff.com/index.php?act=news&section=&subsec=16&news_id=3126}}</ref>. 2013-yilning 16-mayida Sarkisyan klubning soʻnggi liga oʻyinlaridagi yomon natijasi tufayli „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ bosh murabbiyligidan boʻshatildi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.uff.uz/ru.php/news/sections/articls/73975|script-title=ru:Юрий Саркисян - "узбекский Фергюсон" отправлен в отставку|publisher=uff.uz|language=ruscha|date=17-may 2013-yil|sarlavha=arxiv nusxasi|qaralgan sana=1-dekabr 2022-yil|arxivsana=2-may 2014-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140502004350/http://www.uff.uz/ru.php/news/sections/articls/73975}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://start.uz/russian/football/uzbekistan/article/13161|script-title=ru:Знаменитый Саркисян отправлен в отставку|publisher=start.uz|language=ruscha|date=19-may 2013-yil}}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="c1">{{veb manbasi|url=http://www.aloqada.com/m/news/2013/05/17/glavnyy_trener_ferganskoy_komandy_neftchi_otpravlen_v_otstavku|title=Главный тренер ферганской команды «Нефтчи» отправлен в отставку|access-date=3-sentabr 2016-yil|archive-date=16-sentabr 2016-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20160916160341/http://www.aloqada.com/m/news/2013/05/17/glavnyy_trener_ferganskoy_komandy_neftchi_otpravlen_v_otstavku|deadlink=no}}</ref>. U klubda oxirgi 26 yil ishlagan. '''Sarkisyan''' [[Oʻzbeklar|oʻzbek]] ommaviy axborot vositalarida Fargʻonaning „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ jamoasini uzoq yillar boshqargani uchun [[Oʻzbekiston]] [[Alex Ferguson|Fergyusoni]] nomi bilan atalgan<ref name="d1">{{veb manbasi|url=http://www.uff.uz/ru.php/news/sections/articls/73975|title=Юрий Саркисян — «узбекский Фергюсон» отправлен в отставку|publisher=uff.uz|lang=ruscha|accessdate=|date=17-may 2013-yil|archiveurl=https://web.archive.org/web/20140502004350/http://www.uff.uz/ru.php/news/sections/articls/73975|archivedate=2014-05-02}}</ref>. Oʻzbekiston Milliy chempionatiga asos solinganidan keyin, uning qoʻl ostida „Neftchi“ 5 marta oltin (1992-1994, 2001) 9 marta kumush (1996-2000, 2002-2004, 2006) va 1 marta bronza (2008) medalini qoʻlga kiritdi, 2 marta Oʻzbekiston kubogi (1994, 1996) sohibiga aylandi. Bundan tash­qari, „Neftchi“ 1994 yili [[Mustaqil Davlatlar Hamdoʻstlik kubogi|MDH]] Chempionlar kubogida 2-oʻrin, 1995 yili Osiyo Chempionlar kubogida 3-oʻrinni egalladi<ref name="с5">{{veb manbasi|url=http://rsssf.com/tableso/oezchamp.html|title=Uzbekistan — List of Champions|lang=inglizcha|author=Karel Stokkermans|publisher=rsssf.com|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131029211555/http://www.rsssf.com/tableso/oezchamp.html|archivedate=2013-10-29|deadlink=no}}</ref>. Sarkisyan nafaqat jamoani boshqargan, balki Oʻzbekistonda futbolni ham rivojlantirgan. Uning rahbarligida [[Stepan Atoyan]], [[Ravshan Bozorov]], [[Abdusamad Doʻrmonov]], [[Rustam Doʻrmonov]], [[Sergey Zavalnyuk]], [[Sergey Lebedev]], [[Vladimir Radkevich]] kabi yosh futbolchilarning professional fazilatlari va isteʼdodi yuzaga kelgan „[[Fargʻona|Fargʻona]]“ futbol maktabi tashkil etildi. [[Aleksandr Tixonov]], [[Andrey Fyodorov|Andrey Fedorov]]. Uzoq yillar davomida uning shogirdlari mamlakatimiz terma jamoasining tayanchini tashkil etishdi. 2014-yilda Toshkentning „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ jamoasiga taklif qilindi va u yerda bosh murabbiy yordamchisiga aylandi. Yuriy Sarkisyan boshqaruvida „Neftchi“ chempionatlarda (sobiq ittifoq birinchiliklari ham inobatga olingan) jami 822ta uchrashuv oʻtkazib, 545ta gʻalaba, 114ta durang va 163ta magʻlubiyat qayd etdi. Toʻplar nisbati: 1784-798. Fargʻonaliklarning milliy chempionatimiz tarixidagi shu kungacha boʻlgan natijalari esa quyidagicha: 636ta oʻyin, 423ta yutuq, 89ta durang, 124ta magʻlubiyat. Toʻplar nisbati:1415-648 == Yutuqlar == === Murabbiy === * [[SSSR ikkinchi futbol ligasi|Sovet Ikkinchi Ligasi]], Sharqiy konferensiya (1): 1990-yil * [[Futbol boʻyicha Oʻzbekiston chempionati — Superliga|Oʻzbekiston ligasi]] (5): 1992, 1993, 1994, 1995, 2001 * [[Oʻzbekiston Kubogi]] (2): 1994, 1996 * [[Osiyo Chempionlar ligasi|Klublar oʻrtasidagi Osiyo chempionati]] 3-oʻrin: 1995-yil === Individual === * [[Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbol murabbiyi|Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbol murabbiyi]] (5): 1998, 1999, 2001, 2003, 2006 * [[Birodar Abduraimovning 200 klubi|Birodar Abduraimovning 200- klubi]] aʼzosi: 241 gol == Unvonlari == * Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan murabbiy;<ref>{{lex.uz|О награждении Ю. Саркисяна орденом «Мехнат шухрати»|2007-05-29|УП|3881|2370225}}</ref> * „[[Doʻstlik ordeni|Doʻstlik]]“ va „[[Mehnat shuhrati ordeni|Mehnat shuhrati]]“ ordenlari bilan mukofotlangan<ref name="b1">{{veb manbasi|url=http://gari-rustam-fk.ucoz.com/publ|title=Саркисян Юрий Вазгенович|lang=|date=18-iyun 2008-yil|publisher=gari-rustam-fk|accessdate=|archiveurl=https://web.archive.org/web/20131213113922/http://gari-rustam-fk.ucoz.com/publ/|archivedate=2013-12-13|deadlink=no}}</ref><ref>{{lex.uz|О награждении Ю.В. Саркисяна орденом «Дустлик»|1997-06-25|УП|1792|2385977}}</ref>. * [[O‘zbekiston Respublikasining Faxriy yorlig‘i]];<ref>{{lex.uz|О награждении группы спортсменов, тренеров и специалистов по физической культуре и спорту|1994-11-5|УП|980|2362063}}</ref> * Sarkisyan — Oʻzbekistonning 5 marta eng yaxshi murabbiyi (1998, 1999, 2001, 2003, 2006). == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://footballfacts.ru/person/31891 FootballFacts.ru] * [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/trainer/22593 Transfermarkt (trener)] * [https://www.footballdatabase.eu/en/player/details/160317 FootballDatabase.eu] * [http://www.footbook.ru/index.php?type=3&pid=44739 Statistika na sayte ''footbook.ru''] {{Oʻzbekistonda yilning eng yaxshi futbol murabbiyi}}{{Neftchi futbol klubi murabbiylari}} {{Oʻzbekiston MFTJ bosh murabbiylari}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2000-yilgi Osiyo Kubogi}} {{DEFAULTSORT:Sarkisyan, Yuriy}} [[Turkum:1947-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:30-mayda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Yerevanlik futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Armanistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Shahrixon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]] [[Turkum:Metallurg Olmaliq klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Armanistonlik futbol murabbiylari]] [[Turkum:Neftchi futbol klubi murabbiylari]] [[Turkum:Doʻstlik ordeni sohiblari]] mt6v0kigga5pzyu3g4hhhutgtwleu40 0 51550 6304797 5710256 2026-10-10T21:51:54Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304797 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=sentyabr 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Salomó | mavqe = munisipalitet | mamlakat = Ispaniya | mintaqa turi = Avtonom jamoat | mintaqa = Kataloniya{{!}}Kataloniya | jadvalda mintaqa = Kataloniya{{!}}Kataloniya | tuman turi = Ispaniya provinsiyalari{{!}}Provinsiya | tuman = Tarragona (provinsiya){{!}}Tarragona | jadvalda tuman = Tarragona (provinsiya){{!}}Tarragona | jamoat turi =Ispaniya tumanlari{{!}}Tuman | jamoat = Tarragonès | jadvalda jamoat = Tarragonès | qaram = | gerb = Escut de Salomó.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 41 | lat_min = 13 | lat_sec = 53 | lon_dir = E | lon_deg = 1 | lon_min = 22 | lon_sec = 32 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 250 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 12,2 | balandlik turi = Balandlik | AP markazi balandligi = 158 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 505 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = 36 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = salomonencs | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = | pochta indekslari = 43885 | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | Commons turkumi = | sayt = http://www.salomo.altanet.org/ | sayt tili = es }} '''Salomó''' — [[Ispaniya]]ning [[Kataloniya]] mintaqasida joylashgan munisipalitet. [[Tarragona (provinsiya)|Tarragona]] provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 12,2&nbsp;km<sup>2</sup>. Aholisi — 505 kishi (2010). == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20160517053216/http://www.salomo.altanet.org/ Rasmiy sayti] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Ispaniya shaharlari]] {{spain-geo-stub}} ecw4ygxycdqnovswozk4b309zvqj19w 0 74215 6304672 5668277 2026-10-10T17:10:34Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304672 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Roßwein | mavqe = [[Shahar]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Saksoniya | jadvalda mintaqa = Saksoniya | tuman turi = tuman | tuman = Mittelsachsen (tuman){{!}}Mittelsachsen | jadvalda tuman = Mittelsachsen (tuman){{!}}Mittelsachsen | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = Rosswein coa.png | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 51 | lat_min = 4 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 13 | lon_min = 11 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 250 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = | rahbar turi = | rahbar = Veit Lindner | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 29,14 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 204 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 6923 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 034322 | pochta indeksi = 04741 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = DL | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 14 3 75 160 | Commons turkumi = Roßwein | sayt = http://www.rosswein.de/ | sayt tili = de }} '''Roßwein''' — [[Germaniya]]ning [[Saksoniya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan shahar. Ushbu shahar [[Mittelsachsen (tuman)|Mittelsachsen]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 29,14&nbsp;km<sup>2</sup>. Aholisi — 6923 kishi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Roßweinning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Roßwein}} * [https://web.archive.org/web/20120814090824/http://www.rosswein.de/ www.rosswein.de] Rasmiy sayti {{Germaniya:Mittelsachsen tumani shaharlari}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Roßwein}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} 9k2ucjgbmpqx19sm9v2it0ivts105ln 0 92628 6304553 5668167 2026-10-10T13:18:36Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304553 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Rittersdorf | mavqe = [[Kommuna]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Turingiya | jadvalda mintaqa = Turingiya | tuman turi = tuman | tuman = Weimarer Land (tuman) | jadvalda tuman = Weimarer Land (tuman) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = Wappen rittersdorf thueringen.jpg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 50 | lat_min = 49 | lat_sec = 8 | lon_dir = E | lon_deg = 11 | lon_min = 14 | lon_sec = 4 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = 6 посёлков | rahbar turi = | rahbar = Johannes Rokosch | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 8,76 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 458 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 265 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 036450 | pochta indeksi = 99448 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = AP | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 16 0 71 079 | Commons turkumi = | sayt = http://www.rittersdorf.info/ | sayt tili = de }} '''Rittersdorf ''' — [[Germaniya]]ning [[Turingiya]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Weimarer Land (tuman)|Weimarer Land]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,76&nbsp;km<sup>2</sup>. 265 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Rittersdorfning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Rittersdorf (Turingiya)}} * [https://web.archive.org/web/20070517104451/http://www.rittersdorf.info/ Rasmiy sayti] {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Rittersdorf (Turingiya)}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} m8350iz3t3su5t0dg9pf4ca9g5m437o 0 95167 6304543 5668122 2026-10-10T12:44:41Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304543 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Riepsdorf | mavqe = [[Kommuna]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Schleswig-Holstein | jadvalda mintaqa = Schleswig-Holstein | tuman turi = tuman | tuman = Ostholstein (tuman) | jadvalda tuman = Ostholstein (tuman) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = DEU Riepsdorf COA.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 54 | lat_min = 13 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 10 | lon_min = 58 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = | rahbar turi = | rahbar = Heinrich Duvenbeck | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 25,81 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 9 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 1014 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 04363, 04364, 04366 | pochta indeksi = 23738 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = OH | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 01 0 55 036 | Commons turkumi = | sayt = http://www.lensahn.de/ | sayt tili = de }} '''Riepsdorf''' — [[Germaniya]]ning [[Schleswig-Holstein]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Ostholstein (tuman)|Ostholstein]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 25,81&nbsp;km<sup>2</sup>. 1014 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Riepsdorfning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Riepsdorf}} * [https://web.archive.org/web/20070405120831/http://www.lensahn.de/ Rasmiy sayti] {{Germaniya:Ostholstein tumani shaharlari}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Riepsdorf}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} 84ub4bb5j70s4fnam2igqk80l3a0io5 0 95713 6304905 5668773 2026-10-11T04:43:02Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304905 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Schretstaken | mavqe = [[Kommuna]] | mamlakat = Germaniya | mintaqa turi = Germaniya yerlari{{!}}Yer | mintaqa = Schleswig-Holstein | jadvalda mintaqa = Schleswig-Holstein | tuman turi = tuman | tuman = Herzogtum Lauenburg (tuman) | jadvalda tuman = Herzogtum Lauenburg (tuman) | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = Schretstaken Wappen.svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 53 | lat_min = 35 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 10 | lon_min = 33 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki boʻlinishi = | rahbar turi = | rahbar = Erich Püst | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 8,47 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 51 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 512 | sanalgan yil = 2010 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 04156 | pochta indeksi = 21493 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = RZ | identifikator turi = Maʼmuriy birlik identifikatsiyasi raqami{{!}}Rasmiy kodi | raqamli identifikator = 01 0 53 113 | Commons turkumi = Schretstaken | sayt = http://www.amt-breitenfelde.de/ | sayt tili = de }} '''Schretstaken''' — [[Germaniya]]ning [[Schleswig-Holstein]] [[Germaniya yerlari|yerida]] joylashgan kommuna. Ushbu kommuna [[Herzogtum Lauenburg (tuman)|Herzogtum Lauenburg]] tumani tarkibiga kiradi. Maydoni — 8,47&nbsp;km<sup>2</sup>. 512 nafar aholi istiqomat qiladi (2010). == Geografiyasi == === Hududi === Schretstakenning hududi {{wikidata|p2046}} km{{sup|2}}dir. Dengiz sathidan oʻrtacha {{wikidata|p2044}} m balandlikda joylashgan. == Demografiyasi == {{Wikidata/Population}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum|Schretstaken}} * [https://web.archive.org/web/20070611082557/http://www.amt-breitenfelde.de/ Rasmiy sayti] {{Germaniya:Herzogtum Lauenburg tumani shaharlari}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Schretstaken}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Germaniya shaharlari]] {{germany-geo-stub}} o0rzitt2mwj6j2luidb13vx7ri1uww3 0 100047 6304850 5724570 2026-10-11T01:42:58Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304850 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Santorso | mavqe = [[kommuna (Italiya)|kommuna]] | mamlakat = Italiya | mintaqa turi = Italiya maʼmuriy boʻlinishi{{!}}Viloyat | mintaqa = Veneto | jadvalda mintaqa = Veneto | tuman turi = Provinsiya | tuman = Vicenza (provinsiya){{!}}Vicenza | jadvalda tuman = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 45 | lat_min = 44 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 11 | lon_min = 23 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = <!-- * (дополнительные параметры координат)--> | mamlakat xaritasi oʻlchami = 180 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = <!-- альтернативная, но с такими же координатами краёв --> | mintaqa xaritasi = <!-- альтернативная, но с такими же координатами краёв --> | tuman xaritasi = <!-- альтернативная, но с такими же координатами краёв --> | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 13 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 240 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 5561 | sanalgan yil = 2004 | zichlik = 406 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = orsiani | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = (+39) 0445 | pochta indeksi = 36014 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = ISTAT kodi | raqamli identifikator = 024095 | Commons turkumi = Santorso | sayt = http://www.comune.santorso.vi.it/ | sayt tili = it }} '''Santorso''' — [[Italiya]]ning [[Veneto]] mintaqasida joylashgan [[kommuna (Italiya)|kommuna]]. [[Vicenza (provinsiya)|Vicenza]] provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 13&nbsp;km<sup>2</sup>. 5561 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20110722065706/http://www.comune.santorso.vi.it/ Rasmiy sayti] {{ref-it}} {{Vicenza provinsiyasi}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] {{italy-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Vicenza provinsiyasi kommunalari]] 8avlh3fpoomnao4nzuar6cc3xngknvc 0 100053 6304903 5724680 2026-10-11T04:36:28Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304903 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Schio | mavqe = [[Shahar]] | mamlakat = Italiya | mintaqa turi = Italiya maʼmuriy boʻlinishi{{!}}Viloyat | mintaqa = Veneto | jadvalda mintaqa = Veneto | tuman turi = Provinsiya | tuman = Vicenza | jadvalda tuman = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = | gerb = Schio-Stemma.png | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 45 | lat_min = 43 | lat_sec = | lon_dir = E | lon_deg = 11 | lon_min = 22 | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Бургомистр | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 67 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 200 | iqlim = | rasmiy til = italyancha | aholi = 38638 | sanalgan yil = 2004 | zichlik = 576 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = scledensi | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = 0445 | pochta indeksi = 36015 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = ISTAT | raqamli identifikator = 024100 | Commons turkumi = Schio | sayt = http://www.comune.schio.vi.it/ | sayt tili = it }} '''Schio''' — [[Italiya]]ning [[Veneto]] mintaqasida joylashgan shahar. [[Vicenza]] provinsiyasi tarkibiga kiradi. Maydoni — 67&nbsp;km<sup>2</sup>. 38638 nafar aholi istiqomat qiladi (2004). == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20001019081647/http://www.comune.schio.vi.it/ Rasmiy sayti] {{ref-it}} {{Vicenza provinsiyasi}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] {{italy-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Vicenza provinsiyasi kommunalari]] bthqa4u6ol9rkeg1l3enir14mb65h7b 0 168604 6304750 6191375 2026-10-10T20:36:47Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304750 wikitext text/x-wiki {{Sahro |Nomi = Sahroi Kabir |Milliy nomi = ar/الصحراء الكبرى |Tasvir = Sahara satellite hires.jpg |Imzo = Yer sunʼiy yoʻldoshidan olingan tasvir [[NASA World Wind]] |Koordinatalar = 23/N/12.6/E |CoordScale = |Mamlakatlar = Jazoir/Liviya/Mali/Marokash/Mavritaniya/Misr/Niger/Sudan/Tunis/Gʻarbiy Sahroi Kabir/Chad |region = |Joylashuvi = Shimoliy Afrika |type = |Dengiz sathidan balandligi = |Uzunlik = 800-1200 |Kenglik = 4800 |Maydoni = |Daryolar = Nil /Niger (daryo)|Niger |Daryo 1 = |Koʻllar = Chad (koʻl)|Chad |Koʼl 1 = |Kanallar = |Kanal 1 = |Vohalar = |Voha 1 = |Oʻrtacha yillik harorat = |Yanvar oyi oʻrtacha harorati = |Iyul oyi oʻrtacha harorati = |Yogʻingarchilik = |VikiOmborda = |JoyXarita = Afrika }} '''Sahrói kabír''' ({{lang-ar|الصحراء الكبرى}}, ''as-Sahro al-Kubro''; {{lang-fr|Sahara}}) — [[Yer]] yuzidagi eng katta tropik choʻl hisoblanadi. [[Afrika]] qitʼasining [[shimol]]ida joylashgan. Gʻarbdan sharqqa qarab taxminan 4800 kmga, shimoldan janubga qarab 800 dan 1200 kmgacha choʻzilgan boʻlib ; 8,6 mln km maydonni egallaydi. (Afrika qitʼasining 30%ga yaqin maydoni, [[Braziliya]]dan kattaroq). Gʻarbdan [[Atlantika okeani]] sohillarigacha, shimolda [[Atlas (togʻ)|Atlas]] togʻlari va [[Oʻrtayer dengizi]], sharqdan [[Qizil dengiz]] bilan oʻralgan. Sahroning janubiy chegaralari (16° shimoliy kenglikda) kamharakat qumli [[dyuna]]lar iborat boʻlib, undan janubda [[Sudan]] savannasiga oʻtuvchi [[Saxel]] regioni joylashgan<ref name="britannica"/>. Sahroi Kabir qisman oʻndan ortiq mamlakat — [[Jazoir]], [[Liviya]], [[Mali]], [[Marokash]], [[Mavritaniya]], [[Misr]], [[Niger]], [[Sudan]], [[Tunis]], [[Gʻarbiy Sahroi Kabir]] va [[Chad]] hududini egallagan edi. Choʻlning katta maydonida oʻtroq ahloli yashamaydi, oʻtroq hayot asosan vohalar, [[Nil]] va [[Niger (daryo)|Niger daryosi]] vodiylarida tarqalgan. Sahroi Kabirda asosan qumli-toshli rayonlar koʻp uchrasada, uni faqat bir tipdagi choʻllar kiritib boʻlmaydi. Sahro turli hududlarga boʻlib, ular: [[Tenere]], [[Katta Sharqiy Erg]], [[Katta Gʻarbiy Erg]], [[Tanezruft]], [[Al-Hamro]], [[Igidi]], [[Erg-Shesh]], [[Arab choʻli]], [[Jazoir choʻli]], [[Liviya choʻli]], [[Nubiya choʻli]] va [[Talaq choʻli|Talaq choʻllaridan iborat.]]. Sahroi Kabir doimiy ravishda oʻsib bormoqda: u har yil janubga tomon 6÷10 kmga kengaymoqda<ref>{{Veb manbasi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160821082538/http://www.meteovesti.ru/news.n2?item=63589321819 |arxivsana=2016-08-21 |sarlavha=Ochlik yili: Migrantlar oqimi kengaymoqda |url=http://www.meteovesti.ru/news.n2?item=63589321819 |qaralgan sana=2016-11-29}}</ref>. == Sahroyi kabirdagi javohir nomi == Sahroi Kabir nomining ilk bora esga olinishi eramizning <nowiki>I</nowiki> asriga oid boʻlgan<ref name="Geo" />. U arabcha ({{lang-ar|صَحراء}} — ṣaḥrāʾ) soʻzidan olingan boʻlib, „choʻl“, „sahro“ maʼnolarini beradi, bu soʻzning koʻplik maʼnosini beruvchi koʻrinishi esa „ṣaḥārā“ koʻrinishiga egadir. Bundan tashqari, uning sifat beruvchi „aṣḥar“ soʻzi bilan aloqasi bor, deb hisoblashadi. Bu soʻz hech nima oʻsmaydigan qizil tekislik, maʼnosini anglatadi. Boshqa manbalarga qaraganda, qadimgi arab tilida „sahra“ — „jigarrangsimon qizil“ maʼnosiga ham ega boʻlgan holda ular Sahroi kabordan iborat<ref>Slovar sovremennix geograficheskix nazvaniy. — Yekaterinburg: U-Faktoriya. Pod obщey redaksiey akad. V. M. Kotlyakova. 2006.</ref>. Sahroi kaborning bir nechta hududlar nomi, jumladan [[Tanezruft]] (Jazoirning janubi-gʻarbi), [[Tenere]] (Nigerning markazida), Shimoliy Afrikaning tub aholisi hisoblanmish, barbarlar tilidan olingan edi<ref name="britannica">[http://www.britannica.com/EBchecked/topic/516375/Sahara Sahara] — Britannica Online Encyclopedia {{ref-en}}</ref>. == Joʻgʻrofiy xarakteristikalari == === Maydoni === [[Tasvir:Tunisia Sahara.jpg|thumb|300px|Sahroi Kabir (Tunis)]] Turli manbalar Sahroi Kabirning maydonini turlicha talqinda aniqlashtirishadi, shuning uchun maydon oʻlchamlari bahosi oʻzgarib turar edi. 100 va 200 mmli [[izogiyeta]], [[quruqlik indeksi]], [[xurmo]] daraxtlarining meva berish chegaralari va shimolda [[sparto]] oʻtlarining oʻsishi, shuningdek, janubda boshqa turdagi oʻsimliklarning oʻsish maydoni kabi aniqlash usullaridan foydalanishgan. Ayrim manbalar Sahroi Kabirning sharqiy chegarasi Nil daryosi bilan tugashini hamda [[Arab choʻli]] va [[Nubiya choʻli]] uning tarkibiga kirmasliklarini yozishadi. „Bolshaya sovetskaya ensiklopediya“da choʻl diapazoni 6 mln.dan dan 8 mln km<sup>2</sup> gacha ekanligi yozilgan<ref name="bse"/>. [[Britannika ensiklopediyasi]] maʼlumotlariga qaraganda Sahroi Kabir 8,6 mln km<sup>2</sup> maydonni egallagan boʻlib, u qitʼa hududining 30%ini egallagan edi<ref name="britannica"/>. [[Yovvoyi tabiat xalqaro tashkiloti|WWF]] tashkiloti esa, sahro maydonini 9,1 mln km<sup>2</sup> deya taʼkidlaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://worldwildlife.org/ecoregions/pa1327|title=Northern Africa|publisher=WWF|lang=en|accessdate=2014-04-23}}</ref>. === Geologiya va foydali qazilmalar === Choʻl qadimiy [[Afrika platformasi]]ning shimoli-gʻarbiy [[Sahroi Kabir plitasi]]da joylashgan. Plitaning markaziy qismi boʻylab gʻarbdan sharqqa tomon Markaziy Sahroi Kabir tepaliklar zonasi choʻzilib yotgan boʻlib, u yerda [[quyi kembriy]] davri kristall poydevori plita yuzasiga chiqib qolgan. Tepaliklar zonasidan shimolda va janubda Shimoliy Sahroi Kabir va Janubiy Sahroi Kabir pastliklari joylashgan boʻlib, u yerdagi platforma bukiklari [[fanerozoy]] choʻkindi togʻ jinslari bilan qoplangan. Bu zonalarda [[boʻr davri]] oʻrtalariga qadar qitʼaviy qatlamlar toʻplangan, keyinchalik ular boʻr davri oxirlari va [[paleogen]] davri boshlarida dengiz choʻkindilari bilan yopilgan (pastliklarning janubiy qismida dengiz choʻkindilari qalinligi pasayib boradi). [[Olitsogen]] davridan boshlab dengiz chekingan va qadimgi massivlar (ayniqsa Axaggar va Tibetsi) kuchli koʻtarilishlarga uchraganlar. Janubiy Sahroi Kabir pastliklar zonasida tekis [[Taodenni]] [[sinekliza]]si, [[Gao (graben)|Gao]] grabeni, [[Mali-Niger sineklizasi]] va [[Chad (sinekliza)|Chad]] sineklizalari mavjud<ref name="bse"/>. Platformaning turgʻunligi sabab, [[paleozoy]] erasining formalari gorizontallikni saqlab qolgan va kam oʻzgargan. Sahroning shimoliy qismida (gʻarbiy Misr, Jazoir) bu jinslar choʻkiklar va havzalar bilan bogʻlanib ketgan. Sahroning janubiy qismidagi platforma bukilishlari [[kaynozoy]] koʻllari ([[Chad (koʻl)|Chad koʻli va Unianga koʻllar guruhi]] shular jumlasidandir) bilan egallangan ulkan havzalarni vujudga keltirgan<ref name="britannica"/>. Sahro hududida boy [[neft]] va [[gaz]] resurslariga ega [[Sahroi Kabir neft-gaz havzasi]] boʻlib, unda [[Xassi-Mesaud (neft koni)|Xassi-Mesaud]], [[temir rudasi]], [[Kediyet Ijil]], [[mis rudasi]] konlari mavjud. [[Oltin]], [[volfram]], [[uran (element)|uran]] va noyob metallar konlari quyi kembriy poydevori bilan bogʻliq.<ref name="Geo" /><ref name="bse"/> === Relyefi === [[Tasvir:Saharan topographic elements map.png|thumb|Sahroi Kabirning topografik xaritasi]] Sahroi Kabirning landshafti turli-tuman. Maydonining koʻp qismini (70%ga yaqin<ref name="Geo"/>) qoyali gil tepaliklar va 500 mgacha balandlikka ega toshli platolar (xamada)dan iborat. Sahroning markaziy qismida [[Tibesti]] (Sahroi Kabirning eng baland nuqtasi — [[Emi-Kusi]] vulqoni) va [[Axaggar]] ([[Taxat]] togʻi, 3003 m) togʻlari mavjud. Bu hududlarda [[neogen]] va [[antropogen]] davrlarida juda faollashgan vulqonlarning, chuqur va keng vodiylar (kengligi 30&nbsp;km, uzunligi 400&nbsp;km) va qurib qolgan qadimgi daryolar oʻzanlaridan iborat.<ref name="bse">{{из БСЭ}}</ref> Togʻoldi hududlarining oʻziga xos jihati shuki, u yerda togʻ jinslarini oʻrab oluvchi [[ferromarganets]]li qora qatlam mavjuddir. Sahro platosi asosan shamolda uchib yuruvchi jinslardan tarkib topgan (masalan, Jazoirdagi [[Tademait]] platosi).<ref name="britannica"/><ref name="bse"/> Sahroi Kabirda qoyalar, togʻlar va platolardan tashqari koʻplab uncha chuqur boʻlmagan shoʻrxok, oqmas suv havzalari (sebxalar, shottlar va dayilar), vohalarga ega ulkan choʻkiklar ham uchraydi. Choʻlning nisbatan quyi joylashgan hududlari — [[Kattara]] (-133 m, Sahroi Kabirning eng past nuqtasi), [[Al-Fayyum]], [[Melgir]] (-26 m) va [[Bodele]]dir.<ref name="britannica"/> Turgʻunlikka moslashgan vadilar, qumli choʻllar ([[erg]]lar) va [[dyuna]]lar sahroning 25%ini yaʼni 2,2 mln km<sup>2</sup> maydonini egallagan.<ref name="britannica"/><ref name="bse"/>. Sahroning eng koʻp qumga ega qismlar — [[Igidi]], [[Erg-Shesh]], [[Katta Gʻarbiy Erg]], [[Katta Sharqiy Erg]], [[Erg-Shebbi]] va boshqalardir. Barxanlar tizmasi nimjon [[kserofitlar|kserofit]] oʻsimliklar bilan qoplangan. Sahroda aylana, yulduzsimon, kesishgan dyunalar, oʻroqsimon [[barxan]]lar uchraydi; piramidasimon dyunalar 150 mgacha, tizmalar 200-300 mgacha balandlikka yetishi mumkin. Shimoliy va shimoli-sharqiy hududlarning janubi — [[Aubari (choʻl)|Aubari]], [[Idexan-Marzuk]], [[Tenere]], [[Liviya choʼli]]da koʻchib yuruvchi qumliklar uchraydi.<ref name="britannica"/><ref name="bse"/> {|class="graytable" |+ | align="center"|[[Tasvir:Libya 5210 Wan Caza Luca Galuzzi 2007.jpg|250px]] | align="center"|[[Tasvir:Libya 4985 Tadrart Acacus Luca Galuzzi 2007.jpg|250px]] | align="center"|[[Tasvir:24 Kamele ziehen zur Wasserstelle im Ennedi-Gebirge im Tschad.jpg|250px]] |- | align="center"|. | align="center"|[[Tadrart-Akakus]] togʻlari, [[Liviya]] | align="center"|Ennedi hududidagi [[Gelta]], [[Chad]] |} === Suv resurslari === Choʻl tashqarisidan oqib kiruvchi bir necha daryo sahroning yer usti va yer osti suvlarini toʻldirib turadi. [[Nil]] sahrodagi yagona doimiy suv oquvchi daryodir<ref name="bse"/>. 1964-1968-yillarda Nil daryosida [[Nosir]] nomli katta suv ombori qurilgan. Nil suvi pasaygan paytda bu ombor [[Toshka (koʻllari)|Toshka]] koʻllarini vujudga keltiradi. Sahro janubida bir necha daryolar Chad koʻliga quyiladi, ularning koʻplari shimoli-sharqqa tomon yurishni davom ettirib, mahalliy suvli qatlamlarni boyitadi. Choʻlning janubi-gʻarbiy qismidan oʻz ichki deltasiga [[Fagibin]], [[Garu (koʻl)|Garu]], [[Niangay]] va b. koʻllarni olgan [[Niger (daryo)|Niger]] daryosi oqib oʻtadi.<ref name="britannica"/> Sahroning shimoliy hududlariga [[Liviya]], [[Jazoir]], [[Tunis]] va [[Marokash]]ning [[Antiatlas]], [[Atlas (togʻ)|Atlas]], [[Ores (togʻ)|Ores]] va boshqa sohilboʻyi tepaliklaridan oqib keladigan, irmoqlar va vadilar (asosan quruq, kuchli yomgʻirlardangina toʻlib oquvchi suv yoʻllari) suv olib keladilar. Bunday daryolardan eng kattalari — [[Draa (daryo)|Draa]], [[Saura (daryo)|Saura]] va [[Ziz]]. Ulardan kichikroq vadilar asosan kelib shottlarga quyiladilar. Sahroi Kabirning ichki qismida Axaggara, Tassilin-Ajera va Tibesti oʻzanlaridan qadimiy va keng daryolar tarmogʻi — [[Igargar]], [[Tafasaset]], [[Tamanrasset (vadi)|Tamanrasset]] va b. vadilar yoyilib ketadi. Ulardan ayrimlari juda qadimda, qitʼaning iqlimi namroq boʻlgan paytlarda vujudga kelgan, boshqalari esa, Jazoirning [[Tamanrasset]] shahrini vayron qilgan suv toshqini ([[1922-yil]]) kabi tabiiy toshqinlar natijasida paydo boʻlgan. Sahroning qumli dyunalari yomgʻir suvining koʻpgina qismini oʻzida saqlab qoladi. Keyinchalik ular sahro qiyaliklaridagi buloqlardan sizib chiqadi. Yomgʻirlar shuningdek geltalarni ham toʻldiradilar, geltalardan ayrimlari doimiy boʻlib, ular qurib qolmaydilar ([[Arshey]], [[Gelta-Zemmur|Zemmur]] va b.). Sahroi Kabirning chekkalari va markaziy togʻ massivlarida botqoqlashgan va kuchli minerallangan [[relikt]] koʻllar ham saqlanib qolgan, misol uchun [[Unianga]] koʻllar guruhiga kiruvchi [[Yoa (koʻl)|Yoa]] koʻlini keltirish mumkin.<ref name="britannica"/><ref name="bse"/> Sahroi Kabir qumlari ostida ulkan [[yerosti suvlari|yerosti suv havzalari]] joylashgan, ular orasida [[artezian suvlari|artezian suv havzalarini]] mavjud. Bu havzalar asosan kontinental [[quyi boʻr]] davri qumtoshlari qoshida mavjud boʻlib, vohalarni suv bilan taʼminlaydi. Yerosti oqimining kuchliligi sabab, sahroning shimoliy qismi yerosti suvlariga boy, yerning nam qatlami esa, biroz quyiroqda joylashgan. Yerosti suvlaridan irrigatsiya maqsadida ham foydalanishadi, bunga misol qilib Liviyaning [[Buyuk sunʼiy daryo]] loyihasini keltirish mumkin.<ref name="bse"/> {|class="graytable" |+ | align="center"|[[Tasvir:Ziz river (js).jpg|250px]] | align="center"|[[Tasvir:Hoggar8.jpg|250px]] | align="center"|[[Tasvir:GueltaCamels.jpg|250px]] |- | align="center"|[[Buyuk Atlas]] togʻlaridan Sahroga oqib tushuvchi [[Ziz]] daryosi | align="center"|Togʻoldi [[Axaggar]] vohasi | align="center"|[[Arshey]] [[gelta]]sidagi suv manbasi olida tuyalar, [[Chad]] |} === Tuproqlar === Sahroi Kabirning asosiy qismi tuproqlari [[tropik]] choʻl, yarimchoʻl (mayda tosh, shagʻalli, qumli) xarakteriga ega. Tuproq [[organik moddalar]]ga boy emas, tuproq qatlamlarining farqi yaqqol sezilmaydi. Ayrim hududlarda [[azot toʻplovchi bakteriyalar]] uchrasada, Sahroi Kabir tuprogʻi biologik jihatdan nofaol hisoblanadi. Choʻlning chekka qismlarida organik moddalar miqdori koʻproq; choʻnqirlarda asosan tuzga boy tuproq uchraydi. Oʻzaro birikmagan [[karbonatlar|karbonatning]] mavjudligi past darajadagi [[ishqorlanish]]dan dalolat beradi. Sahroning shimoli-gʻarbiy hududkarida 1–2 m qalinlikka ega boʻlgan oxak-gips aralashmali tuproq qatlamlari koʻproq tarqalgan. Oʻsimliklarga nisbatan ehtiyotsiz muomala va oʻzboshimchalik bilan tuproqqa ishlov berish va shamollar oqibatida, koʻchib yuruvchi qumlar vohalarni egallab olmoqda. Buning oldini olish maqsadida [[1974-yil]] Liviyada „yashil devor“ loyihasi boshlab yuborilgan, unga koʻra 1500&nbsp;km masofaga ekilgan [[evkalipt]] va b. daraxtlardan tabiiy qalqon hosil qilingan.<ref name="britannica"/><ref name="bse"/> === Iqlimi === Iqlimiy nuqtai-nazardan qaralsa, hozirgi Sahroi Kabir hududi [[paleotsen]] davri boshlarida, taxminan 5 mln yil avval choʻlga aylangan, sahro hududi soʻnggi marta [[neolitik subpluvial]] davrida savanna boʻlgan. Hozirgidek quruq iqlim taxminan 10 ming yildan beri davom etmoqda.<ref name="bse"/> Sahroi Kabir tabiiy sharoitining sezilarli darajada oʻzgarishini <nowiki>XVI</nowiki> asrdan <nowiki>XVII</nowiki> asrgacha, [[Yevropa]]da [[Kichik muzlik davri]] yuz bergan vaqtda kuzatishgan. Bu vaqtda sahroning shimoliy chegarasi va shimoliy hududlari boʻylab yogʻingarchilik miqdori ortgan. <nowiki>XIX</nowiki> asrga kelib, sahro iqlimi xuddi hozirgiga oʻxshash koʻrinish kasb etgan.<ref name="britannica"/> Sahroi Kabirning iqlimiga yil boʻyi shimoli-sharqiy [[passat]] shamollari kuchli taʼsir oʻtkazib keladi. Oʻrtacha namlik miqdori 30-50%ni tashkil etadi, namlik miqdorining pastligi va yuqori darajadagi [[bugʻlanish]] (potensial bugʻlanish miqdori 2500–6000&nbsp;mm) ingichka sohilboʻyi hududlarini hisobga olmaganda, sahroning barcha hududlari uchun oddiy holat hisoblanadi.<ref name="bse"/> choʻlda ikkita asosiy iqlimiy sharoit ajralib turadi: shimolda quruq [[subtropik]], janubda quruq [[tropik]]. Shimoliy hududlar sutkalik va yillik haroratning keskin oʻzgarishiga uchraydilar, qishda salqin, hatto sovuq va yozda oʻta issiq. Yiliga ikki marta oʻta kuchli yogʻingarchilik miqdori kuzatiladi. Janubiy hududlar yozi issiq, qish esa iliq va quruq. Issiq va quruq mavsumdan keyin yozgi yomgʻirlar mavsumi boshlanadi. Gʻarbiy sohilboʻyi qismlarda biroz salqinroq iqlim hukm suradi, buning sababi, sohilni sovuq [[Kanar oqimi]] yuvib turishidir.<ref name="britannica"/> {|class="graytable" |+ | align="center"|[[Tasvir:IssaouaneErg Algeria ISS010-E-13539.jpg|280px]] | align="center"|[[Tasvir:Richat Structure - SRTM.jpg|250px]] | align="center"|[[Tasvir:Canarydust tmo 2006315 lrg.jpg|150px]] |- | align="center"|Jazoirdagi Issauan ergining Yer sunʼiy yoʻldoshidan olingan surati. Unda bugʻlanib ketgan yomgʻir suvining dyunalar orasida toʻplanib qolgan tuzlarini koʻrish mumkin (oq-koʻk hududlar) | align="center"|[[Rishat]] — Sahroi Kabir gʻarbidagi geologik formatsiya | align="center"|Sahrodan [[Kanar orollari]] tomonga samol taʼsirida uchib yuruvchi qum zarrachalari yoʻnalmoqda |} ==== Shimoliy qism ==== [[Tasvir:Tadrart01.JPG|thumb|Tardrart-Akakus togʻlari uzra oʻzgacha bulutlar]] Sahro shimolidagi quruq subtropik iqlimni [[Shimoliy tropik]] uzra esuvchi kuchli bosim ostidagi Xardli yacheykasi bilan izohlash mumkin. Sutkadagi oʻrtacha haroratning yillik farqi taxminan 20&nbsp;°C. Qish shimolda nisbatan sovuq, markaziy hududlarda biroz salqin. Shimoliy hududlarda qish faslining oʻrtacha harorati +13&nbsp;°C<ref name="britannica"/> iyul oyining oʻrtacha harorati +37,2&nbsp;°C ([[Adrar (viloyat)|Adrar]]), sutkaning oʻrtacha harorati esa, +40&nbsp;°C dan ham oshishi mumkin. Yoz va qishda sutkalik harorat sezilarli darajada oʻzgarishi mumkin. Qish tunlarida tuproq muzlaydi, markaziy hududlarda esa, tunhi harorat −18&nbsp;°C gacha yetishi mumkin. Yoz issiq, kuzatilgan maksimal harorat +57,8&nbsp;°C ([[Al-Aziziya (Liviya)|Al-Aziziya]]). Yer yuzasining qizishi +70…+80&nbsp;°C gacha yetadi<ref name="bse"/>. Yogʻingarchilik miqdori turli xilda boʻlib, oʻrtacha yillik yogʻingarchilik 76&nbsp;mm. Yomgʻirlar asosan dekabrdan to martgacha kuzatiladi, maydan iyuncha yogʻingarchilik miqdori kamayadi. Yomgʻirlar mavsumining ikkinchi qismi avgust oyiga toʻgʻri keladi, [[momaqaldiroq]] kuzatiladi. Bu vaqtda kuchli ammo qisqa toshqinlar yuzaga kelishi mumkin.<ref name="britannica"/> Ichki hududlarda bir necha yillab yogʻingarchilik kuzatilmasligi mumkin, [[Axaggar]] va [[Tibesti]]ning shimoliy hududlarida esa deyarli har kuni qisqa muddatli qor yogʻadi. Sahroning katta qismida tong paytlarida shudring tushishi kuzatiladi.<ref name="bse"/> Quruq subtropiklar shuningdek, ichki hududlardan koʻp kunli qum boʻronlarini olib keluvchi, issiq shamollari bilan ham mashhurdir (shamol tezligi baʼzida 50 m/sekundga yetadi<ref name="bse"/>). Ular ayniqa bahorda kuzatiladi, lekin boshqa fasllarda ham bunday holat yuz berishi mumkin. Misrda bu shamollar [[xamsin]] va [[samum]], Liviyada [[Gibli (shamol)|gibli]], Tunisda [[chili]] deb ataladi. Sudan bunday shamollar [[xabub]] deb atalib, uning davomiyligi qisqaroq va yomgʻirlidir<ref name="britannica"/>. ==== Janubiy qism ==== Janubning quruq tropik iqlimiga kuchli bosimli havo yacheykasidan tashqari, muqim subtropik mavsumiy qitʼa havosi va janubroqda joylashgan oʻzgarib turuvchi dengiz havo oqimi doimiy taʼsir oʻtkazadi. Quruq tropik iqlim sutkalik haroratining yillik oʻzgarishi oʻrtacha 17,5&nbsp;°C ni tashkil qiladi. Eng sovuq oylarning oʻrtacha harorati xuddi shimoliy hududlar kabidir, lekin sutkalik haroratning oʻzgarish keskinligi pastroq. Togʻli hududlarda baʼzida harorat nol darajadan pastroq boʻlishi mumkin. [[Tibesti]] togʻlarida qayd etilgan eng past harorat −15&nbsp;°C. Bahorning oxiri va yozning boshlanishi juda issiq, koʻp hollarda havo harorati 50&nbsp;°C gacha yetadi.<ref name="britannica"/> Quruq tropiklarning togʻli hududlarida yillik yogʻingarchilik miqdori yuqori emas, tekislik hududlarida yomgʻirlar asosan yozda yogʻadi. Shimolda boʻlgani kabi yomgʻirlar asosan momaqaldiroq bilan davom etadi. Yillik yogʻingarchilik miqdori oʻrtacha 130 mmni tashkil etadi, markaziy togʻli massivlarda kam hollarda qor yogʻishi mumkin. Sahroning gʻarbiy qismi harorati sovuq Kanar oqimi taʼsirida biroz iliqlashadi, natijada konveksion yogʻingarchilik miqdori kamayadi, namlik miqdori ortadi va tuman tushishi kuzatiladi. Janubiy hududlarda qish, chang va qum olib keluvchi quruq shimoli-sharqiy shamol — [[xarmatan]] davri hisoblanadi.<ref name="britannica"/> === Oʻsimlik dunyosi === [[Tasvir:Phoenix dactylifera2.jpg|thumb|Erg-Shebbidagi xurmo daraxti]] [[Tasvir:Libya 5391 Ubari Lakes Luca Galuzzi 2007.jpg|thumb|left|Ubari vohasidagi palma daraxti]] Sahroi Kabir florasi uncha boy emas, u [[vadi]]lardan uzoqda, vohalarda, baladliklarda oʻsuvchi kam turli oʻtlar, butalar va daraxtlardan tashkil topgan. Choʻnqirlarda tuzga chidamli [[galofitlar]] oʻsadi. Suv taqchil boʻlgan tepalik va platolarda issiqlikka moslashgan oʻt, buta va daraxtlar oʻsadi.<ref name="britannica"/> Koʻplab hududlarda oʻsimlik umuman uchramaydi. Sahroning deyarli barcha hududlaridagi oʻsimliklarning hayotiga inson omili juda kuchli taʼsir oʻtkazgan (chorvachilik, dorivor oʻsimliklarni yigʻib olish va hokazo).<ref name="bse"/> Sahroi Kabirning oʻsimliklar dunyosi ayniqsa yogʻingarchilikning nomuntazamligiga yaxshi moslashgan. Koʻp yillik qurgʻoqchilikka chidamli butalar ancha uzun va koʻp tarmoqli ildiz tizimiga ega (15-20 mgacha). Oʻtsimon oʻsimliklarning eng koʻp tarqaligan turlaridan biri [[efemerlar]] boʻlib, ular yetarlicha namgarchilikdan keyin uch kun ichida urugʻ hosil qiladilar va 10-15 kun ichida urugʻlarini atrofga yoyadilar.<ref name="britannica"/> Sahroning togʻli hududlarida Oʻrtayer dengizi [[endemiklar]]ining turdoshi hisoblangan [[neogen]]davri [[reliktli oʻsimliklar]]i uchraydi. Togʻlarda oʻsuvchi daraxtsimon reliktlilar orasida [[zaytun]], [[sarv]] kabilarni uchratish mumkin. Bundan tashqari choʻlda [[akatsiya]], [[yulgʻun]], [[shuvoq]], [[oleandr]], [[xurmo]], [[efedra]] kabi oʻsimliklar mavjud. Vohalarda [[finik palmasi]], [[anjir]], zaytunsimon va mevali daraxtlar, ayrim [[sitruslar]], turli sabzavotlar oʻsadi. [[Atlantika okeani]] qirgʻoqlarida turli ajriqlar va boshqa shoʻrlikka chidamli oʻsimliklar oʻsadi. Suv havzalarida suv oʻtlari uchraydi.<ref name="britannica"/><ref name="bse"/> === Hayvonot olami === Sahroi Kabir faunasi [[Efiopiya]] va Golarktika zoogeografik hududlarga mansub boʻlib, 4 mingga yaqin turga boʻlinadi (asosan umurtqasizlar). Sahro hududida endemiklik 10-12%ni tashkil qilsa ham, hududdagi hayvonotning 40%i afrika [[endemiklar]]i turiga mansub. Choʻl jonivorlarining yashash hududi asosan markaziy togʻoldi hududlar bilan cheklanadi. Qurgʻoqchil yerlarda jonivorlar soni va turlari juda kamchilikni tashkil qilib, hatto 2&nbsp;kg/ga gacha kamayib ketishi mumkin. Jonivorlarning asosiy qismi tungi hayot tarzini olib borishadi.<ref name="bse"/> [[Sutemizuvchilar]] (60 ga yaqin tur<ref name="bse"/>): [[qumsichqonlar]] oilasi, [[qoʻshoyoqlar]] oilasi, [[karp quyoni]], [[efiopiya tipratikani]], [[barbar qoʻyi]], [[hanjarshox antilopa]], [[dorkas gʻizoli]], [[muflon]], [[nubiya yovvoyi eshagi]], [[pavian]] (Air va Tibestida), [[yoldor sirtlon]], [[shoqol]], [[gepard]], [[choʻl tulkisi]], [[fenek]] va [[mangustsimonlar]] ([[misr mangusti]] va b.) uchraydi. Shimoliy Sahroi Kabirdagi oxirgi [[addaks]] antilopasi 1920-yillar boshida oʻldirilgan. Sahroning janubi va markaziy togʻli hududlarda uning populyatsiyasi ancha qisqarib ketgan. Shimoliy Afrika fili [[Qadimgi Rim]] davridayoq qirilib ketgan. Shimoliy chegaralarda [[sher]] va [[tustovuq]]ni oxirgi marta 1830-yilda uchratishgan.<ref name="britannica"/><ref name="bse"/> Agar uchib oʻtuvchi koʻchmanchi qushlarni qoʻshib sanasa, sahroda yashovchi jonivor turlari soni 300 dan ortadi. Sohilboʻyi hududlari va ichki suv havzalari koʻplab suvda suzuvchi qushlarni oʻziga jalb qiladi. Ichki hududlarda [[tustovuq]], turli etxoʻr qushlar, [[kotibqush]], [[Neotis nuba]], [[afrika ukkisi]], [[sesarka]], [[boyqush]], [[choʻl quzgʻuni]] va b. uchraydi.<ref name="britannica"/> [[Kaltakesaklar]], [[echkiemarlar]], [[buqalamunlar]], [[uzunoyoqlar]], [[shoxdor ilon]]lar va [[kobra]]lar toshloq va qumloq hududlarda yashaydilar. Turli shilliqqurtlar qushlar va b. jonivorlarning ozuqasiga aylanadi. Koʻllarning hayvonot dunyosini asosan [[qurbaqa]]lar, [[baqa]]lar, kichik [[timsoh]]lar, [[artemiya]]lar va [[qisqichbaqasimonlar]] tashkil qiladi. Shimoliy Sahroi Kabirning reliktli tropik suv faunasi asosan [[somsimonlar]] va [[etropluslar]]dan iborat.<ref name="britannica"/> {|class="graytable" |+ | align="center"|[[Tasvir:Addax 057.jpg|250px]] | align="center"|[[Tasvir:Fennec Fox Vulpes zerda.jpg|300px]] | align="center"|[[Tasvir:Dorcasgazellemarwell.jpg|250px]] |- | align="center"|Sahroning eng chekka hududlarida yashovchi va qirilib ketish xavfi ostida turgan [[addaks]] antilopasi | align="center"|[[Fenek]] mitti tulkisi | align="center"|Qirilib ketish xavfi ostida turgan [[dorkas gʻizoli]] |} == Xalqlar == [[Tasvir:Tadrart Acacus 1.jpg|thumb|Tadrart-Akakus togʻlaridagi qoyatosh suratlari]] Sahroi Kabirning hududi salkam AQSH hududi bilan tengligiga qaramay, (Nil vohasini qoʻshib hisoblaganda ham) aholi zichligi bor-yoʻgʻi km<sup>2</sup> ga 0,4 kishini tashkil qiladi (2,5 mln kishi).<ref name="britannica"/> Juda katta hududlarda aholi yashamaydi. Qadimgi davrlarda Sahroi Kabir hududlari bundanda koʻproq aholiga ega boʻlgan. Sahro hududida keng tarqalgan TOSH yodgorliklar, toshqotgan buyumlar va [[qoyatosh suratlari]] bu yerlarda insonlar hamda antilopa, buyvol, jiraf, fil, karkidon, tongʻiz kabi koʻplab jonivorlar yashaganliklaridan guvohlik beradi. Suyakdan yasalgan nayzalar, chigʻnoq va baliq tozalangan joylar, ov qilingan timsoh, begemot suyaklari qadimiy koʻllar boʻyida aholi yashash joylari boʻlganligini bildiradi.<ref name="britannica"/> 7 ming yil avval Sahroi Kabir hududida chorvachilikning paydo boʻlishi, insonlar hayotida ovchilik va baliqchilik emas, koʻchmanchi chorvachilik muhim oʻrin tutishiga turtki boʻldi. [[Niger]]ning Tenere hududida yashovchi [[barbarlar]] va [[zagavalar]]ga qardosh hisoblangan qadimgi xalqlar yirik shoxli hayvonlarni koʻpaytirish bilan shugʻullanganlar. Qoʻy va echkilarning xonakilashtirilishi [[Kaspiy madaniyati]] va shimoli-sharqiy Afrika xalqlari bilan bogʻliqligi taxmin qilinadi. Yerga ekin ekish madaniyati 6 ming yil avval Misrda [[arpa]], [[bugʻdoy]] ekilishi bilan kirib kelgan deb hisoblanadi. Bunday qishloq-xoʻjalik madaniyati Osiyodan kirib kelganligini Mavritaniya hududidan topilgan kulollik buyumlari isbotlaydi. Bu buyumlar er. avv. 1000-yilga mansub boʻlib, [[soninke]] xalqining ajdodi boʻlgan [[gangaralar]]ga tegishli, deb hisoblanadi.<ref name="britannica"/> [[Tasvir:Nomadic Berber in Morocco.jpg|thumb|left|Koʻchmanchi barbar, Marokash]] Qishloq xoʻjaligi va uy hayvonlarining paydo boʻlishi koʻplab xalqlarni oʻzaro yaqin qabilalar bilan savdo aloqalari oʻrnatishga undadi. Tashqi savdo rivojlana bordi. Er. avv <nowiki>II</nowiki> mingyillikdayoq Mavritaniya [[mis]]i Oʻrtayer tamadduni vakillariga qadar yetib borgan. [[Temir asri]]da Sahroi Kabir sivilizatsiyasi rivojlana borgani sayin, (er. avv. <nowiki>I</nowiki> asr) savdo-sotiq aloqalari ham kamol topa bordi.<ref name="britannica"/> Choʻllanish, sahro ahlini savdo sotiqda ot va qoramollardan kechib, tuyalardan foydalanishga undadi. Ammo Misrda tuyalardan mil. avv. <nowiki>VI-III</nowiki> asrlardayoq foydalana boshlangan. Sahro aholisi tez-tez [[saxanjilar]] (barbarlar qabilasi)va boshqa koʻchmanchilarning hujumlariga uchrab turganlar. Voha aholisining koʻpchiligi koʻchmanchilar tomonidan qul qilib olib ketilgan. <nowiki>VII-XI</nowiki> asrlarda Shimoliy Afrikada [[islom dini]]ning tarqalishi, oʻz mahalliy dinini saqlab qolishni istovchi koʻlab barbarlar va arablarni sahroning ichki hududlariga koʻchib ketishga majbur qildi. Savdo yoʻli bilan tarqalgan islom dini oxir-oqibatda sahro ahlining asosiy diniga aylandi.<ref name="britannica"/> Aholi madaniyatining turli-tumanligiga qaramay, sahroda yasovchilarni asosan uch guruhga kiritish mumkin, bular: chorvachilik bilan shugʻullanuvchilar, oʻtroq yer egalari va hunarmandlar. Ayrim jihatlari bilan koʻchmanchi hisoblanuvchi chorvachilik hozir chekka hududlarda, togʻ yonbagʻirlarida va nisbatan namlik yuqori boʻlgan gʻarbiy hududlarda tarqalgan. Yirik shoxli qoramol Saxel bilan chegara hududlarda koʻproq boqilsa, choʻl hududlarida tuya, echki va qoʻy koʻproq boqiladi. Chorvadorlarning asosiy guruhlari sahroning shimoli-gʻarbida yashovchi [[regeybat]] va Jazoir choʻllarida yasohvchi [[chaamba]] qabilalaridir. Qurgʻoqchilik chorvadorlar davrlarida oʻtloqlarni izlab katta koʻchishlarni amalga oshirganlar. Oʻzlarining jangovarligi bilan nom qozongan [[tuareglar]], islom aqidalariga qaramasdan, haligacha [[matriarxat]] jamiyatining anʼanalarini saqlab qolganlar, ularda ayollarga koʻplab imtiyozlar berilgan.<ref name="britannica"/> == Iqtisod == === Sahroi Kabir savdo tarmogʻi === [[Tasvir:Maroc Sahara caravane.jpg|thumb|Sahrodagi karvon]] [[Oʻrta asrlar]]da Sahroi Kabir orqali [[Atlantika okeani]] sohillaridagi mamlakatlar va Shimoliy Afrikaning koʻplab shaharlarini bogʻlab turuvchi savdo yoʻli oʻtgan. Asosiy savdo yoʻllari bir necha marta oʻzgargan. U <nowiki>XI</nowiki> asrgacha [[Gana imperiyasi]] orqali oʻtgan boʻlsa, <nowiki>XII</nowiki> sharqdan oʻtib, Malining oltin konlari va Shimiloy Afrikaning savdo shaharlarini oʻzaro bogʻlagan. Mali otini, koʻplab boshqa mollar singari avval [[Yaqin Sharq]]qa, u yerdan esa [[Yevropa]]ga yoʻl olgan. <nowiki>XV</nowiki> asrdan asosiy savdo yoʻli [[xausa (xalq)|xausalar]] yashaydigan yerlardan oʻtgan. Mollar bir oʻrkachli tuyalar karvoni orqali manzildan-manzilga tashilgan. Tuyalarni karvonga qoʻshishdan avval, ularni bir necha oylab [[Magʻrib]] yoki [[Saxel]] togʻ yonbagʻirlarida yaxshilab boqilgan. Sayyoh [[Ibn Battuta]]ning yozishicha, karvonlarda oʻrtacha 1000 bosh [[tuya]] boʻlgan, baʼzida esa tuyalar soni 12 ming boshga ham yetgan. Karvonga sahroni, tuareglarning koʻchmanchi qabilalarni va asosiy savdo shaharlarini yaxshi bilgan barbarlar sarbonlik qilishgan, ularning bu xizmati uchun ancha haq toʻlangan. Karvonning sahroda nobud boʻlmasligi karvondagi barchaning hamjihat harakatiga bogʻliq boʻlgan. Vohalarga choparlar yuborilib, ular hali vohaga kirish uchun koʻp kunlar yurishi kerak boʻlgan karvon uchun suv olib kelishgan. === Transport === Sahro boʻylab [[Jazoir (shahar)|Jazoir shahri]]dan boshlanuvchi ikkita avtomagistral oʻtgan. U [[Ayn-Salah]] va [[Tamanrasset (shahar)|Tamanrasset]] orqali oʻtib, [[Lagos]]da tugaydi. Ikkita tarmoqlanishga ega: birinchisi [[Agades (shahar)|Agades]] (Niger) va [[Gao]] (Mali) orqali, ikkinchisi Tuat vohasidan oʻtadi. [[Adrar (shahar)|Adrar]], Tamanrasset va b. bir necha shaharlarda aeroportlar bor.<ref name="Geo"/> == Tarix == [[2008-yil]]da [[Kyoln]] Tarixiy geologiya universiteti olimi Stefan Kreplin boshchiligidagi [[Germaniya]], [[Kanada]] va [[AQSH]]lik xalqaro tadqiqitchilar guruhi Sahroi Kabirda bir qancha izlanishlar oʻtkazib, tadqiqotlar natijasida aniqlashdiki, er. avv. 4000-yilda iqlim namgarchiligining eng yuqori koʻrsatkichiga chiqqan boʻlib, er. avv. 3600—2700-yillar oraligʻida tuproqning qurishi natijasida sekin asta choʻllanib borgan. Olimlarning bunday xulosaga kelishlariga [[Chad]] shimolidagi [[Yoa (koʻl)|Yoa]] koʻli tubidan olib oʻrganilgan choʻkindilar sabab boʻlgan. Tadqiqotlarga qaraganda, 6 ming yil avval Sahroi Kabirda turli-tuman darxatlar oʻsib, koʻplab koʻllar boʻlgan. Shu taqlid olimlarning bu tadqiqotlari Sahroi Kabirning 5500-yil avval quruqlashib borib, bir necha asr ichida choʻlga aylanganligi haqidagi nazariyani inkor etadi.<ref name="Kröpelin">[http://www.nytimes.com/2008/05/09/science/09sahara.html Shift From Savannah to Sahara Was Gradual, Research Suggests, 2008.]</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{Dunyo choʻllari}} {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Choʻllar]] {{africa-geo-stub}} i8lhu16k1aoq6gjya4y5ggey3wb2iqu 0 279525 6304981 5614196 2026-10-11T10:00:24Z Kontributor 2K 104477 6304981 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Leyssard | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = [[Fransiya mintaqalari|Mintaqa]] | mintaqa = Rhône-Alpes | jadvalda mintaqa = Rhône-Alpes | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Ain (departament){{!}}Ain | jadvalda tuman = Ain (departament){{!}}Ain | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Nantua{{!}}Nantua | jadvalda jamoat = Arrondissement Nantua{{!}}Nantua | qaram = shahar | gerb = Blason ville fr Leyssard (Ain).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 46 | lat_min = 10 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 5 | lon_min = 28 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 9,4 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = 280 - 825 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 161 | sanalgan yil = 2005 | zichlik = 17,1 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 01450 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 01214 | Commons turkumi = Leyssard | sayt = | sayt tili = }} '''Leyssard''' — [[Fransiya]]ning [[Rhône-Alpes]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Ain (departament)|Ain]] departamenti [[Arrondissement Nantua|Nantua]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 161 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 17,1 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=01214}} == Geografiyasi == Maydoni — 9,4&nbsp;km<sup>2</sup>. Dengiz sathidan oʻrtacha 280 – 825 m balandlikda joylashgan. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=01214}} == Manbalar == {{manbalar}} {{commons turkum}} {{tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Leyssard}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Ain shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Ain departamenti kommunalari}} 966d13ppdst56066vjgv4g49la18yz8 0 281373 6305002 5633971 2026-10-11T11:50:09Z Kontributor 2K 104477 6305002 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Prémont | mavqe = shahar | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Pikardiya | jadvalda mintaqa = Pikardiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Aisne (departament){{!}}Aisne | jadvalda tuman = Aisne (departament){{!}}Aisne | jamoat turi =Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Saint-Quentin{{!}}Saint-Quentin | jadvalda jamoat = Arrondissement Saint-Quentin{{!}}Saint-Quentin | qaram = shahar | gerb = Blason ville fr Prémont (Aisne).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 50 | lat_min = 0 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 3 | lon_min = 23 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 12,3 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = 112 - 165 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 702 | sanalgan yil = 2005 | zichlik = 57,1 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 02110 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 02618 | Commons turkumi = Prémont | sayt = | sayt tili = }} '''Prémont''' — [[Fransiya]]ning [[Pikardiya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Aisne (departament)|Aisne]] departamenti [[Arrondissement Saint-Quentin|Saint-Quentin]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 702 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 57,1 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=02618}} == Geografiyasi == Maydoni — 12,3&nbsp;km<sup>2</sup>. Dengiz sathidan 112 – 165 m balandlikda joylashgan. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=02618}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Aisne shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Aisne departamenti kommunalari}} irxcc543prlu3nef7bdo3wm6wt8pnm1 0 343408 6304986 5634750 2026-10-11T10:18:09Z Kontributor 2K 104477 6304986 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Puynormand | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Akvitaniya | jadvalda mintaqa = Akvitaniya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Gironde (departament){{!}}Gironde | jadvalda tuman = Gironde (departament){{!}}Gironde | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Libourne{{!}}Libourne | jadvalda jamoat = Arrondissement Libourne{{!}}Libourne | qaram = kommuna | gerb = Blason ville fr Puynormand (Gironde).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 7,6 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 247 | sanalgan yil = 1999 | zichlik = 32,5 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 33660 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 33347 | Commons turkumi = Puynormand | sayt = | sayt tili = }} '''Puynormand''' — [[Fransiya]]ning [[Akvitaniya]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Gironde (departament)|Gironde]] departamenti [[Arrondissement Libourne|Libourne]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 247 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 32,5 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=33347}} == Geografiyasi == Maydoni — 7,6&nbsp;km<sup>2</sup>. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=33347}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Gironde shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Gironde departamenti kommunalari}} dhb8a8fthc8zv38z2gt93z18w48r6ph 0 381213 6304982 5603489 2026-10-11T10:05:27Z Kontributor 2K 104477 6304982 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Flavigny | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Centre | jadvalda mintaqa = Centre (Fransiya){{!}}Centre | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Cher (departament){{!}}Cher | jadvalda tuman = Cher (departament){{!}}Cher | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Saint-Amand-Montrond{{!}}Saint-Amand-Montrond | jadvalda jamoat = Arrondissement Saint-Amand-Montrond{{!}}Saint-Amand-Montrond | qaram = kommuna | gerb = Blason ville fr Flavigny (Cher).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 13,2 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 194 | sanalgan yil = 2005 | zichlik = 14,7 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 18095 | Commons turkumi = Flavigny | sayt = | sayt tili = }} '''Flavigny''' — [[Fransiya]]ning [[Centre (Fransiya)|Centre]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Cher (departament)|Cher]] departamenti [[Arrondissement Saint-Amand-Montrond|Saint-Amand-Montrond]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 194 nafar aholi istiqomat qiladi (2005). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 14,7 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=18095}} == Geografiyasi == Maydoni — 13,2&nbsp;km<sup>2</sup>. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=18095}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Cher shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Cher departamenti kommunalari}} o28tw16fg6mxb2cdpvuipcrsdu1sp4d 0 461624 6304548 5466655 2026-10-10T12:53:22Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Rim imperatorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304548 wikitext text/x-wiki '''Diokletian''' (Diocletianus) (243— 313/316) — qad. Rim imperatori (284— 305). Imperiyadagi ahvolni yaxshilashga olib kelgan bir qancha islohotlarni oʻtkazgan (oʻziga uchta taxtdosh tayinlagan, imperiyani 4 ta qismga, bu qismlarni esa 12 diotsezlarga taqsim etgan; armiyani kuchaytirib, uning sonini 450 ming askarga yetkazgan; soliklarni tartibga solgan va b.). Dominat (cheklanmagan monarxiya) tuzumining oʻrnatilishi D. nomi bilan bogʻliq. 303—304 yillarda xristianlarni quvgʻin qilgan. Bu voqea keyinchalik xristian va islom dini muqaddas kitoblarida aks etgan (mas, Qurʼoni karimdagi "Kahf" surasi). D. nomi Sharq xalqlari orasida [[Daqyonus]] shaklida ham mashhur. == Adabiyot == * [[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil {{chala}} [[Turkum:Taxtdan voz kechgan hukmdorlar]] [[Turkum:Rim imperatorlari]] an5umant6kqeldi367ejh9lsbnimql8 0 497482 6304992 6288617 2026-10-11T10:58:14Z ~2026-54663-39 315548 .. 6304992 wikitext text/x-wiki '''Ikkilik sanoq sistemasi''' [[son]]larni faqat 2 belgi, 69 va 70 raqamlaridan foydalanib yozishga asoslangan [[sanoq tizimi]]dir<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref>. == Razryad == Har qanday natural son uchun, har bir [[Sanoq sistemasi|xona birligiga]] nisbatan, razryad(tartib) tushunchasi ishlatiladi. Yaʼni, birlar xonasida joylashgan son 0-razryad, oʻnlar xonasida joylashgan son 1-razryad, yuzlar xonasida joylashgan son 2-razryad va shu tarzda davom etadi. == Pozitsion yoyilma == Har qanday asosli sanoq sistemada qisqa yozuvda berilgan sonlarni '''asos'''(oʻnlik sanoq sistemasi uchun 10 soni olinadi, ikkilik sanoq sistemasi uchun 2 soni olinadi …) darajalari boʻyicha yoyib yozish mumkin va bu pozitsion yoyilma deb yuritiladi. Masalan, oʻnlikk sanoq sistemasidagi <math>457_{10}</math>sonini <math>4 \times 10^2 +5 \times 10^1 +7 \times 10^0</math> kabi yozish mumkin. Bu yerda, '''7''' soni birlar xonasida joylashgan, yaʼni '''0'''-razryadda joylashgan, shu sababli u <math>10^0</math> soniga koʻpaytirilmoqda. '''5''' soni oʻnlar xonasida joylashgan, yaʼni '''1'''-razryadda joylashgan, shu sababli u <math>10^1</math> soniga koʻpaytirilmoqda va '''4''' soni yuzlar xonasida joylashgan, yaʼni '''2'''-razryadda joylashgan, shu sababli u <math>10^2</math> soniga koʻpaytirilmoqda. Odatda sonning quyi indeksiga qaysi sanoq sistemasida berilganligi yozib qoʻyiladi, masalan '''<math>457_{10}</math>''' soni oʻnlik sanoq sistemasida berilganligini bildiradi. Boshqa sanoq sistemalarida ham sonlar shu tarzda yoziladi. Masalan, ikkilik sanoq sistemasidagi <math>1011_2</math> sonini quyidagicha yoyib yozish mumkin <math>1011_2 =1 \times 2^3+0 \times 2^2+1 \times 2^1 +1 \times 2^0</math> Berilgan sonni oʻnlik sanoq sistemasiga oʻtkazish uchun uni pozitsion yoyilmasini yozib, koʻpaytirish va qoʻshish amalini bajarish kifoya. Masalan, <math>a) \quad 101_2 = 1\times 2^2 + 0\times 2^1 + 1\times 2^0 = 1\times 4 + 0\times 2 + 1\times 1 = 4+1 = 5_{10}</math> <math>b)\quad 101011_2 =1\times 2^5+0 \times 2^4+1 \times 2^3+0 \times 2^2+1 \times 2^1 +1 \times 2^0=32+8+2+1=43_{10}</math> == Oʻnlik sanoq sistemadan ikkilik sanoq sistemaga oʻtish == Oʻnlik sanoq sistemadan ixtiyoriy boshqa n lik sanoq sistemaga oʻtish uchun: # oʻnlik sanoq sistemadagi berilgan son n soniga burchakli boʻlish usulida boʻlinadi va qoldiq yozib olinadi. # keyingi qadamda hosil boʻlgan boʻlinma yana n soniga boʻlinadi,  . . . # bunda  boʻlish boʻlinma n sonidan kichik boʻlguniga qadar davom ettiriladi. # hosil boʻlgan boʻlinma va qoldiqlar ohiridan boshga qarab (pastdan tepaga qarab) yozib olinadi. bu son biz izlagan javob boʻladi! <math display="block">\begin{array}{|c|c|}\hline O'nlikdagi \quad son & Ikkilikdagi \quad ko'rinishi \\ \hline 0&0\\\hline 1&1\\ \hline2&10\\\hline 3&11\\ \hline4&100 \\\hline5&101 \\\hline6&110 \\\hline7&111 \\\hline8&1000 \\\hline9&1001 \\\hline10&1010 \\\hline11&1011 \\\hline12&1100 \\\hline13&1101 \\\hline14&1110 \\\hline15&1111 \\\hline \end{array}</math> === Masalan, === ==== <math>a)\quad 19_{10}</math> sonini ikkilik sanoq sistemasiga o‘tkazish ==== [[Fayl:Onlikdan ikkilikka 19 uchun.png|center|thumb|400x400px]] ==== <math>b)\quad 235_{10}</math> sonini ikkilik sanoq sistemasiga o‘tkazish ==== [[Fayl:Onlikdan ikkilikka.png|center|thumb|400x400px|O'nlik sanoq sistemasida berilgan sonni ikkilik sanoq sistemasiga o'tkazish]] ==== <math>c)\quad 407_{10}</math> sonini ikkilik sanoq sistemasiga o‘tkazish ==== [[Fayl:Onlikdan ikkilikka 407.png|center|thumb|400x400px]] == Darajaga yoyish usuli == {| class="wikitable" |+2 sonining darajalari !daraja (n) !0 !1 !2 !3 !4 !5 !6 !7 !8 !9 !10 !11 !12 !13 !14 !15 |- |'''qiymati''' '''(2^n)''' |1 |2 |4 |8 |16 |32 |64 |128 |256 |512 |1024 |2048 |4096 |8192 |16384 |32768 |} Shuningdek, oʻnlik sanoq sistemasida soni ikkilik sanoq sistemasiga oʻtkazishni darajaga yoyish usuli ham mavjud. Bu usulda oʻnlik sanoq sistemasida berilgan k sonini ikkining darajalari yigʻindisi koʻrinishida tasvirlanadi. Darajaga yoyib borishda, k sonidan katta boʻlmaydigan ikkining eng katta darajasi olinadi. Masalan, === <math>a) \quad 37_{10}</math> === <math>\qquad 1) \quad 2^5\leq 37< 2^6</math> bundan, <math>2^5</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>37-2^5=37-32=5\neq 0</math> <math>\qquad 2) \quad 2^2\leq 5< 2^3</math> bundan, <math>2^2</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>5-2^2=5-4=1 \neq 0</math> <math>\qquad 3) \quad 2^0\leq 1< 2^1</math> bundan, <math>2^0</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>1-2^0=1-1=0</math> va jarayon tugadi. demak, <math>37_{10}=32+4+1=2^5+2^2+2^0</math> tarzida yoyilar ekan va bu sonni pozitsion yoyilma koʻrinishiga oʻtkazamiz. Bunda, ishtirok etmagan ikkining darajalari oldida nol koeffitsient bor deb olinadi. Yaʼni <math>37_{10}=32+4+1=2^5+2^2+2^0=1\times 2^5+0\times 2^4+0\times 2^3+1\times 2^2+0\times 2^1+1\times 2^0.</math> Endi, ikkining oldidagi koeffitsientlarni razryadiga mos tarzda, ketma-ket yozib olamiz <math>1\times 2^5+0\times 2^4+0\times 2^3+1\times 2^2+0\times 2^1+1\times 2^0\rightarrow 100101_2</math> Yaʼni, <math>37_{10}=100101_2</math> === <math>b) \quad 98_{10}</math> === <math>\qquad 1) \quad 2^6\leq 98< 2^7</math> bundan, <math>2^6</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>98-2^6=98-64=34\neq 0</math> <math>\qquad 2) \quad 2^5\leq 34< 2^6</math> bundan, <math>2^5</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>34-2^5=34-32=2 \neq 0</math> <math>\qquad 3) \quad 2^1\leq 2< 2^2</math> bundan, <math>2^1</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>2-2^1=2-2=0</math> va jarayon tugadi. demak, <math>98_{10}=64+32+2=2^6+2^5+2^1</math> tarzida yoyilar ekan va bu sonni pozitsion yoyilma koʻrinishiga oʻtkazamiz <math>98_{10}=64+32+2=2^6+2^5+2^1=1\times 2^6+1\times +2^5+0\times 2^4+0\times 2^3+0\times 2^2+1\times 2^1+0\times 2^0</math> va <math>1\times 2^6+1\times +2^5+0\times 2^4+0\times 2^3+0\times 2^2+1\times 2^1+0\times 2^0\rightarrow 1100010_2</math> Yaʼni, <math>98_{10}=1100010_2</math> === <math>c) \quad 128_{10}</math> === <math>\qquad 1) \quad 2^7\leq 128< 2^8</math> bundan, <math>2^7</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>128-2^7=128-128=0</math> va jarayon tugadi. demak, <math>128_{10}=2^7</math> tarzida yoyilar ekan va bu sonni pozitsion yoyilma koʻrinishiga oʻtkazamiz <math>128_{10}=2^7=1\times 2^7+0\times 2^6+0\times 2^5+0\times 2^4+0\times 2^3+0\times 2^2+0\times 2^1+0\times 2^0</math> va <math>1\times 2^7+0\times 2^6+0\times 2^5+0\times 2^4+0\times 2^3+0\times 2^2+0\times 2^1+0\times 2^0\rightarrow 10000000_2</math> Yaʼni, <math>128_{10}=10000000_2</math> === <math>d) \quad 63_{10}</math> === <math>\qquad 1) \quad 2^5\leq 63< 2^6</math> bundan, <math>2^5</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>63-2^5=63-32=31\neq 0</math> <math>\qquad 2) \quad 2^4\leq 31< 2^5</math> bundan, <math>2^4</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>31-2^4=31-16=15 \neq 0</math> <math>\qquad 3) \quad 2^3\leq 15< 2^4</math> bundan, <math>2^3</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>15-2^3=15-8=7 \neq 0</math> <math>\qquad 4) \quad 2^2\leq 7< 2^3</math> bundan, <math>2^2</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>7-2^2=7-4=3 \neq 0</math> <math>\qquad 5) \quad 2^1\leq 3< 2^2</math> bundan, <math>2^1</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>3-2^1=3-2=1 \neq 0</math> <math>\qquad 6) \quad 2^0\leq 1< 2^0</math> bundan, <math>2^0</math>ni olamiz. Qolayotgan son: <math>1-2^0=1-1=0</math> va jarayon tugadi. demak, <math>63_{10}=2^5+2^4+2^3+2^2+2^1+2^0</math> tarzida yoyilar ekan va bu sonni pozitsion yoyilma koʻrinishiga oʻtkazamiz <math>63_{10}=2^5+2^4+2^3+2^2+2^1+2^0=1\times 2^5+1\times 2^4+1\times 2^3+1\times 2^2+1\times 2^1+1\times 2^0</math> va <math>1\times 2^5+1\times 2^4+1\times 2^3+1\times 2^2+1\times 2^1+1\times 2^0\rightarrow 111111_2</math> Yaʼni, <math>63_{10}=111111_2</math> Oʻnlik sanoq sistemasidagi nol, boshqa sanoq sistemalarida ham nolga teng, xuddi shuningdek ikkilik sanoq sistemasida ham. Yaʼni, <math>0_{10}=0_2</math> '''Yana qarang''' * [[Oʻn oltilik sanoq sistemasi]] * [[Sakkizlik sanoq sistemasi]] * [[Rim raqamlari]] * [[Sanoq tizimi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{chala}} [[Turkum:Sanoq tizimlari| ]] 3yzh062vny6yex2rvb3kvobtvl5103o 0 505271 6304536 5596388 2026-10-10T12:29:53Z Kontributor 2K 104477 6304536 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Cemboing | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Franche-Comté | jadvalda mintaqa = Franche-Comté | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Saône | jadvalda tuman = Haute-Saône | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Vesoul{{!}}Vesoul | jadvalda jamoat = Arrondissement Vesoul{{!}}Vesoul | qaram = kommuna | gerb = Blason ville fr Cemboing (Haute-Saône).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 50 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 5 | lon_min = 51 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 10,5 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = 217 - 312 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 217 | sanalgan yil = 1999 | zichlik = 20,7 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 70500 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 70112 | Commons turkumi = Cemboing | sayt = | sayt tili = }} '''Cemboing''' — [[Fransiya]]ning [[Franche-Comté]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Haute-Saône]] departamenti [[Arrondissement Vesoul|Vesoul]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 217 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 20,7 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=70112}} == Geografiyasi == Maydoni — 10,5&nbsp;km<sup>2</sup>. Dengiz sathidan 217 – 312 m balandlikda joylashgan. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=70112}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Haute-Saône shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Haute-Saône departamenti kommunalari}} 0tno4u66chykghcybni9blanzb7gbf7 0 505396 6304998 5599589 2026-10-11T11:37:38Z Kontributor 2K 104477 6304998 wikitext text/x-wiki {{Manbasiz|sana=avgust 2024}} {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Contréglise | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | mintaqa turi = Fransiya mintaqalari{{!}}Mintaqa | mintaqa = Franche-Comté | jadvalda mintaqa = Franche-Comté | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Saône | jadvalda tuman = Haute-Saône | jamoat turi = Fransiya tumanlari{{!}}Arrondissement | jamoat = Arrondissement Vesoul{{!}}Vesoul | jadvalda jamoat = Arrondissement Vesoul{{!}}Vesoul | qaram = kommuna | gerb = Blason ville fr Contréglise (Haute-Saône).svg | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 47 | lat_min = 50 | lat_sec = 0 | lon_dir = E | lon_deg = 6 | lon_min = 2 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 9,3 | balandlik turi = Dengiz sathidan balandligi | AP markazi balandligi = 223 - 348 | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 124 | sanalgan yil = 1999 | zichlik = 13,3 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | telefon kodi = | pochta indeksi = 70160 | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = INSEE{{!}}INSEE kodi | raqamli identifikator = 70170 | Commons turkumi = Contréglise | sayt = | sayt tili = }} '''Contréglise''' — [[Fransiya]]ning [[Franche-Comté]] mintaqasida joylashgan kommuna. [[Haute-Saône]] departamenti [[Arrondissement Vesoul|Vesoul]] tumani tarkibiga kiradi. == Aholisi == 124 nafar aholi istiqomat qiladi (1999). [[Aholi zichligi]] — har kvadrat kilometrga 13,3 nafar kishi. {{Fransiya kommunasi aholi grafigi|id=70170}} == Geografiyasi == Maydoni — 9,3&nbsp;km<sup>2</sup>. Dengiz sathidan 223 – 348 m balandlikda joylashgan. {{Fransiya kommunasi xaritasi|id=70170}} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:Haute-Saône shaharlari]] {{France-geo-stub}} {{Tashqi havolalar}} {{Haute-Saône departamenti kommunalari}} 6n6ylh377ijc7crpysh801xbhcp6za6 0 537861 6304685 5029601 2026-10-10T17:28:52Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Oʻgʻitlar]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304685 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} '''Nitroammofoska''' - tarkibida azot, fosfor, kaliy boʻlgan murakkab donador oʻgʻit. Unda suvda eruvchan shakldagi 12—18% N, 18—20% dan R2O5 va K2O bor. N.ni nitrat va fosfor kislotalarini ammiak yordamida neytrallab yoki apatitni nitrat kislota bilan parchalab va eritmani kaliy xlorid bilan aralashtirib olinadi. K,.x. ekinlarining ehtiyojiga qarab N:P:K nisbati oʻzgarishi mumkin. N. istiqbolli konsentrlangan oʻgʻitdir. Barcha tuproq tiplarida asosiy, ekish oldidan va oziqlantirish oʻgʻiti sifatida turli qishloq xoʻjaligi ekinlariga qoʻllanadi. N. bitum shimdirilgan qogʻoz qoplarga solinib, quruq binolarda saqlanadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] [[Turkum:Oʻgʻitlar]] o2ta8r0h3jxz6h2t4plleyt4m3l7ka2 6304686 6304685 2026-10-10T17:28:59Z MrKrasav4ik 116296 [[Turkum:Oʻzbekiston milliy ensiklopediyasi]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304686 wikitext text/x-wiki {{Ichki havolasiz|date=avgust 2024}} {{Orphan|date=avgust 2024}} '''Nitroammofoska''' - tarkibida azot, fosfor, kaliy boʻlgan murakkab donador oʻgʻit. Unda suvda eruvchan shakldagi 12—18% N, 18—20% dan R2O5 va K2O bor. N.ni nitrat va fosfor kislotalarini ammiak yordamida neytrallab yoki apatitni nitrat kislota bilan parchalab va eritmani kaliy xlorid bilan aralashtirib olinadi. K,.x. ekinlarining ehtiyojiga qarab N:P:K nisbati oʻzgarishi mumkin. N. istiqbolli konsentrlangan oʻgʻitdir. Barcha tuproq tiplarida asosiy, ekish oldidan va oziqlantirish oʻgʻiti sifatida turli qishloq xoʻjaligi ekinlariga qoʻllanadi. N. bitum shimdirilgan qogʻoz qoplarga solinib, quruq binolarda saqlanadi.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} {{chala}} [[Turkum:Oʻgʻitlar]] it30hmnimz5gg9i4p0hs1669836w9bf 0 557697 6304666 6147927 2026-10-10T17:10:05Z Sherzod11W 273619 Sherzod11W [[Rang-tasvir]] sahifasini [[Rangtasvir]]ga koʻchirdi 6147927 wikitext text/x-wiki '''Rang-tasvir''' — [[tasviriy sanʼat]] turi; biror qattiq yuzada rangli ashyolarda, Masalan, boʻyoqlar yordamida yaratiladigan badiiy asar. Rangli voqelikni badiiy tasvirlash va talqin qilish; tomoshabin fikri va tuygʻulariga taʼsir etishning muhim vositasi; muhim ijtimoiy mazmun va rang-barang gʻoyaviy vazifalarga ega. Rangli asarining goyaviy mazmuni uning mavzu va syujetida mujassamlashadi, syujetni rassom rangli ifoda vositalari (kompozitsiya, rasm, rang, ritm va hokazo) orqali roʻyobga chiqaradi. Parterit asarlari asos (maxsus ishlov berilgan mato, yogʻoch, qogʻoz, karton, shisha, metall va hokazo), rang qatlami (moyboʻyoq, guash, tempera, akvarel, rangli shisha, rangli tosh va hokazo), ayrim hollarda uni saqlash uchun ustidan berilgan yupqa lok qatlamidan iborat boʻladi. Rasmning muhim tasviriy va taʼsir vositasi — rang (kolorit). Rang orqali borliq yoki xayoliy dunyoni koʻrinarli shakllarda tasvirlaydi, makonning cheksizligini, undagi narsalarning rang-barangligini, moddiyligini hajm va fakturasini koʻrsatishi, harakat, inson ruhiyatidagi oʻzgarishlar, murakkab hissiy kechinmalar, oʻy-xayollarni aks ettirishi mumkin. Rangning tasviriy ifoda vositasi va ishlash uslubi ishlatiladigan rang, qurollar xususiyati, rang eritgichlari, asosi (funt)ga bogʻliq (Mas, yuzasi silliq yoki gʻadirbudir berilishiga qarab asar koʻrinishi turlicha taʼsir koʻrsatishi mumkin). Asar dastlab ijodkor tasavvuri va ongida paydo boʻlgan gʻoya qoralamasi tarzida kalam yoki koʻmirqalamda biror yuza (koʻpincha qogʻoz va karton)da ishlab olinadi. Soʻng shunga mos asos tanlanib, unga bajariladigan ishning mohiyatiga koʻra ishlov beriladi. Shundan soʻng tasvir oʻrni belgilab rasmi ishlanadi. Rang berishda esa asta suyultirilgan rang bilan boshlab koʻp qatlamli (lessirovka) yoki kerak rangni bir qoʻyishda bir katlamli (alla prima) bajarish mumkin. Rang-tasvir asarlari ishlanishini shartli ikki — yassi va hajmli — fazoviy uslubga ajratish mumkin: birinchi uslubda tasvir nursoyasiz yaxlit yassi shakllarda ishlanadi, hajmlifazoviy usudda esa tasvir hajmli nursoya yordamida muhit bilan bogʻliq hodda tasvirlanadi. Bunday asarlar rangga boy boʻlib, unda ranglarning barcha tuslanishlarini his etish, tushuvchi nurning qaytgan rangini ham, qaytgan nurlarning tuslanishi va boshqa ranglar bilan boyishi (refleks)ni koʻrish mumkin. Rangli asarlarida bu ikki uslub orasida qatiy chegara yoʻq, biri ikkinchisini toʻldiradi. Rangli asarlari oʻzining ishlanish oʻrni, mazmuni, bajaradigan vazifasi, ishlanish uslubi va koʻrinishiga qarab monumental (monumental sanat, monumental rangtasvir), bezak (bezak sanʼati, bezash sanʼati), dastgoh sanʼati, dekoratsiya (teatr va kino dekoratsiyasi), miniatyura va boshqalarga boʻlinadi. Tasvir mavzui va mazmun yoʻnalishiga qarab bir qator janrlarga ajraladi: animalistika, [[tarixiy janr]], maishiy janr, batalʼ janri, [[portret]], [[manzara]], natyurmort va boshqa Rangli tasvir qadimda soʻnggi paleolit (miloddan avvalgi 40— 8ming yilliklar)da paydo boʻlgan. Janubiy [[Fransiya]] (Fon de Gom, Lasko), Shimoliy Ispaniya (Altamira), [[Oʻrta Osiyo]] va boshqalarda Rangli asarlari saqlanib qolgan; soz tuproqli boʻyoqlar, qorakuya, pista kumir bilan ishlangan, rasmlar tekis sharpa sifat (siluet), baʼzilarida esa hajmli kilib ishlashga harakat qilinganligi seziladi, mezolit va neolit davrida bajarilgan ibtidoiy rasmlarda murakkab kompozitsiyalar, abstrakt tushunchalar paydo boʻla boshlagan. Quddorlik davrida rivojlangan texnik vositalarga boy obrazlar tizimi shakllandi. Qad. Sharq mamlakatlari (Misr, [[Hindiston]], Oʻrta Osiyo), jan.sharqiy Yevropa (Yunoniston, Italiya), shuningdek, Amerika qitʼasi (Markaziy Amerika)da monumental R. rivojlandi. Maqbara ibodatxona, saroy va boy zodagonlarning uylari devorlariga turli mavzu va yoʻnalishda asarlar ishlandi. Antik davrda meʼmorlik va [[haykaltaroshlik]] bilan uygʻunlashgan rang-tasvir diniy mazmun bilan bir qatorda oliy tavaqa maqsadlarita tavmat qildi, nursoya, chiziq va havo perspektivasi yuzaga keldi, maishiy va tarixiy lavhalar, manzara, portret, natyurmortlar yaratildi. Miloddan avvalgi <nowiki>V</nowiki> asrda Yunonistonda mum rassomligi (enkaustika)dagi dastgoh rassomligi haqida fayyum portretlari tasavvur beradi. Oʻrta asrlarda Sharq mamlakatlarida monumental rang-tasvir sanʼati oʻzining haqiqiy gullashdavrini boshidan kechirdi. Hindiston (Ajanta), Oʻrta Osiyo (Tuproqqalʼa, Varaxsha, Afrosiyob, Bolaliktepa) va boshqalarda nozik boʻyoqlar, nafis bezak ritmi, hayotiy kuzatishlarning yorqinligi xos boʻlgan miniatyura sanʼati rivojlandi, Xitoy, Yaponiya, Koreyada shoyi va qogʻozga tush, akvarel va guash boʻyogʻida racm ishlash sohasida yuqori choʻqqilarga erishidsi. Uygʻonish davrida R.ning yangi qirralari yuzaga keldi, ilmiy asosga tayangan realistik sanʼat kamol topdi va jahon sanʼati rivojida muhim oʻrinni egalladi: ifoda tizimi hamda uning ilmiy asosi yaratildi. Perspektiva, optika, plastik anatomiya borasida yutuqlarga erishildi, monumental rang-tasvir yuksak choʻqqisiga koʻtarildi, gʻoyaviy boyidi, dastgoh R. ijtimoiy hayotga keng koʻlamda kirib bordi. Texnikada suv boʻyoq oʻrnini moyboʻyoq egallay boshladi, lessirovka, valyor uslubiga qiziqish ortdi, lok—moyboʻyoq texnikasi murakkablashdi, koʻp qatlamli R. rivojlandi. Faktura masalalarida ham izlanishlar olib borildi, oq qoplamli (grunt) asosga silliq rangli qoplama asosga quyuq rang surtmalari (pastoz uslubi) bilan ishlashga eʼtibor ortdi. <nowiki>XVII—XVIII</nowiki> asrlarda Yevropa (Fransiya, Italiya, Ispaniya, Flandriya, Gollandiya, Buyuk Britaniya, Rossiya va boshqalar)da milliy R. maktablari shakllandi, hayotni haqqoniy inqilobiy taraqqiyotda aks ettirish, inson ruhiy olamidagi nozik oʻzgarishlarni, inson va jamiyat muammolarini ishonarli talqin etish muhim oʻrinni egalladi. R. janrlari kengaydi, monumental R. bilan dastgoh sanʼati keng rivoj topdi, uslubiy yoʻnalishlari koʻpaydi, tonal R. yanada mukammallashdi. Pastel, akvarelga qiziqish ortdi. Yevropa sanʼati (ayniqsa, dastgoh R.)ning jahon xalqlari, jumladan, Sharq mamlakatlari sanʼatiga taʼsiri sezilarli boʻldi. <nowiki>XIX</nowiki> asrda R. dunyoqarash bilan bogʻliq dolzarb masalalarni hal etishga harakat qilib ijtimoiy hayotda muhim urinni egalladi, ijtimoiy hayotdagi mavjud illatlar oʻtkir tanqid ostiga olindi, <nowiki>XIX</nowiki> asr mobaynida akademizmga asoslangan xayotdan uzoq, ideallashtirilgan obraz va qahramonlarni targʻib qiluvchi asarlar maqtaldi, naturalizm anʼanalari shakllandi. Quruq, hayotdan uzoq soʻnggi klassitsizm va salon akademizmiga qarshi kurashda davrning murakkab, fojiali voqealariga bagishlangan shijoatli, taʼsirchan, nursoya nisbatlari keskin olingan, toʻyingan, rangdor koloritli romantizm uslubi paydo boʻlib rivojlandi (Fransiyada — P.Jeriko, E.Delakrua; Germaniyada — F. O. Runge, K. D. Fridrix, Rossiyada O. A. Kiprenskiy, K. P. Bryullov va boshqalar), hayotni oʻziga oʻxshatib ishlash uslubiga asoslangan realistik R. bu davrda yanada chuqurlashdi. Endilikda tasvirni na faqat haqqoniy boʻlishiga, balki hayotni kuzatish asosida paydo boʻlgan kechinma va taassurotlarni, xayol va oʻylarni ham ifodalashga harakat kuchaydi. Borliqning oʻzidan kartina yaratish, nur, havo, kenglik ranglar tuslanishi va birbirining rangiga taʼsir etish xususiyatlarini ham ishonarli ranglarda tasvirlashga intilish kengayib bordi (Angliyada — J.Konstebl, Fransiyada — K.Koro, O. Domye, Rossiyada — A. G. Venetsianov va boshqalar). Yevropada inqilob va milliy ozodlik harakati kuchaygan davrda demokratik realizm rivojlandi, xalqhayoti, ularning kurashlari koʻrsatildi, milliy tarix va zamonaning muhim voqealarini aks ettiruvchi kompozitsiyalar, jamiyatning jasur va ilgʻor kishilarining siymolari yaratildi. Rus inqilobiy demokratik estetikasi bilan bogʻliq ijtimoiy tankdsiy realizm rivojlandi. Peredvijniklar va ularga yaqin ijodkorlar (V. Perov, I.Kramskoy, I. Repin, V.Surikov va boshqalar) shu jarayonda faol oʻrinni egalladilar. <nowiki>XIX</nowiki> asr 70-yillaridan rassomlar palitrasi toza spektr ranglari bilan boyidi; rassomlar ochiq havoda racm ishlashni odat qila boshladilar. Bu borada impressionist rassomlar (K.Mone, K.Pissaro, A.Sisley va boshqalar) alohida oʻrinni egalladilar. Ular rang-tasvir yuzasini tashkil etishda oʻziga xos yoʻl tutib anʼanaviy silliq fakturadan va shakllarning tugal chizikli yechimidan voz kechish, ishlash uslubini yangilanishiga, toza spektr ranglarning erkin surtmalaridan foydalanib asar yaratishga erishdilar. Bu harakat keyinroq haykaltaroshlik, grafika, meʼmorlik, musiqa, adabiyot va boshqa sanʼat turlariga nisbatan ham qoʻllanila boshlandi (qarang [[Impressionizm]]). <nowiki>XIX</nowiki> asrda moyboʻyoq R.i yetakchi oʻrinni egalladi, bunga uning texnikasi, shu davrda sanoatda ishlab chiqarilayotgan yangi boʻyoqlarning keng koʻlamda hayotga kirib kelishibnbogʻliqedi. <nowiki>XIX</nowiki> asr R.ningelim va moyboʻyoq bilan asar yaratish usuli inqirozga tusha boshladi. <nowiki>XIX</nowiki> asr oxiri — <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida shu sanʼatni qayta tiklash harakati boshlandi, uning yangi qirralari ochila boshlandi, sanʼatning bezak tomoniga eʼtibor ortdi; meʼmorlik, tasviriy va amaliy sanʼatlar uygʻunligida yagona majmua yaratish ishtiyoqi shu davrda paydo boʻlgan modern uslubida namoyon boʻldi. Bu davrda avangard yoʻnalishi realistik R.ga kuchli raqobatda boʻldi. Sharq va Gʻarb toʻqnashuvi natijasida <nowiki>XX</nowiki> asr rang-tasviri shakllandi, realistik sanʼatga raqobatda avangard sanʼati rivojlanib bormoqda. Bu yoʻnalish tarafdorlari ijodkor subyektiv kechinmalari, histuygʻularini hayotiy, borliq shakllarida tasvirlashdan koʻra oʻzlarining xayollaridagi shakl va koʻrinishlar, harakatlari natijasida paydo boʻlgan shakl va chizikdarni tasvirlashni maʼqul koʻradilar. Avangard oqimlarining rivojlanishi natijasida borliqni tasvirlashdan umuman voz kechilib tasvir vositalari ham oʻzgara boshladi (abstrakt sanʼat). <nowiki>XX</nowiki> asr 60-yillar oʻrtalaridan esa ayrim Yevropa va Amerika R.ida avangard sanʼati — popartnpng unsuriga aylanib bordi. Bugungi kunda ushbu raqobat rivojlanib avangard tarafdorlari ortib bormokda. Oʻzbekistonda rang-tasvir sanʼati qadimdan mavjud boʻlgan. Uning ilk namunalari ibtidoiy jamoa davriga borib taqaladi (qarang [[Ibtidoiy sanʼat]], [[Zarautsoy rasmlari]]). Miloddan avvalgi 1ming yillikning oxiri va milodiy 1ming yillik boshlarida rang-tasvir oʻzining gullagan davrini boshidan kechirgan (Afrosiyob, Varaxsha, Bolaliktepa, Tuproqqalʼa va boshqalardagi devoriy rasmlar). Bu davrlar R.i yassi bezak yoʻnalishida mahalliy (lokal) ranglarda bajarilgan. [[Amir Temur]] va Temuriylar davrida monumental R. (devoriy rassomlik, mozaika) bilan birga miniatyura sanʼati rivojlangan. [[Kamoliddin Behzod]], Mahmud Muzahqib, Muhammad Murod Samarqandiy va boshqalarning asarlari dunyoga keldi. <nowiki>XIX</nowiki> asr oʻrtalaridan boshlab Turkistonda dastgoh sanʼati shakllana boshladi va <nowiki>XX</nowiki> asrda oʻzbek milliy rang-tasvir maktabi yaratildi. Rang-tasvirning hamma tur va janrlarida asarlar yaratildi, miniatyura, vitraj sanʼati qayta tiklandi. Bugungi kunda oʻzbek R. sanʼati jahrn hamjamiyati bilan bir qatorda rivojlanmoqda, uning gʻoyaviy plastik rivoji ustida rassomlar izlanmoqda, mehnat qilmoqda. == Adabiyot == * Taktash R. X., Izobrazitelnoye iskusstvo Uzbekistana, T., 1972; Iskusstvo Sovetskogo Uzbekistana, M., 1976. Nemat Abdullayev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} {{chala}} oqs7fscd2ybdw04fati7vil6rr4ez6o 6304670 6304666 2026-10-10T17:10:15Z Sherzod11W 273619 /* */ 6304670 wikitext text/x-wiki '''Rangtasvir''' — [[tasviriy sanʼat]] turi; biror qattiq yuzada rangli ashyolarda, Masalan, boʻyoqlar yordamida yaratiladigan badiiy asar. Rangli voqelikni badiiy tasvirlash va talqin qilish; tomoshabin fikri va tuygʻulariga taʼsir etishning muhim vositasi; muhim ijtimoiy mazmun va rang-barang gʻoyaviy vazifalarga ega. Rangli asarining goyaviy mazmuni uning mavzu va syujetida mujassamlashadi, syujetni rassom rangli ifoda vositalari (kompozitsiya, rasm, rang, ritm va hokazo) orqali roʻyobga chiqaradi. Parterit asarlari asos (maxsus ishlov berilgan mato, yogʻoch, qogʻoz, karton, shisha, metall va hokazo), rang qatlami (moyboʻyoq, guash, tempera, akvarel, rangli shisha, rangli tosh va hokazo), ayrim hollarda uni saqlash uchun ustidan berilgan yupqa lok qatlamidan iborat boʻladi. Rasmning muhim tasviriy va taʼsir vositasi — rang (kolorit). Rang orqali borliq yoki xayoliy dunyoni koʻrinarli shakllarda tasvirlaydi, makonning cheksizligini, undagi narsalarning rang-barangligini, moddiyligini hajm va fakturasini koʻrsatishi, harakat, inson ruhiyatidagi oʻzgarishlar, murakkab hissiy kechinmalar, oʻy-xayollarni aks ettirishi mumkin. Rangning tasviriy ifoda vositasi va ishlash uslubi ishlatiladigan rang, qurollar xususiyati, rang eritgichlari, asosi (funt)ga bogʻliq (Mas, yuzasi silliq yoki gʻadirbudir berilishiga qarab asar koʻrinishi turlicha taʼsir koʻrsatishi mumkin). Asar dastlab ijodkor tasavvuri va ongida paydo boʻlgan gʻoya qoralamasi tarzida kalam yoki koʻmirqalamda biror yuza (koʻpincha qogʻoz va karton)da ishlab olinadi. Soʻng shunga mos asos tanlanib, unga bajariladigan ishning mohiyatiga koʻra ishlov beriladi. Shundan soʻng tasvir oʻrni belgilab rasmi ishlanadi. Rang berishda esa asta suyultirilgan rang bilan boshlab koʻp qatlamli (lessirovka) yoki kerak rangni bir qoʻyishda bir katlamli (alla prima) bajarish mumkin. Rang-tasvir asarlari ishlanishini shartli ikki — yassi va hajmli — fazoviy uslubga ajratish mumkin: birinchi uslubda tasvir nursoyasiz yaxlit yassi shakllarda ishlanadi, hajmlifazoviy usudda esa tasvir hajmli nursoya yordamida muhit bilan bogʻliq hodda tasvirlanadi. Bunday asarlar rangga boy boʻlib, unda ranglarning barcha tuslanishlarini his etish, tushuvchi nurning qaytgan rangini ham, qaytgan nurlarning tuslanishi va boshqa ranglar bilan boyishi (refleks)ni koʻrish mumkin. Rangli asarlarida bu ikki uslub orasida qatiy chegara yoʻq, biri ikkinchisini toʻldiradi. Rangli asarlari oʻzining ishlanish oʻrni, mazmuni, bajaradigan vazifasi, ishlanish uslubi va koʻrinishiga qarab monumental (monumental sanat, monumental rangtasvir), bezak (bezak sanʼati, bezash sanʼati), dastgoh sanʼati, dekoratsiya (teatr va kino dekoratsiyasi), miniatyura va boshqalarga boʻlinadi. Tasvir mavzui va mazmun yoʻnalishiga qarab bir qator janrlarga ajraladi: animalistika, [[tarixiy janr]], maishiy janr, batalʼ janri, [[portret]], [[manzara]], natyurmort va boshqa Rangli tasvir qadimda soʻnggi paleolit (miloddan avvalgi 40— 8ming yilliklar)da paydo boʻlgan. Janubiy [[Fransiya]] (Fon de Gom, Lasko), Shimoliy Ispaniya (Altamira), [[Oʻrta Osiyo]] va boshqalarda Rangli asarlari saqlanib qolgan; soz tuproqli boʻyoqlar, qorakuya, pista kumir bilan ishlangan, rasmlar tekis sharpa sifat (siluet), baʼzilarida esa hajmli kilib ishlashga harakat qilinganligi seziladi, mezolit va neolit davrida bajarilgan ibtidoiy rasmlarda murakkab kompozitsiyalar, abstrakt tushunchalar paydo boʻla boshlagan. Quddorlik davrida rivojlangan texnik vositalarga boy obrazlar tizimi shakllandi. Qad. Sharq mamlakatlari (Misr, [[Hindiston]], Oʻrta Osiyo), jan.sharqiy Yevropa (Yunoniston, Italiya), shuningdek, Amerika qitʼasi (Markaziy Amerika)da monumental R. rivojlandi. Maqbara ibodatxona, saroy va boy zodagonlarning uylari devorlariga turli mavzu va yoʻnalishda asarlar ishlandi. Antik davrda meʼmorlik va [[haykaltaroshlik]] bilan uygʻunlashgan rang-tasvir diniy mazmun bilan bir qatorda oliy tavaqa maqsadlarita tavmat qildi, nursoya, chiziq va havo perspektivasi yuzaga keldi, maishiy va tarixiy lavhalar, manzara, portret, natyurmortlar yaratildi. Miloddan avvalgi <nowiki>V</nowiki> asrda Yunonistonda mum rassomligi (enkaustika)dagi dastgoh rassomligi haqida fayyum portretlari tasavvur beradi. Oʻrta asrlarda Sharq mamlakatlarida monumental rang-tasvir sanʼati oʻzining haqiqiy gullashdavrini boshidan kechirdi. Hindiston (Ajanta), Oʻrta Osiyo (Tuproqqalʼa, Varaxsha, Afrosiyob, Bolaliktepa) va boshqalarda nozik boʻyoqlar, nafis bezak ritmi, hayotiy kuzatishlarning yorqinligi xos boʻlgan miniatyura sanʼati rivojlandi, Xitoy, Yaponiya, Koreyada shoyi va qogʻozga tush, akvarel va guash boʻyogʻida racm ishlash sohasida yuqori choʻqqilarga erishidsi. Uygʻonish davrida R.ning yangi qirralari yuzaga keldi, ilmiy asosga tayangan realistik sanʼat kamol topdi va jahon sanʼati rivojida muhim oʻrinni egalladi: ifoda tizimi hamda uning ilmiy asosi yaratildi. Perspektiva, optika, plastik anatomiya borasida yutuqlarga erishildi, monumental rang-tasvir yuksak choʻqqisiga koʻtarildi, gʻoyaviy boyidi, dastgoh R. ijtimoiy hayotga keng koʻlamda kirib bordi. Texnikada suv boʻyoq oʻrnini moyboʻyoq egallay boshladi, lessirovka, valyor uslubiga qiziqish ortdi, lok—moyboʻyoq texnikasi murakkablashdi, koʻp qatlamli R. rivojlandi. Faktura masalalarida ham izlanishlar olib borildi, oq qoplamli (grunt) asosga silliq rangli qoplama asosga quyuq rang surtmalari (pastoz uslubi) bilan ishlashga eʼtibor ortdi. <nowiki>XVII—XVIII</nowiki> asrlarda Yevropa (Fransiya, Italiya, Ispaniya, Flandriya, Gollandiya, Buyuk Britaniya, Rossiya va boshqalar)da milliy R. maktablari shakllandi, hayotni haqqoniy inqilobiy taraqqiyotda aks ettirish, inson ruhiy olamidagi nozik oʻzgarishlarni, inson va jamiyat muammolarini ishonarli talqin etish muhim oʻrinni egalladi. R. janrlari kengaydi, monumental R. bilan dastgoh sanʼati keng rivoj topdi, uslubiy yoʻnalishlari koʻpaydi, tonal R. yanada mukammallashdi. Pastel, akvarelga qiziqish ortdi. Yevropa sanʼati (ayniqsa, dastgoh R.)ning jahon xalqlari, jumladan, Sharq mamlakatlari sanʼatiga taʼsiri sezilarli boʻldi. <nowiki>XIX</nowiki> asrda R. dunyoqarash bilan bogʻliq dolzarb masalalarni hal etishga harakat qilib ijtimoiy hayotda muhim urinni egalladi, ijtimoiy hayotdagi mavjud illatlar oʻtkir tanqid ostiga olindi, <nowiki>XIX</nowiki> asr mobaynida akademizmga asoslangan xayotdan uzoq, ideallashtirilgan obraz va qahramonlarni targʻib qiluvchi asarlar maqtaldi, naturalizm anʼanalari shakllandi. Quruq, hayotdan uzoq soʻnggi klassitsizm va salon akademizmiga qarshi kurashda davrning murakkab, fojiali voqealariga bagishlangan shijoatli, taʼsirchan, nursoya nisbatlari keskin olingan, toʻyingan, rangdor koloritli romantizm uslubi paydo boʻlib rivojlandi (Fransiyada — P.Jeriko, E.Delakrua; Germaniyada — F. O. Runge, K. D. Fridrix, Rossiyada O. A. Kiprenskiy, K. P. Bryullov va boshqalar), hayotni oʻziga oʻxshatib ishlash uslubiga asoslangan realistik R. bu davrda yanada chuqurlashdi. Endilikda tasvirni na faqat haqqoniy boʻlishiga, balki hayotni kuzatish asosida paydo boʻlgan kechinma va taassurotlarni, xayol va oʻylarni ham ifodalashga harakat kuchaydi. Borliqning oʻzidan kartina yaratish, nur, havo, kenglik ranglar tuslanishi va birbirining rangiga taʼsir etish xususiyatlarini ham ishonarli ranglarda tasvirlashga intilish kengayib bordi (Angliyada — J.Konstebl, Fransiyada — K.Koro, O. Domye, Rossiyada — A. G. Venetsianov va boshqalar). Yevropada inqilob va milliy ozodlik harakati kuchaygan davrda demokratik realizm rivojlandi, xalqhayoti, ularning kurashlari koʻrsatildi, milliy tarix va zamonaning muhim voqealarini aks ettiruvchi kompozitsiyalar, jamiyatning jasur va ilgʻor kishilarining siymolari yaratildi. Rus inqilobiy demokratik estetikasi bilan bogʻliq ijtimoiy tankdsiy realizm rivojlandi. Peredvijniklar va ularga yaqin ijodkorlar (V. Perov, I.Kramskoy, I. Repin, V.Surikov va boshqalar) shu jarayonda faol oʻrinni egalladilar. <nowiki>XIX</nowiki> asr 70-yillaridan rassomlar palitrasi toza spektr ranglari bilan boyidi; rassomlar ochiq havoda racm ishlashni odat qila boshladilar. Bu borada impressionist rassomlar (K.Mone, K.Pissaro, A.Sisley va boshqalar) alohida oʻrinni egalladilar. Ular rang-tasvir yuzasini tashkil etishda oʻziga xos yoʻl tutib anʼanaviy silliq fakturadan va shakllarning tugal chizikli yechimidan voz kechish, ishlash uslubini yangilanishiga, toza spektr ranglarning erkin surtmalaridan foydalanib asar yaratishga erishdilar. Bu harakat keyinroq haykaltaroshlik, grafika, meʼmorlik, musiqa, adabiyot va boshqa sanʼat turlariga nisbatan ham qoʻllanila boshlandi (qarang [[Impressionizm]]). <nowiki>XIX</nowiki> asrda moyboʻyoq R.i yetakchi oʻrinni egalladi, bunga uning texnikasi, shu davrda sanoatda ishlab chiqarilayotgan yangi boʻyoqlarning keng koʻlamda hayotga kirib kelishibnbogʻliqedi. <nowiki>XIX</nowiki> asr R.ningelim va moyboʻyoq bilan asar yaratish usuli inqirozga tusha boshladi. <nowiki>XIX</nowiki> asr oxiri — <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida shu sanʼatni qayta tiklash harakati boshlandi, uning yangi qirralari ochila boshlandi, sanʼatning bezak tomoniga eʼtibor ortdi; meʼmorlik, tasviriy va amaliy sanʼatlar uygʻunligida yagona majmua yaratish ishtiyoqi shu davrda paydo boʻlgan modern uslubida namoyon boʻldi. Bu davrda avangard yoʻnalishi realistik R.ga kuchli raqobatda boʻldi. Sharq va Gʻarb toʻqnashuvi natijasida <nowiki>XX</nowiki> asr rang-tasviri shakllandi, realistik sanʼatga raqobatda avangard sanʼati rivojlanib bormoqda. Bu yoʻnalish tarafdorlari ijodkor subyektiv kechinmalari, histuygʻularini hayotiy, borliq shakllarida tasvirlashdan koʻra oʻzlarining xayollaridagi shakl va koʻrinishlar, harakatlari natijasida paydo boʻlgan shakl va chizikdarni tasvirlashni maʼqul koʻradilar. Avangard oqimlarining rivojlanishi natijasida borliqni tasvirlashdan umuman voz kechilib tasvir vositalari ham oʻzgara boshladi (abstrakt sanʼat). <nowiki>XX</nowiki> asr 60-yillar oʻrtalaridan esa ayrim Yevropa va Amerika R.ida avangard sanʼati — popartnpng unsuriga aylanib bordi. Bugungi kunda ushbu raqobat rivojlanib avangard tarafdorlari ortib bormokda. Oʻzbekistonda rang-tasvir sanʼati qadimdan mavjud boʻlgan. Uning ilk namunalari ibtidoiy jamoa davriga borib taqaladi (qarang [[Ibtidoiy sanʼat]], [[Zarautsoy rasmlari]]). Miloddan avvalgi 1ming yillikning oxiri va milodiy 1ming yillik boshlarida rang-tasvir oʻzining gullagan davrini boshidan kechirgan (Afrosiyob, Varaxsha, Bolaliktepa, Tuproqqalʼa va boshqalardagi devoriy rasmlar). Bu davrlar R.i yassi bezak yoʻnalishida mahalliy (lokal) ranglarda bajarilgan. [[Amir Temur]] va Temuriylar davrida monumental R. (devoriy rassomlik, mozaika) bilan birga miniatyura sanʼati rivojlangan. [[Kamoliddin Behzod]], Mahmud Muzahqib, Muhammad Murod Samarqandiy va boshqalarning asarlari dunyoga keldi. <nowiki>XIX</nowiki> asr oʻrtalaridan boshlab Turkistonda dastgoh sanʼati shakllana boshladi va <nowiki>XX</nowiki> asrda oʻzbek milliy rang-tasvir maktabi yaratildi. Rang-tasvirning hamma tur va janrlarida asarlar yaratildi, miniatyura, vitraj sanʼati qayta tiklandi. Bugungi kunda oʻzbek R. sanʼati jahrn hamjamiyati bilan bir qatorda rivojlanmoqda, uning gʻoyaviy plastik rivoji ustida rassomlar izlanmoqda, mehnat qilmoqda. == Adabiyot == * Taktash R. X., Izobrazitelnoye iskusstvo Uzbekistana, T., 1972; Iskusstvo Sovetskogo Uzbekistana, M., 1976. Nemat Abdullayev.<ref>[[OʻzME]]. Birinchi jild. Toshkent, 2000-yil</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{no iwiki}} {{OʻzME}} {{chala}} kuxvo2n8hljklnq8bjg4nol1w08filx 1 557698 6304668 1459676 2026-10-10T17:10:05Z Sherzod11W 273619 Sherzod11W [[Munozara:Rang-tasvir]] sahifasini [[Munozara:Rangtasvir]]ga koʻchirdi 1459676 wikitext text/x-wiki {{OʻzME loyihasi}} nd7qwtbms1u24nd8i8im7mkegofse9a 0 584810 6304552 3551633 2026-10-10T12:59:56Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Rim imperatorlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304552 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|portret=Traianus Glyptothek Munich 336.jpg}} '''Trayan''' yoki '''Traianus''' ({{lang-la|Marcus Ulpius Nerva Traianus}}; 53—117) — [[Rim imperiyasi|Rim imperatori]] (98 yildan). [[Antoninlar]] sulolasidan. Trayanning bosqinchilik urushlari natijasida Rim imperiyasi chegaralari nihoyatda kengaygan: Dakiya (106), Arabiston (106), Buyuk Armaniston (114), [[Mesopotamiya]] (115) egallangan. Keyinchalik Adrian davrida Armaniston va Mesopotamiya imperiyadan ajrab chiqqanlar. Trayan davrida Rim va (Trayan forumi, Trayan ustuni va boshqalar) provinsiyalarda (yoʻllar, koʻpriklar, kanallar) faol kurilish ishlari olib borilgan. {{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi --> {{chala}} [[Turkum:Rim imperatorlari]] r445mdn005f0tbot6ihp0hsg3mnuixj 0 623010 6304648 6174047 2026-10-10T17:02:10Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6304648 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — oʻsimliklar hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan fan. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va suvni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, biosintez qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan tuproq va iqlim sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 0zdudtfo768o2sfpkxyp8k4t6tluw9b 6304649 6304648 2026-10-10T17:02:24Z Sherzod11W 273619 6304649 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan fan. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va suvni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, biosintez qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan tuproq va iqlim sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 0jnvgkk0eyc41797pn4salg2l8yza09 6304650 6304649 2026-10-10T17:02:37Z Sherzod11W 273619 6304650 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va suvni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, biosintez qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan tuproq va iqlim sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 2hzbkkzz8s2a6cd2evdszjyhn5mar3s 6304651 6304650 2026-10-10T17:02:58Z Sherzod11W 273619 6304651 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]<nowiki/>ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, biosintez qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan tuproq va iqlim sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 2erh5s07zg5tlvmss5o6a28qk9ktcob 6304652 6304651 2026-10-10T17:03:09Z Sherzod11W 273619 /* */ 6304652 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, biosintez qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan tuproq va iqlim sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} osuo2awsyj71zuoay7c5yuuax0gltm9 6304653 6304652 2026-10-10T17:03:33Z Sherzod11W 273619 6304653 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, biosintez qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. [[Oʻsimliklar fiziologiyasi]] hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan tuproq va iqlim sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 8bgywltj1zeyqkt2r58lxacfs9uk50f 6304654 6304653 2026-10-10T17:04:23Z Sherzod11W 273619 6304654 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, [[biosintez]] qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. [[Oʻsimliklar fiziologiyasi]] hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan [[tuproq]] va [[iqlim]] sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 2cs203dh4q3tcg1l0h9n8k9nzrd5rbc 6304657 6304654 2026-10-10T17:07:11Z Sherzod11W 273619 6304657 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, [[biosintez]] qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. [[Oʻsimliklar fiziologiyasi]] hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan [[tuproq]] va [[iqlim]] sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. {{OʻzME}} {{chala}} 4z0qc5cfph9t2u3dcf9xr3lf3lc4tvz 6304658 6304657 2026-10-10T17:07:26Z Sherzod11W 273619 6304658 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, [[biosintez]] qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. [[Oʻsimliklar fiziologiyasi]] hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan [[tuproq]] va [[iqlim]] sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. == Manbalar == {{OʻzME}} {{chala}} 5vql54je1ssze7r99i8nvbqeuxujeuu 6304659 6304658 2026-10-10T17:07:37Z Sherzod11W 273619 6304659 wikitext text/x-wiki '''Oʻsimliklar fiziologiyasi''' — [[oʻsimliklar]] hayot faoliyati umumiy qonuniyatlarini oʻrganadigan [[fan]]. Oʻsimliklar fiziologiyasi oʻsimliklarning oʻz tanasini tiklashi, koʻpayishi uchun zarur boʻlgan mineral moddalar va [[suv]]ni oʻzlashtirishi, oʻsishi, rivojlanishi, gullashi va meva hosil qilishi, ildizdan (mineral) va havodan (fotosintez) oziqlanishi, nafas olishi, [[biosintez]] qilishi, zaxira moddalarni toʻplashi va boshqalar jarayonlarni oʻrganadi. [[Oʻsimliklar fiziologiyasi]] hayotiy jarayonlarning tashqi muhit bilan bogʻliqligini ochib berish orqali oʻsimliklarning umumiy mahsuldorligi, oziq qiymati, organ va toʻqimalarining texnologik sifatini oshirish usuli va metodlarining nazariy asoslarini tadqiq qiladi. Fiziologik tadqiqotlar oʻsimliklarning oʻsishi va moʻl hosil berishi uchun zarur boʻlgan [[tuproq]] va [[iqlim]] sharoitlari hamda ulardan oqilona foydalanishning nazariy asosi hisoblanadi. Oʻsimliklar fiziologiyasiga oid masalalar uning obʼyekti boʻlgan yashil oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari bilan aniqlanadi. Yashil oʻsimliklar quyosh nuridan energiya manbai sifatida foydalanishi va uni organik birikmalarning kimyoviy energiyasiga aylantirishi, yaʼni fotosintez jarayonini amalga oshirishi bilan boshqa organizmlardan farq qiladi. Oʻsimliklarning oʻziga xos xususiyatlari ularning umumiy anatomik va morfologik tuzilishi bilan chambarchas bogʻliq. Oʻsimliklar organizmi, odatda, yer ustki va yer ostki qismlarining shoxlanishi tufayli juda katta sathni egallaydi. Bu holat ularning tuproq va havoning katta hajmi bilan bogʻlanishiga imkon beradi. Oʻsimliklarda doimiy, oʻzgarmas ichki muhit boʻlmasligi tufayli ular toʻqimalarining harorati, kislorod va [[karbonat angidrid]] miqdori hamda boshqa koʻrsatkichlari oʻzgarib turadi. Ularning tashqi muhit oʻzgarishiga moslanishi (adaptatsiya) ham butunlay boshqacha yoʻl bilan amalga oshadi. Oʻsimliklar fiziologiyasi dastlab oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanish muammosi bilan shugʻullanuvchi botanikaiing tarkibiy qismi sifatida paydo boʻldi va rivojlandi. Oʻsimliklar toʻqima va organlarini qanday moddalar hisobiga hosil qilishi masalalarini hal qilishga urinishlar gollandiyalik tabiatshunos olim Yan van Gelmont tajribalari bilan bogʻliq (1629). U ogʻirligi aniq boʻlgan tuproq bilan toʻldirilgan maxsus idishga tol novdasini oʻtqazadi va 5 yil davomida suv quyib turadi. Tajriba soʻnggida tol novdasining ogʻirligi 30-marta oshganligini, tuproqning ogʻirligi esa juda kam oʻzgarganligini aniqlaydi. Olimlar Gelmont oʻtkazgan tajribaga asoslanib, oʻsimlikning oziq manbai tuproq emas, balki suv degan xulosaga kelishadi. Bunday xulosa notoʻgʻri boʻlishiga qaramasdan oʻtkazilgan tajribada birincha marta miqdoriy usul (tortish)ning qoʻllanishi bundan keyingi tadqiqotlarning rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. 1727-yilda ingliz olimi S.Geyls oʻsimlik toʻqimalari boʻylab suv va mineral moddalarning harakatini aniqladi. Ingliz olimi D.Pristli yashil oʻsimliklar hayot faoliyati tufayli buzilgan havo tozalanishi, hayvonlarning hayot kechirishi, yonish sodir boʻlishini anikdadi. Bu jarayon keyinchalik „fotosintez“ nomini oldi. Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida fransuz olimi A.Lavuazyening yonish va oksidlanish ustida olib borgan ishlari (1774—84) ham katta ahamiyat kasb etdi. <nowiki>XIX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarning oʻsishi va tuproqdan ozilanishiga oid tadqiqotlar jadal rivojlana bordi. Nemis olimi A.Teyer ishlab chiqqan gumus nazariyasiga koʻra, oʻsimliklarning oziqlanishida tuproqdagi moddalar hal qiluvchi ahamiyatga ega. <nowiki>XIX</nowiki> asr ning <nowiki>40</nowiki> asrlarida oʻsimliklarning oziqlanishini tushuntiruvchi gumus nazariyasi oʻrniga nemis kimyogari Yu. Libixning mineral oziqlanish nazariyasi paydo boʻldi. Mazkur nazariyaga koʻra, oʻsimliklarning tuproqdan oziqlanishida mineral elementlar hal qiluvchi ahamiyatga ega. Libix tadqiqotlari qishloq xoʻjaligi amaliyotida mineral oʻgʻitlarni qoʻllashni boshlab berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmida K. A. Timiryazev fotosintez sohasida muhim tadqiqotlar olib bordi va bu jarayonda xlorofillning ahamiyatini ochib berdi. <nowiki>XIX</nowiki> asrning 2-yarmi va <nowiki>XX</nowiki> asr boshlarida oʻsimliklarda moddalar va energiya almashinuvini oʻrganish borasida bir qator kashfiyotlar qilindi. Shu davrdan boshlab Oʻsimliklar fiziologiyasi bilan biokimyosi oʻrtasidagi oʻzaro boglanish yanada mustahkamlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasining <nowiki>XX</nowiki> asrdagi yutukdari oʻsimliklar chidamligi, mineral oziqlanishi, oʻsimlik boʻylab moddalar transporti, gullash mexanizmlari, oʻsimlik hujayra va toʻqimalari biotexnologiyasi va boshqalar tadqiqotlar bilan bogʻliq. Yashil oʻsimliklarda energiya almashinuvini boshqarilishining nozik mexanizmlari aniqlanishi Oʻsimliklar fiziologiyasida erishilgan eng muhim kashfiyotlardan biri hisoblanadi. Bu kashfiyot tufayli fotosintez va nafas olish moddalar va energiya almashinuvidan iborat yagona jarayonning ikki tomoni ekanligi qoʻrsatib berildi. Fotosintetik pigmentlarning tabiati, fizik va kimyoviy xossalari, hosil boʻlishi, ularning almashinuvi va funksiyalarini tadqiq qilishda ham muhim yutuqlarga erishidsi. Pigmentlarni oʻrganish natijasida fotofosforlanishning bir necha xillari (siklik, notsiklik va psevdotsiklik), yoruglik kvantlari oʻzlashtirilishining dastlabki bosqichlari mexanizmi, xlorofill biosintezi, fotosintezning yorugʻlik talab qilmaydigan reaksiyalari boskichlari va biokimyoviy mexanizmlari aniqlandi. Oʻsimlik organizmining individual rivojlanishi (ontogenez) va uning tabiati oʻrganilishi orqali oʻsimliklarning rivojlanishiga tashqi muhit bilan birga toʻqimalarda mavjud boʻlgan fitogormonlar — auksin, gibberellin, sitokininlarning kuchli taʼsir koʻrsatishi ochib berildi. Bu moddalarning kashf etilishi oʻsish va rivojlanishni oʻsimliklarning vegetativ bosqichidan generativ bosqichiga oʻtish davrini yangicha talqin qilishga imkon berdi. Oʻsishni tezlashtiruvchi moddalar bilan bir qatorda, uni sekinlashtiruvchi (ingibitor) birikmalar ham aniqlandi. <nowiki>XX</nowiki> asrning 2-yarmida fiziologik jarayonlarni boshqarishda fitoxromlar qatnashishi, ular xlorofill hosil qilishda ishtirok etuvchi fermentlarning biosintezida induktorlik vazifani bajarishi, xloroplastlar va umuman fotosintetik apparatning shakllanishida muhim ahamiyatga ega ekanligi isbotlandi. Shuningdek, fototropizm, fotoperiodizm reaksiyalarini boshqarishda ishtirok etadigan fitoxromlarga oʻxshash bir qancha moddalar kashf etildi. Ildizning shimish faoliyatini oʻrganish natijasida tuprokdan oʻzlashtirilgan mineral elementlardan oʻsimlik toʻqimalarida organik birikmalar (aminokislotalar, nukleotidlar, [[vitaminlar]], fitogormonlar) sintezlanishi aniqlanadi. Hujayra membranalarining strukturasi va funksiyasi, ular orqali moddalarning yutilishi, koʻchirilishi va ionlarning ajralishi bilan bogʻliq boʻlgan jarayonlar; oʻsimliklarning turli xil abiotik va biotik sharoitlar (yuqori va past harorat, qurgʻoqchilik, yuqori namlik, shoʻrlanish, kasallik va [[hasharotlar]] bilan zararlanish)ga chidamliliga bogʻliq jarayonlarning fiziologik tabiati aniqlandi. Oʻsimliklar fiziologiyasi rivojlanishiga maxsus qurilmalar — fitotronlarning yaratilishi katta ahamiyat kasb etdi. Bunday ishlar oʻsimliklarni iklimlashtirish, introduksiya qilish, duragaylash, geterozis olish, navlarni mintaqalarga qarab joylashtirish, turli xil agrotexnik tadbirlar: oʻgʻitlash, sunʼiy sugʻorish kabi muhim masalalarni hal qilishga imkon berdi. Oʻzbekistonda Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishi Turkiston paxtachilik stansiyasi va Turkiston universitetining tashkil etilishi bilan bogʻliq. A.Imomaliyev, N.Nazarov, A.Qosimov, M.Valixonov, X.Salimov, R.Azimov va boshqalar olib borgan tadqiqotlar Oʻsimliklar fiziologiyasining rivojlanishida katta ahamiyatga ega boʻldi. Respublikada gʻoʻza fiziologiyasini oʻrganishda katta yutuqlarga erishildi. Chigitning saqlanishi, unib chiqishi, pishishi davridagi fiziologik jarayonlar batafsil oʻrganildi (X. X. Yenileyev, M. Valixonov); gʻoʻzaning mineral oziqlanishi (T.Piroxunov), gʻoʻzada suv almashinuvi (H.Samiyev); tuproq shoʻrlanishi hamda infeksiyaga chidamliligi (R.Azimov, M.Avazxonov), gʻoʻza bargining toʻkilishi (A.Imomaliyev), gʻoʻzaning oʻsishi va rivojlanishiga tashqi omillarning taʼsiri (M. V. Muhammadjonov, N.Nazarov, A.Qosimov va boshqalar) ustida muhim tadqiqotlar olib borildi. == Adabiyot == * Xoʻjayev J., Oʻsimliklar fiziologiyasi, T., 2004; Mustaqimov G. D., Oʻsimliklar fiziologiyasi va mikrobiologiya asoslari, T., 1995; Polevoy V. V., Fiziologiya rasteniy, M., 1989. Abdukarim Zikiryoyev. == Manbalar == {{manbalar}} {{OʻzME}} {{chala}} 0czr8aq6yzb2gynjsy51hcos3vqljyu 0 635864 6304684 5478709 2026-10-10T17:24:42Z ~2026-54579-19 315306 /* */ Matn qo'shdim 6304684 wikitext text/x-wiki {{maʼnolari|Hikmatli soʻzlar (maʼnolari)}} '''Hikmatli soʻzlar''' – tugal fikrni anglatuvchi, oʻtkir mazmunli qisqa va loʻnda ibora, [[bayt]], jumla. Xalq maqollaridan farqli ravishda hikmatli soʻzlar kelib chiqishi jihatidan maʼlum bir shaxs (yozuvchi, shoir, publitsist, faylasuf, olim, davlat arbobi va boshqalar)ga mansub boʻlib, individualligini saqlab qoladi. Hikmatli soʻzlar ning mustaqil janr shaklidagi namu-nalari bilan birga ilmiy, falsafiy, tarixiy hamda badiiy asarlar tarkibida uchraydiganlari ham boʻladi. Baʼ-zan asar boshdan-oyoq hikmatli soʻzlardan iborat boʻlishi ham mumkin (Forobiy va boshqalar). Alisher Navoiyning ayrim asarlari Hikmatli soʻzlarga boy („Nazm ul-javohir“, „Arbain“, „[[Mahbub ul-qulub]]“ va boshqalar). Sharq xalqlari adabiyotida, jumladan, oʻzbek adabiyotida hikmatli soʻzlarning koʻp qismi pand-nasihat, oʻgit, tanbeh shakllarida boʻladi. Masalan: {{Cquote|Doʻstlik, sadoqatga belingni bogʻla,<br>Gina, malomatdan tilingni bogʻla.|author=[[Saʼdiy Sheroziy]]}} Xalq jonli tiliga, maqollarga yaqin hikmatli soʻzlar ham koʻp uchraydi. Mas, „Oʻqsiz soldat – qilichsiz qin“ (Oy-bek), „Tishi chiqqan bolaga chaynab bergan osh boʻlmas“ (A.Qahhor). Baʼzi hikmatli soʻzlar shaklan quyma holga kelib, om-maviy qoʻllanishga oʻtgach, maqolga aylanib qoladi. Masalan: {{Cquote|Bilmaganin soʻrab oʻrgangan olim,<br>Orlanib soʻramagan oʻziga zolim.|author=[[Alisher Navoiy]]}} Oʻzbek yozuvchilaridan Hamza, A.Qodiriy, Gʻ.Gʻulom, Oybek, H.Olim-jon, A.Qahhor, Shayxzoda kabi sanʼ-atkorlar oʻz asarlarida hikmatli soʻzlarning zamonaviy namunalarini yaratib, oʻzbek adabiy tilining rivojiga samarali hissa qoʻshdilar{{OʻzME-H}}. Vijdon-e'tiqodning hissiy qorovulidir! Maxmud Tuyg'unov == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{vikiiqtibos}} {{chala}} {{OʻzME}} {{tashqi havolalar}} [[Turkum:Adabiyot]] r2m2hzssdzwwqgew0rfc19hxuksqqij 6304687 6304684 2026-10-10T17:28:59Z ~2026-54579-19 315306 /* */ 6304687 wikitext text/x-wiki {{maʼnolari|Hikmatli soʻzlar (maʼnolari)}} '''Hikmatli soʻzlar''' – tugal fikrni anglatuvchi, oʻtkir mazmunli qisqa va loʻnda ibora, [[bayt]], jumla. Xalq maqollaridan farqli ravishda hikmatli soʻzlar kelib chiqishi jihatidan maʼlum bir shaxs (yozuvchi, shoir, publitsist, faylasuf, olim, davlat arbobi va boshqalar)ga mansub boʻlib, individualligini saqlab qoladi. Hikmatli soʻzlar ning mustaqil janr shaklidagi namu-nalari bilan birga ilmiy, falsafiy, tarixiy hamda badiiy asarlar tarkibida uchraydiganlari ham boʻladi. Baʼ-zan asar boshdan-oyoq hikmatli soʻzlardan iborat boʻlishi ham mumkin (Forobiy va boshqalar). Alisher Navoiyning ayrim asarlari Hikmatli soʻzlarga boy („Nazm ul-javohir“, „Arbain“, „[[Mahbub ul-qulub]]“ va boshqalar). Sharq xalqlari adabiyotida, jumladan, oʻzbek adabiyotida hikmatli soʻzlarning koʻp qismi pand-nasihat, oʻgit, tanbeh shakllarida boʻladi. Masalan: {{Cquote|Doʻstlik, sadoqatga belingni bogʻla,<br>Gina, malomatdan tilingni bogʻla.|author=[[Saʼdiy Sheroziy]]}} Xalq jonli tiliga, maqollarga yaqin hikmatli soʻzlar ham koʻp uchraydi. Mas, „Oʻqsiz soldat – qilichsiz qin“ (Oy-bek), „Tishi chiqqan bolaga chaynab bergan osh boʻlmas“ (A.Qahhor). Baʼzi hikmatli soʻzlar shaklan quyma holga kelib, om-maviy qoʻllanishga oʻtgach, maqolga aylanib qoladi. Masalan: {{Cquote|Bilmaganin soʻrab oʻrgangan olim,<br>Orlanib soʻramagan oʻziga zolim.|author=[[Alisher Navoiy]]}} Oʻzbek yozuvchilaridan Hamza, A.Qodiriy, Gʻ.Gʻulom, Oybek, H.Olim-jon, A.Qahhor, Shayxzoda va Maxmud Tuyg'unov kabi sanʼ-atkorlar oʻz asarlarida hikmatli soʻzlarning zamonaviy namunalarini yaratib, oʻzbek adabiy tilining rivojiga samarali rivoj qo'shgan. Maxmud Tuyg'unov ''Vijdon-e'tiqodning qorovulidir!'' == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{vikiiqtibos}} {{chala}} {{OʻzME}} {{tashqi havolalar}} [[Turkum:Adabiyot]] dv1zqsb16ohaau7luwtjax3bo1hngvx 6304688 6304687 2026-10-10T17:37:14Z ~2026-54579-19 315306 /* */ Matn qo'shdim 6304688 wikitext text/x-wiki Suhrob Tilovov Inson o'z huquqlarini bilmaslik 'qullik'demakdir.Qul inson uchun 'adolat' tushunchasi begona{{maʼnolari|Hikmatli soʻzlar (maʼnolari)}} '''Hikmatli soʻzlar''' – tugal fikrni anglatuvchi, oʻtkir mazmunli qisqa va loʻnda ibora, [[bayt]], jumla. Xalq maqollaridan farqli ravishda hikmatli soʻzlar kelib chiqishi jihatidan maʼlum bir shaxs (yozuvchi, shoir, publitsist, faylasuf, olim, davlat arbobi va boshqalar)ga mansub boʻlib, individualligini saqlab qoladi. Hikmatli soʻzlar ning mustaqil janr shaklidagi namu-nalari bilan birga ilmiy, falsafiy, tarixiy hamda badiiy asarlar tarkibida uchraydiganlari ham boʻladi. Baʼ-zan asar boshdan-oyoq hikmatli soʻzlardan iborat boʻlishi ham mumkin (Forobiy va boshqalar). Alisher Navoiyning ayrim asarlari Hikmatli soʻzlarga boy („Nazm ul-javohir“, „Arbain“, „[[Mahbub ul-qulub]]“ va boshqalar). Sharq xalqlari adabiyotida, jumladan, oʻzbek adabiyotida hikmatli soʻzlarning koʻp qismi pand-nasihat, oʻgit, tanbeh shakllarida boʻladi. Masalan: {{Cquote|Doʻstlik, sadoqatga belingni bogʻla,<br>Gina, malomatdan tilingni bogʻla.|author=[[Saʼdiy Sheroziy]]}} Xalq jonli tiliga, maqollarga yaqin hikmatli soʻzlar ham koʻp uchraydi. Mas, „Oʻqsiz soldat – qilichsiz qin“ (Oy-bek), „Tishi chiqqan bolaga chaynab bergan osh boʻlmas“ (A.Qahhor). Baʼzi hikmatli soʻzlar shaklan quyma holga kelib, om-maviy qoʻllanishga oʻtgach, maqolga aylanib qoladi. Masalan: {{Cquote|Bilmaganin soʻrab oʻrgangan olim,<br>Orlanib soʻramagan oʻziga zolim.|author=[[Alisher Navoiy]]}} Oʻzbek yozuvchilaridan Hamza, A.Qodiriy, Gʻ.Gʻulom, Oybek, H.Olim-jon, A.Qahhor, Shayxzoda va Maxmud Tuyg'unov kabi sanʼ-atkorlar oʻz asarlarida hikmatli soʻzlarning zamonaviy namunalarini yaratib, oʻzbek adabiy tilining rivojiga samarali rivoj qo'shgan. Maxmud Tuyg'unov ''Vijdon-e'tiqodning qorovulidir!'' == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{vikiiqtibos}} {{chala}} {{OʻzME}} {{tashqi havolalar}} [[Turkum:Adabiyot]] 05hkve6iu2enasjzntqt1f07zj23oa3 6304702 6304688 2026-10-10T18:39:11Z Ahror Akramovich 75193 6304702 wikitext text/x-wiki {{maʼnolari|Hikmatli soʻzlar (maʼnolari)}} '''Hikmatli soʻzlar''' – tugal fikrni anglatuvchi, oʻtkir mazmunli qisqa va loʻnda ibora, [[bayt]], jumla. Xalq maqollaridan farqli ravishda hikmatli soʻzlar kelib chiqishi jihatidan maʼlum bir shaxs (yozuvchi, shoir, publitsist, faylasuf, olim, davlat arbobi va boshqalar)ga mansub boʻlib, individualligini saqlab qoladi. Hikmatli soʻzlar ning mustaqil janr shaklidagi namu-nalari bilan birga ilmiy, falsafiy, tarixiy hamda badiiy asarlar tarkibida uchraydiganlari ham boʻladi. Baʼ-zan asar boshdan-oyoq hikmatli soʻzlardan iborat boʻlishi ham mumkin (Forobiy va boshqalar). Alisher Navoiyning ayrim asarlari Hikmatli soʻzlarga boy („Nazm ul-javohir“, „Arbain“, „[[Mahbub ul-qulub]]“ va boshqalar). Sharq xalqlari adabiyotida, jumladan, oʻzbek adabiyotida hikmatli soʻzlarning koʻp qismi pand-nasihat, oʻgit, tanbeh shakllarida boʻladi. Masalan: {{Cquote|Doʻstlik, sadoqatga belingni bogʻla,<br>Gina, malomatdan tilingni bogʻla.|author=[[Saʼdiy Sheroziy]]}} Xalq jonli tiliga, maqollarga yaqin hikmatli soʻzlar ham koʻp uchraydi. Mas, „Oʻqsiz soldat – qilichsiz qin“ (Oy-bek), „Tishi chiqqan bolaga chaynab bergan osh boʻlmas“ (A.Qahhor). Baʼzi hikmatli soʻzlar shaklan quyma holga kelib, om-maviy qoʻllanishga oʻtgach, maqolga aylanib qoladi. Masalan: {{Cquote|Bilmaganin soʻrab oʻrgangan olim,<br>Orlanib soʻramagan oʻziga zolim.|author=[[Alisher Navoiy]]}} Oʻzbek yozuvchilaridan Hamza, A.Qodiriy, Gʻ.Gʻulom, Oybek, H.Olim-jon, A.Qahhor, Shayxzoda kabi sanʼ-atkorlar oʻz asarlarida hikmatli soʻzlarning zamonaviy namunalarini yaratib, oʻzbek adabiy tilining rivojiga samarali hissa qoʻshdilar{{OʻzME-H}}. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{vikiiqtibos}} {{chala}} {{OʻzME}} {{tashqi havolalar}} [[Turkum:Adabiyot]] 6j9uet5w23laz20rjk1qsw6evl5rhjr 10 647011 6304929 6290447 2026-10-11T07:18:30Z YellowTurtle9 139593 6304929 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = Oʻzbekiston iftixori |title = [[Oʻzbekiston iftixori]] unvoni sohiblari |bodyclass = hlist |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |image = [[File:Узбекистон ифтихори.jpg]] |titlestyle = background:{{rang|Oʻzbekiston}}; |basestyle = background:{{rang|Oʻzbekiston2}}; | group1 = 1998-yil | list1 = * [[Artur Grigoryan]] * [[Timur Tulyakov]] * [[Olmos Yusupov]] * [[Shuhrat Xoʻjayev]] * [[Laziz Zokirov]] * [[Ruslan Chagayev]] * [[Lina Cheryazova]] | group2 = 1999-yil | list2 = * [[Oʻtkirbek Haydarov]] * [[Kamol Murodov]] * [[Akobir Qurbonov]] * [[Yerkinboy Qutiboyev]] * [[Toʻlqinboy Turgʻunov]] | group3 = 2000-yil | list3 = * [[Mahtumquli Mahmudov]] | group4 = 2001-yil | list4 = * [[Dilshod Mansurov]] * [[Dilshod Muxtorov]] * [[Dilshod Oripov]] * [[Mirjalol Qosimov]] * [[Rustam Saidov]] * [[Iroda Toʻlaganova]] * [[Botir Usmonov]] | group5 = 2002-yil | list5 = * [[Leonid Andreyev]] * [[Ikrom Berdiyev]] * [[Toʻlashboy Doniyorov]] * [[Sherzod Husanov]] * [[Sergey Mixaylov]] * [[Baxit Sarsekboyev]] * [[Bekzod Xidirov]] * [[Asliddin Xudoyberdiyev]] | group6 = 2003-yil | list6 = * [[Birodar Abduraimov]] * [[Bahrom Avazov]] * [[Tatyana Levina]] * [[Baxtiyor Nurillayev]] | group8 = 2004-yil | list8 = * [[Aleksandr Dokturashvili]] * [[Artur Taymazov]] | group9 = 2005-yil | list9 = | group10 = 2006-yil | list10 = | group11 = 2007-yil | list11 = | group12 = 2008-yil | list12 = * [[Abdullo Tangriyev]] * [[Yekaterina Xilko]] | group13 = 2009-yil | list13 = * [[Abbos Atoyev]] | group14 = 2010-yil | list14 = * [[Ravshan Irmatov]] | group15 = 2011-yil | list15 = | group16 = 2012-yil | list16 = * [[Rishod Sobirov]] * [[Soslan Tigiyev]] | group17 = 2013-yil | list17 = * [[Ruslan Nurudinov]] | group18 = 2014-yil | list18 = | group19 = 2015-yil | list19 = | group20 = 2016-yil | list20 = * [[Fotimaxon Amilova]] * [[Safiya Burxonova]] * [[Hasanboy Doʻsmatov]] * [[Bektemir Meliqoʻziyev]] * [[Firdavsbek Musabekov]] * [[Sherzod Namozov]] * [[Oʻtkirjon Nigmatov]] * [[Husniddin Norbekov]] * [[Nozimaxon Qayumova]] * [[Aleksandr Svechnikov]] * [[Adiljon Tulendiboyev]] * [[Shahobiddin Zoirov]] * [[Shahram Gʻiyosov]] * [[Fazliddin Gʻoibnazarov]] | group21 = 2017-yil | list21 = | group22 = 2018-yil | list22 = | group23 = 2019-yil | list23 = * [[Bahodir Jalolov]] * [[Mirazizbek Mirzaxalilov]] | group24 = 2020-yil | list24 = * [[Murodjon Axmadaliyev]] * [[Oksana Chusovitina]] | group25 = 2021-yil | list25 = * [[Mohigul Hamdamova]] * [[Akbar Joʻrayev]] * [[Guljanoy Naimova]] * [[Boburjon Omonov]] * [[Uchqun Quronboyev]] * [[Ulugʻbek Rashitov]] * [[Feruz Sayidov]] | group26 = 2022-yil | list26 = * [[Nodirbek Abdusattorov]] * [[Javohir Sindarov]] * [[Jahongir Vohidov]] * [[Shamsiddin Vohidov]] * [[Nodirbek Yoqubboyev]] | group27 = 2023-yil | list27 = | group28 = 2024-yil | list28 = * [[Razambek Jamalov]] * [[Diyora Keldiyorova]] * [[Qudratullaxon Maʼrufxoʻjayev]] * [[Asila Mirzayorova]] * [[Lazizbek Mullajonov]] * [[Asadxoʻja Moʻydinxoʻjayev]] * [[Husniddin Norbekov]] * [[Yorqin Odilov]] * [[Nurxon Qurbonova]] * [[Elbek Sultonov]] * [[Asad Toshtemirov]] * [[Tolibboy Yoʻldoshev]] | group29 = 2025-yil | list29 = * [[Abdulla Abdullayev]] * [[Hojiakbar Alijonov]] * [[Husniddin Aliqulov]] * [[Rustam Ashurmatov]] * [[Abdurauf Boʻriyev]] * [[Botirali Ergashev]] * [[Hojimat Erkinov]] * [[Umarbek Eshmurodov]] * [[Abbosbek Fayzullayev]] * [[Odiljon Hamrobekov]] * [[Jamshid Iskanderov]] * [[Ruslanbek Jiyanov]] * [[Temur Kapadze]] * [[Jaloliddin Masharipov]] * [[Akmal Mozgovoy]] * [[Sherzod Nasrullayev]] * [[Abduvohid Neʼmatov]] * [[Farrux Sayfiyev]] * [[Igor Sergeyev]] * [[Azizbek Turgʻunboyev]] * [[Islom Toʻxtaxoʻjayev]] * [[Abduqodir Xusanov]] * [[Oʻtkir Yusupov]] * [[Oston Oʻrunov]] * [[Eldor Shomurodov]] * [[Otabek Shukurov]] | group30 = 2026-yil | list30 = * [[Muhiddin Madaminov]] | group31 = Mukofotlangan <br>yili nomaʼlum | list31 = * [[Toir Vohidov]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Andozalar:Mukofotlar:Oʻzbekiston]] </noinclude> <includeonly>[[Turkum:„Oʻzbekiston iftixori“ unvoni bilan taqdirlanganlar]]</includeonly> f1sbp95be27c9mjg00u04r8rrtw4s8v 0 654919 6304991 6073244 2026-10-11T10:55:49Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304991 wikitext text/x-wiki '''[[Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf]]''' kitoblari mazmuni jihatidan asosan diniy adabiyotlar majmuasidir. U [[Oʻzbekiston]]dagi eng koʻp kitob yozadigan ulamolardan biri edi<ref>[http://www.ozodlik.org/content/transcript/24885273.html "Муҳаммад Содиқ Муҳаммад Юсуф кўп китоб ёзаётган уламо"]</ref>. == Tafsiri hilol == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nom va Qismlari !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- |[[Tafsiri hilol]] 1 juz||Тафсири Ҳилол || ||2009-yil<ref>{{Citation |year= |title=Тафсири Ҳилол (6-жилдлик) |url=http://islom.uz/content/view/1903/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095119/http://islom.uz/content/view/1903/187/ }}</ref><br>2012-yil<ref>{{Citation |year= |title=Тафсири Ҳилол (6-жилдлик) |url=http://islom.uz/content/view/2810/137/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095251/http://islom.uz/content/view/2810/137/ }}</ref><br>2013-yil |- |[[Tafsiri hilol]] 2 juz ||Тафсири Ҳилол || ||2009-yil<br>2012-yil<br /> || |- |[[Tafsiri hilol]] 3 juz ||Тафсири Ҳилол || ||2009-yil<br>2012-yil <br>2013-yil<br />|| |- |[[Tafsiri hilol]] 4 juz ||Тафсири Ҳилол || ||2009-yil<br>2012-yil <br>2013-yil<br />|| |- |[[Tafsiri hilol]] 5 juz ||Тафсири Ҳилол || ||2009-yil<br>2012-yil<br>2013-yil<br /> || |- |[[Tafsiri hilol]] 6 juz ||Тафсири Ҳилол || ||2008-yil<br>2009-yil<br />2012<br>2013-yil<br />|| Tafsiri Hilol kitobining 6-juzi Qurʼoni Karimning Ar-rohman surasidan boshlab Nas surasigacha tafsir qilingan boʻlib jami 640 betdan tashkil topgan<ref>{{Citation |year= |title="Тафсири Ҳилол» китоби "Ҳилол Нашр" томонидан чоп этилди. |url=http://islom.uz/content/view/3540/153/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150510190423/http://islom.uz/content/view/3540/153/ }}</ref>. |} == [[Hadis va hayot]] == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- |[[Hadis va hayot]] 1 juz||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil<ref>{{Citation |year= |title=«Ҳадис ва Ҳаёт» силсиласининг 34 жузлик мажмуаси сотувга чиқди |url=http://islom.uz/content/view/2688/137/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095529/http://islom.uz/content/view/2688/137/ }}</ref> ||Ushbu kitob, Hadis vayot kitobining muqaddimasi boʻlib, bu kitobda islom ulamolari va muhaddislar va roviylar haqida maʼlumotlar berilgandir, hajmi 192 bet<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 1-жуз «Муқаддима» |url=http://islom.uz/content/view/1925/1/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314074212/http://islom.uz/content/view/1925/1/ }}</ref>. |- |[[Hadis va hayot]] 2 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Islom va Iymon kitobi deb nomlangan boʻlib, hajmi 336 bet.[<ref>https://web.archive.org/web/20160314144909/http://islom.uz/content/view/1926/1/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160314144909/https://web.archive.org/web/20160314144909/http://islom.uz/content/view/1926/1/ |date=2016-03-14 }} Ҳадис ва Ҳаёт 2-жуз «Ислом ва Иймон китоби»]</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 3 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт|| || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Niyat, ixlos va ilm deb, nomlangan boʻlib, hajmi 256 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 3-жуз «Ният, ихлос ва илм» |url=http://islom.uz/content/view/1927/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319222048/http://islom.uz/content/view/1927/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 4 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт|| ||, 2012-yil ||Ushbu kitob, Poklik kitobi deb nomlangan boʻlib, hajmi 320 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 4-жуз «Поклик» |url=http://islom.uz/content/view/1928/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319222641/http://islom.uz/content/view/1928/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 5 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт|| ||2008-yil, 2012-yil, 2013-yil ||Ushbu kitob, Namoz kitobining 1 juzidir hajmi 416 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 5-жуз «Намоз» |url=http://islom.uz/content/view/1929/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319230830/http://islom.uz/content/view/1929/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 6 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| || 2008-yil , 2012-yil||Ushbu kitob, Namoz kitobining 2 juzidir hajmi 288 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 6-жуз «Намоз-2» |url=http://islom.uz/content/view/1930/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320031338/http://islom.uz/content/view/1930/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 7 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт|| || , 2012-yil||Ushbu kitob, Namoz kitobining 3 juzidir hajmi 352 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 7-жуз «Намоз-3» |url=http://islom.uz/content/view/1931/137/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314144859/http://islom.uz/content/view/1931/137/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 8 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Islom dining uchinchi rukni boʻlgan zakot haqida boʻlib Zakot deb nomlangan, hajmi 288 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 8-жуз «Закот» |url=http://islom.uz/content/view/1932/137/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314143115/http://islom.uz/content/view/1932/137/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 9 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| ||2008-yil, 2012-yil ||Ushbu kitob, Islom dining toʻrtinchi rukni boʻlgan roʻza tutish ibodati haqida boʻlib, Roʻza kitobi deb, nomlangan, hajmi 240 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 9-жуз «Рўза» |url=http://islom.uz/content/view/1933/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320031220/http://islom.uz/content/view/1933/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 10 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Haj kitobi deb, nomlangan boʻlib, hajmi 240 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 10-жуз «Ҳаж» |url=http://islom.uz/content/view/1934/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319222829/http://islom.uz/content/view/1934/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 11 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| ||2008-yil||Ushbu kitob, Savdo, ziroat va vaqf deb nomlangan boʻlib, hajmi 320 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 11-жуз «Савдо, зироат ва вақф» |url=http://islom.uz/content/view/1935/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319214923/http://islom.uz/content/view/1935/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 12 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Foroiz va Vasiyatlar kitobi deb nomlangan boʻlib, hajmi 208 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 12-жуз «Фароиз ва Васиятлар китоби» |url=http://islom.uz/content/view/1936/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320031736/http://islom.uz/content/view/1936/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 13 juz || Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil||Ushbu kitob, Nikoh, Taloq va Idda kitobi deb nomlangan boʻlib, hajmi 432 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 13-жуз «Никоҳ, Талоқ ва Идда китоби» |url=http://islom.uz/content/view/1937/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320214342/http://islom.uz/content/view/1937/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 14-15 juz || Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Qasamlar nazrlar va ov deb nomlangan boʻlib, hajmi 240 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 14/15-жузлари «Қасамлар назрлар ва ов» |url=http://islom.uz/content/view/1938/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320035638/http://islom.uz/content/view/1938/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 16-17 juzlar ||Ҳадис ва Ҳаёт || ||2008-yil||Ushbu kitob, Taom, sharob va libos deb nomlangan boʻlib, hajmi 432 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 16/17-жузлар «Таом, шароб ва либос» |url=http://islom.uz/content/view/1939/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320153331/http://islom.uz/content/view/1939/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 18 juz || Ҳадис ва Ҳаёт || ||, 2012-yil ||Ushbu kitob, Tib va dam kitobi deb nomlangan boʻlib, hajmi 288 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 18-жуз «Тиб ва дам китоби» |url=http://islom.uz/content/view/1940/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-04-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150429045457/http://islom.uz/content/view/1940/187 }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 19 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || ||2006-yil, 2011-yil, 2012-yil, 2013-yil ||Ushbu kitob, Olamlarga rahmat paygʻambar deb, nomlangan boʻlib, hajmi 320 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Ҳадис ва Ҳаёт" нинг "Оламларга раҳмат Пайғамбар" номли 19-жузи |url=http://islom.uz/content/view/2413/137/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320225414/http://islom.uz/content/view/2413/137/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 20 juz ||This is a test from Plus Messenger Ҳадис ва Ҳаёт|| || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Anbiyolar qissasi deb, nomlangan boʻlib, hajmi 5600 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 20-жуз «Анбиёлар қиссаси» |url=http://islom.uz/content/view/1942/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320035945/http://islom.uz/content/view/1942/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 21 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || ||2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Abu Bakr va Umar roziyallohu anhumo deb, nomlangan boʻlib, hajmi 440 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 21-жуз «Абу Бакр ва Умар розияллоҳу анҳумо» |url=http://islom.uz/content/view/1943/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320154337/http://islom.uz/content/view/1943/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 22 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| ||2008-yil, 2012-yil ||Ushbu kitob, Usmon va Ali ibn Abu Tolib roziyallohu anhumo deb, nomlangan boʻlib, hajmi 352 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 22-жуз «Усмон ва Али ибн Абу Толиб розияллоҳу анҳумо» |url=http://islom.uz/content/view/1944/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320040201/http://islom.uz/content/view/1944/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 23 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Jannat bashorati berilganlar va ahli bayt deb, nomlamgan boʻlib, hajmi 368 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 23-жуз «Жаннат башорати берилганлар ва аҳли байт» |url=http://islom.uz/content/view/1945/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320093013/http://islom.uz/content/view/1945/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 24 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| || 2009-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Peshqadamlar roziyallohu anhum deb, nomlangan boʻlib, hajmi 480 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 24-жуз «Пешқадамлар розияллоҳу анҳум» |url=http://islom.uz/content/view/1946/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320153851/http://islom.uz/content/view/1946/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 25 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| ||2007-yil, 2012-yil ||Ushbu kitob, Nubuvvat xonadoni xonimlari deb, nomlangan boʻlib, hajmi 464 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 25-жуз «Нубувват хонадони хонимлари» |url=http://islom.uz/content/view/1947/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320220046/http://islom.uz/content/view/1947/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 26 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || ||2009-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Ansorlar roziyallohu anhum deb, nomlangan boʻlib, hajmi 351 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 26-жуз «Ансорлар розияллоҳу анҳум» |url=http://islom.uz/content/view/1948/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319230710/http://islom.uz/content/view/1948/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 27 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || ||2009-yil, 2012-yil ||Ushbu kitob, Ahyorlar va diyorlar fazli deb, nomlangan boʻlib, hajmi 286 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 27-жуз «Аҳёрлар ва диёрлар фазли» |url=http://islom.uz/content/view/1949/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320155302/http://islom.uz/content/view/1949/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 28 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| ||2008-yil, 2012-yil ||Ushbu kitob, Tafsir kitobi deb, nomlangan boʻlib, hajmi 432 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва ҳаёт-28 |url=http://islom.uz/content/view/1610/137/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320002446/http://islom.uz/content/view/1610/137/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 29 juz || Ҳадис ва Ҳаёт|| || 2010-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Tafsir (davomi), Tush va masalalar deb, nomlangan boʻlib, hajmi 432 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва ҳаёт 29-жуз «Тафсир (давоми), Туш ва масаллар» |url=http://islom.uz/content/view/1878/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095154/http://islom.uz/content/view/1878/187/ }}</ref> |- ||[[Hadis va hayot]] 30 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2007-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Qurʼon fazilatlari deb, nomlangan boʻlib, hajmi 320 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 30-жуз «Қуръон фазилатлари» |url=http://islom.uz/content/view/1955/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320215034/http://islom.uz/content/view/1955/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 31 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт|| || ||Siyar va Mag`oziylar kitobi deb, nomlangan. |- |[[Hadis va hayot]] 32 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || || Fitnalar va Qiyomat alomatlari deb, nomlangan. |- |[[Hadis va hayot]] 33 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || || Siyar va Mag`oziylar kitobi deb, nomlangan. |- |[[Hadis va hayot]] 34 juz || Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Yaxshilik va axloq deb, nomlangan boʻlib, hajmi 448 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 34-жуз «Яхшилик ва ахлоқ» |url=http://islom.uz/content/view/1956/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160315012159/http://islom.uz/content/view/1956/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 35 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Zikr, duolar, istigʻfor va tavba deb, nomlangan boʻlib, hajmi 368 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 35-жуз «Зикр, дуолар, истиғфор ва тавба» |url=http://islom.uz/content/view/1957/187/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320032249/http://islom.uz/content/view/1957/187/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 36 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || ||2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Zuhd va raqoiqlar kitobi deb, nomlangan boʻlib, hajmi 352 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 36-жуз «Зуҳд ва рақоиқлар китоби» |url=http://islom.uz/content/view/1958/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314075850/http://islom.uz/content/view/1958/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 37 juz ||Ҳадис ва Ҳаёт || || 2008-yil, 2012-yil||Ushbu kitob, Adab deb, nomlangan boʻlib, hajmi 324 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ҳадис ва Ҳаёт 37-жуз «Адаб» |url=http://islom.uz/content/view/1959/137/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314140821/http://islom.uz/content/view/1959/137/ }}</ref> |- |[[Hadis va hayot]] 38 juz || Ҳадис ва Ҳаёт || || ||Ushbu kitob, Hadlar deb, nomlangan boʻlib, hajmi 320 bet. |- |[[Hadis va hayot]] 39 juz || Ҳадис ва Ҳаёт || || ||Amirlik va Qozilik alomatlari deb, nomlangan. |} {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- |[[Xislatli hikmatlar]] 1 juz|| Хислатли ҳикматлар шарҳи || || 2014 || Ushbu kitobda shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf xazratlari shayx Ibn Atoulloh Sakandariyning «Hikamul-Atoiyya» nomli kitoblariga qilgan tarjimalari va sharhlari oʻrin olgandir. Hajmi 416-bet.<ref>{{Citation |year= |title=104. "Хислатли ҳикматлар шарҳи" 1-жуз нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4119/137/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320005008/http://islom.uz/content/view/4119/137/ }}</ref> |- |[[Xislatli hikmatlarl]] 2 juz ||Хислатли ҳикматлар шарҳи|| ||2014 ||Ushbu kitobda shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf xazratlari shayx Ibn Atoulloh Sakandariyning «Hikamul-Atoiyya» nomli kitoblariga qilgan tarjimalari va sharhlari oʻrin olgandir. Hajmi 448-bet.<ref>{{Citation |year= |title=105. "Хислатли ҳикматлар шарҳи" 2-жуз нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4120/153/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160315012932/http://islom.uz/content/view/4120/153/ }}</ref> |- |[[Xislatli hikmatlar]] 3 juz ||Хислатли ҳикматлар шарҳи|| || 2014||Ushbu kitobda shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf xazratlari shayx Ibn Atoulloh Sakandariyning «Hikamul-Atoiyya» nomli kitoblariga qilgan tarjimalari va sharhlari oʻrin olgandir. Hajmi 448-bet.<ref>{{Citation |year= |title=106. "Хислатли ҳикматлар шарҳи"нинг 3-жузи нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4128/153/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-15 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160315010800/http://islom.uz/content/view/4128/153/ }}</ref> |- |[[Xislatli hikmatlar]] 4 juz ||Хислатли ҳикматлар шарҳи|| ||2014 ||Ushbu kitobda shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf xazratlari shayx Ibn Atoulloh Sakandariyning «Hikamul-Atoiyya» nomli kitoblariga qilgan tarjimalari va sharhlari oʻrin olgandir. Hajmi 472-bet.<ref>{{Citation |year= |title=110. "Хислатли ҳикматлар шарҳи" 4-жузи нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4175/153/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314144641/http://islom.uz/content/view/4175/153/ }}</ref> |- |[[Xislatli hikmatlar]] 5 juz ||Хислатли ҳикматлар шарҳи|| || 2014|| Ushbu kitobda shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf xazratlari shayx Ibn Atoulloh Sakandariyning «Hikamul-Atoiyya» nomli kitoblariga qilgan tarjimalari va sharhlari oʻrin olgandir. Hajmi 416-bet.<ref>{{Citation |year= |title=111. "Хислатли ҳикматлар шарҳи" 5-жузи нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4176/153/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314144652/http://islom.uz/content/view/4176/153/ }}</ref> |} == Ruhiy tarbiya == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- | [[Ruhiy tarbiya]] 1-juz ||Руҳий тарбия || ||2008, 2014 ||Ushbu kitobning birinchi juzi Poklanish deb nomlangan boʻlib, hajmi 408-betni tashkil qiladi.<ref>{{Citation |year= |title=Руҳий тарбия 1-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1887/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-11 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150511012937/http://islom.uz/content/view/1887/190/ }}</ref> |- | Ruhiy tarbiya 2-juz ||Руҳий тарбия || ||2008, 2014 || Ushbu kitobning birinchi juzi Tiklanish deb nomlangan boʻlib, hajmi 496-betni tashkil qiladi.<ref>{{Citation |year= |title=Руҳий тарбия 2-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1888/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095346/http://islom.uz/content/view/1888/187/ }}</ref> |- | Ruhiy tarbiya 3-juz ||Руҳий тарбия || ||2008, 2014<ref>{{Citation |year= |title="Руҳий тарбия" 1, 2, 3 - жузлари чоп этилди |url=http://islom.uz/content/view/3959/153/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2016-03-14 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160314142710/http://islom.uz/content/view/3959/153/ }}</ref> || Ushbu kitobning birinchi juzi Xulqlanish deb nomlangan boʻlib, hajmi 464-betni tashkil qiladi.<ref>{{Citation |year= |title=Руҳий тарбия 3-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1889/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095451/http://islom.uz/content/view/1889/187/ }}</ref> |} == Oltin silsila == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- | Oltin silsila 1 ||Олтин силсила 1|| ||2012 ||Ushbu kitob Sahihi Buhoriyning tarjimasi boʻlib, hajmi 672 bet<ref>{{Citation |year= |title="Олтин силсила" китобининг 1-жузи сотувга чиқди |url=http://islom.uz/content/view/2929/149/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-10 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150510173138/http://islom.uz/content/view/2929/149/ }}</ref>. |- | Oltin silsila 2||Олтин силсила 2 || ||2013 ||Ushbu kitob Sahihi Buhoriyning tarjimasi boʻlib, hajmi 672 bet<ref>{{Citation |year= |title="Олтин силсила" китобининг 2-жузи |url=http://islom.uz/content/view/3221/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095409/http://islom.uz/content/view/3221/190/ }}</ref>. |- | Oltin silsila 3||Олтин силсила 3|| ||2013 ||Ushbu kitob Sahihi Buhoriyning tarjimasi boʻlib, hajmi 672 bet<ref>{{Citation |year= |title="Олтин Силсила" китобининг 3-жузи |url=http://islom.uz/content/view/3584/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095307/http://islom.uz/content/view/3584/190/ }}</ref>. |- | Oltin silsila 4||Олтин силсила 4|| || 2014|| Sahihi Buhoriyning tarjimasi boʻlib bu kitobda: Vasiyatlar kitobi, Jihod va yurishlar kitobi, Xumus kitobi, Jizya kitobi, Yaratishning ibtidosi kitobi, Anbiyolar salavotullohi alayhim kitobi,Munoqiblar kitobidan tashkil topgan boʻlib hajmi 672 bet<ref>{{Citation |year= |title="Олтин силсила" китобининг 4-жузи |url=http://islom.uz/content/view/3737/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505062936/http://islom.uz/content/view/3737/190/ }}</ref>. |} == Zikr ahlidan soʻrang == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- | Zikr ahlidan soʻrang 1 ||Зикр аҳлидан сўранг 1|| || 2011||Hajmi 400 bet<ref>{{Citation |year= |title="Зикр аҳлидан сўранг" тўпламининг 1-жилди |url=http://islom.uz/content/view/2299/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095732/http://islom.uz/content/view/2299/190/ }}</ref>. |- | Zikr ahlidan soʻrang 2||Зикр аҳлидан сўранг 2 || ||2011 ||Hajmi 400 bet<ref>{{Citation |year= |title="Зикр аҳлидан сўранг" тўпламининг 2-жилди |url=http://islom.uz/content/view/2479/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095056/http://islom.uz/content/view/2479/190/ }}</ref>. |- | Zikr ahlidan soʻrang 3||Зикр аҳлидан сўранг 3|| || 2013||Hajmi 400 bet<ref>{{Citation |year= |title="Зикр аҳлидан сўранг" 3-қисм |url=http://islom.uz/content/view/3175/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095108/http://islom.uz/content/view/3175/190/ }}</ref>. |- | Zikr ahlidan soʻrang 4||Зикр аҳлидан сўранг 4|| || || Hajmi 400 bet<ref>{{Citation |year= |title="Зикр аҳлидан сўранг" тўпламининг 4-жилди |url=http://islom.uz/content/view/3666/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150321043704/http://islom.uz/content/view/3666/190/ }}</ref>. |} == Kifoya == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- | [[Kifoya (kitob)|Kifoya]] 1 ||Кифоя 1|| || 2008||Ushbu 3 jildlik mujalladning toʻliq nomi «Kifoya sharhi Muxtasari Viqoya»dir, yaʼni u Oʻrta osiyoda mashhur boʻlgan «Muxtasari Viqoyanя»ning tarjima va sharhidir. Birinchi juzda «Poklik» va «Namoz» kitoblaridan iborat. Hajmi 536 bet<ref>{{Citation |year= |title=Кифоя 1-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1883/52/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095503/http://islom.uz/content/view/1883/52/ }}</ref>. |- | [[Kifoya (kitob)|Kifoya]] 2||Кифоя 2 || ||2008 ||Ushbu 3 jildlik mujalladning toʻliq nomi «Kifoya sharhi Muxtasari Viqoya»dir, yaʼni u Oʻrta osiyoda mashhur boʻlgan «Muxtasari Viqoyanя»ning tarjima va sharhidir. Ikkinchi juzda zakot, roʻza, xaj va nikohga oid masalalarni oʻz ichiga olgan. Hajmi 536 bet<ref>{{Citation |year= |title=Кифоя 2-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1884/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095319/http://islom.uz/content/view/1884/187/ }}</ref>. |- | [[Kifoya (kitob)|Kifoya]] 3||Кифоя 3|| || 2008||Ushbu oxirgi juzida qasamlar, savdo, ribo va shu kabi boshqa turli masalalarga oid hukmlar keltirilgan. Hajmi 600 bet<ref>{{Citation |year= |title=Кифоя 3-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1885/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095433/http://islom.uz/content/view/1885/187/ }}</ref>. |} == Odoblar xazinasi == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- | Odoblar xazinasi 1 ||Одоблар хазийнаси 1|| || 2008||Ushbu kitob Imom Buxoriyning ikkinchi bosh asarlari boʻlmish «Al-adab Al-Mufrad» kitoblariga Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlaring qilgan sharhlaridir.Hajmi 496 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Одоблар хазийнаси 1-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1872/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-04-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150406030219/http://islom.uz/content/view/1872/187/ }}</ref> |- | Odoblar xazinasi 2||Одоблар хазийнаси 2 || ||2009 ||Ushbu kitob Imom Buxoriyning ikkinchi bosh asarlari boʻlmish «Al-adab Al-Mufrad» kitoblariga Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlaring qilgan sharhlaridir.Hajmi 494 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Одоблар хазийнаси 2-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1873/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095919/http://islom.uz/content/view/1873/187/ }}</ref> |- | Odoblar xazinasi 3||Одоблар хазийнаси 3|| || 2009|| Ushbu kitob Imom Buxoriyning ikkinchi bosh asarlari boʻlmish «Al-adab Al-Mufrad» kitoblariga Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlaring qilgan sharhlaridir.Hajmi 464 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Одоблар хазийнаси 3-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1874/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095758/http://islom.uz/content/view/1874/187/ }}</ref> |- | Odoblar xazinasi 4||Одоблар хазийнаси 4|| ||2009 ||Ushbu kitob Imom Buxoriyning ikkinchi bosh asarlari boʻlmish «Al-adab Al-Mufrad» kitoblariga Shayx Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf hazratlaring qilgan sharhlaridir.Hajmi 432 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Одоблар хазийнаси 4-жуз |url=http://islom.uz/content/view/1875/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095856/http://islom.uz/content/view/1875/187/ }}</ref> |} == Boshqa adabiyotlar roʻyxati == {| class="wikitable" border="1" width="100%" |- !width="20%"|Nomi !width="15%"|Asl nomi !width="5%"|Tasvir !width="5%"|Nashr qilingan sana !width="40%"|Izoh |- |Qurʼoni Karim va oʻzbek tilidagi maʼnolari tarjimasi || Қуръони Карим ва ўзбек тилидаги маънолари таржимаси || ||2011, 2013|| Bu kitob Tafsiri Hiloning qisqartirilgan nashri boʻlib, unda faqat oyatlarning asli hamda maʼnolarning oʻzbekcha tarjimasi berilgan. Hajmi 640 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Қуръони Карим ва ўзбек тилидаги маънолари таржимаси" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3546/137/ |access-date=2015-03-23 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320013645/http://islom.uz/content/view/3546/137/ }}</ref> |- | Qurʼon ilmlari|| Қуръон илмлари || ||2013||Ushbu kitob Qurʼoni Karim haqida boʻlib hajmi 504 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Қуръон илмлари" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3330/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095357/http://islom.uz/content/view/3330/190/ }}</ref> |- |Aqidatut-Tahoviya || АҚИДАТУТ-ТАҲОВИЯ|| ||2014|| Hajmi 448 bet.<ref>{{Citation |year= |title="АҚИДАТУТ-ТАҲОВИЯ шарҳининг талхийси" китоби нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4014/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319235337/http://islom.uz/content/view/4014/137/ }}</ref> |- | Aqoid ilmi va unga bogʻliq masalalar|| Ақоид илми ва унга боғлиқ масалалар || ||2011, 2013||Ushbu kitobda aqiyda ilmiga bogʻliq dolzarbmavzular keng yoritilgan. Shuningdek aqoid ilmining koʻzga koʻringan imomlari va ularning bu sohada qilgan xizmarlari haqida maʼlumotlar keltirilgan. Hajmi 352 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Ақоид илми ва унга боғлиқ масалалар" |url=http://islom.uz/content/view/2020/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518094952/http://islom.uz/content/view/2020/190/ }}</ref> |- |Amallar niyatga bogʻliq || Амаллар ниятга боғлиқдир|| || 2015|| Ushbu kitob Amallar niyatga bogʻliq deb nomlangan hadisga yozilgan sharh hisoblanadi. Kitob hajmi 184 betni tashkil qiladi.<ref>{{Citation |year= |title=107. "Амаллар ниятга боғлиқдир" китоби нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4136/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317004806/http://islom.uz/content/view/4136/137/ }}</ref> |- | Baxtiyor oila|| Бахтиёр оила || ||2011||Bu kitob Islom dinida oila va unga boʻlgan munosatlar haqida yozilgan boʻlib, hajmi 504 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Бахтиёр оила" китоби |url=http://islom.uz/content/view/2440/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095130/http://islom.uz/content/view/2440/190/ }}</ref> |- |Keksalarni eʼzozlash ||Кексаларни эъзозлаш ||||2015 || Ushbu kitob keksalarni eʼzozlash yili munosabati bilan nashr qilingan boʻlib, kitob 96 betni tashkil qiladi.<ref>{{Citation |year= |title=109. "Кексаларни эъзозлаш" китоби сотувга чиқди |url=http://islom.uz/content/view/4138/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317004813/http://islom.uz/content/view/4138/137/ }}</ref> |- |Ochiq xat|| Очиқ хат || ||2015 || Bu kitob diniy ektrimizm va terorizmni qoralab yozilgan boʻlib, hajmi 184 betni tashkil qiladi.<ref>{{Citation |year= |title=108. "Очиқ хат" китоби нашрдан чиқди |url=http://islom.uz/content/view/4137/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-17 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150317004809/http://islom.uz/content/view/4137/137/ }}</ref> |- |Samarqandning sara ulamolari || Самарқанднинг сара уламолари|| || 2014|| Bu kitobda Samarqandda tugʻilib, yashab oʻtgan islom ulamolari haqida yozilgan boʻlib, hajmi 112 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Самарқанднинг сара уламолари" китоби нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/3715/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320013304/http://islom.uz/content/view/3715/137/ }}</ref> |- | Islomda inson huquqlari|| Исломда инсон ҳуқуқлари || ||----|| |- | Islom va atrof muhit mohofazasi|| Ислом ва атроф муҳит муҳофазаси || ||----|| |- | Islom musaffoligi yoʻlida|| Ислом мусаффолиги йўлида || ||----|| |- |Islom maʼnaviy jinoyatlarga qarshi || Ислом маънавий жиноятларга қарши || ||----|| |- |Islomda oila || Исломда оила || ||----|| |- |Isrof || Исроф|| ||2014|| Bu kitobda musulmonlarning toʻy va dafn marosimlaridagi isrofgarchiliklarining notoʻgʻriligi haqida yozilgan asar boʻlib, hajmi 80 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Исроф" номли китоб сотувга чиқди |url=http://islom.uz/content/view/3974/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320011444/http://islom.uz/content/view/3974/137/ }}</ref> |- | Iymon|| Иймон || ||2010||Hajmi 352 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Иймон |url=http://islom.uz/content/view/1882/52/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095205/http://islom.uz/content/view/1882/52/ }}</ref> |- |Ixtiloflar, sabablar, yechimlar || Ихтилофлар, сабаблар, ечимлар || ||2011||Hajmi 320 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Ихтилофлар, сабаблар, ечимлар |url=http://islom.uz/content/view/1877/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095142/http://islom.uz/content/view/1877/187/ }}</ref> |- |Ixtiloflar haqida || Ихтилофлар ҳақида || ||----|| |- |Ijtimoiy odoblar || Ижтимоий одоблар || ||2012||Ushbu kitobda musulmonlar ijtimoiy hayotlaridagi odoblar haqidagi mavzularni yoritgan boʻlib, hajmi 456 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Ижтимоий одоблар" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3042/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095240/http://islom.uz/content/view/3042/190/ }}</ref> |- |Yolgʻon || Ёлғон|| ||2014|| Bu kitobda jamiyatdagi yolgʻonchiliklar va uning oqibatidagi mojarolar haqida soʻz yuritilad. Hajmi 80 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Ёлғон" китоби нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/4068/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320222928/http://islom.uz/content/view/4068/137/ }}</ref> |- |Yaxshilik va silai rahm ||Яхшилик ва силаи раҳм || ||2013||Mazkur asar Movaraunnahr diyoridan chiqqan qadim ulamolardan biri, hijriy 246 sanada vafot etgan Husayn ibn Hasan Marvaziy rahmatullohi alayhining «Kitabul birri vas-sila» nomli kitobining sharhlangan tarjimasidir. Ushbu asar islom dinidagi eng moʻtabar ibodatlardan biri - yaxshilik qilish va qarindosh-urugʻlik rishtalarini bardavom qilish haqidadir. Kitob 2 juzni tashkil qilib, har bir juzining hajmi 304 betndan iborat.<ref>{{Citation |year= |title="Яхшилик ва силаи раҳм" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3537/137/ |access-date=2015-03-23 |archivedate=2015-03-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150319233449/http://islom.uz/content/view/3537/137/ }}</ref> |- | Suniy aqiydalar||Сунний ақийдалар || ||2008-yil, 2013-yil|| Bu kitob aqoiyda masalasi musulmon insonni yashash tarzi, hayot nizomi boʻlib, islom dinining mohiyatini, eʼtiqodini asosini belgilab beruvchi poydevordir. Mazkur kitob ana shu muhim va ulkan mavzuni keng ommaga oson va loʻnda tarzda yetkazish maqsadida yozilgan. Asarda aqiyda bobida yozilgan eski va yangi kitoblarning uslubidan va maʼlumotlaridan foydalanilgan. Hajmi 560 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Сунний ақидалар |url=http://islom.uz/content/view/1892/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095942/http://islom.uz/content/view/1892/187/ }}</ref> |- | Hidoyat imomi || Ҳидоят имоми|| ||2014||Ushbu kitob Abu Mansur Moturudiy haqida yozilgan boʻlib, hajmi 128-bet.<ref>{{Citation |year= |title="Ҳидоят имоми" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3877/190/ |access-date=2015-04-14 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320203930/http://islom.uz/content/view/3877/190/ }}</ref> |- | Din nasihatdir|| Дин насиҳатдир || ||2006||Ushbu kitobda ixtiloflarga sabab boʻlayotgan oqim va firqalar haqida soʻz ketadi. Kitobda mazkur oqimlardan biri – «Hizbut-tahrir» partiyasi haqidagi moʻʼtabar manbalar olingan maʼlumotlar keltiriladi. Hajmi 144 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Дин насиҳатдир |url=http://islom.uz/content/view/1891/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095931/http://islom.uz/content/view/1891/187/ }}</ref> |- | Fiqhiy yoʻnalishlar va kitoblar ||Фиқҳий йўналишлар ва китоблар || ||2011||Ushbu kitob fiqhiy mazhablar, fuqaholar va ularning asarlari haqida batafsil maʼlumotlar bor. Shuningdek hozir faoliyat koʻrsatayotgan xalqaro fiqh akademiyalari haqida soʻz yuritiladi. Hajmi 304 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Фиқҳий йўналишлар ва китоблар |url=http://islom.uz/content/view/2025/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320232529/http://islom.uz/content/view/2025/190/ }}</ref> |- | Qarz va unga bogʻliq masalalar|| Қарз ва унга боғлиқ масалалар || ||2014||Islom dinida qarz olish va berish haqidagi shariatda belgilangan qonunlar haqidagi kitob/ Hajmi 128 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Қарз ва унга боғлиқ масалалар" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3785/187/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505075040/http://islom.uz/content/view/3785/187/ }}</ref> |- |Sogʻlom bola || Соғлом бола || ||2014|| Islom dininda farzand tarbiyash va u bolani sogʻlom voyaga yetishtirish haqidagi kitob. Hajmi 152 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Соғлом бола" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3748/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150505092725/http://islom.uz/content/view/3748/190/ }}</ref> |- | Mazhablar - birlik ramzi||Мазҳаблар – бирлик рамзи || ||2014||Ushbu kitob islom dinidagi 4 mazhab va ularning aqiydalari bir ekanligi va barcha mazhab bitta yoʻlda ekanligi haqida yozilgan boʻlib hajmi 216 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Мазҳаблар – бирлик рамзи" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3676/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-03-21 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150321043931/http://islom.uz/content/view/3676/190/ }}</ref> |- |Mazhabsizlik Islom shariatiga tahdid soluvchi eng xatarli bidʼatdir || Мазҳабсизлик Ислом шариатига таҳдид солувчи энг хатарли бидъатдир || ||2013|| Ushbu kitobda Islom dining toʻrt mazhabini inkor qiluvchi oʻzboshimcha musulmonlarga raddiyalar berilgan. Hajmi 200 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Мазҳабсизлик Ислом шариатига таҳдид солувчи энг хатарли бидъатдир" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3279/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095228/http://islom.uz/content/view/3279/190/ }}</ref> |- |Mustalahul hadis || Мусталаҳул ҳадис || ||2011||Bu kitobda hadislarni zaif yoki sahihligini va hadislarni tushunib yetish ilmiga bagʻishlangan. Hajmi 376 bet<ref>{{Citation |year= |title=Мусталаҳул ҳадис китоби |url=http://islom.uz/content/view/2033/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518094941/http://islom.uz/content/view/2033/190/ }}</ref> |- |Mukammal saodat yoʻli||Мукаммал саодат йўли|| || 2012 ||Bu kitob 4 qismga boʻlingan boʻlib 448 betni tashkil qiladi<ref>{{Citation |year= |title="Мукаммал саодат йўли" китоби нашр этилди |url=http://islom.uz/content/view/2752/137/ |access-date=2015-03-22 |archivedate=2015-03-20 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150320013955/http://islom.uz/content/view/2752/137/ }}</ref> |- | Moʻminning meʼroji - mufassal namoz kitobi|| Мўминнинг меърожи - муфассал намоз китоби || ||2014||Namoz haqidagi ushbu kitob krill va lotin alifbosida chop etilgan boʻlib, hajmi 240 bet<ref>{{Citation |year= |title=Мўминнинг меърожи - муфассал намоз китоби |url=http://islom.uz/content/view/3856/190/ |access-date=2015-05-05 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518093752/http://islom.uz/content/view/3856/190/ }}</ref> |- |Folbinlik, sehrgarlik, jin chiqarish kabi ishlarning haqiqati || Фолбинлик, сеҳргарлик, жин чиқариш каби ишларнинг ҳақиқати || ||2013|| Ushbu kitobda islom dininda sehr, folbinlikning insonlarga taʼsiri va jin chiqarish haqidagi mavzular yoritilgan boʻlib, hajmi 112 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Фолбинлик, сеҳргарлик, жин чиқариш каби ишларнинг ҳақиқати" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3318/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095023/http://islom.uz/content/view/3318/190/ }}</ref> |- | Sof tabiat dini|| Соф табиат дини || ||2012||Sayyid Mubashshir Taroziyning Sof tabiat dini kitobining tarjima va sharhlari yozilgan. Hajmi 120 bet.<ref>{{Citation |year= |title="Соф табиат дини" китоби |url=http://islom.uz/content/view/3043/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-19 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150519124159/http://islom.uz/content/view/3043/190/ }}</ref> |- | Rasululloh sallallohu alayhi vasallam|| Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам || ||2011||Islom dini paygʻambari boʻlgan Muhammad alayhissalomning insonlarga namuna boʻladigan ishlari va ibodatlar haqida soʻz yuritiladi. Hajmi 448 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи васаллам |url=http://islom.uz/content/view/2032/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095035/http://islom.uz/content/view/2032/190/ }}</ref> |- | Tasvvuf haqida tasavvur|| Тасаввуф ҳақида тасаввур || ||2010||Hajmi 280 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Тасаввуф ҳақида тасаввур |url=http://islom.uz/content/view/1880/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095217/http://islom.uz/content/view/1880/187/ }}</ref> |- |Yaxshilik va silai rahm 1 || Яхшилик ва силаи раҳм 1 || ||2009||Hajmi 305 bet.<ref name="Яхшилик ва силаи раҳм 1, 2 жузлари">{{Citation |year= |title=Яхшилик ва силаи раҳм 1, 2 жузлари |url=http://islom.uz/content/view/1886/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095839/http://islom.uz/content/view/1886/187/ }}</ref> |- |Yaxshilik va silai rahm 2|| Яхшилик ва силаи раҳм 2 || ||2009||Hajmi 305 bet.<ref name="Яхшилик ва силаи раҳм 1, 2 жузлари"/> |- | Usulul fiqh|| Усулул фиқҳ || ||2010||Hajmi 576 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Усулул фиқҳ |url=http://islom.uz/content/view/1890/187/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095828/http://islom.uz/content/view/1890/187/ }}</ref> |- | Vasatiya - hayot yoʻli|| Васатия - ҳаёт йўли || ||2006||Hajmi 304 bet.<ref>{{Citation |year= |title=Васатия - ҳаёт йўли |url=http://islom.uz/content/view/1960/190/ |access-date=2015-05-08 |archivedate=2015-05-18 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20150518095908/http://islom.uz/content/view/1960/190/ }}</ref> |- |Jamiyat ko'ksiga urilgan zaharli xanjar || Жамият кўксига урилган заҳарли ханжар<ref>{{Citation |year= |title=Таъзиянома |url=http://muslim.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=3628:2015-03-12-08-56-44&catid=92:2012-10-18-17-26-56&Itemid=138 |access-date=2015-05-28 |archivedate=2016-03-05 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305022640/http://muslim.uz/index.php?option=com_content&view=article&id=3628:2015-03-12-08-56-44&catid=92:2012-10-18-17-26-56&Itemid=138 }}</ref> || ||----|| |- |Shoyadki taqvodor boʻlsak || Шоядки тақводор бўлсак || ||----|| |- | Poklik iymondandir|| Поклик иймондандир || ||----|| |- |Haj ibodati || Ҳаж ибодати || ||----|| |- | Ramazonni qanday qarshilaymiz|| Рамазонни қандай қаршилаймиз || ||----|| |- |Tarix omonatdir ||Тарих омонатдир || ||----|| |} == Havolalar == [http://islom.uz/content/view/1763/187/ Китоблар] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150320032716/http://islom.uz/content/view/1763/187/ |date=2015-03-20 }} == Manbalar == {{manbalar|2}} q2bxh6a7a95ruwo30rk2aicpbfx2m2b 0 658719 6304907 5474340 2026-10-11T05:11:35Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304907 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi | ismi = Migel Xuan Sebastian Pinera Echinik | asl ismi = Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique | tasvir = Sebastian Pinera.JPG | uzunlik = 200px | lavozimi = [[Fayl:Flag of the President of Chile.svg|25px]] [[Chili]] 37-prezidenti | boshlanish davri = [[2018-yil]] [[11-mart]]dan | tugash davri = [[2022-yil]] [[11-mart]]gacha | oʻtmishdoshi = [[Michelle Bachelet]] | vorisi = [[Gabriel Boric]] | boshlanish davri_2 = [[2010-yil]] [[11-mart]]dan | tugash davri_2 = [[2014-yil]] [[11-mart]]gacha | oʻtmishdoshi_2 = [[Michelle Bachelet]] | vorisi_2 = [[Michelle Bachelet]] | tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1949|12|1}} | tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Santyago}}, [[Chili]] | partiyasi = Chili Milliy tiklanish partiyasi | bilimi = [[Garvard Universiteti]] | mukofotlari = {{Muqaddas Olav ordeni katta xochi}} | vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2024|2|6|1949|12|1}} | vafot joyi = {{VafotJoyi|Ranko}}, [[Chili]] }} '''Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique''' (1949-yil 1-dekabr — 2024-yil 6-fevral) – [[Chili]] davlat va siyosat arbobi<ref>[http://www.elpais.com/articulo/internacional/Pinera/compromete/deshacer/legado/Concertacion/chilena/elpepuint/20100118elpepuint_14/Tes Piñera se compromete a no deshacer el legado de la Concertación chilena]</ref>, iqtisodchi, tadbirkor, milliarder. [[2010-yil]] [[11-mart|11-martdan]] [[2014-yil]] [[11-mart|11-martga]] qadar va yana 2018-2022-yillarda mamlakat prezidenti<ref>[http://www.forbes.ru/milliardery-photogallery/259577-vlast-bogatykh-politiki-milliardery-iz-spiska-forbes/photo/12 Vlast bogatix: politiki-milliarderi iz spiska Forbes]</ref><ref>[http://www.vedomosti.ru/newspaper/article/2010/01/26/223747 „Eto ne grex i ne prestuplenie“, – Sebastyan Pinera, prezident Chili]</ref>. Xristian-demokrat siyosatchi va diplomatning oʻgʻli. Chili katolik universitetida biznes boshqaruvi va [[Harvard universiteti|Garvard universitetida]] iqtisod boʻyicha tahsil olgan. Uning taxminiy boyligi milliard dollarga teng. [[Forbes]] maʼlumotlariga koʻra, [[2019-yil]]<nowiki/>da 2,8 milliard dollarga teng boylik bilan Chilidagi eng boy odamlardan biriga aylandi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Sebastian Piñera|url=https://www.forbes.com/profile/sebastian-pinera/|ish=[[Forbes]]|kirish sanasi=23 October 2019|til=en|arxivsana=3 November 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191103200441/https://www.forbes.com/profile/sebastian-pinera/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Araneda|ism=Juan-Carlos|sarlavha=Ranking de multimillonarios Forbes: ¿Quiénes son los 11 chilenos que figuran en la lista 2018?|url=https://www.emol.com/noticias/Economia/2018/03/06/897599/Conoce-los-millonarios-chilenos-del-ranking-Forbes.html|nashriyot=[[El Mercurio]]|kirish sanasi=23 October 2019|til=es|sana=6 March 2018|arxivsana=23 October 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20191023191004/https://www.emol.com/noticias/Economia/2018/03/06/897599/Conoce-los-millonarios-chilenos-del-ranking-Forbes.html}}</ref>. Liberal-konservativ [[Milliy yangilanish (Chili)|Milliy yangilanish]] partiyasi aʼzosi. 1990-yildan 1998-yilgacha Sharqiy Santyago okrugi senatori boʻlib ishlagan, 2005-yilgi prezidentlik uchun saylovlarda [[Michelle Bachelet|Mishel Bacheletga]] yutqazgan. [[2010-yil]]da muvaffaqiyat qozongan. Chilining 1958-yildan buyon demokratik yoʻl bilan saylangan birinchi konservativ prezidenti<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Covarrubias |first=Bárbara |date=1 January 2010 |title=Piñera firma acta que lo proclama como Presidente de la República |language=es |work=[[El Mercurio]] |url=https://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=396246 |url-status=dead |access-date=23 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023191005/https://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp%3Fidnoticia%3D396246 |archive-date=23 October 2019}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Araneda |first=Juan-Carlos |date=4 July 2002 |title=Hitos de la vida pública de Pinochet |language=es |work=[[El Mercurio]] |url=https://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp?idnoticia=89298 |url-status=dead |access-date=23 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191023191008/https://www.emol.com/noticias/nacional/detalle/detallenoticias.asp%3Fidnoticia%3D89298 |archive-date=23 October 2019}}</ref> boʻldi. 2019-yil oxirida boshlangan ijtimoiy tartibsizliklardan soʻng, Pineraning prezidentlik tamoyili boʻyicha boshqaruv qobiliyatining pasayishi, Chili de-fakto [[parlamentarizm]] holatida yoki parlamentar boʻlishi kerak degan daʼvolarga olib keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 November 2020 |title=Presidente de la Sofofa cree que existe un "parlamentarismo de facto" que está "causando estragos" |language=Spanish |work=[[El Mostrador]] |url=https://www.elmostrador.cl/dia/2020/11/17/presidente-de-la-sofofa-cree-que-existe-un-parlamentarismo-de-facto-que-esta-causando-estragos/ |url-status=live |access-date=12 January 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201118005855/https://www.elmostrador.cl/dia/2020/11/17/presidente-de-la-sofofa-cree-que-existe-un-parlamentarismo-de-facto-que-esta-causando-estragos/ |archive-date=18 November 2020}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14 March 2020 |title=Presidente del Senado: "Si Piñera quiere seguir debe aceptar un parlamentarismo de facto" |work=[[Canal 13 (Chilean TV channel)|Canal 13]] |url=https://www.t13.cl/noticia/politica/presidente-del-senado-si-pinera-quiere-seguir-debe-aceptar-parlamentarismo-facto |url-status=live |access-date=25 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200319160216/https://www.t13.cl/noticia/politica/presidente-del-senado-si-pinera-quiere-seguir-debe-aceptar-parlamentarismo-facto |archive-date=19 March 2020}}</ref><ref>{{Cite journal|title=Will Chile's Pension Withdrawals Cause Long-Term Pain?|journal=The Dialogue|url=https://www.theregreview.org/2020/06/24/court-correa-chile-political-institutional-response-covid-19/|date=17 December 2020|access-date=25 January 2021|archivedate=16 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116172607/https://www.theregreview.org/2020/06/24/court-correa-chile-political-institutional-response-covid-19/}}</ref><ref name="CourtCorrea20202">{{Cite journal|title=Chile's Political and Institutional Response to COVID-19|journal=[[The Regulatory Review]]|url=https://www.theregreview.org/2020/06/24/court-correa-chile-political-institutional-response-covid-19/|last=Court|first1=Josefina|date=24 June 2020|last2=Correa|first2=José Tomás|access-date=25 January 2021|archivedate=16 January 2021|archiveurl=https://web.archive.org/web/20210116172607/https://www.theregreview.org/2020/06/24/court-correa-chile-political-institutional-response-covid-19/}}</ref>. == Biografiyasi == Piñera Jose Piñera Karvallo va Magdalena Echenique Rozasning oltinchi farzandi. Uning ota-bobolari orasida onasining katta buvisi Luisa Pinto-Garmendiya, prezident Anibal Pinto Garmendiyaning singlisi va prezident Fransisko Antonio Pintoning qizi, Luisa Garmendiya Alurralde ham bor<ref>Retamal Favereau, Julio; Celis Atria, Carlos; y Muñoz Correa, Juan Guillermo – ''"Familias Fundadoras de Chile, 1540-1600"'', Editorial Universitaria, Santiago, 1992. pg. 789</ref>. Dunyodagi eng qadimiy Rim-katolik yepiskopi [[Bernardino Pinera|Bernardino]], uning jiyani boʻlib, 2020-yilda [[COVID-19 koronavirus infeksiyasi|COVID-19]] asoratlari tufayli vafot etgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.biobiochile.cl/noticias/nacional/chile/2020/06/21/bernadino-pinera-murio-neumonia-covid-19-segun-certificado-defuncion.shtml|sarlavha=Bernardino Piñera murió por neumonía por Covid-19, según certificado de defunción|ish=BioBioChile|til=es-CL|sana=21 June 2020|kirish sanasi=22 June 2020|ism=Felipe|muallif=Delgado|arxivsana=23 June 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200623192246/https://www.biobiochile.cl/noticias/nacional/chile/2020/06/21/bernadino-pinera-murio-neumonia-covid-19-segun-certificado-defuncion.shtml}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.periodicoencuentro.cl/abril2010/|sarlavha=Monseñor Bernardino Piñera y la relación con su sobrino Presidente|nashriyot=periodicoencuentro.cl|kirish sanasi=22 September 2016|arxivsana=23 September 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160923033151/http://www.periodicoencuentro.cl/abril2010/}}</ref>. Pineraning oilasi uning tugʻilganidan bir yil oʻtib [[Belgiya|Belgiyaga]], keyinroq [[New York (shahar)|Nyu-York]] shahriga koʻchib oʻtdi. Otasi Chilining Birlashgan Millatlar Tashkilotidagi vakili boʻlgan. Piñera 1955-yilda Chiliga qaytib keldi va Colegio del Verbo Divinoga oʻqishga kirdi. 1967-yilda tugatdi<ref>{{In lang|es}} Universia [http://www.universia.cl/portada/actualidad/noticia_actualidad.jsp?noticia=120078 Sebastián Piñera Perfil] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150207211052/http://www.universia.cl/portada/actualidad/noticia_actualidad.jsp?noticia=120078 |date=2015-02-07 }}</ref>. Keyinroq, Piñera Chilidagi Papalik katolik universitetiga oʻqishga kirdi va 1971-yilda tijorat muhandisligi boʻyicha bakalavr darajasini oldi. Oʻqishni tugatgach, u har bir sinfdagi eng yaxshi oʻquvchiga beriladigan Raul Iver Oksli mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{Citation|url=http://diario.elmercurio.cl/detalle/index.asp?id=44b683ae-0698-4b29-a37e-54adbab1d7d3|journal=El Mercurio|title=Caminos cruzados|language=es|access-date=18 January 2010|archivedate=8 December 2015|archiveurl=https://web.archive.org/web/20151208162340/http://diario.elmercurio.cl/detalle/index.asp?id=44b683ae-0698-4b29-a37e-54adbab1d7d3}}.</ref>. Piñera iqtisod boʻyicha [[Adʼyunktura|aspiranturani]] uchun qisman [[Fulbright dasturi|Fulbrayt dasturi]] boʻyicha [[Harvard universiteti|Garvard universitetida]] davom etdi. Garvardda oʻqigan vaqtlarida Piñera va sinfdoshi „Journal of Economic History“ jurnalida „Qadimgi janubning qullarning mintaqalararo harakatidagi ulushi“ nomli maqola muallifi boʻlishdi<ref>{{Citation|last=Kotlikoff|first1=Laurence J.|last2=Piñera|first2=Sebastián|title=The Old South's Stake in the Inter-Regional Movement of Slaves, 1850–1860|journal=Journal of Economic History|volume=37|issue=2|year=1977|pages=434–450|jstor=2118765|doi=10.1017/s002205070009700x}}</ref>. Garvardda uch yil oʻtgach, Pinera ham sanʼat magistri, ham iqtisod fanlari doktori darajasini oldi<ref>{{Citation|url=http://noticiassecretas.blogspot.com/2009/07/la-tesis-doctoral-de-sebastian-pinera.html|title=La tesis doctoral de Sebastián Piñera|date=30 July 2009|first1=Roberto Castillo|last=Sandoval|journal=Noticias secretas|language=es|access-date=20 December 2009|archivedate=8 July 2011|archiveurl=https://web.archive.org/web/20110708055115/http://noticiassecretas.blogspot.com/2009/07/la-tesis-doctoral-de-sebastian-pinera.html}}</ref>. Piñera 1971-yildan 1988-yilgacha Chili universiteti, Chili papa katolik universiteti va Adolfo Ibanez universitetida iqtisod boʻyicha oʻqituvchi boʻlgan. 1971-yilda Chili universiteti qoshidagi Iqtisodiyot fakultetida, 1972-yilda Valparaiso biznes maktabida iqtisodiy siyosat nazariyasi boʻlimiga rahbarlik qilgan<ref>{{Citation |title=Sebastián Piñera Echeñique&nbsp;— Senador |url=http://biografias.bcn.cl/pags/biografias/detalle_par.php?id=226 |work=Reseñas parlamentarias&nbsp;— Biblioteca del Congreso Nacional de Chile |year=2020 |access-date=21 December 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070726205301/http://biografias.bcn.cl/pags/biografias/detalle_par.php?id=226 |url-status=live |language=es |archive-date=26 July 2007}}</ref>. [[1989-yil]]da Sesiliya Morel, Danica Radic va Paula Delano bilan birga Piñera „Tadbirkor ayollar“ jamgʻarmasini (Fundación Mujer Emprende) yaratdi, dastlab „Yoshlar uyi“ (La Casa de la Juventud) deb nomlangan. Jamgʻarma kam taʼminlangan yosh ayollarning rivojlanishiga yordam berishni maqsad qilgan<ref>{{In lang|es}} Fundacion Mujer Emprende [http://www.mujeremprende.cl/me_qs.php Quienes Somos] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100115140830/http://www.mujeremprende.cl/me_qs.php |date=2010-01-15 }}</ref>. [[1973-yil]]da Pinera „Fundación Futuro“ jamgʻarmasini yaratdi, uning prezidenti boʻldi va direktorlari Krishtian Boza, Mariya Tereza Chadvik, Hugo Montes, Sesiliya Morel, Renato Poblete, Fabio Valdes boʻlishdi. Jamgʻarmaning bosh direktori – Magdalena Pinyera hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.estrellaarica.cl/prontus4_nots/site/artic/20100423/pags/20100423170525.html |sarlavha=Magdalena Piñera, directora de la Fundación Futuro lanzó "Ojo con el Ejército de Chile" (Video) |ish=www.estrellaarica.cl |qaralgan sana=19 December 2017 |arxivsana=22 December 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171222104856/http://www.estrellaarica.cl/prontus4_nots/site/artic/20100423/pags/20100423170525.html}}</ref>. Jamgʻarmaning vazifasi Chilida adolat, erkinlik va demokratiyani rivojlantirishga yordam berishdir<ref>{{In lang|es}} Fundanción Futuro [http://www.fundacionfuturo.cl/index.php?option=com_content&view=article&id=43&Itemid=20 Quienes Somos]</ref>. Pinyera prezident etib saylanganidan keyin fond Fundación Cultura y Sociedad deb oʻzgartirildi<ref>{{In lang|es}} Terra [http://economia.terra.cl/noticias/noticia.aspx?idNoticia=201002091001_INV_78739381 Semana clave para fundación a la que Piñera traspasará propiedad de Chilevisión]</ref>. Fundación Cultura y Sociedad (sobiq Fundación Futuro) ostida Grupo Tantauco Xuan Karlos Urkidi tomonidan boshqariladi. U Pinera oʻz prezidentligi davrida kiritgan yoki kiritmoqchi boʻlgan takliflarni qoʻllab-quvvatlash uchun yaratilgan<ref>{{In lang|es}} Piñera2010 [http://pinera2010.cl/2009/09/22/conoce-las-propuestas-medioambientales-del-grupo-tantauco/ Conoce las propuestas medioambientales del Grupo Tantauco] {{Webarxiv}}</ref>. 2005-yilda Piñera mintaqaning 118000 gektar noyob [[Ekosistema|ekotizimini]] himoya qilish maqsadida [[Chiloe oroli|Chiloe orolining]] janubiy chekkasida sotib olingan va egalik qilgan 1180 km2 xususiy qoʻriqxona boʻlgan Tantauko bogʻini (ispancha: ''Parque Tantauco'') yaratdi. Uning jamgʻarmasi jamoat uchun ochiq va [[Ekologik turizm|ekoturistik]] joy boʻlgan bogʻni boshqaradi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Quiénes somos |url=https://www.parquetantauco.cl/quienes-somos/ |ish=www.parquetantauco.cl |qaralgan sana=7 February 2024 |til=es |sana=29 July 2022 |arxivsana=7 February 2024 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240207010608/https://www.parquetantauco.cl/quienes-somos/}}</ref>. Piñera Chiloedagi 118 ming gektar maydonni Panamadagi [[Ofshor|ofshor kompaniyasi]] orqali sotib olgan. U sakkiz gektar maydonni Pinera sotib olishidan oldin boʻlgan va oʻz oilaviy yerlariga egalik huquqini olish uchun yillar davomida muzokaralar olib borgan oʻn olti mahalliy oilaga berdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1 March 2018 |title=Mystical islanders divided over Chile's giant bridge project |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-chile-landrights-island-idUSKCN1GD5JE |url-status=live |access-date=30 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200420224552/https://www.reuters.com/article/us-chile-landrights-island-idUSKCN1GD5JE |archive-date=20 April 2020 |via=www.reuters.com}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2017/06/09/familias-que-viven-en-tantauco-presionan-a-pinera-para-que-entregue-hectareas-antes-de-las-primarias/ |sarlavha=Familias que viven en Tantauco presionan a Piñera para que entregue hectáreas antes de las primarias |sana=9 June 2017 |ish=El Mostrador |qaralgan sana=30 March 2020 |arxivsana=8 March 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210308160449/https://www.elmostrador.cl/noticias/pais/2017/06/09/familias-que-viven-en-tantauco-presionan-a-pinera-para-que-entregue-hectareas-antes-de-las-primarias/}}</ref>. Piñera Banco de Talca bosh direktori boʻlgan. 1982-yilda uni bank qonunchiligini buzganlikda ayblab hibsga olish uchun order chiqarilgan, bunda [[Chili Markaziy banki|Chili Markaziy bankiga]] 38 million AQSh dollaridan ortiq pul toʻlanmagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.infogate.cl/2015/08/29/8-de-agosto-de-1982-el-dia-en-que-sebastian-pinera-se-fugo-de-la-justicia-por-el-caso-banco-de-talca/ |sarlavha=Infogate |qaralgan sana=25 October 2020 |arxivsana=31 October 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201031223151/https://www.infogate.cl/2015/08/29/8-de-agosto-de-1982-el-dia-en-que-sebastian-pinera-se-fugo-de-la-justicia-por-el-caso-banco-de-talca/}}</ref>. Pinera 24 kun yashirinib yurgan. Keyinchalik Oliy sud tomonidan maʼqullangan „Xabeas korpus“ hujjati Pinerani oqladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lnd.cl/prontus_noticias_v2/site/artic/20090418/pags/20090418205903.html |sarlavha=lnd.cl |qaralgan sana=27 April 2016 |arxivsana=7 July 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110707012039/http://www.lnd.cl/prontus_noticias_v2/site/artic/20090418/pags/20090418205903.html}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Chili Prezidentlari}} {{DEFAULTSORT:Pinera, Sebastian}} [[Turkum:Chili milliarderlari]] c3ip7cg9o35tqpkmpvjexcg4rhc0j64 0 673513 6304673 6204176 2026-10-10T17:10:42Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:2|0|0 */ 6304673 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl Ozarbayjonning gʻarbiy qismida, Gyoygyol tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> </references> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] f9vzqx9srxjnjrzgzg8ms28eyhiq542 6304674 6304673 2026-10-10T17:11:00Z Sherzod11W 273619 /* */ 6304674 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl Ozarbayjonning gʻarbiy qismida, Gyoygyol tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> </references> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] pgv2iaqs9el8lght4epyv4ljn6t9372 6304675 6304674 2026-10-10T17:11:39Z Sherzod11W 273619 6304675 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl [[Ozarbayjon]]<nowiki/>ning gʻarbiy qismida, ''Gyoygyol'' tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> </references> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] fmpkzk56qsqifs5ub5hycfiw8ruc8v9 6304676 6304675 2026-10-10T17:11:49Z Sherzod11W 273619 /* */ 6304676 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl [[Ozarbayjon]]ning gʻarbiy qismida, ''Gyoygyol'' tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> </references> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] bbqz3xfqix3tccias7gct56ieeekpkh 6304678 6304676 2026-10-10T17:12:13Z Sherzod11W 273619 6304678 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl [[Ozarbayjon]]ning gʻarbiy qismida, ''Gyoygyol'' tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == {{manbalar}} <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> </references> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] 4l1ups6a4r9epqywgulmmpjhi1xkbkq 6304679 6304678 2026-10-10T17:13:03Z Sherzod11W 273619 /* Manbalar */ 6304679 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl [[Ozarbayjon]]ning gʻarbiy qismida, ''Gyoygyol'' tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == {{manbalar}} <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> </references> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] 9gxtaus95iixqbv1bxk9keqt7foass1 6304680 6304679 2026-10-10T17:13:31Z Sherzod11W 273619 6304680 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl [[Ozarbayjon]]ning gʻarbiy qismida, ''Gyoygyol'' tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == {{manbalar}} <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] 74sspbj14tksmzllrjmbxekbd0ptdrc 6304681 6304680 2026-10-10T17:13:38Z Sherzod11W 273619 6304681 wikitext text/x-wiki {| style = "border:1px solid #ccc; width:300px; padding:5px; background-color:#f0f0fa; float:right; margin:7px 0px 20px 20px; font-size:0.9em;" !colspan="2" style="font-size:1.2em;"|Gyoygyol<br /><small>[[Ozarbayjon tili|''ozarb.'']] ''Göygöl''</small> |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkının loqosu.jpg|300px]] |- |colspan="2"|[[Tasvir:Göygöl Milli Parkı (6).jpg|300px]] |- |colspan="2" style="text-align:center; background-color:#f9f9f9;"|<small>Panorama fotosu</small> |- !style="text-align:left;"|Mamlakat |[[Fayl:Flag_of_Azerbaijan.svg|25px]] Ozarbayjon |- !style="text-align:left;"|Tuman | Gyoygyol tumani |- !style="text-align:left;"|Manzil |Murovdagʻning shimoliy qiyaligi |- !style="text-align:left;"|Dengiz sathidan balandligi |1556 m |- !style="text-align:left;"|Oʻlchami |2,8 × 0,8&nbsp;km |- !style="text-align:left;"|Maydoni |0,78&nbsp;km<sup>2</sup> |- !style="text-align:left;"|Eng katta chuqurligi |96 m |- !style="text-align:left;"|Oʻrtacha chuqurligi |30 m |- !style="text-align:left;"|Quyiladigan daryo |Yuqori Axsu |- |colspan=2|[[Tasvir:Parque_nacional_de_Göygöl.png|300px]] |- |colspan=2 style="text-align:center;"|<small>maydon plani</small> |- |colspan=2|[[Tasvir:Goygol District in Azerbaijan 2021.svg|300px]] |} '''Gyoygyol''' ([[Ozarbayjon tili|ozarb]]. ''Göygöl — koʻk koʻl'') — koʻl [[Ozarbayjon]]ning gʻarbiy qismida, ''Gyoygyol'' tumanining hududida, Murovadag tizmasining shimoliy qiyaligida, Kyapaz togʻ etagida, Axsu daryosi darasida joylashgan. Ozarbayjondagi eng yirik koʻllardan biri hisoblanadi<ref name="R1" />. Shamkirchay daryosi basseyniga tegishli. Koʻl maydoni 0,78&nbsp;km²; janubdan shimolga uzunligi 2800 m, eng katta kengligi — 800 metrni tashkil qiladi. Oʻrtacha chuquqrlik — 30 m, maksimal chuqurligi esa 96 metr. Gyoygyol koʻlining shimoliy qirgʻogʻida kurort joylashgan. Koʻlga faqatgina bitta daryo - Yuqori Axsu quyiladi. == Etimologiya == „Gyoygyol“ soʻzi ozarbayjon tilidan tarjima qilinganda „koʻk koʻl“ maʼnosini bildiradi <ref name="R2" />. == Fizik — geografik xarakteristika == Gyoygyol koʻli Shaxdag tizmasining shimoliy qiyaligida, uning suv boʻluvchi qirralaridan va Murovdag tizmasi kesishmasi yaqinida, Ginaldag togʻidan 3,6 metr gʻarbida (3373 m) joylashgan. U dengiz sathidan 2740 metr balandlikda joylashgan va shimoli-gʻarbdan janubi-sharqga choʻzilgan va 900 metrda uzunligi 2,8&nbsp;km. Uning yuza maydoni 0,78&nbsp;km² atrofida. Koʻl suvi chuchuk va oqar<ref name="R3" />. Suv shimoli-gʻarbiy qismidan nomsiz irmoq orqali etagidan 85&nbsp;km.dagi Shamkirchay daryosiga (Shamkirchay daryosi Kuru daryosiga etagidan 812 kilometrida tushadi va 95&nbsp;km uzunlikka ega) oqadi<ref name="R3" />. Koʻlning eng katta chuqurligi 96 m. Shakllanish tarixi [tahrir | viki-matnni tahrir qilish] Koʻl 1139-yilning <ref name="R4" /><ref name="R5" /> 30-sentabrida Gyandji yaqinida sodir boʻlgan vayron qilgan yer silkinishi natijasida paydo boʻlgan, buning natijasida Kyapaz togʻ choʻqqisi Axsu daryosi darasiga tushadi. Tashkil topgan toʻsilgan suv Gyoygyol koʻli edi<ref name="R2" />. Koʻp sonli muallif tadqiqotlariga koʻra koʻl muzdan kelib chiqqan. Bu fikr Shamkirchay daryosi boshlarida kichik sirk va sigir koʻrinishidagi qadimgi muzlanishlarni topgan, K.N. Paffengolts va L.N. Leontyevlar tomonidan tasdiqlangan<ref name="R3" />. === Suv harorati === Koʻldagi gidrometeorologik kuzatuvlar faqatgina 1956-yil yanvar oyidan boshlandi. Suv sathining yillik tebranishi, koʻtarilishi aprelda boshlangan va eng koʻp qor erishi va maksimal yogʻingarchiliklari toʻgʻri keladigan iyun-iyulda eng yuqori choʻqqisiga yetadigan asosiy toʻlqin koʻrinishiga ega. Suvning birlamchi haroratini oʻrganish shuni koʻrsatadiki, uning oʻrtacha kunlik koʻrsatgichi 19,7° ga yetgan (1-avgust 1957-yil). Oʻrtacha oylik haroratining maksimal belgisi avgustda kuzatiladi va 16,9° ga yetadi (avgust 1957-yil)<ref name="R3" />. === Minerallashtirish === Deyarli barcha ionlarning keskin oshishi noyabrda, kamayishi esa — aprelda kuzatiladi. Koʻl suvi kam minerallangan (ion tarkibining qiymati 81,1 dan 341&nbsp;mg/l gacha oʻzgaradi) va yaxshi ichimlik va sugʻorish hususiyatli gidrokarbonat — kalsiy guruhiga kiradi<ref name="R3" />. === Koʻl taminoti === Koʻlning asosiy taʼminotlaridan biri atmosfera yogʻingarchiligi hisoblanadi, ularning miqdori oʻrtacha 650&nbsp;mm gat eng, bu yiliga 455 000 m³ ga teng keladi. Sarf qismi bugʻlanish va koʻllardan oqishiga toʻgʻri keladi. Birinchisi, S.G.Rustamov xaritasiga koʻra, 300&nbsp;mm yoki 210000 m³ ni tashkil qiladi. Yogʻingarchilik hajmidan bugʻlanish qiymatini ayirib tashlasak, yiliga 245 009 m³ suvga teng oqimga yoki 0,08 m³/soniyaga teng. Shuni taʼkidlash kerakki, balansning kirish qismi sezilarli darajadagi miqdorda kichik daryo va buloqlar hisobiga pasaygan, sarf qismi esa — koʻlning yer ostidan 550 metr pastda joylashgan Sevan koʻli basseyniga oqimi hisobiga ketadi<ref name="R3" />. === Flora va Fauna === Koʻl hududida 423 turdagi daraxt va butalar, shuningdek, dorivor oʻzimliklar maʼlum. Ulardan 76 turi — daraxt va butalar, qolganlari esa oʻt qoplamlari. Koʻl qirgʻoqlaridan kiyik, bugʻu, ayiq, toʻngʻiz, togʻ echkisi, boʻri, tulki, chiyaboʻri, boʻrsiq, jayra, oʻrmon mushugi, silovsinlar yashaydi. Koʻlda shuningdek forel ham mavjud<ref name="R5" />. == Xoʻjalikdagi ahamiyati == 50 yillarning oxirida koʻl, qishloq xoʻjalik ekinlarini intensiv sugʻorish davrida Shamkirchay daryosini taʼminlab turuvchi qoʻshimcha manba boʻlgan<ref name="R3" />. == Turistik resurslar == Ozarbayjon [[pochta markasi]], 2004 Koʻl tabiat va hayvonot olami dahlsizligini taʼminlash maqsadida 1965-yilda Gyoygyol qoʻriqxonasida tashkil etilgan. Uzoq muddat davomida Gyoygyol milliy bogʻiga kirish man etilgan. Lekin, tez orada bu cheklovlar bekor qilinadi va barcha hohlovchilar bu hududga yana kela oladilar. == Madaniyatda == [[Tasvir:Stamps of Azerbaijan, 2004-666.jpg|250px|right|thumb|Ozarbayjon pochta markasi, 2004]] Ozarbayjon rassomi Sattar Baxlulzade koʻlga ikkita rasmini bagʻishlagan: birinchisini 1964-yilda (qogʻoz, akvarel, 100 × 80), ikkinchisini — 1979-yilda (kanop, moy, 79 × 59)<ref name="R6" /> chizgan. Ozarbayjon shoiri Suleyman Rustam Gyoygyol koʻliga "Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan… „ nomli sheʼr atagan<ref name="R7" />: {{Qirqim | Sarlavha = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan … | Ostsarlavha = | Matn = Sen barcha ko’llardan ham go’zalsan, senga ochiq oydin aytarman,<br/> O’z chiroyingni bilmaysan Gyoygyol.<br/> Atrofingdagi tog’lar – misli nikoh uzugi,<br/> Undagi qimmatbaho tosh esa sensan - Gyoygyol,<br/> bir vaqtlar chaqmoq ketidan chaqmoq,<br/> fasli bahor tinmay yig’lardi,<br/> Sen – misli ko’zimdagi tomchi yosh,<br/> Gyoygyol cho’qqisidan tusharding.<br/> Ustunlaring – tog’ qoyalari,<br/> Tizmalaring senga ko’makdosh,<br/> Kaspiy bilan misli og’a- ini<br/> Ey Gyoygyol buncha ham o’xshash.<br/> Tong saharlab bunch o’ylading?<br/> Tarix senga kitob ham emas,<br/> Qiyaliklarni yuvib artmasmiding,<br/> bag’ringni keng ocharsan, Gyoygyol.<br/> Sahiyligimni bilishing kerak,<br/> yillar o’tib ham bo’lmasman ziqna.<br/> barchasini berurman, xotirangda asragin demak<br/> Mening orzularimni ham asra.<br/> Meni qaridi deb o’ylama zinxor,<br/> Vatanga muhabbat yuragimga yo’l<br/> Seni ko’rsam hayolim darhol,<br/> Gyandji mehrobidandursan ey Gyolgyol.<br/> | Imzo = Suleyman Rustam | Moslashuv = left | Kenglik = 350px | Uzunlik = | Shrift kattaligi = | Fon = #FFF8DC | Bo‘laklarsiz = }} {{clear}} == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> Fayl:Goy gol.jpg Fayl:Göygöl Milli Parkı (2).jpg Fayl:Geygol.jpg </gallery> == Shuningdek, qarang == * [[:ru:Гёйгёль национальный парк|Gyoylgyol milliy bogʻi]] {{ru}} * [[:ru:География Азербайджана|Ozarbayjon geografiyasi]] {{ru}} == Havolalar == * Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi: [30 tomda] / bosh muharrir A. M. Proxorov — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978. * X. D. Zamanov, I.A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — [[Ozarbayjon Sovet Sotsialistik Respublikasi|Ozarbayjon SSR]] fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1. == Manbalar == {{manbalar}} <references> <ref name="R1" >Sh. F. Mextiyev, V. G. Zavriyev. Ozarbayjon — neft xazinasi— Aznefteizdat, 1954. — B. 28. — 130 b.</ref> <ref name="R2" >Oʻtish:1 2 Gyoʻygyoʻl // Katta sovet ensiklopediyasi : [ 30 t da.] / bosh muharrir. A. M. Proxorov. — 3 nashr. — M. : Sovet ensiklopediyasi, 1969—1978</ref> <ref name="R3" >X. D. Zamanov, I. A. Kotlyarskiy. Shamxorchay basseynida Gyoygyol koʻli haqida // Hisobotlar: jurnal. — Ozarbayjon SSR fanlar akademiyasi nashriyoti, 1959. — T. 15, № 1.</ref> <ref name="R4" >[http://www.mct.gov.az/?/ru/routes/53/ Ozarbayjon Respublikasining Madaniyat va Turizm Vazirligi saytida Gyandja]</ref> <ref name="R5" >[http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html Kyapaz tumanining maʼmuriyati rasmiy sayti] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160529185909/http://www.kepezbelediyyesi.org/gencenin_tebieti.html/ |date=2016-05-29 }} {{ref-az}}</ref> <ref name="R6" >Sattar Baxulzade. Bibliografiya / G.Safaraliyev tahririyati ostida — Ozarbayjon Milliy Kutubxonasi tipografiyasi, 2009. — B. 104, 117. {{ref-az}}</ref> <ref name="R7" >Suleyman Rustam. Sen barcha koʻllardan ham goʻzalsan … (ozarbayjon tilidan Vladimir Kafarov tarjimasi). —“Zvezda" jurnali, № 1. — Badiiy adabiyot Davlat nashriyoti, 1976. — B. 191.</ref> [[Turkum:Ozarbayjon koʻllar]] [[Turkum:Ozarbayjon tarixi]] p7wcdtvaywor2gqu0tssnyabojhs0lv 0 683852 6304879 5855062 2026-10-11T03:28:56Z Redguy834 315141 /* */ 6304879 wikitext text/x-wiki {{Shirkat bilgiqutisi | nomi = Sony Pictures Entertainment Inc. | tasvir = Sony Pictures Inc. logo.svg | eni = 100px | tasvir2 = Sony Pictures Entertainment entrance 1.jpg | izoh2 = Sony Pictures Studios | former_name = Columbia Pictures Entertainment, Inc. (1987–1991) | type = | industry = Koʻngilochar | founded = {{Start date and age|1987|12|21|p=yes}} ('''Columbia Pictures Entertainment, Inc.''' sifatida)<ref name="BusinessWeek">[http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=691780 Sony Pictures Entertainment Inc.: Private Company Information]</ref><br />{{Start date and age|1991|08|07|p=yes}} ('''Sony Pictures Entertainment, Inc.''' sifatida) | hq_location = 10202 West Washington Boulevard | hq_location = Culver City, [[Kaliforniya]], [[AQSh]] | key_people = {{Plainlist| * [[Tony Vinciquerra]] * (rais va [[Bosh ijrochi direktor|BID]]) }} | products = {{Plainlist| * [[Film]]lar * [[Teleserial]]lar * [[Videooʻyin]]lar }} | revenue = {{profit}} [[AQSh dollari|$]]9,133 milliard<ref name="FY17">{{veb manbasi |url=https://www.sony.net/SonyInfo/IR/library/presen/er/17q4_supplement.pdf|title=Supplemental Information for the Consolidated Financial Results for the Fourth Quarter Ended 31-mart 2018-yil |publisher=Sony Corporation|location=Tokyo, Japan|page=10|date=2018-04-27|accessdate=2018-05-06}}</ref> | revenue_year = FY2017 | operating_income = {{profit}} [[AQSh dollari|$]]376 milliard<ref name="FY17"/> | income_year = FY 2017 | owner = [[Sony Corporation of America]] | sayt = {{url|http://sonypictures.com}} | num_employees = tax. 3&nbsp;500 | num_employees_year = 2016 | parent = [[Sony Entertainment]] }}'''Sony Pictures Entertainment Inc.''' (boshqa nomlari: '''Sony Pictures''' yoki '''SPE''') – AQSh kinokompaniyasi<ref name="speprofile">{{veb manbasi|publisher=Sony Pictures Entertainment|url=http://www.sonypictures.com/corp/aboutsonypictures.html|title=About Sony Pictures|access-date=28-yanvar 2016-yil|archive-date=2019-03-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190321065216/http://www.sonypictures.com/corp/aboutsonypictures.html}}{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190321065216/http://www.sonypictures.com/corp/aboutsonypictures.html |date=2019-03-21 }}</ref>. [[Fayl:Sony Pictures old logo.png|thumb|100px|Eski logotipi]] == Manbalar == {{manbalar}} {{company-stub}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:AQSh shirkatlari]] [[Turkum:Sony]] [[Turkum:Sony Pictures Entertainment]] 4e4m2h178dujmp67rrz92ldwuik6lon 0 701107 6304994 6116033 2026-10-11T11:03:23Z ~2026-54660-28 315549 . 6304994 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Billie Eilish | tasvir = BillieEilishO2140725-39 - 54665577407 (cropped).jpg | izoh = Eilish 2025-yilda | tavallud_paytidagi_ismi = Billie Eilish Pirate Baird O'Connell | tavallud_sanasi = {{Birth date and age|2001|12|18}} | tavallud_joyi = [[Los Angeles]], California, AQSh | kasbi = qoʻshiqchi-qoʻshiqlar muallifi | faoliyat_yillari = 2015–hozir | onasi = [[Maggie Baird]] | qarindoshlar = {{plainlist| * [[Finneas O'Connell]] (akasi) * [[Brian Baird]] (togʻasi) }} | modul = {{Musiqachi bilgiqutisi | embed = yes | cholgʻu = {{flatlist| * ukulele * gitara * pianino }} | leybl = {{flatlist| * Darkroom * Interscope }} | janr = {{flatlist| * [[Pop musiqa|pop]] * alternativ * [[Elektron musiqa|elektron]] }} }} | vebsayt = {{URL|billieeilish.com}} }} '''Billie Eilish Pirate Baird O'Connell''' ({{Talaffuz|Billi Aylish Payret Berd O’Konnell}}; 2001-yil 18-dekabrda tug‘ilgan) — amerikalik qo‘shiqchi va qo‘shiqlar muallifi. Billie Eilish dunyodagi eng zo'r qo'shiqchi. O‘zining noyob musiqiy uslubi va ta’sirchan vokali bilan tanilgan Eilish 2020-yillar pop-madaniyatining yetakchi shaxslaridan biri hisoblanadi. U birinchi marta keng jamoatchilik e’tiborini 2015-yilda SoundCloudda taqdim etilgan, birinchi singli ― „<nowiki/>[[Ocean Eyes]]<nowiki/>“ bilan qozondi; ushbu qo‘shiqni uning akasi [[Finneas OʼConnell|Finneas O'Connell]] yozgan va prodyuserlik qilgan. 2017-yilda Eilish ''Don't Smile at Me'' nomli oʻzining ilk mini-albomini taqdim etdi; toʻplam AQSh, Buyuk Britaniya va Avstraliya kabi bir qancha mamlakatlarda tijoriy muvaffaqiyatga erishdi. Eilishning ilk studiyaviy albomi ― ''[[When We All Fall Asleep, Where Do We Go?]]'' (2019) [[Billboard 200|''Billboard'' 200]] va UK Albums Chartda birinchi o‘rinni egallab, o‘sha yilning eng ko‘p sotilgan albomlaridan biri bo‘ldi. Albom tarkibiga kiruvchi „<nowiki/>[[Bad Guy]]<nowiki/>“ singli sabab, Billie XXI asrda tug‘ilgan san’atkorlar ichida birinchi boʻlib [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] chartida yetakchilik qildi va Amerika Yozuv Sanoati Assotsiatsiyasi (RIAA) tomonidan olmos sertifikatiga sazovor bo‘ldi. Keyingi yili u [[James Bond]] franshizasi filmi hisoblanadigan ''[[Oʻlish vaqti emas|No Time to Die]]'' uchun maxsus ishlangan „No Time to Die“ qo‘shig‘ini ijro etdi; ushbu qo‘shiq UK Singles Chartida birinchi o‘rinni egalladi va 2022-yilda „Film uchun ishlangan eng yaxshi qoʻshiq“ nominatsiyasida [[Oscar|Oscar mukofotini]] qo‘lga kiritdi. Eilishning ''[[Happier Than Ever]]'' (2021) nomli ikkinchi studiyaviy albomi bir nechta mamlakatlardagi chartlarda birinchi o‘rinni egalladi. Albomning „My Future“, „Therefore I Am“, „Happier Than Ever“ va „Your Power“ singllarining har biri AQSh va Buyuk Britaniya chartlarida kuchli o‘ntalikka kirdi. U ''[[Barbie (film)|Barbie]]'' (2023) filmi uchun „What Was I Made For?“ qo‘shig‘ini yozib, ijro etdi; trek unga ikkinchi Oscar mukofotini keltirdi. Uchinchi albom ― ''Hit Me Hard and Soft'' (2024) e’tiroflarga sazovor bo‘ldi va AQSh chartlarida yuqori beshlikni egallagan „Lunch“ va „Birds of a Feather“ singllarini taqdim etidi; shu jumladan, „Birds of a Feather“ uning [[Billboard Global 200|''Billboard'' Global 200]] da charttopperga aylangan birinchi qo‘shig‘i bo‘ldi. Uning yutuqlari roʻyxatiga ikkita [[Oscar|Oscar mukofoti]], to‘qqizta [[Grammy]] [[Grammy|Awards mukofoti]], to‘qqizta [[American Music Awards]] [[American Music Awards|mukofoti]], yigirmata [[Guinness World Records]] [[Guinness World Records|mukofoti]], sakkizta [[MTV Video Music Awards]] [[MTV Video Music Awards|mukofoti]], to‘rtta Brit Awards mukofoti va ikkita [[Oltin globus|Golden Globe mukofoti]] mavjud. U Grammy tarixida barcha to‘rtta asosiy nominatsiyalar — „Yil yozuvi“, „Yil albomi“, „Yil qo‘shig‘i“ va „Eng yaxshi yangi san’atkor“larni bir marotabadan qoʻlga kiritgan ikkinchi va yagona ayol sanʼatkor bo‘ldi, shuningdek, „Yil albomi“ va „Yil yozuvi“ning eng yosh g‘olibi hisoblanadi. Eilish XXI asrda tug‘ilib, ham Grammy, ham Oscar mukofotini qo‘lga kiritgan birinchi shaxs va Oscar mukofotini ikki marta yutgan eng yosh sanʼatkor sifatida tarixga kirdi<ref name="Oscar">{{cite magazine |last=Knolle |first=Sharon |date=March 27, 2022 |title=Billie Eilish Becomes First Oscar Winner Born in 21st Century With 'No Time to Die' |url=https://www.thewrap.com/billie-eilish-oscar-win-record-second-youngest-songwriter/ |url-status=live |magazine=[[TheWrap]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20230311075555/https://www.thewrap.com/billie-eilish-oscar-win-record-second-youngest-songwriter/ |archive-date=March 11, 2023 |access-date=June 28, 2023}}</ref>. U 2019-yilda ''[[Time (jurnal)|Time]]'' jurnali tomonidan e’lon qilingan birinchi Time 100 Next, 2021-yilda esa Time 100 ro‘yxatiga kiritilgan<ref>{{cite web |first=Madison |last=Bloom |date=September 15, 2021 |title=Billie Eilish, Lil Nas X, Bad Bunny Make 2021 Time 100 List |url=https://pitchfork.com/news/billie-eilish-lil-nas-x-bad-bunny-make-2021-time-100-list/ |access-date=September 16, 2021 |website=Pitchfork |archive-date=September 16, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210916045910/https://pitchfork.com/news/billie-eilish-lil-nas-x-bad-bunny-make-2021-time-100-list/ |url-status=live}}</ref>. RIAA va ''Billboard'' ma’lumotlariga ko‘ra, Eilish raqamli singllar bo‘yicha 26-o‘rinni egallagan<ref>{{cite web|url=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|title=Recording Industry Association of America Gold & Platinum|publisher=[[Recording Industry Association of America]]|access-date=June 1, 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20160126081620/http://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=top_tallies&ttt=TAS|archive-date=January 26, 2016|url-status=live}}</ref> va 2010-yillarning eng muvaffaqiyatli san’atkorlaridan biri sifatida tan olingan<ref>{{cite magazine|title=Billboard's Top Artists of the 2010s|url=https://www.billboard.com/charts/decade-end/top-artists|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20210511033038/https://www.billboard.com/charts/decade-end/top-artists|archive-date=May 11, 2021|access-date=May 11, 2021|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|date=October 31, 2019}}</ref>. 2022-yil dekabr oyida BBC tomonidan e’lon qilingan 100 Women ro‘yxatidan ham joy olgan<ref>{{Cite news |title=BBC 100 Women 2022: Who is on the list this year? |url=https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-75af095e-21f7-41b0-9c5f-a96a5e0615c1 |access-date=December 10, 2022 |publisher=BBC News |archive-url=https://archive.today/20230413193225/https://www.bbc.co.uk/news/resources/idt-75af095e-21f7-41b0-9c5f-a96a5e0615c1 |archive-date=April 13, 2023 |url-status=live}}</ref>. Eilish siyosiy faollik bilan shug‘ullanadi, asosan iqlim o‘zgarishi bo‘yicha ogohlikni oshirish, ayollarning reproduktiv huquqlari va [[gender tengligi]] masalalariga e’tibor qaratadi. == Diskografiyasi == * ''[[When We All Fall Asleep, Where Do We Go?]]'' (2019) * ''[[Happier Than Ever]]'' (2021)<ref>{{veb manbasi |last=Aswad |first=Jem |title=Billie Eilish to Drop New Album, 'Happier Than Ever,' on July 30 |url=https://variety.com/2021/music/news/billie-eilish-new-album-happier-than-ever-1234961283/ |website=Variety |access-date=27-aprel 2021-yil |date=27-aprel 2021-yil}}</ref> * ''[[Hit Me Hard and Soft]]'' (2024) == Turnelar == * Donʼt Smile at Me Tour (2017) * Whereʼs My Mind Tour (2018) * 1 by 1 Tour (2018-2019)<ref name="tours">{{veb manbasi |last1=Reed |first1=Ryan |title=Billie Eilish Plots North American Tour |url=https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-plots-north-american-tour-702528/ |website=[[Rolling Stone]]|url-access=limited|access-date=25-oktyabr 2018-yil |date=23-iyul 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20181025190154/https://www.rollingstone.com/music/music-news/billie-eilish-plots-north-american-tour-702528/ |archive-date=25-oktyabr 2018-yil |url-status=live }}</ref> * When We All Fall Asleep Tour (2019)<ref>{{veb manbasi |last1=Moore |first1=Robby |title=Billie Eilish Reveals North American Tour Dates for 'When We All Fall Asleep World Tour' |url=http://dailyovation.com/2019/02/04/billie-eilish-fall-asleep-world-tour/ |website=Daily Ovation |access-date=7-fevral 2019-yil |date=4-fevral 2019-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20190209132837/http://dailyovation.com/2019/02/04/billie-eilish-fall-asleep-world-tour/ |archive-date=9-fevral 2019-yil |url-status=live }}</ref> * Where Do We Go? World Tour (2020)<ref>{{cite magazine|last=Rowley|first=Glenn|url=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9377733/billie-eilish-postpones-world-tour-pandemic|title=Billie Eilish Postpones Remaining World Tour Dates Due to Pandemic|magazine=[[Billboard (jurnal)|Billboard]]|access-date=14-may 2020-yil|date=14-may 2020-yil|archive-date=15-may 2020-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20200515051511/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9377733/billie-eilish-postpones-world-tour-pandemic|url-status=live}}</ref> * Happier Than Ever: The World Tour (2022)<ref>{{Veb manbasi|title=Billie Eilish Announces 2022 Happier Than Ever, The World Tour Dates|url=https://www.yahoo.com/entertainment/billie-eilish-announces-2022-happier-161256667.html|access-date=2021-05-21|website=www.yahoo.com|language=en-US}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|https://www.billieeilish.com/}} * {{IMDbda kishi|8483808}} {{Yilning eng yaxshi qoʻshigʻi uchun Grammy mukofoti |holat=yigʻilgan}} {{Yilning eng yaxshi albomi uchun Grammy mukofoti |holat=yigʻilgan}} {{American Music Award for New Artist of the Year}} {{Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist}} {{Portal bar|Biografiya|AQSh|Musiqa}} {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Eilish, Billie}} [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik ayol modellar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:MTV Europe Music Award sovrindorlari]] [[Turkum:Grammy mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Brit mukofoti sovrindorlari]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar]] [[Turkum:Amerikalik bola qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Qoʻshiqlari Billboard Hot 100 xit-paradida eng yuqori pogʻonaga koʻtarilgan ijrochilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha musiqachilar]] rw762iuo5hsord9wr95yvp2q0353s3a 0 701113 6304701 6188450 2026-10-10T18:33:19Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304701 wikitext text/x-wiki {{Til |nom = Rutul tili |milliy nom = MıxaӀbişdı ç'al |o’lkalar = {{RUS}}, {{AZB}}, [[Dogʻiston]]. |turkumlanishi = [[Tillarning genetik turkumlanishi|Turkumlanishi]] |til_kodlari = [[Tillar kodlari|Til kodlari]] |xarita = |biluvchilar = 30 360<ref>{{Citation |year= |title=Информационные материалы об окончательных итогах Всероссийской переписи населения 2010 года |url=http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls |access-date=2020-10-22 |archivedate=2018-02-06 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20180206181745/http://www.gks.ru/free_doc/new_site/population/demo/per-itog/tab6.xls }}</ref> |tartiblovchi tashkilot = |oʻrni = ? |yozuv = [[Lotin alifbosi|lotin]], [[Kirill alifbosi|kirill]], |rasmiy = [[Dogʻiston]] <br /> |turkum = [[Yevroosiyo tillari]] |til oilasi = [[Dogʻiston tillari]] :[[Lezgin tillar|Lezgin tarmoq]]<ref>Языки мира: Кавказские языки. / Ред. [[Алексеев, Михаил Егорович|М. Е. Алексеев]], [[Климов, Георгий Андреевич|Г. А. Климов]], [[Старостин, Сергей Анатольевич|С. А. Старостин]], [[Тестелец, Яков Георгиевич|Я. Г. Тестелец]]. М.: Academia, 1999; 2001. — С. 373.</ref> |iso1= |iso2= |iso3=rut |sil= |lc2= |lc3= }} '''Rutul tili''' ('''rut.''' Мыха́Ӏбишды чӀал) — [[rutullar]] soʻzlashadigan til. [[Nax-dogʻiston tillari]]ning lezgin guruhiga kiradi. Rossiyada rutul tilida soʻzlashuvchilar soni - 30,360 kishini tashkil etadi (2010). [[Dogʻiston]]ning Rutul mintaqasida, shuningdek baʼzi qishloqlarda (Kaynar (Gaynar), Xirsa, Oq-Bulax, Dashyuz, Shin, Shorsu va boshqalarda tarqalgan)<ref>{{Veb manbasi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20151208053044/http://www.rae.ru/meo/pdf/2015/8-3/8144.pdf |arxivsana=2015-12-08 |sarlavha=Новая надпись на Албанском языке. Махмудова С. М. |url=http://www.rae.ru/meo/pdf/2015/8-3/8144.pdf |qaralgan sana=2020-10-22}}</ref><ref name="Rutuls-Matsumura">{{книга |автор = Kazuto Matsumura |заглавие = Indigenous Minority Languages of Russia. A Bibliographical Guide |ссылка = http://www.l.u-tokyo.ac.jp/~kmatsum/kaken/Rusbiblio/MinLangRus2002.pdf |издательство = ELPR |место = Токио, Япония |год = 2002 |страницы = 232 |issn = 1346-082X }} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160305191437/http://www.l.u-tokyo.ac.jp/~kmatsum/kaken/Rusbiblio/MinLangRus2002.pdf |date=2016-03-05 }} {{oq|ru|Rutuls live in the Rutul and Achtyn districts of the Republic of Daghestan, in the valley of the Upper Samur river and some of its tributaries, namely, the Kara-Samur. There are 18 auls in the Rutul district of Daghestan: Rutul - or Mukhad, Kiche, Khnyukh, Kala, Kina, Amsar, Shinaz, Luchek, Pilek, Khynykh, Dzilikhur, Vyrysh, Fartma, Natsma, Mukhrek, Ikhrek, Khinau, Borch, and one aul in the Achtyn district of Daghestan - Khnov. In the Rutul district, administrative center of which is the aul Rutul, Rutuls live side by side with cognate ethnic groups - Lezgians and Tsakhurs. Besides, Rutuls live in 4 auls (Shin, Shor-Su, Dai-Juz, Khyrsa) in Azerbaijan.}}</ref><ref>[https://web.archive.org/web/20170716075046/http://www.odnoselchane.ru/?sect=1675 Рутульцы]</ref><ref>[http://novostink.ru/sng/31210-uchest-rutulcev-azerbaydzhana-intervyu-izvestnogo-rutulskogo-pisatelya-i-uchenogo-fazilya-dashlaya.html Учесть рутульцев Азербайджана: Интервью известного рутульского писателя и ученого Ф.Дашлая]</ref><ref>{{Citation |year= |title=Рутульцы |url=http://kavnews.ru/istoriya-i-tradicii/rutulci.html?print=1&tmpl=component |access-date=2020-10-22 |archivedate=2017-04-22 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20170422033535/http://kavnews.ru/istoriya-i-tradicii/rutulci.html?print=1&tmpl=component }}</ref><ref>{{Citation |year= |title=О проблемах шекинских рутульцев — газета «Черновик» |url=http://chernovik.net/content/chistovik/o-problemah-shekinskih-rutulcev |access-date=2020-10-22 |archivedate=2020-10-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20201029155525/https://chernovik.net/content/chistovik/o-problemah-shekinskih-rutulcev }}</ref>. [[Ozarbayjon]]ning Sheki va Kax viloyatlarida soʻzlashuvchilar mavjud<ref>{{книга |автор = Михаил Алексеев, Казенин К. И., Мамед Сулейманов |заглавие =Дагестанские народы Азербайджана: политика, история, культур |ссылка=https://books.google.ru/books?id=-ylpAAAAMAAJ&q=Дагестанские+народы+Азербайджана+представлен+в+Кахском+районе+в+селении+Хырса&dq=Дагестанские+народы+Азербайджана+представлен+в+Кахском+районе+в+селении+Хырса&hl=ru&sa=X&redir_esc=y |издательство = Европа |год = 2006 |место =М. |страницы = 88 |isbn = 5-9739-0070-3 }}{{oq|ru|РУТУЛЬСКИЙ ЯЗЫК на территории Азербайджана представлен в Кахском районе в селении Хырса, а также в трех селениях Шекинского района: Шин, Шор-су и Даш-юз}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Рутульцы |url=http://www.e-reading.by/chapter.php/88844/13/Alekseev%2C_Kazenin%2C_Suleiimanov_-_Dagestanskie_narody_Azerbaiidzhana._Politika%2C_istoriya%2C_kul%27tura.html |qaralgan sana=2020-10-22 |arxivsana=2017-10-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171016182218/http://www.e-reading.by/chapter.php/88844/13/Alekseev%2C_Kazenin%2C_Suleiimanov_-_Dagestanskie_narody_Azerbaiidzhana._Politika%2C_istoriya%2C_kul%27tura.html }}</ref>. „МыхаӀбишды цӀинды хабарбыр“ ijtimoiy-siyosiy gazetasi rutul tilida nashr etiladi, har kuni Maxachqalada 30 daqiqalik radio dastur, oyiga bir marta Dogʻistonda Rutul tilida dastur efirga uzatiladi. Rutul tili [[Dogʻiston]]ning davlat tillaridan biri hisoblanadi. == Yozuv == Inqilobdan oldin rutullar arab yozuvidan foydalanganlar. Arab yozuvida XVIII asrda ash Raj Korut Rajabning rutul tili Ixrek shevasidagi qoʻshiq matni yozma manba sifatida tanilgan<ref name="Yazic">{{книга |автор=[[Ибрагимов, Гарун Халилович|Ибрагимов Г. Х.]]|часть=Рутульский язык|заглавие=Языки Российской Федерации и соседних государств. Энциклопедия в 3-х томах|издательство=[[Наука (издательство)|Наука]]|место=М.|том=2|год=2001|страницы=493|isbn=5-02-011267-4, 5-02-011268-2 (Т.2)}}</ref>. Kirill alifbosiga asoslangan zamonaviy Rutul alifbosi [[1990-yil]]da kiritilgan<ref>Джамалов К. Э., Маамыдова С. М. Алифба: 1-классад китаб. МагьаӀджкъала, 1992</ref>. Rutul yozuvining asoschilari va kirill alifbosiga asoslangan rutul alifbosini tuzuvchilar G. X. Ibragimov<ref>http://www.riadagestan.ru/news/society/v_makhachkale_sostoitsya_meropriyatie_posvyashchennoe_90_letiyu_izvestnogo_rossiyskogo_filologa_garuna_ibragimova/ В Махачкале состоится мероприятие, посвященное 90-летию известного российского филолога Гаруна Ибрагимова</ref>, S. M. Maxmudova<ref name=autogenerated1>[https://web.archive.org/web/20150415223401/http://rutul.etnosmi.ru/one_stat.php?id=5562 Рутульская и агульская литература]</ref><ref>[http://iling-ran.ru/library/sociolingva/database/examplehtml.htm Институт Языкознания РАН — Рутульский язык]</ref>, K. E. Jamolovdir. [[1992-yil]]da professor Maxmudova S.M. va Jamalov K.E<ref name="i1">[http://alpania.narod.ru/rutul Рутульцы]</ref> 1-sinf oʻquvchilari uchun rutul tilida darslik - „Alifba: 1-sinf kitobi“ni tayyorlashgan<ref name=autogenerated1 /><ref name="Rutuls-Matsumura-2">{{книга|автор = Kazuto Matsumura|заглавие = Indigenous Minority Languages of Russia. A Bibliographical Guide|ссылка = http://www.l.u-tokyo.ac.jp/~kmatsum/kaken/Rusbiblio/MinLangRus2002.pdf|издательство = ELPR|место = Токио, Япония|год = 2002|страницы = 232|issn = 1346-082X}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160305191437/http://www.l.u-tokyo.ac.jp/~kmatsum/kaken/Rusbiblio/MinLangRus2002.pdf |date=2016-03-05 }}</ref>. Ushbu nashrda, ilgari qabul qilingan alifbodan tashqari, '''Дз дз''' digrafi ham kiritilgan. ''Zamonaviy Rutul alifbosi:'' {| class=standard cellpadding=5 style="font-size: 1.3em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style=«width:3em;» |А а | style=«width:3em;» |АӀ аl | style=«width:3em;» |Б б | style=«width:3em;» |В в | style=«width:3em;» |Г г | style=«width:3em;» |Гъ гъ | style=«width:3em;» |Гь гь | style=«width:3em;» |ГӀ гl | style=«width:3em;» |Д д | style=«width:3em;» |Е е | style=«width:3em;» |Ё ё |- | style=«width:3em;» |Дж дж | style=«width:3em;» |Ж ж | style=«width:3em;» |Дз дз | style=«width:3em;» |З з | style=«width:3em;» |И и | style=«width:3em;» |Й й | style=«width:3em;» |К к | style=«width:3em;» |Къ къ | style=«width:3em;» |Кь кь | style=«width:3em;» |КӀ кӀ | style=«width:3em;» |Л л |- | style=«width:3em;» |М м | style=«width:3em;» |Н н | style=«width:3em;» |О о | style=«width:3em;» |П п | style=«width:3em;» |ПӀ пӀ | style=«width:3em;» |Р р | style=«width:3em;» |С с | style=«width:3em;» |Т т | style=«width:3em;» |ТӀ тӀ | style=«width:3em;» |У у | style=«width:3em;» |Уь уь |- | style=«width:3em;» |УӀ уl | style=«width:3em;» |Ф ф | style=«width:3em;» |Х х | style=«width:3em;» |Хъ хъ | style=«width:3em;» |Хь хь | style=«width:3em;» |Ц ц | style=«width:3em;» |ЦӀ цӀ | style=«width:3em;» |Ч ч | style=«width:3em;» |ЧӀ чӀ | style=«width:3em;» |Ш ш | style=«width:3em;» |Щ щ |- | style=«width:3em;» |Ъ ъ | style=«width:3em;» |Ы ы | style=«width:3em;» |ЫӀ ыӀ | style=«width:3em;» |Ь ь | style=«width:3em;» |Э э | style=«width:3em;» |Ю ю | style=«width:3em;» |Я я |} == Lahjalari == Rutul tili 5 lahjadan tashkil topgan: Muxad (shu jumladan Luchek lahjasi) - rutul adabiy tilining asosiy lahjasi, Shinaz, Muxrek, Ixrek va Borchin-Xnov. Ixrek va Borchin-Xnov rutul tilining janubi-gʻarbiy lahjasini tashkil qiladi. Muxad, Shinaz va Muxrek sharqiy shevani tashkil qiladi. Tizimli va tuzilish xususiyatlari jihatidan janubi-gʻarbiy lahja [[Saxur tili]]ga, sharqiy sheva budux va kriz tillariga yaqin. Baʼzi shevalarda muxad shevasida boʻlmagan ЭӀ fonemasi mavjud, shuning uchun u adabiy rutul tili alifbosida berilmagan. == Manbalar == {{manbalar}} 3gy7trvt2ouikc6n5mku0m8hh1w4u6y 0 702176 6304847 5447076 2026-10-11T01:10:43Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304847 wikitext text/x-wiki {{manbasiz}} {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Santa Barbara<br> | mavqe = shahar | mamlakat = AQSh | mintaqa turi = AQSh maʼmuriy boʻlinishi{{!}}Shtat | mintaqa = California | jadvalda mintaqa = California | tuman turi = County (AQSh){{!}}County | tuman = Santa Barbara County, California | jadvalda tuman = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | qaram = shahar | gerb = | bayroq = | lat_dir = N | lat_deg = 34 | lat_min = 25 | lat_sec = 0 | lon_dir = W | lon_deg = 119 | lon_min = 42 | lon_sec = 0 | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 42.00 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 91364 | sanalgan yil = 2019 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = | DST = | telefon kodi = | pochta indeksi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = Federal Information Processing Standard{{!}}FIPS kodi | raqamli identifikator = | Commons turkumi = | sayt = | sayt tili = }} '''Santa Barbara''' — [[Amerika Qoʻshma Shtatlari]]ning [[Kaliforniya]] shtatida joylashgan shahar. == Aholisi == 91,364 nafar aholi istiqomat qiladi (2019). == Geografiyasi == Maydoni — 42.00&nbsp;km<sup>2</sup>. Shundan 19.50&nbsp;km<sup>2</sup> quruqlik, 22.50&nbsp;km<sup>2</sup> esa suv maydonidir. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{rasmiy sayt|https://www.santabarbaraca.gov/}} * [https://www.imdb.com/search/text?realm=title&field=locations&q=santa+barbara Movies and television shows filmed in Santa Barbara] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160514051317/http://www.imdb.com/search/text?realm=title&field=locations&q=santa+barbara |date=2016-05-14 }} * [https://web.archive.org/web/20201127225735/http://www.city-data.com/city/Santa-Barbara-California.html Santa Barbara] on city-data.com * [http://www.santabarbaraca.com/ Santa Barbara Conference & Visitors Bureau and Film Commission] * [http://www.c-span.org/video/?404339-1/mission-santa-barbara-library-archives/C-SPAN Santa Barbara Mission and Mission Archive-Library] * [http://www.homefacts.com/earthquakes/California/Santa-Barbara-County/Santa-Barbara.html Santa Barbara earthquakes] * [http://www.santabarbaraca.gov/gov/depts/cityadmin/watch/default.asp City of Santa Barbara TV Live Stream] * [http://www.solsticeparade.com/ Summer Solstice Celebration] * [http://noehill.com/santabarbara/default.aspx?content=National&sequence=year National Register of Historic Places listings] * [http://www.ucsb.edu/ Local University UCSB] * [http://www.oac.cdlib.org/findaid/ark:/13030/tf8p3009t9/ Santa Barbara Views, ca. 1875], [[The Bancroft Library]] * {{Veb manbasi|title=Santa Barbara|url=https://www.c-span.org/series/?citiesTour&city=875|publisher=[[C-SPAN]] Cities Tour|date=February 2016}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] [[Turkum:California shaharlari]] iff6zibptm418j5dx55klveryhrlahc 0 709739 6304798 6246144 2026-10-10T21:55:58Z Khan Tengri 11834 Khan Tengri [[Jamshid Xoʻjayev]] sahifasini [[Jamshid Xodjayev]]ga koʻchirdi: https://gov.uz/oz/lists/guidance 6246144 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi=Jamshid Xo'jayev |tasvir=[[File:Jamshid Khodjaev.jpg|230px]] |lavozimi=Oʻzbekiston Respublikasi tashqi savdo vaziri |oʻtmishdoshi=[[Sardor Umrzoqov]] |boshlanish davri= [[2022-yil]] [[16-iyul]]dan |premyer=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident=[[Shavkat Mirziyoyev]] |boshlanish davri_2=[[2017-yil]] [[1-noyabr]]dan |tugash davri_2=[[2019-yil]] [[28-yanvar]]gacha |premyer_2=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_2=[[Shavkat Mirziyoyev]] |oʻtmishdoshi_2=[[Elyor Gʻaniyev]] |vorisi_2=[[Sardor Umrzoqov]] |lavozimi_3=[[Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri]] |oʻtmishdoshi_3=[[Bahodir Yusupov]] |vorisi_3=[[Aziz Voitov]] |boshlanish davri_3= [[2019-yil]] [[28-yanvar]]dan |tugash davri_3=[[2022-yil]] [[16-iyul]]gacha |premyer_3=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_3=[[Shavkat Mirziyoyev]] |lavozimi_4 = [[Oʻzbekiston Bosh vaziri]]ning oʻrinbosari |boshlanish davri_4 = [[2022-yil]] [[16-iyul]]<ref name="kun.uz">https://kun.uz/uz/news/2022/07/16/jamshid-xojayev-tashqi-savdo-vaziri-lavozimiga-qaytdi</ref> |tugash davri_4= |prezident_4 = [[Shavkat Mirziyoyev]] |premyer_4 = [[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |bayroq = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_3 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_4 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_5 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_6 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq2=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_3=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_4=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_5=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_6=Emblem of Uzbekistan.svg |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1979|3|3}} |tavallud joyi={{TavalludJoyi|Qoʻqon}}, [[Fargʻona viloyati]], [[OʻzSSR]] |maʼlumoti = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]<br />Birmingem universiteti |mukofotlari ={{Mehnat shuhrati ordeni}} }} ''Ushbu maqola iqtisodchi haqida. Pedagog haqida [[Jamshid Xoʻjayev (pedagog)]] maqolasiga qarang.'' '''Jamshid Abduxakimovich Xodjayev''' (1979-yil, [[Fargʻona viloyati]],Qo‘qon shahrida tug‘ilgan) – oʻzbek moliyachisi va davlat arbobi. 2022-yil 30-dekabrdan buyon '''O‘zbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritadi.'''<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://miit.uz/ru/news/xodjayev-jamshid-abduhakimovich-ozbekiston-respublikasi-bosh-vazirining-investitsiyalar-tashqi-iqtisodiy-aloqalar-va-turizm-masalalari-boyicha-orinbosari-etib-tayinlandi |sarlavha=Жамшид Ходжаев одобрен на должность вице-премьера |muallif=miit.uz |ish=miit.uz |sana=30.12.2022}}</ref><ref>{{Veb manbasi |til=Русский |url=https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство инвестиций и внешней торговли |muallif=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |ish=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |sana=17.07.2022 |nashriyot=https://mift.uz/ru |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2022-07-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220717120340/https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 }}</ref>. 2024-yilda u “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlangan. == Biografiyasi == Jamshid Xoʻjayev 1979-yilda [[Fargʻona viloyati]] [[Qoʻqon]] shahrida tavallud topgan. == Taʼlimi == 2000-yilda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini]] tamomlagan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan iqtidorli talabalar uchun tashkil etilgan [[Umid jamgʻarmasi|"Umid" jamgʻarmasi]] stipendiyasi sohibi. 2002-yilda [[Yevropa]] davlat boshqaruvi institutini (EIPA) tamomlagan, shundan soʻng 2003-yilda [[Birmingem]] universitetida ([[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]]) xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Ixtisosligi – xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi Commerzbank ([[Germaniya]]), [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|IMF]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]), Standard Bank ([[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika]]), [[JPMorgan Chase]] (AQSh), Bank of Russia (RF), Natixis ([[Fransiya]]), KB Kookmin, ([[Janubiy Koreya]]), [[DBS Bank Limited|DBS]] ([[Singapur]]), Credit Suisse ([[Shveysariya]]) va boshqa koʻplab tashkilotlarning bir qator xorijiy treninglari va malaka oshirish kurslarini tamomlagan. == Mehnat faoliyati == 2000-yildan O‘zbekiston bank tizimida ishlagan. Turli yillarda "O‘zprivatbank," Markaziy bank, shuningdek, O‘zbekiston Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankida faoliyat yuritgan. 2017-yilda Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki boshqaruvi raisining birinchi o‘rinbosari bo‘lgan (manbalar: UzReport, CA Trade Forum). [https://uzreport.news/politics/jamshid-khodjaev-appointed-minister-of-investments-and-foreign-trade] 2017-yil avgust oyida – Hisob palatasi raisining birinchi oʻrinbosari – [[Davlat byudjeti]] tushumlarining toʻliqligini nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi lavozimida xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://www.gazeta.uz/ru/2019/01/28/agro/ |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство сельского хозяйства |ish=Газета.uz |sana=2019-01-28 |qaralgan sana=2021-03-31}}</ref>. == Tashqi savdo vaziri == 2017-yil 29-noyabrda O‘zbekiston Respublikasi tashqi savdo vaziri lavozimiga tasdiqlangan.[https://www.gazeta.uz/ru/2026/01/31/compliance/] == Qishloq xo‘jaligi vaziri == 2019-yil 28-yanvar kuni O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev Jamshid Xodjayevni O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi vaziri etib tayinladi. Xodjayev rahbarligida, mahalliy va xorijiy ekspertlar ishtirokida hamda xalqaro tashkilotlar ko‘magida “O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasi” ishlab chiqildi va keyinchalik O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan tasdiqlandi.[https://lex.uz/doc-passport/-4567334] Qishloq xo‘jaligi vazirligidagi faoliyati davomida O‘zbekiston nomidan xalqaro tarmoq platformalarida ishtirok etdi. 2020-yilda FAOning Yevropa bo‘yicha mintaqaviy konferensiyasining 32-sessiyasi raisi etib, 2020-yil dekabr oyida esa Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining agrosanoat majmuasi masalalari bo‘yicha hukumatlararo kengashi (MDH ASM) raisi etib saylandi.<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g |sarlavha=32-я сессия Региональной конференции ФАО по Европе 2-4 ноября 2020 г. |ish=Tashkent city - Congress centre |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2021-04-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210428132721/https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g/ }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=UzDaily |date=16/05/2022 |title=Европа и Центральная Азия обязуются обеспечить продовольственную безопасность, устойчивость и инклюзивность агропродовольственных систем |work=UzDaily |url=https://uzdaily.uz/ru/post/68951}}</ref>. J. Xodjayev qishloq xo‘jaligi vaziri lavozimida ishlagan yillarda Toshkent shahrida Buyuk Britaniyaning Qirollik qishloq xo‘jaligi universiteti (Royal Agricultural University) bilan hamkorlikda Xalqaro qishloq xo‘jaligi universiteti tashkil etilib, o‘z faoliyatini boshladi. Universitet vazirlik tashabbusi bilan hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 7-maydagi PQ-237-sonli qarori asosida tashkil etilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=газета.uz |date=11 сентября 2021, 18:15 |title=Жамшид Ходжаев стал врио ректора Аграрного университета |work=газета.uz |url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/09/11/agrar-university}}</ref> [https://www.gazeta.uz/oz/2022/05/08/university/] [https://lex.uz/docs/-5996837] == Bosh vazir o‘rinbosari – investitsiyalar va tashqi savdo vaziri == 2022-yil 16-iyul kuni Qonunchilik palatasi deputatlari uning nomzodini O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — investitsiyalar va tashqi savdo vaziri lavozimiga ma’qullagan. [https://uzreport.news/society/jamshid-xojayev-investitsiyalar-va-tashqi-savdo-vazirligiga-rahbar-etib-tayinlandi]<ref>{{Veb manbasi |url=https://uzreport.news/society/jamshid-xojayev-investitsiyalar-va-tashqi-savdo-vazirligiga-rahbar-etib-tayinlandi |sarlavha=Jamshid Xo'jayev Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligiga rahbar etib tayinlandi}}</ref> 2022-yilning dekabr oyi oxirida Xodjayev Bosh vazir o‘rinbosari lavozimini saqlab qolgan holda investitsiyalar va tashqi savdo vaziri lavozimidan ketgan. [https://www.gazeta.uz/ru/2022/12/30/khodjaev-kudratov/]<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.gazeta.uz/ru/2022/12/30/khodjaev-kudratov/ |sarlavha=Лазиз Кудратов возглавил Министерство инвестиций, промышленности и торговли Узбекистана. Жамшид Ходжаев сохраняет должность вице-премьера.}}</ref> == O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari == 2024-yil 21-noyabr kuni hukumatning yangilangan tarkibi shakllantirilganidan so‘ng, Xodjayev O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi. Vazirlar Mahkamasining rasmiy sahifasida u investitsiyalar, sanoat va savdo masalalari bo‘yicha Bosh vazir o‘rinbosari sifatida qayd etilgan. [https://www.gazeta.uz/uz/2024/11/21/ministers/]<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.gazeta.uz/uz/2024/11/21/ministers/ |sarlavha=Ўзбекистон ҳукумати аъзолигига номзодлар маъқулланди ва тайинланди. Барча вазирлар ўз жойида қолди}}</ref> '''Investitsiyalarni jalb qilish‚ sanoatni rivojlantirish va savdoni tartibga solish masalalari boʻyicha'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/ru/docs/-6540957?ONDATE=29.01.2025 |sarlavha=Maʼmuriy islohotlar doirasida investitsiyalar, sanoat va savdo sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida}}</ref> O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-iyuldagi PF-111-sonli Farmoni bilan Investitsiyalarni jalb etish, sanoatni rivojlantirish va savdoni tartibga solish masalalari bo‘yicha Hukumat komissiyasi raisi etib tayinlangan. [https://lex.uz/ru/docs/-6540957?ONDATE=29.01.2025]<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/ru/docs/-6540957?ONDATE=29.01.2025 |sarlavha=Maʼmuriy islohotlar doirasida investitsiyalar, sanoat va savdo sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida}}</ref> '''JST bilan ishlash bo‘yicha idoralararo komissiya raisi'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/docs/-6480161?ONDATE=04.06.2024 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʻlish jarayonini jadallashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida}}</ref> O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 2-iyundagi PQ-181-sonli qaroriga muvofiq Jahon savdo tashkiloti bilan ishlash bo‘yicha Idoralararo komissiya raisi etib tayinlandi.[https://lex.uz/docs/-6480161?ONDATE=04.06.2024]<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/docs/-6480161?ONDATE=04.06.2024 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʻlish jarayonini jadallashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida}}</ref> '''Osiyo taraqqiyot banki Boshqaruvchilar kengashi raisi'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.adb.org/who-we-are/organization/board-governors |sarlavha=Board of Governors. The Agreement Establishing the Asian Development Bank, known as the ADB Charter, vests all the powers of the institution in the Board of Governors, which in turn delegates some of these powers to the Board of Directors.}}</ref> 2025-yilning may oyida Milan shahrida (Italiya) bo‘lib o‘tgan Osiyo taraqqiyot banki (OTB) Boshqaruvchilar kengashining 58-yillik yig‘ilishida Jamshid Xodjayev OTB Boshqaruvchilar kengashining 2025–2026-yillar uchun raisi etib tasdiqlandi.[https://www.adb.org/who-we-are/organization/board-governors] [https://www.uzdaily.uz/ru/zhamshid-khodzhaev-utverzhdion-predsedatelem-soveta-upravliaiushchikh-abr-na-2025-2026-gody/]<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uzdaily.uz/ru/zhamshid-khodzhaev-utverzhdion-predsedatelem-soveta-upravliaiushchikh-abr-na-2025-2026-gody/ |sarlavha=Жамшид Ходжаев утверждён председателем Совета управляющих АБР на 2025–2026 годы}}</ref> 2020-yil 1-sentyabrda – Xoʻjayevning nomzodi [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] siyosiy kengashi aʼzosi sifatida tasdiqlangan<ref>https://uzlidep.uz/ru/</ref>. == Mukofotlari == [[2024-yil]] [[24-avgust]]da [[Mehnat shuhrati ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{cite web|url=https://president.uz/uz/lists/view/7491|title=Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз уч йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Xoʻjayev, Jamshid}} {{Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaxsiy tarkibi}} [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]] q5xcozm38lzsoj0hgnfge0cj2dfzy8b 6304802 6304798 2026-10-10T21:57:01Z Khan Tengri 11834 6304802 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi |ismi=Jamshid Xodjayev |tasvir=[[File:Jamshid Khodjaev.jpg|230px]] |lavozimi=Oʻzbekiston Respublikasi tashqi savdo vaziri |oʻtmishdoshi=[[Sardor Umrzoqov]] |boshlanish davri= [[2022-yil]] [[16-iyul]]dan |premyer=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident=[[Shavkat Mirziyoyev]] |boshlanish davri_2=[[2017-yil]] [[1-noyabr]]dan |tugash davri_2=[[2019-yil]] [[28-yanvar]]gacha |premyer_2=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_2=[[Shavkat Mirziyoyev]] |oʻtmishdoshi_2=[[Elyor Gʻaniyev]] |vorisi_2=[[Sardor Umrzoqov]] |lavozimi_3=[[Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq va suv xoʻjaligi vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Qishloq xoʻjaligi vaziri]] |oʻtmishdoshi_3=[[Bahodir Yusupov]] |vorisi_3=[[Aziz Voitov]] |boshlanish davri_3= [[2019-yil]] [[28-yanvar]]dan |tugash davri_3=[[2022-yil]] [[16-iyul]]gacha |premyer_3=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |prezident_3=[[Shavkat Mirziyoyev]] |lavozimi_4 = [[Oʻzbekiston Bosh vaziri]]ning oʻrinbosari |boshlanish davri_4 = [[2022-yil]] [[16-iyul]]<ref name="kun.uz">https://kun.uz/uz/news/2022/07/16/jamshid-xojayev-tashqi-savdo-vaziri-lavozimiga-qaytdi</ref> |tugash davri_4= |prezident_4 = [[Shavkat Mirziyoyev]] |premyer_4 = [[Abdulla Oripov (siyosatchi)]] |bayroq = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_3 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_4 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_5 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq_6 = Flag_of_Uzbekistan.svg |bayroq2=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_3=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_4=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_5=Emblem of Uzbekistan.svg |bayroq2_6=Emblem of Uzbekistan.svg |tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1979|3|3}} |tavallud joyi={{TavalludJoyi|Qoʻqon}}, [[Fargʻona viloyati]], [[OʻzSSR]] |maʼlumoti = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]<br />Birmingem universiteti |mukofotlari ={{Mehnat shuhrati ordeni}} }} ''Ushbu maqola iqtisodchi haqida. Pedagog haqida [[Jamshid Xoʻjayev (pedagog)]] maqolasiga qarang.'' '''Jamshid Abduxakimovich Xodjayev''' (1979-yil, [[Fargʻona viloyati]],Qo‘qon shahrida tug‘ilgan) – oʻzbek moliyachisi va davlat arbobi. 2022-yil 30-dekabrdan buyon '''O‘zbekiston Respublikasi investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha Bosh vazir o‘rinbosari lavozimida faoliyat yuritadi.'''<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://miit.uz/ru/news/xodjayev-jamshid-abduhakimovich-ozbekiston-respublikasi-bosh-vazirining-investitsiyalar-tashqi-iqtisodiy-aloqalar-va-turizm-masalalari-boyicha-orinbosari-etib-tayinlandi |sarlavha=Жамшид Ходжаев одобрен на должность вице-премьера |muallif=miit.uz |ish=miit.uz |sana=30.12.2022}}</ref><ref>{{Veb manbasi |til=Русский |url=https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство инвестиций и внешней торговли |muallif=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |ish=Министерство инвестиций и внешней торговли Республики Узбекистан |sana=17.07.2022 |nashriyot=https://mift.uz/ru |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2022-07-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220717120340/https://mift.uz/ru/news/zhamshid-hodzhaev-vozglavil-ministerstvo-investitsij-i-vneshnej-torgovli17072022 }}</ref>. 2024-yilda u “Mehnat shuhrati” ordeni bilan taqdirlangan. == Biografiyasi == Jamshid Xodjayev 1979-yilda [[Fargʻona viloyati]] [[Qoʻqon]] shahrida tavallud topgan. == Taʼlimi == 2000-yilda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent davlat iqtisodiyot universitetini]] tamomlagan. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti tashabbusi bilan iqtidorli talabalar uchun tashkil etilgan [[Umid jamgʻarmasi|"Umid" jamgʻarmasi]] stipendiyasi sohibi. 2002-yilda [[Yevropa]] davlat boshqaruvi institutini (EIPA) tamomlagan, shundan soʻng 2003-yilda [[Birmingem]] universitetida ([[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]]) xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi boʻyicha magistrlik darajasini olgan. Ixtisosligi – xalqaro iqtisodiy munosabatlar, davlat boshqaruvi Commerzbank ([[Germaniya]]), [[Xalqaro valyuta jamgʻarmasi|IMF]] ([[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]), Standard Bank ([[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika]]), [[JPMorgan Chase]] (AQSh), Bank of Russia (RF), Natixis ([[Fransiya]]), KB Kookmin, ([[Janubiy Koreya]]), [[DBS Bank Limited|DBS]] ([[Singapur]]), Credit Suisse ([[Shveysariya]]) va boshqa koʻplab tashkilotlarning bir qator xorijiy treninglari va malaka oshirish kurslarini tamomlagan. == Mehnat faoliyati == 2000-yildan O‘zbekiston bank tizimida ishlagan. Turli yillarda "O‘zprivatbank," Markaziy bank, shuningdek, O‘zbekiston Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy bankida faoliyat yuritgan. 2017-yilda Tashqi iqtisodiy faoliyat milliy banki boshqaruvi raisining birinchi o‘rinbosari bo‘lgan (manbalar: UzReport, CA Trade Forum). [https://uzreport.news/politics/jamshid-khodjaev-appointed-minister-of-investments-and-foreign-trade] 2017-yil avgust oyida – Hisob palatasi raisining birinchi oʻrinbosari – [[Davlat byudjeti]] tushumlarining toʻliqligini nazorat qilish inspeksiyasi boshligʻi lavozimida xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://www.gazeta.uz/ru/2019/01/28/agro/ |sarlavha=Жамшид Ходжаев возглавил Министерство сельского хозяйства |ish=Газета.uz |sana=2019-01-28 |qaralgan sana=2021-03-31}}</ref>. == Tashqi savdo vaziri == 2017-yil 29-noyabrda O‘zbekiston Respublikasi tashqi savdo vaziri lavozimiga tasdiqlangan.[https://www.gazeta.uz/ru/2026/01/31/compliance/] == Qishloq xo‘jaligi vaziri == 2019-yil 28-yanvar kuni O‘zbekiston prezidenti Shavkat Mirziyoyev Jamshid Xodjayevni O‘zbekiston qishloq xo‘jaligi vaziri etib tayinladi. Xodjayev rahbarligida, mahalliy va xorijiy ekspertlar ishtirokida hamda xalqaro tashkilotlar ko‘magida “O‘zbekiston Respublikasi qishloq xo‘jaligini rivojlantirishning 2020–2030-yillarga mo‘ljallangan strategiyasi” ishlab chiqildi va keyinchalik O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni bilan tasdiqlandi.[https://lex.uz/doc-passport/-4567334] Qishloq xo‘jaligi vazirligidagi faoliyati davomida O‘zbekiston nomidan xalqaro tarmoq platformalarida ishtirok etdi. 2020-yilda FAOning Yevropa bo‘yicha mintaqaviy konferensiyasining 32-sessiyasi raisi etib, 2020-yil dekabr oyida esa Mustaqil Davlatlar Hamdo‘stligining agrosanoat majmuasi masalalari bo‘yicha hukumatlararo kengashi (MDH ASM) raisi etib saylandi.<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g |sarlavha=32-я сессия Региональной конференции ФАО по Европе 2-4 ноября 2020 г. |ish=Tashkent city - Congress centre |qaralgan sana=2023-06-11 |arxivsana=2021-04-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210428132721/https://tcicc.uz/32-ya-sessiya-regionalnoj-konferenczii-fao-po-evrope-2-4-noyabrya-2020-g/ }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=UzDaily |date=16/05/2022 |title=Европа и Центральная Азия обязуются обеспечить продовольственную безопасность, устойчивость и инклюзивность агропродовольственных систем |work=UzDaily |url=https://uzdaily.uz/ru/post/68951}}</ref>. J. Xodjayev qishloq xo‘jaligi vaziri lavozimida ishlagan yillarda Toshkent shahrida Buyuk Britaniyaning Qirollik qishloq xo‘jaligi universiteti (Royal Agricultural University) bilan hamkorlikda Xalqaro qishloq xo‘jaligi universiteti tashkil etilib, o‘z faoliyatini boshladi. Universitet vazirlik tashabbusi bilan hamda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022-yil 7-maydagi PQ-237-sonli qarori asosida tashkil etilgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=газета.uz |date=11 сентября 2021, 18:15 |title=Жамшид Ходжаев стал врио ректора Аграрного университета |work=газета.uz |url=https://www.gazeta.uz/ru/2021/09/11/agrar-university}}</ref> [https://www.gazeta.uz/oz/2022/05/08/university/] [https://lex.uz/docs/-5996837] == Bosh vazir o‘rinbosari – investitsiyalar va tashqi savdo vaziri == 2022-yil 16-iyul kuni Qonunchilik palatasi deputatlari uning nomzodini O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining investitsiyalar va tashqi iqtisodiy aloqalar masalalari bo‘yicha o‘rinbosari — investitsiyalar va tashqi savdo vaziri lavozimiga ma’qullagan. [https://uzreport.news/society/jamshid-xojayev-investitsiyalar-va-tashqi-savdo-vazirligiga-rahbar-etib-tayinlandi]<ref>{{Veb manbasi |url=https://uzreport.news/society/jamshid-xojayev-investitsiyalar-va-tashqi-savdo-vazirligiga-rahbar-etib-tayinlandi |sarlavha=Jamshid Xo'jayev Investitsiyalar va tashqi savdo vazirligiga rahbar etib tayinlandi}}</ref> 2022-yilning dekabr oyi oxirida Xodjayev Bosh vazir o‘rinbosari lavozimini saqlab qolgan holda investitsiyalar va tashqi savdo vaziri lavozimidan ketgan. [https://www.gazeta.uz/ru/2022/12/30/khodjaev-kudratov/]<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.gazeta.uz/ru/2022/12/30/khodjaev-kudratov/ |sarlavha=Лазиз Кудратов возглавил Министерство инвестиций, промышленности и торговли Узбекистана. Жамшид Ходжаев сохраняет должность вице-премьера.}}</ref> == O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari == 2024-yil 21-noyabr kuni hukumatning yangilangan tarkibi shakllantirilganidan so‘ng, Xodjayev O‘zbekiston Respublikasi Bosh vazirining o‘rinbosari lavozimiga tayinlandi. Vazirlar Mahkamasining rasmiy sahifasida u investitsiyalar, sanoat va savdo masalalari bo‘yicha Bosh vazir o‘rinbosari sifatida qayd etilgan. [https://www.gazeta.uz/uz/2024/11/21/ministers/]<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.gazeta.uz/uz/2024/11/21/ministers/ |sarlavha=Ўзбекистон ҳукумати аъзолигига номзодлар маъқулланди ва тайинланди. Барча вазирлар ўз жойида қолди}}</ref> '''Investitsiyalarni jalb qilish‚ sanoatni rivojlantirish va savdoni tartibga solish masalalari boʻyicha'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/ru/docs/-6540957?ONDATE=29.01.2025 |sarlavha=Maʼmuriy islohotlar doirasida investitsiyalar, sanoat va savdo sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida}}</ref> O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 21-iyuldagi PF-111-sonli Farmoni bilan Investitsiyalarni jalb etish, sanoatni rivojlantirish va savdoni tartibga solish masalalari bo‘yicha Hukumat komissiyasi raisi etib tayinlangan. [https://lex.uz/ru/docs/-6540957?ONDATE=29.01.2025]<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/ru/docs/-6540957?ONDATE=29.01.2025 |sarlavha=Maʼmuriy islohotlar doirasida investitsiyalar, sanoat va savdo sohasida davlat boshqaruvini samarali tashkil qilish chora-tadbirlari toʻgʻrisida}}</ref> '''JST bilan ishlash bo‘yicha idoralararo komissiya raisi'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/docs/-6480161?ONDATE=04.06.2024 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʻlish jarayonini jadallashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida}}</ref> O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2023-yil 2-iyundagi PQ-181-sonli qaroriga muvofiq Jahon savdo tashkiloti bilan ishlash bo‘yicha Idoralararo komissiya raisi etib tayinlandi.[https://lex.uz/docs/-6480161?ONDATE=04.06.2024]<ref>{{Veb manbasi |url=https://lex.uz/docs/-6480161?ONDATE=04.06.2024 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasining Jahon savdo tashkilotiga aʼzo boʻlish jarayonini jadallashtirishga doir qoʻshimcha chora-tadbirlar toʻgʻrisida}}</ref> '''Osiyo taraqqiyot banki Boshqaruvchilar kengashi raisi'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.adb.org/who-we-are/organization/board-governors |sarlavha=Board of Governors. The Agreement Establishing the Asian Development Bank, known as the ADB Charter, vests all the powers of the institution in the Board of Governors, which in turn delegates some of these powers to the Board of Directors.}}</ref> 2025-yilning may oyida Milan shahrida (Italiya) bo‘lib o‘tgan Osiyo taraqqiyot banki (OTB) Boshqaruvchilar kengashining 58-yillik yig‘ilishida Jamshid Xodjayev OTB Boshqaruvchilar kengashining 2025–2026-yillar uchun raisi etib tasdiqlandi.[https://www.adb.org/who-we-are/organization/board-governors] [https://www.uzdaily.uz/ru/zhamshid-khodzhaev-utverzhdion-predsedatelem-soveta-upravliaiushchikh-abr-na-2025-2026-gody/]<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.uzdaily.uz/ru/zhamshid-khodzhaev-utverzhdion-predsedatelem-soveta-upravliaiushchikh-abr-na-2025-2026-gody/ |sarlavha=Жамшид Ходжаев утверждён председателем Совета управляющих АБР на 2025–2026 годы}}</ref> 2020-yil 1-sentyabrda – Xodjayevning nomzodi [[Oʻzbekiston Liberal demokratik partiyasi]] siyosiy kengashi aʼzosi sifatida tasdiqlangan<ref>https://uzlidep.uz/ru/</ref>. == Mukofotlari == [[2024-yil]] [[24-avgust]]da [[Mehnat shuhrati ordeni]] bilan mukofotlangan<ref>{{cite web|url=https://president.uz/uz/lists/view/7491|title=Ўзбекистон Республикаси мустақиллигининг ўттиз уч йиллиги муносабати билан давлат хизматчилари ҳамда ишлаб чиқариш ва ижтимоий-иқтисодий соҳалар ходимларидан бир гуруҳини мукофотлаш тўғрисида}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Xodjayev, Jamshid}} {{Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaxsiy tarkibi}} [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]] rw5re9r8up0nrdftflq59x2bf1jm0no 1 709740 6304800 2189711 2026-10-10T21:55:58Z Khan Tengri 11834 Khan Tengri [[Munozara:Jamshid Xoʻjayev]] sahifasini [[Munozara:Jamshid Xodjayev]]ga koʻchirdi: https://gov.uz/oz/lists/guidance 2189711 wikitext text/x-wiki {{2021-yilgi Markaziy Osiyo oyligi}} hyofv41e3v436nu7xtlz41l9l7bj10r 0 710293 6304832 6181167 2026-10-10T23:43:53Z Khamidulla.2000 315411 /* Hayoti */ 6304832 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi|ismi=Ubaydulla Yamanqulov|asl ismi=|tasvir=|lavozimi=[[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatining]] hokimi|bayroq=Flag of Uzbekistan.svg|bayroq uzunligi=25px|boshlanish davri=[[14-sentyabr]] [[2001-yil]]|tugash davri=[[14-fevral]] [[2007-yil]]|oʻtmishdoshi=[[Shavkat Mirziyoyev]]|vorisi=[[Muso Anarboyev]]|prezident=[[Islom Karimov]]|premyer=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)|Abdulla Oripov]]|tavallud sanasi=[[1963-yil]]|tavallud joyi=[[Jizzax viloyati|Jizzax viloyati]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]|maʼlumoti=|mukofotlari=}} '''Ubaydulla Yaxshiboevich Yamanqulov''' (tugʻ. 1963-yilda, [[Jizzax viloyati]], Gʻallaorol tumani, Lalmikor shaharchasida [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) — oʻzbek oʻqituvchisi. 14-sentyabr 2001-yilda [[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatining]] hokimi etib saylandi. == Hayoti == Ubaydulla Yaxshiboevich 1962-yilda Jizzax viloyati, G'allaorol tumanida tugʻilgan. 1977-yilgacha G'allaorol tumanidagi 22-maktabda ta'lim olgan. 1977-yildan 1980-yilgacha [[Toshkent fizika-matematika maktabi| Toshkent shahridagi fizika-matematika maktabida]] oʻqigan. [[1985-yilda]] [[Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti| Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universitetini]] tugatgan<ref> {{veb manbasi|url=https: //centrasia.org/person2.php? St = 1013880882|sarlavha=YAMANKULOV Ubaydulla Yaxshiboevich {{!}} Centrasia|vebsayt=centrasia.org|qaralgan sana=8-aprel 2021-yil}} </ref>. 2001-yil 14-sentyabrda [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti|Oʻzbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]] Ubaydulla Yaxshiboevichni Jizzax viloyati hokimi etib tayinladi. Ushbu lavozimda 2007-yil 14-fevralgacha ishlagan<ref> {{veb manbasi|til=ruscha|url=https: //iwpr.net/ru/global-voices/gubernator-dzhizakskoy-oblasti-ushel-v-otstavku|sarlavha=Jizzax viloyati hokimi iste'foga chiqdi|veb-sayt=iwpr.net|kirish-sana=8-aprel 2021-yil}} </ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Jizzax viloyati hokimlari}} {{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}} {{DEFAULTSORT:Yamanqulov, Ubaydulla}} [[Turkum:Jizzax viloyatining hokimlari]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] maussll0qegjfqcnqb2by9sevff9yop 6304833 6304832 2026-10-10T23:45:15Z Khamidulla.2000 315411 /* */ 6304833 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi|ismi=Ubaydulla Yamanqulov|asl ismi=|tasvir=|lavozimi=[[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatining]] hokimi|bayroq=Flag of Uzbekistan.svg|bayroq uzunligi=25px|boshlanish davri=[[14-sentyabr]] [[2001-yil]]|tugash davri=[[14-fevral]] [[2007-yil]]|oʻtmishdoshi=[[Shavkat Mirziyoyev]]|vorisi=[[Muso Anarboyev]]|prezident=[[Islom Karimov]]|premyer=[[Abdulla Oripov (siyosatchi)|Abdulla Oripov]]|tavallud sanasi=[[1963-yil]]|tavallud joyi=[[Jizzax viloyati|Jizzax viloyati]], [[OʻzSSR]], [[SSSR]]|maʼlumoti=|mukofotlari=}} '''Ubaydulla Yaxshiboevich Yamanqulov''' (tugʻ. 1962-yilda, [[Jizzax viloyati]], Gʻallaorol tumani, Lalmikor shaharchasida [[Oʻzbekiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Oʻzbekiston SSR]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]) — oʻzbek oʻqituvchisi. 14-sentyabr 2001-yilda [[Jizzax viloyati|Jizzax viloyatining]] hokimi etib saylandi. == Hayoti == Ubaydulla Yaxshiboevich 1962-yilda Jizzax viloyati, G'allaorol tumanida tugʻilgan. 1977-yilgacha G'allaorol tumanidagi 22-maktabda ta'lim olgan. 1977-yildan 1980-yilgacha [[Toshkent fizika-matematika maktabi| Toshkent shahridagi fizika-matematika maktabida]] oʻqigan. [[1985-yilda]] [[Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universiteti| Bauman nomidagi Moskva davlat texnika universitetini]] tugatgan<ref> {{veb manbasi|url=https: //centrasia.org/person2.php? St = 1013880882|sarlavha=YAMANKULOV Ubaydulla Yaxshiboevich {{!}} Centrasia|vebsayt=centrasia.org|qaralgan sana=8-aprel 2021-yil}} </ref>. 2001-yil 14-sentyabrda [[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti|Oʻzbekiston Prezidenti]] [[Islom Karimov]] Ubaydulla Yaxshiboevichni Jizzax viloyati hokimi etib tayinladi. Ushbu lavozimda 2007-yil 14-fevralgacha ishlagan<ref> {{veb manbasi|til=ruscha|url=https: //iwpr.net/ru/global-voices/gubernator-dzhizakskoy-oblasti-ushel-v-otstavku|sarlavha=Jizzax viloyati hokimi iste'foga chiqdi|veb-sayt=iwpr.net|kirish-sana=8-aprel 2021-yil}} </ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{Jizzax viloyati hokimlari}} {{Oʻzbekiston viloyatlari hokimlari}} {{DEFAULTSORT:Yamanqulov, Ubaydulla}} [[Turkum:Jizzax viloyatining hokimlari]] [[Turkum:Kishilar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] b4qb23vgg0ns3jqpyidtyrgal28fq9d 4 712592 6304520 6303396 2026-10-10T12:01:27Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6304520 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:MalikxanBot|MalikxanBot]] || [[Special:Contributions/MalikxanBot|{{formatnum:799722}}]] |- | 2 || [[User:ProgrammerBot|ProgrammerBot]] || [[Special:Contributions/ProgrammerBot|{{formatnum:680582}}]] |- | 3 || [[User:DastyorBot|DastyorBot]] || [[Special:Contributions/DastyorBot|{{formatnum:516159}}]] |- | 4 || [[User:Ximik1991Bot|Ximik1991Bot]] || [[Special:Contributions/Ximik1991Bot|{{formatnum:197605}}]] |- | 5 || [[User:CoderSIBot|CoderSIBot]] || [[Special:Contributions/CoderSIBot|{{formatnum:187765}}]] |- | 6 || [[User:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|{{formatnum:174286}}]] |- | 7 || [[User:EmausBot|EmausBot]] || [[Special:Contributions/EmausBot|{{formatnum:110570}}]] |- | 8 || [[User:MerlIwBot|MerlIwBot]] || [[Special:Contributions/MerlIwBot|{{formatnum:91745}}]] |- | 9 || [[User:TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || [[Special:Contributions/TXiKiBoT|{{formatnum:80410}}]] |- | 10 || [[User:Escarbot|Escarbot]] || [[Special:Contributions/Escarbot|{{formatnum:69842}}]] |- | 11 || [[User:Legobot|Legobot]] || [[Special:Contributions/Legobot|{{formatnum:67152}}]] |- | 12 || [[User:Xqbot|Xqbot]] || [[Special:Contributions/Xqbot|{{formatnum:44741}}]] |- | 13 || [[User:Addbot|Addbot]] || [[Special:Contributions/Addbot|{{formatnum:28914}}]] |- | 14 || [[User:SieBot|SieBot]] || [[Special:Contributions/SieBot|{{formatnum:28363}}]] |- | 15 || [[User:YFdyh-bot|YFdyh-bot]] || [[Special:Contributions/YFdyh-bot|{{formatnum:27350}}]] |- | 16 || [[User:OchilovBot|OchilovBot]] || [[Special:Contributions/OchilovBot|{{formatnum:23928}}]] |- | 17 || [[User:VolkovBot|VolkovBot]] || [[Special:Contributions/VolkovBot|{{formatnum:19249}}]] |- | 18 || [[User:ArthurBot|ArthurBot]] || [[Special:Contributions/ArthurBot|{{formatnum:18710}}]] |- | 19 || [[User:Luckas-bot|Luckas-bot]] || [[Special:Contributions/Luckas-bot|{{formatnum:16696}}]] |- | 20 || [[User:CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || [[Special:Contributions/CommonsDelinker|{{formatnum:11746}}]] |- | 21 || [[User:Uzgen bot|Uzgen bot]] || [[Special:Contributions/Uzgen bot|{{formatnum:10709}}]] |- | 22 || [[User:ZéroBot|ZéroBot]] || [[Special:Contributions/ZéroBot|{{formatnum:10554}}]] |- | 23 || [[User:WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || [[Special:Contributions/WikitanvirBot|{{formatnum:10294}}]] |- | 24 || [[User:JAnDbot|JAnDbot]] || [[Special:Contributions/JAnDbot|{{formatnum:10206}}]] |- | 25 || [[User:Thijs!bot|Thijs!bot]] || [[Special:Contributions/Thijs!bot|{{formatnum:9691}}]] |- | 26 || [[User:MelancholieBot|MelancholieBot]] || [[Special:Contributions/MelancholieBot|{{formatnum:8873}}]] |- | 27 || [[User:RedBot|RedBot]] || [[Special:Contributions/RedBot|{{formatnum:8357}}]] |- | 28 || [[User:タチコマ robot|タチコマ robot]] || [[Special:Contributions/タチコマ robot|{{formatnum:8161}}]] |- | 29 || [[User:Acebot|Acebot]] || [[Special:Contributions/Acebot|{{formatnum:6989}}]] |- | 30 || [[User:EdgarsBot|EdgarsBot]] || [[Special:Contributions/EdgarsBot|{{formatnum:6807}}]] |- | 31 || [[User:KLBot2|KLBot2]] || [[Special:Contributions/KLBot2|{{formatnum:6601}}]] |- | 32 || [[User:Makecat-bot|Makecat-bot]] || [[Special:Contributions/Makecat-bot|{{formatnum:6542}}]] |- | 33 || [[User:AlleborgoBot|AlleborgoBot]] || [[Special:Contributions/AlleborgoBot|{{formatnum:5802}}]] |- | 34 || [[User:Jembot|Jembot]] || [[Special:Contributions/Jembot|{{formatnum:5544}}]] |- | 35 || [[User:MBHbot|MBHbot]] || [[Special:Contributions/MBHbot|{{formatnum:5359}}]] |- | 36 || [[User:LaaknorBot|LaaknorBot]] || [[Special:Contributions/LaaknorBot|{{formatnum:4667}}]] |- | 37 || [[User:Vagobot|Vagobot]] || [[Special:Contributions/Vagobot|{{formatnum:4451}}]] |- | 38 || [[User:IluvatarBot|IluvatarBot]] || [[Special:Contributions/IluvatarBot|{{formatnum:4449}}]] |- | 39 || [[User:Loveless|Loveless]] || [[Special:Contributions/Loveless|{{formatnum:4445}}]] |- | 40 || [[User:Zorrobot|Zorrobot]] || [[Special:Contributions/Zorrobot|{{formatnum:4173}}]] |- | 41 || [[User:JackieBot|JackieBot]] || [[Special:Contributions/JackieBot|{{formatnum:4132}}]] |- | 42 || [[User:KamikazeBot|KamikazeBot]] || [[Special:Contributions/KamikazeBot|{{formatnum:3687}}]] |- | 43 || [[User:FoxBot|FoxBot]] || [[Special:Contributions/FoxBot|{{formatnum:3658}}]] |- | 44 || [[User:CarsracBot|CarsracBot]] || [[Special:Contributions/CarsracBot|{{formatnum:3570}}]] |- | 45 || [[User:Ptbotgourou|Ptbotgourou]] || [[Special:Contributions/Ptbotgourou|{{formatnum:3390}}]] |- | 46 || [[User:BotMultichill|BotMultichill]] || [[Special:Contributions/BotMultichill|{{formatnum:3244}}]] |- | 47 || [[User:Alexbot|Alexbot]] || [[Special:Contributions/Alexbot|{{formatnum:3100}}]] |- | 48 || [[User:HRoestBot|HRoestBot]] || [[Special:Contributions/HRoestBot|{{formatnum:2983}}]] |- | 49 || [[User:TjBot|TjBot]] || [[Special:Contributions/TjBot|{{formatnum:2650}}]] |- | 50 || [[User:Purbo T|Purbo T]] || [[Special:Contributions/Purbo T|{{formatnum:2576}}]] |- | 51 || [[User:PipepBot|PipepBot]] || [[Special:Contributions/PipepBot|{{formatnum:2201}}]] |- | 52 || [[User:JYBot|JYBot]] || [[Special:Contributions/JYBot|{{formatnum:2189}}]] |- | 53 || [[User:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|{{formatnum:2184}}]] |- | 54 || [[User:DragonBot|DragonBot]] || [[Special:Contributions/DragonBot|{{formatnum:2081}}]] |- | 55 || [[User:Darkicebot|Darkicebot]] || [[Special:Contributions/Darkicebot|{{formatnum:1852}}]] |- | 56 || [[User:Idioma-bot|Idioma-bot]] || [[Special:Contributions/Idioma-bot|{{formatnum:1848}}]] |- | 57 || [[User:MastiBot|MastiBot]] || [[Special:Contributions/MastiBot|{{formatnum:1725}}]] |- | 58 || [[User:Dinamik-bot|Dinamik-bot]] || [[Special:Contributions/Dinamik-bot|{{formatnum:1716}}]] |- | 59 || [[User:Rubinbot|Rubinbot]] || [[Special:Contributions/Rubinbot|{{formatnum:1590}}]] |- | 60 || [[User:Ripchip Bot|Ripchip Bot]] || [[Special:Contributions/Ripchip Bot|{{formatnum:1537}}]] |- | 61 || [[User:Mjbmrbot|Mjbmrbot]] || [[Special:Contributions/Mjbmrbot|{{formatnum:1451}}]] |- | 62 || [[User:Amirobot|Amirobot]] || [[Special:Contributions/Amirobot|{{formatnum:1434}}]] |- | 63 || [[User:IanraBot|IanraBot]] || [[Special:Contributions/IanraBot|{{formatnum:1365}}]] |- | 64 || [[User:Rezabot|Rezabot]] || [[Special:Contributions/Rezabot|{{formatnum:1358}}]] |- | 65 || [[User:Synthebot|Synthebot]] || [[Special:Contributions/Synthebot|{{formatnum:1316}}]] |- | 66 || [[User:AvicBot|AvicBot]] || [[Special:Contributions/AvicBot|{{formatnum:1257}}]] |- | 67 || [[User:GhalyBot|GhalyBot]] || [[Special:Contributions/GhalyBot|{{formatnum:1239}}]] |- | 68 || [[User:Movses-bot|Movses-bot]] || [[Special:Contributions/Movses-bot|{{formatnum:1187}}]] |- | 69 || [[User:HerculeBot|HerculeBot]] || [[Special:Contributions/HerculeBot|{{formatnum:1068}}]] |- | 70 || [[User:Robbot|Robbot]] || [[Special:Contributions/Robbot|{{formatnum:1022}}]] |- | 71 || [[User:D'ohBot|D'ohBot]] || [[Special:Contributions/D'ohBot|{{formatnum:1005}}]] |- | 72 || [[User:YiFeiBot|YiFeiBot]] || [[Special:Contributions/YiFeiBot|{{formatnum:998}}]] |- | 73 || [[User:SilvonenBot|SilvonenBot]] || [[Special:Contributions/SilvonenBot|{{formatnum:977}}]] |- | 74 || [[User:MystBot|MystBot]] || [[Special:Contributions/MystBot|{{formatnum:972}}]] |- | 75 || [[User:TinucherianBot II|TinucherianBot II]] || [[Special:Contributions/TinucherianBot II|{{formatnum:953}}]] |- | 76 || [[User:Jotterbot|Jotterbot]] || [[Special:Contributions/Jotterbot|{{formatnum:892}}]] |- | 77 || [[User:AvocatoBot|AvocatoBot]] || [[Special:Contributions/AvocatoBot|{{formatnum:881}}]] |- | 78 || [[User:StigBot|StigBot]] || [[Special:Contributions/StigBot|{{formatnum:804}}]] |- | 79 || [[User:Almabot|Almabot]] || [[Special:Contributions/Almabot|{{formatnum:801}}]] |- | 80 || [[User:SassoBot|SassoBot]] || [[Special:Contributions/SassoBot|{{formatnum:790}}]] |- | 81 || [[User:Justincheng12345-bot|Justincheng12345-bot]] || [[Special:Contributions/Justincheng12345-bot|{{formatnum:761}}]] |- | 82 || [[User:HiW-Bot|HiW-Bot]] || [[Special:Contributions/HiW-Bot|{{formatnum:722}}]] |- | 83 || [[User:Gerakibot|Gerakibot]] || [[Special:Contributions/Gerakibot|{{formatnum:587}}]] |- | 84 || [[User:YaxshiBot|YaxshiBot]] || [[Special:Contributions/YaxshiBot|{{formatnum:577}}]] |- | 85 || [[User:SpBot|SpBot]] || [[Special:Contributions/SpBot|{{formatnum:542}}]] |- | 86 || [[User:TechBot|TechBot]] || [[Special:Contributions/TechBot|{{formatnum:541}}]] |- | 87 || [[User:DarafshBot|DarafshBot]] || [[Special:Contributions/DarafshBot|{{formatnum:541}}]] |- | 88 || [[User:Byrialbot|Byrialbot]] || [[Special:Contributions/Byrialbot|{{formatnum:488}}]] |- | 89 || [[User:PixelBot|PixelBot]] || [[Special:Contributions/PixelBot|{{formatnum:433}}]] |- | 90 || [[User:DSisyphBot|DSisyphBot]] || [[Special:Contributions/DSisyphBot|{{formatnum:406}}]] |- | 91 || [[User:CasualBot|CasualBot]] || [[Special:Contributions/CasualBot|{{formatnum:403}}]] |- | 92 || [[User:Chobot|Chobot]] || [[Special:Contributions/Chobot|{{formatnum:366}}]] |- | 93 || [[User:CocuBot|CocuBot]] || [[Special:Contributions/CocuBot|{{formatnum:364}}]] |- | 94 || [[User:JhsBot|JhsBot]] || [[Special:Contributions/JhsBot|{{formatnum:335}}]] |- | 95 || [[User:Memty Bot|Memty Bot]] || [[Special:Contributions/Memty Bot|{{formatnum:327}}]] |- | 96 || [[User:AlnoktaBOT|AlnoktaBOT]] || [[Special:Contributions/AlnoktaBOT|{{formatnum:316}}]] |- | 97 || [[User:Louperibot|Louperibot]] || [[Special:Contributions/Louperibot|{{formatnum:297}}]] |- | 98 || [[User:Nallimbot|Nallimbot]] || [[Special:Contributions/Nallimbot|{{formatnum:291}}]] |- | 99 || [[User:AZatBot~uzwiki|AZatBot~uzwiki]] || [[Special:Contributions/AZatBot~uzwiki|{{formatnum:285}}]] |- | 100 || [[User:DixonDBot|DixonDBot]] || [[Special:Contributions/DixonDBot|{{formatnum:201}}]] |- | 101 || [[User:MahdiBot|MahdiBot]] || [[Special:Contributions/MahdiBot|{{formatnum:199}}]] |- | 102 || [[User:Sz-iwbot|Sz-iwbot]] || [[Special:Contributions/Sz-iwbot|{{formatnum:169}}]] |- | 103 || [[User:DirlBot|DirlBot]] || [[Special:Contributions/DirlBot|{{formatnum:116}}]] |- | 104 || [[User:Obersachsebot|Obersachsebot]] || [[Special:Contributions/Obersachsebot|{{formatnum:114}}]] |- | 105 || [[User:NobelBot|NobelBot]] || [[Special:Contributions/NobelBot|{{formatnum:96}}]] |- | 106 || [[User:SantoshBot|SantoshBot]] || [[Special:Contributions/SantoshBot|{{formatnum:92}}]] |- | 107 || [[User:AmphBot|AmphBot]] || [[Special:Contributions/AmphBot|{{formatnum:79}}]] |- | 108 || [[User:Muro Bot|Muro Bot]] || [[Special:Contributions/Muro Bot|{{formatnum:75}}]] |- | 109 || [[User:DennyBot|DennyBot]] || [[Special:Contributions/DennyBot|{{formatnum:74}}]] |- | 110 || [[User:Dexbot|Dexbot]] || [[Special:Contributions/Dexbot|{{formatnum:74}}]] |- | 111 || [[User:WikimediaNotifier|WikimediaNotifier]] || [[Special:Contributions/WikimediaNotifier|{{formatnum:73}}]] |- | 112 || [[User:Zwobot|Zwobot]] || [[Special:Contributions/Zwobot|{{formatnum:61}}]] |- | 113 || [[User:TohaomgBot|TohaomgBot]] || [[Special:Contributions/TohaomgBot|{{formatnum:58}}]] {{/end}} qsxjxdo7cffduor1v64hgzk2056dl88 4 712595 6304519 6303395 2026-10-10T12:01:25Z Jembot 17813 Bot: Maʼlumotlar yangilandi 6304519 wikitext text/x-wiki {{/begin|200}} |- | 1 || [[User:Sherzod11W|Sherzod11W]] || [[Special:Contributions/Sherzod11W|{{formatnum:1689}}]] || {{Permissions|Sherzod11W}} |- | 2 || [[User:Javoxir Yorqulov|Javoxir Yorqulov]] || [[Special:Contributions/Javoxir Yorqulov|{{formatnum:505}}]] || {{Permissions|Javoxir Yorqulov}} |- | 3 || [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]] || [[Special:Contributions/Abdufattohov Ibrohimjon|{{formatnum:474}}]] || {{Permissions|Abdufattohov Ibrohimjon}} |- | 4 || [[User:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] || [[Special:Contributions/Janob Mirzaolim|{{formatnum:410}}]] || {{Permissions|Janob Mirzaolim}} |- | 5 || [[User:AnvarxonM|AnvarxonM]] || [[Special:Contributions/AnvarxonM|{{formatnum:348}}]] || {{Permissions|AnvarxonM}} |- | 6 || [[User:Asena Asna|Asena Asna]] || [[Special:Contributions/Asena Asna|{{formatnum:221}}]] || {{Permissions|Asena Asna}} |- | 7 || [[User:Ahror Akramovich|Ahror Akramovich]] || [[Special:Contributions/Ahror Akramovich|{{formatnum:170}}]] || {{Permissions|Ahror Akramovich}} |- | 8 || [[User:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] || [[Special:Contributions/MrKrasav4ik|{{formatnum:141}}]] || {{Permissions|MrKrasav4ik}} |- | 9 || [[User:Oblakulova|Oblakulova]] || [[Special:Contributions/Oblakulova|{{formatnum:112}}]] || {{Permissions|Oblakulova}} |- | 10 || [[User:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] || [[Special:Contributions/Xumoshox Ismoilova|{{formatnum:107}}]] || {{Permissions|Xumoshox Ismoilova}} |- | 11 || [[User:Kontributor 2K|Kontributor 2K]] || [[Special:Contributions/Kontributor 2K|{{formatnum:86}}]] || {{Permissions|Kontributor 2K}} |- | 12 || [[User:Panpanchik|Panpanchik]] || [[Special:Contributions/Panpanchik|{{formatnum:75}}]] || {{Permissions|Panpanchik}} |- | 13 || [[User:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]] || [[Special:Contributions/Artemev Nikolay|{{formatnum:63}}]] || {{Permissions|Artemev Nikolay}} |- | 14 || [[User:Akosh13|Akosh13]] || [[Special:Contributions/Akosh13|{{formatnum:63}}]] || {{Permissions|Akosh13}} |- | 15 || [[User:Husanowar|Husanowar]] || [[Special:Contributions/Husanowar|{{formatnum:49}}]] || {{Permissions|Husanowar}} |- | 16 || [[User:Mulan Xon|Mulan Xon]] || [[Special:Contributions/Mulan Xon|{{formatnum:36}}]] || {{Permissions|Mulan Xon}} |- | 17 || [[User:Umarxon III|Umarxon III]] || [[Special:Contributions/Umarxon III|{{formatnum:30}}]] || {{Permissions|Umarxon III}} |- | 18 || [[User:Akobir abdimuminov|Akobir abdimuminov]] || [[Special:Contributions/Akobir abdimuminov|{{formatnum:19}}]] || {{Permissions|Akobir abdimuminov}} |- | 19 || [[User:Tilkobles|Tilkobles]] || [[Special:Contributions/Tilkobles|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Tilkobles}} |- | 20 || [[User:Ismoilxon Abdukarimov|Ismoilxon Abdukarimov]] || [[Special:Contributions/Ismoilxon Abdukarimov|{{formatnum:16}}]] || {{Permissions|Ismoilxon Abdukarimov}} |- | 21 || [[User:Yokubjon Juraev|Yokubjon Juraev]] || [[Special:Contributions/Yokubjon Juraev|{{formatnum:15}}]] || {{Permissions|Yokubjon Juraev}} |- | 22 || [[User:Nigina Tukhtanazarova|Nigina Tukhtanazarova]] || [[Special:Contributions/Nigina Tukhtanazarova|{{formatnum:14}}]] || {{Permissions|Nigina Tukhtanazarova}} |- | 23 || [[User:Heitor100YT|Heitor100YT]] || [[Special:Contributions/Heitor100YT|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Heitor100YT}} |- | 24 || [[User:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] || [[Special:Contributions/Jizzakhlik|{{formatnum:13}}]] || {{Permissions|Jizzakhlik}} |- | 25 || [[User:Fan-vom-Wiki|Fan-vom-Wiki]] || [[Special:Contributions/Fan-vom-Wiki|{{formatnum:12}}]] || {{Permissions|Fan-vom-Wiki}} |- | 26 || [[User:Uzsport|Uzsport]] || [[Special:Contributions/Uzsport|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Uzsport}} |- | 27 || [[User:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] || [[Special:Contributions/Quwanishbaev Berdiyar|{{formatnum:10}}]] || {{Permissions|Quwanishbaev Berdiyar}} |- | 28 || [[User:Mirishkorlik|Mirishkorlik]] || [[Special:Contributions/Mirishkorlik|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Mirishkorlik}} |- | 29 || [[User:GeertivpBot|GeertivpBot]] || [[Special:Contributions/GeertivpBot|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|GeertivpBot}} |- | 30 || [[User:Suxrob Turakulovich Norkulov|Suxrob Turakulovich Norkulov]] || [[Special:Contributions/Suxrob Turakulovich Norkulov|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Suxrob Turakulovich Norkulov}} |- | 31 || [[User:Ixtiyor Baxtiyorov 007|Ixtiyor Baxtiyorov 007]] || [[Special:Contributions/Ixtiyor Baxtiyorov 007|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Ixtiyor Baxtiyorov 007}} |- | 32 || [[User:Kamol Azzam|Kamol Azzam]] || [[Special:Contributions/Kamol Azzam|{{formatnum:9}}]] || {{Permissions|Kamol Azzam}} |- | 33 || [[User:Pntov|Pntov]] || [[Special:Contributions/Pntov|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|Pntov}} |- | 34 || [[User:PJ Geest|PJ Geest]] || [[Special:Contributions/PJ Geest|{{formatnum:8}}]] || {{Permissions|PJ Geest}} |- | 35 || [[User:PERLA.NEGRA|PERLA.NEGRA]] || [[Special:Contributions/PERLA.NEGRA|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|PERLA.NEGRA}} |- | 36 || [[User:Mupapap29|Mupapap29]] || [[Special:Contributions/Mupapap29|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Mupapap29}} |- | 37 || [[User:Abdulloh0072014|Abdulloh0072014]] || [[Special:Contributions/Abdulloh0072014|{{formatnum:7}}]] || {{Permissions|Abdulloh0072014}} |- | 38 || [[User:Mavlonova Madina|Mavlonova Madina]] || [[Special:Contributions/Mavlonova Madina|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|Mavlonova Madina}} |- | 39 || [[User:~2026-53790-97|~2026-53790-97]] || [[Special:Contributions/~2026-53790-97|{{formatnum:6}}]] || {{Permissions|~2026-53790-97}} |- | 40 || [[User:Stephan1000000|Stephan1000000]] || [[Special:Contributions/Stephan1000000|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Stephan1000000}} |- | 41 || [[User:Mukhammadrasul Isakov|Mukhammadrasul Isakov]] || [[Special:Contributions/Mukhammadrasul Isakov|{{formatnum:5}}]] || {{Permissions|Mukhammadrasul Isakov}} |- | 42 || [[User:Gliwi|Gliwi]] || [[Special:Contributions/Gliwi|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Gliwi}} |- | 43 || [[User:~2026-53445-65|~2026-53445-65]] || [[Special:Contributions/~2026-53445-65|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-53445-65}} |- | 44 || [[User:Komilkhuja|Komilkhuja]] || [[Special:Contributions/Komilkhuja|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Komilkhuja}} |- | 45 || [[User:Azizxon Muzaffarov|Azizxon Muzaffarov]] || [[Special:Contributions/Azizxon Muzaffarov|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Azizxon Muzaffarov}} |- | 46 || [[User:LolLolLol3000|LolLolLol3000]] || [[Special:Contributions/LolLolLol3000|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|LolLolLol3000}} |- | 47 || [[User:Jumaboy Beknazarovich Jumayev|Jumaboy Beknazarovich Jumayev]] || [[Special:Contributions/Jumaboy Beknazarovich Jumayev|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Jumaboy Beknazarovich Jumayev}} |- | 48 || [[User:Nozimaxon Tolqinjonova|Nozimaxon Tolqinjonova]] || [[Special:Contributions/Nozimaxon Tolqinjonova|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Nozimaxon Tolqinjonova}} |- | 49 || [[User:~2026-54479-22|~2026-54479-22]] || [[Special:Contributions/~2026-54479-22|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|~2026-54479-22}} |- | 50 || [[User:Kurgantepauz|Kurgantepauz]] || [[Special:Contributions/Kurgantepauz|{{formatnum:4}}]] || {{Permissions|Kurgantepauz}} |- | 51 || [[User:Музаффар Мухаммадназар|Музаффар Мухаммадназар]] || [[Special:Contributions/Музаффар Мухаммадназар|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Музаффар Мухаммадназар}} |- | 52 || [[User:~2026-53689-86|~2026-53689-86]] || [[Special:Contributions/~2026-53689-86|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-53689-86}} |- | 53 || [[User:Makenzis|Makenzis]] || [[Special:Contributions/Makenzis|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Makenzis}} |- | 54 || [[User:~2026-54357-62|~2026-54357-62]] || [[Special:Contributions/~2026-54357-62|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|~2026-54357-62}} |- | 55 || [[User:ElenaDresbach420|ElenaDresbach420]] || [[Special:Contributions/ElenaDresbach420|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|ElenaDresbach420}} |- | 56 || [[User:Divandagi ekspert|Divandagi ekspert]] || [[Special:Contributions/Divandagi ekspert|{{formatnum:3}}]] || {{Permissions|Divandagi ekspert}} |- | 57 || [[User:~2026-54012-22|~2026-54012-22]] || [[Special:Contributions/~2026-54012-22|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-54012-22}} |- | 58 || [[User:~2026-53790-15|~2026-53790-15]] || [[Special:Contributions/~2026-53790-15|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-53790-15}} |- | 59 || [[User:Jommy3210|Jommy3210]] || [[Special:Contributions/Jommy3210|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Jommy3210}} |- | 60 || [[User:Snowdroppe|Snowdroppe]] || [[Special:Contributions/Snowdroppe|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Snowdroppe}} |- | 61 || [[User:Myazyk|Myazyk]] || [[Special:Contributions/Myazyk|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Myazyk}} |- | 62 || [[User:Saroj|Saroj]] || [[Special:Contributions/Saroj|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Saroj}} |- | 63 || [[User:~2026-54338-75|~2026-54338-75]] || [[Special:Contributions/~2026-54338-75|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-54338-75}} |- | 64 || [[User:Fazliddin Muxiddinov|Fazliddin Muxiddinov]] || [[Special:Contributions/Fazliddin Muxiddinov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Fazliddin Muxiddinov}} |- | 65 || [[User:Andre Engels|Andre Engels]] || [[Special:Contributions/Andre Engels|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Andre Engels}} |- | 66 || [[User:Matkarimov.0|Matkarimov.0]] || [[Special:Contributions/Matkarimov.0|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Matkarimov.0}} |- | 67 || [[User:~2026-54202-59|~2026-54202-59]] || [[Special:Contributions/~2026-54202-59|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-54202-59}} |- | 68 || [[User:~2026-53927-24|~2026-53927-24]] || [[Special:Contributions/~2026-53927-24|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-53927-24}} |- | 69 || [[User:~2026-54287-61|~2026-54287-61]] || [[Special:Contributions/~2026-54287-61|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-54287-61}} |- | 70 || [[User:~2026-53957-09|~2026-53957-09]] || [[Special:Contributions/~2026-53957-09|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-53957-09}} |- | 71 || [[User:Temurbek Nazarov|Temurbek Nazarov]] || [[Special:Contributions/Temurbek Nazarov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Temurbek Nazarov}} |- | 72 || [[User:Martin Macha 2111|Martin Macha 2111]] || [[Special:Contributions/Martin Macha 2111|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Martin Macha 2111}} |- | 73 || [[User:Abdulloh Qoriyev|Abdulloh Qoriyev]] || [[Special:Contributions/Abdulloh Qoriyev|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Abdulloh Qoriyev}} |- | 74 || [[User:Muhammadaziz Abduvahhobov0|Muhammadaziz Abduvahhobov0]] || [[Special:Contributions/Muhammadaziz Abduvahhobov0|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Muhammadaziz Abduvahhobov0}} |- | 75 || [[User:~2026-53949-92|~2026-53949-92]] || [[Special:Contributions/~2026-53949-92|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-53949-92}} |- | 76 || [[User:KiranBOT|KiranBOT]] || [[Special:Contributions/KiranBOT|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|KiranBOT}} |- | 77 || [[User:Amherst99|Amherst99]] || [[Special:Contributions/Amherst99|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Amherst99}} |- | 78 || [[User:Sleepycatinacap|Sleepycatinacap]] || [[Special:Contributions/Sleepycatinacap|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Sleepycatinacap}} |- | 79 || [[User:Raippa-Valli|Raippa-Valli]] || [[Special:Contributions/Raippa-Valli|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Raippa-Valli}} |- | 80 || [[User:Lochinovamarjona|Lochinovamarjona]] || [[Special:Contributions/Lochinovamarjona|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Lochinovamarjona}} |- | 81 || [[User:Tolib Tuxtasinov|Tolib Tuxtasinov]] || [[Special:Contributions/Tolib Tuxtasinov|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|Tolib Tuxtasinov}} |- | 82 || [[User:~2026-53134-40|~2026-53134-40]] || [[Special:Contributions/~2026-53134-40|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-53134-40}} |- | 83 || [[User:~2026-53323-90|~2026-53323-90]] || [[Special:Contributions/~2026-53323-90|{{formatnum:2}}]] || {{Permissions|~2026-53323-90}} |- | 84 || [[User:~2026-54540-05|~2026-54540-05]] || [[Special:Contributions/~2026-54540-05|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54540-05}} |- | 85 || [[User:~2026-54421-42|~2026-54421-42]] || [[Special:Contributions/~2026-54421-42|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54421-42}} |- | 86 || [[User:~2026-54121-78|~2026-54121-78]] || [[Special:Contributions/~2026-54121-78|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54121-78}} |- | 87 || [[User:~2026-54064-56|~2026-54064-56]] || [[Special:Contributions/~2026-54064-56|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54064-56}} |- | 88 || [[User:~2026-54249-33|~2026-54249-33]] || [[Special:Contributions/~2026-54249-33|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54249-33}} |- | 89 || [[User:~2026-54207-03|~2026-54207-03]] || [[Special:Contributions/~2026-54207-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54207-03}} |- | 90 || [[User:~2026-54079-46|~2026-54079-46]] || [[Special:Contributions/~2026-54079-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54079-46}} |- | 91 || [[User:Yousiphh|Yousiphh]] || [[Special:Contributions/Yousiphh|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Yousiphh}} |- | 92 || [[User:~2026-54328-90|~2026-54328-90]] || [[Special:Contributions/~2026-54328-90|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54328-90}} |- | 93 || [[User:Malikxan|Malikxan]] || [[Special:Contributions/Malikxan|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Malikxan}} |- | 94 || [[User:Vol71193|Vol71193]] || [[Special:Contributions/Vol71193|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Vol71193}} |- | 95 || [[User:Materialscientist|Materialscientist]] || [[Special:Contributions/Materialscientist|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Materialscientist}} |- | 96 || [[User:~2026-54345-43|~2026-54345-43]] || [[Special:Contributions/~2026-54345-43|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54345-43}} |- | 97 || [[User:SteveK|SteveK]] || [[Special:Contributions/SteveK|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|SteveK}} |- | 98 || [[User:Carsten Steger|Carsten Steger]] || [[Special:Contributions/Carsten Steger|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Carsten Steger}} |- | 99 || [[User:~2026-54355-55|~2026-54355-55]] || [[Special:Contributions/~2026-54355-55|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54355-55}} |- | 100 || [[User:Kent Wang|Kent Wang]] || [[Special:Contributions/Kent Wang|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Kent Wang}} |- | 101 || [[User:~2026-54251-50|~2026-54251-50]] || [[Special:Contributions/~2026-54251-50|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54251-50}} |- | 102 || [[User:2004onuralp|2004onuralp]] || [[Special:Contributions/2004onuralp|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|2004onuralp}} |- | 103 || [[User:~2026-54319-36|~2026-54319-36]] || [[Special:Contributions/~2026-54319-36|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54319-36}} |- | 104 || [[User:Baxtiyor Ilhamovich|Baxtiyor Ilhamovich]] || [[Special:Contributions/Baxtiyor Ilhamovich|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Baxtiyor Ilhamovich}} |- | 105 || [[User:~2026-54216-01|~2026-54216-01]] || [[Special:Contributions/~2026-54216-01|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54216-01}} |- | 106 || [[User:~2026-54234-60|~2026-54234-60]] || [[Special:Contributions/~2026-54234-60|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54234-60}} |- | 107 || [[User:Agnes Monkelbaan|Agnes Monkelbaan]] || [[Special:Contributions/Agnes Monkelbaan|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Agnes Monkelbaan}} |- | 108 || [[User:Redaktor GLAM|Redaktor GLAM]] || [[Special:Contributions/Redaktor GLAM|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Redaktor GLAM}} |- | 109 || [[User:~2026-54356-44|~2026-54356-44]] || [[Special:Contributions/~2026-54356-44|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54356-44}} |- | 110 || [[User:~2026-54112-37|~2026-54112-37]] || [[Special:Contributions/~2026-54112-37|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54112-37}} |- | 111 || [[User:~2026-54201-88|~2026-54201-88]] || [[Special:Contributions/~2026-54201-88|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54201-88}} |- | 112 || [[User:~2026-54216-35|~2026-54216-35]] || [[Special:Contributions/~2026-54216-35|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54216-35}} |- | 113 || [[User:~2026-54133-79|~2026-54133-79]] || [[Special:Contributions/~2026-54133-79|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54133-79}} |- | 114 || [[User:~2026-53203-63|~2026-53203-63]] || [[Special:Contributions/~2026-53203-63|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53203-63}} |- | 115 || [[User:~2026-53964-06|~2026-53964-06]] || [[Special:Contributions/~2026-53964-06|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53964-06}} |- | 116 || [[User:~2026-53319-46|~2026-53319-46]] || [[Special:Contributions/~2026-53319-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53319-46}} |- | 117 || [[User:Mergen24|Mergen24]] || [[Special:Contributions/Mergen24|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mergen24}} |- | 118 || [[User:Indrek|Indrek]] || [[Special:Contributions/Indrek|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Indrek}} |- | 119 || [[User:Nataev|Nataev]] || [[Special:Contributions/Nataev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nataev}} |- | 120 || [[User:SpinnerLaserzthe2nd|SpinnerLaserzthe2nd]] || [[Special:Contributions/SpinnerLaserzthe2nd|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|SpinnerLaserzthe2nd}} |- | 121 || [[User:Nestilano|Nestilano]] || [[Special:Contributions/Nestilano|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nestilano}} |- | 122 || [[User:Nataeva|Nataeva]] || [[Special:Contributions/Nataeva|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Nataeva}} |- | 123 || [[User:~2026-53363-94|~2026-53363-94]] || [[Special:Contributions/~2026-53363-94|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53363-94}} |- | 124 || [[User:~2026-53069-55|~2026-53069-55]] || [[Special:Contributions/~2026-53069-55|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53069-55}} |- | 125 || [[User:~2026-53321-86|~2026-53321-86]] || [[Special:Contributions/~2026-53321-86|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53321-86}} |- | 126 || [[User:Слава Ширин|Слава Ширин]] || [[Special:Contributions/Слава Ширин|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Слава Ширин}} |- | 127 || [[User:LuigiMcpe4549|LuigiMcpe4549]] || [[Special:Contributions/LuigiMcpe4549|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|LuigiMcpe4549}} |- | 128 || [[User:-wuppertaler|-wuppertaler]] || [[Special:Contributions/-wuppertaler|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|-wuppertaler}} |- | 129 || [[User:Allanazar Allaýew|Allanazar Allaýew]] || [[Special:Contributions/Allanazar Allaýew|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Allanazar Allaýew}} |- | 130 || [[User:~2026-53473-83|~2026-53473-83]] || [[Special:Contributions/~2026-53473-83|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53473-83}} |- | 131 || [[User:Explicit|Explicit]] || [[Special:Contributions/Explicit|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Explicit}} |- | 132 || [[User:~2026-53238-46|~2026-53238-46]] || [[Special:Contributions/~2026-53238-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53238-46}} |- | 133 || [[User:~2026-53274-10|~2026-53274-10]] || [[Special:Contributions/~2026-53274-10|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53274-10}} |- | 134 || [[User:~2026-53219-46|~2026-53219-46]] || [[Special:Contributions/~2026-53219-46|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53219-46}} |- | 135 || [[User:~2026-53094-48|~2026-53094-48]] || [[Special:Contributions/~2026-53094-48|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53094-48}} |- | 136 || [[User:~2026-53221-60|~2026-53221-60]] || [[Special:Contributions/~2026-53221-60|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53221-60}} |- | 137 || [[User:~2026-53587-09|~2026-53587-09]] || [[Special:Contributions/~2026-53587-09|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53587-09}} |- | 138 || [[User:~2026-53626-69|~2026-53626-69]] || [[Special:Contributions/~2026-53626-69|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53626-69}} |- | 139 || [[User:Uzbekbest0|Uzbekbest0]] || [[Special:Contributions/Uzbekbest0|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Uzbekbest0}} |- | 140 || [[User:~2026-53763-04|~2026-53763-04]] || [[Special:Contributions/~2026-53763-04|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53763-04}} |- | 141 || [[User:~2026-53978-53|~2026-53978-53]] || [[Special:Contributions/~2026-53978-53|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53978-53}} |- | 142 || [[User:~2026-54143-18|~2026-54143-18]] || [[Special:Contributions/~2026-54143-18|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-54143-18}} |- | 143 || [[User:Pristome|Pristome]] || [[Special:Contributions/Pristome|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Pristome}} |- | 144 || [[User:~2026-53749-38|~2026-53749-38]] || [[Special:Contributions/~2026-53749-38|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53749-38}} |- | 145 || [[User:~2026-53937-26|~2026-53937-26]] || [[Special:Contributions/~2026-53937-26|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53937-26}} |- | 146 || [[User:Windwardcoast|Windwardcoast]] || [[Special:Contributions/Windwardcoast|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Windwardcoast}} |- | 147 || [[User:Mirshod2003|Mirshod2003]] || [[Special:Contributions/Mirshod2003|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mirshod2003}} |- | 148 || [[User:BekzodNishanaliyev|BekzodNishanaliyev]] || [[Special:Contributions/BekzodNishanaliyev|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|BekzodNishanaliyev}} |- | 149 || [[User:~2026-53817-44|~2026-53817-44]] || [[Special:Contributions/~2026-53817-44|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53817-44}} |- | 150 || [[User:~2026-53862-03|~2026-53862-03]] || [[Special:Contributions/~2026-53862-03|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53862-03}} |- | 151 || [[User:Rebazpars|Rebazpars]] || [[Special:Contributions/Rebazpars|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Rebazpars}} |- | 152 || [[User:Мавлянова Нигора|Мавлянова Нигора]] || [[Special:Contributions/Мавлянова Нигора|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Мавлянова Нигора}} |- | 153 || [[User:Mrz-wiki|Mrz-wiki]] || [[Special:Contributions/Mrz-wiki|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Mrz-wiki}} |- | 154 || [[User:~2026-53587-08|~2026-53587-08]] || [[Special:Contributions/~2026-53587-08|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53587-08}} |- | 155 || [[User:Ahkadov Amir|Ahkadov Amir]] || [[Special:Contributions/Ahkadov Amir|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Ahkadov Amir}} |- | 156 || [[User:~2026-53651-71|~2026-53651-71]] || [[Special:Contributions/~2026-53651-71|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53651-71}} |- | 157 || [[User:~2026-53709-41|~2026-53709-41]] || [[Special:Contributions/~2026-53709-41|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53709-41}} |- | 158 || [[User:~2026-53663-44|~2026-53663-44]] || [[Special:Contributions/~2026-53663-44|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53663-44}} |- | 159 || [[User:Atcovi|Atcovi]] || [[Special:Contributions/Atcovi|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Atcovi}} |- | 160 || [[User:~2026-53691-29|~2026-53691-29]] || [[Special:Contributions/~2026-53691-29|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53691-29}} |- | 161 || [[User:~2026-53834-62|~2026-53834-62]] || [[Special:Contributions/~2026-53834-62|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|~2026-53834-62}} |- | 162 || [[User:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] || [[Special:Contributions/Behzod E. Husenov|{{formatnum:1}}]] || {{Permissions|Behzod E. Husenov}} {{/end}} lhh70h9l8n5kl1ukwlc9bdkh13dgxtt 0 721146 6304831 6298220 2026-10-10T23:39:20Z Khamidulla.2000 315411 /* Biografiyasi */ 6304831 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Kongratbay Avezimbetovich Sharipov | asl ismi = | tasvir = {{CSS image crop |Image = A8A1925.jpg |bSize = 361|Location = center |cWidth = 270 |cHeight = 300 |oTop = |oLeft = 50 |oRight = }} | uzunlik = | izoh = | tartib = | lavozim = Toshkent davlat Iqtisodiyot Universiteti rektori | bayroq = | bayroq2 = | ismi ostida = | boshlanish davri = [[5-oktyabr]] [[2026-yil]] | tugash davri = hozirgacha | prezident = [[Shavkat Mirziyoyev]] | bosh vazir = [[Abdulla Aripov]] | oʻtmishdoshi = [[Toʻlqin Teshaboyev]] | vorisi = | avvalgisi = | keyingisi = | talaffuzi = | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1963|03|24}} | tavallud_joyi = {{Tavallud joyi| Qoʻngʻirot tumani}}, [[Qoraqalpoq ASSR]], [[Oʻzbekiston SSR]] | vafot sanasi = | vafot joyi = | vafot sababi = | dafn etilgan joyi = | fuqaroligi = {{UZB}} | millati = | partiya = | boshqa partiya = | boʻyi = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | nikohsiz jufti = | munosabatlar = | qarindoshlari = | istiqomat joyi = | dini = | taʼlim = [[Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash]] | alma_mater = [[„Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti“ Milliy tadqiqot universiteti|TIIIMSH]] [[Qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash]] [[Fakultet|fakulteti]] | kasbi = | mashhur ishlari = | maoshi = | kabinet = | qoʻmitalar = | portfolio = | ilmiy unvoni = Texnika fanlari doktori | unvoni = [[Professor]] | maʼlumoti = | mukofotlari = {{Doʻstlik ordeni}} | imzosi = | sayt = | taxallus = | mansubligi = | qoʻshin turi = | xizmat qilgan yillari = | harbiy_mukofotlari = | izohlar = | sana = | yil = | manba = }} '''Kongratbay Avezimbetovich Sharipov''' (24-mart, 1963-yil, [[Qoʻngʻirot tumani]], [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasi]], [[OʻzSSR]]) — oʻzbekistonlik olim, texnika fanlari doktori<ref>{{Cite web |url=https://7universum.com/ru/tech/authors/item/sharipov-kongratbay-avezimbetovich |title=Sharipov К.А. |website=7universum.com |access-date=2022-02-12}}</ref>, professor, [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] rektori<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://xabar.uz/uz/post/kongratbay-sharipov-oliy-talim-fan?category=talim |sarlavha=Kongratbay Sharipov Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vaziri etib tayinlandi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240202113831/https://xabar.uz/uz/post/kongratbay-sharipov-oliy-talim-fan?category=talim |arxivsana=2024-02-02 |sana=02.02.2024 |qaralgan sana=02.02.2024 |ish=xabar.uz }}</ref>. [[2019|2019-yil]] Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirining birinchi oʻrinbosari<ref>{{Cite web|lang=ru |url=https://kun.uz/ru/57144520?q=/ru/57144520|title=Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirining birinchi oʻrinbosari tayinlandi|author=Kun uz|website=Kun.uz|access-date=2022-02-12}}</ref>, 2017—2019-yillari [[Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti]] rektori, 2017—2019-yillar — [[Toshkent|Toshkent shahar]] [[Olmazor tumani]] kengashi deputati<ref name="regnum">{{Cite web |lang=ru |url=https://regnum.ru/news/2768212.html |title=Toshkent davlat iqtisodiyot universitetiga yangi rektor tayinlandi |website=[[Regnum|ИА Regnum]] |access-date=2022-02-12 |arxivsana=2022-02-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220212172231/https://regnum.ru/news/2768212.html }}</ref>, 2019—2024-yillarda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti|Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] rektori<ref>{{Cite web |lang=ru |url=https://review.uz/post/kongratbay-sharipov-stal-noviym-rektorom-tashkentskogo-ekonomicheskogo-universiteta |title=Qo‘ng‘ratbay Sharipov Toshkent iqtisodiyot universitetining yangi rektori bo‘ldi |website=Review.uz |access-date=2022-02-12}}</ref><ref name="regnum" />, 2024-2026-yillarda Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri lavozimida faoliyat yuritgan. [[Doʻstlik ordeni]] sohibi. == Biografiyasi == Kongratbay Sharipov [[1963|1963-yil]] [[24-mart|24-martda]] [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] [[Qoʻngʻirot tumani|Qoʻngʻirot tumanida]] xizmatchi oilasida tugʻilgan. [[1980|1980-yilda]] Qoraqalpogʻiston Respublikasi Qoʻngʻirot tumanidagi Pushkin nomidagi oʻrta maktabni tamomlagan. 1980—1981-yillarda Qoʻngʻirot paxtachilik sovxozida avtomexanik boʻlib ishlagan. [[1981|1981-yilda]] [["Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti" Milliy tadqiqot universiteti|Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti]] qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash fakultetiga oʻqishga kirgan. 1986—1987-yillarda [[Qoraqalpogʻiston|Qoraqalpogʻiston Respublikasi]] Qoʻngʻirot paxtachilik sovxozida mexanizator boʻlib ishlagan. [[1988|1988-yilda]] V. P. Goryachkin nomidagi Moskva qishloq xoʻjaligi muhandislari institutida oʻqituvchi boʻlib ishlagan, 1989—1992-yillarda esa kunduzgi boʻlimda aspiranturada oʻqigan. [[1992|1992-yildan]] texnika fanlari nomzodi. [[1992|1992-yil]] [[20-yanvar|20-yanvarda]] 05.20.03 — „Qishloq xoʻjaligi mashinalarini ishlatish, taʼmirlash va qayta tiklash“ ixtisosligi boʻyicha „Ultrafiltratsiya orqali sanoat moylarini qayta tiklash“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan<ref name="автоссылка1">{{Статья|ссылка=https://search.rsl.ru/ru/record/01000769632|автор=Конгратбай Авезимбетович Шарипов|заглавие=Регенерация отработанных индустриальных масел методом ультрафильтрации: автореферат дис. … кандидата технических наук: 05.20.03|год=1992|место=М.}}</ref>. [[2005|2005-yil]] [[22-mart|22-martda]] 05.05.03 — „Avtomobillar va traktorlar“ ixtisosligi boʻyicha „Oʻzbekiston sharoitida foydalanilgan avtomobil va traktor motor moylarini qayta tiklashning yangi tamoyillari“ mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilgan va texnika fanlari doktori ilmiy darajasi [[Toshkent avtomobil yoʻllar instituti]] qoshidagi malaka komissiyasi tomonidan berilgan<ref>{{Cite web|url=http://www.netess.ru/3knigi/1190487-1-doktorskie-dissertacii-zaschischennie-sotrudnikami-soikatelyami-titlp-period-2000-2012-godi-2000-god-shaymardanov-bahtir-pa.php|title=Докторские диссертации, защищенные сотрудниками и соискателями ТИТЛП за период 2000-2012 годы. 2000 год. Шаймарданов Бахтир Пардаевич: «Технологические основы и обоснование схемы и параметров средств механизации безотходной переработки плодов дыни»|website=Netess.ru|access-date=2022-02-12|arxivsana=2022-02-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220212154736/http://www.netess.ru/3knigi/1190487-1-doktorskie-dissertacii-zaschischennie-sotrudnikami-soikatelyami-titlp-period-2000-2012-godi-2000-god-shaymardanov-bahtir-pa.php}}</ref>. [[1995|1995-yilda]] „Traktor va avtomobillar“ kafedrasi dotsenti ilmiy unvonini olgan. 1992—2003-yillarda Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muhandislari instituti „Traktor va avtomobillar“ kafedrasi oʻquv ustasi, assistenti, dotsenti, „Agrosanoat majmuasining resurs tejovchi texnika va texnologiyalari“ muammoli tadqiqot laboratoriyasi mudiri ([[2002]]—[[2003]]) lavozimlarida ishlagan.), qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash fakulteti dekan oʻrinbosari ([[2001]]—[[2002]]). [[2003|2003-yildan]] [[2007|2007-yil]] avgust oyi oxirigacha Toshkent DEU Markazi bosh direktori lavozimida ishlagan (2005—2008-yillarda „Avtomobillar va avtomobil texnologiyalari“ kafedrasi professori lavozimida yarim stavkada ishlagan). [[2007|2007-yilning]] avgustidan [[2009|2009-yilning]] yanvarigacha TOSHAFUS Oʻzbekiston—Koreya qoʻshma korxonasi bosh direktori lavozimida ishlagan. [[2009|2009-yilning]] yanvar-iyul oylarida „<nowiki/>[[GM Uzbekistan]]<nowiki/>“ bosh menejeri lavozimida ishlagan. [[2009|2009-yil]] iyuldan [[2010|2010-yil]] sentyabrgacha Toshkentdagi [[Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti|Turin politexnika universiteti]] rektori lavozimida ishlagan. [[2010|2010-yil]] oktyabr oyidan [[Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti|Toshkent shahridagi Turin politexnika universitetida]] moliya va iqtisod boʻyicha birinchi prorektor lavozimida ishlab kelgan. [[2017|2017-yil]] avgustidan [[2019|2019-yilgacha]] [[Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti|Toshkent shahridagi Turin politexnika universiteti rektori]] lavozimida ishlagan<ref name="regnum" />. [[2019|2019-yilda]] [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy va oʻrta maxsus taʼlim vaziri]] oʻrinbosari lavozimida ishlagan<ref>{{Cite web|url=https://xabar.uz/ru/talim/oliy-talim-vaziriga-birinchi|title=Назначен первый замминистра высшего образования|lang=ru|website=Xabar.uz|date=2019-05-29|access-date=2022-02-12}}</ref><ref name="regnum"/><ref>{{Cite web|lang=ru|url=https://www.gazeta.uz/ru/2019/05/29/sharipov/ |title=Назначен первый замглавы Минвуза|website=Газета.uz|date=2019-05-29|access-date=2022-02-12}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://podrobno.uz:443/cat/obchestvo/rektor-turinskogo-politekhnicheskogo/ |title=Ректор Туринского политехнического университета назначен первым замом министра высшего и среднего специального образования|lang=ru|website=Podrobno.uz|access-date=2022-02-12}}</ref>. 2019—2024-yillarda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] rektori<ref name="regnum" /><ref>{{Cite web |lang=en |url=https://isef-lseuol.ac/en/static/chairman |title=Professor Kongratbay Sharipov, PHD, DSC |website=ISEF-LSEUOL |access-date=2022-02-12 |arxivsana=2022-02-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220212154740/https://isef-lseuol.ac/en/static/chairman}}</ref>. 2024-yil 2-fevraldan Oʻzbekiston Respublikasi oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vaziri<ref name=":0" /><ref>{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/uz/news/2024/02/02/oliy-talim-vazirligiga-yangi-rahbar-tayinlandi |sarlavha=Oliy ta’lim vazirligiga yangi rahbar tayinlandi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240202122757/https://kun.uz/uz/news/2024/02/02/oliy-talim-vazirligiga-yangi-rahbar-tayinlandi |arxivsana=2024-02-02 |sana=02.02.2024 |qaralgan sana=02.02.2024 |ish=kun.uz }}</ref>. 2026-yil 5-oktyabrdan Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti rektori.<ref>{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/kr/news/2026/10/05/oliy-talim-va-maktab-talimi-vazirlari-boshqa-ishga-otkazildi |sarlavha=Kun.uz |arxivurl=https://kun.uz/kr/news/2026/10/05/oliy-talim-va-maktab-talimi-vazirlari-boshqa-ishga-otkazildi |arxivsana=5}}</ref> Kongratbay Avezimbetovich Sharipov 1 nafar fan doktori (DSc) va 6 nafar falsafa doktori (PhD) tayyorlagan. Kongratbay Sharipov 450 dan ortiq ilmiy ishlar muallifi, 8 ta darslik, jumladan, 14 ta yakka va hammualiflikda monografiyalar nashr ettirgan va keng jamoatchilik eʼtirofiga sazovor boʻlgan<ref>{{Cite web|url=https://scholar.google.com/citations?user=eleCKH4AAAAJ&hl=ru|title=Kongratbay A. Sharipov (ORCID 0000-0003-1690-4859)|lang=en|website=scholar.google.com|access-date=2022-02-12}}</ref>. Xorijiy jurnallarda 70 ta maqola, jumladan, yuqori martabali jurnallarda 188 ta, milliy jurnallarda 201 ta maqolasi chop etilgan. Scopus, ScienceDirect va Web of Science jurnallarida 2 ta maqola chop etgan. Iqtisodiyot boʻyicha 50 dan ortiq ilmiy maqolalari chop etilgan. Kongratbay Avezimbetovich Sharipov 2018—2020-yillarda 56 nafar kadr buyurtmachilari bilan hamkorlikni yoʻlga qoʻydi, 56 ta ilmiy-tadqiqot institutlarining ilmiy rahbarlari hamda 10 nafar doktorantlarni ishga olgan. == Mukofotlari == * [[Doʻstlik ordeni|Doʻstlik ordeni]] ([[2024-yil]] [[24-avgust]])<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.president.uz/uz/lists/view/9683 |sarlavha=Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi hamda Maktabgacha va Maktab ta'lim vazirligi qoʻshib yuborildi va oʻrniga Ta'lim va ilm-fan vazirligi sifatida qayta tashkil etildi. |arxivurl=https://t.me/Press_Secretary_Uz/7993 |arxivsana=https://www.president.uz/uz/lists/view/9683 |qaralgan sana= |sana=Oʻzbekiston Respublikasi prezidenti matbuot kotibi. |til=oʻzbekcha |yil=3 |oy=Oktyabr }}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Sharipov, Kongratbay}} {{Oʻzbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining shaxsiy tarkibi |holat=kengaytirilgan}} [[Turkum:Toshkent irrigatsiya va qishloq xoʻjaligini mexanizatsiyalash muxandislari instituti bitiruvchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi oliy oʻquv yurtlari rektorlari]] [[Turkum:Oʻzbekiston olimlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha siyosatchilar]] c1i5hfdt80yjf9qgs330kwce74mwxmr 0 724826 6304910 3520371 2026-10-11T05:34:34Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304910 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Crock_pot_parts.jpg|right|thumb| Zamonaviy sekin qaynatgich kastryulkadan (chapdan yuqorida), qopqoq va isitgichdan (oʻngda) iborat.]] '''Sekin qaynatgich''' (shuningdek, „asta qaynatgich“, „uzoq qaynatgich“, „oʻzi qaynatgich“, „boʻtqa qaynatgich“) — taomlarni nisbatan past haroratda dimlab pishirish uchun moʻljallangan dasturlashtiriladigan elektr isitish bilan jihozlangan korpusga oʻrnatilgan keramik qalin devorli kastryulya. Rus pechkasi singari, isitish nafaqat pastdan, balki kastryulyaning yon tomonlaridan ham amalga oshiriladi. == Tarix == Lela Nargi, sekin qaynatgich gʻoyasi qadim zamonlardan beri maʼlum boʻlgan loviya tayyorlash uchun xurmachadan kelib chiqadi. Yangi Angliyada XVIII asrdan boshlab loviya bir kechaga pechkada qoldirilar edi; loviyalarni sekin tayyorlash ularga qoʻshimchalar iforini (masalan, bekon yoki melassa kabi) shimdirish imkonini beradi, Tayyor boʻlgan taom bizning zamonamizga „Boston loviyalari“ ostida yetib kelgan. Pazandalik tarixchisi V.V.Pohlyobkin sekin qaynatgichning kelib chiqishini rus pechkasidagi xurmachaga olib borib taqaydi. Xurmachani birinchi marta elektrik isitish bilan jihozlashning aniq holatlari nomaʼlum. 1936-yil Chikagolik ixtirochi Irving Nakson variantlardan birini patentladi va uni „Naxon Beanery All-Purpose Cooker“ nomi bilan ishlab chiqarishga urindi. Bu urinish muvaffaqqiyatsizlikka uchradi, ammo „The Naxon Utilities Corporation“ kompaniyasi „Rayvel“ kompaniyasi tomonidan sotib olingan, bu kompaniya esa 1971-yilda tezda „Crock-Pot“ brendi ostida mashhur boʻlgan sekin qaynatgichni yaratgan. 1974-yilda alohida keramik rezervuarli zamonaviy konstruksiya paydo boʻlgan, bu esa qurilmani yuvishni osonlashtirgan. SSSRda 1980-yillarda „Parenka“ sekin qaynatgichi M.I.Kalinin nomidagi Sverdlovsk Mashinasozlik zavodi tomonidan ishlab chiqarilgan, foydalanish boʻyicha qoʻllanma Pohlebkin tomonidan yozilgan va hozirgacha sekin qaynatgichlar boʻyicha qoʻllanma sifatida ishlatiladi. == Yana qarang == * [[Ikki qavatli qozon]] * [[Multivarka]] * [[Bosimli pishirgich]] * [[Vakuumda pishirish]] == Adabiyotlar == * [https://books.google.com/books?id=o5q2hmsnOxYC&pg=PA11&dq=slow+cooker+history A (Brief) History of the Slow Cooker]. // Lela Nargi. The Farmer's Wife Slow Cooker Cookbook. MBI Publishing Company, 2009. С. 11-15. == Havolalar == * Elena Makarova. [https://web.archive.org/web/20150317024036/http://bt-test.ru/tests/test_elektrovarok_v_kakom_chudogorshochke_obed_vkusnee/ Elektr pishirgich sinovi: qaysi mo<nowiki>''</nowiki>jizaviy qozondan tushlik yaxshiroq?]. // Imtihon va testlar. [[Turkum:oshxona jihozlari]] js8t4ydrv0h90mwy0p1d0g70lh2vqha 0 725651 6304565 5444016 2026-10-10T13:39:02Z CommonsDelinker 204 "Nespressso_Machine.jpg" yoʻqotildi, uni VikiOmbordan [[c:User:Jameslwoodward|Jameslwoodward]] per [[:c:Commons:Deletion requests/File:Nespressso Machine.jpg|]] tufayli oʻchirgan edi. 6304565 wikitext text/x-wiki {{Infobox company|name=Nestlé Nespresso S.A.|equity=|production=|production_year=|services=|revenue=|revenue_year=|operating_income=|income_year=|net_income=|net_income_year=|aum=|assets=|assets_year=|equity_year=|products=[[Single-serve coffee container|Coffee capsules/pods]], coffee machines|owner=|members=|members_year=|num_employees=13,500<ref name="nestle-nespresso.com">[https://www.nestle-nespresso.com/about-us/facts-and-figures] Nespresso, global info</ref>|num_employees_year=2017|parent=[[Nestlé]]|divisions=|subsid=|module=|ratio=|rating=|website={{URL|https://www.nespresso.com|nespresso.com}}|brands=|key_people=Guillaume Le Cunff (CEO)<ref name="management">[https://nestle-nespresso.com/about_us/management] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220304201634/https://nestle-nespresso.com/about_us/management |date=2022-03-04 }} Nespresso, global info</ref>|logo=Nespresso logo (wordmark).svg|ISIN2=|logo_size=200|image=|image_size=200|image_caption=|trade_name=Nespresso|native_name=|native_name_lang=|romanized_name=|former_name=|type=[[S.A. (corporation)|Société anonyme]]|traded_as=|ISIN=|industry=|areas_served=Worldwide|genre=|fate=|predecessor=|successor=|founded={{start date and age|1986|df=yes}}|founder=|defunct=|hq_location=|hq_location_city=[[Lausanne]]|hq_location_country=[[Switzerland]]|num_locations=700+<ref name="factsfigures" />|num_locations_year=2020|footnotes=}} '''Nespresso''' nomi bilan savdo qiluvchi Nestlé '''Nespresso''' '''SA,''' Shveysariyaning [[Lozanna]] shahrida joylashgan.<ref>{{Citation|url=http://www.nestle-nespresso.com/about-us/our-company|publisher=Nestlé Nespresso SA|title=Our Company}}</ref> Nespresso mashinalari espresso va kofe kapsulalarini (uyda yoki professional foydalanish uchun moʻljallangan podlar<ref>[https://www.nespresso.com/pro/es/en/pages/commercial-coffee-capsule-range Commercial Coffee Capsule Range] (Nespresso Pro Spain)</ref>) qaynatish uchun xizmat qiladi. Kapsula mashinaga kiritilgandan soʻng, kapsula teshiladi va qayta ishlanadi, soʻngra suv isitish elementiga yuqori bosim beriladi, yaʼni faqat bitta stakan uchun kofe tayyorlanadi.<ref name="auto">{{Veb manbasi|url=http://www.independent.co.uk/life-style/food-and-drink/features/the-cult-of-nespresso-could-it-really-be-the-best-cup-of-coffee-money-can-buy-395944.html|sarlavha=THE CULT OF NESPRESSO: COULD IT REALLY BE THE BEST CUP OF COFFEE MONEY CAN BUY?}}</ref> Nespresso yuqori narxdagi kofe boʻlib, 2011-yilga kelib yillik savdosi 3 milliard Shveysariya frankidan oshdi. Nespresso soʻzi „Nestlé“ va „Espresso“ ning portmaʼntosi boʻlib, boshqa Nestlé brendlarda (Nescafé, BabyNes, Nesquik) qoʻllanadi. Barcha Nespresso qahvalari Shveysariyadagi uchta zavoddan birida (Avenches, Orbe va Romont) qovuriladi, maydalanadi va kapsula holatiga keltiriladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nespresso.com:443/ch/en/local-production|sarlavha=DEVELOPING THE LOCAL ECONOMY}}</ref>, lekin kompaniya butun dunyo boʻylab oʻzining mashinalari va kapsulalari tizimini, shuningdek, Shimoliy Amerikadagi VertuoLine tizimini va maʼlum boshqa mamlakatlarda sotadi. == Tarix == 1975-yilda Nestlé kompaniyasining xodimi Erik Favr Italiyaning [[Rim]] shahridagi [[Panteon]] yaqinidagi kofe-barda mijozlar soni nomutanosib ekanligini payqadi. U shu mashinadan foydalanadigan boshqa koʻplab qurilmalar oʻrtasidagi yagona farq shundaki, sotuvchilar kofeni chiqarishdan oldin pistonni koʻp marta pompalagan, boshqalari esa faqat bir marta. Qayta-qayta quyish maydalangan qahvaga koʻproq suv va havo kiritishga majbur qilgan, bu esa koʻproq oksidlanishga olib keldi va shuning uchun kofe donalari koʻproq taʼm chiqargan va yaxshi espresso ustidagi koʻpikli kremni hosil qilgan. Favr Nespresso tizimini ixtiro qildi. Qahvani oʻz ichiga olgan pod(kapsula) yangiligini saqlab, muhrlangan. Foydalanishda u Favr payqagan takroriy nasoslar kabi koʻproq aeratsiyani taʼminladi. Ishlayotganda, oʻtkir uchli nay kapsulani teshib, bosimli issiq suvni AOK qiladi, folga uni ichkariga yorib yuboradigan va espressoni naydan oqib chiqishiga yoʻl qoʻyadigan nayzali plastinkaga bosim beriladi. [[Fayl:Nespresso_capsule_holder.jpg|thumb|150x150px| Birinchi avlod Nespresso mashinasi kapsula ushlagichining asosi. Kapsulaning yorilishi nuqtalarini boshqaradigan baland kvadratchalar kabi, espresso ushlagichdan chiqadigan kvadratchalar orasidagi teshiklar ham koʻrinadi.]] === Mashinalar === Nespresso asosan Yevropada ishlab chiqarilgan turli xil mashinalarni sotadi yoki litsenziyalaydi. Mashinalar Krups, Breville va DeLonghi kabi taniqli oshxona jihozlari ishlab chiqaruvchilarining nomlariga ega, lekin asosan Shveysariyaning Eugster/Frismag kompaniyasi tomonidan ishlab chiqariladi, u dunyodagi eng yirik qahva mashinasi ishlab chiqaruvchilardan biri hisoblanadi. DeLonghi ''Lattissima'' modellarini faqat Italiyada ishlab chiqaradi. Eugster/Frismag mutlaqo original uskunalar ishlab chiqaruvchisi (OEM) va oʻz brendi ostida sotilmaydi. 2000-yilda Nespresso „Nespresso“ brendi ostidagi mashinalarni tarqatishni boshladi. Inissia, U va Pixie diapazonlaridan boshlab, murakkablik va narx jihatidan farq qiluvchi koʻplab modellar mavjud. === Kapsulalar === [[Turkum:Pages using multiple image with auto scaled images]] {{multiple image|align=left|total_width=350|image1=Nespressotab.jpg|caption1=|image2=Used nespresso top.jpg|caption2=|footer=(Chapda): Assortiment Nespresso Original Line kapsulalari: har bir rang qahvaning xilma-xilligini bildiradi; (o'ngda): ishlatilgan Nespresso kapsulasining pastki qismida qaynatilgan qahva oqib chiqadigan folga yoriqlari ko'rsatilgan. Ushbu yoriqlar kapsula mashinaning orqali bosim o'tkazilganda hosil bo'ladi}} == Biznes modeli == === Patent muddati tugaydi, rasmga eʼtibor qarating === [[Fayl:Nespresso_store_in_Lugano_Switzerland.jpg|thumb| Shveysariya, [[Lugano]] shahridagi Nespresso doʻkoni]] 2010-yilda kontseptsiya (mashina, kapsula, xizmat koʻrsatish) hali ham 1700 ta patentga tegishli edi, ular muddati tugaguniga qadar Nespresso kontseptsiyasiga egalik huquqini himoya qildi<ref>{{Citation|language=fr|url=http://www.lexpansion.com/economie/actualite-entreprise/nespresso-un-leader-oblige-de-jouer-serre_130563.html|journal=L'Expansion|title=Nespresso : un leader obligé de jouer serré|access-date=2022-05-17|archivedate=2010-02-10|archiveurl=https://web.archive.org/web/20100210230439/http://www.lexpansion.com/economie/actualite-entreprise/nespresso-un-leader-oblige-de-jouer-serre_130563.html}}</ref><ref>{{Citation|url=http://www.wouarf.com/blogtk/index.php?2005/08/16/92-nespresso-le-cafe-en-mode-asp|title=Nespresso : le café en mode Asp|language=fr|trans_title=Nespresso: The ASP Coffee|publisher=Wouarf|date=16-avgust 2005-yil}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, bu Nespressoni printer ishlab chiqaruvchilari bilan solishtirishga olib keldi, bu esa printerlar sotilishini toʻsib qoʻygan, qulflash effektiga erishish uchun umumiy siyoh kartrijlari.<ref name="NYT100821" /> Bu boshqa oldindan qadoqlangan qahva tayyorlash tizimlaridan farq qiladi. Nespresso patentlari 2012-yilda tugay boshladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.lefigaro.fr/societes/2009/04/11/04015-20090411ARTFIG00011-nespresso-a-toujours-du-grain-a-moudre-.php|sarlavha=Nespresso a toujours du grain à moudre}}</ref>, asta-sekin raqobatchilarga Nespresso tizimiga mos keladigan kapsulalar va mashinalarni taklif qilish imkonini berdi. 2010-yilga kelib Nestlé raqobatchilarning bunga yoʻl qoʻymaslik yoʻllari ustida ishlamoqda.<ref name="NYT100821">{{Yangiliklar manbasi|url=https://www.nytimes.com/2010/08/21/business/global/21coffee.html?|title=Nespresso and Rivals Vie for Dominance in Coffee War|date=21-avgust 2010-yil|website=The New York Times}}</ref> Nespresso biznes modelining xizmat koʻrsatish qismi — Nespresso Club va Nespresso doʻkonlari va kafelari brendning uzoq muddatli himoyasi, uning yuqori imidji va yuqori narxlari uchun moʻljallangan edi. Mijozlarga eʼtiborli xizmat koʻrsatishdan tashqari va koʻpchilik mijozlar oʻzlarining „podlarini“ toʻldirishlari mumkin boʻlgan yagona joy boʻlib, brend eksklyuzivlik va jozibali bilimdon tasvirlarini saqlab qolishga muvaffaq boʻldi.<ref>Schaefer, Wolf and Kuehlwein, JP. 2015. Rethinking Prestige Branding — Secrets of the Ueber-Brands. Kogan Page. pp.165ff. {{ISBN|9780749470036}}</ref> Aktyor [[George Clooney|Jorj Kluni]] Nespresso reklamalarida paydo boʻldi, kompaniya vakillari uni klub aʼzolari tomonidan brendning elchisi boʻlish uchun saylanganini taʼkidladilar (brendga nisbatan „uning homiyligini sotib olish“) brend maqomini taʼkidlaydigan mashhur reklama shaklida. tasdiqlovchi yulduzdan yuqori.<ref>Kuehlwein, JP. [https://masstoclass.wordpress.com/2015/11/12/how-ueber-brands-turn-celebrity-endorsements-on-their-head/ How Ueber-Brands turn Celebrity Endorsements on their Head], www.ueberbrands.com 11/2015</ref> === Narxi === Nespresso kofening katta qismini Nespresso AAA Barqaror sifat dasturi orqali oladi. 2017-yilda kompaniya kofe donasining 82 foizi sxema boʻyicha olinganligini maʼlum qildi. AQShda kapsulalarning narxi cheklangan nashrlar uchun standart 0,70 dan 2,40 AQSh dollarigacha oʻzgarib turadi. Yevropada kapsulaning narxi Niderlandiyada 0,35 evro atrofida.<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.nespresso.com/us/en/Order-Capsules/original|sarlavha=THE CLASSIC ESPRESSO EXPERIENCE}}</ref> == Yana qarang == * [[Bir martalik kofe idishi]] * [[Kofe urushlari]] * [[Dolce Gusto]] * [[Handpresso]] * [[Senseo]] * [[Tassimo]] * [[Caffitaly]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|https://www.nespresso.com/}} [[Turkum:Nestlé brendlari]] [[Turkum:Espresso mashinalari]] [[Turkum:1976]] [[Turkum:Kofe mashinalari]] 91oejaevxxyx2e1igbba6x04lab0vg0 0 725744 6304621 5491998 2026-10-10T15:44:06Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304621 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Wolverine_on_rock.jpg|right|thumb| Qoyalardagi Subsar ]]'''Rosomaxa''' <ref name="Ушаков">{{Veb manbasi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304124255/http://ushakovdictionary.ru/word.php?wordid=66829 |arxivsana=2016-03-04 |sarlavha=РОСОМАХА // Толковый словарь Ушакова |url=http://ushakovdictionary.ru/word.php?wordid=66829 |qaralgan sana=2022-05-17}}</ref>({{lang-la|Gulo gulo}}) - Mustelidlar yoki martenlar (lot. Mustelidae) — yirtqichlar turkumigaga sutemizuvchilar oilasiga mansub. [[Suvsarlar|Gulo]] turi yagona vakili ([[Lotin tili|lotincha]] " ''ochopat'' " dan tarjima qilingan). Ikki kenja turi mavjud: ''Gulo gulo gulo'' ([[Yevrosiyo|Evroosiyo]]) va ''Gulo gulo luscus'' ([[Shimoliy Amerika]]). [[File:Wolverine (Gulo gulo), Korkeasaari (video).webm|thumb|Rosomaxa]] == Tashqi koʻrinish == Mustelidlar oilasida dengiz otteri va braziliya otteridan soʻng turadi. Ogʻirligi 11 dan 9 kg gacha (boshqa manbalarda - 9 dan 30 kg gacha) oʻzgarib turadi, urgʻochilarning vazni 10-30% kamroq. boʻyi 70-86 xm, dumi 18-23sm. Tashqi koʻrinishi bo'ri ayiq yoki boʻrsiqga oʻxshaydi: boʻyi past, qoʻpol; orqa oyoqlari oldi oyoqlariga nisbatan balandroq. Boshi katta, tumshugʻi choʻzilgan; dumi qisqa, bekamu. Panjalari katta: eniga 10 sm uzunligi 9 sm, bu chuqur va yumshoq qordan oson harakatlanishiga imkon berasi. Tirnoqlati katta, ilmoqli. Maymoq oyoqligini sababi u qadam bosganda butun panjasini qoyadi. Tishlar kuchli, oʻtkir qirrali. Rosomaxa moʻynasi qalin, uzun, qoʻpol, jigarrang yoki jigarrang-qora rangga ega boʻlib, sargʻish yoki oltin chiziqli boshning tepasidan pastga, yelkalari va orqa qismidan pastga tushadi. == Yashash makonlari == Rosomaxa taygada, oʻrmon-tundrada va qisman [[Yevrosiyo|Yevroosiyo]] va [[Shimoliy Amerika]] tundralarida keng tarqalgan. Evropada u [[Skandinaviya yarim oroli|Skandinaviya yarim orolining shimolida,]] [[Finlandiya|Finlandiya]], [[Estoniya]], [[Latviya]], [[Litva]], [[Rossiya]], qisman [[Polsha]] va [[Belarus|Belorussiyada]] saqlanib qolgan. [[Rossiya]]ning janubiy chegarasi [[Tver viloyati|Tver]], [[Kirov viloyati|Kirov]], [[Leningrad viloyati|Leningrad]] va [[Vologda viloyati|Vologda]] viloyatlari va Perm oʻlkasidan o'tadi; Rosomaxa [[Sibir]] va [[Uzoq Sharq|Uzoq Sharqda]] keng tarqalgan. Shuningdek, Murmansk viloyatidagi [[Kola yarim oroli|Kola yarim orolida]], [[Kareliya]], [[Pskov viloyati|Pskov]] va [[Novgorod viloyati|Novgorod]] viloyatlarida, [[Komi|Komi Respublikasida]], [[Kamchatka|Kamchatkada]] tarqalgan. [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQShning]] [[Michigan]] shtatlaridan biri "Rosomaxa shtati" laqabini olgan.{{lang-en|The Wolverine State}}). == Hayot tarzi == [[Fayl:Wolverine,_Kristiansand_Zoo.jpg|thumb| Hayvonot bog'idagi Rossomaxa. Kristiansand, Norvegiya]] Rosomaxa hayotining koʻp qismini yolg'iz oʻtkazadi, oʻz hududining chegaralarini oʻz jinsidagi shaxslardan faol himoya qiladi. Uyasi uchun ildizlar ostida, tosh yoriqlarida va boshqa tanho joylar mos keladi; oqshom chogʻida ovqatlanish uchun chiqadi. Koʻpgina [[Suvsarlar|mustelidlardan]] farqli oʻlaroq, passiv turmush tarzini olib boradi, doimiy ravishda oʻz ovlash hududida oʻlja qidirib yuradi, uning umumiy maydoni {{Nobr|1500—2000 км²}}. Daraxtlarga osongina koʻtariladi. Oʻtkir koʻrish, eshitish va sezgiga ega. Tulkiga oʻxshash tovushlarni chiqaradi. Rosomaxa xijolatli emas: u koʻpincha [[Boʻri|boʻrilar]] va [[Ayiqlar|ayiqlarning]] oʻlja qoldiqlarini eydi, oq toʻngʻiz, [[Qurlar|qora guruch]], findiq, [[Sichqonsimonlar|sichqonchani oʻxshash kemiruvchilarni]] ushlaydi. Koʻpincha yirik tuyoqli hayvonlarni ovlaydi: u [[Bugʻusimonlar|kiyik]], elik, mushk kiyik, elk, togʻ qoʻylariga hujum qilishi mumkin. Bunday holda, odatda yosh buzoqlar, jarohatlangan, zaiflashgan yoki kasal hayvonlar uning qurboni boʻladi. Oʻlja yugurish orqali taʻqib qilinadi: rosomaxa tez yugurmaydi, lekin u juda chidamli va oʻz oʻljasini charchatishga harakat qiladi. Koʻpincha ovchilarning qishki kulbalarini buzadi (koʻpincha oʻtkir hidli izlar qoldiradi) va tuzoqlardan oʻljani oʻgʻirlaydi. Yirik rosomaxalar yolgʻiz boʻrilarga hujum qilgan holatlar boʻlgan. Yozda u qush tuxumlari, ari lichinkalari, mevalar va [[Asal|asalni]] isteʻmol qiladi. U baliq tutadi - polinya yaqinida yoki yumurtlama paytida, oʻlik (oʻlik, uxlayotgan) baliqlarni ixtiyoriy ravishda oladi. U qushlarni ovlaydi, yerdagi uyalarida utiganida ushlaydi. Rosomaxa daraxtlarda yerda harakatlangandaka harakatlanadi. Rosomaxa oʻzidan 5 baravar kattaroq oʻljani oʻldirishga qodir, ammo qor qoplami etarlicha chuqur boʻlsa, u yerda yirik hayvonlar tiqilib qoladi. Bundan tashqari, u odamga hujum qilishi mumkin, lekin faqat burchak taqalib qolsa. Rosomaxa dushmanlari birinchi navbatda [[Boʻri|boʻrilar]], pumalar<ref>{{Книга|ссылка=https://books.google.com.ua/books?id=Dqg2AQAAMAAJ&q=mountain+lion+kill+wolverine&pg=SL14-PA36&redir_esc=y#v=snippet&q=mountain%20lion%20kill%20wolverine&f=false|заглавие=White River National Forest (N.F.), Land and Resource Management Plan: Environmental Impact Statement|год=2002|страниц=288}}</ref>, shuningdek, [[Amerika qora ayigʻi|qora]] va jigarrang ayiqlardir. Shunga qaramay, rosomaxa juda qoʻrqmas va xavfli hayvondir (faqat hind [[Asalxoʻr|asal]] boʻrsiq ga, (mustelidlar oilasidan) solishtirish mumkin), shuning uchun hatto ayiq ham rosomaxa bilan uchrashganda, uni chetlab oʻtishga harakat qiladi. Tabiiy sharoitda rosomaxa 10 yilgacha, asirlikda esa 17 yilgacha yashaydi<ref name="wildfauna">[https://wildfauna.ru/rosomaxa Энциклопедия диких животных Wildfauna.ru - Росомаха]</ref>. == Koʻpayish == Juftlik faqat maydan avgustgacha naslchilik mavsumida sodir boʻladi. Urgʻochi har ikki yilda bir marta nasl beradi. Erkak va ayol bir necha hafta birga boʻlishadi. Ammo urugʻlantirilgan tuxum darhol boʻlinishni boshlamaydi. Oddiy embrion rivojlanishi faqat 7-8 oydan keyin boshlanadi va taxminan 30-40 kunlik samarali homiladorlikdan soʻng, koʻpincha fevral yoki mart oylarida, himoyalangan joylarda, urgʻochi ikki-toʻrt bola tugʻishi mumkin. Har birining vazni taxminan 100 gramm. 4 hafta oʻtgach, ular koʻzlarini ochadilar. 10 hafta davomida ular ona suti bilan oziqlanadilar, keyin onasi ularga yarim hazm qilingan ovqat beradi. 3 oydan keyin, yozning boshida, bolalar birinchi marta uydan chiqib ketishadi. Yosh shaxslar onalari bilan yana 2 yil qoladilar, soʻngra oʻzlarining kattalar hayotini boʻydoq sifatida boshlaydilar<ref name="wildfauna"/>. == Iqtisodiy ahamiyati == Rosomaxa moʻynasi noyob ovchi oʻljasidir va shuning uchun juda qimmatlidir. Rosomaxa terisidan yoqalar, bosh kiyimlar va boshqa kiyimlar tikilgan. Rosomaxa moʻynasining oʻziga xos xususiyati shundaki, u sovuqda qotib qolmaydi<ref>{{Книга|автор=Нагрецкий Л. Н., Стахровский Е. В., Замахаев В. А., Воробьева М. П., Митрофанова Л. А., Пичугин Ю. В., Москов В. А.|заглавие=Организация и техника охоты|издание=Лесная промышленность|место=М.|год=1977|страниц=240}}</ref>. Tabiatda olingan rosomaxa bolalari odamlarga juda yaxshi koʻnikib, butunlay uysal va yumshoq muomalali boʻlib qoladilar<ref>{{Книга|автор=Терновский Д.В.|заглавие=Биология куньих (Mustelidae)|ссылка=|место=Новосибирск|издательство=Наука|год=1977}}</ref>. Boshqa maʻlumotlarga koʻra, rosomaxa bir necha avlod asirlikda boʻlganidan keyin ham oʻzlashmagan va odamlarga nisbatan oʻta tajovuzkorlik koʻrsatadilar === Rosomaxa geraldikasi === Geraldikada rosomaxa jasorat, qatʻiyat va oxirigacha borishga tayyorlikni anglatadi va kamdan-kam hollarda shimolda (hayvonning yashash joyi) joylashgan munitsipalitetlarning gerblarida mavjud.<gallery class="center"> Fayl:Flag of Kirovsky (Yakutia).png|[[Кировский эвенский национальный наслег (Кобяйский улус)|Kirov bayrog'i Nasleg]], [[Якутия|Yakutiya]] Fayl:Bardu komm.svg|[[Барду|Bardu]] munitsipaliteti gerbi ([[Норвегия|Norvegiya]]) Fayl:Gunnarskogs vapen.svg|[[Гуннарског|Gunnarskog kommunasi gerbi]] (1863-1970-yillarda mavjud, Shvetsiya) Fayl:Kittilä.vaakuna.svg|[[Киттиля|Kittilä]] gerbi (Finlandiya) Fayl:337th Infantry Regiment Distinctive Unit Insignia.jpg|[[:en:337th Infantry Regiment (United States)|337-piyoda polkining]] gerbi, AQSh armiyasi (1917-yildan beri faol) Fayl:40thInfRegtCOA.png|[[:en:40th Infantry Regiment (United States)|40-piyoda polkining]] gerbi, AQSh armiyasi (1917-1944)</gallery> == Galereya == <gallery class="center" caption="Rosomaxa Moskva zoparkida"> Fayl:Росомаха I.jpg Fayl:Росомаха II.jpg Fayl:Росомаха III.jpg Fayl:Росомаха IIII.jpg </gallery> ==Manbalar== {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Mammals/235.html Rossiyaning umurtqali hayvonlari:rosomaxa]{{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120609194757/http://www.sevin.ru/vertebrates/index.html?Mammals%2F235.html |date=2012-06-09 }} * [http://www.inferret.ru/page-id-85.html Rosomaxa - tur tavsifi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20081013142433/http://www.inferret.ru/page-id-85.html |date=2008-10-13 }} 2008 Arxiv nusxasi [[Turkum:Evroosiyo sutemizuvchilari]] [[Turkum:Janubiy Amerika sutemizivchilari]] [[Turkum:Yirtqichlar]] mzrb2wjxz8vxk9jnsa041scghdwudnm 0 727243 6304932 5191340 2026-10-11T07:30:13Z Panpanchik 72616 6304932 wikitext text/x-wiki {{Taom bilgiqutisi | name = Chixirtma | image = Chikhirtma.jpg | image_size = 250px | caption = Likopchadagi chixirtma taomi | alternate_name = | mamlakat = [[Gruziya]] | region = | creator = | course = Appetizer | type = [[Shoʻrva]] | served = | main_ingredient = Goʻsht ([[kurka]] yoki [[tovuq]]), tuxum | variations = Chicken broth | calories = | other = }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Chixirtma''' ({{lang-ka|ჩიხირთმა}}) — [[Sharqiy Gruziya]]da{{sfn|Т. Мжаванадзе|2010}} yaratilgan [[gruziya oshxonasi|gruzin milliy taomi]] boʻlib, quyuq tovuq yoki qoʻzi goʻshtidan tayyorlangan bulyonga asoslangan, un va tuxum qoʻshib quyuqlashtirilgan, ziravorli quyuq shoʻrva. Chixirtma tarkibida sabzavot yoki yorma garnirlar mavjud emas. Chixirtmaning hidi va taʼmi boshqa gruzin shoʻrvalaridan keskin farq qiladi. „Chichitma“ deb nomlangan gruzin shoʻrvasining retseptini 1875-yilda mashhur pazandachilik mutaxassisi E. A. Avdeyeva<ref>{{книга |автор= [[Авдеева, Екатерина Алексеевна|Авдеева Е. А.]]|часть= Чихитма (грузинский суп)|заглавие= Полная поваренная книга русской опытной хозяйки, или Руководство к уменьшению расходов в домашнем хозяйстве|место= СПб.|издательство= Издание книгопродавца Д. Ф. Фёдорова|год= 1875|страницы= 101|страниц= 523|ref= Е. А. Авдеева}}</ref> tomonidan nashr qilingan. Tuxum va ziravorlar suzilgan bulonga solinadi, uni oz miqdorda un, iliq bulyon va limon, anor sharbati yoki uzum sirkasi bilan aralashtirilgan koʻpirtirilgan sarigʻidan tayyorlanadi. Tuxum aralashmasidagi kislota oqsilning flagella va nodullar bilan koʻrimsiz tugunli va xivchinli kulrang iplar hosil qilmasligi uchun kerak. V. V. Poxlyobkinning fikricha, mazkur retsept bizning eramizdan bir necha asr oldin [[Eron]], [[Kavkaz orti]] va [[Turkiya]]da shoʻrva tayyorlashda qoʻllanilgan. Yakuniy bosqichda chixirtmaga qovurilgan piyoz va koʻplab ziravorlar qoʻshiladi va ulardan imeretin zaʼfaron damlamasi, yalpiz va tklapi ajratiladi. Chixirtmaga qurmoq-suneli qoʻshilmaydi. Baʼzi retseptlarda sariyogʻ bilan qovurilgan piyoz unli oq sous bilan birga bulyon bilan aralashtiriladi, tuxumli ziravor toʻgʻralgan koʻkatlar va suyultirilgan sirkadan tayyorlanadi. Chixirtma toʻgʻralgan goʻsht bilan tayyorlanadi. U suxariklar bilan isteʼmol qilinadi, xohishga qarab, tarelkaga bir necha tomchi limon sharbati qoʻshiladi. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Книга|автор=Т. Мжаванадзе|часть=Чихиртма (Восточная Грузия)|заглавие=Грузинская домашняя кухня|ссылка=https://archive.org/details/isbn_9785699415991|место=М.|издательство=[[Эксмо]]|год=2010|страницы=[https://archive.org/details/isbn_9785699415991/page/n85 86]|страниц=256|серия=Книга Гастронома|isbn=978-5-699-41599-1|тираж=7000|ref=Т. Мжаванадзе}} * Poxlyobkin V. V. Chixirtma // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 204—205. — 224 s. — 200 000 ekz. — <nowiki>ISBN 5-345-00218-5</nowiki>. * Poxlyobkin V. V. Chixirtma // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 403. — 456 s. — 4000 ekz. — <nowiki>ISBN 978-5-699-75127-3</nowiki>. * {{Книга|автор=[[Похлёбкин, Вильям Васильевич|Похлёбкин В. В.]]|часть=Введение яиц и яичных изделий|заглавие=Тайны хорошей кухни|ответственный=|издание=3-е издание, исправленное и дополненное|место=М.|издательство=[[Молодая гвардия (издательство)|Молодая гвардия]]|год=1985|страницы=118—123|страниц=191|серия=Эврика|тираж=100000|ref=В. В. Похлёбкин}} * {{Книга|автор=[[Похлёбкин, Вильям Васильевич|Похлёбкин В. В.]]|заглавие=Национальные кухни наших народов (Основные кулинарные направления, их история и особенности. Рецептура)|часть=Чихиртма|место=М.|издательство=Лёгкая и пищевая промышленность|год=1983|страницы=124—125|страниц=304|ref=В. В. Похлёбкин}} * {{Книга|автор=Титюнник А. И., Новоженов Ю. М.|часть=Чихиртма|заглавие=Советская национальная и зарубежная кухня|ответственный=|издание=2-е|место=М.|издательство=«Высшая школа»|год=1981|страницы=193|страниц=479|тираж=100000|ref=А. И. Титюнник, Ю. М. Новоженов}} * Chixirtma // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 408. — 540 s. — <nowiki>ISBN 5-85700-122-6</nowiki>. * {{Книга|автор=|часть=Чихиртма из баранины|заглавие=[[Книга о вкусной и здоровой пище]]|ответственный=И. К. Сиволап (редактор)|место=М.|издательство=Пищепромиздат|год=1954|страницы=98|страниц=400|серия=|тираж=500000|ref=Книга о вкусной и здоровой пище}} * Charles Sinclair. chikhirtma // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 128. — 632 p. — <nowiki>ISBN 978-1-4081-0218-3</nowiki>. {{Tashqi_havolalar}} poz1f2t1zwv2fgl9v849c7fns7mmgn3 6304934 6304932 2026-10-11T07:30:56Z Panpanchik 72616 6304934 wikitext text/x-wiki {{Taom bilgiqutisi | name = Chixirtma | image = Chikhirtma.jpg | image_size = 250px | caption = Likopchadagi chixirtma taomi | alternate_name = | mamlakat = [[Gruziya]] | region = | creator = | course = Appetizer | type = [[Shoʻrva]] | served = | main_ingredient = Goʻsht ([[kurka]] yoki [[tovuq]]), tuxum | variations = Chicken broth | calories = | other = }} {{Gruziya oshxonasi}} '''Chixirtma''' ({{lang-ka|ჩიხირთმა}}) — [[Sharqiy Gruziya]]da{{sfn|Т. Мжаванадзе|2010}} yaratilgan [[gruziya oshxonasi|gruzin milliy taomi]] boʻlib, quyuq tovuq yoki qoʻzi goʻshtidan tayyorlangan bulyonga asoslangan, un va tuxum qoʻshib quyuqlashtirilgan, ziravorli quyuq shoʻrva. Chixirtma tarkibida sabzavot yoki yorma garnirlar mavjud emas. Chixirtmaning hidi va taʼmi boshqa gruzin shoʻrvalaridan keskin farq qiladi. „Chichitma“ deb nomlangan gruzin shoʻrvasining retseptini 1875-yilda mashhur pazandachilik mutaxassisi E. A. Avdeyeva<ref>{{книга |автор= [[Авдеева, Екатерина Алексеевна|Авдеева Е. А.]]|часть= Чихитма (грузинский суп)|заглавие= Полная поваренная книга русской опытной хозяйки, или Руководство к уменьшению расходов в домашнем хозяйстве|место= СПб.|издательство= Издание книгопродавца Д. Ф. Фёдорова|год= 1875|страницы= 101|страниц= 523|ref= Е. А. Авдеева}}</ref> tomonidan nashr qilingan. Tuxum va ziravorlar suzilgan bulonga solinadi, uni oz miqdorda un, iliq bulyon va limon, anor sharbati yoki uzum sirkasi bilan aralashtirilgan koʻpirtirilgan sarigʻidan tayyorlanadi. Tuxum aralashmasidagi kislota oqsilning flagella va nodullar bilan koʻrimsiz tugunli va xivchinli kulrang iplar hosil qilmasligi uchun kerak. V. V. Poxlyobkinning fikricha, mazkur retsept bizning eramizdan bir necha asr oldin [[Eron]], [[Kavkaz orti]] va [[Turkiya]]da shoʻrva tayyorlashda qoʻllanilgan. Yakuniy bosqichda chixirtmaga qovurilgan piyoz va koʻplab ziravorlar qoʻshiladi va ulardan imeretin zaʼfaron damlamasi, yalpiz va tklapi ajratiladi. Chixirtmaga qurmoq-suneli qoʻshilmaydi. Baʼzi retseptlarda sariyogʻ bilan qovurilgan piyoz unli oq sous bilan birga bulyon bilan aralashtiriladi, tuxumli ziravor toʻgʻralgan koʻkatlar va suyultirilgan sirkadan tayyorlanadi. Chixirtma toʻgʻralgan goʻsht bilan tayyorlanadi. U suxariklar bilan isteʼmol qilinadi, xohishga qarab, tarelkaga bir necha tomchi limon sharbati qoʻshiladi. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Книга|автор=Т. Мжаванадзе|часть=Чихиртма (Восточная Грузия)|заглавие=Грузинская домашняя кухня|ссылка=https://archive.org/details/isbn_9785699415991|место=М.|издательство=[[Эксмо]]|год=2010|страницы=[https://archive.org/details/isbn_9785699415991/page/n85 86]|страниц=256|серия=Книга Гастронома|isbn=978-5-699-41599-1|тираж=7000|ref=Т. Мжаванадзе}} * Poxlyobkin V. V. Chixirtma // O kulinarii ot A do Ya: Slovar-spravochnik. — Mn.: Polimya, 1988. — S. 204—205. — 224 s. — 200 000 ekz. — <nowiki>ISBN 5-345-00218-5</nowiki>. * Poxlyobkin V. V. Chixirtma // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 403. — 456 s. — 4000 ekz. — <nowiki>ISBN 978-5-699-75127-3</nowiki>. * {{Книга|автор=[[Похлёбкин, Вильям Васильевич|Похлёбкин В. В.]]|часть=Введение яиц и яичных изделий|заглавие=Тайны хорошей кухни|ответственный=|издание=3-е издание, исправленное и дополненное|место=М.|издательство=[[Молодая гвардия (издательство)|Молодая гвардия]]|год=1985|страницы=118—123|страниц=191|серия=Эврика|тираж=100000|ref=В. В. Похлёбкин}} * {{Книга|автор=[[Похлёбкин, Вильям Васильевич|Похлёбкин В. В.]]|заглавие=Национальные кухни наших народов (Основные кулинарные направления, их история и особенности. Рецептура)|часть=Чихиртма|место=М.|издательство=Лёгкая и пищевая промышленность|год=1983|страницы=124—125|страниц=304|ref=В. В. Похлёбкин}} * {{Книга|автор=Титюнник А. И., Новоженов Ю. М.|часть=Чихиртма|заглавие=Советская национальная и зарубежная кухня|ответственный=|издание=2-е|место=М.|издательство=«Высшая школа»|год=1981|страницы=193|страниц=479|тираж=100000|ref=А. И. Титюнник, Ю. М. Новоженов}} * Chixirtma // Kultura pitaniya. Ensiklopedicheskiy spravochnik / Pod red. I. A. Chaxovskogo. — 3-e izdanie. — Mn.: „Belorusskaya ensiklopediya imeni Petrusya Brovki“, 1993. — S. 408. — 540 s. — <nowiki>ISBN 5-85700-122-6</nowiki>. * {{Книга|автор=|часть=Чихиртма из баранины|заглавие=[[Книга о вкусной и здоровой пище]]|ответственный=И. К. Сиволап (редактор)|место=М.|издательство=Пищепромиздат|год=1954|страницы=98|страниц=400|серия=|тираж=500000|ref=Книга о вкусной и здоровой пище}} * Charles Sinclair. chikhirtma // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 128. — 632 p. — <nowiki>ISBN 978-1-4081-0218-3</nowiki>. {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Gruziya oshxonasi]] jcjs8uasphr971lcw9ao65owe5kyt5f 0 728240 6304660 2592891 2026-10-10T17:07:54Z Sherzod11W 273619 /* growthexperiments-addlink-summary-summary:3|0|0 */ 6304660 wikitext text/x-wiki '''Qozoq tasviriy sanʼati-'''milliy dunyoqarashga asoslangan sanʼat boʻlib,u rangtasvir,[[haykaltaroshlik]],[[grafika]],moda va amaliy sanʼat sohalarini qamrab oladi. Qozoq tasviriy sanʼatining eng qadimiy ommaviy koʻrinishi xalq hunarmandchiligidir. Professional qozoq tasviriy san’atining shakllanishi va rivojlanishi adabiyot va musiqaga qaraganda ancha murakkab kechdi.Unga etnograf olim [[Choʻqon Valixonov|Sh.Valixonov]] asos solgan.Keyingi tadqiqotlarga [[Choʻqon Valixonov|Choʻqon]] (ayniqsa,grafik chizmalar), Potanin,Tezek Toʻre va boshqalarning asarlari kiritilgan.Uning portret asari professional rassomlarning mahoratini koʻrsatadi.Choʻqonning lahzali grafik dizaynlari [[Uygʻonish davri]] (Leonardo da Vinchi, Rafael Santi) asarlari bilan bogʻliq (“Buyuk sulton portreti”, “Shaman”, “Qozoq musiqachilari”, “Sharqiy uygʻurlarning liboslari” va boshqalar). Choʻqon qozoq tasviriy san’atining nafaqat grafikasi,balki naqqoshlik yoʻnalishida ham mohir ustadir (“Olatov manzarasi”,“Yotoqxona”). 1920-yilda Qozogʻistonda professional tasviriy sanʼat ustalarini tayyorlaydigan studiya tashkil etilgan. G.Xludov, N.Antonov va haykaltarosh A.S. Ponomarev dars bergan. 20-asrning 20-30-yillarida qozoq tasviriy sanʼat ustalari ilk qadamlarini tashladilar.Yosh rassomlar rangtasvir va grafikaning professional mahoratini puxta egalladi.Ular (N.I.Krutilnikov, A.Kasteev, A.Ismayilov, I.I.Savelev, B. Sarsenbayev, K.Kojikov, t. b.) sodda mazmunda yaratilgan dastlabki asarlarida mamlakatda roʻy berayotgan bugungi oʻzgarishlarni aks ettirishga intilgan. 1928-yilda Semipalatinskda tasviriy san'at asarlarining birinchi ko'rgazmasi tashkil etildi.Qozogʻiston rassomlarining kasb mahoratining jadal rivojlanishiga oʻsha paytdagi ittifoqdosh respublikalar,[[Moskva]] va [[Sankt-Peterburg]] (B.V. Ioganson, A.A.Deyneka, S.V. Gerasimov, A. A. Plastov) tajribasi ko'p yordam berdi. 1933-yilda Respublika Rassomlar uyushmasining tashkiliy qoʻmitasi tuzildi. 1934-yilda Moskvadagi Sharq xalqlari madaniyati davlat muzeyida [[Olmaota|qozoq]] rassomlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi.San'at galereyasi ochildi.Ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotning yangi sharoitlari,tub zamon talablari asarlarda yangi mavzuga aylandi. A.Qasteyev asarlarining oʻziga xos milliy koloriti oʻsha paytda porlab turgan edi.Qozoq tasviriy san’atining shakllanish va rivojlanish yoʻli bu rassom ijodi bilan chambarchas bogʻliq. Asarlarida butun Vatan qiyofasi tasvirlangan A.Ismoilov ham qozoq rassomlarining keksa avlodiga mansub.O'z ijodiy yo'lini respublika hayoti bilan bevosita bog'lagan ko'plab rus ustalari: rassomlar - A.A.Rittich, N.V.Solovev, A.I.Bortnikov, N.I.Krutilnikov, L.P.Leontiev, grafika G.A.Brylov, B.A. Chekalin, L.V.Gerbanovskiy va boshqalar. 30-yillarda qozoq tasviriy sanʼatida faol qatnashgan. 1940-yil iyun oyida ochilgan Qozogʻiston rassomlarining I qurultoyida ijodiy jamoaning koʻp yillik faoliyati sarhisob qilindi,milliy san’atni yanada rivojlantirish yoʻllari belgilab berildi.1940-yillarning boshlarida qozoq rangtasviri va grafikasi katta muvaffaqiyatlarga erishdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida respublika qalam ustalari oʻz san’atini fashist bosqinchilariga qarshi targʻibot vositasiga aylantirib, milliy qahramonlik, mardlik va matonat koʻrsatishga harakat qildilar. Shu yillarda Leontiev, K. Ya. Baranov, Rittix, A. I. Cherkasskiy, I. Ya. Bu, M. S. Lizogub, t. b. muvaffaqiyatli ishladi.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda qozoq tasviriy sanʼatining barcha turlari:rangtasvir,haykaltaroshlik,grafika rivojlandi. Qozoq va oʻzbek xalqlari uchun umumiy boʻlgan rassom–birinchi akademik-rassom O.N.Qozoq tasviriy san’atida Tansiqboyev alohida oʻrin tutadi.U yurtdan uzoqda (Oʻzbekistonda istiqomat qilgan) boʻlsa-da,oʻzini hamisha oʻz yurti,oʻz yeri bilan birga his qiladigan,qozoq tabiatiga oʻzgacha mehr bilan munosabatda boʻlgan san’atkorlardan edi (“Qozogʻiston yoʻllari”, “Qoʻsh” va boshqalar). 50-yillar oxiri (Q.Teljanov, M.Kenbayev) Qozoq tasviriy sanʼati janr va tadqiqot yoʻnalishlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Qozoq tasviriy sanʼatida grafika muhim oʻrin tutadi. 60-yillarda akvarel,gravür,linogravyura,avtolitografiyaning mohir ustalari yetishib chiqdi (A.A.[[Andrey Andreevich Dyachkin|Dyachkin]], E.G.Sidorkin, N.S. Gaev, Sh.B.Kenjebayev, I.G.Kvachko va b.). Qozog'istonning qadimgi tasviriy san'at ustasi VI Antoshchenko-Olenev gravyuraning imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalana oldi.Bu davrda qozoq tasviriy san’ati asarlari xorijda ham e’tirof etila boshlandi.Ular Moskvadagi Tretyakov galereyasida,Qozogʻiston Davlat tasviriy san’at muzeyida namoyish etildi va xorijiy muzeylar tomonidan sotib olinadi.Qozogʻiston rassomlarining eng yaxshi asarlari milliy san’at xazinasiga aylandi. Respublikaning koʻpgina viloyat markazlarida (Chimkent,Qaragʻanda,Ostona,Pavlodar va boshqalar) ijodiy jamoalar tuzila boshlandi.Qozoq tasviriy san’atida xalqning oʻz dunyoqarashi,madaniyati, an’anaviy xususiyatlarining belgilari tobora yaqqol namoyon boʻlmoqda. A.Galimbaeva, G.Ismailova, K.Teljanov, M.Kenbaev, S.Mambeev, A.Jusupov, S.Romanov, A.M. Stepanov, K.Shayaxmetov, U.Ajiev va boshqalar. Rassomlarning tematik rasmlari katta hissa qo'shdi. Qishloq mavzusi ko'plab qozog'istonlik rassomlarning, ayniqsa 60-70-yillarda o'z faoliyatini boshlagan rassomlarning e'tiborini tortdi. S. Aytboev, Sh. Mirziyoyev, T. Toʻgʻizboyev, A. Sadyxanov, O. Nurjumaev, A. Akanayev asarlarida oʻziga xos dunyoqarash, hayotni keng anglash, timsolga ishtiyoq xos edi. M.Amanjolov, K.Mullashev, E.Tulepboev va boshqa asarlarida ishqiy-ramziy va hissiy kelib chiqishi oʻz aksini topgan.Bu rassomlarning asarlari oʻzining yorqin va murakkab ranglari,aylanma ranglari,faol fazoviy muhiti, tasvirlarning goʻzalligi va sirliligi bilan ajralib turadi. M.Qisamedinov asarlari jamoatchilikda qiziqish uygʻotdi. Maxambet Oʻtemisov sheʼrlariga bagʻishlangan rasmlarida (1973) oʻz xalqi ozodligi uchun kurashgan qahramonning tarixiy obrazini yaratgan. I.Isaboyev qozoq adabiyoti klassiklari,[[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] yozuvchilarining asarlari, shuningdek,bolalar adabiyotiga oid koʻplab grafik asarlarini taqdim etdi.20-asrning 70-80-yillari asarlarida aniq imzoga ega grafikalar soni ortdi.80—90-yillarda qozoq tasviriy sanʼati yangi izlanish,Yevropadagi yangi yoʻnalishlar metodologiyasini oʻzlashtirish bilan ajralib turdi (A.A.Akanayev, E.Mergenov, D.Aliyev, E.Tulepboyev, B.Tulkiev, J.Aralboyev va boshqalar).Oʻshandan beri rassomlar yetishib chiqdi (M.Amanjolov, A.Naqisbekov, K.Kametov, E.Sergebaev, A.Korganboev, T. Ordabekov, A. Duzelxanov, ular oddiy qozoqlarning kundalik hayotini qayta tasvirlay olgan, mashhur tarixiy davrlar yangicha tarzda va hokazo). Semipalatinsk yadro poligonining fojiali haqiqati, koʻp yillar davomida yopiq mavzu boʻlib kelgan [[Orol dengizi]] tasvirlangan (Akanaev, M. Amanjolov, A. Gubashev, A. Tulebiev va boshqalar). E. Tulepboev 2002-yil xalqaro S. U Dali oltin medali bilan taqdirlangan.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] oooe9wn60op9p9g26fhylrtylddh8rf 6304661 6304660 2026-10-10T17:08:24Z Sherzod11W 273619 /* */ 6304661 wikitext text/x-wiki '''Qozoq tasviriy sanʼati''' – milliy dunyoqarashga asoslangan sanʼat boʻlib,u rangtasvir,[[haykaltaroshlik]],[[grafika]],moda va amaliy sanʼat sohalarini qamrab oladi. Qozoq tasviriy sanʼatining eng qadimiy ommaviy koʻrinishi xalq hunarmandchiligidir. Professional qozoq tasviriy san’atining shakllanishi va rivojlanishi adabiyot va musiqaga qaraganda ancha murakkab kechdi.Unga etnograf olim [[Choʻqon Valixonov|Sh.Valixonov]] asos solgan.Keyingi tadqiqotlarga [[Choʻqon Valixonov|Choʻqon]] (ayniqsa,grafik chizmalar), Potanin,Tezek Toʻre va boshqalarning asarlari kiritilgan.Uning portret asari professional rassomlarning mahoratini koʻrsatadi.Choʻqonning lahzali grafik dizaynlari [[Uygʻonish davri]] (Leonardo da Vinchi, Rafael Santi) asarlari bilan bogʻliq (“Buyuk sulton portreti”, “Shaman”, “Qozoq musiqachilari”, “Sharqiy uygʻurlarning liboslari” va boshqalar). Choʻqon qozoq tasviriy san’atining nafaqat grafikasi,balki naqqoshlik yoʻnalishida ham mohir ustadir (“Olatov manzarasi”,“Yotoqxona”). 1920-yilda Qozogʻistonda professional tasviriy sanʼat ustalarini tayyorlaydigan studiya tashkil etilgan. G.Xludov, N.Antonov va haykaltarosh A.S. Ponomarev dars bergan. 20-asrning 20-30-yillarida qozoq tasviriy sanʼat ustalari ilk qadamlarini tashladilar.Yosh rassomlar rangtasvir va grafikaning professional mahoratini puxta egalladi.Ular (N.I.Krutilnikov, A.Kasteev, A.Ismayilov, I.I.Savelev, B. Sarsenbayev, K.Kojikov, t. b.) sodda mazmunda yaratilgan dastlabki asarlarida mamlakatda roʻy berayotgan bugungi oʻzgarishlarni aks ettirishga intilgan. 1928-yilda Semipalatinskda tasviriy san'at asarlarining birinchi ko'rgazmasi tashkil etildi.Qozogʻiston rassomlarining kasb mahoratining jadal rivojlanishiga oʻsha paytdagi ittifoqdosh respublikalar,[[Moskva]] va [[Sankt-Peterburg]] (B.V. Ioganson, A.A.Deyneka, S.V. Gerasimov, A. A. Plastov) tajribasi ko'p yordam berdi. 1933-yilda Respublika Rassomlar uyushmasining tashkiliy qoʻmitasi tuzildi. 1934-yilda Moskvadagi Sharq xalqlari madaniyati davlat muzeyida [[Olmaota|qozoq]] rassomlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi.San'at galereyasi ochildi.Ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotning yangi sharoitlari,tub zamon talablari asarlarda yangi mavzuga aylandi. A.Qasteyev asarlarining oʻziga xos milliy koloriti oʻsha paytda porlab turgan edi.Qozoq tasviriy san’atining shakllanish va rivojlanish yoʻli bu rassom ijodi bilan chambarchas bogʻliq. Asarlarida butun Vatan qiyofasi tasvirlangan A.Ismoilov ham qozoq rassomlarining keksa avlodiga mansub.O'z ijodiy yo'lini respublika hayoti bilan bevosita bog'lagan ko'plab rus ustalari: rassomlar - A.A.Rittich, N.V.Solovev, A.I.Bortnikov, N.I.Krutilnikov, L.P.Leontiev, grafika G.A.Brylov, B.A. Chekalin, L.V.Gerbanovskiy va boshqalar. 30-yillarda qozoq tasviriy sanʼatida faol qatnashgan. 1940-yil iyun oyida ochilgan Qozogʻiston rassomlarining I qurultoyida ijodiy jamoaning koʻp yillik faoliyati sarhisob qilindi,milliy san’atni yanada rivojlantirish yoʻllari belgilab berildi.1940-yillarning boshlarida qozoq rangtasviri va grafikasi katta muvaffaqiyatlarga erishdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida respublika qalam ustalari oʻz san’atini fashist bosqinchilariga qarshi targʻibot vositasiga aylantirib, milliy qahramonlik, mardlik va matonat koʻrsatishga harakat qildilar. Shu yillarda Leontiev, K. Ya. Baranov, Rittix, A. I. Cherkasskiy, I. Ya. Bu, M. S. Lizogub, t. b. muvaffaqiyatli ishladi.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda qozoq tasviriy sanʼatining barcha turlari:rangtasvir,haykaltaroshlik,grafika rivojlandi. Qozoq va oʻzbek xalqlari uchun umumiy boʻlgan rassom–birinchi akademik-rassom O.N.Qozoq tasviriy san’atida Tansiqboyev alohida oʻrin tutadi.U yurtdan uzoqda (Oʻzbekistonda istiqomat qilgan) boʻlsa-da,oʻzini hamisha oʻz yurti,oʻz yeri bilan birga his qiladigan,qozoq tabiatiga oʻzgacha mehr bilan munosabatda boʻlgan san’atkorlardan edi (“Qozogʻiston yoʻllari”, “Qoʻsh” va boshqalar). 50-yillar oxiri (Q.Teljanov, M.Kenbayev) Qozoq tasviriy sanʼati janr va tadqiqot yoʻnalishlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Qozoq tasviriy sanʼatida grafika muhim oʻrin tutadi. 60-yillarda akvarel,gravür,linogravyura,avtolitografiyaning mohir ustalari yetishib chiqdi (A.A.[[Andrey Andreevich Dyachkin|Dyachkin]], E.G.Sidorkin, N.S. Gaev, Sh.B.Kenjebayev, I.G.Kvachko va b.). Qozog'istonning qadimgi tasviriy san'at ustasi VI Antoshchenko-Olenev gravyuraning imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalana oldi.Bu davrda qozoq tasviriy san’ati asarlari xorijda ham e’tirof etila boshlandi.Ular Moskvadagi Tretyakov galereyasida,Qozogʻiston Davlat tasviriy san’at muzeyida namoyish etildi va xorijiy muzeylar tomonidan sotib olinadi.Qozogʻiston rassomlarining eng yaxshi asarlari milliy san’at xazinasiga aylandi. Respublikaning koʻpgina viloyat markazlarida (Chimkent,Qaragʻanda,Ostona,Pavlodar va boshqalar) ijodiy jamoalar tuzila boshlandi.Qozoq tasviriy san’atida xalqning oʻz dunyoqarashi,madaniyati, an’anaviy xususiyatlarining belgilari tobora yaqqol namoyon boʻlmoqda. A.Galimbaeva, G.Ismailova, K.Teljanov, M.Kenbaev, S.Mambeev, A.Jusupov, S.Romanov, A.M. Stepanov, K.Shayaxmetov, U.Ajiev va boshqalar. Rassomlarning tematik rasmlari katta hissa qo'shdi. Qishloq mavzusi ko'plab qozog'istonlik rassomlarning, ayniqsa 60-70-yillarda o'z faoliyatini boshlagan rassomlarning e'tiborini tortdi. S. Aytboev, Sh. Mirziyoyev, T. Toʻgʻizboyev, A. Sadyxanov, O. Nurjumaev, A. Akanayev asarlarida oʻziga xos dunyoqarash, hayotni keng anglash, timsolga ishtiyoq xos edi. M.Amanjolov, K.Mullashev, E.Tulepboev va boshqa asarlarida ishqiy-ramziy va hissiy kelib chiqishi oʻz aksini topgan.Bu rassomlarning asarlari oʻzining yorqin va murakkab ranglari,aylanma ranglari,faol fazoviy muhiti, tasvirlarning goʻzalligi va sirliligi bilan ajralib turadi. M.Qisamedinov asarlari jamoatchilikda qiziqish uygʻotdi. Maxambet Oʻtemisov sheʼrlariga bagʻishlangan rasmlarida (1973) oʻz xalqi ozodligi uchun kurashgan qahramonning tarixiy obrazini yaratgan. I.Isaboyev qozoq adabiyoti klassiklari,[[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] yozuvchilarining asarlari, shuningdek,bolalar adabiyotiga oid koʻplab grafik asarlarini taqdim etdi.20-asrning 70-80-yillari asarlarida aniq imzoga ega grafikalar soni ortdi.80—90-yillarda qozoq tasviriy sanʼati yangi izlanish,Yevropadagi yangi yoʻnalishlar metodologiyasini oʻzlashtirish bilan ajralib turdi (A.A.Akanayev, E.Mergenov, D.Aliyev, E.Tulepboyev, B.Tulkiev, J.Aralboyev va boshqalar).Oʻshandan beri rassomlar yetishib chiqdi (M.Amanjolov, A.Naqisbekov, K.Kametov, E.Sergebaev, A.Korganboev, T. Ordabekov, A. Duzelxanov, ular oddiy qozoqlarning kundalik hayotini qayta tasvirlay olgan, mashhur tarixiy davrlar yangicha tarzda va hokazo). Semipalatinsk yadro poligonining fojiali haqiqati, koʻp yillar davomida yopiq mavzu boʻlib kelgan [[Orol dengizi]] tasvirlangan (Akanaev, M. Amanjolov, A. Gubashev, A. Tulebiev va boshqalar). E. Tulepboev 2002-yil xalqaro S. U Dali oltin medali bilan taqdirlangan.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] 5k23m2mjsgial5p3eb70gwv7k6vq4p6 6304663 6304661 2026-10-10T17:08:35Z Sherzod11W 273619 /* */ 6304663 wikitext text/x-wiki '''Qozoq tasviriy sanʼati''' – milliy dunyoqarashga asoslangan sanʼat boʻlib, u rangtasvir, [[haykaltaroshlik]], [[grafika]],moda va amaliy sanʼat sohalarini qamrab oladi. Qozoq tasviriy sanʼatining eng qadimiy ommaviy koʻrinishi xalq hunarmandchiligidir. Professional qozoq tasviriy san’atining shakllanishi va rivojlanishi adabiyot va musiqaga qaraganda ancha murakkab kechdi.Unga etnograf olim [[Choʻqon Valixonov|Sh.Valixonov]] asos solgan.Keyingi tadqiqotlarga [[Choʻqon Valixonov|Choʻqon]] (ayniqsa,grafik chizmalar), Potanin,Tezek Toʻre va boshqalarning asarlari kiritilgan.Uning portret asari professional rassomlarning mahoratini koʻrsatadi.Choʻqonning lahzali grafik dizaynlari [[Uygʻonish davri]] (Leonardo da Vinchi, Rafael Santi) asarlari bilan bogʻliq (“Buyuk sulton portreti”, “Shaman”, “Qozoq musiqachilari”, “Sharqiy uygʻurlarning liboslari” va boshqalar). Choʻqon qozoq tasviriy san’atining nafaqat grafikasi,balki naqqoshlik yoʻnalishida ham mohir ustadir (“Olatov manzarasi”,“Yotoqxona”). 1920-yilda Qozogʻistonda professional tasviriy sanʼat ustalarini tayyorlaydigan studiya tashkil etilgan. G.Xludov, N.Antonov va haykaltarosh A.S. Ponomarev dars bergan. 20-asrning 20-30-yillarida qozoq tasviriy sanʼat ustalari ilk qadamlarini tashladilar.Yosh rassomlar rangtasvir va grafikaning professional mahoratini puxta egalladi.Ular (N.I.Krutilnikov, A.Kasteev, A.Ismayilov, I.I.Savelev, B. Sarsenbayev, K.Kojikov, t. b.) sodda mazmunda yaratilgan dastlabki asarlarida mamlakatda roʻy berayotgan bugungi oʻzgarishlarni aks ettirishga intilgan. 1928-yilda Semipalatinskda tasviriy san'at asarlarining birinchi ko'rgazmasi tashkil etildi.Qozogʻiston rassomlarining kasb mahoratining jadal rivojlanishiga oʻsha paytdagi ittifoqdosh respublikalar,[[Moskva]] va [[Sankt-Peterburg]] (B.V. Ioganson, A.A.Deyneka, S.V. Gerasimov, A. A. Plastov) tajribasi ko'p yordam berdi. 1933-yilda Respublika Rassomlar uyushmasining tashkiliy qoʻmitasi tuzildi. 1934-yilda Moskvadagi Sharq xalqlari madaniyati davlat muzeyida [[Olmaota|qozoq]] rassomlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi.San'at galereyasi ochildi.Ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotning yangi sharoitlari,tub zamon talablari asarlarda yangi mavzuga aylandi. A.Qasteyev asarlarining oʻziga xos milliy koloriti oʻsha paytda porlab turgan edi.Qozoq tasviriy san’atining shakllanish va rivojlanish yoʻli bu rassom ijodi bilan chambarchas bogʻliq. Asarlarida butun Vatan qiyofasi tasvirlangan A.Ismoilov ham qozoq rassomlarining keksa avlodiga mansub.O'z ijodiy yo'lini respublika hayoti bilan bevosita bog'lagan ko'plab rus ustalari: rassomlar - A.A.Rittich, N.V.Solovev, A.I.Bortnikov, N.I.Krutilnikov, L.P.Leontiev, grafika G.A.Brylov, B.A. Chekalin, L.V.Gerbanovskiy va boshqalar. 30-yillarda qozoq tasviriy sanʼatida faol qatnashgan. 1940-yil iyun oyida ochilgan Qozogʻiston rassomlarining I qurultoyida ijodiy jamoaning koʻp yillik faoliyati sarhisob qilindi,milliy san’atni yanada rivojlantirish yoʻllari belgilab berildi.1940-yillarning boshlarida qozoq rangtasviri va grafikasi katta muvaffaqiyatlarga erishdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida respublika qalam ustalari oʻz san’atini fashist bosqinchilariga qarshi targʻibot vositasiga aylantirib, milliy qahramonlik, mardlik va matonat koʻrsatishga harakat qildilar. Shu yillarda Leontiev, K. Ya. Baranov, Rittix, A. I. Cherkasskiy, I. Ya. Bu, M. S. Lizogub, t. b. muvaffaqiyatli ishladi.<ref>Қазақ мәдениеті. Энциклопедиялық анықтамалық. Алматы: “Аруна Ltd.” ЖШС, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda qozoq tasviriy sanʼatining barcha turlari:rangtasvir,haykaltaroshlik,grafika rivojlandi. Qozoq va oʻzbek xalqlari uchun umumiy boʻlgan rassom–birinchi akademik-rassom O.N.Qozoq tasviriy san’atida Tansiqboyev alohida oʻrin tutadi.U yurtdan uzoqda (Oʻzbekistonda istiqomat qilgan) boʻlsa-da,oʻzini hamisha oʻz yurti,oʻz yeri bilan birga his qiladigan,qozoq tabiatiga oʻzgacha mehr bilan munosabatda boʻlgan san’atkorlardan edi (“Qozogʻiston yoʻllari”, “Qoʻsh” va boshqalar). 50-yillar oxiri (Q.Teljanov, M.Kenbayev) Qozoq tasviriy sanʼati janr va tadqiqot yoʻnalishlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Qozoq tasviriy sanʼatida grafika muhim oʻrin tutadi. 60-yillarda akvarel,gravür,linogravyura,avtolitografiyaning mohir ustalari yetishib chiqdi (A.A.[[Andrey Andreevich Dyachkin|Dyachkin]], E.G.Sidorkin, N.S. Gaev, Sh.B.Kenjebayev, I.G.Kvachko va b.). Qozog'istonning qadimgi tasviriy san'at ustasi VI Antoshchenko-Olenev gravyuraning imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalana oldi.Bu davrda qozoq tasviriy san’ati asarlari xorijda ham e’tirof etila boshlandi.Ular Moskvadagi Tretyakov galereyasida,Qozogʻiston Davlat tasviriy san’at muzeyida namoyish etildi va xorijiy muzeylar tomonidan sotib olinadi.Qozogʻiston rassomlarining eng yaxshi asarlari milliy san’at xazinasiga aylandi. Respublikaning koʻpgina viloyat markazlarida (Chimkent,Qaragʻanda,Ostona,Pavlodar va boshqalar) ijodiy jamoalar tuzila boshlandi.Qozoq tasviriy san’atida xalqning oʻz dunyoqarashi,madaniyati, an’anaviy xususiyatlarining belgilari tobora yaqqol namoyon boʻlmoqda. A.Galimbaeva, G.Ismailova, K.Teljanov, M.Kenbaev, S.Mambeev, A.Jusupov, S.Romanov, A.M. Stepanov, K.Shayaxmetov, U.Ajiev va boshqalar. Rassomlarning tematik rasmlari katta hissa qo'shdi. Qishloq mavzusi ko'plab qozog'istonlik rassomlarning, ayniqsa 60-70-yillarda o'z faoliyatini boshlagan rassomlarning e'tiborini tortdi. S. Aytboev, Sh. Mirziyoyev, T. Toʻgʻizboyev, A. Sadyxanov, O. Nurjumaev, A. Akanayev asarlarida oʻziga xos dunyoqarash, hayotni keng anglash, timsolga ishtiyoq xos edi. M.Amanjolov, K.Mullashev, E.Tulepboev va boshqa asarlarida ishqiy-ramziy va hissiy kelib chiqishi oʻz aksini topgan.Bu rassomlarning asarlari oʻzining yorqin va murakkab ranglari,aylanma ranglari,faol fazoviy muhiti, tasvirlarning goʻzalligi va sirliligi bilan ajralib turadi. M.Qisamedinov asarlari jamoatchilikda qiziqish uygʻotdi. Maxambet Oʻtemisov sheʼrlariga bagʻishlangan rasmlarida (1973) oʻz xalqi ozodligi uchun kurashgan qahramonning tarixiy obrazini yaratgan. I.Isaboyev qozoq adabiyoti klassiklari,[[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] yozuvchilarining asarlari, shuningdek,bolalar adabiyotiga oid koʻplab grafik asarlarini taqdim etdi.20-asrning 70-80-yillari asarlarida aniq imzoga ega grafikalar soni ortdi.80—90-yillarda qozoq tasviriy sanʼati yangi izlanish,Yevropadagi yangi yoʻnalishlar metodologiyasini oʻzlashtirish bilan ajralib turdi (A.A.Akanayev, E.Mergenov, D.Aliyev, E.Tulepboyev, B.Tulkiev, J.Aralboyev va boshqalar).Oʻshandan beri rassomlar yetishib chiqdi (M.Amanjolov, A.Naqisbekov, K.Kametov, E.Sergebaev, A.Korganboev, T. Ordabekov, A. Duzelxanov, ular oddiy qozoqlarning kundalik hayotini qayta tasvirlay olgan, mashhur tarixiy davrlar yangicha tarzda va hokazo). Semipalatinsk yadro poligonining fojiali haqiqati, koʻp yillar davomida yopiq mavzu boʻlib kelgan [[Orol dengizi]] tasvirlangan (Akanaev, M. Amanjolov, A. Gubashev, A. Tulebiev va boshqalar). E. Tulepboev 2002-yil xalqaro S. U Dali oltin medali bilan taqdirlangan.<ref>“Қазақстан”: Ұлттық энцклопедия/Бас редактор Ә. Нысанбаев – Алматы “Қазақ энциклопедиясы” Бас редакциясы, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] ql8gxsygq571tikf2opxy6v0k8zuxo8 6304664 6304663 2026-10-10T17:09:06Z Sherzod11W 273619 6304664 wikitext text/x-wiki '''Qozoq tasviriy sanʼati''' — milliy dunyoqarashga asoslangan sanʼat boʻlib, u rangtasvir, [[haykaltaroshlik]], [[grafika]],moda va amaliy sanʼat sohalarini qamrab oladi. Qozoq tasviriy sanʼatining eng qadimiy ommaviy koʻrinishi xalq hunarmandchiligidir. Professional qozoq tasviriy sanʼatining shakllanishi va rivojlanishi adabiyot va musiqaga qaraganda ancha murakkab kechdi. Unga etnograf olim [[Choʻqon Valixonov|Sh. Valixonov]] asos solgan. Keyingi tadqiqotlarga [[Choʻqon Valixonov|Choʻqon]] (ayniqsa, grafik chizmalar), Potanin,Tezek Toʻre va boshqalarning asarlari kiritilgan. Uning portret asari professional rassomlarning mahoratini koʻrsatadi. Choʻqonning lahzali grafik dizaynlari [[Uygʻonish davri]] (Leonardo da Vinchi, Rafael Santi) asarlari bilan bogʻliq („Buyuk sulton portreti“, „Shaman“, „Qozoq musiqachilari“, „Sharqiy uygʻurlarning liboslari“ va boshqalar). Choʻqon qozoq tasviriy sanʼatining nafaqat grafikasi, balki naqqoshlik yoʻnalishida ham mohir ustadir („Olatov manzarasi“, „Yotoqxona“). 1920-yilda Qozogʻistonda professional tasviriy sanʼat ustalarini tayyorlaydigan studiya tashkil etilgan. G.Xludov, N.Antonov va haykaltarosh A. S. Ponomarev dars bergan. 20-asrning 20-30-yillarida qozoq tasviriy sanʼat ustalari ilk qadamlarini tashladilar. Yosh rassomlar rangtasvir va grafikaning professional mahoratini puxta egalladi. Ular (N. I. Krutilnikov, A.Kasteev, A.Ismayilov, I. I. Savelev, B. Sarsenbayev, K.Kojikov, t. b.) sodda mazmunda yaratilgan dastlabki asarlarida mamlakatda roʻy berayotgan bugungi oʻzgarishlarni aks ettirishga intilgan. 1928-yilda Semipalatinskda tasviriy sanʼat asarlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi. Qozogʻiston rassomlarining kasb mahoratining jadal rivojlanishiga oʻsha paytdagi ittifoqdosh respublikalar,[[Moskva]] va [[Sankt-Peterburg]] (B. V. Ioganson, A. A. Deyneka, S. V. Gerasimov, A. A. Plastov) tajribasi koʻp yordam berdi. 1933-yilda Respublika Rassomlar uyushmasining tashkiliy qoʻmitasi tuzildi. 1934-yilda Moskvadagi Sharq xalqlari madaniyati davlat muzeyida [[Olmaota|qozoq]] rassomlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi. Sanʼat galereyasi ochildi. Ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotning yangi sharoitlari, tub zamon talablari asarlarda yangi mavzuga aylandi. A.Qasteyev asarlarining oʻziga xos milliy koloriti oʻsha paytda porlab turgan edi. Qozoq tasviriy sanʼatining shakllanish va rivojlanish yoʻli bu rassom ijodi bilan chambarchas bogʻliq. Asarlarida butun Vatan qiyofasi tasvirlangan A.Ismoilov ham qozoq rassomlarining keksa avlodiga mansub. Oʻz ijodiy yoʻlini respublika hayoti bilan bevosita bogʻlagan koʻplab rus ustalari: rassomlar — A. A. Rittich, N. V. Solovev, A. I. Bortnikov, N. I. Krutilnikov, L. P. Leontiev, grafika G. A. Brylov, B. A. Chekalin, L. V. Gerbanovskiy va boshqalar. 30-yillarda qozoq tasviriy sanʼatida faol qatnashgan. 1940-yil iyun oyida ochilgan Qozogʻiston rassomlarining I qurultoyida ijodiy jamoaning koʻp yillik faoliyati sarhisob qilindi, milliy sanʼatni yanada rivojlantirish yoʻllari belgilab berildi.1940-yillarning boshlarida qozoq rangtasviri va grafikasi katta muvaffaqiyatlarga erishdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida respublika qalam ustalari oʻz sanʼatini fashist bosqinchilariga qarshi targʻibot vositasiga aylantirib, milliy qahramonlik, mardlik va matonat koʻrsatishga harakat qildilar. Shu yillarda Leontiev, K. Ya. Baranov, Rittix, A. I. Cherkasskiy, I. Ya. Bu, M. S. Lizogub, t. b. muvaffaqiyatli ishladi.<ref>Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd.“ JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda qozoq tasviriy sanʼatining barcha turlari:rangtasvir, haykaltaroshlik, grafika rivojlandi. Qozoq va oʻzbek xalqlari uchun umumiy boʻlgan rassom–birinchi akademik-rassom O. N. Qozoq tasviriy sanʼatida Tansiqboyev alohida oʻrin tutadi. U yurtdan uzoqda (Oʻzbekistonda istiqomat qilgan) boʻlsa-da, oʻzini hamisha oʻz yurti, oʻz yeri bilan birga his qiladigan, qozoq tabiatiga oʻzgacha mehr bilan munosabatda boʻlgan sanʼatkorlardan edi („Qozogʻiston yoʻllari“, „Qoʻsh“ va boshqalar). 50-yillar oxiri (Q.Teljanov, M.Kenbayev) Qozoq tasviriy sanʼati janr va tadqiqot yoʻnalishlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Qozoq tasviriy sanʼatida grafika muhim oʻrin tutadi. 60-yillarda akvarel, gravür, linogravyura, avtolitografiyaning mohir ustalari yetishib chiqdi (A. A.[[Andrey Andreevich Dyachkin|Dyachkin]], E. G. Sidorkin, N. S. Gaev, Sh. B.Kenjebayev, I. G. Kvachko va b.). Qozogʻistonning qadimgi tasviriy sanʼat ustasi VI Antoshchenko-Olenev gravyuraning imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalana oldi. Bu davrda qozoq tasviriy sanʼati asarlari xorijda ham eʼtirof etila boshlandi. Ular Moskvadagi Tretyakov galereyasida,Qozogʻiston Davlat tasviriy sanʼat muzeyida namoyish etildi va xorijiy muzeylar tomonidan sotib olinadi. Qozogʻiston rassomlarining eng yaxshi asarlari milliy sanʼat xazinasiga aylandi. Respublikaning koʻpgina viloyat markazlarida (Chimkent,Qaragʻanda,Ostona,Pavlodar va boshqalar) ijodiy jamoalar tuzila boshlandi. Qozoq tasviriy sanʼatida xalqning oʻz dunyoqarashi, madaniyati, anʼanaviy xususiyatlarining belgilari tobora yaqqol namoyon boʻlmoqda. A.Galimbaeva, G.Ismailova, K.Teljanov, M.Kenbaev, S.Mambeev, A.Jusupov, S.Romanov, A. M. Stepanov, K.Shayaxmetov, U.Ajiev va boshqalar. Rassomlarning tematik rasmlari katta hissa qoʻshdi. Qishloq mavzusi koʻplab qozogʻistonlik rassomlarning, ayniqsa 60-70-yillarda oʻz faoliyatini boshlagan rassomlarning eʼtiborini tortdi. S. Aytboev, Sh. Mirziyoyev, T. Toʻgʻizboyev, A. Sadyxanov, O. Nurjumaev, A. Akanayev asarlarida oʻziga xos dunyoqarash, hayotni keng anglash, timsolga ishtiyoq xos edi. M.Amanjolov, K.Mullashev, E.Tulepboev va boshqa asarlarida ishqiy-ramziy va hissiy kelib chiqishi oʻz aksini topgan. Bu rassomlarning asarlari oʻzining yorqin va murakkab ranglari, aylanma ranglari, faol fazoviy muhiti, tasvirlarning goʻzalligi va sirliligi bilan ajralib turadi. M.Qisamedinov asarlari jamoatchilikda qiziqish uygʻotdi. Maxambet Oʻtemisov sheʼrlariga bagʻishlangan rasmlarida (1973) oʻz xalqi ozodligi uchun kurashgan qahramonning tarixiy obrazini yaratgan. I.Isaboyev qozoq adabiyoti klassiklari,[[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] yozuvchilarining asarlari, shuningdek, bolalar adabiyotiga oid koʻplab grafik asarlarini taqdim etdi.20-asrning 70-80-yillari asarlarida aniq imzoga ega grafikalar soni ortdi.80—90-yillarda qozoq tasviriy sanʼati yangi izlanish,Yevropadagi yangi yoʻnalishlar metodologiyasini oʻzlashtirish bilan ajralib turdi (A. A. Akanayev, E.Mergenov, D.Aliyev, E.Tulepboyev, B.Tulkiev, J.Aralboyev va boshqalar).Oʻshandan beri rassomlar yetishib chiqdi (M.Amanjolov, A.Naqisbekov, K.Kametov, E.Sergebaev, A.Korganboev, T. Ordabekov, A. Duzelxanov, ular oddiy qozoqlarning kundalik hayotini qayta tasvirlay olgan, mashhur tarixiy davrlar yangicha tarzda va hokazo). Semipalatinsk yadro poligonining fojiali haqiqati, koʻp yillar davomida yopiq mavzu boʻlib kelgan [[Orol dengizi]] tasvirlangan (Akanaev, M. Amanjolov, A. Gubashev, A. Tulebiev va boshqalar). E. Tulepboev 2002-yil xalqaro S. U Dali oltin medali bilan taqdirlangan.<ref>"Qazaqstan": Ұlttiq ensklopediya/Bas redaktor Ә. Nisanbaev — Almati „Qazaq ensiklopediyasi“ Bas redaksiyasi, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] imudp3z6go3pwdxq98wg2l2oo5olnms 6304665 6304664 2026-10-10T17:09:49Z Sherzod11W 273619 6304665 wikitext text/x-wiki '''Qozoq tasviriy sanʼati''' — milliy dunyoqarashga asoslangan sanʼat boʻlib, u [[Rang-tasvir|rangtasvir]], [[haykaltaroshlik]], [[grafika]],moda va amaliy sanʼat sohalarini qamrab oladi. Qozoq tasviriy sanʼatining eng qadimiy ommaviy koʻrinishi xalq hunarmandchiligidir. Professional qozoq tasviriy sanʼatining shakllanishi va rivojlanishi adabiyot va musiqaga qaraganda ancha murakkab kechdi. Unga etnograf olim [[Choʻqon Valixonov|Sh. Valixonov]] asos solgan. Keyingi tadqiqotlarga [[Choʻqon Valixonov|Choʻqon]] (ayniqsa, grafik chizmalar), Potanin,Tezek Toʻre va boshqalarning asarlari kiritilgan. Uning portret asari professional rassomlarning mahoratini koʻrsatadi. Choʻqonning lahzali grafik dizaynlari [[Uygʻonish davri]] (Leonardo da Vinchi, Rafael Santi) asarlari bilan bogʻliq („Buyuk sulton portreti“, „Shaman“, „Qozoq musiqachilari“, „Sharqiy uygʻurlarning liboslari“ va boshqalar). Choʻqon qozoq tasviriy sanʼatining nafaqat grafikasi, balki naqqoshlik yoʻnalishida ham mohir ustadir („Olatov manzarasi“, „Yotoqxona“). 1920-yilda Qozogʻistonda professional tasviriy sanʼat ustalarini tayyorlaydigan studiya tashkil etilgan. G.Xludov, N.Antonov va haykaltarosh A. S. Ponomarev dars bergan. 20-asrning 20-30-yillarida qozoq tasviriy sanʼat ustalari ilk qadamlarini tashladilar. Yosh rassomlar rangtasvir va grafikaning professional mahoratini puxta egalladi. Ular (N. I. Krutilnikov, A.Kasteev, A.Ismayilov, I. I. Savelev, B. Sarsenbayev, K.Kojikov, t. b.) sodda mazmunda yaratilgan dastlabki asarlarida mamlakatda roʻy berayotgan bugungi oʻzgarishlarni aks ettirishga intilgan. 1928-yilda Semipalatinskda tasviriy sanʼat asarlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi. Qozogʻiston rassomlarining kasb mahoratining jadal rivojlanishiga oʻsha paytdagi ittifoqdosh respublikalar,[[Moskva]] va [[Sankt-Peterburg]] (B. V. Ioganson, A. A. Deyneka, S. V. Gerasimov, A. A. Plastov) tajribasi koʻp yordam berdi. 1933-yilda Respublika Rassomlar uyushmasining tashkiliy qoʻmitasi tuzildi. 1934-yilda Moskvadagi Sharq xalqlari madaniyati davlat muzeyida [[Olmaota|qozoq]] rassomlarining birinchi koʻrgazmasi tashkil etildi. Sanʼat galereyasi ochildi. Ijtimoiy-iqtisodiy va madaniy hayotning yangi sharoitlari, tub zamon talablari asarlarda yangi mavzuga aylandi. A.Qasteyev asarlarining oʻziga xos milliy koloriti oʻsha paytda porlab turgan edi. Qozoq tasviriy sanʼatining shakllanish va rivojlanish yoʻli bu rassom ijodi bilan chambarchas bogʻliq. Asarlarida butun Vatan qiyofasi tasvirlangan A.Ismoilov ham qozoq rassomlarining keksa avlodiga mansub. Oʻz ijodiy yoʻlini respublika hayoti bilan bevosita bogʻlagan koʻplab rus ustalari: rassomlar — A. A. Rittich, N. V. Solovev, A. I. Bortnikov, N. I. Krutilnikov, L. P. Leontiev, grafika G. A. Brylov, B. A. Chekalin, L. V. Gerbanovskiy va boshqalar. 30-yillarda qozoq tasviriy sanʼatida faol qatnashgan. 1940-yil iyun oyida ochilgan Qozogʻiston rassomlarining I qurultoyida ijodiy jamoaning koʻp yillik faoliyati sarhisob qilindi, milliy sanʼatni yanada rivojlantirish yoʻllari belgilab berildi.1940-yillarning boshlarida qozoq rangtasviri va grafikasi katta muvaffaqiyatlarga erishdi. [[Ikkinchi Jahon urushi|Ikkinchi jahon urushi]] yillarida respublika qalam ustalari oʻz sanʼatini fashist bosqinchilariga qarshi targʻibot vositasiga aylantirib, milliy qahramonlik, mardlik va matonat koʻrsatishga harakat qildilar. Shu yillarda Leontiev, K. Ya. Baranov, Rittix, A. I. Cherkasskiy, I. Ya. Bu, M. S. Lizogub, t. b. muvaffaqiyatli ishladi.<ref>Qazaq mәdenietі. Ensiklopediyaliq aniqtamaliq. Almati: „Aruna Ltd.“ JShS, 2005 ISBN 9965-26-095-8</ref> Ikkinchi jahon urushidan keyingi yillarda qozoq tasviriy sanʼatining barcha turlari:rangtasvir, haykaltaroshlik, grafika rivojlandi. Qozoq va oʻzbek xalqlari uchun umumiy boʻlgan rassom–birinchi akademik-rassom O. N. Qozoq tasviriy sanʼatida Tansiqboyev alohida oʻrin tutadi. U yurtdan uzoqda (Oʻzbekistonda istiqomat qilgan) boʻlsa-da, oʻzini hamisha oʻz yurti, oʻz yeri bilan birga his qiladigan, qozoq tabiatiga oʻzgacha mehr bilan munosabatda boʻlgan sanʼatkorlardan edi („Qozogʻiston yoʻllari“, „Qoʻsh“ va boshqalar). 50-yillar oxiri (Q.Teljanov, M.Kenbayev) Qozoq tasviriy sanʼati janr va tadqiqot yoʻnalishlarining oʻziga xosligi bilan ajralib turadi. Qozoq tasviriy sanʼatida grafika muhim oʻrin tutadi. 60-yillarda akvarel, gravür, linogravyura, avtolitografiyaning mohir ustalari yetishib chiqdi (A. A.[[Andrey Andreevich Dyachkin|Dyachkin]], E. G. Sidorkin, N. S. Gaev, Sh. B.Kenjebayev, I. G. Kvachko va b.). Qozogʻistonning qadimgi tasviriy sanʼat ustasi VI Antoshchenko-Olenev gravyuraning imkoniyatlaridan maksimal darajada foydalana oldi. Bu davrda qozoq tasviriy sanʼati asarlari xorijda ham eʼtirof etila boshlandi. Ular Moskvadagi Tretyakov galereyasida,Qozogʻiston Davlat tasviriy sanʼat muzeyida namoyish etildi va xorijiy muzeylar tomonidan sotib olinadi. Qozogʻiston rassomlarining eng yaxshi asarlari milliy sanʼat xazinasiga aylandi. Respublikaning koʻpgina viloyat markazlarida (Chimkent,Qaragʻanda,Ostona,Pavlodar va boshqalar) ijodiy jamoalar tuzila boshlandi. Qozoq tasviriy sanʼatida xalqning oʻz dunyoqarashi, madaniyati, anʼanaviy xususiyatlarining belgilari tobora yaqqol namoyon boʻlmoqda. A.Galimbaeva, G.Ismailova, K.Teljanov, M.Kenbaev, S.Mambeev, A.Jusupov, S.Romanov, A. M. Stepanov, K.Shayaxmetov, U.Ajiev va boshqalar. Rassomlarning tematik rasmlari katta hissa qoʻshdi. Qishloq mavzusi koʻplab qozogʻistonlik rassomlarning, ayniqsa 60-70-yillarda oʻz faoliyatini boshlagan rassomlarning eʼtiborini tortdi. S. Aytboev, Sh. Mirziyoyev, T. Toʻgʻizboyev, A. Sadyxanov, O. Nurjumaev, A. Akanayev asarlarida oʻziga xos dunyoqarash, hayotni keng anglash, timsolga ishtiyoq xos edi. M.Amanjolov, K.Mullashev, E.Tulepboev va boshqa asarlarida ishqiy-ramziy va hissiy kelib chiqishi oʻz aksini topgan. Bu rassomlarning asarlari oʻzining yorqin va murakkab ranglari, aylanma ranglari, faol fazoviy muhiti, tasvirlarning goʻzalligi va sirliligi bilan ajralib turadi. M.Qisamedinov asarlari jamoatchilikda qiziqish uygʻotdi. Maxambet Oʻtemisov sheʼrlariga bagʻishlangan rasmlarida (1973) oʻz xalqi ozodligi uchun kurashgan qahramonning tarixiy obrazini yaratgan. I.Isaboyev qozoq adabiyoti klassiklari,[[Qozogʻiston|Qozogʻiston]] yozuvchilarining asarlari, shuningdek, bolalar adabiyotiga oid koʻplab grafik asarlarini taqdim etdi.20-asrning 70-80-yillari asarlarida aniq imzoga ega grafikalar soni ortdi.80—90-yillarda qozoq tasviriy sanʼati yangi izlanish,Yevropadagi yangi yoʻnalishlar metodologiyasini oʻzlashtirish bilan ajralib turdi (A. A. Akanayev, E.Mergenov, D.Aliyev, E.Tulepboyev, B.Tulkiev, J.Aralboyev va boshqalar).Oʻshandan beri rassomlar yetishib chiqdi (M.Amanjolov, A.Naqisbekov, K.Kametov, E.Sergebaev, A.Korganboev, T. Ordabekov, A. Duzelxanov, ular oddiy qozoqlarning kundalik hayotini qayta tasvirlay olgan, mashhur tarixiy davrlar yangicha tarzda va hokazo). Semipalatinsk yadro poligonining fojiali haqiqati, koʻp yillar davomida yopiq mavzu boʻlib kelgan [[Orol dengizi]] tasvirlangan (Akanaev, M. Amanjolov, A. Gubashev, A. Tulebiev va boshqalar). E. Tulepboev 2002-yil xalqaro S. U Dali oltin medali bilan taqdirlangan.<ref>"Qazaqstan": Ұlttiq ensklopediya/Bas redaktor Ә. Nisanbaev — Almati „Qazaq ensiklopediyasi“ Bas redaksiyasi, 1998 ISBN 5-89800-123-9</ref> == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Tasviriy sanʼat]] gbpmog7pbgj25czf7lm6r9oul75mxkb 0 730153 6304744 6266931 2026-10-10T20:24:17Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304744 wikitext text/x-wiki {{Aktyor bilgiqutisi | ismi = Safter Ablyamitovich Nagayev | asl_ismi = | tasvir = | eni = | imzo = | Tugʻilgan paytidagi ismi = | Tavalludi sanasi = {{tugʻilgan sanasi|1941|1|1}} | Tavalludi joyi = {{TavalludJoyi|Qrim}} ASSRning Kyuchuk-Ozeniy qishlogʻi | Vafot sanasi = {{vafot sanasi va yoshi|2009|7|02|1941|1|1}} | Vafoti joyi = | Fuqaroligi = | Kasbi = [[yozuvchi]], publisist, adabiyotshunos, [[tarjimon]] | Faoliyat yillari = 1965-2009 | Yoʻnalish = | Mukofotlari = {{Doʻstlik ordeni}} [[O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi]] | imdb_id = | Sayt = }} '''Safter Ablyamitovich Nagayev''' ([[1941]]-yil [[1-yanvar]] — [[2009]]-yil [[2-iyul]]) — [[sovet]], [[oʻzbek]] va [[ukrain]], [[qrim]]-[[tatar]] [[yozuvchi]]si, publisist, adabiyotshunos, [[tarjimon]]<ref>''Ваапова Заррина'' [https://www.youtube.com/watch?v=PGO0d0ZsKRQ Сафтер Нагаев — летописец крымскотатарской современности] // видео 09.05.2017 [[youtube]]</ref> va oʻqituvchi hamdir. Yozuvchilar uyushmalari a’zosi SSSR ([[1982]]-yilda), Oʻzbekiston ([[1991]]-yilda) va [[Ukraina]] ([[2002]]-yilda), shuningdek, SSSR Jurnalistlar uyushmasi ([[1967]]-yilda) a’zosi<ref>[http://gasprinskylibrary.ru/events/event/safter-nagaev-1941-2009-pisatel-literaturnyiy-kritik-75-let-so-dnya-rozhdeniya/ Сафтер Нагаев (1941—2009), писатель, литературный критик] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200604114726/http://gasprinskylibrary.ru/events/event/safter-nagaev-1941-2009-pisatel-literaturnyiy-kritik-75-let-so-dnya-rozhdeniya/ |date=2020-06-04 }} на сайте [[Библиотека им. Исмаила Гаспринского|Библиотеки им. Исмаила Гаспринского]]</ref>, [[O‘zbekiston SSRda xizmat ko‘rsatgan madaniyat xodimi]] ([[1991]]-yilda). Adib [[1998]]-yilda Oʻzbekiston Respublikasining [[Doʻstlik ordeni|“Doʻstlik” ordeni]] bilan mukofotlangan. == Tarjimai hol == [[1941]]-yil [[1-yanvar]]da [[Qrim]] ASSRning Kyuchuk-Ozeniy (hozirgi Malorechensk) qishlogʻida tugʻilgan. Oilasi surgun qilingach, yosh Nagayev 4 yoshida OʻzSSR [[Fargʻona viloyati]]ga kelgan. [[1963]]-yilda Toshkent davlat universitetini bitirgach, dastlab oʻqituvchi boʻlib ishladi. 1965-1987-yillarda "Lenin bayrogʻi" respublika gazetasining adabiy xodimi, boʻlim mudiri boʻlgan. 1987-2000-yillarda Saftar Nagayev Oʻzbekiston Yozuvchilar uyushmasining milliy adabiyot boʻyicha adabiy maslahatchi, soʻng mas’ul kotibi boʻlgan. 2000-2002-yillarda “Sogʻlom avlod uchun” jurnali bosh muharriri oʻrinbosari edi<ref>''Усеинова Гульнара'' [http://goloskrimanew.ru/safter-nagaev-letopisets-kryimskotatarskoy-sovremennosti.html Сафтер Нагаев — летописец крымскотатарской современности. К 75-летию со дня рождения] // 29.01.2016 «Голос Крыма»</ref>. [[2002]]-yildan boshlab, [[Ukraina]]ga (Qrim) qaytgach va umrining oxirigacha Qrim muhandislik-pedagogika universitetida katta oʻqituvchi lavozimlarida ishladi, qrim-tatar adabiyotidan saboq berdi. Safter Nagayev [[2009]]-yil [[2-iyul]]da [[Simferopol]] shahrida vafot etdi. U rafiqasi Shukronaga ikki farzandi: oʻgʻli Dilovar va qizi Sevilni qoldirib ketdi. == Ijodiy faoliyati == Safter Nagayev bir qancha maqola, hujjatli film, qrim-tatar adabiyoti muammolariga oid ilmiy tadqiqotlar muallifi. U 20 dan ortiq kitob va koʻplab tadqiqot hamda esselarni nashr etgan. Yozuvchi hamkasbi [[Rizo Fozil]] bilan hamkorlikda “Qrimtatar edebiyatin tarixi” (“Qrim-tatar adabiyoti tarixi”) kitobini tayyorlab nashr ettirdi. Hujjatli filmlar sohasida samarali mehnat qilib, milliy mumtoz adabiyotlari, xususan, [[Ismoilbek Gasprinskiy|Ismoil Gasprinskiy]], [[Choʻponzoda|Bakir Choʻponzoda]], frontchi shoirlar, urush qatnashchilari, partizanlar haqida ocherklar yozdi. Binobarin, “Gurbetlikte qolgan ejdatlarimizning xatyrasi” (“Begona yurtda qolganlar ajdodlar xotirasi”) kitobi ana shu koʻp yillik mehnati samarasi hisoblanadi. “Asar va zamon” va “Inkishaf elunnen” (“Taraqqiyot yoʻli”) monografiyalari ham adib qalamiga mansub. Bundan tashqari, Saftar Nagayev qrim-tatar yozuvchilarning koʻpgina asarlarini oʻzbek tiliga tarjima qilgan. == Bibliografiya == ** Гъурбетте къалгъан эдждатларымызнынъ хатырасы : Весикъалы эссе — икяелер / С. Нагаев. — Акъмесджит, 2005. — 1-нджи китап. — 2005. — 288 с. : фото.; 2-нджи китап. — 2013. — 320 с. : фото. ** Девир аралыкъларында : эдебий-тенкъидий макъалелер, эсселер, субетлер / С. Нагаев. — Симферополь, 2008. — 320 с. : фото, портр. ** Шаир намын халкъ сакълар : Эшреф Шемьи-заде замандашларынынъ хатырлавларында ве шаирлеримизнинъ иджадында / / С. Нагаев; «Эдебият» джемиети; тертип этиджи-муэллиф Р. Фазыл. — Симферополь, 2008. — 248 с. : 10 вкл. л. (фото). == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Bekirova Z. “En muim fikr olmaly...” : [FROM. Nagaev akkunda] / Z. Bekirova // Yangy dunya. - 2011. - yanvar. 14. - S. 3 : fotosurat. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на крымскотатарском языке">(cr.</small> <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на крымскотатарском языке">tat.</small> <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на крымскотатарском языке">)</small> * Muradasylov A. Ojamnyn xatyrasyna (Safter Nagaenin dogganyna 70 yyl toluvy munasebetinen) / A. Muradasylov // Tasil. - 2011. - No 1. - S. 6-8. : fotosurat. * Fozil R. Ishanchli adim / R. Fazil // Irmoqlar. - Simferopol, 2001. - S. 147-153. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на крымскотатарском языке">(cr.</small> <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на крымскотатарском языке">tat.</small> <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на крымскотатарском языке">).</small> [[Turkum:Oʻzbekiston SSRda xizmat koʻrsatgan madaniyat xodimlari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik jurnalistlar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik tarjimonlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston adabiyotshunoslari]] 41yxeacvu8en8apspuuufszzbowcukg 0 732649 6304592 6261185 2026-10-10T15:13:37Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304592 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Aleksandr S. Pushkin Sheremetyevo xalqaro aeroporti | nativename-a = {{nobold|{{lang|ru|Международный аэропорт Шереметьево имени А. С. Пушкина}}}} | image = SVO logo.svg | image-width = 250 | image2 = {{Photomontage | photo1a = Москва. аэропорт Шереметьево.jpg{{!}}Sheremetyevo - F terminali | photo2a = DSC06143(2) copy.jpg{{!}}Airbus A350 samolyoti Sheremetyevoda | photo2b = Terminal B at Sheremetyevo.jpg{{!}}Sheremetyevo - B terminali | photo3a = Aeroexpress Stadler.jpg{{!}}Aeroekspress platformasi | photo3b = Aeroflot Sukhoi Superjet Petrov-1.jpg{{!}}Sukhoi Superjet | photo4a = Ил-62 возле терминала "B" в Шереметьево.jpg{{!}}B terminal oldidagi Il-62 samolyot-yodgorligi | color = white | color_border = white | position = center | spacing = 2 | size = 266 | foot_montage = }} | image2-width = 250 | caption2 = | IATA = SVO | ICAO = UUEE | LID = ShRM | type = Fuqarolik | owner-oper = International Airport Sheremetyevo | city-served = [[Moskva]] aglomeratsiyasi | location = [[Ximki]], [[Moskva viloyati]] | opened = {{start date and age|df=y|1959|8|11|p=y}} | hub = {{plainlist| *[[Aeroflot]] *[[Nordwind Airlines]] *[[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]]<ref name=PobedaSVO2022>{{cite news |title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/news/pobeda-to-launch-moscow-sheremetyevo-operations-from-nov-2022-1155915 |access-date=25 August 2022 |work=centreforaviation.com |publisher=CAPA}}</ref> * [[Rossiya Airlines]] * [[Smartavia]] }} | elevation-m = 192 | elevation-f = 630 | metric-elev = yes | coordinates = {{Coord|55|58|22|N|37|24|53|E|region:RU-MOS|display=inline,title}} |latd=55|latm=58|lats=22|latNS=N|longd=37|longm=24|longs=53|longEW=E | pushpin_map = Rossiya | pushpin_label = '''SVO'''/UUEE | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi | website = [http://www.svo.aero/en/ svo.aero] | metric-rwy = Y | r1-number = 06R/24L | r1-length-m = 3,700 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 06C/24C | r2-length-m = 3,550 | r2-surface = Beton | r3-number = 06L/24R | r3-length-m = 3,200 | r3-surface = Beton | stat-year = 2025 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = {{kamayish}} 43 500 000 | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = {{increase}} 230 400 | footnotes = Manba: Sheremetyevo aeroporti | caption = | stat4-data = | stat4-header = }} '''A. S. Pushkin nomindagi Sheremetyevo xalqaro aeroporti''' ({{lang-ru|Международный аэропорт Шереметьево имени А. С. Пушкина}}) {{Airport codes|SVO|UUEE}} – [[Rossiya]]<nowiki/>ning federal ahamiyatga ega [[Aeroport|xalqaro aeroporti]]<ref>{{Veb manbasi|url=http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf|sarlavha=Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения»|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=}}</ref>,[[Moskva]] va [[Moskva viloyati]]<nowiki/>dagi toʻrtta asosiy aeroportlardan biri Rossiyadagi eng yirik yoʻlovchi aeroportidir<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.vedomosti.ru/business/news/2016/01/25/625347-sheremetevo|sarlavha=«Шереметьево» стал крупнейшим российским аэропортом|nashriyot=Ведомости|kirish sanasi=2016-01-25}}</ref>. Bu Yevropadagi 20 ta eng yirik aeroportlardan biri va dunyodagi eng gavjum 50 ta aeroportdan biri. Rossiyaning milliy aviatashuvchisi – [[Aeroflot]] aviakompaniyasi va bir qancha boshqa aviakompaniyalarga xizmat koʻrsatadi. Moskva viloyatining Ximki shahar okrugi hududida, Moskva hududining shimoli-gʻarbiy qismida<ref name="garant">[http://www.garant.ru/news/352152/ Aeroport „Sheremetevo“ vklyuchili v sostav Moskovskoy oblasti]</ref>, Ximki, Lobnya va [[Dolgoprudniy]] shaharlaridan taxminan bir xil masofada (bir necha kilometr) joylashgan. Leningrad avtomagistrali boʻylab Moskva halqa avtomobil yoʻlidan A terminaligacha boʻlgan masofa 13 km, D,E va F terminallarigacha esa 9 km. Sheremetyevo aeroporti oltita yoʻlovchi terminalini oʻz ichiga oladi: A (biznes aviatsiyasi terminali), B (avvalgi Sheremetyevo-1), C (2020-yil 17-yanvarda ochilgan), D, E va F (avvalgi Sheremetyevo-2) va ikkita yuk („Moskva-Yuk“ va „Sheremetyevo-Yuk“). == Tarixi == === Umumiy maʼlumot === Sheremetyevo aeroporti quyidagi yoʻlovchi terminallaridan iborat: Dastlab, [[aerodrom]] SSSR Harbiy havo kuchlarining markaziy aerodromi sifatida qurilgan. 1953-yil 1-sentyabr SSSR Vazirlar Soveti Chashnikov qishlogʻi yaqinida Markaziy havo kuchlari aerodromini qurish toʻgʻrisida qaror qabul qildi. Aeroport dastlab Sheremetyevskiy nomini oldi, unga yaqin joylashgan ikkita obyekt-Sheremetyevskiy turar-joy qishlogʻi va Moskva temir yoʻlining Savelovskiy yoʻnalishidagi Sheremetyevskaya platformasi. 1957-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagi, magistral yoʻllar va tutash taksilar, avtoturargohli uchta apron va Markaziy boshqaruv markazi binosi foydalanishga topshirildi. 1959-yilda aerodrom SSSR Mudofaa vazirligidan [[Nikita Xrushchyov|N. S. Xrushchev]] buyrugʻi bilan fuqaro aviatsiyasiga oʻtkazildi. Sheremetyevo xalqaro aeroportining rasmiy ochilish kuni – 1959-yil 11-avgust. Shu kuni kompaniya xizmatlari birinchi marta [[Sankt-Peterburg|Leningraddan]] yoʻlovchilarni tashuvchi Tu-104 samolyotiga xizmat koʻrsatdi. Xalqaro aeroportni yaratish tashabbuskori – SSSR rahbari N. S. Xrushchev. Zamondoshlarining soʻzlariga koʻra, u [[London|Londondagi]] [[Hitrou aeroporti]]<nowiki/>ning kattaligidan hayratda qolgan (u 1956-yilda davlat tashrifi bilan boʻlgan), [[SSSR]]<nowiki/>ga qaytib, yangi qurilgan Sheremetyevo harbiy aerdromiga qoʻnganda, boʻsh maydonni koʻzdan kechirib, „Bu yerda ham shunday aeroport qurish vaqti keldi“, degan<ref>{{Cite web|url=https://www.d-kvadrat.ru/novosti/21701|title=Сегодня - День рождения главной воздушной гавани России|lang=ru|website=d-kvadrat.ru|date=2022-08-11|access-date=2024-10-31|archive-date=2022-09-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20220925104545/https://www.d-kvadrat.ru/novosti/21701|url-status=live}}</ref>. Uning soʻzlari yoʻl-yoʻriq sifatida qabul qilindi va hukumatning 1959-yil 31-iyuldagi qarori bilan Sheremetyevo aeroporti sobiq harbiy aeroport negizida qayta tashkil etildi. Sheremetyevo aeroportidagi birinchi terminal hozirgi B terminali (Sheremetyevo-1) yaqinida joylashgan Markaziy boshqaruv markazining kichik binosi edi. 1960-yil 1-iyunda Moskvadan (Sheremetyevo) Berlin-Schönefeldga birinchi xalqaro reys [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo]] aviaotryadining IL-18 samolyoti tomonidan amalga oshirildi. [[Aeroflot]] Sheremetyevodan Tu-104, Il-14 va Il-18 samolyotlari bilan 23 ta xorijiy davlatga parvoz qilgan. Faoliyatining birinchi yilida aeroport 50 ming yoʻlovchiga va 3 ming tonna [[pochta]] va yukka xizmat koʻrsatdi. 1961-yildan beri Sheremetyevodan [[Kuba]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]], [[Kanada]], [[Meksika]], [[Argentina]] va [[Avstraliya]]ga maxsus, charter va muntazam reyslar amalga oshirildi. [[Fayl:Moscow_airport_Sheremetyevo-1_-_domestic_terminal.jpg|left|thumb|200x200px| Terminal B („Ryumka“)]] 1964-yil 11-fevralda Fuqaro aviatsiyasi floti bosh boshqarmasi „Fuqarolik havo flotining xalqaro havo transporti direksiyasini tashkil etish toʻgʻrisida“ buyrugʻini chiqardi, unga Moskva Sheremetyevo aeroporti va Sheremetyevoda joylashgan Moskva transport aviatsiyasi boshqarmasining xalqaro aviatsiya guruhi kiradi<ref name="ria-2010-spravka"/>. 1964-yil 3-sentyabrda Sheremetyevo-1 aeroport majmuasi birinchi yoʻlovchilarini qabul qildi<ref name="ria-2010-spravka"/>. Terminal binosi 1950-yillarning oxirida ishlab chiqilgan meʼmoriy uslubda qurilgan va ushbu turdagi eng yaxshi sovet inshootlaridan biri hisoblangan. Asosiy meʼmoriy xususiyat koʻp yillar davomida Sheremetyevo xalqaro aeroportining diqqatga sazovor joyiga aylangan Ryumka nomi bilan mashhur boʻlgan qoʻnish binosi boʻldi. Terminal loyihasida G. Elkin, Yu. Kryukov va M. Gurevich boshchiligidagi arxitektorlar jamoasi ishladi<ref>{{книга|заглавие=Силуэты Москвы|ссылка=https://www.google.ru/books/edition/Силуэты_Москвы/u6xBAAAAYAAJ?hl=ru&gbpv=1&bsq=Шереметьево+Чесаков&dq=Шереметьево+Чесаков&printsec=frontcover|место=М.|издательство=Московский рабочий|год=1978|страницы=74}}</ref>. 1967-yil 20-noyabrda Sheremetyevo aeroportidan [[New York (shahar)|Nyu-Yorkka]] birinchi parvoz amalga oshirildi. 1970-yilga kelib Sheremetyevo aeroporti SSSRdagi eng yirik aeroportga aylandi. 1972—1975-yillarda yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi (2-uchish-qoʻnish yoʻlagi) qurildi<ref name="ria-2010-spravka"/><ref>{{книга|автор = Котов Н. А. |часть =глава: 8.1 |заглавие = История гражданской авиации России |ответственный = |издание = |место = Санкт-Петербург |издательство = Санкт-Петербургский государственный университет гражданской авиации |год = 2007 |страницы = |страниц = |isbn = |тираж = }}</ref>. [[Fayl:RIAN_archive_866468_Sheremetevo-2_international_airport.jpg|right|thumb|250x250px| Sheremetyevo-2 (hozirgi F terminali) 1980-yil]] Moskva Olimpiadasi arafasida, 1977-yil 17-noyabrda eski xalqaro terminal oʻrnida Sheremetyevo-2 [[aerovokzal]]i<ref name="ria-2010-spravka"/> poydevori qoʻyildi. 1980-yil 6-mayda Sheremetyevo-2 aerovokzalining tantanali ochilishi boʻldi<ref name="ria-2010-spravka"/>. 1980-yilda Moskvada boʻlib oʻtgan Olimpiya oʻyinlari paytida Sheremetyevo aeroporti 460 000 dan ortiq chet ellik yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatdi. 1985-yilda Sheremetyevo aeroporti 3,5 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Xorijga muntazam reyslar 97 ta davlatdagi 122 ta punktga 172 ta yoʻnalish boʻyicha amalga oshirildi. Xuddi shu yili 150 ming tonnagacha yuk tashish quvvatiga ega xalqaro yuk terminali foydalanishga topshirildi. 1991-yil 11-noyabrda Sheremetyevo xalqaro aeroporti davlat korxonasi huquqiy maqomini<ref name="ria-2010-spravka">{{Yangiliklar manbasi |last= |date=2010-07-01 |title=Международный аэропорт «Шереметьево». Справка |work=РИА Новости |url=http://ria.ru/spravka/20100701/251591130.html |access-date=2018-02-18}}</ref>. 1997-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagini rekonstruksiya qilish yakunlandi. Eski beton qoplamaga yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi yotqizildi. 2000-yillarning birinchi yarmida Sheremetyevo yuqori xavfsizlik standartlari va Moskvaga quruqlikdagi transport vositalarining noqulayligi tufayli sigʻim bilan bogʻliq muammolarni duch kela boshladi. Ikkita yangi terminalning qurilishi va Savyolovo vokzali (2008-yil 10-iyun – 2010-yil 30-may) va Belorus vokzali (2009-yil 28-avgust) bilan temir yoʻl aloqasi ushbu muammolarni hal qilish uchun moʻljallangan. 2007-yil mart oyida 2500 toʻxtash joyiga ega toʻrt qavatli yangi xalqaro C terminali ochildi. 2007-yil 12-martda C terminali [[Vilnyus]]—Moskva (Sheremetyevo)—Vilnyus yoʻnalishida birinchi reysni amalga oshirdi. 2007-yil 14-iyunda Rossiya Federatsiyasi Transport vazirligining № 78 buyrugʻi bilan soatiga 1500 yoʻlovchini oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻlgan tun-u kun chegara nazorat punkti tarkibida xalqaro aeroport C terminali ochildi<ref name="garant.ru">{{Veb manbasi|url=http://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/683182/|sarlavha=Приказ Минтранса РФ от 14 июня 2007 г. № 78 «Об открытии аэровокзала международных воздушных линий (терминал «С») в составе пункта пропуска через государственную границу Российской Федерации в международном аэропорту Шереметьево г. Москвы»|kirish sanasi=2016-09-09}}</ref>. 2007-yilning kuzida Sheremetyevo xalqaro aeroportiga 70 dan ortiq aviakompaniya muntazam ravishda parvoz qildi. Bir yil ichida Sheremetyevo terminallari orqali 15 milliondan ortiq yoʻlovchi oʻtdi. Bu Rossiya aeroportlaridan uchib ketayotgan yoʻlovchilar umumiy sonining beshdan bir qismini tashkil etadi. Ikki yillik taʼmirlashdan keyin 2008-yil 5-martda ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi. Uzunligi 3700 m, kengligi 60 m, 2-uchish-qoʻnish yoʻlagi barcha turdagi samolyotlarni, shu jumladan keng fyuzelyajli [[Airbus A380]] va [[Boeing 787 Dreamliner]] samolyotlarini qabul qila oladi. 2009-yilda F terminalini (avvalgi Sheremetyevo-2) modernizatsiya qilish yakunlandi: steril zona butunlay qayta qurildi, toʻsiqlar olib tashlandi, boʻsh joy yanada ochiq boʻldi va Duty Free zonasi optimallashtirildi. 2009-yil 28-avgust Belorus vokzali va Moskva aeroporti oʻrtasida muntazam temir yoʻl aloqasi ochildi. 2009-yil 15-noyabrda D terminali [[Aeroflot]] va uning Sky Team hamkorlari tomonidan amalga oshiriladigan parvozlarga xizmat koʻrsatish uchun foydalanishga topshirildi<ref name="ria-2010-spravka"/>. 2010-yilda D va F terminallari hamda Aeroekspress temir yoʻl stansiyalarini yagona janubiy terminal majmuasiga bogʻlovchi E terminali ochildi. 2012-yilning qishida biznes aviatsiya mijozlariga xizmat koʻrsatadigan terminal A ochildi. Terminal Sheremetyevo aeroportining shoʻba korxonasi Avia Group kompaniyasiga tegishli. 2011-yilda Sheremetyevoda aeroportning barcha boʻlimlari faoliyatini muvofiqlashtirish uchun Aeroportni boshqarish markazi ochildi<ref name="rg-centr-2011-12-27">[http://www.rg.ru/2011/12/27/centr-upravleniya.html Otkrilsya Tsentr upravleniya Sheremetevo] // „Rossiyskaya gazeta“, 27.12.2011</ref>. 2013-yil 15-fevralda aeroportning yangi boshqaruv minorasi foydalanishga topshirildi. 2018-yilda „Rossiyaning buyuk nomlari“ tanlovi doirasida aeroportga [[Aleksandr Pushkin]] nomini berishga qaror qilindi va 2019-yil iyun oyida aeroportga uning nomi berildi<ref name="tass-pushkin">[https://tass.ru/obschestvo/5871109 Aeroport Sheremetevo posle prisvoeniya imeni Pushkina ustanovit spesialnie pochyotnie doski] TASS</ref>. „Sheremetyevo xalqaro aeroporti“ AJ aktivlarini konsolidatsiya qilish natijasida aksiyadorlik jamiyati egalari Sheremetyevo xoldingiga aylandi (66,06%,toʻliq Sheremetyevo xoldingi); Oxirgi 65,22% da Aleksandr Ponomarenko va Aleksandr Skorobogatko (34,78%-Arkadiy Rotenberg), Federal mulkni boshqarish agentligi (30,46%), „Aeroflot“ YAJ (2,43%), „VEB Kapital“ (34,78%) va Aleksandr Skorobogatko oilalarining trasti 1,05%<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.kommersant.ru/doc/3313953|sarlavha=Шереметьево завершило консолидацию активов|sana=2017-06-01|kirish sanasi=2018-04-11}}</ref>. Sheremetyevo xalqaro aeroporti OAJ bosh direktori (2005-yil 12-may)) – Mixail Vasilenko<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.kommersant.ru/doc/1256869|sarlavha=8 ответов Михаила Василенко|sana=2009-10-26|kirish sanasi=2018-02-18}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.svo.aero/management/11/|sarlavha=Михаил Михайлович Василенко|muallif=|ish=Сайт аэропорта Шереметьево|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2018-02-18}}</ref>. 2015-yil oktyabr oyida uzunligi 3200 m va kengligi 60 m boʻlgan 3-yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishi boshlandi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishi boshlangandan soʻng, Perepechinoni Leningrad avtomagistrali bilan toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlaydigan Perepechinskoe [[avtomobil yoʻli]] deyarli vayron boʻldi, bu Perepechino va qoʻshni qishloqlar hamda Moskva va Solnechnogorsk oʻrtasidagi transport aloqalariga toʻsqinlik qildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.mosgortrans.ru/nc/routes/detail/full/izmenenie-marshruta-avtobusa-46/|sarlavha=ГУП «Мосгортранс»: Изменение маршрута автобуса № 865 «Метро «Планерная» — Перепечинское кладбище»|nashriyot=www.mosgortrans.ru|kirish sanasi=2018-12-28|qaralgan sana=2022-06-05|arxivsana=2019-06-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190601180512/http://www.mosgortrans.ru/nc/routes/detail/full/izmenenie-marshruta-avtobusa-46/}}</ref>. Yoʻlak 2018-yilda, jahon chempionati boshlanishidan oldin foydalanishga topshirilishi rejalashtirilgan edi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=У аэропорта Шереметьево появится третья взлётно-посадочная полоса |url=http://www.khimki.org/news/u-aeroporta-sheremetevo-poyavitsya-tretya-vzletno-posadochnaya-polosa |qaralgan sana=2022-06-05 |arxivsana=2022-01-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220129070602/https://www.khimki.org/news/u-aeroporta-sheremetevo-poyavitsya-tretya-vzletno-posadochnaya-polosa }}</ref><ref>[http://www.svo.aero/news/2016/3898/ Sheremetevo-2018: innovatsionnie proekti i novaya infrastruktura k Chempionatu mira po futbolu]</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.svo.aero/news/2018/4660/|sarlavha=Третью полосу в Шереметьево запустят к ЧМ-2018 — Международный аэропорт Шереметьево|muallif=|nashriyot=www.svo.aero|kirish sanasi=2018-03-21}}</ref>, ammo muddatlar pudratchilar tomonidan kechiktirildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.vedomosti.ru/business/articles/2018/04/05/755903-sheremetevo-ne-k-chm-2018|sarlavha=Новую полосу в «Шереметьево» за 55 млрд рублей не запустят к ЧМ-2018|muallif=vedomosti.ru|nashriyot=vedomosti.ru|kirish sanasi=2018-06-18}}</ref>. Yangi yoʻlakning ochilishi 2019-yil 19-sentyabrda boʻlib oʻtdi<ref name="aex-r3">[https://www.aex.ru/news/2019/1/9/192294/ Tretyu VPP v aeroportu „Sheremetevo“ vvedut v ekspluatatsiyu do konsa goda] Aviation EXplorer</ref><ref>[https://ria.ru/20190919/1558857135.html Sheremetevo otkril tretyu vzletno-posadochnuyu polosu.]</ref>. Uchish-qoʻnish yoʻlagining qurilishi reyslar sonining koʻpayishi, jumladan [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo aeroportidan]] Sheremetyevoga baʼzi reyslarning koʻchirilishi bilan bogʻliq. Transport vazirligi maʼlumotlariga koʻra, 3-uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilgandan soʻng aeroport uchish va qoʻnish operatsiyalari sonini soatiga 55 tadan 90 tagacha oshirishi mumkin boʻladi. Sheremetyevoda 3-uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishiga ruxsat 2012-yilda Federal havo transporti agentligi tomonidan berilgan. Uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushishi kutilmoqda. FIFA Jahon chempionati-2018 boshlanishi, lekin uchish-qoʻnish yoʻlagi-3 uchish kunlari bir necha bor qoldirildi, natijada 2019-yil 19-sentyabr kuni Prezidentning atrof-muhit, ekologiya va transport boʻyicha maxsus vakili S. B. Ivanov, Rossiya Federatsiyasi Transport vaziri E. VA. Ditrix, Havo transporti federal agentligi rahbari A. IN Neradko, [[Moskva viloyati]] gubernatori A. Yu. Vorobiev, „MASH“ AJ direktorlar kengashi raisi VA. Ponomarenko ishtirokida ochilish marosimi boʻlib oʻtdi. Uchish-qoʻnish yoʻlagiga birinchi qoʻngan samolyot [[Aeroflot]]ning Sankt-Peterburgning Pulkovo aeroportidan uchgan [[Airbus A320]] layneri boʻldi. Loyihani amalga oshirishning kechiktirilishiga quyidagilar sabab boʻldi: qurilish uchun yer (uy-joy) sotib olish boʻyicha aholi bilan sud jarayonlari, hududning murakkab geologik tuzilishi, gaz va neft quvurlarini uzoq muddatli hal qilish va yerni roʻyxatdan oʻtkazishda qiyinchiliklar. Uchish-qoʻnish yoʻlagining foydalanishga topshirilishi oʻziga xos meʼmoriy yechim orqali amalga oshirildi: Sheremetyevo avtomagistrali va [[Klyazma]] daryosi boʻylab [[Yoʻl oʻtkazgichlar|yoʻl oʻtkazgich]] qurilishi, uning boʻylab aeroport terminallaridan uchish-qoʻnish yoʻlagiga taksi yoʻli oʻtadi. 2020-yil may oyida [[COVID-19 pandemiyasi]] tufayli yoʻlovchilar oqimining kamayishi ortidan E terminali yopildi. F terminali 2021-yil oxirida rekonstruksiya qilish uchun yopildi. 2022-yil mart oyida Rossiyaning Ukrainaga hujumidan keyin transport oqimining kamayishi sababli D terminali va uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan biri yopildi<ref name="РБКзакрыл">{{Cite web|url=https://www.rbc.ru/business/16/03/2022/6231ae119a794751ec137998|title=Аэропорт Шереметьево закрыл два терминала и одну взлетную полосу|access-date=2023-02-16|publisher=РБК|archive-date=2023-02-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20230216115628/https://www.rbc.ru/business/16/03/2022/6231ae119a794751ec137998|url-status=live}}</ref>. 2023-yil noyabr oyida Sheremetyevo aeroportida [[Uchuvchisiz uchish apparati|uchuvchisiz uchish apparatlarini]] aniqlash va qarshi choralar koʻrish uchun ENOT-SD radar-optik tizimi oʻrnatildi. Tizim shuningdek, yerdagi nishonlarni, perimetr buzilishini kuzatib boradi va samolyotlarga qarshi qarshi choralar qoʻllanilishini oldini oladi<ref>{{Cite news|title=Аэропорт «Шереметьево» установил систему защиты от беспилотников|url=https://www.vedomosti.ru/technology/news/2023/11/14/1005789-sheremetevo-ustanovil-sistemu-zaschiti-bespilotnikov|website=Ведомости|access-date=2023-11-17|lang=ru|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116133930/https://www.vedomosti.ru/technology/news/2023/11/14/1005789-sheremetevo-ustanovil-sistemu-zaschiti-bespilotnikov|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://meduza.io/news/2023/11/14/aeroport-sheremetievo-ustanovil-kompleks-zaschity-ot-bespilotnikov|title=Аэропорт Шереметьево установил комплекс защиты от беспилотников|lang=ru|website=Meduza|access-date=2023-11-17|archive-date=2023-11-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20231116214150/https://meduza.io/news/2023/11/14/aeroport-sheremetievo-ustanovil-kompleks-zaschity-ot-bespilotnikov|url-status=live}}</ref>. === Egalari === {| class="wikitable" ! colspan="2" |Egalik muddati ! Bitim ! colspan="2" | Egasi ! Foydali egasi |- | 1959-yil | 1996-yil | colspan="4" | „Sheremetyevskiy“ Harbiy havo kuchlari markaziy aerodromining [[davlat mulki]]ni boshqarishni Fuqaro aviatsiyasi floti bosh boshqarmasiga topshirish<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=https://www.svo.aero/bitrix/upload/sprint.editor/7fb/7fbe41fb4d2aef4913d2bfa2dc29b673.pdf|sarlavha=Консолидированная финансовая отчетность AO «Международный аэропорт Шереметьево»|muallif=|ish=|sana=2016|nashriyot=}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.svo.aero/|sarlavha=Международный аэропорт Шереметьево|nashriyot=www.svo.aero|kirish sanasi=2020-04-23}}</ref>. |- | 1996-yil | 2012-yil | [[Aksiyadorlar jamiyati|Birlashtirish]]<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=https://docplayer.ru/26604405-Predsedatelyu-pravitelstva-rossiyskoy-federacii-v-v-putinu-predpisanie-predsedatel-schetnoy-palaty.html|sarlavha=Председателю Правительства Российской Федерации В. В. ПУТИНУ ПРЕДПИСАНИЕ. Председатель Счетной палаты - PDF Скачать Бесплатно|nashriyot=docplayer.ru|kirish sanasi=2020-04-23|arxivsana=2020-07-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200710060231/https://docplayer.ru/26604405-Predsedatelyu-pravitelstva-rossiyskoy-federacii-v-v-putinu-predpisanie-predsedatel-schetnoy-palaty.html}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.aex.ru/docs/2/2010/10/25/1193/|sarlavha=Состояние и проблемы аэропортов Московского авиационного узла|nashriyot=www.aex.ru|kirish sanasi=2020-04-23}}</ref> | Rossiya Federatsiyasi | 100% | |- | rowspan="4" | 2012-yil | rowspan="4" | 2017-yil | rowspan="4" | Aktivlarni birlashtirish Sheremetyevo xalqaro aeroporti va Aeroflot (Terminal D)<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rbc.ru/economics/03/04/2012/5703f57a9a7947ac81a66845|sarlavha=Международный аэропорт Шереметьево присоединил терминал D|nashriyot=РБК|kirish sanasi=2020-04-23}}</ref> | Mulk | 83,038% | |- | [[Aeroflot|Aeroflot OAJ]] | 8,96% | |- | WEB Capital MChJ | 4,24% | |- | VTB banki | 3,76% | |- | rowspan="4" | 2017-yil | rowspan="4" | joriy oʻsha payt | rowspan="4" | Aktivlarni birlashtirish Sheremetyevo xalqaro aeroporti va Sheremetyevo xolding MChJ<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.kommersant.ru/doc/4252544|sarlavha=Аэропорт Шереметьево может стать полностью частным|sana=2020-02-13|nashriyot=www.kommersant.ru|kirish sanasi=2020-04-23}}</ref> | Sheremetyevo-Xolding MChJ ''(TPS Avia Holding, [[Kipr Respublikasi]])'' | 66,06% | Aleksandr Anatolevich Ponomarenko, Aleksandr Ivanovich Skorobogatko, Arkadiy Romanovich Rotenberg |- | Mulk | 30,46% | |- | „Aeroflot“ YoAJ | 2,43% | |- | WEB Capital MChJ | 1,05% | |} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === Quyidagi aviakompaniyalar Sheremetyevo xalqaro aeroportidan muntazam va charter reyslarni amalga oshiradi<ref name="svo.aero">{{cite web |url=https://www.svo.aero/ |script-title=ru:Международный аэропорт Шереметьево |website=www.svo.aero |language=ru |access-date=12 May 2019 |archive-date=22 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200422202149/https://www.svo.aero/ |url-status=live }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.rusaviainsider.com/sheremetyevo-terminal-c-to-triple-capacity/ |title=Sheremetyevo Terminal C to triple capacity – Russian aviation news |last=Insider |first=Russian Aviation |date=25 October 2016 |website=Russian Aviation Insider |access-date=12 May 2019 |archive-date=12 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190512225934/http://www.rusaviainsider.com/sheremetyevo-terminal-c-to-triple-capacity/ |url-status=live }}</ref>. <!-- WHEN ADDING A NEW ROUTE, OR ADDING AN END DATE FOR A ROUTE PLEASE ADD AN INDEPENDENT REFERENCE, ALSO ADD THE ROUTE AND LINK ON THE CORRESPONDING AIRPORTS ARTICLE AND THE AIRLINES ARTICLE IF IT IS A NEW DESTINATION, ANYTHING WHICH IS NOT REFERENCED WILL BE REMOVED. ALSO WHEN ADDING A NEW ROUTE, A FIRM DATE IS MANDATORY.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!--+--> | [[Aeroflot]] | {{Flagicon|Russia}}Abakan, [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot NS25 Abu Dhabi Operation Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250425-suns25auh |access-date=25 April 2025 |work=AeroRoutes |date=25 April 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Chukurova xalqaro aeroporti|Adana/Mersin]], [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{cite web | url=https://www.tourdom.ru/news/v-sezonnom-raspisanii-sheremetevo-poyavilis-reysy-v-ankaru-i-beyrut.html | title=В сезонном расписании Шереметьево появились рейсы в Анкару и Бейрут }}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Aqtau xalqaro aeroporti|Aqtau]], [[Talagi (аeroport)|Arxangelsk–Talagi]]<ref name="VKV-ARH">{{cite news |title=Now boarding: small-size flights bound for Arkhangelsk backup airport Vaskovo |url=https://thebarentsobserver.com/en/life-and-public/2023/05/now-boarding-small-size-flights-bound-arkhangelsk-backup-airport-vaskovo |access-date=24 August 2023 |work=The Independent Barents Observer |date=3 May 2023 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Astraxan, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220919-sunw22bkk|title=Aeroflot tentatively resumes Bangkok service in 4Q22|publisher=AeroRoutes|date=19 September 2022|accessdate=22 September 2022}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Barnaul, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]]<ref name="SU_UZB_25">{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilja |title=«Аэрофлот» наращивает сеть узбекских направлений — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2025/08/22/afl_uz/ |access-date=22 August 2025 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=22 August 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/russian-carrier-aeroflot-increases-flight-frequency-on-delhi-moscow-route/articleshow/99034262.cms?from=mdr|title=Russian carrier Aeroflot increases flight frequency on Delhi-Moscow route|publisher=The Economic Times|date=27 March 2023|accessdate=10 July 2024}}</ref>, [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]<ref>{{cite web |title=Aeroflot Resumes Moscow – Denpasar Service From mid-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240812-susep24dps |website=Aeroroutes |access-date=12 August 2024}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220912-su4q22dxb|title=Aeroflot Resumes Moscow - Dubai service in 4Q22|publisher=AeroRoutes|date=13 September 2022|accessdate=13 September 2022}}</ref>, [[Elista aeroporti|Elista]]<ref>{{cite web |title=Aeroflot opens regular flights from Moscow to Elista |url=https://www.aeroflot.ru/xx-en/news/63159 |publisher=Aeroflot |access-date=19 May 2024 |url-status=dead }}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|Tunisia}}Enfidha<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230210-sunbe|title=Aeroflot Adds Enfidha Service in 2Q23|publisher=AeroRoutes|date=10 February 2023|accessdate=10 February 2023}}</ref>, [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], {{Flagicon|Cuba}}Gavana<ref>{{cite news |title=Russian company will soon restore flights to Havana |url=https://cubasi.cu/en/news/russian-company-will-soon-restore-flights-havana |access-date=6 October 2024 |work=Cuba Si |date=5 October 2024 |language=en}}</ref>, [[Gelenjik aeroporti|Gelenjik]]<ref>{{cite news |last1=Пядушкин |first1=Максим |title=Аэропорт Геленджика откроется для приема рейсов с 10 июля |url=http://www.ato.ru/content/aeroport-gelendzhika-otkroetsya-dlya-priema-reysov-s-10-iyulya?slink=super |access-date=10 July 2025 |work=Авиатранспортное обозрение |date=9 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Gorno-Altaysk aeroporti|Gorno-Altaysk]]<ref>{{cite web |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/78000/ |title="Аэрофлот" открывает рейсы из Москвы в Горно-Алтайск с 29 апреля |newspaper=Tourism Interfax |date=13 April 2021 |access-date=27 April 2021 |archive-date=29 April 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210429223529/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/78000/ |url-status=live }}</ref>, [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220523-sujun22cn|title=Aeroflot resumes Guangzhou service from June 2022|publisher=Aeroroutes|date=23 May 2022|accessdate=23 May 2022}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="tourdom.ru">{{cite web | url=https://www.tourdom.ru/news/aeroflot-vozobnovlyaet-pryamye-reysy-iz-moskvy-v-khurgadu-i-sharm-el-sheykh.html | title="Аэрофлот" возобновляет прямые рейсы из Москвы в Хургаду и Шарм-эль-Шейх }}</ref>, [[Ijevsk aeroporti|Ijevsk]], [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]], [[Issiqkoʻl xalqaro aeroporti|Issiqkoʻl]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, {{Flagicon|Russia}}Kemerovo, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite news |last1=M |first1=Benjamin |title=Russia's Krasnodar reopens airport closed since start of full-scale war in Ukraine |url=https://euromaidanpress.com/2025/09/12/russias-krasnodar-reopens-airport-closed-since-start-of-full-scale-war-in-ukraine/ |access-date=13 September 2025 |agency=NGO “Euromaidan Press” |publisher=Euromaidan Press (EP) |date=11 September 2025}}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Magas aeroporti|Magas]], [[Magnitogorsk xalqaro aeroporti|Magnitogorsk]], [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{Cite web |url=https://raajje.mv/116853 |title=Aeroflot to resume flights to Maldives in May |access-date=2 May 2022 |archive-date=25 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220425103842/https://raajje.mv/116853 |url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Mauritius}}Mavritsiya<ref>{{cite news |title=Aeroflot Resumes Mauritius Service From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230914-sudec23mru |access-date=14 September 2023 |work=AeroRoutes |date=14 September 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot NS25 Moscow – Minsk Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250320-suns25msq |access-date=21 March 2025 |work=AeroRoutes |date=20 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]<ref>{{cite web|title=Aeroflot Adds Moscow – Cam Ranh/Nha Trang Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250211-suns25cxr}}</ref>, [[Begishevo aeroporti|Nijnekamsk]], [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]], [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]], {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Lists A350 Almaty Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241225-suns25ala |access-date=26 December 2024 |work=AeroRoutes |date=25 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Orenburg aeroporti|Orenburg]], [[Orsk aeroporti|Orsk]]<ref name="SU_S20" />, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>{{cite news |last1=Usmanova |first1=Madina |title=Kazakh flights operate smoothly despite Aeroflot's internal IT failure |url=https://www.trend.az/business/4074913.html |access-date=30 July 2025 |work=Trend.Az |date=28 July 2025 |language=en}}</ref>, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web|url=https://www.breakingtravelnews.com/news/article/aeroflot-begins-flights-to-beijing-daxing-international-airport/|title=Aeroflot begins flights to Beijing Daxing International Airport|publisher=Travel Breaking News|date=29 January 2023|accessdate=29 January 2023}}</ref>, [[Penza aeroporti|Penza]]<ref name="SU_S20">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot resumes 3 domestic routes from June 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/290777/aeroflot-resumes-3-domestic-routes-from-june-2020/ |access-date=14 April 2020 |work=Routesonline |date=14 April 2020 |archive-date=18 April 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200418134617/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/290777/aeroflot-resumes-3-domestic-routes-from-june-2020/ |url-status=live }}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], {{Flagicon|Russia}}Petropavlovsk-Kamchatsky, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite news |title=Aeroflot Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231006-sunw23hkt |access-date=7 October 2023 |work=AeroRoutes |date=6 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Increases Cairo Service From July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250623-suns25cai |access-date=23 June 2025 |work=AeroRoutes |date=23 June 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref>{{cite news |title=Aeroflot to Resume Direct Flights Between Moscow and Samarkand Starting July 31 |url=https://www.uzdaily.uz/en/aeroflot-to-resume-direct-flights-between-moscow-and-samarkand-starting-july-31/ |access-date=1 August 2025 |work=UzDaily.uz |publisher=Uzbekistan Daily (UzDaily.com) |date=22 June 2025 |language=en}}</ref>, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]]<ref>{{cite news |title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/news/aeroflot-to-launch-moscow-sanya-service-from-dec-2023-1238805 |access-date=12 December 2023 |work=centreforaviation.com |publisher=CAPA – Centre for Aviation |date=11 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Saratov, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Stavropol, [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]]<ref>{{cite news |title=Aeroflot to resume flights from Moscow to Tehran in August |url=https://en.mehrnews.com/news/234906/Aeroflot-to-resume-flights-from-Moscow-to-Tehran-in-August |access-date=1 August 2025 |work=Mehr News Agency |date=31 July 2025 |language=en}}</ref> {{Flagicon|Russia}}Tomsk, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Baykal xalqaro aeroporti|Ulan-Ude]]<ref name="SU_Dom_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot late-Dec 2024 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241221-sudec24 |access-date=24 December 2024 |work=AeroRoutes |date=21 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Ulyanovsk–Baratayevka, [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]]<ref name="SU_UZB_25"/>, [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]], [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]], [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]], [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite news |title=Aeroflot Moves Ho Chi Minh City Service Resumption to 1Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231219-su1q24sgn |access-date=19 December 2023 |work=AeroRoutes |date=19 December 2023 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Yakutsk, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], {{Flagicon|Russia}}Yujno-Saxalinsk, [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="tourdom.ru"/>, [[Cheboksari xalqaro aeroporti|Cheboksari]]<ref>{{cite web |title=Aeroflot opens flights from Moscow to Cheboksary |url=https://www.aeroflot.ru/us-en/news/63165 |website=www.aeroflot.ru |publisher=Aeroflot |access-date=21 May 2024 |archive-date=21 May 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240521075146/https://www.aeroflot.ru/us-en/news/63165 |url-status=dead }}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]], [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]]<ref>{{cite web |title=Aeroflot to resume flights to Shymkent |url=https://www.aeroflot.ru/xx-en/news/62873?_preferredLanguage=en&_preferredLocale=xx |website=www.aeroflot.ru |publisher=Aeroflot |access-date=3 October 2023 |archive-date=3 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231003143909/https://www.aeroflot.ru/xx-en/news/62873?_preferredLanguage=en&_preferredLocale=xx |url-status=dead }}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name=SU20/>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name=SU20>{{cite web |last=Liu |first=Jim |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294042/aeroflot-oct-2020-international-operations-as-of-25sep20/ |title=Aeroflot Oct 2020 International operations as of 25SEP20 |website=Routesonline |date=29 September 2020 |access-date=4 October 2020 |archive-date=7 October 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201007175823/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294042/aeroflot-oct-2020-international-operations-as-of-25sep20/ |url-status=live }}</ref>, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]]<ref name="SU_SVO_SVX-GOX_GOI_NW25">{{cite news |last1=Мошков |first1=Александр |title=«Аэрофлот» открыл продажи билетов в Гоа из Москвы и Екатеринбурга |url=https://www.tourdom.ru/news/aeroflot-otkryl-prodazhi-biletov-v-goa-iz-moskvy-i-ekaterinburga.html?sphrase_id=493619 |access-date=6 September 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=4 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web |title=Aeroflot NS25 Hong Kong Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250107-suns25hkg|website=Aeroroutes |access-date=7 January 2025}}</ref>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot NS25 Seychelles Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250318-suns25sez |access-date=18 March 2025 |work=AeroRoutes |date=18 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Cuba}}Varadero<ref>{{cite web |title=Aeroflot Adds Varadero Service From July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230526-sujul23vra |website=Aeroroutes |access-date=26 May 2023}}</ref> <!--+--> | [[Air Algérie]] | {{Flagicon|Algeria}}Jazoir <!--+--> | [[Air Cairo]] | [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web|title=Air Cairo 903|url=https://www.flightaware.com/live/flight/MSC903/history/20250927/2010Z/HESH/UUEE|website=Flightaware|access-date=28 September 2025}}</ref> <!--+--> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220808-aug22cnint?rq=Air%20China|title=Mainland Chinese Carriers Aug - Oct 2022 International Service - 07AUG22|publisher=AeroRoutes|date=8 August 2022|accessdate=22 September 2022}}</ref>, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]<ref>{{cite news |title=Air China Schedules Urumqi – Moscow Sep 2024 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240816-casep24urcsvo|work=Aeroroutes|accessdate=16 August 2024}}</ref> <!--+--> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]] <!--+--> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!--+--> | [[Ariana Afghan Airlines]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]] <!--+--> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!--+--> | Beijing Capital Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Sindao<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Beijing Capital 3Q25 Qingdao – Moscow Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-jd3q25taosvo |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref>{{cite news |title=Beijing Capital Confirms Hangzhou – Moscow Sep 2023 Service Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230719-jdsep23svo |access-date=19 July 2023 |work=AeroRoutes |date=19 July 2023 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | [[Belavia]] | {{Flagicon|Belarus}}Gomel<ref>{{cite news |title="Белавиа" начнет летать из Гомеля в два московских аэропорта |url=https://news.zerkalo.io/life/61110.html |access-date=14 February 2024 |work=Зеркало |agency=ГО «ДЗЕРКАЛО НЬЮС» |date=14 February 2024 |language=ru}}</ref>, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]] <!--+--> | [[Centrum Air]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Centrum_UPD_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Centrum Air Revises NS25 Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250414-c6ns25 |access-date=15 April 2025 |work=AeroRoutes |issue=14 April 2025 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | [[China Eastern Airlines]] | [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite news |title=China Eastern NS24 Europe / Oceania Service Changes – 06FEB24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240206-muns24intl |access-date=6 February 2024 |work=AeroRoutes |date=6 February 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Eastern 3Q25 Xi'An – Moscow Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250206-muns25xiysvo |access-date=7 February 2025 |work=AeroRoutes |date=6 February 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Eastern Adds 3rd Daily Shanghai – Moscow Flight From late-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240529-mujun24svo |access-date=30 May 2024 |work=AeroRoutes |date=30 May 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|China}}Shenyang<ref>{{cite web |title=China Eastern Adds Shenyang – Moscow in late-1Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240219-mu1q24svo |website=Aeroroutes |access-date=19 February 2024}}</ref> <!--+--> | {{nowrap|[[China Southern Airlines]]}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web |title=China Southern Expands A350 Guangzhou International Service in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230503-czns23359 |website=Aeroroutes |access-date=3 May 2023}}</ref>, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite news |title=China's largest airline suspends direct flights to Moscow |url=https://english.nv.ua/business/china-southern-airlines-no-longer-offers-direct-flights-to-moscow-50481637.html |access-date=20 January 2025 |work=New Voice |agency=Interfax-Ukraine |date=14 January 2025 |language=en}}</ref>, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=China Southern 3Q25 Urumqi – Moscow Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250404-cz3q25svo |access-date=6 April 2025 |work=AeroRoutes |date=4 April 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{cite web |title=China Southern Resumes Wuhan – Moscow Service From Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250707-csep25svo |website=Aeroroutes |access-date=8 July 2025}}</ref>, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite news |title=China's largest airline suspends direct flights to Moscow |url=https://english.nv.ua/business/china-southern-airlines-no-longer-offers-direct-flights-to-moscow-50481637.html |access-date=9 September 2025 |work=The New Voice of Ukraine |publisher="Publishing House "Media-DC" LLC. |language=en}}</ref> <!--+--> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Etihad Increases Moscow Service in 4Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250318-ey4q25svo |access-date=18 March 2025 |work=AeroRoutes |date=18 March 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref name=GF_DME_to_SVO>{{cite news |title=Gulf Air to launch direct flights to Moscow via SVO |url=https://www.zawya.com/en/business/aviation/gulf-air-to-launch-direct-flights-to-moscow-via-svo-ts5li34b |access-date=20 November 2025 |work=www.zawya.com |publisher=ZAWYA by LSEG |date=20 November 2025 |language=en}}</ref> <!--+--> | Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Haikou<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Hainan Airlines Resumes Haikou – Moscow Service From late-August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240719-huaug24haksvo |access-date=19 July 2024 |work=AeroRoutes |date=19 July 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite news|url=https://www.flightglobal.com/networks/in-rare-move-hainan-airlines-resumes-flights-to-russia/149324.article|title=In rare move, Hainan Airlines resumes flights to Russia|last=Chua|first=Alfred|work=FlightGlobal|date=7 July 2022|accessdate=8 July 2022}}</ref> <!--+--> | Mahan Air, {{IRN}} | [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]]<ref name="RUS_IRN_NS25">{{cite news |last1=Мартынова |first1=Полина |title=Россия и Иран возобновили авиасообщение |url=https://www.rbc.ru/politics/27/06/2025/685e64cf9a7947d05160606b |access-date=27 June 2025 |work=РБК |date=27 June 2025 |language=ru}}</ref>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]] <!--+--> | [[Nordwind Airlines]] | {{Flagicon|Russia}}Astraxan, [[Boxtar xalqaro aeroporti|Boxtar]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Orenburg aeroporti|Orenburg]], [[Orsk aeroporti|Orsk]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Pxenyan xalqaro aeroporti|Pxenyan]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Nov/Dec 2025 Moscow – Pyongyang Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251009-n4nov25fnj |access-date=10 October 2025 |work=AeroRoutes |date=9 October 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Saransk aeroporti|Saransk]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]]<br />'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Cuba}}Holguín<ref>{{cite news |last1=Rodríguez |first1=Lourdes Pichs |title=Nordwind Airlines opens route between Moscow and Holguín |url=https://www.ahora.cu/en/holguin/25177-nordwind-airlines-opens-route-between-moscow-and-holguin |access-date=6 November 2025 |work=ahora.cu |publisher=Periódico ¡ahora! |date=21 October 2025 |language=en-gb}}</ref>, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]<ref>{{cite news |title=Nordwind Airlines to resume direct Russia-Cam Ranh flights after five-year hiatus |url=https://english.vov.vn/en/travel/nordwind-airlines-to-resume-direct-russia-cam-ranh-flights-after-five-year-hiatus-post1232767.vov |access-date=26 September 2025 |work=VOV.VN |publisher=VOV Voice of Vietnam |date=25 September 2025 |language=en}}</ref> <!--+--> | Oman Air | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Oman Air NS25 Moscow Frequency Variations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250411-wyns25svo |access-date=11 April 2025 |work=AeroRoutes |date=11 April 2025 |language=en-CA}}</ref><br />'''Mavsumiy charter:''' [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]]<ref>{{cite news |last1=Осипов |first1=Сергей |title=Национальный авиаперевозчик Омана запускает рейсы из Москвы на курорт Салала |url=https://bigasia.ru/naczionalnyj-aviaperevozchik-omana-zapuskaet-rejsy-iz-moskvy-na-kurort-salala/ |access-date=13 November 2025 |publisher=Электронное издание сайт "Большая Азия" |date=12 November 2025 |language=ru-RU |archive-date=2025-12-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251210054210/https://bigasia.ru/naczionalnyj-aviaperevozchik-omana-zapuskaet-rejsy-iz-moskvy-na-kurort-salala/ |url-status=dead }}</ref> <!--+--> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | {{Flagicon|Russia}}Astraxan, {{Flagicon|Russia}}Barnaul, [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Pobedilovo aeroporti|Kirov]], [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Magas aeroporti|Magas]], [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], [[Nalchik aeroporti|Nalchik]]<ref>{{cite news |last1=Петров |first1=Андрей |title=Рейсов "Победы" между Москвой и Нальчиком станет больше |url=https://vestikavkaza.ru/news/rejsov-pobeda-mezdu-moskvoj-i-nalcikom-stanet-bolse.html |access-date=5 March 2024 |work=vestikavkaza.ru |date=22 February 2024 |language=ru}}</ref>, [[Begishevo aeroporti|Nijnekamsk]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], {{Flagicon|Russia}}Saratov, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Stavropol, {{Flagicon|Russia}}Tomsk, {{Flagicon|Russia}}Tyumen<ref>{{cite web |title=С 3 февраля Авиакомпания Победа приступает к выполнению рейсов в Москву (Шереметьево) |url=https://tjmport.ru/mediacenter/news/462093/ |website=tjmport.ru |publisher=Международный аэропорт Тюмень (Рощино) |access-date=24 December 2023}}</ref>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]], [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]]<ref>{{cite news |title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry {{!}} CAPA |url=https://centreforaviation.com/news/pobeda-to-launch-moscow-sheremetyevo-operations-from-nov-2022-1155915 |access-date=25 August 2022 |work=centreforaviation.com |publisher=CAPA}}</ref>, [[Cheboksari xalqaro aeroporti|Cheboksari]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] <!--+--> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Qatar Airways Increases Moscow Service in 2H25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250519-qr2h25svo |access-date=19 May 2025 |work=AeroRoutes |date=19 May 2025 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | Red Sea Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite news |last1=Tore |first1=Iuliia |title=Red Sea Airlines Suspend Flights to Moscow |url=https://www.rustourismnews.com/2023/09/08/red-sea-airlines-suspend-flights-to-moscow/ |access-date=13 September 2023 |publisher=Rustourismnews.com |date=8 September 2023}}</ref> <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | {{Flagicon|Russia}}Anadir<ref name="FV_747_NS25" />, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Talagi (аeroport)|Arxangelsk–Talagi]]<ref name="VKV-ARH" />, {{Flagicon|Russia}}Astraxan, [[Atirov xalqaro aeroporti|Atirov]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Ignatyevo aeroporti|Blagoveshchensk]]<ref name="FV_747_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot NS25 Rossiya Boeing 747 Operations – 05JAN25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250106-suns25744 |access-date=6 January 2025 |work=AeroRoutes |date=6 January 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Ijevsk aeroporti|Ijevsk]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds Rossiya Boeing 777 Moscow – Kaliningrad Flight in June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250516-sujun25kgd |access-date=16 May 2025 |work=AeroRoutes |date=16 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Magadan<ref name="FV_747_NS25" />, [[Magnitogorsk xalqaro aeroporti|Magnitogorsk]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], [[Strigino xalqaro aeroporti|Nijniy Novgorod]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]], [[Penza aeroporti|Penza]]<ref>{{cite news |title=Из Пензы в Москву запустят еще один авиарейс |url=https://penzaobzor.ru/news/2024163313/iz-penzy-v-moskvu-zapustyat-eshhe-odin-aviarejs/ |access-date=29 July 2024 |work=Пенза-Обзор - новости Пензы и Пензенской области |date=29 July 2024 |language=ru-RU}}</ref>, [[Sariarka aeroporti|Qaragʻandi]], [[Qoʻstanay aeroporti|Qoʻstanay]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds Rossiya Boeing 747 Sochi Service in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241203-sunw24aer |access-date=4 December 2024 |work=AeroRoutes |date=3 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], {{Flagicon|Russia}}Ulyanovsk–Baratayevka, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]], [[Xabarovsk Noviy aeroporti|Xabarovsk]]<ref name="FV_747_NS25" />, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], {{Flagicon|Russia}}Yujno-Saxalinsk<ref name="FV_747_NS25" />, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]] <br />'''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!--+--> | Royal Air Maroc | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{cite news |title=Royal Air Maroc Shifts Casablanca to Moscow Operations to Sheremetyevo Airport with Daily Boeing 737-800 Service Effective January 28, 2025 - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/royal-air-maroc-shifts-casablanca-to-moscow-operations-to-sheremetyevo-airport-with-daily-boeing-737-800-service-effective-january-28-2025/ |access-date=29 January 2025 |publisher=Travel And Tour World |date=28 January 2025}}</ref> <!--+--> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Saudia Opens Riyadh – Moscow Reservations From Oct 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250806-sv4q25svo |access-date=7 August 2025 |work=AeroRoutes |date=6 August 2025 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | [[SCAT Airlines]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]] <!--+--> | Severstal Avia, {{RUS}} | {{Flagicon|Russia}}Petrozavodsk, [[Uxta aeroporti|Uxta]], [[Cherepovets aeroporti|Cherepovets]] <!-- +--> | Shirak Avia, {{ARM}} | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-5g4q22|title=Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref> <!-- +--> | Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite news |title=Sichuan Airlines NS24 Russia Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240304-3uns24ru |access-date=4 March 2024 |work=AeroRoutes |date=4 March 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Sky Vision Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25">{{cite news |title=В Россию начнет летать еще одна египетская авиакомпания |url=https://tourbus.ru/news/23395.html |access-date=11 August 2025 |work=tourbus.ru |publisher=Информационный портал для специалистов туротрасли |date=11 August 2025}}</ref> <!-- +--> | [[Smartavia]] | [[Talagi (аeroport)|Arxangelsk–Talagi]]<ref name="VKV-ARH" />, {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Baykal xalqaro aeroporti|Ulan-Ude]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!--+--> | Southwind Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web |title=Southwind Airlines has started its flights to Sheremetyevo |url=https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/southwind-airlines-has-started-operating-flights-to-sheremetyevo |website=www.svo.aero |publisher=JSC Sheremetyevo International Airport |language=ru}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="2S_SVO_TR_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Southwind Airlines Expands Türkiye – Moscow Network in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250508-2sns25svo |access-date=8 May 2025 |work=AeroRoutes |date=8 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Southwind airlines NS25 Russia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250321-2sns25ru |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=22 March 2025}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Southwind Airlines Adds Istanbul – Moscow From Nov 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240925-2snov24istsvo |access-date=25 September 2024 |work=AeroRoutes |date=25 September 2024 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | Tianjin Airlines, {{CHN}} | '''Mavsumiy:''' [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Tianjin Airlines Resumes Chongqing – Moscow From late-July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240717-gsns24ckgsvo |access-date=18 July 2024 |work=AeroRoutes |date=17 July 2024 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | Vietnam Airlines | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Vietnam Airlines Expands Hanoi – Moscow Flights From Dec 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251006-vnnw25svo |access-date=7 October 2025 |work=AeroRoutes |date=7 October 2025 |language=en-CA}}</ref> <!--+--> | Yamal Airlines, {{RUS}} | [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Yamal Airlines Adds Moscow Sheremetyevo – Novy Urengoy from Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241221-ycdec24nuxsvo |access-date=24 December 2024 |work=AeroRoutes |date=21 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Salexard aeroporti|Salexard]]<ref>{{cite news |last1=Крашенинников |first1=Илья Александрович |title=Ямал полетит в Шереметьево |url=https://1931.aero/news/yamal-poletit-v-sheremetevo |access-date=9 December 2019 |work=1931.aero |publisher=Журнал "Гражданская авиация" |date=9 December 2019 |language=ru |archive-date=9 December 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191209132955/https://1931.aero/news/yamal-poletit-v-sheremetevo |url-status=live }}</ref> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar | [[My Freighter Airlines]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!--+--> | [[Turkish Cargo]]<ref>{{cite news |last1=Muir |first1=James |title=Turkish Cargo to launch Sheremetyevo flights |url=https://www.aircargoweek.com/turkish-cargo-to-launch-sheremetyevo-flights/ |access-date=14 June 2019 |work=AIR CARGO WEEK |date=31 May 2019 |archive-date=11 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611142108/https://www.aircargoweek.com/turkish-cargo-to-launch-sheremetyevo-flights/ |url-status=live }}</ref> | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!--+--> | [[Turkmenistan Airlines]]<ref>{{cite web|title=Flight History of EZ-F428 (Turkmenistan Airlines)-11 May 2023|url=https://flightaware.com/live/flight/EZF428/history|website=[[FlightAware]]}}</ref> | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]] <!--+--> }} == Statistikasi == <!-- Math was used to find the aircraft movements for 2017, by dividing 1.159 from 357,228 (2018), as both were provided by a source that there was a 15.9% increase in flight movements. --> {| class="wikitable" style="display:inline-table;" |+Sheremetyevoning yillik yoʻlovchilar statistikasi (2010–2025) !Yillar !Yoʻlovchilar soni !Manbalar |- |2010 |19 123 010 |<ref name=":31">{{cite web |url=http://www.rusaviainsider.com/russian-airports-statistics/ |title=Russian airports: statistics – Russian aviation news |date=24 November 2016 |website=Russian Aviation Insider |access-date=30 May 2019 |archive-date=30 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530024800/http://www.rusaviainsider.com/russian-airports-statistics/ |url-status=live }}</ref> |- |2011 |22 351 320 |<ref name=":31" /> |- |2012 |25 959 820 |<ref name=":31" /> |- |2013 |28 974 820 |<ref name=":3">{{cite web |url=http://www.ato.ru/gallery/images/stanciya-mezhterminalnogo-perehoda |title=Станция межтерминального перехода |date=26 October 2016 |access-date=31 July 2017 |archive-date=1 August 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170801112723/http://www.ato.ru/gallery/images/stanciya-mezhterminalnogo-perehoda |url-status=live }}</ref> |- |2014 |31 568 000 |<ref name=":41" /> |- |2015 |31 612 000 |<ref name=":5">{{cite web |url=https://www.flightglobal.com/news/articles/sheremetyevo-named-for-pushkin-in-national-airport-s-454162/ |title=Sheremetyevo named for Pushkin in national airport scheme |last=Kaminski-Morrow |first=David |date=5 December 2018 |website=Flightglobal.com |access-date=26 July 2019 |archive-date=6 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190506193827/https://www.flightglobal.com/news/articles/sheremetyevo-named-for-pushkin-in-national-airport-s-454162/ |url-status=live }}</ref> |- |2016 |34 030 000 |<ref name=":61">{{cite web |url=https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/sheremetevo-po-itogam-chetyrekh-mesyatsev-obsluzhil-bolee-12-6-mln-passazhirov-rost-12-7 |title=JSC Sheremetyevo International Airport has published audited consolidated financial statements for 2017 in accordance with IFRS |website=www.svo.aero |language=ru |access-date=18 June 2019 |archive-date=30 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530020344/https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/sheremetevo-po-itogam-chetyrekh-mesyatsev-obsluzhil-bolee-12-6-mln-passazhirov-rost-12-7 |url-status=live }}</ref> |- |2017 |40 093 000 |<ref name=":61" /><ref name=":7" /> |- |2018 |45 836 000 |<ref name=":7">{{cite web |url=https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/aeroport-sheremetevo-obsluzhil-svyshe-45-mln-passazhirov-v-2018-godu |title=Sheremetyevo handled more than 45 million passengers in 2018 |website=www.svo.aero |access-date=6 February 2019 |archive-date=11 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190111121511/https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/aeroport-sheremetevo-obsluzhil-svyshe-45-mln-passazhirov-v-2018-godu |url-status=live }}</ref> |- |2019 |49 933 000 | |- |2020 |19 784 000 | |- |2021 |30 623 796 | |- |2022 |28 400 000 | |- |2023 |36 600 000 | |- |2024 |43 711 773 | |- |2025 |43 500 000 | |} {| class="wikitable" style="display:inline-table;" |+Yillik yoʻlovchilar statistikasi batafsil (2014–2019) ! Yillar ! Jami yoʻlovchilar ! Xalqaro ! Mahalliy ! Parvozlar soni ! Manbalar |- |2014||31 568 000 |18 493 000 |13 075 000 |255 570 |<ref name=":41">{{cite web |url=https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/sheremetevo-2014-rekordy-i-dostizheniya-vysokoe-kachestvo-komfort-dlya-vsekh-lyubimyy-brend-i-media- |title=Sheremetyevo Airport's 2014 records and achievements: providing high quality, comfort for all, and continuing as a favorite brand and media leader |website=www.svo.aero |language=ru |access-date=30 May 2019 |archive-date=30 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530020345/https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/sheremetevo-2014-rekordy-i-dostizheniya-vysokoe-kachestvo-komfort-dlya-vsekh-lyubimyy-brend-i-media- |url-status=live }}</ref> |- |2015||31 612 000 |17 804 000 |13 809 000 |265 040 |<ref name=":50">{{cite web |url=https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/sheremetevo-2015-lider-po-passazhiropotoku-v-rossii-i-punktualnosti-poletov-v-mire |title=Sheremetyevo-2015: the number of passengers in the world |website=www.svo.aero |language=ru |access-date=30 May 2019 |archive-date=30 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190530020346/https://www.svo.aero/en/press_center/press_releases/sheremetevo-2015-lider-po-passazhiropotoku-v-rossii-i-punktualnosti-poletov-v-mire |url-status=live }}</ref> |- |2016||34 030 ,000 |18 863 000 |15 167 000 |272 970 |<ref name=":61" /> |- |2017||40 093 000 |22 124 000 |17 969 000 |308 220 |<ref name=":61" /><ref name=":7" /> |- |2018||45 836 000 |24 695 000 |21 141 000 |357 228 |<ref name=":7" /> |- |2019||49 933 000 |26 600 000 |23 300 000 |386 370 | |} {| class="wikitable sortable" style="display:inline-table;" |+Sheremetyevodan top yoʻlovchi yoʻnalishlari (2026-yil 12-yanvar)<ref>{{Cite web |last=Flightradar24 |title=Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map |url=https://www.flightradar24.com/data/airports/svo |access-date=2026-01-12 |website=Flightradar24 |language=en}}</ref> !Oʻrni !Yoʻnalish !Haftalik parvozlar soni |- |{{0}}1 | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] |161 |- |{{0}}2 | [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]] |69 |- |{{0}}3 | [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] |54 |- |{{0}}4 | {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad |52{{0}} |- |{{0}}5 | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]] |50{{0}} |- |{{0}}6 | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] |47{{0}} |- |{{0}}7 | [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]] |44 |- |{{0}}8 | [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]] |44 |- |{{0}}9 | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]] |42 |- |10 | [[Murmansk aeroporti|Murmansk]] |41{{0}} |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{commons category-inline|Sheremetyevo International Airport}} * [http://svo.aero/en/ Sheremetyevo International Airport official website] {{in lang|en|ru}} * [http://www.svo3.ru/ OJSC „Terminal“, Aeroflot subsidiary overseeing Terminal 3 development] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080319105625/http://www.svo3.ru/ |date=19 March 2008 }} {{in lang|en|ru}} * [http://aeroexpress.ru/en/ Aeroexpress service] {{in lang|en|ru}} * {{GCM|UUEE|source=[[DAFIF]]}} * [https://archive.today/20140717213400/http://www.aviateka.ru/airport/9757-Aeroport-Sheremetevo-Moskva/ International airport Sheremetyevo] {{Portalbar|Rossiya|Aviatsiya}} {{Rossiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Moskva aeroportlari]] kxgi3c1p0y0jsyh4abh8jghla3c6qy4 0 741537 6304742 6276254 2026-10-10T20:07:35Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304742 wikitext text/x-wiki {{Qoʻshiq bilgiqutisi|name=SAD!|cover=|alt=|artist=[[XXXTentacion]]|type=musiqas|album=[[? (XXXTentacion album)|?]]|released=March 2, 2018|recorded=|genre={{hlist|[[Pop rap]]|[[cloud rap]]<ref>{{veb manbasi|url=https://www.allmusic.com/album/mw0003162081|title=? - XXXTENTACION|last=Yeung|first=Neil Z.|website=[[AllMusic]]|access-date=9-avgust 2018-yil}}</ref>|[[alternative R&B]]<ref>{{veb manbasi|url=https://m.yp.scmp.com/entertainment/music/article/109029/there-no-question-mark-over-rapper-xxxtentacion%E2%80%99s-talent-review|title=There is no question mark over rapper XXXTentacion's talent [Review]|website=Young Post &#124; South China Morning Post|access-date=13-aprel 2020-yil|arxivsana=2019-04-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190414163934/https://yp.scmp.com/entertainment/music/article/109029/there-no-question-mark-over-rapper-xxxtentacion%E2%80%99s-talent-review}}</ref>|[[emo rap]]<ref>{{veb manbasi|url=https://revolt.tv/stories/2018/08/15/emo-rap-genre-artists-review-restrictions-07008fed7a|title=The claustrophobic air of emo rap will kill the genre|last=Alston|first=Trey|website=Revolt|kirish sanasi=2022-06-23|arxivsana=2019-03-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190330205355/https://revolt.tv/stories/2018/08/15/emo-rap-genre-artists-review-restrictions-07008fed7a}}</ref> <!-- Please do not add unsourced genres -->}}|Length=2:46|label={{hlist|Bad Vibes Forever|[[Caroline Distribution|Caroline]]}}|writer={{hlist|[[XXXTentacion|Jahseh Onfroy]]}}|producer=John Cunningham|prev_title=[[Fuck Love]]|prev_year=2018|next_title=[[Changes (XXXTentacion song)|Changes]]|next_year=2018|misc={{External music video|{{YouTube|iAeYPfrXwk4|"SAD!"}}}}}} „'''Sad!'''“ — amerikalik reper va qoʻshiqchi XXXTentacionning ikkinchi studiyaviy albomidagi qoʻshigʻi, ''? albom nomi'' (2018). U [[2018-yil]] 2-martda albomning asosiy musiqa sifatida chiqdi<ref>{{Citation|title="Sad!" from Sad! - Single by XXXTENTACION on iTunes|date=2-mart 2018-yil|url=https://itunes.apple.com/us/album/sad/1353621668?i=1353622253|access-date=3-mart 2018-yil|arxiv-sana=2018-03-04|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20180304070446/https://itunes.apple.com/us/album/sad/1353621668?i=1353622253|url-status=dead}}</ref>, Trek Jon Cunningham tomonidan ishlab chiqilgan va XXXTentacion tomonidan yozilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.instagram.com/p/Bfz0Bxngkmv/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230407111351/https://www.instagram.com/p/Bfz0Bxngkmv/|arxivsana=2023-04-07|sarlavha=John Cunningham on Instagram: "Hi everyone, I produced both of these songs for @xxxtentacion please go listen because I'm very proud of them. link in bio"|ish=Instagram|kirish sanasi=3-mart 2018-yil|qaralgan sana=2022-06-23}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://twitter.com/cunningham___/status/969450673170468867|sarlavha=hi everyone, I produced both of these songs for my friend @xxxtentacion please go listen I'm very proud of them|muallif=Cunningham|ism=John|sana=1-mart 2018-yil|ish=@cunningham___|kirish sanasi=3-mart 2018-yil}}</ref>. Qoʻshiq XXXTentacionning Qoʻshma Shtatlardagi eng yuqori charti boʻlib, 2018-yil 18-iyun kuni vafotidan soʻng [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] roʻyxatida birinchi oʻrinni egalladi<ref name="numberone">{{yangiliklar manbasi |title=XXXTentacion's 'Sad!' Vaults From No. 52 to No. 1 on Billboard Hot 100 Following Rapper/Singer's Death |work=Billboard |url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8462525/xxxtentacion-sad-no-1-hot-100 |access-date=25-iyun 2018-yil}}</ref>. Qoʻshiq, shuningdek, [[Spotify|Spotify’da]] 1,8 milliarddan ortiq oqimlarni toʻpladi, bu platformadagi eng koʻp oqimli qoʻshiqlardan biri hisoblanadi. Qoʻshiq X ning bugungi kungacha eng katta va eng mashhur xit qoʻshigʻi boʻlib qolmoqda. Qoʻshiq uchun klip 28-iyun kuni uning [[YouTube]] kanali orqali taqdim etildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=iAeYPfrXwk4|sarlavha=XXXTentacion – Sad! (Official Music Video)|sana=28-iyun 2018-yil|kirish sanasi=30-iyun 2018-yil|nashriyot=Bad Vibes Forever}}</ref>. 2021-yil 13-avgustda singl AQShda RIAA tomonidan Diamond sertifikatiga ega boʻlib, uni barcha davrlarning eng koʻp sotilgan emo-rap qoʻshigʻiga aylantirdi. == Tarixi == XXXTentacion produser bilan „SAD!“ , Jon Kanningem, [[2018-yil]] yanvar oyida X-ning [[Instagram]] sahifasiga akustik qoʻshiqning koʻrinishi yuklanganidan soʻng, Kanningem X qoʻshiq aytayotganda gitara chalayotgani koʻrsatilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.xxlmag.com/news/2018/01/xxxtentacion-previews-acoustic-song-blue-hair/|sarlavha=XXXTentacion Previews New Acoustic Song, Shows Off Purple Hair - XXL|ish=XXL Mag|kirish sanasi=3-mart 2018-yil}}</ref>. 2018-yilning 11-yanvarida X oʻzining YouTube kanaliga mashhur ''[[PUBG: Battlegrounds|PlayerUnknownʼs Battlegrounds]]'' videooʻyinini oʻynayotgani koʻrsatilgan oʻyin videosini yukladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.xxlmag.com/video/2018/01/xxxtentacion-gaming-channel/|sarlavha=Here's the First Look at XXXTentacion's New Gaming Channel - XXL|ish=XXL Mag|kirish sanasi=3-mart 2018-yil}}</ref>. Videoning kirish qismi „SAD!“<ref>{{Citation|last=xxxtentacion|title=THIS VIDEO IS PROBABLY GOING TO GET DEMONOTIZED!!!|date=11-yanvar 2018-yil|url=https://www.youtube.com/watch?v=EdOix4Yv0mo|access-date=3-mart 2018-yil}}</ref> va X qoʻshiqni bir oydan soʻng, 2018-yil 4-fevralda videoda koʻrib chiqdi va uni oʻzining introsi uchun ishlatdi, taxminlarga koʻra, qoʻshiq YouTubeʼga yuklangan koʻplab parchalar ortidan „SAD n Low“ deb nomlangan. X qoʻshiqni bir necha kundan soʻng rasmiy chiqishidan oldin YouTube videosida yana bir bor koʻrishni davom ettirdi<ref>{{Citation|last=xxxtentacion|title=13 MINUTES OF HARD, RAUNCHY, SWEATY, GRINDING....|date=13-fevral 2018-yil|url=https://www.youtube.com/watch?v=24DZuXBZxIo|access-date=3-mart 2018-yil}}</ref>. == Premyera == 2018-yil 1-mart kuni X oʻzining boʻlajak albomidan ikkita qoʻshiq chiqarayotganini eʼlon qildi ''.'', Instagram’da „Bugun kechqurun soat 12:00 da albomimdan ikkita qoʻshiqni tashlab qoʻysangiz, ularni hisoblab boʻlmaydigandan koʻproq marta ijro eting“<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2-mart 2018-yil |title=XXXTentacion Dropping Two Songs Tonight From Album – Urban Islandz |work=Urban Islandz |url=https://urbanislandz.com/2018/03/02/xxxtentacion-dropping-two-songs-tonight-from-album/ |access-date=3-mart 2018-yil |archive-date=2018-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303050555/https://urbanislandz.com/2018/03/02/xxxtentacion-dropping-two-songs-tonight-from-album/ |url-status=dead }}</ref>. "SAD!" 2018-yil 2-martda Spotify, Deezer, iTunes/Apple Music va Tidal’da „Changes“ bilan birga chiqarildi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2-mart 2018-yil |title=Listen XXXTentacion Two New Songs "SAD!" & "Changes" - Urban Islandz |work=Urban Islandz |url=https://urbanislandz.com/2018/03/02/xxxtentacion-drops-two-new-songs-sad-changes/ |access-date=3-mart 2018-yil |archive-date=2018-03-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180303050533/https://urbanislandz.com/2018/03/02/xxxtentacion-drops-two-new-songs-sad-changes/ |url-status=dead }}</ref>. ''HotNewHipHop'' „SAD!“ X-ning debyut albomidagi musiqalarga, ''17'' -yilda emo xip-xop estetikasi tufayli, „Yana floridalik yosh emo hududiga kirib bormoqda — lo-fi sint torli halqa va tiniq perkussiya bilan melodik ballada Xning mahoratini namoyish etadi“<ref>{{yangiliklar manbasi |title=XXXTentacion Is In His Feelings On "Sad!" |work=HotNewHipHop |url=https://www.hotnewhiphop.com/xxxtentacion-is-in-his-feelings-on-sad-new-song.1977606.html |access-date=3-mart 2018-yil}} {{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. XXL XXX ning „sobiq sevgilisi uchun depressiya va [[Oʻzini oʻldirish|oʻz joniga qasd qilish]] bilan kurashayotgani“ koʻrsatilgan qoʻshiq matnidan qanday farq qilganini taʼkidladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.xxlmag.com/rap-music/new-music/2018/03/xxxtentacion-sad-changes/|sarlavha=XXXTentacion Shares Two New Songs ''Sad!'' and ''Changes''|ish=XXL Mag|kirish sanasi=3-mart 2018-yil}}</ref>''. Rap-Up'' shuningdek, trekni oʻrab turgan „emo-melodiyalar“ ga eʼtibor qaratdi va baxtsiz romantika haqida oʻz joniga qasd qilish fikrlari mavzusida gapirdi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=XXXTentacion Drops 2 New Tracks |work=Rap-Up |url=http://www.rap-up.com/2018/03/02/new-music-xxxtentacion-sad-changes/ |access-date=3-mart 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180304054959/http://www.rap-up.com/2018/03/02/new-music-xxxtentacion-sad-changes/ |archive-date=2018-03-04 |url-status=dead}}</ref>. Qoʻshiq, shuningdek, [[Spotify|Spotify’da]] 1,5 milliarddan ortiq oqimlarni toʻpladi, bu platformadagi eng koʻp oqimli qoʻshiqlardan biri hisoblanadi. 2018-yilning 10-mayida ''[[Billboard]]'' qoʻshiq [[Spotify]] pleylistlaridan yangi kuchga kirgan yomonlikka oid „yomon xulq-atvor siyosati“ kuchga kirganidan keyin olib tashlanganini xabar qildi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.billboard.com/articles/business/8455405/xxxtentacion-sad-removed-spotify-playlists-new-hate-conduct-policy|sarlavha=XXXTentacion's 'SAD!' Also Removed From Spotify Playlists Under New Policy|ish=Billboard|sana=10-may 2018-yil|kirish sanasi=20-may 2018-yil}}</ref>. Pleylist olib tashlanganidan olti kun oʻtgach, Qoʻshma Shtatlarda qoʻshiqning oqimlari kuniga oʻrtacha 17 foizga kamaydi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.billboard.com/articles/business/8456668/spotify-conduct-policy-fallout-streams-drop-artist-industry-concern|sarlavha=One Week Into Spotify's New Conduct Policy: Penalized Artists See Streams Drop, Concerns Continue To Mount|ish=Billboard|sana=18-may 2018-yil|kirish sanasi=20-may 2018-yil}}</ref>. Top Dawg Entertainment bosh direktori Entoni Tiffit va reper Kendrik Lamar, agar X musiqasi tiklanmasa, oʻz musiqalarini xizmatdan olib tashlash bilan tahdid qilgandan soʻng, X musiqasini tanlangan pleylistlardan olib tashlash qarori keyinchalik bekor qilindi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.billboard.com/articles/business/8458884/top-dawg-warned-spotify-ceo-kendrick-lamar-others-pull-music-hate-conduct-policy|sarlavha=Top Dawg Explains How He Warned Spotify's CEO That Kendrick Lamar, Others Would Pull Music Over Conduct Policy|muallif=Rys|ism=Dan|sana=1-iyun 2018-yil|kirish sanasi=2-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180602064647/https://www.billboard.com/articles/business/8458884/top-dawg-warned-spotify-ceo-kendrick-lamar-others-pull-music-hate-conduct-policy|arxivsana=2-iyun 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://pitchfork.com/news/spotify-walks-back-controversial-hateful-conduct-policy/|sarlavha=Spotify Walks Back Controversial "Hateful Conduct" Policy, Adds XXXTentacion to Major Playlist|sana=1-iyun 2018-yil|kirish sanasi=2-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180613184344/https://pitchfork.com/news/spotify-walks-back-controversial-hateful-conduct-policy/|arxivsana=13-iyun 2018-yil}}</ref>. == Muxlislarning oʻsib borishi statistikasi == Qoʻshma Shtatlarda „SAD!“ 2018-yil 12-martdan boshlangan haftada [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] roʻyxatida 17-oʻrinda debyut qildi va XXXTentacionning mamlakatdagi eng yuqori debyut qilgan va eng yuqori reytingga ega qoʻshigʻiga aylandi<ref name="numberone"/>, 12 kun ichida 66 million oqimga ega boʻldi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=XXXTENTACION Makes Massive Leap On Billboard Hot Artists Chart |work=HotNewHipHop |url=https://www.hotnewhiphop.com/xxxtentacion-makes-massive-leap-on-billboard-hot-artists-chart-news.45717.html |access-date=15-mart 2018-yil}} {{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Keyinchalik qoʻshiq yettinchi raqamga koʻtarilib, „SAD!“ XXXTentacionning AQShdagi birinchi oʻntaligiga kirdi. Buyuk Britaniyada „SAD!“ hafta oʻrtalarida 33-oʻrinni egalladi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Mabel's Fine Line scores Number 1 on the Official Trending Chart |language=en |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/mabels-fine-line-takes-the-number-1-spot-on-this-weeks-official-trending-chart__22042/ |access-date=7-mart 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.officialcharts.com/charts/singles-chart-update/|sarlavha=Official Singles Chart Update Top 100 {{!}} Official Charts Company|ish=www.officialcharts.com|kirish sanasi=7-mart 2018-yil}}</ref>, 39-oʻrinni egallagan " Joselin Flores „ va uning ikkinchi eng yaxshi 40 qoʻshigʻidan keyin mamlakatdagi eng yuqori reytingli qoʻshigʻiga aylandi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Drake and Rudimental's war rages on in the battle for Number 1 |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/drake-and-rudimental-s-war-rages-on-in-the-battle-for-number-1-on-the-official-chart-update__22038/ |access-date=7-mart 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.officialcharts.com/artist/51210/xxxtentacion/|sarlavha=XXXTENTACION {{!}} full Official Chart History {{!}} Official Charts Company|ish=www.officialcharts.com|kirish sanasi=7-mart 2018-yil}}</ref>. Qoʻshiq rasman 26-raqamda debyut qildi va XXXTentacionning mamlakatdagi birinchi top 30 hitiga aylandi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=It's seven weeks at Number 1 for Drake's God's Plan |url=http://www.officialcharts.com/chart-news/gods-plan-by-drake-holds-at-the-top-of-the-official-singles-chart__22084/ |access-date=9-mart 2018-yil}}</ref>. “SAD!" Shvetsiya, Avstraliya va Yangi Zelandiyada kuchli 10 talikka kirdi. Shuningdek, u Irlandiyada eng yaxshi 20 talikka va Norvegiyada eng yaxshi 40 talikka kirdi. „SAD!“ XXXTentacionning oʻlimidan soʻng koʻplab tijorat rekordlarini yangiladi. U 2018-yilning 19-iyunida [[Spotify|Spotify’da]] 10,4 million oqim toʻpladi va platformadagi oqimlar boʻyicha bir kunlik rekordni yangiladi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Stutz |first=Colin |date=20-iyun 2018-yil |title=XXXTentacion Breaks Taylor Swift's Single-Day Streaming Record on Spotify |work=Billboard |url=https://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/8461986/xxxtentacion-spotify-streaming-record-day-taylor-swift |access-date=20-iyun 2018-yil}}</ref>. U 2018-yil 25-iyunidan boshlangan haftada [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] roʻyxatida 52-raqamdan birinchi raqamga koʻtarildi<ref name="numberone"/>. Bu uni 1997-yilda " Mo Money Mo Problems „ bilan The Notorious BIG filmidan keyin oʻlimidan soʻng Hot 100 birinchi raqamli singlni qoʻlga kiritgan birinchi [[aktyor]] boʻldi va umuman olganda, vafotidan keyin chartda birinchi oʻrinni egallagan toʻqqizinchi rassom boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.billboard.com/articles/columns/chart-beat/8463015/artists-who-hit-no-1-hot-100-posthumously-xxxtentacion|sarlavha=Artists Who Hit No. 1 On The Hot 100 Posthumously: XXXTentacion & More|ish=Billboard|sana=27-iyun 2018-yil|kirish sanasi=23-may 2021-yil|ism=Xander|muallif=Zellner}}</ref><ref name="numberone" />. “SAD!" Rasmiy audio 2021-yil 14-yanvarda [[YouTube]] -da bir milliard tomoshaga yetdi. == Musiqa klipi == [[Fayl:Sad_Music_Video_XXXTentacion.jpg|right|thumb| Onfroy oʻzining haqiqiy oʻlimidan soʻng koʻp oʻtmay chiqqan musiqiy videoda oʻzining eski dafn marosimida qatnashadi]] Onfroyning „SAD!“ 2018-yil 28-iyun kuni BB&T markazidagi xotira marosimidan bir kun oʻtib premyerasi boʻlib oʻtdi. Videoni Onfroyning oʻzi yozgan va „ijodiy rejissor“ qilgan va JMP rejissori. Videoda, yoshi kattaroq X oʻzining yoshi kattaroq boʻlakka boʻyalgan sariq-qora sochlari, uydagi zoʻravonlik ayblovi bilan hibsga olinganidan keyin Xning mashhur mugshotida boʻlgan soch turmagiga ega boʻlgan kichigining dafn marosimida qatnashmoqda. X oʻzining yoshligini koʻrish uchun qutiga yaqinlashganda, yosh X toʻsatdan hayotga qaytadi. Ikkisi cherkovda va xiyobonda jang qila boshlaydi. Jang oldidan, paytida va undan keyin qora qalpoqli figura X bilan gaplashadi, turli savollarni beradi va nafratga emas, balki sevgiga asoslangan fikrlash tarzini targʻib qiladi va X uning hayotidagi eng katta dushmani oʻzi ekanligini tushunadi. X oʻzining yoshligini magʻlub qiladi va uni butunlay oq joyda yotgan holda qoldiradi. Ekranda „Odamlar oʻzgaradi, hamma narsa oʻzgaradi, men ham oʻzgardim“ deb yozilgan qogʻoz varaq paydo boʻladi. Video „Yashasin SHAHZODA X“ soʻzlari bilan yakunlanadi. 2022-yil yanvar oyi holatiga koʻra, video YouTube boʻylab 153 milliondan ortiq koʻrilgan. Audio 2022-yil yanvar holatiga koʻra 1,1 milliarddan ortiq koʻrildi va bu uning YouTubeʼdagi eng mashhur videosiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.youtube.com/watch?v=iAeYPfrXwk4|sarlavha=XXXTentacion – Sad! (Official Music Video)|sana=28-iyun 2018-yil|kirish sanasi=13-aprel 2019-yil|nashriyot=Bad Vibes Forever}}</ref>. [https://www.lyricfind.com/ Musiqa matni] Yeah Who am I? Someone that's afraid to let go, uh You decide, if you're ever gonna, let me know (yeah) Suicide, if you ever try to let go, uh I'm sad, I know, yeah I'm sad, I know, yeah Who am I? Someone that's afraid to let go, uh You decide, if you're ever gonna, let me know (yeah) Suicide, if you ever try to let go, uh I'm sad, I know, yeah I'm sad, I know, yeah I gave her everything She took my heart and left me lonely I think broken heart's contagious I won't fix, I'd rather weep I'm lost and I'm found, but It's torture being in love I love when you're around But I fucking hate when you leave Who am I? Someone that's afraid to let go, uh You decide, if you're ever gonna, let me know (yeah) Suicide, if you ever try to let go, uh I'm sad, I know, yeah I'm sad, I know, yeah Who am I? Someone that's afraid to let go, uh You decide, if you're ever gonna, let me know (yeah) Suicide, if you ever try to let go, uh I'm sad, I know, yeah I'm sad, I know, yeah Who am I? Someone that's afraid to let go, uh You decide, if you're ever gonna, let me know (yeah) Suicide, if you ever try to let go, uh I'm sad, I know, yeah I'm sad, I know, yeah Who am I? Someone that's afraid to let go, uh You decide, if you're ever gonna, let me know (yeah) Suicide, if you ever try to let go, uh I'm sad, I know, yeah I'm sad, I know, yeah == Homiylar va xodimlar == Tidaldan tomonidan moliyalashtirilgan<ref name="Tidal">{{veb manbasi|url=https://listen.tidal.com/album/85268676|sarlavha=SAD! / XXXTENTACION|ish=listen.tidal.com|kirish sanasi=3-mart 2018-yil}}</ref>. * Jahseh Onfroy — muallif, kompozitsiya * Jon Kanningem — hammuallif, kompozitsiya, produser * Koen Heldens — musiqachi * Kevin Peterson — rejissor * Deyv Kutch — rejissor yordamchisi == Turli davlat telekranlarida efirga uzatilish grafikalari == {{Col-begin}} {{col-2}} === Weekly charts === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+Weekly chart performance for „Sad!“ ! scope="col"| Chart (2018-19) ! scope="col"| Peak<br /> position |- {{Singl chart|Australia|4|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=30-iyun 2018-yil|refname=Australia}} |- {{Singl chart|Austria|5|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=5-iyul 2018-yil}} |- {{Singl chart|Flanders|15|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=29-iyun 2018-yil}} |- {{Singl chart|Wallonia|20|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=29-iyun 2018-yil}} |- {{Singl chart|Canada|2|artist=XXXTentacion|rowheader=true|access-date=26-iyun 2018-yil}} |- {{Singl chart|Czechdigital|1|year=2018|week=26|rowheader=true|access-date=3-iyul 2018-yil}} |- ! scope="row"| Denmark ([[Tracklisten]])<ref>{{veb manbasi|url=http://hitlisten.nu/default.asp?w=26&y=2018&list=t40|sarlavha=Track Top-40 Uge 26, 2018|nashriyot=[[Hitlisten]]|kirish sanasi=4-iyul 2018-yil}}</ref> | 2 |- {{Singl chart|Finland|12|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=1-aprel 2018-yil}} |- {{Singl chart|France|8|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=16-iyul 2018-yil}} |- {{Singl chart|Germany|12|songid=1740623|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=29-iyun 2018-yil}} |- ! scope="row"| Greece ([[IFPI Greece|IFPI]])<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ifpi.gr/digital_ien.html|sarlavha=Charts|vebsayt=www.ifpi.gr|kirish sanasi=13-aprel 2020-yil}}</ref> | 1 |- {{Singl chart|Hungarysingle|28|year=2018|week=46|rowheader=true|access-date=23-noyabr 2018-yil}} |- {{Singl chart|Hungarystream|2|year=2018|week=26|rowheader=true|access-date=6-iyul 2018-yil}} |- ! scope="row"| Ireland ([[Irish Recorded Music Association|IRMA]])<ref name="Ireland">{{veb manbasi|url=http://irma.ie/index.cfm?page=irish-charts&chart=Singles|sarlavha=IRMA – Irish Charts|nashriyot=[[Irish Recorded Music Association]]|kirish sanasi=30-iyun 2018-yil}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| Italy ([[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]])<ref>{{veb manbasi|url=http://www.fimi.it/classifiche#/category:digital/id:2710|sarlavha=Top Singoli – Classifica settimanale WK 25|nashriyot=[[Federazione Industria Musicale Italiana]]|til=it|kirish sanasi=23-iyun 2018-yil}}</ref> | 17 |- {{Singl chart|Dutch40|16|year=2018|week=29|rowheader=true|access-date=21-iyul 2018-yil}} |- {{Singl chart|Dutch100|3|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=29-iyun 2018-yil|refname=Dutch}} |- ! scope="row"| New Zealand ([[Recorded Music NZ]])<ref name="New Zealand">{{veb manbasi|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4494|sarlavha=NZ Top 40 Singles Chart|nashriyot=[[Recorded Music NZ]]|sana=2-iyul 2018-yil|kirish sanasi=29-iyun 2018-yil|qaralgan sana=2022-06-23|arxivsana=2018-06-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180629074435/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4494}}</ref> | 3 |- ! scope="row"| Norway ([[VG-lista]])<ref name="Norway">{{veb manbasi|url=http://www.vglista.no/topplister/topp-20-single-2018-13/|sarlavha=VG-lista – Topp 20 Single uke 13, 2018|nashriyot=[[VG-lista]]|kirish sanasi=5-aprel 2018-yil}}</ref> | 6 |- {{Singl chart|Portugal|1|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=8-iyul 2018-yil}} |- {{Singl chart|Scotland|31|date=20180622|rowheader=true|access-date=23-iyun 2018-yil}} |- {{Singl chart|Slovakdigital|1|year=2018|week=25|rowheader=true|access-date=3-iyul 2018-yil}} |- ! scope="row"| Spain ([[Productores de Música de España|PROMUSICAE]])<ref>{{veb manbasi|url=http://www.promusicae.es/listas/semana/3767-canciones-semana-26-2018|sarlavha=Top 100 Canciones – Semana 26: del 22.6.2018 al 28.6.2018|nashriyot=[[Productores de Música de España]]|til=es|kirish sanasi=4-iyul 2018-yil}}</ref> | 45 |- ! scope="row"| Sweden ([[Sverigetopplistan]])<ref name="Sweden">{{veb manbasi|url=http://www.sverigetopplistan.se/|sarlavha=Sverigetopplistan – Sveriges Officiella Topplista|nashriyot=[[Sverigetopplistan]]|kirish sanasi=29-iyun 2018-yil}}</ref> | 3 |- {{Singl chart|Switzerland|4|artist=XXXTentacion|song=Sad!|rowheader=true|access-date=2-iyul 2018-yil}} |- {{Singl chart|UK|5|date=20180629|rowheader=true|access-date=30-iyun 2018-yil}} |- {{Singl chart|UKindie|1|date=20180309|rowheader=true|access-date=26-mart 2018-yil}} |- {{Singl chart|Billboardhot100|1|artist=XXXTentacion|rowheader=true|access-date=26-iyun 2018-yil|refname=hot100}} |- {{Singl chart|Billboardrandbhiphop|1|artist=XXXTentacion|rowheader=true|access-date=26-iyun 2018-yil}} |- {{Singl chart|Billboardrhythmic|24|artist=XXXTentacion|rowheader=true|access-date=2-may 2018-yil}} |} {{col-2}} === Year-end charts === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |+2018 year-end chart performance for „Sad!“ ! scope="col"| Chart (2018) ! scope="col"| Position |- ! scope="row"| Australia (ARIA)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.ariacharts.com.au/annual-charts/2018/singles-chart|sarlavha=ARIA End of Year Singles 2018|nashriyot=Australian Recording Industry Association|kirish sanasi=10-yanvar 2019-yil}}</ref> | 21 |- ! scope="row"| Austria (Ö3 Austria Top 40)<ref>{{veb manbasi|url=https://oe3.orf.at/charts/stories/2886107/|sarlavha=Ö3 Austria Top 40 Jahrescharts 2018: Singles|nashriyot=Ö3 Austria Top 40|kirish sanasi=30-dekabr 2018-yil|arxivsana=2018-12-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181228221814/https://oe3.orf.at/charts/stories/2886107/}}</ref> | 54 |- ! scope="row"| Belgium (Ultratop Flanders)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2018&cat=s|sarlavha=Jaaroverzichten 2018|nashriyot=Ultratop|kirish sanasi=21-dekabr 2018-yil}}</ref> | 73 |- ! scope="row"| Belgium (Ultratop Wallonia)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/fr/annual.asp?year=2018&cat=s|sarlavha=Rapports Annuels 2018|nashriyot=Ultratop|kirish sanasi=21-dekabr 2018-yil}}</ref> | 93 |- ! scope="row"| Canada (Canadian Hot 100)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2018/canadian-hot-100|sarlavha=Canadian Hot 100 – Year-End 2018|work=Billboard|kirish sanasi=4-dekabr 2018-yil}}</ref> | 15 |- ! scope="row"| Denmark (Tracklisten)<ref>{{veb manbasi|url=http://hitlisten.nu/2018_track_t100.html|sarlavha=Track Top-100 2018|nashriyot=Hitlisten|til=da|kirish sanasi=16-yanvar 2019-yil}}</ref> | 11 |- ! scope="row"| Estonia (IFPI)<ref>{{yangiliklar manbasi|url=https://ekspress.delfi.ee/areen/eesti-tipp-100-muusikas-neid-artiste-ja-lugusid-kuulati-moodunud-aastal-eestis-koige-rohkem?id=85021911|title=EESTI TIPP-100 MUUSIKAS Neid artiste ja lugusid kuulati möödunud aastal Eestis kõige rohkem|date=18-yanvar 2019-yil|access-date=19-yanvar 2019-yil|work=[[Eesti Ekspress]]|language=et}}</ref> | 8 |- ! scope="row"| France (SNEP)<ref>{{veb manbasi|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-lannee/top-singles-annee/?categorie=Top%20Single%20de%20l%E2%80%99ann%C3%A9e&annee=2018|sarlavha=Top de l'année Top Singles 2018|nashriyot=SNEP|til=fr|kirish sanasi=18-yanvar 2021-yil}}</ref> | 27 |- ! scope="row"| Germany (Official German Charts)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.offiziellecharts.de/charts/single-jahr/for-date-2018|sarlavha=Top 100 Single-Jahrescharts|til=de|work=[[GfK Entertainment]]|nashriyot=offiziellecharts.de|kirish sanasi=21-dekabr 2018-yil}}</ref> | 72 |- ! scope="row"| Ireland (IRMA)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.officialcharts.com/chart-news/irelands-official-top-40-biggest-songs-of-2018__25259/|sarlavha=Ireland's Official Top 40 biggest songs of 2018|nashriyot=Official Charts Company|kirish sanasi=13-yanvar 2019-yil}}</ref> | 39 |- ! scope="row"| Italy (FIMI)<ref>{{veb manbasi|url=http://fimi.it/news/classifiche-annuali-top-of-the-music-fimigfk-2018-protagonista-la-musica-italiana|sarlavha=Classifiche Annuali Top of the Music FIMI/GfK 2018: Protagonista La Musica Italiana|til=it|nashriyot=Federazione Industria Musicale Italiana|sana=7-yanvar 2019-yil|kirish sanasi=11-yanvar 2019-yil|format=Download the attachment and open the singles file|qaralgan sana=2022-06-23|arxivsana=2019-01-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190126044746/http://fimi.it/news/classifiche-annuali-top-of-the-music-fimigfk-2018-protagonista-la-musica-italiana}}</ref> | 64 |- ! scope="row"| Netherlands (Single Top 100)<ref>{{veb manbasi|url=https://dutchcharts.nl/jaaroverzichten.asp?year=2018&cat=s|sarlavha=Jaaroverzichten – Single 2018|nashriyot=MegaCharts|til=nl|kirish sanasi=5-yanvar 2019-yil}}</ref> | 36 |- ! scope="row"| New Zealand (Recorded Music NZ)<ref>{{veb manbasi|url=https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4568|sarlavha=Top Selling Singles of 2018|nashriyot=Recorded Music NZ|kirish sanasi=13-dekabr 2018-yil|qaralgan sana=2022-06-23|arxivsana=2019-08-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190810152121/https://nztop40.co.nz/chart/singles?chart=4568}}</ref> | 10 |- ! scope="row"| Portugal (AFP)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.audiogest.pt/documents/files/top_vendas/Top_200_2018.xls|sarlavha=Top AFP - Audiogest - Top 200 Singles 2018|nashriyot=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|til=pt|kirish sanasi=11-avgust 2020-yil}}</ref> | 5 |- ! scope="row"| Sweden (Sverigetopplistan)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sverigetopplistan.se/netdata/ghl002.mbr/lista?liid=43&dfom=20180001|sarlavha=Årslista Singlar – År 2018|nashriyot=[[Sverigetopplistan]]|til=sv|kirish sanasi=15-yanvar 2019-yil}}</ref> | 12 |- ! scope="row"| Switzerland (Schweizer Hitparade)<ref>{{veb manbasi|url=https://hitparade.ch/charts/jahreshitparade/2018|sarlavha=Schweizer Jahreshitparade 2018 – hitparade.ch|nashriyot=Hung Medien|kirish sanasi=31-dekabr 2018-yil}}</ref> | 30 |- ! scope="row"| UK Singles (Official Charts Company)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.officialcharts.com/charts/end-of-year-singles-chart/20181231/37501|sarlavha=End of Year Singles Chart Top 100 – 2018|nashriyot=Official Charts Company|kirish sanasi=4-yanvar 2019-yil}}</ref> | 46 |- ! scope="row"| US ''Billboard'' Hot 100<ref>{{veb manbasi|url=https://www.billboard.com/charts/year-end/2018/hot-100-songs|sarlavha=Hot 100 Songs – Year-End 2018|work=Billboard|kirish sanasi=4-dekabr 2018-yil}}</ref> | 17 |- ! scope="row"| US Hot R&B/Hip-Hop Songs (''Billboard'')<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Hot R&B/Hip-Hop Songs – Year-End 2018|url=http://www.billboard.com/charts/year-end/2018/hot-r-and-and-b-hip-hop-songs|vebsayt=Billboard|kirish sanasi=5-dekabr 2018-yil}}</ref> | 12 |} {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align:center" |+2019 year-end chart performance for „Sad!“ ! scope="col"| Chart (2019) ! scope="col"| Position |- ! scope="row"| Portugal (AFP)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.audiogest.pt/documents/files/Top%20AFP-AUDIOGEST_01-52_2019_V2%20site%281%29.pdf|sarlavha=Top AFP - Audiogest - Top 3000 Singles + EPs Digitais|nashriyot=[[Associação Fonográfica Portuguesa]]|til=pt|kirish sanasi=11-avgust 2020-yil}}</ref> | 120 |} {{Col-end}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Qoʻshimcha havolalar == * {{YouTube|pgN-vvVVxMA|Audio}} [[Turkum:2018-yil qoʻshiqlari]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] [[Turkum:Ingliz tilidagi qoʻshiqlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqlar]] rccq57f1j7qiri7s2xh6gom7q3e3z7w 0 743724 6304560 2676732 2026-10-10T13:31:14Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304560 wikitext text/x-wiki '''Rjevning ozod qilinishi sharafiga stela''' — Ulugʻ Vatan urushi davrida [[Rjev]] shahrining [[Vermaxt|nemis qoʻshinlaridan]] ozod qilinganligi sharafiga qurilgan tosh stela. Bu urush yillarida ([[1944|1944-yilda]]) qurilgan Rjev shahridagi yagona yodgorlikdir. == Yaratilish tarixi == Rjev jangi Ulugʻ Vatan urushi tarixidagi eng uzoq va qonli janglardan biri boʻlib, Rjev-Vyazemskiy toʻsigʻini — [[Vermaxt|dushmanning]] kuchli mudofaa istehkomlarini yoʻq qilish va [[Rjev]] shahrini toʻliq ozod qilish bilan yakunlandi. Ushbu muhim voqea sharafiga [[Volga|Volganing]] chap qirgʻogʻida, eski Rjev koʻprigi yaqinida, shahar ozod qilinganining bir yilligida — 1944-[[3-mart|yil 3-martda]] yodgorlik stelasi oʻrnatildi. Stela granit bloklardan yigʻilgan mashʻal koʻrinishidagi baland poydevordir. Poydevor yonida gullar va gulchambarlar qoʻyish uchun maydoncha mavjud. Besh pogʻonali zinapoya platformaga olib boradi. Baland piyoda oʻrtasiga memorial lavha oʻrnatilgan. {| |  |- |} Shahar [[Vatan urushi ordeni|1-darajali Vatan urushi ordeni bilan]] taqdirlangandan soʻng („Ulugʻ Vatan urushi yillarida shahar mehnatkashlari tomonidan fashist bosqinchilariga qarshi kurashda koʻrsatgan jasorati, iqtisodiy va madaniy taraqqiyotda erishilgan yutuqlari uchun“) [[1978]][[2-mart|-yil 2-martda]] boʻlib oʻtgan shohsupaning tepasida, ustki tuzilmasining markazida oq ohaktoshdan olov koʻrinishida, ushbu ordenning relyefi tasviri oʻrnatilgan. == Havolalar == * [http://www.memory-tour.ru/memorial/38772 Memorial — Rjev ozod qilingani sharafiga monument] {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} / „Memory-tour.com“ sayti * [http://cb-rzhev.blogspot.com/2016/06/blog-post_36.html Birinchi yodgorlik (Kitob olami)] / A. nomidagi markaziy kutubxonaning sayti. N. Ostrovskiy * [http://memory-map.prosv.ru/#/memorial-3255/type=map&center=56.260421,34.336593&zoom=13 Rjev ozod qilingani sharafiga birinchi yodgorlik] / „Xotira xaritasi“ veb-sayti [[Turkum: Rossiyada Ulug ' Vatan urushi yodgorliklari rjevni ozod qilish]] [[Turkum:SSSR yodgorliklari Rjevni ozod qilish]] [[Turkum: Rjevning yodgorliklari ozodlik]] [[Turkum: 1944-yilda Rossiyada qurilgan bino va inshootlar]] pylxfvv9dxe8csvqd4bmkn2rl6q2a78 0 744379 6304881 4349481 2026-10-11T03:29:57Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304881 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Sächsischer_Sauerbraten.jpg|thumb| Sakson uslubidagi Sauerbraten [[Kartoshkali klotska|kartoshka chuchvara]] va qovurilgan qizil karam bilan tortiladi.]] '''Sauerbraten''' ({{Lang-de|Sauerbraten}} — „nordon qovurilgan“) — oldindan sharob sirkasi bilan marinadlangan, odatda mol goʻshti<ref>[http://www.zeno.org/Pierer-1857/A/Sauerbraten Pierer’s Universal-Lexikon]{{ref-de}}</ref>, balki [[Qazi|ot goʻshti]] (anʼanaviy ravishda Reynda), choʻchqa goʻshti, quyon goʻshtidan qovurib tayyorlanadigan taom. Wolfram Siebekning soʻzlariga koʻra, nemis oshxonasining anʼanaviy taomi. Boshqa mamlakatlarda oʻxshashi yoʻq{{Sfn|Wolfram Siebeck|2008}}, turli mintaqaviy variantlarda maʼlum, masalan: Ren, Baden, Svabiya, Frankon, Sakson yoki Vestfaliya. Koʻrinishidan ekzotik koʻrinadigan Ren Sauerbraten retsepti [[Sultoniy|mayiz]], zanjabil va olma pastasidan iborat {{Sfn|Wolfram Siebeck|2008}} va aniq shirin va nordon taʼmga ega boʻlishi kerak. Sauerbraten uchun frankoniya retseptida masalliqlar orasida bir chimdim dolchin va qizil sharob mavjud. Sauerbraten turli xil retseptlarda nemis oshxonasining klassikasi hisoblanadi<ref>[https://www.genussregion-oberfranken.de/spezialitaeten/sauerbraten-fraenkische-art/ genussregion-oberfranken.de: Zauerbraten po-frankonski]{{ref-de}}</ref>. Afsonaga koʻra, anʼanaviy nemis oshxonasini sevuvchi va zoʻr oshpaz [[Ditrix Marlen|Marlen Ditrix]] bir marta Myunxendagi restoranlardan birida unga taklif qilingan qisqichbaqalar kokteylidan bosh tortgan: „Oh, iltimos, men buni hamma joyda buyurtma qilishim mumkin. Menga Sauerbraten, kofte va … Steinheger bering!“<ref>[https://books.google.es/books?id=8LMcDAAAQBAJ&pg=PT12&lpg=PT12&dq=Marlene+dietrich+geben+sie+mir+sauerbraten&source=bl&ots=tR_LPxnDtC&sig=ACfU3U221SafkVRMx0a-Gl3mpIe0lw_iwA&hl=ru&sa=X&ved=2ahUKEwiM87OltLnrAhWM3OAKHcTlDDEQ6AEwEnoECBIQAQ#v=onepage&q=Marlene%20dietrich%20geben%20sie%20mir%20sauerbraten&f=false][[Петер, Петер|Peter Peter]]<span>. Kulturgeschichte der deutschen Küche</span>{{ref-de}}</ref> Sauerbratenni issiqlik bilan ishlov berishdan oldin tayyorlash uchun yangi goʻsht bir necha kun va bir haftagacha salqin joyda 12-14 ° C dan yuqori boʻlmagan haroratda marinadlanadi. Marinaddagi sirka suv yoki qizil sharob bilan suyultiriladi, piyoz, sabzi va ziravorlar qoʻshiladi: [[Dafna yaprogʻi|dafna yaprogʻi]], chinnigullar, [[Murch|qora qalampir]]. Qovurishdan oldin tuzlangan goʻsht yaxshilab quritiladi. Olingan goʻsht sousi, retseptga qarab, shakar siropi, olma pastasi, [[Sultoniy|mayiz]] yoki maxsus tugʻralgan sous bilan shirinlanadi, bu bir vaqtning oʻzida un yoki [[kraxmal]] oʻrniga sousni qalinlashtiradi. Sauerbraten [[Kartoshkali klotska|kartoshka köfte]], qaynatilgan kartoshka, makaron yoki salat bilan tortiladi. Bavariyada mol goʻshti shunday tarzda marinadlanadi va pishiriladi. == Manbalar == {{Manbalar}} == Adabiyotlar == * {{kitob manbasi|author=[[Зибек, Вольфрам|Wolfram Siebeck]]|title=Die Deutschen und ihre Küche|location=|publisher=Rowohlt Taschenbuch Verlag|year=2008|alleseiten=256|series=|isbn=978-3-499-62290-8|ref=Wolfram Siebeck}} * Erhard Gorys. Sauerbraten // Das neue Küchenlexikon. Von Aachener Printen bis Zwischenrippenstück. — München: Deutscher Taschenbuch Verlag, 1997. — S. 468. — 599 S. — <nowiki>ISBN 3-423-36008-9</nowiki>. * {{kitob manbasi|chapter=Немецкое жаркое|author=[[Молоховец, Елена Ивановна|Молоховец Е. И.]]|title=[[Подарок молодым хозяйкам]]|location=М.|publisher=[[Эксмо]]|year=2012|pages=189|страниц=816|isbn=978-5-699-59217-3|ref=Е. И. Молоховец}} * {{kitob manbasi|author=Кох Г., Фукс М.|chapter=Жаркое маринованное|title=Производство и рецептуры мясных изделий|agency=пер. с нем.|location=СПб.|publisher=Профессия|year=2005|pages=529|страниц=656|series=Научные основы и технологии|isbn=5-93913-074-7|ref=Кох/Фукс}} * Charles Sinclair. Sauerbraten // Dictionary of Food: International Food and Cooking Terms from A to Z. — Second Edition. — London: A & C Black, 2004. — P. 512. — 632 p. — <nowiki>ISBN 978-1-4081-0218-3</nowiki>. == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20110625181213/http://blog.zeit.de/nachgesalzen/2011/04/15/nostalgie-fur-gourmets_5258 zeit.de]{{Ref-de}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</small> * [https://www.kochbar.de/rezept/365361/Badischer-Sauerbraten.html Baden Sauerbraten retsepti]{{Ref-de}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</small> * [https://books.google.es/books?id=C2G_gP2ZwKoC&pg=PA221&dq=zauerbraten&hl=ru&sa=X&ved=0ahUKEwiq5JnsqfPhAhUM3uAKHTBpDb0Q6AEINTAC#v=onepage&q=zauerbraten&f=false Sauerbraten retsepti] (rus. <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на русском языке">)</small> * [https://www.essen-und-trinken.de/deutsche-kueche/83066-rtkl-deutsche-spezialitaeten essen-und-trinken.de: nemis mutaxassisliklari]{{Ref-de}} <small class="ref-info" style="cursor:help;" title="на немецком языке">)</small> [[Turkum: mol go'shti]] [[Turkum: nemis oshxonasi]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha taomlar]] 943ap5dgw4pmhfa9oa1a6qqwuieg4bb 0 747831 6304997 6216673 2026-10-11T11:21:16Z InternetArchiveBot 58913 3 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304997 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sherdor | image = Sherdor FC logo.png | fullname = «Sherdor» Samarqand futbol klubi | founded = 1990-yil | stadium = Nurafshon stadioni | nickname = Samarqand sherlari | chrtitle = Bosh direktor | chairman = Anvar Nosirov | mgrtitle = Bosh murabbiy | manager = Feruz Mahmudjonov | website = fcsherdor.uz | pattern_la1 = | pattern_b1 = | pattern_ra1 = | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 00008B | body1 = 00008B | rightarm1 = 00008B | shorts1 = 00008B | socks1 = 00008B | pattern_la2 = | pattern_b2 = | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFF00 | body2 = FFFF00 | rightarm2 = FFFF00 | shorts2 = FFFF00 | socks2 = FFFF00 | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 7CFC00 | body3 = 7CFC00 | rightarm3 = 7CFC00 | shorts3 = 000000 | socks3 = 7CFC00 }} '''Sherdor''' futbol klubi — [[Samarqand]] shahridagi oʻzbek futbol klubi. Klub hozir [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi]]da toʻp suradi. == Nomlanishi == * 1990 — Sherdor * 2012 — Sherdor-Prestij * 2013-yildan hozirga qadar — Sherdor == Tarixi == 1990-yilda tashkil etilgandan soʻng SSSR chempionatining Ikkinchi quyi ligasida debyut qiladi va musobaqada soʻngi 20- oʻrindan joy olib turnirni tark etadi. Oʻsha yili jamoani [[Aleksandr Masesov]] va [[Mixail Oganyan]] (yarim mavsum)lar boshqargan<ref>{{veb manbasi |url=http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand#tab103_38254r |sarlavha=Тренеры ФК «Шердор» |qaralgan sana=22-fevral 2015-yil |arxiv-sana=22-fevral 2015-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150222115153/http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand#tab103_38254r |deadlink=no |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150222115153/http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand#tab103_38254r |arxivsana=2015-02-22 }}</ref>. Klub rahbari [[Igor Oganesov]] boʻlgan. SSSR chempionatining Ikkinchi quyi liga bahlarida qayd etgan natijasidan keyin klub tarqatib yuboriladi. 2012-yil boshida klub qayta tiklanadi va Oʻzbekiston chempionati Ikkinchi ligasida ishtirok etadi. [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|Ikkinchi liga]] final bosqichida 4 uchrashuvda 10 ochko jamgʻarib, „B“ guruhida (5 ta jamoa oʻrtasida) 1-oʻrinni egallaydi. Shu tariqa „Sherdor“ 2013-yilgi [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Oʻzbekiston chempionati Birinchi ligasida]] toʻp surish huquqini qoʻlga kiritadi. Klub birinchi ligadagi debyut mavsumida Gʻarbiy guruhdagi 12 ishtirokchi (22 uchrashuv, 11 gʻalaba, 2 durang, 9 magʻlubiyat va 35 ochko) oʻrtasida dastlabki bosqichda 4-oʻrinni egallaydi. „Sherdor“ jamoasi 16 ta jamoa (30 uchrashuv, 12 gʻalaba, 3 durang, 15 magʻlubiyat va 39 ochko) oʻrtasida 8-oʻrinni egallab final bosqichida ishtirok etish huquqini qoʻlga kiritadi. Oʻsha yili klub [[Oʻzbekiston Kubogi|Oʻzbekiston kubogida]] ilk bor ishtirok etadi va birinchi bosqichdayoq [[Zarafshon (futbol klubi)|Navoiyning „Zarafshonga“]] klubiga 0:1 hisobida imkoniyatni boy berib, turnirni tark etadi. 2014-yil [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi liga]] oʻyinlari 2-mavsum dastlabki bosqichida „Sherdor“ Gʻarbiy guruhidagi 12 ta klub orasida (22 uchrashuv, 8 gʻalaba, 6 durang, 8 magʻlubiyat va 30 ochko) 7-oʻrinni egallaydi. Yakuniy bosqichda klub 16 jamoa orasida 15 (30 oʻyin, 8 gʻalaba, 5 durang, 17 magʻlubiyat va 29 ochko) oʻrinni egallashiga qaramay, keyingi mavsumda Birinchi liga safida ishtirok etish huquqini oʻzida saqlab qoladi (ushbu bosqichda soʻnggi oʻrinni egallagan jamoa Ikkinchi ligaga ishtirok etmaydi). 2014-yil Oʻzbekiston kubogi bahslarida ikkinchi marta ishtirok etayotgan „Sherdor“ 1-turda Gʻallaoralning „[[Gʻallakor-Avtomobilchi (futbol klubi)|Gʻallakor]]“ jamoasini 3:0 hisobida magʻlub etib, keyingi bosqichda „Andijon“ jamoasi bilan toʻqnash keladi. Oʻyin taqdirini penaltilar seriyasi hal qilgan mazkur uchrashuvda „Sherdor“ 3:5 hisobda (oʻyinning asosiy va qoʻshimcha vaqti 2:2 hisobida yakunlangan) imkoniyatni boy beradi. Shu tariqa klub chempionatdagi safarini 2-bosqichda yakunlaydi. 2015-yilgi mavsumda Birinchi liganing saralash bosqichida Gʻarbiy guruhdagi 10 ta jamoa orasida Samarqand klubi 9-oʻrinni egallab, Ikkinchi liga tarkibiga qaytishga majbur boʻladi. 2018-yildan buyon „Sherdor“ yana Oʻzbekiston Pro ligasi uchrashuvlarida ishtirok etib kelmoqda. == Yutuqlar == === Samarqand chempionati === * {{oltin}}chempion (2 karra): 2012, 2017 === Samarqand kubogi === * Samarqand kubogi sohibi (2 karra): 2012, 2016. == Yutuq natijalari == {| class="wikitable" |- ! Mavsum !! Turnir !! Oʻrin !! Kubok |- | <center>[[1990]]</center> || SSSR Ikkinchi quyi ligasi || <center>20</center> || ''Ishtirok etmagan'' |- | 1991-2011 ||colspan="3" align=center| ''Mavjud emas'' |- | <center>[[2012]]</center> || [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|Ikkinchi liga]] || <center>1 (B guruhida)</center> || ''Ishtirok etmagan'' |- | <center>[[2013]]</center> || [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi liga]] || <center>8</center> || 1/32 final |- | <center>[[2014]]</center> || [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi liga]] || <center>15</center> || 1/16 final |- | <center>[[2015]]</center> || [[Oʻzbekiston Birinchi ligasi|Birinchi liga]] || <center>9 (Gʻarbiy guruh)</center> || 1/16 final |- | <center>[[2016]]</center> || [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|Ikkinchi liga]] || <center>4</center> || ''Ishtirok etmagan'' |- | <center>[[2017]]</center> || [[Oʻzbekiston ikkinchi ligasi|Ikkinchi liga]] || <center>2</center> || ''Ishtirok etmagan'' |- | <center>[[2018]]</center> || [[B Pro-ligasi]] || <center>2</center> ||1/8 final |- |<center>[[2019]]</center> || [[A Pro-ligasi]] || <center>7</center> ||1/16 final |} == Stadion == Klubning uy arenasi 13 800 tomoshabinga moʻljallangan „Dinamo“ stadionidir. U 1962-yilda qurib bitkazilgan va ochilgan. 2012-yildagi keng koʻlamli rekonstruksiyaga qadar stadion 16 000 tomoshabinni sigʻdirgan. Samarqand shahri va Samarqand viloyatidagi bu eng yirik stadion Oʻzbekistonning eng koʻp muxlis tashrif buyuradigan va zamonaviy arenalaridan biri hisoblanadi. „Dinamo“ stadionida „Sherdor“dan tashqari, Samarqandning eng mashhur klubi — „Dinamo“ ham oʻz uy uchrashuvlarini oʻtkazadi. ;„Dinamo“ stadioni: * Sigʻimi — 13 800 kishi. * Maydon oʻlchami — 112×72 m. * Manzil: Samarqand shahri, Mirzo Ulugʻbek koʻchasi. == Brendlar va homiylar == {| class="wikitable" |- !Mavsum !Forma ishlab chiqaruvchilar !Hamkorlar !Asosiy homiy |- |1990—2010 |{{flagicon|Germaniya}} [[Adidas]] | |<small>''Mavjud emas''</small> |- |2010—2018 |{{flagicon|AQSh}} [[Nike]] |{{flagicon|UZB}} iSamarkand {{flagicon|UZB}} Vendo {{flagicon|UZB}} King Academy | rowspan="6" |{{flagicon|UZB}} [[Football textil]] |- |2019—2021 |{{flagicon|UZB}} [[Football textil]] |{{flagicon|UZB}}iSamarkand {{flagicon|UZB}} King Academy {{flagicon|UZB}} Arzone Store |- |2025—{{H.v.}} |{{flagicon|UZB}} Sherdor Textile |{{flagicon|UZB}} Yuksalish Group |} == Futbolchilar == === Hozirgi tarkibi === {{updated|2026-yil 19-aprel holatiga}}<ref>{{veb manbasi|title=Sherdor futbol klubining 2026-yilgi mavsum uchun qaydnomasi|url=https://storage.yandexcloud.net/pfluz/match/004e58a0-555a-440b-b60a-04dc48ca9851-2212fafc-de99-4c7e-9a09-b21077f54659.pdf|publisher=[[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi]] saytida|access-date=2026-yil 19-aprel}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> {{Fs start}} {{Fs player|no=1 |nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Shohjaxon Moʻminov}}}} {{Fs player|no=2 |nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Nasimxoʻja Shodmonov}}}} {{Fs player|no=4 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Bexruz Ortiqov}}}} {{Fs player|no=5 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Ahmatjon Aslonov}}}} {{Fs player|no=6 |nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Shahriyor Umrzoqov}}}} {{Fs player|no=7 |nat=UZB|pos=MF|name=[[Vohidjon Oqboʻtayev]]}} {{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Husanboy Tojiboyev}}}} {{Fs player|no=9 |nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Diyorbek Oʻlmasov}}}} {{Fs player|no=8 |nat=UZB|pos=FW|name={{abbr|Sayfiddin Lutfullayev}}}} {{Fs player|no=10|nat=UZB|pos=MF|name=[[Jasurbek Qurbonov]]}} {{Fs player|no=11|nat=UZB|pos=FW|name=[[Murodjon Shamsiddinov]]}} {{Fs player|no=14|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Davlat Gʻofurov}}}} {{Fs player|no=15|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Shahboz Toshtemirov}}}} {{Fs player|no=16|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Jonibek Hamraqulov}}}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=17|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shahzod Akramov|Shahzod Akramov (2005-yilda tugʻilgan futbolchi)}}}} {{Fs player|no=18|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Arkadiy Arkadiy}}}} {{Fs player|no=22|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Davlatbek Qoʻldoshev}}}} {{Fs player|no=23|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Ochilbek Najmiddinov}}}} {{Fs player|no=24|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shohjahon Eshboyev}}}} {{Fs player|no=30|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Ozodbek Oʻroqov}}}} {{Fs player|no=25|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Nizomiddin Farhodov}}}} {{Fs player|no=27|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Xurshid Primqulov}}}} {{Fs player|no=38|nat=UZB|pos=DF|name={{abbr|Anvar Turobov}}}} {{Fs player|no=45|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Shahob Hamidov}}}} {{Fs player|no=66|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Hojiakbar Nafasov}}}} {{Fs player|no=77|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Akmal Kozimov}}}} {{Fs player|no=90|nat=UZB|pos=GK|name={{abbr|Hasanboy Tojiboyev}}}} {{Fs player|no=98|nat=UZB|pos=MF|name={{abbr|Zohir Sobirov}}}} {{Fs end}} == Klub hodimlari == === Murabbiylar shtabi === {| class="wikitable" !Ism !Lavozim |- |{{flagicon|UZB}} Feruzbek Mahmudjonov |Bosh murabbiy |- |{{flagicon|UZB}} Hamdam Rahmonov |Yordamchi murabbiy |- |{{flagicon|UZB}} Furqat Namozov |Murabbiy |- |{{flagicon|UZB}} Ilhom Jabborov |Shifokot |} == Nomdor Futbolchilar == „Sherdor“ning koʻplab taniqli futbolchilari turli davrlarda toʻp surgan. Quyida „Sherdor“ safida toʻp surgan eng mashhur futbolchilar bilan tanishing<ref>{{veb manbasi |url=http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand#tab23_38254r |sarlavha=Игроки ФК «Шердор» |qaralgan sana=22-fevral 2015-yil |arxiv-sana=22-fevral 2015-yil |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20150222115153/http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand#tab23_38254r |deadlink=no |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150222115153/http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand#tab23_38254r |arxivsana=2015-02-22 }}</ref>. * {{flagicon|SSSR}} [[Oleg Solovyov]] * {{flagicon|SSSR}} [[Bahodir Rahmonov]] * {{flagicon|SSSR}} Oleg Gorsiv * {{flagicon|SSSR}} [[Erkin Vohidov (futbolchi)]] * {{flagicon|SSSR}} [[Kamo Gazarov]] * {{flagicon|SSSR}} Viktor Shustiskiy * {{flagicon|SSSR}} Mixayl Fomin * {{flagicon|SSSR}} Farhod Taylyakov * {{flagicon|SSSR}} Bahodir Taylyakov * {{flagicon|SSSR}} Toʻychi Rahmatullayev * {{flagicon|SSSR}} Bahtiyor Rajabov * {{flagicon|SSSR}} Yevstafiy Popandopulo * {{flagicon|SSSR}} Zakir Narzullayev * {{flagicon|SSSR}} Elbek Musayev * {{flagicon|SSSR}} Vadim Zubkov * {{flagicon|SSSR}} Seyran Gʻafarov * {{flagicon|SSSR}} Vitaliy Beglaryan * {{flagicon|SSSR}} Aleksandr Babayan * {{flagicon|SSSR}} Suren Adamyan * {{flagicon|SSSR}} Boris Oganyan * {{flagicon|SSSR}} Suleyman Abdullayev * {{flagicon|UZB}} Sanjar Akramov * {{flagicon|UZB}} Shuhrat Murodov * {{flagicon|UZB}} Bahtiyor Ochilov * {{flagicon|UZB}} [[Maradona Safarov]] == Bosh murabbiylar == {| class="wikitable" !Davr !Trener |- |1990 |{{flagicon|SSSR}} [[Aleksandr Masesov]] |- |1990 |{{flagicon|SSSR}} [[Mixail Oganyan]] |- |2012—2014 |{{flagicon|UZB}} [[Sayfullo Sharipov]] |- |2015—{{H.v.}} |{{flagicon|UZB}} Baxtiyor Sattarov |} == Yana qarang == * [[Dinamo (futbol klubi, Samarqand)]] * [[Registon (futbol klubi)]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20150222115153/http://footballfacts.ru/clubs/38254-sherdor-samarkand Sherdor futbol klubi] Footballfacts saytida jamoa tarixi va statistikasi * [http://wildstat.ru/p/2097/club/URS_Sherdor_Samarkand Sherdor futbol klubi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20150222114958/http://wildstat.ru/p/2097/club/URS_Sherdor_Samarkand |date=2015-02-22 }} Wildstat saytida jamoa tarixi va statistikasi * [https://web.archive.org/web/20160601212448/http://lena-dvorkina.narod.ru/FOOTBALL_2013/FC_SNG_2013/Uzbek.html#m116 Sherdor futbol klubi] Jamoa tarixi va statistikasi {{Oʻzbekiston Pro ligasi}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol klublari]] [[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari]] [[Turkum:Samarqand viloyati futbol klublari]] [[Turkum:1990-yilda Oʻzbekistonda tashkil etilganlar]] s54nlql86fkqpqn9zdx3hjy5go9psgy 0 750403 6304633 5738538 2026-10-10T16:18:10Z ~2026-54548-82 315287 /* Televizion rollari */ 6304633 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Melody Anderson|portret=Melody Anderson Photo Op GalaxyCon Richmond 2020.jpg|tavsif=Anderson 2020-yilda [[GalaxyCon]]da|tavallud sanasi={{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1955|12|3|mf=yes}}|tavallud joyi=[[Edmonton|Edmonton, Alberta]], [[Kanada]]|bilimi=[[Carleton University]] ([[Bachelor of Arts|BA]])<br />[[New York University]] ([[Master of Social Work|MSW]])|kasbi=[[Aktrisa]], [[ijtimoiy xodim]], [[notiq]]|faoliyat_yillari=1977-1995-yillar}} '''Melody Anderson''' (1955-yil 3-dekabrda tugʻilgan) — [[kanada]]lik nafaqadagi [[aktrisa]], ijtimoiy xizmatchi va [[giyohvandlik]]ning oilalarga taʼsiri tavsiflashga ixtisoslashgan notiq. Aktrisa sifatida uning eng mashhur roli 1980-yilda suratga olingan ''[[Flash Gordon]]'' filmidagi ''Dale Arden'' roli boʻlgan. Keyinchalik u 1986-yilda [[Chuck Norris]] bilan „''[[Firewalker]]''“ filmida rol ijro etadi. Qoʻshiq aytish bilan birga, u 1970-yillarning oxiri va 1980-yillarda filmlar va televidenieda rollarni olib boradigan aktrisa sifatida ham namoyon boʻladi. == Yoshligi == Oʻrta maktabdan soʻng Anderson [[Ontario|Ontario shtatining]] [[Ottava]] shahridagi Karleton universitetida [[jurnalistika]] boʻyicha bakalavr darajasiga erishadi. Anderson Janubi-sharqiy Osiyo va Avstraliyaga sayohat qilishdan oldin [[Kanada radioeshittirish korporatsiyasi]]da qisqa vaqt davomida efirdagi muxbir sifatida ishlagan va u Sidney gazetasida ishlaydigan birinchi avstraliyalik boʻlmagan ayol muxbirlardan biri boʻlib faoliyat yuritgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.thefix.com/content/actress-turned-therapist-melody-anderson-11200|sarlavha=Playing a Better Melody|muallif=Ackerman|ism=McCarton|sana=1-yanvar 2012-yil|ish=The Fix|kirish sanasi=7-aprel 2019-yil}}</ref>. == Faoliyati == === Aktrisalik === [[Shimoliy Amerika]]ga qaytgan Andersonning birinchi ommabop ishlaridan 1977-yilda „''[[Logan's Run]]“'' serialida mehmon yulduz boʻlganligi va xuddi shu yilda „''Welcome Back, Kotter''“ serialida "Sweathog " rolida boʻlganligidir. U televidenieda koʻplab koʻrsatuvlarda mehmon sifatida ishtirok etgan. ''Archie Bunker’s Place'', ''Battlestar Galactica'', ''Dallas'', ''TJ Hooker'', ''CHiPs'', ''The A-Team'' va ''[[The Fall Guy]]'' filmidagi uchuvchi epizodi shular jumlasidandir. U ''St. Elsewhere'' va ''Jake and the Fatman'' filmlarida takrorlanuvchi rollarni ijro etgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Romero |first=Dennis |date=9-noyabr 1991-yil |title=ʻJake’ Gives Anderson a New Facet in Her Constantly Evolving Career |work=[[Los Angeles Times]] |url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1991-11-09-ca-943-story.html |access-date=1-fevral 2019-yil}}</ref>. U [[NBC]] suratga olgan 1983-yilgi ''Manimal'' serialining ayol bosh qahramoni boʻlgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Scott |first=Vernon |date=5-noyabr 1983-yil |title=Scott's World;NEWLN:'Manimal's' Melody Anderson: Beauty and the beasts |work=[[United Press International]] |url=https://www.upi.com/Archives/1983/11/05/Scotts-WorldNEWLNManimals-Melody-Anderson-Beauty-and-the-beasts/5750436856400/ |access-date=1-fevral 2019-yil}}</ref>. U 1989-yilda „''Murder, She Wrote“'' filmidagi „Prediction: Murder“ epizodida mehmon yulduz boʻlgan<ref>{{kitob manbasi|last=Parish|first=James Robert|authorlink=James Robert Parish|date=1997|title=The Unofficial Murder, She Wrote Casebook|url=https://books.google.com/books?id=7K0HAQAAMAAJ|location=New York|publisher=[[Kensington Books]]|page=180|isbn=1-57566-210-8}}</ref>. Anderson 2009-yil oktyabr oyida [[Manhattan]]da boʻlib oʻtgan Big Apple konventsiyasi kabi janrdagi konvensiyalarida qatnashib turadi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.wizardworld.com/flgoacmeansw.html|sarlavha="Don't miss Melody Anderson at Big Apple Comic-Con" Accessed 18-yanvar 2010-yil|nashriyot=[[Wizard World]]|kirish sanasi=2-avgust 2010-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20110718073326/http://www.wizardworld.com/flgoacmeansw.html|arxivsana=18-iyul 2011-yil}}</ref>. === Ijtimoiy faolligi === Anderson Kaliforniyada sertifikatlangan [[EMDR]] klinikasi/EMDR terapevti sifatida litsenziyalangan xizmat koʻrsatish bilan shugʻullanadi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.emdrtherapistnetwork.com/melody.anderson|sarlavha=Melody J. Anderson, LCSW|ish=EMDR Therapy Network|kirish sanasi=7-aprel 2019-yil|arxivsana=1-yanvar 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150101195347/https://www.emdrtherapistnetwork.com/melody.anderson}}</ref>. Anderson [[New York]] va [[California]] shtatlarida [[LCSW]] (litsenziyalangan klinik [[Ijtimoiy ish|ijtimoiy ishchi]]), Manhattan va Gʻarbiy Los Angelesda xususiy amaliyotlarga egadir. Shuningdek, u Los Angelesdagi bir nechta davolash markazlarida terapiya guruhlarini tashkil qilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://www.psychologytoday.com/us/therapists/melody-anderson-los-angeles-ca/226818|sarlavha=Melody Anderson|ish=Psychology Today|kirish sanasi=7-aprel 2019-yil}}</ref>. Anderson — giyohvandlik va oila boʻyicha xalqaro maʼruzachi va ommaviy axborot vositalari vakili hamdir. U giyohvand moddalarni suiisteʼmol qilish va ruhiy salomatlik bilan bogʻliq boshqa taʼlim sohalari haqida taqdimotlar qilib boradi<ref>[http://www.allamericanspeakers.com/speakers/Melody-Anderson/3380 Melody Anderson], ''All-American Speakers''. Retrieved September 3, 2012</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlarda === {| class="wikitable sortable" !Yil !Sarlavha !Rol ! class="unsortable" |Izohlar |- |1980 |''Flash Gordon'' |Dale Arden | |- |1981 |''Dead &amp;amp; Buried'' |Janet Gillis | |- |1986 |''The Boy in Blue'' |Dulcie | |- |1986 |''Firewalker'' |Patricia Goodwin | |- |1989 |''Speed Zone'' |Lea Roberts | |- |1991 |''Under Surveillance'' |Cathy Meadows | |- |1992 |''Landslide'' |Clair Trinavant | |} === Televizion rollari === {| class="wikitable sortable" !Yil !Sarlavha !Role= ! class="unsortable" |Izohlar |- |1977 |''Welcome Back, Kotter'' |Blonde Sweathog |Epizod: „Sweathog Back-to-School Special“ |- |1978 |''Loganʼs Run'' |Shelia |Epizod: „Carousel“ |- |1979 |''Pleasure Cove'' |Julie |[[Televizion film]] |- |1979 |''Elvis'' |Bonnie |Televizion film |- |1979 |''Battlestar Galactica'' |Brenda Maxwell |Epizod: „Experiment in Terra“ |- |1979 |''B. J. and the Bear'' |Toni |Epizod: „Wheels of Fortune“ |- |1982 |''Archie Bunker’s Place'' |Cheryl |Epizod: „Gary’s Ex“ |- |1982 |''Dallas'' |Linda Farlow |Epizod: „The Big Ball“ |- |1982 |''T. J. Hooker'' |Kate Nichols |Epizod: „Terror at the Academy“ |- |1982 |''The Fall Guy'' |Mary / Mary Walker |2ta epizod |- |1983 |''CHiPs'' |Emily |Epizod: „Day of the Robot“ |- |1983 |''The A-Team'' |Avon |Epizod: „Mexican Slayride“ |- |1983 |''St. Elsewhere'' |Nurse Jill Roberts |5ta epizod |- |1983 |''Manimal'' |Brooke McKenzie |8ta epizod |- |1983 |''Policewoman Centerfold'' |Jennifer Oaks |Televizion film |- |1984 |''Ernie Kovacs: Between the Laughter'' |Edie Adams |Televizion film |- |1984 |''High School U.S.A.'' |Cindy Franklin |Televizion film |- |1986 |''Hotel'' |Lauren Moffat |Epizod: „Triangles“ |- |1986 |''Beverly Hills Madam'' |Claudia Winston |Televizion film |- |1986 |''Philip Marlowe, Private Eye'' |Rhonda Farr |Epizod: „Blackmailers Donʼt Shoot“ |- |1987 |''Deep Dark Secrets'' |Julianne Wakefield |Televizion film |- |1989 |''Murder, She Wrote'' |Katherine Aaron |Epizod: „Prediction: Murder“ |- |1989 |''The Hitchhiker'' |Sterling |Epizod: „The Cruelest Cut“ |- |1989 |''Final Notice'' |Kate Davis |Televizion film |- |1990 |''Hitler’s Daughter'' |Sharon Franklin / Mary Lipscomb |Television film |- |1991-1992 |''Jake and the Fatman'' |Neely Capshaw |6ta epizod |- |1992-1993 |''All My Children'' |Natalie Marlowe / Janet Dillon |61 epizod |- |1993 |''Marilyn & Bobby: Her Final Affair'' |[[Marilyn Monroe]] |Televizion film |- |1995 |''Burkeʼs Law'' |Alexandra Kohl |Epizod: „Who Killed the World’s Greatest Chef?“ |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.counselingbymelody.com}} * {{IMDbda kishi|758}} * {{AllRovi person|1583}} * [https://web.archive.org/web/20060210032116/http://www.allamericanspeakers.com/newspeakerbio/3380/index.php „Melody Anderson“]. All-American Talent & Celebrity Network. * [http://www.dragoncon.org/?q=featured_details_page/3731 „Melody Anderson“]. Dragon Con 2016. {{DEFAULTSORT:Anderson, Melody}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1955-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Kanadalik aktrisalar]] 7v5m7w4l5w55jjfjv1bp1two7ohe2hl 0 752608 6304792 6120578 2026-10-10T21:05:03Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304792 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Saira Banu|portret=Saira Banu grace the Kresha Bajaj's store launch (7).jpg |tavsif=Banu in 2018 |tugʻilgan paytidagi ismi=Saira Bano |tavallud sanasi={{birth date and age|df=yes|1944|08|23}} |tavallud joyi=[[Mussoorie]], [[Uttarakhand]], [[Hindiston]] |onasi=[[Naseem Banu]] |otasi=<!-- include only if they are independently notable or particularly relevant. --> |kasbi=Actress |turmush oʻrtogʻi=[[Dilip Kumar]] |faoliyat_yillari=1961-1976}} '''Saira Banu'''('''Saira Bano''') — 1944-yil 23-avgustda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[Aktyor|aktrisasi]], asosan [[Hind tillari tarixi|hind]] tilidagi filmlarda faoliyat olib borgan. U hind kinosi tarixidagi eng mashhur aktrisalardan biri<ref>{{Veb manbasi|url=https://nasheman.in/nostalgia-saira-banu/|sarlavha=Nostalgia: Saira Banu|sana=29 August 2017}}</ref>. == Faoliyati == Saira Banu sahna va kino aktrisasi [[Nasim Banu|Nasim Banuning]] qizi edi. Uning akasi [[Sulton Ahmad]] (1939-2016) bor edi, u oʻzidan besh yosh katta edi.  Banu 1960-yilda hind filmlaridagi debyuti uchun ish boshlaganida 16 yoshda edi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Rana Siddiqui Zaman|url=http://www.thehindu.com/arts/cinema/article566682.ece|sarlavha=Arts / Cinema : My First Break: Saira Banu|ish=The Hindu|sana=12 August 2010|kirish sanasi=10 July 2012|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100826233604/http://www.thehindu.com/arts/cinema/article566682.ece|arxivsana=2010-08-26|qaralgan sana=2022-07-19}}</ref>. U dasturda asosiy isteʼdodi va ozgina raqs tajribasi borligini aytdi. Uning tengdoshlarining barchasi klassik tarzda tarbiyalangan, shuning uchun u oliy ligaga qoʻyilmagan. Banu Kathak va Bharata Natyam darslarini muvaffaqiyatli oʻta boshladi va oʻzini professional tarzda tayyorladi. Tez orada u raqqosa boʻldi va uning filmlarida uning raqslari koʻproq tasvirlangan. Banu aktyorlik debyutini 1961-yilda suratga olingan [["Jungli"|"''Jungli''"]] filmida [[Shammi Kapoor|Shammi Kapoorga]] bilan juftlik rol ijro etdi va buning uchun u o‘zining birinchi [[Filmfare]] nominatsiyasida „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasini qo‘lga kiritdi. Ushbu filmdagi mashhur qoʻshiq „Yaahoo! Chahe Koi Mujhe Junglee Kahe“ [[Muhammad Rafi]] tomonidan kuylangan, u katta muvaffaqiyatga erishdi. ''Junglini'' Aghajani Kashmeri (aka Kashmir va Agha Jani) yozgan, u shuningdek, Laknau shahridan Urdu adabiyoti va sheʼriyatiga oid maʼlumotlarini hisobga olgan holda, [[Urducha Vikipediya|urdu]] tilida muloqot qilish boʻyicha murabbiylik qilgan. ''Jungli'' muvaffaqiyatli aktrisa sifatida karerasining boshlanishi edi. Uning obrazi romantik qahramon obrazi edi va u koʻplab sevgi hikoyalarida rol ijro etgan. U oʻzining birinchi qahramonini rejissyor Manmohan Desayning filmini Shammi ''Kapoorga'' bilan juftlik rol ijro etib qilgan. Bu vaqt ichida uning muvaffaqiyatli filmlaridan baʼzilari orasida ''[[Juk Gaya Aasman]] bilan'' ''[[Aayi Milan Ki Bela]] filmida'', [[Rajendra Kumar]] bilan ''[[Aprel Fool]] va'' [[Biswajeet]] ''filmida'', [[Mukherji]] ''bilan'' ''Aao Pyaar Karen'' va ''Shagird Joy filmida,'' Banu Dev Anand bilan ''Pyar Mohabbat'' filmida ham rollar ijro etgan.  ''Aman (1967)'', [[Rajendra Kumar|Rajendra Kumarning]] bilan juftlik filmi uning turmush qurganidan keyin birinchi chiqishi edi. U [[Manoj Kumar]], ''Shaadi'', ''Purab'' ''Aur Paschim'' va Balidan bilan uchta filmda rol ijro etgan. 1968-yilda [[Sunil Dutt|Sunil Duttning]] bilan juftlik filmi „''Padosan''“ filmi uni oliy ligaga olib chiqdi va shundan keyin u bir necha yil davomida qahramon rolini ijro etishiga sabab boʻldi. ''Viktoriya № 203'' Navin Nischol bilan uning eng katta hiti. U eri bilan uchta filmda rol ijro etgan: Gopi, ''Sagina'' va ''Bayraag.'' Faqat Gopi kassada muvaffaqiyat qozondi. U [[Dharmendra]] bilan oltita rol ijro etgan: [[Jwar Bhata]], ''[[Aadmi Aur Insaan]]'', ''[[Resham Ki Dori]]'', [[Pocket Maar]], ''[[International Crook]]'' va ''[[Chaitali]]'', ulardan 5 tasi Superhit edi.  Intervyuda u Rajesh Xanna bilan ishlash imkoniyatini qoʻldan boy berganidan afsusda ekanligini aytdi. U iqtibos keltirdi: „Men u bilan ''Choti Bahuda'' (1971) ishlashim kerak edi, lekin kasal boʻlganim uchun qila olmadim. Men u bilan ikki kun o‘q uzdim va u juda maftunkor, kamtar va uyatchan odam ekanini ko‘rdim“ <ref>{{Veb manbasi|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/news/Rajesh-Khanna-was-very-shy-person-Saira-Banu/articleshow/15030142.cms|sarlavha=Rajesh Khanna was very shy person: Saira Banu – Times of India|ish=The Times of India}}</ref> U ''Aarop'' filmida Vinod Xanna va ''Zameer'' va " ''Hera Feri'' „ filmlarida [[Amitabh Bachchan]] bilan birga boʻlgan. 1976-yilda Sunil Dutt bilan ''Nehle Pe Dehla'' uning soʻnggi muvaffaqiyatli filmi edi. ''Daaman Aur Aag'', ''Mounto'' va ''Koi Jeeta Koi Haara'' kabi koʻplab floplar va ''Faisla'', ''Mera Vachan Geeta Ki Kasam'' va ''Aarambh'' kabi filmlar ushlanib, u qahramon sifatida oʻz karerasining pardalarini tortdi. U eng yaxshi [[Aktyor|aktrisa]] uchun uchta ''[[Filmfare]]'' nominatsiyasini qoʻlga kiritdi: ''[[Shagird]]'' (1967), ''[[Diwana]]'' (1968) va ''[[Sagina]]'' (1974). Biroq, Banu muvaffaqiyatga erishganiga qaramay, bir qancha tanqidchilar uni isteʼdodga emas, balki glamurlikka erishganidan nolishadi. Tanqidga javoban u 1973-yildagi intervyusida shunday dedi:<ref>{{Veb manbasi|sarlavha='What Matters is That I am Around': When Saira Banu Gave Befitting Reply to Critics|url=https://www.news18.com/news/movies/what-matters-is-that-i-am-around-when-saira-banu-gave-befitting-reply-to-critics-4576901.html|kirish sanasi=23 December 2021|ish=News18|til=en}}</ref> {{Quote|Balki ular (tanqidchilar) haqdir lekin eng muhimi, ular yoqadimi yoki yoʻqmi, men borligimdir. Yodingizda boʻlsin, buyuk yulduz [[Madxubala]] haqida ham uni [[Merilin Monro]]ga qiyoslagan holda aytilgan va men shunday mashhur ekanligimdan xursandman!}} Banu [["Duniya"|“''Duniya''"]] (1984) filmida erining bilan juftlik rolsida kamoda rol ijro etgan, unda „Teri meri zindagi“ qoʻshigʻi juda mashhur boʻlgan. ''Faisla'' 1988-yilda chiqarilgan va rasman uning soʻnggi filmi.  == Shaxsiy hayoti == Banu 1966-yil 11-oktyabrda aktyor [[Dilip Kumar|Dilip Kumarga]] turmushga chiqdi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Dilip Kumar saw a psychoanalyst after acting as Devdas|url=http://www.tribuneindia.com/2002/20020707/spectrum/book3.htm|nashriyot=The Sunday Tribune|kirish sanasi=14 August 2011|muallif=Devinder Bir Kaur|sana=7 July 2002}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Dilip Kumar turns 84|url=http://ibnlive.in.com/news/dilip-kumar-turns-84-/28169-8.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121017023645/http://ibnlive.in.com/news/dilip-kumar-turns-84-/28169-8.html|arxivsana=17 October 2012|nashriyot=[[IBN Live]]|kirish sanasi=14 August 2011|sana=11 December 2006}}</ref>. Nikoh paytida Banu 22, Kumar 44 yoshda edi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Age no bar for these Bollywood couples|url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/hindi/bollywood/photo-features/age-no-bar-for-these-bollywood-couples/Dilip-Kumar-Saira-Banu/photostory/61561209.cms|ish=Times of India}}</ref>. == Filmografiya == {| class="wikitable sortable" !Yil !Film !Xarakter !Qoʻshimcha eslatmalar |- |1961-yil !''Junglee'' |Rajkumari |Nominated—Filmfare Award for Best Actress |- |1962-yil !''Shaadi'' |Gauri | |- |1963-yil !''Bluffmaster'' |Seema | |- | rowspan="4" |1964-yil !''Ayee Milan Ki Bela'' |Barkha | |- !''April Fool'' |Rita Christiana | |- !''Aao Pyaar Karen'' |Shalini | |- !''Door Ki Awaz'' |Bela / Jyoti | |- | rowspan="3" |1966-yil !''Saaz Aur Awaaz'' |Geeta | |- !''Yeh Zindagi Kitni Haseen Hai'' |Princess Sarita / Sarita |Double Role |- !''Pyar Mohabbat'' |Rita Singh | |- | rowspan="3" |1967-yil !''Shagird'' |Poonam |Nominated—Filmfare Award for Best Actress |- !''Diwana'' |Kamini Gupta |Nominated—Filmfare Award for Best Actress |- !''Aman'' |Meloda | |- | rowspan="2" |1968-yil !''Padosan'' |Bindu | |- !''Jhuk Gaya Aasmaan'' |Priya Khanna | |- |1969-yil !''Aadmi Aur Insaan'' |Meena Khanna | |- | rowspan="2" |1970-yil !''Gopi'' |Seema | |- !''Purab Aur Paschim'' |Preeti | |- |1971-yil !''Balidaan'' |Sheela | |- |1972-yil !''Victoria No. 203'' |Rekha | |- | rowspan="2" |1973-yil !''Jwar Bhata'' |Gayatri | |- !''Daaman Aur Aag'' |Rita | |- | rowspan="6" |1974-yil !''Resham Ki Dori'' |Anupama | |- !''International Crook'' |Seema | |- !''Sagina'' |Lalita |Nominated—Filmfare Award for Best Actress |- !''Pocketmaar'' |Asha Rai | |- !''Aarop'' |Aruna | |- !''Paise Ki Gudiya'' |Madhavi | |- | rowspan="5" |1975-yil !''Zameer'' |Sunita Singh | |- !''Saazish'' |Sunita | |- !''Chaitali'' |Chaitali | |- !''Aakhri Daao'' |Reena | |- !''Mounto'' |Meena | |- | rowspan="5" |1976-yil !''Aarambh'' | | |- !''Bairaag'' |Tara | |- !''Hera Pheri'' |Kiran Singh | |- !''Koi Jeeta Koi Haara'' | | |- !''Nehle Pe Dehla'' | | |- |1977-yil !''Mera Vachan Geeta Ki Kasam'' |Champa |Delayed Film |- |1978-yil !''Kaala Aadmi'' | |Delayed Film |- | rowspan="2" |1980-yil !''Desh Drohi'' | |Delayed Film |- !''Lahu Pukarega'' | |Delayed Film |- |1984-yil !''Duniya'' |Sumitra Kumar |Cameo Appearance In Song „Teri Meri Zindagi“   |- |1988-yil !''Faisla'' |Radha |Delayed Film |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:1944-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:XX asr hind aktrisalari]] [[Turkum:Filmfare mukofoti sohiblari]] o2eu09nnnmqgop4qizp8wtip9lbrkxl 0 752965 6304852 6133567 2026-10-11T02:03:03Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304852 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|portret=File:Sarah Daniels Headshot.jpg|tugʻilgan paytidagi ismi=Sarah Daniels|tavallud sanasi=1989-yil 1-avgust|tavallud joyi=[[Tallahassee]], [[Florida]], [[AQSh]]|vafot sanasi=|vafot joyi=|kasbi=Aktrisa, qoʻshiqchi|faoliyat_yillari=2001-yildan hozirgi kungacha|sayt={{URL|sarahdaniels.com}}|turmush oʻrtogʻi=Skye Scottx (2018-yildan 2019-yilgacha) Christopher Barrett (2020-yildan hozirgi kungacha)|bolalari=}} '''Sarah Daniels''' — [[amerikalik]] [[aktrisa]], [[qoʻshiqchi]] va Twitch strimeri. == Yoshligi == Sarah Daniels Florida shtatining Tallahassi shahrida John va Adriennening oilasida tugʻilgan va bir katta singlisi Alyssa bor. Daniels [[Celebration (Florida)|Florida shtatidagi Celebration]] shahrida oʻsgan, u yerda uch yoshidan boshlab u raqs darslariga kirgan va bugungi kunda ham davom etmoqda. 12 yoshida Danielsga „Bear in the Big Blue House Live“dagi birinchi milliy gastrol taklif qilindi, bu AQShning sharqiy va janubiy qismiga toʻqqiz oylik gastrol boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hagen |first=Mindy |date=10-noyabr 2002-yil |title=Celebration girl dances her way into big show |pages=[https://www.newspapers.com/clip/92395533/sarah-daniels/ K 1], [https://www.newspapers.com/clip/92395472/sarah-daniels/ K 5] |work=The Orlando Sentinel |url=https://www.newspapers.com/clip/92395533/sarah-daniels/ |access-date=12-yanvar 2022-yil |via=[[Newspapers.com]]}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Daniels ishtiyoqli oʻyinchi va Twitch xizmatida toʻliq vaqtli strimerdir<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bungie.net/en/News/Article/45942/7_Community-Focus---SarahDaniels|sarlavha=Community Focus - SarahDaniels|ish=Bungie.net|qaralgan sana=7-avgust 2018-yil|arxivsana=2022-07-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220720112114/https://www.bungie.net/en/News/Article/45942/7_Community-Focus---SarahDaniels}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://influentialgentleman.com/influential-women-spotlight-sarah-daniels/|sarlavha=Influential Women Spotlight: Sarah Daniels|ish=Influentialgentleman.com|qaralgan sana=7-avgust 2018-yil|arxivsana=2018-07-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180717184157/http://influentialgentleman.com/influential-women-spotlight-sarah-daniels/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.twitch.tv/imsarahdaniels|sarlavha=ImSarahDaniels - Twitch|ish=Twitch|qaralgan sana=24-dekabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171119143202/https://www.twitch.tv/imsarahdaniels|arxivsana=November 19, 2017}}</ref>. Deniels yaqinda <nowiki><i>The Indianapolis Star</i></nowiki> gazetasida chop etilgan besh sahifalik maqolada ''Walt Disney World'' qoʻlida uzoq muddatli ovqatlanish buzilishi bilan kurashayotgani haqida gapirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indystar.com/story/entertainment/arts/2019/02/07/she-was-told-to-look-more-like-little-mermaid-ariel-years-later-she-still-weighs-food/2614372002/|sarlavha=She was told to look more like the 'Little Mermaid.' Years later, she still weighs food.|ism=Domenica|muallif=Bongiovanni|ish=Indianapolis Star|qaralgan sana=29-yanvar 2020-yil}}</ref>. 2017-yil oktabr oyida Daniels oʻrtoq aktyor Skye Scott bilan unashtirildi. 2018-yil sentabr oyida er-xotin shaxsiy marosimda turmush qurishdi, ammo 2019-yil dekabr oyida ular ajrashishdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://clips.twitch.tv/PeacefulBrightChickenPrimeMe|sarlavha=PeacefulBrightChickenPrimeMe - Twitch|ish=Twitch|qaralgan sana=14-sentabr 2019-yil}}</ref>. Daniels oʻzining [[Twitter]] akkauntida Kristofer Barretga 2020-yil 10-may kuni shaxsiy marosimda turmushga chiqqanini eʼlon qildi<ref>{{tweet manbasi|user=SarahDanielsTV|title=Today I married the man of my dreams. It couldn’t have been more perfect. Professional pics soon but here are some…<!-- full text of tweet that Twitter returned to the bot (excluding links) added by TweetCiteBot. This may be better truncated or may need expanding (TW limits responses to 140 characters) or case changes. -->|date=10-may 2020-yil}}</ref>. == Faoliyati == Daniels hozirda Twitch.tv saytida toʻliq vaqtli oʻyin strimeri boʻlib, u Buchvaldda Aleks Robles tomonidan espor va brendli turmush tarzi bilan shugʻullanadi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Sarah Daniels Instagram|url=https://www.instagram.com/p/B450oQhJcyo/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220720112115/https://www.instagram.com/p/B450oQhJcyo/|arxivsana=2022-07-20|ish=Instagram|kirish sanasi=20-iyul 2022-yil}}</ref>. Daniels oʻn olti yoshidan boshlab The [[Walt Disney World koʻngilochar majmui|Walt Disney Resort]] -da kontsert berishni boshladi va butun faoliyati davomida Qoʻshma Shtatlar boʻylab shoularda qatnashdi. U Fireside teatrida<ref>{{Veb manbasi|url=http://rockrivertimes.com/2012/06/13/theater-review-legally-blonde-gets-winning-verdict-at-the-fireside/|sarlavha=Theater Review: 'Legally Blonde' gets winning verdict at The Fireside - - The Rock River Times|ish=rockrivertimes.com|qaralgan sana=24-dekabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171225140025/http://rockrivertimes.com/2012/06/13/theater-review-legally-blonde-gets-winning-verdict-at-the-fireside/|arxivsana=December 25, 2017}}</ref> „Legally Blonde: The Musical“ filmida Elle Woodsning bosh rolini oʻynagan va Brodveydagi Michael Arden rejissyori „Merrily We Roll Along“<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.hollywoodreporter.com/review/merrily-we-roll-along-theater-952935|sarlavha='Merrily We Roll Alongʻ: Theater Review|ish=[[The Hollywood Reporter]]|sana=5-dekabr 2016-yil|qaralgan sana=24-dekabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170126061521/http://www.hollywoodreporter.com/review/merrily-we-roll-along-theater-952935|arxivsana=January 26, 2017}}</ref> filmida oʻynagan. 2017-yil dekabr holatiga koʻra, uning eng soʻnggi roli [[Phoenix (Arizona)|Arizona shtatining Feniks]] shahridagi Feniks teatrida Mamma Mianing sahna asari boʻlib, u yerda Sophie Sheridan obrazini oʻynagan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.buzzfeed.com/cassiesmyth/badass-women-gamers-you-really-need-to-know-about|sarlavha=23 Incredible Women Gamers Who You Really Need To Watch|ish=Buzzfeed.com|qaralgan sana=7-avgust 2018-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.broadwayworld.com/phoenix/article/BWW-Previews-Cast-Announced-for-MAMMA-MIA-at-Phoenix-Theatre-20170811|sarlavha=BWW Previews: Cast Announced for MAMMA MIA! at Phoenix Theatre|ism=Kyle Christopher|muallif=West|ish=Broadwayworld.com|qaralgan sana=24-dekabr 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171225140025/https://www.broadwayworld.com/phoenix/article/BWW-Previews-Cast-Announced-for-MAMMA-MIA-at-Phoenix-Theatre-20170811|arxivsana=December 25, 2017}}</ref>. U Mamma Mia yangi spektaklida Sofi rolini takrorladi. 2018-yil mart oyidan Arkanzas repertuar teatrida chiqish qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.arktimes.com/arkansas/mamma-mia-charms/Content?oid=15957279|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180705063128/https://www.arktimes.com/arkansas/mamma-mia-charms/Content?oid=15957279|arxivsana=2018-07-05|sarlavha=Mamma Mia Charms|ism=Heather|muallif=Steadham|ish=ArkansasTimes.com}}</ref>. 2018-yil may oyida u Toronto qishki bogʻi teatrida „''Greyz''“ spektaklida Sandy muqobili sifatida paydo boʻldi va keyinchalik Sandyning bosh rolida Janel Parrishni almashtirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://greaseonstage.com/stories/beyond-the-bio-pink-ladies|sarlavha=The Pink Ladies|qaralgan sana=13-iyul 2018-yil|arxivsana=30-oktabr 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20201030183217/https://greaseonstage.com/stories/beyond-the-bio-pink-ladies/}}</ref>. 2019-yil fevral oyida u Beef and Boards teatrida „''Grease''“ spektaklida Sandy rolida paydo boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.beefandboards.com/2019/02-grease/cast.html|sarlavha=Grease Michigan Cast|ish=beefandboards.com|qaralgan sana=10-fevral 2019-yil|arxivsana=2019-02-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190212011332/http://www.beefandboards.com/2019/02-grease/cast.html}}</ref>. U yerda unga ''"The Little Mermaid''" filmidagi Ariel rolini<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.broadwayworld.com/indianapolis/article/Photo-Flash-THE-LITTLE-MERMAID-Swims-Into-Beef-Boards-20190523|sarlavha=Photo Flash: THE LITTLE MERMAID Swims Into Beef & Boards|muallif=BWW News Desk|ish=BroadwayWorld.com|qaralgan sana=29-yanvar 2020-yil}}</ref>, shuningdek, [[Mickey Mouse]] va Alices rolini taklif qilishdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.broadwayworld.com/indianapolis/article/Photo-Flash-Beef-Boards-Dinner-Theatre-Presents-HAIRSRPAY-20190822|sarlavha=Photo Flash: Beef & Boards Dinner Theatre Presents HAIRSRPAY|muallif=BWW News Desk|ish=BroadwayWorld.com|qaralgan sana=29-yanvar 2020-yil}}</ref>. === Film === {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" |Film |- ! Yil ! Film ! Rol ! Izohlar |- |2014 |Frozen on Broadway: First Look |Merry Villager | Qisqa |- |} === televizor === {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" ! colspan="4" style="background: LightSteelBlue;" |Televizion |- ! Yil ! Nomi ! Rol ! Izohlar |- |2016 |''OFF! A New Internet Comedy'' |Sachez/Rubin/Caldwell | Takroriy |- |2014 |''[[:en:Deadly Sins (TV series)|Deadly Sins]]'' |Summer | 3-fasl, 6-qism |- |2014 |''[[:en:The Dr. Oz Show|The Dr. Oz Show]]'' |Herself — Nap Expert | 5-fasl, 138-qism |- |2013 |''[[:en:Tamron Hall#Deadline: Crime with Tamron Hall|Deadline: Crime with Tamron Hall]]'' |14 Year Old Girl | 1-fasl, 11-qism |- |2010 |[[:en:52nd Annual Grammy Awards|52nd Annual Grammy Awards]] | | TBWA/Chiat/Kunlik reklama |- | |Solace |Guest Star | |- | |eCompliments |Lead | |- | |Jackie Evancho: In Concert |Featured Vocalist | PBS |- |} === Teatr === {| class="wikitable" style="font-size: 90%;" ! colspan="3" style="background: LightSteelBlue;" |Teatr |- ! Yil ! Nomi ! Rol |- |2021 |''[[:en:Newsies (musical)|Newsies]]''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.broadwayworld.com/indianapolis/article/Photos-Disneys-NEWSIES-Opens-Tonight-At-Beef-Boards-Dinner-Theatre-20210819|title=Photos: Disney's NEWSIES Opens Tonight At Beef & Boards Dinner Theatre}}</ref> |Katherine Plumber |- |2019 |''[[:en:Hairspray (musical)|Hairspray]]''<ref>https://beefandboards.com/Online/default.asp?doWork::WScontent::loadArticle=Load&BOparam::WScontent::loadArticle::article_id=788187B1-52AD-4D6E-AB63-156942AD0C5F</ref> |Amber Von Tussle |- |2019 |''[[:en:The Little Mermaid (musical)|The Little Mermaid]]''<ref>{{Veb manbasi|url=https://indyschild.com/the-little-mermaid-at-beef-boards/|title=The Little Mermaid at Beef & Boards|date=28-may 2019-yil|website=Indy's Child Magazine|access-date=29-yanvar 2020-yil}}</ref> |Ariel |- |2019 |''Grease'' |Sandy |- |2018 |''Grease''<ref>{{veb manbasi|url=https://greaseonstage.com/grease-cast/|title=Grease Toronto Cast|website=Greaseonstage.com|access-date=13-iyul 2018-yil|arxivsana=19-iyul 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719203622/https://greaseonstage.com/grease-cast/}}</ref> |Sandy |- |2018 |''Mamma Mia''<ref>{{veb manbasi|url=https://www.thv11.com/video/news/entertainment-news/sarah-daniels-talks-mamma-mia-and-sings-a-song-from-the-show/91-8059651|title=Sarah Daniels talks|website=Thv11.com|access-date=7-avgust 2018-yil}}</ref><ref>https://www.therep.org/attend/2017-18-season/mamma-mia/sarah-danielsstar/ {{dead link|date=2018-yil avgust}}</ref> |Sophie Sheridan |- |2017 |''Mamma Mia'' |Sophie Sheridan |- |2016 |''Merrily We Roll Along''<ref>{{veb manbasi|url=https://lawestmedia.com/lawest/theater-review-merrily-roll-along-wallis-annenberg-center/|title=Play review: "Merrily We Roll Along" - at the Wallis - doesn't always roll merrily along - LA West Media|date=7-dekabr 2016-yil|website=Lawestmedia.com|access-date=7-avgust 2018-yil}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> |Female Swing |- |2016 |''[[:en:Frozen – Live at the Hyperion|Frozen]]'' |Young Elsa/Ensemble |- |2014 |''Little Masalan, Youʼre The Very Man''<ref>{{veb manbasi|url=http://www.lessthanrent.org/new-page/|title=Little Masalan, Little Masalan, You're The Very Man!|website=Less Than Rent Theatre|access-date=24-dekabr 2017-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20161022062239/http://www.lessthanrent.org/new-page|archive-date=October 22, 2016|df=mdy-all}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.theaterinthenow.com/2014/04/round-up-time-withsarah-daniels.html|title=Round Up Time with...Sarah Daniels|website=Theaterinthenow.com|access-date=7-avgust 2018-yil}}</ref> |Taylor Swift |- |2014 |''Money$hot! A New Musical'' *** |Jenny Tillson |- |2012 |''[[:en:Legally Blonde (musical)|Legally Blonde]]'' |Elle Woods |- |2012 |''Avenue Q''<ref>{{veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/entertainment/os-avenue-q-review-theatre-downtown-20110910-story.html|title=Theater review: 'Avenue Q' from Theatre Downtown|author=Matthew J. Palm|website=Orlandosentinel.com|access-date=24-dekabr 2017-yil|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20171225140025/http://www.orlandosentinel.com/entertainment/os-avenue-q-review-theatre-downtown-20110910-story.html|archive-date=December 25, 2017|df=mdy-all}}</ref> |Kate Monster/Lucy the Slut |- |2012 |''Voyage Of The Little Mermaid'' |Ariel |- |2002 |''Bear In The Big Blue House'' |Jenny Mann |- |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Amerikalik aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik ovoz aktrisalari]] [[Turkum:Amerikalik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1989-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1-avgustda tugʻilganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Amerikalik ayol qoʻshiqnavislar]] [[Turkum:Amerikalik ayol pop-qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqchilar]] lapghvytnporh6xslxm6vo2ik7nwcpm 0 752977 6304985 6106099 2026-10-11T10:14:23Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304985 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Shavkatxoʻja Abdurahmonov | toʻliqism = Shavkatxoʻja Abdurahmonov | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1968|08|14}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Qirgʻiziston}} | boʻyi = {{boʻy|cm=174}} | pozitsiya = [[Hujumchi (futbol)|Hujumchi]], [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarim himoyachi]] | yillar1 = 1992—1994 | klublar1 = Semetey (Qizil-Qiya) | isht1 = 64 | gollar1 = 56 | yillar2 = 1995—1996 | klublar2 = [[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]] | isht2 = 43 | gollar2 = 11 | yillar3 = 1996 | klublar3 = [[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]] (Fargʻona) | isht3 = 12 | gollar3 = 1 | yillar4 = 1997—1998 | klublar4 = [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] | isht4 = 35 | gollar4 = 4 | yillar5 = 1999—2001 | klublar5 = [[Andijon (futbol klubi)|Andijon]] | isht5 = 94 | gollar5 = 2 | yillar6 = 2002 | klublar6 = Qizil-Qiya | isht6 = 15 | gollar6 = 5 | milliyjamoa1 = [[Qirgʻiziston milliy futbol terma jamoasi|Qirgʻiziston]] | milliyyillar1 = 1992 | milliyisht1 = 1 | milliygollar1 = 0 }} '''Shavkatxoʻja Abdurahmonov''' ([[1968-yil]] 14-avgustda tugʻilgan) – [[qirgʻiziston]]lik [[futbolchi]], shuningdek, [[Oʻzbekiston]] fuqaroligiga ega, [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] va [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarimhimoyachi]]. [[Qirgʻiziston]] terma jamoasida oʻynagan. [[1994-yil]] [[Qirgʻiziston]]ning eng yaxshi futbolchisi boʻlgan. == Tarjimai holi == [[Sovet]] davrida ustalar musobaqalarida oʻynamagan. [[Qirgʻiziston]] mustaqil [[chempionat]]i tashkil etilgandan soʻng, „Semetey“ (Qizil-Qiya) klubi tarkibida oliy ligada oʻynay boshlagan. Dastlabki uch mavsumda milliy [[chempionat]]ning eng yaxshi toʻpurarlaridan biri boʻlib, 64 oʻyinda 56 gol urgan, [[1992-yil]]da toʻpurarlar bahsida ikkinchi (20 gol), [[1994-yil]]da uchinchi oʻrinni (17 ta gol) egallagan. [[1993-yil]]da kuchli oʻntalikka kirgan (19 ta gol). [[1994-yil]]da oʻz klubi bilan [[chempionat]]ning kumush medali sohibiga aylangan va mavsum yakunida [[Qirgʻiziston]]ning eng yaxshi [[futbolchi]]si deb topilgan. [[1995-yil]]dan [[Oʻzbekiston]] oliy ligasida „[[Atlaschi (futbol klubi)|Atlaschi]]“ (Margʻilon), „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ (Fargʻona), „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ (Namangan), „[[Andijon (futbol klubi)|Andijon]]“ klublarida toʻp surgan. „[[Neftchi (futbol klubi)|Neftchi]]“ tarkibida [[1996-yil]]da yarim mavsum oʻtkazib, chempionat kumush medali sohibi va [[Oʻzbekiston]] kubogi sohibiga aylangan. „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ tarkibida ikki karra bronza medali sohibi (1997, 1998), 1998-yilgi mamlakat Kubogi sohibi boʻlgan. Faoliyati yakunida „Qizil-Qiya“ga qaytib, yana bir mavsumni mahalliy klubda oliy ligada oʻtkazgan. Umuman olganda, faoliyati davomida [[Qirgʻiziston]] oliy ligasida 79 ta oʻyin oʻtkazib, 61 ta gol urgan, Oʻzbekiston oliy ligasida 184 ta oʻyin oʻtkazib, 18 ta gol urgan. [[Qirgʻiziston]] terma jamoasida [[1992-yil]] 25-oktyabrda Markaziy Osiyo kubogi doirasida [[Qozogʻiston]]ga qarshi yagona oʻyin oʻtkazgan<ref>[http://footballfacts.ru/matches/364356 Kazaxstan 2:0 Kirgiziya] {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://footballfacts.ru/person/133411 Shavkatxoʻja Abdurahmonov] Footballfacts saytida futbolchi profili * {{NFT player|12518}} {{Qirgʻizistonda yilning eng yaxshi futbolchisi}} {{DEFAULTSORT:Abdurahmonov, Shavkat}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Qirgʻizistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Atlaschi FC futbolchilari]] [[Turkum:Andijon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Neftchi (Fargʻona) futbolchilari]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:FC Shaxtyor Qizilqiya futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Qirgʻizistonlik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Qirgʻizistonda yilning eng yaxshi futbolchisi]] [[Turkum:Sportchilar]] 12s5vfvr2o3t80lu1z99qoaqvlu7aiq 0 757421 6304855 5434918 2026-10-11T02:40:04Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304855 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Sariq quyon | tasvir = Lepus flavigularis 2.jpg | olam = [[Eukariotlar]] | tip = [[Xordalilar]] | sinf = [[Sut emizuvchilar]] | oila = [[Tovushqonlar]] | urugʻ = [[Quyonlar]] | sarlavha = Xalqaro ilmiy nomi | sarlavha_matn = Lepus flavigularis [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%92%D0%B0%D0%B3%D0%BD%D0%B5%D1%80,_%D0%98%D0%BE%D0%B3%D0%B0%D0%BD%D0%BD_%D0%90%D0%BD%D0%B4%D1%80%D0%B5%D0%B0%D1%81 Wagner], 1844 | turlari = Sariq quyon | range_map = Tehuantepec Jackrabbit area.png | sarlavha1 = Areal }} '''Sariq quyon''' ({{Lang-la|Lepus flavigularis}}) — tovushqonlar oilasiga mansub ''[[Quyonlar|Lepus]]'' jinsining bir turi. Uning yana bir nomlaridan biri tauantepek quyoni boʻlib, u bu nomni oʻzi yashaydigan sohil nomidan olgan. == Areal == Sariq quyon [[Meksika]], [[Oaxaca]] va Tauantepek koʻrfazi qirgʻogʻida yashaydi. U 500 m dan oshmaydigan balandlikda yashaydi. Hozirgi vaqtda bu quyon ochiq oʻtloqlar va qirgʻoq boʻyidagi oʻtloq qumtepalarda yashaydi. Sariq quyonning oldingi tarqalishi batafsil hujjatlashtirilmagan, ammo uning tarixiy geografik diapazoni Meksikaning Tinch okeani sohilidagi Tauantepek koʻrfazi Oaxakadagi Salina Kruzdan Chiapasdagi Tonalaga qadar, taxminan 5000 kvadrat kilometrni tashkil etadi<ref>Nelson, E. W. (1909). "[[doi:10.3996/nafa.29.0001|The rabbits of North America]]". ''North American Fauna''. '''29''': 9–287. doi:10.3996/nafa.29.0001.</ref>. == Xulq-atvor == Ular kun botishida va tunda oʻz hayot tarzini olib boradi. Oʻtlar va boshqa yashil oʻsimliklarni iste'mol qiladi. Naslchilik mavsumining davomiyligi fevraldan dekabrgacha davom etishi mumkin. Ular uchun yomgʻirli mavsumda (maydan oktyabrgacha) koʻpayishning eng yuqori nuqtasi hisoblanadi. Bir qorinda oʻrtacha 2 ta bola boʻladi. Ikkala jinsli quyonchalar ham tugʻilgandan olti-yetti oy oʻtgach jinsiy yetuklikka erishadilar. == Morfologik xususiyatlar == Umumiy uzunligi 59,5 sm. Kattalarning vazni 3500 dan 4000 grammgacha. Katta quloqlari va oyoqlari bor. Quloqlarning pastki qismidan boshning orqa tomoniga va oq tomonlari boʻlab choʻzilgan ikkita qora chiziq tufayli uni boshqa quyon turlaridan tezda ajratish oson<ref>Flux, J. E. C. & R. Angermann (1990). "The hares and jackrabbits". In Chapman, J. A. & J. E. C. Flux (eds.). ''Rabbits, hares, and pikas. Status survey and conservation action plan''. Gland, Switzerland: International Union for Conservation of Nature and Natural Resources. pp. 61–94.</ref>. Qorni oq, orqa tomoni qora chiziqli och jigarrang, dumlari kulrang, dum yuqorisi qora rangda. == Turlarni himoya qilish == Sariq quyon Meksikaning NOM-059-ECOL-2001 rasmiy hujjatida yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlar roʻyxatiga kiritilgan va Xalqaro Tabiatni Muhofaza qilish Ittifoqi ([[:ru:Международный союз охраны природы|IUCN]]) tomonidan yoʻqolib ketish xavfi ostida turgan turlarning Qizil roʻyxatiga kiritilgan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.iucnredlist.org/details/11790/0 Servantes, F.A., Lorenzo, C., Farias, V. va Vargas, J. 2008.] [http://www.iucnredlist.org/details/11790/0 Lepus flavigularis] * Fernando A. Servantes: Lepus flavigularis. In: Sutemizuvchilar turlari. 423, 1993, S. 1-3 [https://web.archive.org/web/20120819113818/http://www.science.smith.edu/departments/Biology/VHAYSSEN/msi/pdf/i0076-3519-423-01-0001.pdf PDF] [[Turkum:Quyonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha hayvonlar]] fobtedw8e4cc6v5po8x3fmj1y69a165 0 765740 6304571 6145542 2026-10-10T13:46:53Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304571 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Robert Jervis | tasvir = Robert Jervis (7045512599).jpg | tasvir_eni = 300px | izoh = | tugʻilgan paytidagi ismi = | tavallud sanasi = 1940-yil 30-aprel | tavallud joyi ={{AQSH}} | vafot sanasi = 2021-yil 9-dekabr | vafot joyi = | turmush oʻrtogʻi = | taʼlimi = | fuqaroligi = | millati = | dini = | kasbi = olim | mukofotlari = | unvoni = | faoliyat_yillari = | boʻyi = | otasi = | onasi = | bolalari = | bilimi = | partiyasi = | sayt = | imzo = }} '''Robert Jervis''' (Robert Jervis; 1940-yil 30-aprel, AQSh — 2021-yil 9-dekabr) — [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik [[olim]], siyosiy fanlar doktori, [[Kolumbiya universiteti]]ning xalqaro aloqalar va jamoat siyosati professori, AQSh milliy fanlar akademiyasining a'zosi (2021). Amerika ilm-fanni rivojlantirish assotsiatsiyasi va Amerika fanlar va san'at akademiyasining a'zosi. Ilgari Amerika siyosiy fanlar assotsiatsiyasi prezidenti boʻlib ishlagan. 1990-yilda u "yadro inqilobining ahamiyati: Davlat boshqaruvi va Armageddon istiqboli" (yadro inqilobining Ma'nosi: Statecraft va Armageddonning istiqboli) kitobi uchun Gravemayer mukofotiga va 2006-yilda AQSh milliy fanlar akademiyasining "inson xulq — atvori faniga qoʻshgan hissasi va yadro urushining oldini olish uchun" mukofotiga sazovor boʻldi<ref name=":0">{{Veb manbasi|til=английский|url=https://sipa.columbia.edu/faculty-research/faculty-directory/robert-jervis|sarlavha=Robert Jervis|muallif=|ish=|sana=|nashriyot=|kirish sanasi=2020-08-17|arxivsana=2020-08-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200822145302/https://www.sipa.columbia.edu/faculty-research/faculty-directory/robert-jervis}}</ref>. == Tarjimai xol == Robert Jervis 1962-yilda Ogayo shtati Oberlin kollejida bakalavr darajasini oldi. 1968-yilda Berklidagi [[Kaliforniya]] universitetida doktorlik darajasini oldi. 1968-1974-yillarda [[Harvard universiteti|Garvard universiteti]] Hukumat maktabida katta o‘qituvchi (1968-1972) va dotsent (1972-1974), 1974-1980-yillarda Los-Anjelesdagi Kaliforniya universitetida siyosiy fanlar professori bo‘lgan. Jervis umuman xalqaro munosabatlarga, shuningdek xalqaro xavfsizlik, harbiy mojarolar va hamkorlik, qarorlar nazariyasi sohasidagi individual masalalarga ixtisoslashgan. U toʻqqizta akademik jurnalning ilmiy kengashlarida ishlaydi va 100 dan ortiq nashrlarning muallifi<ref name=":0"/>. Uning 1976-yilda yozgan “Xalqaro siyosatda idrok va noto‘g‘ri tushunish” kitobi xalqaro munosabatlar fanining klassikasiga aylandi va jahonning yetakchi universitetlarining bazaviy o‘quv dasturiga kirdi. [http://cast.ru/ Texnologiya strategiyalarini tahlil qilish markazi] (CAST) hozir uning rus tilidagi versiyasini nashrga tayyorlamoqda. 2020-yil dekabr oyida CAST Robert Jervisning “Nega razvedka muvaffaqiyatsizlikka uchraydi: Eron inqilobi va Iroq urushidan saboqlar” nomli ruscha tarjimasini chop etdi. 2021-yil 9-dekabrda vafot etdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://bmpd.livejournal.com/4445008.html|sarlavha=Ушёл из жизни Роберт Джервис|kirish sanasi=2021-12-10|arxivsana=2021-12-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211210155111/https://bmpd.livejournal.com/4445008.html}}</ref>. == Tanlangan nashrlar == * "Xalqaro munosabatlardagi tasvirlar mantigʻi" (Princeton, 1970) ISBN 978-0-231-06932-8 * "Xalqaro siyosatdagi idrok va notoʻgʻri tushuncha" (Princeton, 1976) ISBN 978-0-691-10049-4 * "Yadro inqilobining ma'nosi" (Lorens, 1989) * "Tizim effektlari: siyosiy va ijtimoiy hayotdagi murakkablik" (Princeton, 1997) ISBN 978-0-86682-003-5 * "Nima uchun razvedka muvaffaqiyatsizlikka uchraydi: Eron inqilobi va Iroq urushidan saboqlar" (Kornell, 2010) ISBN 978-0-8014-4785-3 ; Maqolalar * Tizim effektlari qayta koʻrib chiqildi (2012) Tanqidiy koʻrib chiqish 24(3): 393-415. * "Siyosatdagi qora oqqushlar" (2009) "Tanqidiy sharh" 21(4): 475-89. * "Koʻpriklar, toʻsiqlar va boʻshliqlar: tadqiqot va siyosat" (2008) "Siyosiy psixologiya" 29(4): 571-92. * "E'tiqodlarni tushunish" (2006) "Siyosiy psixologiya" 27(5): 641-63. * "Inson tabiati va qadriyatlari uchun istiqbol nazariyasi oqibatlari" (2004) "Siyosiy psixologiya" 25(2): 163-76. * "Realizm, neoliberalizm va hamkorlik: munozarani tushunish" (1999) "Xalqaro xavfsizlik" 24(1): 42-63. * “Siyosiy va ijtimoiy hayotning murakkabligi va tahlili” (1997) “Siyosatshunoslik choraklik” 112(4): 569-93. * "Xavfsizlik dilemmasi ostida hamkorlik" (" Jahon siyosati ", 30-jild, №2, 1978-yil) == Eslatmalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20060216234005/http://mjtier.people.wm.edu/intlpolitics/teaching/surveyreport.pdf AQSh kollejlari va universitetlaridagi xalqaro munosabatlar fakultetining oʻqitish va tadqiqot amaliyoti, intizomga qarashlari va siyosatga munosabati]. * [https://web.archive.org/web/20190727194044/http://www.theory-talks.org/2008/07/theory-talk-12.html Theory Talks tomonidan Robert Jervis bilan intervyu] . {{DEFAULTSORT:Jervis, Robert}} [[Turkum:2021-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:9-dekabrda vafot etganlar]] [[Turkum:1940-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:30-aprelda tugʻilganlar]] j08zrsvb2ee6u72c7d845ylyqms522d 0 767789 6304691 6276092 2026-10-10T17:45:43Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304691 wikitext text/x-wiki {{Qoʻshiq bilgiqutisi|albom=|studio=|janr={{hlist|[[contemporary R&B|R&B]]|[[breakbeat]]|[[soul|soul]]|}}}} " '''Runnin' (Lose It All)''' " - britaniyalik prodyuser Naughty Boyning qo'shig'i bo'lib, unda amerikalik qo'shiqchi [[Beyoncé|Beyonce]] va britaniyalik qo'shiqchi Arrow Benjamin ishtirok etadi. U 2015-yil 17-sentyabrda Naughty Boyning navbatdagi ikkinchi studiyaviy albomi ''Bungee Jumpingning'' birinchi qo'shig'i sifatida onlayn tarzda chiqarildi. Chiqarilgandan so'ng, qo'shiq musiqa tanqidchilaridan ijobiy sharhlarni oldi, asosan qo'shiqning aranjirovkalari va Beyonsening vokalini maqtadi. Rejissyor Charli Robins bo'lgan musiqiy videoda suv ostida bir-birini quvib kelayotgan ayol va erkak tasvirlangan. Tijoriy jihatdan trek [[Fransiya]] va Shotlandiyada birinchi o'ringa, [[Chexiya]], Yangi Zelandiya, Polsha, Ispaniya va Buyuk Britaniyada eng yaxshi 10talikka, [[Avstriya]], Belgiya, Vengriya, Irlandiya, Niderlandiya va Portugaliya 20ta birinchi o'ringa chiqdi. == Fon == 2015-yil 16-sentyabrda Naughty Boy [[Beyoncé|Beyonce]] va Arrow Benjamin ishtirokidagi "Runnin' (Lose It All)" qo'shig'ini chiqarishini e'lon qildi. Xuddi shu sanada u qo'shiq uchun san'at asarini, uning so'zlarini, 15 soniyalik ovozli parchani va videoni o'zining [[Instagram]] akkaunti orqali baham ko'rdi va uning onlayn chiqarilishigacha ortga hisoblashni boshladi<ref name="ew">{{Yangiliklar manbasi |last=Renner Brown |first=Eric |date=16 September 2015 |title=Naughty Boy teases new song with Beyoncé |work=[[Entertainment Weekly]] |publisher=[[Time Inc.]] |url=http://www.ew.com/article/2015/09/16/naughty-boy-beyonce-runnin-lose-it-all-teaser |access-date=17 September 2015}}</ref>. Videoda suv ostida yolgʻiz suzib yurgan ikki odam tasvirlangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=16 September 2015 |title=Preview Beyoncé and Naughty Boy's Collaboration 'Runnin' (Lose It All)' |work=[[Rap-Up]] |publisher=Devin Lazerine |url=http://www.rap-up.com/2015/09/16/naughty-boy-beyonce-runnin-lose-it-all-teaser/ |access-date=17 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220805053831/https://www.rap-up.com/2015/09/16/naughty-boy-beyonce-runnin-lose-it-all-teaser/ |archive-date=2022-08-05 |url-status=dead}}</ref>. Ertasi kuni, 2015-yil 17- sentyabrda Runnin ' onlayn premyerasi bo'lib o'tdi. Uni 2015-yil 18-sentabrda iTunes doʻkonida raqamli yuklab olish mumkin edi<ref>{{Veb manbasi|url=https://itunes.apple.com/gb/album/runnin-lose-it-all-feat.-beyonce/id1039397480|sarlavha=Runnin' (Lose It All) [feat. Beyoncé & Arrow Benjamin] – Single by Naughty Boy|sana=17 September 2015|nashriyot=[[iTunes Store]] (UK). [[Apple Inc.]]|kirish sanasi=19 September 2015}}</ref>. Digital Spy ma'lumotlariga ko'ra, qo'shiqning Beyonsening vokaliga ega bo'lmagan versiyasi 2015-yil avgust oyida internetga tarqalib ketgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a669117/listen-to-naughty-boys-epic-beyonce-collaboration-runnin-lose-it-all.html#~poIsgi7FRSdsbR|sarlavha=Listen to Naughty Boy's epic Beyoncé collaboration 'Runnin' (Lose It All)'|nashriyot=[[Digital Spy]]. [[Hearst Corporation]]|ism=Justin|muallif=Harp|sana=18 September 2015|kirish sanasi=19 September 2015|qaralgan sana=2022-08-05|arxivsana=2015-09-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150925110216/http://www.digitalspy.co.uk/music/news/a669117/listen-to-naughty-boys-epic-beyonce-collaboration-runnin-lose-it-all.html#~poIsgi7FRSdsbR}}</ref>. Qo'shiq 2017-yilda " ''Har bir narsa, hamma narsa'' " filmining treylerida ishlatilgan. == Tarkibi == "Runnin' (Lose It All)" bu kuchli balladadir. U baraban va bas elementlaridan iborat<ref name="guard">{{Yangiliklar manbasi |last=Hunt |first=Elle |date=18 September 2015 |title=Beyoncé turns up on new Naughty Boy track Runnin' (Lose it All) – listen |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/music/musicblog/2015/sep/18/beyonce-turns-up-on-new-naughty-boy-track-runnin-lose-it-all-listen |access-date=19 September 2015}}</ref>. Buni Britaniya raqs musiqasi janrida tashkil etilgan ''[[The Guardian]]'' jurnalisti Elle Hunt ta'kidladi:<ref name="guard" /> <nowiki>'''Qo'shiq kompozitsiyasi g'amgin pianino tugmalaridan iborat''</nowiki>.<ref name="ew"/><ref name="bill" /> U Beyonsening pianino trekida birinchi misrasini kuylashi bilan ochiladi, masalan: “Endi boshqa hech narsa muhim emas; sen bu yerda emassan. Xo'sh, qayerdasiz? Senga qo'ng'iroq qildim, seni sog'indim"<ref name="ew2">{{Yangiliklar manbasi |last=Robinson |first=Will |date=17 September 2015 |title=Beyoncé's new song 'Runnin' (Lose It All)' with Naughty Boy is here |work=Entertainment Weekly |publisher=Time Inc. |url=http://www.ew.com/article/2015/09/17/beyonce-naughty-boy-runnin-lose-it-all |access-date=19 September 2015}}</ref>. Hookdan so'ng qo'shiqning tempi oshadi va Runnin keyin garaj tanaffusi bilan davom etadi<ref name="guard" /><ref name="ew2" />. Xor davomida Beyonse o'zidan qochishni qanday to'xtatishi haqida kuylaydi, chunki u "Endi o'zimdan yugurmayman" satrlarini takrorlaydi<ref name="rs" /><ref name="slate">{{Yangiliklar manbasi |last=Bradley |first=Laura |date=18 September 2015 |title=Beyoncé Is Back: Hear Her New Naughty Boy Collaboration "Runnin' (Lose It All)" |url=http://www.slate.com/blogs/browbeat/2015/09/18/beyonc_and_naughty_boy_share_new_song_runnin_lose_it_all_with_new_music.html |access-date=19 September 2015}}</ref>. Ikkinchi misra Arrow Benjamin tomonidan kuylangan va oxirgi xor ikkala qo'shiqchi o'rtasida duet sifatida ijro etilgan<ref name="ew2" />. ''Entertainment Weekly'' dan Erik Renner Braun "odatda, jonli Beyonse qo'shiqlarini" topdi<ref name="ew" />. ''The Guardiandan'' Elle Hunt qo'shiqni Beyonsening " Halo " va " Haunted " qo'shig'i, shuningdek, Naughty Boyning qo'shiqchi Emeli Sandé bilan oldingi hamkorligi bilan taqqosladi<ref name="guard" />. == Tanqidiy qabul == ''The Guardiandan'' Elle Hunt Runninni o'tgan 20 yil ichida biz ko'p ko'rgan yorqin klub klassikasi deb maqtadi<ref name="guard"/>. CBS News yozuvchi Andrea Park Beyonsening vokalini "aniq" deb atadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cbsnews.com/news/beyonce-releases-new-single-runnin/|sarlavha=Beyonce releases new single "Runnin{{' "}}|nashriyot=[[CBS News]]. [[CBS]]|ism=Andrea|muallif=Park|sana=18 September 2015|kirish sanasi=19 September 2015}}</ref>. ''Xitob qiling!'' Aleks Hudson ham qo'shiqchining ovozini {{'}}' kuchli" deb ta'rifladi<ref name="exclaim">{{Yangiliklar manbasi |last=Hudson |first=Alex |date=17 September 2015 |title=Naughty Boy "Runnin' (Lose It All)" (ft. Beyoncé & Arrow Benjamin) (video) |work=[[Exclaim!]] |url=http://exclaim.ca/music/article/naughty_boy-runnin_lose_it_all_ft_beyonce_arrow_benjamin_video |access-date=19 September 2015}}</ref>. ''Slate'' jurnalidan Laura Bredlining ta'kidlashicha, Beyonse qo'shiqni "bir nechta qo'shiqchilar to'play oladigan kuch" bilan ochgan<ref name="slate"/>. U qo'shiqchining " XO " qo'shig'i bilan taqqosladi, chunki ular "g'alaba qozongan, sevgi hamma narsani mag'lub etadi<ref name="slate" /><nowiki>''</nowiki>. ''NME'' xodimi Nik Levin qo'shiqni "transsendentdan ko'ra yoqimli" deb ta'rifladi va u "Naughty Boy" ning Buyuk Britaniyadagi ba'zi gurkirab turadigan garaj ritmlarini taqdim etishidan oldin minimal pianino balladasi sifatida boshlanadi va u, albatta, banger emas, lekin albatta siz qila oladigan narsaga aylanadi, oyog'ingizni stolingiz ostiga tegizing<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nme.com/blogs/nme-blogs/beyonce-returns-on-startling-naughty-boy-collaboration-runnin-lose-it-all-15378|sarlavha=Beyonce Returns on Startling Naughty Boy Collaboration 'Runnin (Lose It All)'|ish=[[NME]]|sana=18 September 2015}}</ref><nowiki>''</nowiki>. == Tijorat ko'rsatkichlari == "Runnin' (Lose It All)" [[UK Singles Chart|Buyuk Britaniyaning Singles Chart]]<nowiki/>da to'rtinchi o'rinni egallab, Naughty Boyning beshinchi, Beyoncening 31-chi va Arrow Benjaminning Buyuk Britaniyadagi birinchi o'nta qo'shig'iga aylandi. Qo'shiq, shuningdek, Shotlandiya Singles Chart va Fransiya Singles Chartda birinchi o'rinni egalladi. U Britaniya fonografiya sanoati (BPI) tomonidan 600 000 nusxada sotilgani uchun platina sertifikatiga ega. Shuningdek, u Buyuk Britaniyadagi havo o'yinlari jadvalida birinchi o'rinni egalladi<ref name="airplay">{{Veb manbasi|url=https://media.info/radio/news/uk-airplay-analysis-naughty-boys-runnin-sees-133-play-increase-to-hit-no1|sarlavha=UK Airplay Analysis: Naughty Boy's Runnin' sees 13.3% play increase to hit No.1}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.hookblast.com/2015/10/16/uk-airplay-analysis-naughty-boys-runnin-sees-13-3-play-increase-to-hit-no-1/|sarlavha=UK Airplay Analysis: Naughty Boy’s Runnin’ sees 13.3% play increase to hit No.1|ish=www.hookblast.com|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151020142707/http://www.hookblast.com/2015/10/16/uk-airplay-analysis-naughty-boys-runnin-sees-13-3-play-increase-to-hit-no-1/|arxivsana=2015-10-20}} </ref>. Qo'shma Shtatlarda singl 2015-yil 10-oktyabrdagi [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] chartida 90-o'rinni egalladi == Musiqa video == Qoʻshiq uchun klip rejissyori Charli Robins boʻlgan. U Naughty Boyning rasmiy Vevo akkauntida 2015-yil 17-sentabrda chiqarilgan. Unda suv ostida bir-birlariga qarab yugurib, qaytadan birlashishga urinayotgan erkak va ayol sifatida fridivers Guillaume Neri va Elis Modolo tasvirlangan. Video " ''Okean tortishish'' kuchi" qisqa metrajli filmidan ilhomlangan. Videoning kontseptsiyasini muhokama qilar ekan, Robins shunday dedi: "Biz laguna orqali tez, chuqur va juda xavfli oqim o'rtasida suratga olishimiz kerak bo'lgan effektga erishish uchun bu bizga oldinga siljishini berdi. Ular havo uchun tanklardan foydalanmagan, shuning uchun filmda ko'rgan hamma narsa nafaslarini ushlab, ba'zan bir vaqtning o'zida olti daqiqagacha bajarilgan. Ular buni qanday qilishlariga hali ham ishonmayman. Hech qanday CGI ishlatilmadi. Juda bir narsa<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Watch Naughty Boy's Breathtaking Underwater Video for 'Lose It All'|url=http://radio.com/2015/09/17/naughty-boy-beyonce-lose-it-all-video/|ish=[[Radio.com]]|kirish sanasi=19 September 2015|sana=17 September 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160220062032/http://radio.com/2015/09/17/naughty-boy-beyonce-lose-it-all-video/|arxivsana=20 February 2016}}</ref><nowiki>''</nowiki>. Video Fransuz Polineziyasidagi Taiti shimoli-sharqidagi Rangiroa atolida suratga olingan. Videoni Neri bilan birgalikda “ ''Okean Gravity'' ” rejissyori Julie Gaultier xoreografiya qilgan va toʻrt kun davomida suratga olingan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.cosmopolitan.com/entertainment/music/q-and-a/a46561/lose-it-all-video-diver-interview-alice-modolo/|sarlavha=What It Was Like to Shoot the Breathtaking Underwater Video for That New Beyoncé Song|ish=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]]|ism=Darla|muallif=Murray|sana=21 September 2015|kirish sanasi=24 September 2015}}</ref>. ''[[Time (jurnal)|Time]]'' jurnali yozuvchisi klipni "juda sokin suv ostidagi sarguzasht" deb ta'riflagan<ref>{{Jurnal manbasi|url=http://time.com/4039791/naughty-boy-beyonce-video/|title=Watch Naughty Boy's Latest Underwater Video for 'Runnin' (Lose It All)' Feat. Beyoncé|date=18 September 2015}}</ref>''. Aleks Hudson'' tasvirlarda "dramatik suv osti romantikasi" tasvirlanganini yozgan<ref name="exclaim"/>. ''Slate'' kompaniyasidan Laura Bredli videoni “klassik asosdagi syurreal suratga olish – ikki kishi bir-birini uzoq masofadan qidiradi va nihoyat quchoqlashib birlashadi” deb talqin qildi<ref name="slate"/>. “Runnin' (Lose It All)” 2016-yil 24-iyun kuni Cannes Lions Entertainment for Music koʻrgazmasida “Musiqiy videoda mukammallik” nominatsiyasida “Bronza Arslon” mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{Jurnal manbasi|url=http://www.billboard.com/articles/business/7416509/cannes-lions-beyonce-formation-video-grand-prix|title=Beyonce's 'Formation' Music Video Wins Grand Prix at Inaugural Cannes Lions Entertainment for Music Awards|first=Andrew|last=Hampp|date=24 June 2016}}</ref>. == Ommaviy axborot vositalarida foydalanish == Qo'shiq 2017-yilda " ''Har bir narsa, hamma narsa'' " filmining treylerida namoyish etilgan. 2017-yil avgust oyida qo'shiq Chanelning "Gabrielle" televizion kompaniyalari uchun ham fonda namoyish etildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Chanel:Gabrielle|url=https://tvadvertsongs.com/chanel-gabrielle/|ish=[[TV Commercial Songs]]|sana=3 September 2017|kirish sanasi=24 September 2017|arxivsana=2021-01-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210121171454/https://www.tvadvertsongs.com/chanel-gabrielle/}}</ref>. == Grafikalar == {{Col-begin}} {{col-2}} ===Weekly charts=== {|class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |- ! scope="col"| Chart (2015–17) ! scope="col"| Peak<br />position |- {{Singl chart|Australia|22|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Austria|12|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Flanders|16|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Wallonia|11|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Canada|61|artist=Naughty Boy|access-date=2 October 2015|rowheader=true}} |- {{Singl chart|CIS|112|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|songid=68360|access-date=30 January 2021}} |- {{Singl chart|Czech Republic|5|year=2016|week=2|access-date=26 January 2016|rowheader=true}} |- {{Singl chart|Czechdigital|61|year=2015|week=39|rowheader=true}} |- {{Singl chart|Billboardeurodigital|4|artist=Naughty Boy|rowheader=true}} |- {{Singl chart|France|1|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=11 November 2018}} |- {{Singl chart|Germany|85|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|songid=1468903|rowheader=true|access-date=21 October 2018}} |- {{Singl chart|Hungarytop10|17|year=2016|week=1|rowheader=true|access-date=15 January 2016}} |- {{Singl chart|Ireland2|12|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=26 January 2020}} |- !scope="row"|Italy ([[Federazione Industria Musicale Italiana|FIMI]])<ref>{{veb manbasi|url=http://www.fimi.it/classifiche#/category:digital/id:2142/page:1|title=Top Digital - Classifica settimanale WK 45 (dal 2015-11-06 al 2015-11-12)|publisher=[[Federazione Industria Musicale Italiana]]|access-date=14 November 2015}}</ref> | 59 |- !scope="row"|Italy (''[[Musica e Dischi]]'')<ref>{{veb manbasi|url=http://www.musicaedischi.it/classifiche_archivio.php|title=Classifiche|work=[[Musica e Dischi]]|language=it|access-date=June 3, 2022}} Set "Tipo" on "Singoli". Then, in the "Artista" field, search "Naughty Boy".</ref> | 24 |- ! scope="row"| [[Mexican Airplay|Mexico Airplay]] (''[[Billboard (magazine)|Billboard]]'')<ref>{{jurnal manbasi|url=http://www.billboard.com/biz/charts/2015-12-26/mexico|magazine=Billboard|title=Mexico Airplay|date=26 December 2015|access-date=4 March 2016|arxiv-sana=2016-10-27|arxiv-url=https://web.archive.org/web/20161027230157/http://www.billboard.com/biz/charts/2015-12-26/mexico|url-status=dead}}</ref> | 50 |- {{Singl chart|Dutch40|14|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Dutch100|19|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|New Zealand|10|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Poland|8|chartid=1855|year=2016|rowheader=true|access-date=11 January 2016}} |- {{Singl chart|Portugal|17|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Romaniaradioairplay|3|year=2015|week=53|date=December 28, 2015|rowheader=true|access-date=December 29, 2015}} |- {{Singl chart|Scotland|1|date=2015-10-16|rowheader=true|access-date=27 September 2015|refname=Scot}} |- {{Singl chart|Slovakia|21|year=2015|week=47|rowheader=true}} |- {{Singl chart|Slovakdigital|37|year=2015|week=49|rowheader=true}} |- ! scope="row"| Slovenia ([[SloTop50]])<ref>{{veb manbasi|url=http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Tedenske-lestvice/?year=2015&week=45|title=SloTop50 – Slovenian official singles chart|publisher=slotop50.si|access-date=18 July 2018|arxivsana=2016-03-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160309041016/http://www.slotop50.si/Glasbene-lestvice/Tedenske-lestvice/?year=2015&week=45}}</ref> | align=center|23 |- {{Singl chart|Spain|9|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Sweden|70|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|Switzerland|23|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|song=Runnin' (Lose It All)|rowheader=true|access-date=7 November 2016}} |- {{Singl chart|UK|4|date=2015-10-16|rowheader=true|access-date=16 October 2015|refname="UK Singles"}} |- {{Singl chart|Billboardhot100|90|artist=Naughty Boy|rowheader=true|access-date=29 September 2015|refname="US100"}} |- {{Singl chart|Billboardrhythmic|34|artist=Naughty Boy|rowheader=true|access-date=14 November 2015}} |} {{col-2}} ===Year-end charts=== {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" |- !scope="col"| Chart (2015) !scope="col"| Position |- !scope="row"| Belgium (Ultratop Flanders Urban)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2015&cat=sr|title=Jaaroverzichten 2015: Urban|language=nl|publisher=Ultratop. Hung Medien|access-date=26 December 2014}}</ref> |28 |- !scope="row"| France (SNEP)<ref>{{veb manbasi|url=https://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-lannee/top-singles-annee/?categorie=Top%20Single%20de%20l%E2%80%99ann%C3%A9e&annee=2015|title=Top de l'année Top Singles 2015|publisher=SNEP|language=fr|access-date=2 November 2020}}</ref> |167 |- !scope="row"| Netherlands (Dutch Top 40)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.top40.nl/bijzondere-lijsten/top-100-jaaroverzichten/2015|title=Top 100-Jaaroverzicht van 2015|publisher=Dutch Top 40|access-date=11 November 2019}}</ref> |66 |- ! scope="row"| Netherlands ([[NPO 3FM]])<ref>{{veb manbasi|url=https://dutchcharts.nl/jaaroverzichten.asp?year=2015&cat=s3|title=Jaaroverzichten - 3FM 2015|language=nl|website=[[Dutch Charts]]|access-date=13 May 2022}}</ref> | 81 |- !scope="row"| UK Singles (OCC)<ref>{{veb manbasi|url=https://www.officialcharts.com/charts/end-of-year-singles-chart/20150104/37501/|title=End of Year Singles Chart Top 100 – 2015|publisher=Official Charts Company|access-date=11 November 2019}}</ref> |59 |} {|class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center;" |- !scope="col"| Chart (2016) !scope="col"| Position |- !scope="row"| Belgium (Ultratop Flanders Urban)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ultratop.be/nl/annual.asp?year=2016&cat=sr|title=Jaaroverzichten 2016|publisher=Ultratop|language=nl|access-date=27 December 2016}}</ref> |57 |- |} {{Col-end}} == Sertifikatlar == {{Certification Table Top}} {{Certification Table Entry|region=Australia|type=single|relyear=2015|certyear=2015|certmonth=11|award=Gold|artist=Naughty Boy|title=Runnin' (Lose It All)}} {{Certification Table Entry|region=Italy|award=Gold|type=single|title=Runnin' (Lose It All)|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|relyear=2015|certyear=2016|access-date=9 May 2016}} {{Certification Table Entry|region=New Zealand|award=Gold|type=single|relyear=2015|id=4162|access-date=6 November 2015}} {{Certification Table Entry|region=Poland|type=single|title=Runnin' (Lose It All)|artist=Naughty Boy feat. Beyoncé & Arrow Benjamin|award=Platinum|number=2|relyear=2016|certyear=2016|access-date=15 June 2016}} {{Certification Table Entry|region=United Kingdom|certyear=2016|relyear=2015|id=13461-4095-1|artist=Naughty Boy|title=Runnin' (Lose It All)|award=Platinum|type=single|refname="BPI"}} |- !scope="row"|United States |{{N/a|None}} |119,875<ref name="ussales">{{yangiliklar manbasi|url=http://www.defjampromo.com/files/2009/10/BB-Digital-Songs-Chart-Wk.-Ending-9-14-17.pdf|title=Nielsen SoundScan charts – Digital Songs – Week Ending: 09/14/2017|publisher=[[Nielsen SoundScan]]|access-date=19 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170919211714/http://www.defjampromo.com/files/2009/10/BB-Digital-Songs-Chart-Wk.-Ending-9-14-17.pdf|archive-date=19 September 2017}}</ref> |- {{Certification Table Bottom|noshipments=true|streaming=true}} == Chiqarish tarixi == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Mamlakat ! scope="col" | Sana ! scope="col" | Format ! scope="col" | Yorliq |- ! scope="row" | Qo'shma Shtatlar | 2015-yil 6 oktyabr | Zamonaviy xit radio<ref name="pop">{{Veb manbasi|url=http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|sarlavha=Top 40/M Future Releases|nashriyot=All Access|kirish sanasi=23 September 2015|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151004115134/http://www.allaccess.com/top40-mainstream/future-releases|arxivsana=4 October 2015}}</ref> | [[Capitol Records|Kapitoliy]] |- |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{YouTube|eJSik6ejkr0|Runnin' (Lose It All)}} {{Naughty Boy}}{{Beyoncé qoʻshiqlari}} [[Turkum:2015-yil qoʻshiqlari]] [[Turkum:Ingliz tilidagi musiqalar]] [[Turkum:Runninning qo'shiqlari]] 0p158qkbakq4vebwhjhiln2tqvjzw5i 0 774477 6304804 5021406 2026-10-10T22:15:08Z InternetArchiveBot 58913 5 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304804 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Sam Witteman|tasvir=|izoh=|toʻliqism=Samantha Lynn Witteman<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Mooradian |first=Nicole |location=Redondo Beach, California |url=https://patch.com/california/redondobeach/redondo-union-high-school-class-of-2012 |title=Congratulations, RUHS Class of 2012! |via=[[Patch (website)|Patch]] |date=June 14, 2012 |access-date=June 27, 2022 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220627004438/https://patch.com/california/redondobeach/redondo-union-high-school-class-of-2012 |archive-date=June 27, 2022}}</ref>|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|2|26}}|tavallud_joyi=[[Redondo Beach]], [[Kaliforniya]]|boʻyi=160 sm|pozitsiya=himoyachi|joriyklub=|klubraqami=|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=|yillar1=2016|klublar1=[[Orlando Pride]]|isht1=16|gollar1=0|yillar2=2016|klublar2=→ [[Apollon Ladies F.C.|Apollon Limassol]] (loan)|isht2=|gollar2=|yillar3=2017|klublar3=[[North Carolina Courage]]|isht3=12|gollar3=0|yillar4=2018|klublar4=[[PSV (women)|PSV]]|isht4=11|gollar4=1|milliyyillar1=2016-2017|milliyjamoa1=[[United States women's national under-23 soccer team|United States U23]]|milliyisht1=|milliygollar1=|club-update=May 27, 2018}} '''Samantha Lynn Witteman''' (1994-yil 26-fevralda tugʻilgan) — amerikalik sobiq [[Futbol|futbolchi]]. [[California universiteti, Berkeley|Berkli Kaliforniya universitetini]] tugatgandan koʻp oʻtmay, u Kaliforniyaning Oltin ayiqlari uchun oʻynagan Witteman 2016-yil yanvar oyida NWSL kolleji loyihasida birinchi bosqich tanlovi sifatida Orlando Pride tomonidan tuzilgan. == Yoshlik == Witteman [[Redondo Beach (California)|Kaliforniyaning Redondo-Bich]] shahrida tugʻilgan, u yerda Redondo Union oʻrta maktabida oʻqigan va u yerda toʻrt yillik universitet maktubi gʻolibi boʻlgan. U oʻzining yosh va katta yillarida birinchi jamoa All- Bay ligasi va Bay Leaguening eng hujumkor oʻyinchisi deb topildi. Oʻzining katta yilida u 23 ta gol urdi va 19 ta golli uzatmani amalga oshirdi. U ikki yil ketma-ket universitet futbol jamoasi sardori etib saylandi. 2009 va 2011-yillarda u Redondo Union oʻrta maktabining eng zoʻr talaba sportchisi sifatida tan olingan<ref name=":0"/>. Witteman 2008-yildan 2011-yilgacha Kaliforniyaning janubiy Olimpiya rivojlanish jamoasida oʻynagan va AQShning 14 yoshgacha boʻlgan futbol milliy lagerida qatnashgan. Shuningdek, u 2009 va 2011-yillarda IV mintaqaviy hovuz aʼzosi boʻlgan<ref name=":0"/>. == Kollej karyerasi == Berklidagi Kaliforniya universitetida oʻqigan birinchi yilida Witteman mavsumdagi 22 oʻyinning 19 tasida oʻynadi va bitta golli uzatmani amalga oshirdi. Ikkinchi kursda u mavsumdagi 21 oʻyinning yettitasida oltita gol urdi va toʻrtta golli uzatmani amalga oshirdi. Uning oltita golidan biri Kaliforniya universiteti, Devisga qarshi oʻyinda gʻalaba qozondi va yana bir oʻyinda Kaliforniya Sent-Meri kollejiga qarshi oʻyin gʻolibi boʻldi. Oʻzining yosh mavsumidan soʻng, Pac-12 konferensiyasi Wittemanni 2014-yilda „Akademik faxriy yorliq“ bilan taqdirladi. U 18 oʻyinda maydonga tushdi va mavsumning barcha 22 tasida oʻynadi. Samantha San-Diego shtat universiteti va Florida universitetiga qarshi Milliy kollej atletika assotsiatsiyasi turnirlarining ikkita oʻyinida gol urdi. U toʻrtta gol urdi va sakkizta golli uzatmani amalga oshirdi. Uning gollaridan biri Tinch okean universitetiga qarshi oʻyinda gʻalaba qozondi. Witteman Kory Lametga assistentlik qildi va Oregon shtat universitetiga qarshi gʻalabani taʼminladi<ref name=":0">{{Veb manbasi|url=http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=207770888|sarlavha=Samantha Witteman Biography|ish=calbears.com|kirish sanasi=2016-04-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160420091550/http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=207770888|arxivsana=2016-04-20|qaralgan sana=2022-08-12}}</ref>. Wittemanning Berklidagi katta yili barcha yulduzlar mavsumi edi. U all-Pac-12 ning birinchi jamoasiga kiritilgan va Amerika milliy futbol murabbiylari assotsiatsiyasi unga Butunamerikalik maqomini bergan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=30100&ATCLID=210559905&KEY=|sarlavha=Ship, Witteman Named NSCAA All-Americans|ish=calbears.com|kirish sanasi=2016-04-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160531103406/http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=30100&ATCLID=210559905&KEY=|arxivsana=2016-05-31|qaralgan sana=2022-08-12}}</ref>. Shuningdek, u 2015-yil 19-oktabr haftasida Muscle Milk kompaniyasi tomonidan haftaning talaba sportchisi sifatida tan olingan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=30100&ATCLID=209400916&KEY=|sarlavha=Muscle Milk Student-Athlete of the Week|ish=calbears.com|kirish sanasi=2016-04-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160415104151/http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=30100&ATCLID=209400916&KEY=|arxivsana=2016-04-15|qaralgan sana=2022-08-12}}</ref> Witteman mavsumning barcha 21 oʻyinini boshlab, kamida bir marta yetti xil pozitsiyani toʻldirib, mavsum davomida toʻrtta oʻyinda gʻalaba qozongan gollarni qoʻlga kiritdi<ref name=":1">{{Veb manbasi|url=http://www.orlandocitysc.com/post/2016/02/16/orlando-pride-s-sam-witteman-selected-uswnt-istria-cup-squad|sarlavha=Orlando Pride's Sam Witteman Selected USWNT Istria Cup Squad|muallif=|ism=|sana=February 16, 2016|ish=Orlando City Soccer Club|nashriyot=|kirish sanasi=March 29, 2016}}</ref>. Kollejdagi futbol karyerasi davomida Wittemanning murabbiyi Nil MakGuayr edi, u avvalroq uning boʻlajak Orlando Pride jamoadoshi [[Alex Morgan|Alex Morganga]] ustozlik qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=30100&ATCLID=210636352|sarlavha=Sam Witteman Named to U.S. U-23 WNT Roster|ish=calbears.com|kirish sanasi=2016-04-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160420072559/http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?DB_OEM_ID=30100&ATCLID=210636352|arxivsana=2016-04-20|qaralgan sana=2022-08-12}}</ref>. == Jamoalardagi faoliyati == === Orlando Pride, 2016-yil === Witteman Orlando Pride tomonidan 2016 NWSL kolleji loyihasida oʻninchi oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-city-lions/on-the-pitch/os-orlando-pride-three-players-nwsl-college-draft-20160115-post.html|sarlavha=Orlando Pride add three players in NWSL college draft|muallif=Sentinel|ism=Orlando|ish=OrlandoSentinel.com|kirish sanasi=2016-03-16}}</ref><ref name="maneland_draft_011516">{{Veb manbasi|muallif=Ewbank|ism=Gavin|sarlavha=2016 NWSL Draft: Orlando Pride Selects California Defender Sam Witteman|url=http://www.themaneland.com/2016/1/15/10775234/nswl-draft-2016-orlando-city-selects-california-defender-sam-witteman|nashriyot=The Maneland|kirish sanasi=April 23, 2016|sana=January 15, 2016|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2022-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220813205558/https://www.themaneland.com/2016/1/15/10775234/nswl-draft-2016-orlando-city-selects-california-defender-sam-witteman}}</ref>. U UC Berklidan Milliy ayollar futbol ligasiga jalb qilingan birinchi futbolchi edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.themaneland.com/2016/1/15/10775234/nswl-draft-2016-orlando-city-selects-california-defender-sam-witteman|sarlavha=2016 NWSL Draft: Orlando Pride Selects California Defender Sam Witteman|ish=The Mane Land|kirish sanasi=2016-04-01|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2022-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220813205558/https://www.themaneland.com/2016/1/15/10775234/nswl-draft-2016-orlando-city-selects-california-defender-sam-witteman}}</ref>. U klubdagi debyutini 2016-yil 1-may kuni Chikago Red Starsga qarshi oʻyinda oʻtkazdi<ref>{{Veb manbasi|muallif=David|ism=Austin|sarlavha=Orlando Pride vs. Chicago Red Stars: Final Score 1–0 as Pride Falls in Second Away Game|url=http://www.themaneland.com/2016/5/1/11553626/orlando-pride-vs-chicago-red-stars-final-score-1-0-as-pride-fall-in|nashriyot=The Mane Land|kirish sanasi=May 8, 2016|sana=May 1, 2016|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2022-08-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220812184538/https://www.themaneland.com/2016/5/1/11553626/orlando-pride-vs-chicago-red-stars-final-score-1-0-as-pride-fall-in}}</ref>. U bir necha kundan soʻng „ Sietl Reign FC“ ga qarshi oʻzining birinchi startini qildi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Reign vs Pride: Stream and Game Thread|url=http://www.sounderatheart.com/seattle-reign/2016/5/8/11635510/reign-vs-pride-stream-and-game-thread|nashriyot=Sounder at Heart|kirish sanasi=May 8, 2016|sana=May 8, 2016|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2022-08-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220812184536/https://www.sounderatheart.com/seattle-reign/2016/5/8/11635510/reign-vs-pride-stream-and-game-thread}}</ref>. === Shimoliy Karolina jasorati, 2017-yil === 2017-yil yanvar oyida Witteman Alanna Kennedi evaziga Shimoliy Karolina Jasoratiga almashtirildi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.orlandosentinel.com/sports/orlando-pride-soccer/os-sp-sam-witteman-trade-to-nc-courage-for-alanna-kennedy-20170119-story.html|sarlavha=Pride trade Sam Witteman for Australian national team defender Alanna Kennedy|ism=Alicia|muallif=DelGallo|nashriyot=}}</ref>. === PSV, 2018 === 2018-yilning yanvarida Witteman PSV Vrouven bilan shartnoma imzoladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.psv.nl/psv/nieuws/artikel/witteman-aanwinst-psv-vrouwen-.htm|sarlavha=Witteman aanwinst PSV Vrouwen|sana=January 10, 2018|nashriyot=|qaralgan sana=2022-08-12|arxivsana=2018-02-21|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180221101138/http://www.psv.nl/psv/nieuws/artikel/witteman-aanwinst-psv-vrouwen-.htm}}</ref>. == Xalqaro karyera == 2016-yil fevral oyida Witteman Istria kubogi uchun AQSh U23 terma jamoasiga tanlandi<ref name=":1"/>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.orlandocitysc.com/players/76/samantha-witteman Magʻrur oʻyinchi profili] * [https://web.archive.org/web/20160509091504/http://www.ussoccer.com/players/2016/01/13/23/48/samantha-witteman AQSh futbolchisi profili] * [https://web.archive.org/web/20160420091550/http://www.calbears.com/ViewArticle.dbml?ATCLID=207770888 Cal oʻyinchi profili] * Sam Witteman [[Turkum:1994-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Ayol futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] fxcel5n87ovk4zzruwlvfng0qeklqs4 0 777512 6304958 6216104 2026-10-11T08:20:18Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304958 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi |ismi=Shahana Goswami |portret= |tavsif= |tugʻilgan paytidagi ismi= |tavallud sanasi= |tavallud joyi=[[Dehli]], [[Hindiston]] |vafot sanasi= |vafot joyi= |kasbi=Aktrisa |faoliyat_yillari=2006–bugungi kun |sayt= |otasi=[[Omkar Goswami]]}} '''Shahana Goswami''' ({{lang-hi|शाहना गोस्वामी}}, {{lang-ru|Шахана Госвами}}) — [[dehli]]da tugʻilgan va hind filmlarida rollar ijro etgan hind aktrisasi. U hind iqtisodchisi va yozuvchi [[Omkar Gosvami|Omkar Goswamining]] qizidir. == Faoliyati == Goswami oʻzining maslahatchi [[Shaanu Sharma]] bilan uchrashdi, u Naseeruddin Shahning ''[[Yun Xota To Kya Xota|Yun Hota Toh Kya Hota]]'' rejissorlik debyutida rol etishini soʻradi. Keyinchalik u Reema Kagtining ''[[Honeymoon Travels Pvt. Ltd.|Honeymoon Travels Pvt. Ltd]]'' filmidagi [[Boman Eron|Boman Ironi]]ning qizining kichik rolini ijro etgan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Shahana Goswami interview |publisher=Deccan Herald |url=http://www.deccanherald.com/content/13914/powerhouse-talent.html |access-date=14-may 2011-yil}}</ref>. Ayni paytda, uning ''Yun Hota Toh Kya'' Hotadagi rolini payqagan kinematograf uni Percept Picture kompaniyasining Arjun Bali rejissori tavsiya qildi va ''[[Ru Ba Ru]]'' filmida bosh rol uchun tinglovdan oʻtdi va [[Randeep Huda|Randip Hooda]] hammuallifi. Goswami uchun ''[[Ru Ba Ru]]'' kollejda oʻqishni tugatayotgan vaqtidagi filmi edi. U ''[[Rock On!!|Rok On filmiga kirishidan ancha oldin Bangkokda film uchun birinchi suratga tushdi!]]''<ref>{{yangiliklar manbasi |date=16-yanvar 2009-yil |title=Shahana Goswami interview |publisher=Screen India |url=http://www.screenindia.com/news/meet-the-glittering-and-stylish-screen-divas-who-ruled-2008/411152/ |url-status=dead |access-date=14-may 2011-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20090124173418/http://www.screenindia.com/news/Meet-the-glittering-and-stylish-Screen-divas-who-ruled-2008/411152/ |archive-date=24-yanvar 2009-yil}}</ref>. Uning ''[[Rock On!!|Rock On uchun kasting oʻrtasida boʻlgan doʻstlari Shaanu Sharma va Simran!!]]'', oʻsha paytda uning ismini film rejissori Abhishek Kapoorga taklif qilgan. Keyinchalik u film uchun tinglovdan oʻtdi va Debbi roliga erishdi. Uning ijrosi unga Filmfare eng yaxshi aktrisa (tanqidchilar) mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Shahana Goswami interview |publisher=Sify |url=http://www.sify.com/movies/Shahana-Goswami-of-Rock-On-and-her-future-imagegallery-bollywood-jdwmSfjgejc.html?html=5 |url-status=dead |access-date=14-may 2011-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20121020193858/http://www.sify.com/movies/Shahana-Goswami-of-Rock-On-and-her-future-imagegallery-bollywood-jdwmSfjgejc.html?html=5 |archive-date=20-oktabr 2012-yil}}</ref>. Keyin u Mumbayda taksi haydovchisi sifatida [[Dido|Didoning]] „''Letʼs Do the Things We Normal Do“ qoʻshigʻi'' klipida rol ijro etdi. Videoni [[Siddharth Sikand]] suratga olgan<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Shahana Goswami interview |publisher=Deccan Herald |url=http://www.deccanherald.com/content/13914/powerhouse-talent.html |access-date=14-may 2011-yil}}</ref>. U [[Rojasthon|Rajastandagi]] qishloqda [[Fevikol]] reklama toʻplamida ham ishtirok etdi. Goswamining birinchi xalqaro loyihasi [[Deepa Mehta|Deepa Mehtaning]] ''[[Yarim tun bolalari]]'' (2013) boʻlib, [[Salmon Rushdiy|Salmon Rushdining]] [[Buker mukofoti]] sovrindori romaniga asoslani suratga olingan. Goswami ''[[Vara: Baraka|Vara: A neʼmat]]'' filmida ayol bosh rolni ijro etgan, rejissor [[Khyentse Norbu]] (''[[Kubok (film 1999)|Kubok]]'' va ''[[Sayohatchilar va sehrgarlar]]'' filmi [[Shri-Lanka]]da suratga olingan. U filmdagi roli uchun eng yaxshi aktrisa uchun Osiyo mukofotini oldi.[[Fayl:FICA_2016.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/df/FICA_2016.jpg/220px-FICA_2016.jpg|thumb| Goswami Rubayat Xossain bilan (produser va rejissor) — ''Qurilish bosqichida'' — Festival des Cinémas d’Asie — Vesoul 2016-yil]] Goswami keyingi navbatda [[Alankrita Shrivastava]] rejissori boʻlgan [["Bombay Begums"|Bombay Begums]] veb-serialida rol ijro etdi. Bosh rollarda [[Pooja Bhatt]], [[Amruta Subhash]], [[Plabita Borthakur]] va [[Aadhya Anand]]<ref>{{veb manbasi|sana=16-iyul 2020-yil|ism=Shweta|muallif=Keshri|sarlavha=Netflix's Bombay Begums starring Pooja Bhatt deals with desire, ethics and vulnerabilities|url=https://www.indiatoday.in/binge-watch/story/netflix-s-bahu-begums-starring-pooja-bhatt-deals-with-desire-ethics-and-vulnerabilities-1701235-2020-07-16|kirish sanasi=2021-02-09|ish=India Today|til=en}}</ref>. == Filmografiyasi == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Film ! Rol ! Til ! Izohlar |- | rowspan="1" | 2006-yil | ''Yun Xotadan Kya Xotaga'' | Payal | [[Hind tili|hind]] | |- | rowspan="1" | 2007-yil | ''Honeymoon Travels Pvt.'' ''Ltd.'' | Jina | hind | |- | rowspan="2" | 2008-yil | ''Rock On!'' ''!'' | Debbi Mascarenhas | hind | |- | ''Ru Ba Ru'' | Tara | hind | |- | rowspan="2" | 2009-yil | ''Firoq'' | Munira | hind | |- | ''Jashnn'' | Nisha | hind | |- | rowspan="3" | 2010-yil | ''Mirch'' | Ruchi | hind | |- | ''Ke Baadni sindirish'' | Nadiya | hind | |- | ''Tera Kya Xoga Jonni'' | Divya | hind | |- | rowspan="2" | 2011-yil | ''Oʻyin'' | Tisha Xanna | hind | |- | ''Ra.One'' | Jenni Nayar | hind | |- | rowspan="2" | 2012-yil | ''Yarim tun bolalari'' | Amina | Ingliz | |- | ''Qahramon'' | Promita Roy | hind | |- | rowspan="1" | 2013-yil | ''Vara: Baraka'' | Lila | Ingliz | |- | rowspan="3" | 2016-yil | ''Rock On II'' | Debbi Mascarenhas | hind | |- | ''Taqdir kuchi'' | Mayya | Ingliz | |- | ''Qurilish ishlari olib borilmoqda'' | Roya | bengal | Bangladesh kino |- | 2016-yil | ''Tu Xay Mera yakshanba'' | Kavya | hind | |- | rowspan="1" | 2018-yil | ''Gali Guliyan'' | Sayra | hind | |- | 2019-yil | ''Bangladeshda ishlab chiqarilgan'' | | bengal | |} == Teleseriallari == {| class="wikitable" |+ !Yil ! Sarlavha ! Rol ! Izohlar |- | 2020-yil | Mos bola<ref>{{Citation|title=Bombay Begums (TV Series 2020–) - IMDb|url=http://www.imdb.com/title/tt10795574/|access-date=2020-10-28}}</ref> | Meenakshi Chatterji Mehra | [[BBC One]] va [[Netflix]] |- | 2021-yil | Bombay Begums | Fotima Varsi | [[Netflix]] |- | 2021-yil | ''Oxirgi soat'' | Lipika Bora | Amazon Prime Video |} == Mukofotlari == {| class="wikitable sortable" !Yil ! Film ! Rol ! Mukofot ! Natija |- | rowspan="7" align="center" | 2009-yil | rowspan="7" align="center" | ''Rock On!'' ''!'' | rowspan="7" align="center" | Debbi | align="left" | Eng yaxshi aktrisa uchun Filmfare mukofoti (tanqidchilar)||{{Gʻolib}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.bollywoodtrends.net/2009/02/filmfare-awards-2009-jodhaa-akbar-wins.html|title=Winners of Filmfare Awards 2009|publisher=Bollywood Trends|accessdate=14-may 2011-yil|date=1-mart 2009-yil|access-date=2022-08-17|archive-date=2012-03-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20120324030444/http://www.bollywoodtrends.net/2009/02/filmfare-awards-2009-jodhaa-akbar-wins.html|url-status=dead}}</ref> |- | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Yulduzli ekran mukofoti||{{Gʻolib}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/winners-of-star-screen-awards-2009_100142476.html|title=Winners of Star Screen Awards 2009|publisher=The Indian|accessdate=14-may 2011-yil|date=14-yanvar 2009-yil|access-date=2022-08-17|archive-date=2012-03-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20120325045447/http://www.thaindian.com/newsportal/entertainment/winners-of-star-screen-awards-2009_100142476.html|url-status=dead}}</ref> |- | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Lions oltin mukofoti||{{Gʻolib}} |- | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Cineblitz mukofoti||{{Gʻolib}} |- | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun IIFA mukofoti||{{Nom}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.desiblitz.com/content/iifa-awards-2009-nominees|title=Nominees for IIFA Awards 2009|publisher=Desi Blitz|accessdate=14-may 2011-yil|date=30-aprel 2009-yil}}</ref> |- | align="left" | Muvaffaqiyatli ijro uchun Stardust mukofoti — Ayol||{{Nom}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.indicine.com/movies/bollywood/filmfare-awards-nominations-2008-2009|title=Nominees for Filmfare Awards 2009|publisher=Indicine|accessdate=14-may 2011-yil|date=14-fevral 2009-yil}}</ref> |- | rowspan="2" align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Filmfare mukofoti||{{Nom}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://i69.in/bollywood/stardust-awards-2009-nominations.php|archive-url=https://web.archive.org/web/20090421211053/http://i69.in/bollywood/stardust-awards-2009-nominations.php|url-status=dead|archive-date=21-aprel 2009-yil|title=Nominees for Stardust Awards 2009|publisher=i69|accessdate=14-may 2011-yil|date=16-fevral 2009-yil}}</ref> |- | rowspan="4" align="center" | 2010-yil | rowspan="4" align="center" | ''Firoq'' | rowspan="4" align="center" | Muneera||{{Nom}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://dearcinema.com/news/kaminey-bags-maximum-nominations-at-55th-filmfare-awards/3933|title=Nominees for Filmfare Awards 2010|publisher=Dear Cinema|accessdate=14-may 2011-yil|date=12-fevral 2010-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20110531013438/http://dearcinema.com/news/kaminey-bags-maximum-nominations-at-55th-filmfare-awards/3933|archive-date=2011-05-31|access-date=2022-08-17|url-status=dead}}</ref> |- | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Yulduzli ekran mukofoti ||{{Nom}}<ref>{{yangiliklar manbasi|url=http://www.filmicafe.com/news_detail.php?news_id=13172|title=Nominees for Star Screen Awards 2010|publisher=Filmi Cafe|accessdate=14-may 2011-yil|date=30-dekabr 2009-yil|url-status=dead|archiveurl=https://web.archive.org/web/20120226084620/http://www.filmicafe.com/news_detail.php?news_id=13172|archivedate=26-fevral 2012-yil|df=dmy-all|access-date=2022-08-17|archive-date=2012-02-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20120226084620/http://www.filmicafe.com/news_detail.php?news_id=13172}}</ref> |- | align="left" | Muvaffaqiyatli ijro uchun Stardust mukofoti — Ayol ||{{Gʻolib}} |- | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Lions oltin mukofoti ||{{Gʻolib}} |- | rowspan="1" align="center" | 2011-yil | rowspan="1" align="center" | ''Ke Baadni sindirish'' | rowspan="1" align="center" | Nadiya | align="left" | Ikkinchi plandagi eng yaxshi aktrisa uchun Jeeyo Bollivud mukofoti ||{{Nom}} |- | rowspan="2" align="center" | 2016-yil | rowspan="2" align="center" | [http://www.pardolive.ch/pardo/program/film.html?fid=888700&eid=69 Qurilish bosqichida]<ref>{{veb manbasi|url=http://www.pardolive.ch/pardo/program/person.html?pid=890285&eid=69|sarlavha=Locarno Film Festival}}</ref> | rowspan="2" align="center" | Roya | align="left" | Eng yaxshi aktrisa, Festival de Cine de Islantilla — Ispaniya ||{{Gʻolib}} |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Goswami, Shahana}} [[Turkum:Hindistonlik aktrisalar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Filmfare mukofoti sohiblari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Mumbayda yashovchi aktrisalar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aktrisalar]] p0pm0lb3s579sf1g41yi35gztlykiuv 0 778171 6304851 6120717 2026-10-11T01:58:52Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304851 wikitext text/x-wiki {{Tennischi bilgiqutisi|country={{ITA}}|residence=[[Bologna]], Italiya|birth_date={{tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1987|4|29}}|birth_place=Bologna, Italiya|height={{convert|1.64|m|ftin}}|coach=Pablo Lozano (2004-2016)<br />Michele Montalbini (2017)|turnedpro=2002-yil|retired=|plays=Oʻng qoʻl|careerprizemoney=AQSh13,747,805|website=[http://www.sara-errani.com/ sara-errani.com]|singlestitles=9|highestsinglesranking=No. 5 (20-may 2013-yil)|currentsinglesranking=No. 160 (16-may 2022-yil)|AustralianOpenresult=QF ([[2012 Australian Open – Women's singles|2012]])|FrenchOpenresult=F ([[2012 French Open – Women's singles|2012]])|Wimbledonresult=3R ([[2010 Wimbledon Championships – Women's singles|2010]], [[2012 Wimbledon Championships – Women's singles|2012]])|USOpenresult=SF ([[2012 US Open – Women's singles|2012]])|Othertournaments=yes|WTAChampionshipsresult=RR ([[2012 WTA Tour Championships – Singles|2012]], [[2013 WTA Tour Championships – Singles|2013]])|Olympicsresult=3R ([[Tennis at the 2016 Summer Olympics – Women's singles|2016]])|doublestitles=27|highestdoublesranking=[[List of WTA number 1 ranked doubles tennis players|No. '''1''']] (10-sentabr 2012-yil)|currentdoublesranking=No. 174 (16-may 2022-yil)|AustralianOpenDoublesresult='''W''' ([[2013 Australian Open – Women's doubles|2013]], [[2014 Australian Open – Women's doubles|2014]])|FrenchOpenDoublesresult='''W''' ([[2012 French Open – Women's doubles|2012]])|WimbledonDoublesresult='''W''' ([[2014 Wimbledon Championships – Women's doubles|2014]])|USOpenDoublesresult='''W''' ([[2012 US Open – Women's doubles|2012]])|OthertournamentsDoubles=yes|WTAChampionshipsDoublesresult=SF ([[2012 WTA Tour Championships – Doubles|2012]], [[2013 WTA Tour Championships – Doubles|2013]])|OlympicsDoublesresult=QF ([[Tennis at the 2012 Summer Olympics – Women's doubles|2012]], [[Tennis at the 2016 Summer Olympics – Women's doubles|2016]])|Team=yes|FedCupresult='''W''' ([[2009 Fed Cup World Group#Final|2009]], [[2010 Fed Cup World Group#Final|2010]], [[2013 Fed Cup World Group#Final|2013]])<br />Record 21-12|updated=16-may 2022-yil}} '''Sara Errani''' (1987-yil 29-aprelda tugʻilgan) ― [[italiya]]lik professional [[tennis]]chi. U yakkalik bahslarida sobiq beshlik oʻyinchisi va juftlikda dunyoning birinchi raqamli oʻyinchisi. Yakkalik bahslarida 9 ta WTA chempionligi va 27 ta juftlik chempionligi (jumladan, „Katta Dubulgʻa“ boʻyicha 5 ta chempionlik va 5 ta Premer Majburiy/Premier juftlik chempionligi) bilan u WTA tarixidagi eng koʻp chempionlik unvonini qoʻlga kiritgan italiyalik tennischi hisoblanadi. U 2012-yil 11-iyun kuni Top 10-ga kirdi, u yerda 94 hafta ketma-ket qoldi va 2013-yil 20-mayda oʻzining faoliyatidagi eng yuqori yakkalik reytingida 5-oʻringa chiqdi. 2012-yil 10-sentabrda birinchi marta juftlik bahslarida dunyo 1-raqamiga aylandi. U 2013―2014-yillarda yil yakuni boʻyicha 1-raqamli juftlik oʻyinchisi boʻlgan. Erranining yutuq mavsumi 2012-yilda sodir boʻldi. Australian Open musobaqasida u yakkalik bahslarida chorak finalga chiqdi (birinchi marta „Katta Dubulgʻa“ turkumiga kiruvchi qur’a tashlash marosimida uchinchi bosqichdan oʻtgan) va juftlik bahslarida finalchi boʻlgan. Loy korti mutaxassisi sifatida tanilgan<ref name="clay"/><ref>{{yangiliklar manbasi |date=4-iyun 2012-yil |title=Quarterfinal Previews and Picks: Day 10 |work=tennis.com |url=http://www.tennis.com/articles/templates/news.aspx?articleid=18058&zoneid=25 |access-date=8-iyun 2012-yil}}</ref>. Errani 2012-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida gʻolib boʻlib uchta gʻoliblikni qoʻlga kiritdi va u yakkalik bahslarida ham finalga chiqdi (Katta dubulgʻa musobaqalarida qatnashgan ikkinchi italiyalik ayol boʻldi) final) va juftlik turnirlarida sherigi [[Roberta Vinci|Roberta Vinchi]] bilan juftlik chempionligini qoʻlga kiritdi<ref>{{yangiliklar manbasi |title=Sara Errani |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/0/tennis/18375190 |access-date=2012-06-09}}</ref>. Ular, shuningdek, 2012-yilgi AQSh ochiq chempionati va 2013-yilgi va 2014-yilgi Avstraliya Ochiq chempionatida juftlik chempionligini qoʻlga kiritdilar. Errani va Vinchi 2014-yilgi Uimbldonning ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida gʻalaba qozondi<ref name="wtatennis.com">{{veb manbasi|url=http://www.wtatennis.com/news/article/3963773/title/errani-vinci-complete-grand-slam-set|sarlavha=Errani & Vinci Complete Grand Slam Set|kirish sanasi=2014-07-05}}</ref>. Uning 2012-yilgi US Open yakkalik bahslarida yarim finalga chiqishdagi muvaffaqiyati [[Wimbledon chempionati|Uimbldonni]] Errani yakkalik bahslarida hali chorak finalga chiqa olmagan yagona Katta dubulgʻa turniri sifatida qoldiradi. U shuningdek, 2013-yilgi Fransiya ochiq chempionatida yarim final, 2014-yilgi Fransiya ochiq chempionati, 2014-yilgi AQSh ochiq chempionati va 2015-yilgi Fransiya ochiq chempionatida chorak finalga chiqdi va 2012―2013-yillarda ikki marta WTA finaliga yoʻllanma oldi. 2017-yilda Errani dori-darmon sinovidan oʻta olmagani uchun 10 oyga oʻynashdan chetlashtirildi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=7-avgust 2017-yil |title=Italy's Sara Errani suspended for just two months after blaming mum's tortellini for failed drugs test |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/tennis/2017/08/07/italys-sara-errani-suspended-just-two-months-blaming-mums-tortellini/ |access-date=22-Jan 2018-yil}}</ref>. == Faoliyati == === Yoshligi === Errani Italiyaning Emiliya-Romanya shahridagi Bolonya shahrida meva-sabzavot sotuvchisi Giorgio va farmatsevt Fulviya oilasida tugʻilgan. 12 yoshida otasi uni Floridadagi Nik Bolletyeri tennis akademiyasiga yubordi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sara-errani.com/Ecco%20chi%20e%20Sara%20Errani.html|sarlavha=Ecco chi è Sara Errani: grinta spagnola, orgoglio italiano|nashriyot=sara-errani.com|til=it|kirish sanasi=6-may 2012-yil|arxivurl=https://archive.today/20120910075714/http://www.sara-errani.com/Ecco%20chi%20e%20Sara%20Errani.html|arxivsana=10-sentabr 2012-yil}}</ref>. Errani oʻzining birinchi musobaqasida 2002-yilda oʻz vatani Italiyada 10 000 dollarlik Kalyari musobaqasida qatnashgan va u yerda [[Sun Tiantian]]ga yutqazgan. U ITF musobaqalarida qatnashishda davom etdi, u yerda yilning eng yaxshi koʻrsatkichi Zatonda yarim final chiqishi boʻldi. U asosan ITF musobaqalarida qatnashgan. === 2008―2011-yillar === [[Fayl:Sara_Errani_at_the_2010_US_Open_07.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/ec/Sara_Errani_at_the_2010_US_Open_07.jpg/200px-Sara_Errani_at_the_2010_US_Open_07.jpg|left|thumb|289x289px| Sara Errani 2010-yilgi AQSh ochiq chempionatida]] Faoliyatidagi birinchi WTA unvoni Internazionali Femminili di Palermoda boʻlib, u yerda Mariya Koryttsevani magʻlub etdi. 2008-yil 27-iyulda u [[Anabel Medina Garrigues]]ni magʻlub etib, ikki hafta ichida oʻzining ikkinchi martaba titulini qoʻlga kiritdi. 2009-yilda Errani Palermo va Portorojdagi ikkita WTA turnirida ikkinchi oʻrinni egallagan va ikkalasida ham amaldagi chempion boʻlgan. Errani Fransiya Ochiq chempionatining birinchi raundida amaldagi chempion [[Ana Ivanovich]]ga magʻlub boʻldi. Errani 2010-yilda Fransiya Ochiq chempionatidan tashqari har bir „Katta Dubulgʻa“ musobaqalarida uchinchi raundgacha yetib borgan va u yerda birinchi bosqichda magʻlub boʻlgan. Errani 2009―2010-yillarda Fed Kubogini qoʻlga kiritgan [[Italiya]] jamoasi aʼzosi boʻlgan. 2011-yil fevral oyida u PTT Pattaya Open finaliga chiqdi. === 2012: Breakthrough, France Open yakkalik finali, juftliklar boʻyicha jahon 1-oʻrin === 2012-yil boshida Errani raketasini oʻzgartirishga qaror qildi, [[Wilson Sporting Goods|Uilsondan]] Babolatga oʻtdi va avvalgisidan koʻra ogʻirroq va bir oz uzunroq modelni tanladi, bu esa koʻproq quvvat va yaxshiroq erishish imkonini beradi. Bu oʻzgarish uning 30 000 dollarlik maʼqullash toʻlovini Uilsonga qaytarishiga sabab boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=http://inagist.com/all/210759300010876928/|sarlavha=Sara Errani paid Wilson $30k to get out of her contract. Picks up a longer Babolat, has a stunning career year.|nashriyot=inagist.com|kirish sanasi=7-iyun 2012-yil}}</ref>. Biroq, u va bir qancha sharhlovchilar yangi raketani uning yaxshilangan oʻyini va WTA reytingining eng yaxshi 10 taligiga kirishiga sabab sifatida koʻrsatishmoqda. 2012-yilning dastlabki besh oyida u yakkalik bahslarida uchta chempionlikni qoʻlga kiritib, 1,3 million dollardan ortiq mukofot pulini qoʻlga kiritdi. Errani oʻzining yangi raketkasini qirol Arturning qilichi sharafiga „Excalibur“ deb nomladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ubitennis.com/sport/tennis/2012/06/07/725287-excalibur_segreto_della_errani.shtml|sarlavha=Excalibur, il segreto della Errani|til=it|nashriyot=ubitennis.com|kirish sanasi=7-iyun 2012-yil}}</ref>. [[Fayl:20120820_115059_Sara_Errani_01.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fb/20120820_115059_Sara_Errani_01.jpg/300px-20120820_115059_Sara_Errani_01.jpg|right|thumb|325x325px| Sara Errani 2012-yilda Yeldagi New Haven Openda]] Australian Open turnirida Errani Petra Kvitovaga yutqazishdan oldin Valeriya Savinix, Nadiya Petrova, [[Sorana Cirstea|Sorana Cîrstea]] va Zheng Jieni magʻlub etib, birinchi „Katta Dubulgʻa“ chorak finaliga chiqdi. Uning reytingi dunyoning 33-raqamiga koʻtarildi. Abierto Monterrey Ochiq chempionatida u ikkinchi raqam ostida tasniflangan va yarim finalga chiqdi va yakuniy chempion [[Timea Babos|Tímea Babosga]] yutqazdi, ammo u Akapulkodagi loyda uchinchi raqam ostida gʻalaba qozondi va oʻzining uchinchi martaba titulini qoʻlga kiritdi. Barcelona Ladies Open turnirida ettinchi raqam ostida tasniflangan Errani chorak finalda ikkinchi raqam ostida saralangan Julia Gorgesni, yarim finalda [[Karla Suarez Navarro|Karla Suares Navarroni]] va finalda [[Dominika Cibulková|Dominika Cibulkovani magʻlub]] etib, toʻrtinchi marta va yil ikkinchi marta karerasida chempionlik unvoniga ega boʻldi.. Keyinchalik uning reytingi dunyoning 28-raqamiga koʻtarildi. Chexiyaga qarshi Fed Kubogi yarim finalida Errani Petra Kvitovaga yutqazdi, ammo Andrea Xlaváčkovani magʻlub etdi, Italiya esa durangni boy berdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.ilsole24ore.com/art/notizie/2012-05-05/magica-errani-budapest-163317.shtml?uuid=AbfDfAYF|sarlavha=Magica Errani, Budapest è sua|nashriyot=ilsole24ore.com|til=it|kirish sanasi=5-may 2012-yil}}</ref>. Fransiya Ochiq chempionati finaliga chiqqanida uning faoliyati yaxshilanishda davom etdi. Yoʻlda u [[Casey Dellacqua]], Melani Oudin va Fransiya Ochiq chempionatining sobiq gʻoliblari [[Ana Ivanovich]] va [[Svetlana Kuznetsova]]ni magʻlub etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=3-iyun 2012-yil |title=Errani defeats Kuznetsova in French Open |url=http://www.thehindu.com/sport/tennis/article3486612.ece |archive-url=https://web.archive.org/web/20120606022655/http://www.thehindu.com/sport/tennis/article3486612.ece |archive-date=2012-06-06 |access-date=2022-08-18 |url-status=dead}}</ref>. U germaniyalik oʻninchi [[Angelique Kerber|raqamli tennischi Anjelik Kerberni]] magʻlubiyatga uchratib, yarim final yoʻllanmasini qoʻlga kiritdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=5-iyun 2012-yil |title=Errani beats Kerber to reach 1st Grand Slam semifinal |url=http://www.timesunion.com/sports/article/Errani-beats-Kerber-to-reach-1st-Grand-Slam-semi-3610130.php}}</ref>. Yarim finalda u amaldagi [[Amerika ochiq chempionati|US Open]] chempioni va 2010 Fransiya ochiq chempionati finalchisi [[Samantha Stosur|Samanta Stosurni]] magʻlub etdi<ref>{{veb manbasi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tennis/french-open-2012/top-stories/French-Open-Errani-beats-Stosur-to-reach-first-Grand-Slam-final/articleshow/13906182.cms|sarlavha=Sara Errani|ish=[[The Times of India]]|kirish sanasi=2012-06-07}}</ref>. Uimbldonda Errani uchinchi raundda Yaroslava Shvedovaga yutqazib, birinchi va hozirgi kunga qadar faqat oltin toʻplamni (yaʼni, har bir ochkoni bitta oʻyinchi qoʻlga kiritadigan set) ayollar tennis boʻyicha ochiq bahsda magʻlub boʻldi. davri va ikkinchisi qayd etilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=30-Jun 2012-yil |title=Wimbledon 2012: Yaroslava Shvedova claims 'golden set' as Sara Errani makes unwanted history |work=The Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/sport/tennis/wimbledon/9367463/Wimbledon-2012-Yaroslava-Shvedova-claims-golden-set-as-Sara-Errani-makes-unwanted-history.html |access-date=2012-07-01}}</ref>. Iyul oyida Italiacom Open musobaqasida Errani toʻplamni yoʻqotmasdan, oʻzining toʻrtinchi, karerasidagi oltinchi chempionligini qoʻlga kiritdi. U finalda chexiyalik Barbora Zahlavova-Strycovani (sakkizinchi raqamda) magʻlub etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=15-iyul 2012-yil |title=Errani downs Zahlavova Strycova for win at Palermo |url=http://www.wzzm13.com/sports/article/218410/247/Errani-downs-Zahlavova-Strycova-for-win-at-Palermo |url-status=dead |archive-url=https://archive.today/20130209224252/http://www.wzzm13.com/sports/article/218410/247/Errani-downs-Zahlavova-Strycova-for-win-at-Palermo |archive-date=9-fevral 2013-yil}}</ref>. U New Haven Open turnirida toʻrtinchi raqam ostida oʻynadi. U beshinchi raqamda saralangan Marion Bartolini magʻlub etib, yarim finalga chiqdi. U yarim finalda Petra Kvitovaga yutqazdi. US Open turnirida Errani uch setda [[Garbiñe Muguruza|Garbinye Muguruza]] ustidan gʻalaba qozonib, sekin boshladi. Biroq, u ruslar Vera Dushevina va Olga Puchkovani osongina magʻlub etdi. Bu ikki turda u bor yoʻgʻi uchta oʻyinda magʻlub boʻldi. Toʻrtinchi raundda u oltinchi raqam ostida tasniflangan Anjelik Kerberni magʻlub etdi. Chorak finalda u juftliklar boʻyicha sherigi Vinchini magʻlub etib, yarim finalga chiqdi va u yerda yakuniy chempion [[Serena Williams|Serena Uilyamsga]] toʻgʻridan-toʻgʻri yutqazdi<ref>{{veb manbasi|url=http://ibnlive.in.com/news/williams-routs-errani-to-reach-us-open-final/289482-5-22.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140202181324/http://ibnlive.in.com/news/williams-routs-errani-to-reach-us-open-final/289482-5-22.html|arxivsana=2-fevral 2014-yil|sarlavha=Serena Williams routs Sara Errani to reach US Open final|sana=8-Sep 2012-yil}}</ref>. Errani va Vinchi AQSh ochiq chempionatining ayollar oʻrtasidagi juftlik bahslarida gʻalaba qozonishdi. Natijada u 2012-yil 10-sentabrda 1-oʻringa chiqdi<ref>{{veb manbasi|url=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tennis/us-open-2012/top-stories/Errani-Vinci-capture-US-Open-womens-doubles-crown/articleshow/16328298.cms|sarlavha=Errani, Vinci capture US Open women's doubles crown|ish=[[The Times of India]]|kirish sanasi=10-Sep 2012-yil}}</ref>. === 2013: Muvaffaqiyatning davom etishi, yakkalik oʻyinlari reytingi eng yaxshi 5, yil yakunlari boʻyicha jahonning 1-oʻrindagi juftlik reytingi === [[Fayl:Errani_RG13_(7)_(9416006529).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Errani_RG13_%287%29_%289416006529%29.jpg/200px-Errani_RG13_%287%29_%289416006529%29.jpg|left|thumb|300x300px| Sara Errani 2013-yilda Fransiya ochiq chempionatida]] Errani 2012-yilda chorak finalga chiqqan Avstraliya Ochiq chempionatida yettinchi raqamda saralangan edi. Biroq u birinchi [[Karla Suarez Navarro|raunddayoq Karla Suares Navarroga]] magʻlub boʻldi. Juftliklar musobaqasida Vinchi bilan hamkorlik qilgan Errani finalda avstraliyalik jokerlar [[Ashleigh Barty|Eshli Barti]] va Keysi Dellakkuani magʻlub etdi. === 2014: Birinchi WTA Premier 1000 yakkalik finali, juftlikdagi Karyeradagi Katta dubulgʻa va yil yakunlari boʻyicha jahon reytingida 1-oʻrin. === [[Fayl:Errani_WM14_(9)_(14456955920).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/03/Errani_WM14_%289%29_%2814456955920%29.jpg/220px-Errani_WM14_%289%29_%2814456955920%29.jpg|thumb| Errani 2014-yilgi Uimbldon chempionatida]] Errani [[Sidney]] xalqaro musobaqasida ishtirok etdi, u yerda u yakkalik bahslarida chorak finalga chiqdi va Roberta Vinchi bilan juftlik [[Timea Babos|bahslarida Tímea Babos]] va Lucie Shafářovaga yutqazib, finalchi boʻldi. Australian Open turnirida u va Vinchi birinchi marta Avstraliya ochiq chempionati finalchilari [[Ekaterina Makarova|Yekaterina Makarova]] va Elena Vesninani uchta setda magʻlub etib, toʻrtinchi marta „Katta dubulgʻa“ chempionligini qoʻlga kiritishdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.gmanetwork.com/news/story/345382/sports/othersports/tennis-italians-errani-and-vinci-retain-australian-open-title|sarlavha=Italians Errani and Vinci retain Australian Open title|nashriyot=GMA News|kirish sanasi=24-yanvar 2014-yil}}</ref>. === 2015―2016-yillar: yakkalik bahslarida eng katta WTA chempioni === [[Fayl:Errani_US16_(3)_(29749605802).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b5/Errani_US16_%283%29_%2829749605802%29.jpg/220px-Errani_US16_%283%29_%2829749605802%29.jpg|thumb| Errani 2016-yil AQSh ochiq chempionatida]] 2015-yilgi Rio Open musobaqasida yetakchilik qilgan Errani finalga chiqdi va oltinchi raqam ostida [[Anna Karolína Schmiedlova|tasniflangan Anna Karolina Shmiedlovani]] 7-6, 6-1 hisobida magʻlub etdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=23-fevral 2015-yil |title=David Ferrer, Sara Errani Win Rio Open Titles |url=https://sports.ndtv.com/tennis/david-ferrer-sara-errani-win-rio-open-titles-1504706 |access-date=10-avgust 2017-yil |archive-date=2017-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810171013/https://sports.ndtv.com/tennis/david-ferrer-sara-errani-win-rio-open-titles-1504706 |url-status=dead }}</ref>. Bu Erranining ikki yil ichida birinchi WTA yakkalik chempioni boʻldi. Monterrey Ochiq chempionatida ikkinchi oʻrinni egallagan Errani Loren Devis, saralash bosqichidagi Tímea Babos va beshinchi raqamda saralangan Anastasiya Pavlyuchenkovani magʻlub etib, yarim finalga chiqdi. Yarim finalda u toʻrtinchi raqam ostida tasniflangan va boʻlajak chempion Timea Baksinskiga 6:0, 4:6, 7:6 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=7-mart 2015-yil |title=Monterrey Open: Ivanovic upset; Garcia vs. Bacsinszky in final |work=Fox Sports |url=http://www.foxsports.com/tennis/story/monterrey-open-timea-bacsinszky-ana-ivanovic-caroline-garcia-semifinal-030715 |access-date=10-avgust 2017-yil}}</ref>. === 2017―2018-yillar: === [[Fayl:Paris-FR-75-open_de_tennis-31-5-17-Roland_Garros-Sara_Errani-02.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/66/Paris-FR-75-open_de_tennis-31-5-17-Roland_Garros-Sara_Errani-02.jpg/220px-Paris-FR-75-open_de_tennis-31-5-17-Roland_Garros-Sara_Errani-02.jpg|left|thumb|311x311px| Errani 2017-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida Kristina Mladenovichga qarshi ikkinchi davra uchrashuvida]] Yil boshida jarohatlar bilan kurashgan Errani Gran-pri SAR La Princesse Lalla Meryem musobaqasida yarim finalga qadar yetib bordi va yaxshi natijaga erishdi. === 2020―2021-yillar: Katta dubulgʻalarga qaytish, 6 yil ichida birinchi WTA 1000 juftlik yarim finali === Katta dubulgʻa tennis turniriga qaytgan Errani rossiyalik [[Anna Kalinskaya]] tomonidan saralash bosqichidagi birinchi toʻsiqda 2020-yilgi Avstraliya ochiq chempionatidan chetlatildi. 2020-yilgi Fransiya Ochiq chempionatida u ikkinchi bosqichga oʻtib, yaxshiroq natija koʻrsatdi. Errani magʻlub boʻlgan oʻyindan soʻng, u jarohati tufayli nogironlar aravachasida kortdan olib ketilayotgan raqibi Kiki Bertensni haqoratlagani xabar qilingandi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.bbc.co.uk/sport/tennis/54356446|sarlavha=Kiki Bertens leaves court in wheelchair after win|nashriyot=BBC|sana=30-sentabr 2020-yil}}</ref>. == Oʻyin uslubi == 2012-yilgi mavsumda va undan keyin bir necha yil davomida Errani yil yakunlari boʻyicha statistik maʼlumotlarda birinchi oʻrinni egallab, birinchi xizmat koʻrsatishning yuqori foizini ishlab chiqarishi bilan mashhur boʻldi<ref name="clay">{{yangiliklar manbasi |last=Nguyen |first=Courtney |date=7-iyun 2012-yil |title=Sara Errani makes improbable run into French Open final |work=[[Sports Illustrated]] |url=http://tennis.si.com/2012/06/07/french-open-2012-maria-sharapova-sara-errani/ |access-date=8-iyun 2012-yil}}</ref>. Loyda bir nechta unvonlarni qoʻlga kiritgan, u loydan ishlaydigan mutaxassis sifatida keng tan olingan va sirtda strategiyani qoʻllashi, shu jumladan oʻzini yaxshi joylashtirish va erta qaytishga moyilligi bilan mashhur<ref name="clay" /><ref>{{yangiliklar manbasi |last=MacDonald |first=Geoff |date=7-iyun 2012-yil |title=How Did Errani Win? Smart Adjustments |work=[[The New York Times]] |url=http://straightsets.blogs.nytimes.com/2012/06/07/how-did-errani-win-smart-adjustments/ |access-date=5-yanvar 2013-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |last=Perry |first=Douglas |date=7-may 2012-yil |title=Sara Errani is ready to start pulling upsets in Madrid – and the French Open |work=The Oregonian |url=http://blog.oregonlive.com/tennis/2012/05/sara_errani_is_ready_to_start.html |access-date=5-yanvar 2013-yil}}</ref>. == Faoliyatidagi statistikalari == ==== Yakkaliklar ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Turnir ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014 ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 ! 2019 ! 2020 ! 2021 ! 2022 ! SR ! Gʻ-M ! gʻalaba% |- | align="left" | [[Avstraliya ochiq chempionati]] | A | Q1 | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 2R | Q3 | A | Q1 | bgcolor="afeeee" | 3R | Q1 | 0 / 11 | 13-11 | 54 % |- | align="left" | [[Fransiya ochiq chempionati|Fransiya ochiq]] chempionati | A | Q1 | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="thistle" | F | bgcolor="yellow" | SF | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 1R | A | bgcolor="afeeee" | 2R | Q2 | Q2 | 0 / 12 | 22-12 | 65 % |- | align="left" | [[Wimbledon chempionati|Uimbldon]] | Q1 | A | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 1R | A | A | style="color:#767676;" | NH | Q1 | Q1 | 0/10 | 8-10 | 44 % |- | align="left" | [[Amerika ochiq chempionati|US Open]] | Q1 | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="yellow" | SF | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 1R | A | A | A | A | bgcolor="afeeee" | 1R | | 0 / 11 | 18-11 | 64 % |- style="background:#efefef; font-weight:bold;" | style="text-align:left" | Gʻalaba — magʻlubiyat | 0-0 | 1-1 | 1-4 | 5-4 | 6-4 | 2-4 | 17-4 | 6-4 | 8-4 | 9-4 | 1-4 | 2-3 | 0-1 | 0-0 | 1-1 | 2-2 | 0-0 | 0 / 44 | 61-44 | 58 % |} ==== Juftliklar ==== {| class="wikitable" style="text-align:center" !Turnir ! 2008 ! 2009 ! 2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 ! 2014l ! 2015 ! 2016 ! 2017 ! 2018 !... ! 2021 ! 2022 ! SR ! Gʻ-M ! gʻalaba% |- | align="left" | [[Avstraliya ochiq chempionati]] | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="thistle" | F | bgcolor="lime" | Gʻ | bgcolor="lime" | Gʻ | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 2R | A | | A | | 2/10 | 18-7 | 72 % |- | align="left" | [[Fransiya ochiq chempionati|Fransiya ochiq]] chempionati | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="lime" | Gʻ | bgcolor="thistle" | F | bgcolor="thistle" | F | A | bgcolor="afeeee" | 1R | A | bgcolor="afeeee" | 2R | | A | | 1/9 | 22-8 | 73 % |- | align="left" | [[Wimbledon chempionati|Uimbldon]] | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="afeeee" | 3R | bgcolor="lime" | Gʻ | A | bgcolor="afeeee" | 1R | A | A | | A | | 1/8 | 17-7 | 71 % |- | align="left" | [[Amerika ochiq chempionati|US Open]] | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="afeeee" | 1R | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="lime" | Gʻ | bgcolor="ffebcd" | QF | bgcolor="afeeee" | 2R | bgcolor="yellow" | SF | A | A | A | | bgcolor="#afeeee" | 1R | | 1/9 | 17-8 | 68 % |- style="background:#efefef; font-weight:bold;" | style="text-align:left" | Gʻalaba — magʻlubiyat | 2-4 | 2-4 | 3-4 | 7-4 | 20-2 | 16-3 | 18-2 | 6-2 | 0-3 | 0-1 | 0-1 | | 0-1 | 0-0 | 5/36 | 74-30 | 71 % |} === Juftlik: 8 (5 ta unvon, 3 ta ikkinchi oʻrin) === {| class="sortable wikitable" !Natija ! Yil ! Turnir ! Maydon turi ! Sherigi ! Raqiblar ! class="unsortable" | Hisob |- style="background:#ffc;" | style="background:#ffa07a;" | Magʻlubiyat | 2012-yil | [[Avstraliya ochiq chempionati]] | Hard kort |{{Flagicon|ITA}} [[Roberta Vinci|Roberta Vinchi]] |{{Flagicon|RUS}} [[Svetlana Kuznetsova]]<br /><br />{{Flagicon|RUS}} [[Vera Zvonareva]] | 7-5, 4-6, 3-6 |- style="background:#ebc2af;" | style="background:#98fb98;" | Gʻalaba | 2012-yil | [[Fransiya ochiq chempionati]] | Qumli kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|RUS}} [[Maria Kirilenko|Mariya Kirilenko]]<br /><br />{{Flagicon|RUS}} [[Nadiya Petrova]] | 4-6, 6-4, 6-2 |- style="background:#ccf;" | style="background:#98fb98;" | Gʻalaba | 2012-yil | [[Amerika ochiq chempionati|US Open]] | Hard kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|CZE}} [[Andrea Xlaváčkova]]<br /><br />{{Flagicon|CZE}} [[Lucie Hradecá]] | 6-4, 6-2 |- style="background:#ffc;" | style="background:#98fb98;" | Gʻalaba | 2013-yil | [[Avstraliya ochiq chempionati]] | Hard kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|AUS}} [[Eshli Barti]]<br /><br />{{Flagicon|AUS}} [[Keysi Dellakku]] | 6-2, 3-6, 6-2 |- style="background:#ebc2af;" | style="background:#ffa07a;" | Magʻlubiyat | 2013-yil | [[Fransiya ochiq chempionati|Fransiya ochiq]] chempionati | Qumli kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|RUS}} [[Ekaterina Makarova]]<br /><br />{{Flagicon|RUS}} [[Elena Vesnina]] | 5-7, 2-6 |- style="background:#ffc;" | style="background:#98fb98;" | Gʻalaba | 2014-yil | [[Avstraliya ochiq chempionati|Australian Open]] (2) | Hard kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|RUS}} Ekaterina Makarova<br /><br />{{Flagicon|RUS}} Elena Vesnina | 6-4, 3-6, 7-5 |- style="background:#ebc2af;" | style="background:#ffa07a;" | Magʻlubiyat | 2014-yil | [[Fransiya ochiq chempionati|Fransiya ochiqligi]] (2) | Qumli kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|TPE}} [[Sye Su-Vey]]<br /><br />{{Flagicon|CHN}} [[Peng Shuay]] | 4-6, 1-6 |- style="background:#cfc;" | style="background:#98fb98;" | Gʻalaba | 2014-yil | [[Wimbledon chempionati|Uimbldon]] | Maysali kort |{{Flagicon|ITA}} Roberta Vinchi |{{Flagicon|HUN}} [[Timea Babos|Vaqti Babos]]<br /><br />{{Flagicon|FRA}} [[Kristina Mladenovich]] | 6-1, 6-3 |} == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1987-yilda tugʻilganlar]] b2yp9viiwcs4oawaijlqu73rsigvvh9 0 780764 6304631 5488970 2026-10-10T16:07:15Z Ch 119289 ([[c:GR|GR]]) [[c:COM:FR|File renamed]]: [[File:Две разные торты с разными начинками.jpg]] → [[File:Два разных торта с разными начинками.jpg]] [[c:COM:FR#FR3|Criterion 3]] (obvious error) · fix grammar 6304631 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Wiknic167_ST_07.JPG|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5e/Wiki-cake_1.jpg/200px-Wiki-cake_1.jpg|thumb|210x210px| [[Vikipediya]] emblemasi koʻrinishidagi tort]] [[Fayl:Шоколадний_торт.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7d/%D0%A8%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82.jpg/200px-%D0%A8%D0%BE%D0%BA%D0%BE%D0%BB%D0%B0%D0%B4%D0%BD%D0%B8%D0%B9_%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82.jpg|thumb|267x267px| Bezatilgan ustki shokoladli tort]] '''Tort''' ({{lang-it|torta}} / {{lang-la|tōrta}}, ''dumaloq non'') — qaymoq yoki murabbo ichiga namlangan bir nechta keklardan tashkil topgan qandolat mahsuloti. Kekning tepasida odatda krem, muz yoki meva bilan bezatilgan. Tortlarning shakarsiz navlari ham mavjud (masalan, jigarrang tort), „pirojnoe“ nomi esa idishning dizaynini koʻrsatadi: ingredientlarni qatlamlarga yotqizish, keyinchalik yuqori qatlamni bezash mumkin. Jigar tort misolida: [[mayonez]] qatlami bilan qovurilgan jigar qiyma torti, ustiga koʻkatlar qoʻshilgan. == To'rtning tarixi == Birinchi pirojnoe, aftidan, odamlar donni maydalashni va shu tariqa un olishni oʻrgangan paytda paydo boʻlgan ekan. Oshpazlar [[Qand|shakarni]] ishlata boshlaganlarida, [[Oshpaz|tortlar]] toʻgʻri keldi. Birinchi marta [[Hindiston|Hindistonda]] ishlab chiqarilgan qamish shakar [[Arab dunyosi|arab mamlakatlariga]] kelib, u yerda [[Uzoq Sharq|Uzoq Sharqdan]] keltirilgan ziravorlar va xushboʻy ziravorlar bilan mohirlik bilan aralashtiriladi va pishiriladi. == Ovqat pishirish == [[Fayl:Dobos_cake_(Gerbeaud_Confectionery_Budapest_Hungary).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3f/Dobos_cake_%28Gerbeaud_Confectionery_Budapest_Hungary%29.jpg/200px-Dobos_cake_%28Gerbeaud_Confectionery_Budapest_Hungary%29.jpg|thumb|200x200px|{{Center}}]] Koʻpchilik pirojnoe uchun asoslar [[Biskvit|pechene]] yoki pirojnoe pishiriqlaridan tayyorlanadi, klassik tortlar — yupqa pirojnoe (barqarorroq asos uchun) va bir yoki bir nechta shimgichli tortlarning kombinatsiyasi. Bundan tashqari, pirojnoe yoki vafli keklari baʼzan tortlar uchun ishlatiladi (qarang. ''vafli torti''). Tortlarni moylash uchun odatda [[Povidlo|murabbo]], qaymoq yoki [[Qaymoq|shakar]] bilan [[Sariyogʻ|qaymoq]], [[Qand|quyultirilgan]] sut ishlatiladi. Bundan tashqari, pirojnoe orasiga siz bir qatlam qoʻyishingiz mumkin [[Meva|mevalar]], rezavorlar, yongʻoqlar, tortlarni oz miqdorda [[Etil spirti|spirtli ichimliklar]] ([[Rom (ichimlik)|rom]], [[likyor]]) bilan namlash. Xamirda ham, kremda ham turli xil lazzat va aromatik qoʻshimchalar qoʻshilishi mumkin: [[kakao]] kukuni, [[vanil]]; oziq-ovqat boʻyoqlari. Anʼanaga koʻra, tortlar yumaloq shaklga ega, ammo baʼzi [[Nav|navlar]], shuningdek, tijorat maqsadida ishlab chiqarilgan tortlar toʻrtburchaklar shaklda pishiriladi. Bunday tortlar koʻpincha boʻlaklarga boʻlinadi va [[tort]] shaklida sotiladi (masalan, [[Napoleon toʻrti|Napoleon torti]] va bir xil nomdagi tort). Yarim sharsimon tortlar [[Italiya|Italiyada]] mashhur. Soʻnggi paytlarda tortlarning gʻayrioddiy shakllari mashhur boʻlib ketdi, masalan, yulduz yoki yurak shaklida — bu tortlar koʻpincha maxsus holatlar uchun tayyorlanadi. Tortlarni pishirish va bezash ishlari oʻqitilgan qandolatchi oshpaz tomonidan amalga oshiriladi. == Tort dekoratsiyasi == Krem odatda tortlarni bezash uchun ishlatiladi (qoida tariqasida, tort qatlami uchun ishlatilib kelinadi), uni pirojnoe shprits bilan tortning yuqori qatlamiga va uning yon devoriga siqib chiqaradi. Tort ham muzlash yoki ganache bilan qoplangan. Marshmallow elastik shakar mastikasi keng qoʻllanadi, u nafaqat pirojnoe qoplamasi sifatida, balki qandolatchilik mahsulotlarini bezash uchun ishlatiladigan dekorativ figuralarni haykaltaroshlik qilish uchun ham qoʻllanadi. [[Fayl:CakeGaga15SSerbia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/0f/CakeGaga15SSerbia.jpg/200px-CakeGaga15SSerbia.jpg|left|thumb|200x200px| Panda shaklida pirojnoe, qandolat mastikasi bilan qoplangan]] Shakar fondanti tufayli tort oqlangan silliq koʻrinadi va boshqa taomlardan ajralib turadi boshqacha koʻrishdi. Mastikaning anʼanaviy sirga nisbatan asosiy afzalligi uning plastikligidir, u osongina har qanday shaklni oladi va siz undan turli xil raqamlarni — hayvonlarni, erkaklarni, gullarni shakllantirishingiz mumkin. Bugungi kunda qandolatchilar mastik va fondan foydalanishni birlashtiradi, shu bilan birga mastikaga kerakli shaklni berish uchun shohona muzdan foydalanilib kelinkishi aniq. Qandolat mastikasining tarkibi har xil boʻladi, ammo tabiiy ingredientlar asosni tashkil qildi kelgan. Asosiy komponent shakar kukuni boʻlib, unga jelatin, [[kraxmal]], tuxum oqi, marshmallow qoʻshilishi mumkin. Vijdonsiz ishlab chiqaruvchilar kompozitsiyaga qoʻshishlari mumkin: [[kakao moyi]] ekvivalenti, E466 (oziq-ovqat stabilizatori), E1422 (oʻzgartirilgan kraxmal), [[glitserin]], E471 (stabilizator), oziq-ovqat boʻyoqlari, E202 (kaliy sorbat). Tortlarni bezashda ishlatiladigan koʻplab umumiy motiflar mavjud ekan. Ulardan eng mashhurlari gullar va shakar shakaridan yasalgan dekorativ chekka, marzipan va mastikadan yasalgan haykalchalar, fondan, shuningdek, turli xil muzlash turlari kabilarni misol keltirish mumkin. Lambeth usulida (dan{{lang-en|Lambeth}}) shakar naqsh texnikasi qoʻllanadi. Fondan bilan qoplangan pirojnoe qirollik kremi yordamida naqshlangan. Keyin dantelga oʻxshash yana bir naqsh qoʻshiladi. Lambeth usulida qoʻllanadigan boshqa usullarga tortning chetini taroq bilan shakllantirish, turli xil burmalarni qoʻllash va shakarli shakarning ingichka iplaridan havodor naqshlar chizish ham kiradi. Avstraliya usuli boshqa murakkab dantelga oʻxshash naqsh ustida qirollik muzlash namunasidan ham foydalanadi. [[Fayl:Birthday_Cake_by_Grushetski.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/59/Birthday_Cake_by_Grushetski.jpg/200px-Birthday_Cake_by_Grushetski.jpg|right|thumb|200x200px| Zefir haykalchalari bilan tugʻilgan kun torti]] Wilton usuli<ref>{{Veb manbasi|url=http://ozcakes.com/cakes/history-of-cake/|sarlavha=The history of cake|kirish sanasi=2016-12-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161220095935/http://www.ozcakes.com/cakes/history-of-cake/|arxivsana=2016-12-20}}</ref> juda mashhur boʻlib, u tezda mashhur boʻldi, chunki hatto yangi boshlanuvchilar ham undan foydalanishlari mumkin, asta-sekin oʻz mahoratlarini oshiradilar. Endi bu texnikasiz keklarni bezashni tasavvur qilish qiyin. Wilton usuli bezakda sariyog 'kremini ishlatishni oʻz ichiga oladi, bu koʻpincha butun tortni qoplaydi. Baʼzan krem turli elementlar („jingalaklar“, „gullar“ va boshqalar) bilan pirojnoe bezash uchun ishlatiladi) va murakkab naqshlar. Uilton usulida mahoratning uchta „darajasi“ mavjud, birinchisi — gulli naqsh va dekorativ qirrani qoʻllash, ikkinchisi — tortga fondan tayyorlash va qoʻllash va qatlamli texnika, uchinchi „daraja“ esa juda maxsus va oʻz ichiga oladi. juda murakkab texnika va texnikalar. Bundan tashqari, tort bezaklari sifatida mevalar, rezavorlar, yongʻoqlar, marzipan shakllari, [[shokolad]] va hindiston yongʻogʻi chiplari, koʻpirtirilgan krem ishlatiladi. [[Fayl:Birthday_party.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/98/Birthday_party.jpg/200px-Birthday_party.jpg|thumb|200x200px| Bolalarning tugʻilgan kunini tort ustida sham oʻchirish bilan nishonlash]] == Madaniyatdagi tort == Tortlar [[Nikoh toʻyi|toʻylar]], tugʻilgan kunlar va boshqa maxsus tadbirlarda anʼanaviy bayram taomidir. Toʻy torti odatda bir necha qatlamlarda tayyorlanadi va tepasida yangi turmush qurganlarning haykalchalari bilan bezatilgan. Tugʻilgan kun uchun tugʻilgan kun torti tugʻilgan kunning yoshiga teng miqdorda shamlar yoki uning yoshidagi raqamli tasvirli maxsus shamlar bilan bezatilgan boʻlishi mumkin. Tortlar mashhur odamlarga nisbatan ishonchsizlik yoki nafratni koʻrsatish uchun otish quroli sifatida ishlatiladi. Mashhur odamlarga tort otish odati belgiyalik Noel Godin tomonidan asos solingan, Xalqaro tort brigadasi harakati [[Liderlik|rahbari]], uning faollaridan [[Bill Gates|Bill Geyts]], Mishel Kamdessus, Jan-Lyuk Godard va boshqalar jabrlangan<ref>Sm., naprimer, {{Книга|автор=Цветков А.|часть=Кремовая артиллерия против буржуазного нарциссизма|заглавие=Суперприсутствие: Избр. места из электрон. переписки с друзьями|место=М.|издательство=[[Ультра.Культура]]|год=2003|страницы=39—50|страниц=256|isbn=5-98042-029-0}}</ref>. Oʻyin-kulgi sifatida maʼnosiz tort otish bir qator komediya filmlarining ajralmas qismidir. Bunday otish syujetga karnaval elementini qoʻshadi. Taʼkidlaganidek, M. M. Baxtin, karnaval ierarxiyaning yoʻq qilinishi va bayramona kayfiyatning gʻalabasi bilan bogʻliq. Shunday qilib, tortlarni tashlab, filmlar qahramonlari zavqlanish va oʻyin-kulgi tuygʻusini kuchaytiradi. 20-iyul kuni butun dunyoda bayram — Xalqaro tortlar kuni nishonlanadi<ref>[calend.ru/holidays/0/0/3209/ Mejdunarodniy den torta] — calend.ru.</ref>. == Mashhur tortlar == [[Fayl:New_York_Cheesecake_with_Blueberries.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7c/New_York_Cheesecake_with_Blueberries.jpg/200px-New_York_Cheesecake_with_Blueberries.jpg|thumb|200x200px|{{Center}}]] [[Fayl:Tarta_de_whiskey-2009.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/ca/Tarta_de_whiskey-2009.jpg/200px-Tarta_de_whiskey-2009.jpg|thumb|200x200px|{{Center}}]] [[Fayl:Торт_печеночный.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3b/%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9.jpg/220px-%D0%A2%D0%BE%D1%80%D1%82_%D0%BF%D0%B5%D1%87%D0%B5%D0%BD%D0%BE%D1%87%D0%BD%D1%8B%D0%B9.jpg|thumb| ]] [[Fayl:Два разных торта с разными начинками.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ac/%D0%94%D0%B2%D0%B5_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8B_%D1%81_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8.jpg/220px-%D0%94%D0%B2%D0%B5_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%B5_%D1%82%D0%BE%D1%80%D1%82%D1%8B_%D1%81_%D1%80%D0%B0%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%BC%D0%B8_%D0%BD%D0%B0%D1%87%D0%B8%D0%BD%D0%BA%D0%B0%D0%BC%D0%B8.jpg|thumb| Tortlar. Chapda: qaymoqli pechene oq tort, oʻngda: qaymoqli tort-pirog, chimdim kakao, toʻldirish: eritilgan quyultirilgan sut va banan boʻlaklari]] == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlari == * {{Книга|ответственный=Гл. ред. И.А. Пугачёв|заглавие=Товарный словарь. Том 8|часть=Торты|место=М.|издательство=Госторгиздат|год=1960|ref=Товарный словарь}}(ru) * Poxlyobkin V. V. Torti // Kulinarniy slovar. — M.: Izdatelstvo „E“, 2015. — S. 355—358. — 456 s. — 4000 ekz. — <nowiki>ISBN 978-5-699-75127-3</nowiki>.(ru) [[Turkum:Desertlar]] [[Turkum:Dunyo oshxonasi]] [[Turkum:Yevropa taomlari]] [[Turkum:Tortlar]] fhka1d84tm67dikx619uk82mn0oqd90 0 782028 6304643 6273309 2026-10-10T16:51:38Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304643 wikitext text/x-wiki {{Basketbolchi bilgiqutisi | name = Roy Hibbert | image = Roy Hibbert Pacers.jpg | caption = Hibbert Pacers jamoasida, 2014 | height_ft = 7 | height_in = 2 | weight_lb = 270 | league = [[NBA]] | team = Philadelphia 76ers | position = Murabbiy | nationality = Amerikalik / Yamaykalik | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1986|12|11}} | birth_place = [[Queens]], [[Nyu-York]] | high_school = [[Georgetown Preparatory School|Georgetown Prep]]<br />([[North Bethesda, Maryland]]) | college = [[Georgetown Hoyas men's basketball|Georgetown]] (2004-2008) | draft_year = 2008 | draft_round = 1 | draft_pick = 17 | draft_team = [[Toronto Raptors]] | career_start = 2008 | career_end = 2017 | career_number = 55, 17, 34 | career_position = Markaziy oʻyinchi | coach_start = 2019 | coach_end = | highlights = * 2× [[NBA All-Star]] ({{nasg|2012}}, {{nasg|2014}}) * [[NBA All-Defensive Second Team]] ({{nbay|2013|end}}) * Consensus second-team [[NCAA Men's Basketball All-Americans|All-American]] ([[2008 NCAA Men's Basketball All-Americans|2008]]) * 2× First-team [[List of All-Big East Conference men's basketball teams|All-Big East]] (2007, 2008) | bbr = hibbero01 }} '''Roy Denzil Hibbert''' (1986-yil 11-dekabrda tugʻilgan) – [[yamayka]]lik-[[Amerika Qoʻshma Shtatlari|amerika]]lik sobiq professional [[basketbol]]chi. U ikki marta NBA All-Star boʻlib, 2014-yilda NBA All-mudofaa ikkinchi jamoasi faxriy unvoniga sazovor boʻlgan. Hibbert 2013—2014 NBA mavsumida NBA y''ilning eng yaxshi himoyachisi sovrini sohibi'' boʻlib, Joakim Noahdan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.indycornrows.com/2014/4/21/5638404/joakim-noah-wins-nba-defensive-player-of-the-year-roy-hibbert|sarlavha=Joakim Noah wins NBA Defensive Player of the Year, Hibbert places second, Paul George seventh|ism=Tom|muallif=Lewis|sana=21-aprel 2014-yil|qaralgan sana=2022-08-23|arxivsana=2022-11-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221108045548/https://www.indycornrows.com/2014/4/21/5638404/joakim-noah-wins-nba-defensive-player-of-the-year-roy-hibbert}}</ref>. Hibbert Jorjtaun Xoyas uchun kollej basketboli oʻynagan va 2008-yilda ikkinchi Amerika jamoasining konsensusiga sazovor boʻlgan. U 2008-yilgi NBA loyihasida [[Toronto Raptors]] tomonidan 17-oʻrinni egallagan va keyinchalik loyiha kechasida [[Indiana]] Peysersga almashtirilgan. Hibbert Yamayka terma jamoasini xalqaro musobaqalarda himoya qilgan. U AQSh va Yamaykaning ikki fuqaroligi ega<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nba.com/pacers/news/web_100727.html|sarlavha=After brief setback, Sherbert back to work|ish=NBA.com|nashriyot=Turner Sports Interactive, Inc|sana=27-iyul 2010-yil|kirish sanasi=24-may 2013-yil}}</ref><ref name="dualcitizenship">{{veb manbasi|url=https://nba.nbcsports.com/2013/10/04/roy-hibberts-chance-of-joining-usa-basketball-appears-to-be-a-long-shot/|sarlavha=Roy Hibbert's chance of joining USA Basketball appears to be a long shot|ism=Brett|muallif=Pollakoff|sana=5-oktabr 2013-yil}}</ref>. == Yoshligi == Hibbert Nyu-Yorkning [[Queens|Kvins]] shahrida Roy, Sr va Patti Hibbert oilasida tugʻilgan. Uning otasi asli [[Yamayka]]dan, onasi esa [[Trinidad]]dan. Roy ikki yoshida oila [[Adelphi (Maryland)|Merilend shtati Adelfi]] shahriga koʻchib oʻtdi. Taxminan oʻsha paytda, ''New York Post gazetasining'' taʼkidlashicha, ota-onasi uni ''"[[tennis]], keyin [[golf]], keyin [[Fortepiano|pianino]] oʻynashga undashga harakat qilgandan"'' keyin uni basketbol bilan tanishtirgan. == Kollej jamoasidagi faoliyati == [[Fayl:Roy_Hibbert_in_2006.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f4/Roy_Hibbert_in_2006.jpg/170px-Roy_Hibbert_in_2006.jpg|left|thumb| Hibbert Jorjtaun Xoyasni 2006—2007 yilgi konferentsiya chempionatiga olib borishga yordam berdi]] Hibbert 2006-yilda jamoadoshi Jeff Green bilan birga All-Big East Second Teamga tayinlangan<ref>[http://sports.espn.go.com/espn/print?id=2356272&type=story Four unanimous selections to all-Big East first team] March 6, 2006</ref>. 2007-yilda u va Grin bir ovozdan Buyuk Sharqning birinchi jamoasiga saylanishdi, Green esa Sharqning eng yaxshi [[Futbol|futbolchisi]] unvoniga sazovor boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.espn.com/mens-college-basketball/recap?gameId=270690046|sarlavha=Pittsburgh vs. Georgetown - Game Recap - 10-mart 2007-yil - ESPN|ish=ESPN.com}}</ref>. 2007—2008 yilgi mavsum oldidan u Katta Sharqning eng yaxshi mavsumoldi oʻyinchisi deb topildi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=10-noyabr 2007-yil |title=William & Mary-Georgetown Preview |publisher=[[ESPN]] |url=http://scores.espn.go.com/ncb/preview?gameId=273140046 |access-date=2-iyun 2008-yil}}</ref>. U, shuningdek, 2007-yilgi NCAA turnirining Elita Sakkizligida Hibbertning Xoyasidan xafa boʻlgan [[Shimoliy Karolina]] tar poshnali Tayler Xansbro kabilar bilan bir qatorda butun amerikalik deb nomlandi. Kollejda Hibbertni jurnalistlar va muxlislar koʻpincha „Katta qattiq“ deb atashgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nuvo.net/indianapolis/roy-hibbert-the-pacers-center-of-balance/Content?oid=2441738|sarlavha=Roy Hibbert: The Pacers' center of balance|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150627010436/http://www.nuvo.net/indianapolis/roy-hibbert-the-pacers-center-of-balance/Content?oid=2441738|arxivsana=2015-06-27|qaralgan sana=2022-08-23}}</ref><ref>[https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/content/article/2006/03/18/AR2006031801309.html Hibbertʼs Starting to Grow on the Hoyas]</ref>. == Professional martaba == === Indiana Peysers (2008-2015) === [[Fayl:Roy_Hibbert_posts_up_Marcin_Gortat.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/58/Roy_Hibbert_posts_up_Marcin_Gortat.jpg/170px-Roy_Hibbert_posts_up_Marcin_Gortat.jpg|thumb| Hibbert 2011-yilda Marcin Gortatni post qiladi]] Hibbert 2008-yilgi NBA [[Toronto Raptors|draftida Toronto Raptors]] tomonidan 17-oʻrinda tuzilgan. 2008-yil 9-iyulda uning huquqlari Indiana Peysersga Jermeyn OʻNilga almashtirildi. 15-iyul kuni u Peysers bilan ilk professional shartnomasini imzoladi<ref>{{veb manbasi|url=https://basketball.realgm.com/player/Roy-Hibbert/Summary/772|sarlavha=Roy Hibbert Player Profile, Denver Nuggets, News, Rumors, NBA Stats, NCAA Stats, Events Stats, Game Logs, Bests, Awards - RealGM|ish=basketball.realgm.com}}</ref>. Hibbert 2012-yilgi NBA All-Star oʻyiniga Sharq uchun zaxira sifatida tanlangan. U 10 daqiqa oʻynadi va maydondan 1-3 oʻtib, 3 ochkoni qoʻlga kiritdi. 2012-yilgi NBA pley-off bosqichining birinchi bosqichida Orlando Magicga qarshi oʻyinda Hibbert 9 ta blokni qayd etdi. [[Fayl:Joakim_Noah_vs._Roy_Hibbert.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Joakim_Noah_vs._Roy_Hibbert.jpg/220px-Joakim_Noah_vs._Roy_Hibbert.jpg|left|thumb| Hibbert 2011-yilda „Chikago Bulls“dan Joakim Noah bilan oʻrin uchun kurashmoqda.]] 2012-yilning 13-iyulida Hibbert Peysers<ref>{{veb manbasi|url=https://www.espn.com/nba/story/_/id/8164675|sarlavha=Busy Pacers re-sign center Hibbert, guard Hill|sana=13-iyul 2012-yil|ish=ESPN.com}}</ref> bilan yana toʻrt yillik 58 million dollarlik shartnoma imzoladi. 2012-yil 21-noyabrda Hibbert Nyu-Orlean Hornetsga qarshi gʻalabada 10 ball/11 rebound/11 blokli tripl-dablning bir qismi sifatida 11 blokni qayd etib, faoliyatidagi eng yuqori koʻrsatkichga erishdi. 11 blok, shuningdek, bitta oʻyinda eng koʻp bloklar boʻyicha franchayzing rekordini yangiladi va Hibbert Peysers tarixida (Jermeyn OʻNil bilan birga) ochkolar-ribaund-bloklar-tribl-dubl qayd etgan ikkinchi futbolchiga aylandi. 2015-yil 29-iyun kuni Hibbert 2015—2016-yilgi mavsumda „Peysers“ bilan oʻyinchi variantini qoʻlladi. === Los-Anjeles Leykers (2015-2016) === [[Fayl:Roy_Hibbert_with_Lakers_(2)_(cropped).jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e2/Roy_Hibbert_with_Lakers_%282%29_%28cropped%29.jpg/170px-Roy_Hibbert_with_Lakers_%282%29_%28cropped%29.jpg|thumb| Hibbert Leykers bilan 2015-yil dekabr oyida]] 2015-yil 9-iyulda Hibbert 2019-yilgi NBA loyihasida ikkinchi bosqich tanlovi evaziga [[Los Angeles Lakers|Los-Anjeles Leykersga]] almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nba.com/lakers/releases/150709_royHibbert|sarlavha=Lakers Acquire Roy Hibbert|ish=NBA.com|sana=9-iyul 2015-yil|kirish sanasi=9-iyul 2015-yil}}</ref>. U 2015-yilning 28-oktyabrida „Leykers“ uchun mavsumning ochilish uchrashuvida debyut qildi va Minnesota Timberwulvesga 112-111 hisobida yutqazib, 12 ochko va 10 ribaund qayd etdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nba.com/games/20151028/MINLAL/gameinfo.html|sarlavha=Wolves edge Lakers 112–111 in first game since Flip's death|ish=NBA.com|sana=28-oktabr 2015-yil|kirish sanasi=29-oktabr 2015-yil}}</ref>. Biroq uning har bir oʻyindagi oʻrtacha ochkolari (5,9) faoliyatidagi eng past koʻrsatkich boʻldi. Uning bloklari, ribaundlari va har bir oʻyindagi daqiqalari oʻzining yangi mavsumdan beri eng past koʻrsatkichi edi. === Sharlotta Hornets (2016-2017) === 2016-yil 7-iyulda Hibbert Sharlotta Hornets bilan shartnoma imzoladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nba.com/hornets/press-releases/charlotte-hornets-sign-center-roy-hibbert|sarlavha=Charlotte Hornets Sign Center Roy Hibbert|ish=NBA.com|sana=7-iyul 2016-yil|kirish sanasi=7-iyul 2016-yil}}</ref>. U 2016-yil 26-oktyabrda „Xornets“ safida debyutini oʻtkazdi va „Miluoki Baks“ ustidan 107-96 hisobida gʻalaba qozonib, 15 ochko va 9 ta ribaund qayd etdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=400899384|sarlavha=Kidd-Gilchrist, Hibbert help Hornets beat Bucks 107–96|ish=ESPN.com|sana=26-oktabr 2016-yil|kirish sanasi=27-oktabr 2016-yil}}</ref>. Hibbert 2017-yilning 18-yanvarida „Hornets“ning „Portlend Trail Blazers“ga qarshi oʻyiniga oʻrtacha 5,2 ochko jamgʻargandi. Keyinchalik u Portlend ustidan 107-85 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda 7/8 otish boʻyicha mavsumdagi eng yuqori 16 ochkoga ega boʻldi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.espn.com/nba/recap?gameId=400900050|sarlavha=Walker, Hibbert lead Hornets past Blazers 107–85|ish=ESPN.com|sana=18-yanvar 2017-yil|kirish sanasi=19-yanvar 2017-yil}}</ref>. === Denver Nuggets (2017) === 2017-yilning 2-fevralida Hibbert Spenser Xouz bilan birga Milwaukee Bucksga Mayls Plumli evaziga sotildi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nba.com/bucks/release/bucks-acquire-spencer-hawes-and-roy-hibbert-charlotte|sarlavha=Bucks Acquire Spencer Hawes and Roy Hibbert from Charlotte|ish=NBA.com|sana=2-fevral 2017-yil|kirish sanasi=2-fevral 2017-yil}}</ref>. Biroq, Bucks uchun oʻyinda paydo boʻlishidan oldin, u yana, bu safar 23-fevral kuni [[Denver Nuggets|Denver Naggetsga]] 2019-yilgi ikkinchi davra tanlovi evaziga almashtirildi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.nba.com/nuggets/news/roy-hibbert-022317|sarlavha=Nuggets Acquire Center Roy Hibbert|ish=NBA.com|sana=23-fevral 2017-yil|kirish sanasi=23-fevral 2017-yil}}</ref>. Nuggets keyingi mavsumda Hibbertga nisbatan erkin agentning istisno huquqidan voz kechib, uni cheklanmagan erkin agentga aylantirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.spotrac.com/nba/denver-nuggets/roy-hibbert-6113/|sarlavha=Roy Hibbert|ish=spotrac.com|sana=13-iyul 2017-yil|kirish sanasi=16-yanvar 2018-yil}}</ref>. 2018-yil 17-iyulda Hibbert nafaqaga chiqqanini eʼlon qildi<ref>{{veb manbasi|ism=Andrew|muallif=Hussey|sarlavha=Former Pacer Roy Hibbert retires|url=https://www.indystar.com/story/sports/2018/07/18/former-pacer-roy-hibbert-retires/795033002/|ish=Indianapolis Star|sana=18-iyul 2018-yil|kirish sanasi=14-avgust 2018-yil}}</ref>. == Murabbiylik faoliyati == === Philadelphia 76ers (2019-yildan hozirgi kungacha) === 2019-yil 9-avgustda Hibbert Philadelphia 76ers tomonidan oʻyinchini rivojlantirish boʻyicha hamkor sifatida yollangani haqida xabar berilgan edi<ref>{{veb manbasi|ism=Paul|muallif=Hudrick|sarlavha=Sixers bring in former All-Star center Roy Hibbert... but not to play|url=https://www.nbcsports.com/philadelphia/76ers/sixers-bring-former-all-star-center-roy-hibbert-not-play|sana=9-avgust 2019-yil|ish=nbcsports.com|kirish sanasi=9-avgust 2019-yil}}</ref>. == Terma jamoadagi faoliyati == 2007-yil yozida Hibbert 2007-yilgi Panamerika oʻyinlarida kollej oʻyinchilaridan tashkil topgan AQSh jamoasida boshlangʻich markaz boʻlgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.usab.com/mens/panamerican/mpag_2007.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140101174020/http://www.usab.com/mens/panamerican/mpag_2007.html|sarlavha=Fifteenth Pan American Games — 2007|arxivsana=1-yanvar 2014-yil}}</ref>. 2008-yilda u Yamayka terma jamoasi sharafini himoya qila boshladi. Otasi tufayli u ikki tomonlama AQSh va Yamayka fuqaroligiga ega.-<ref name="dualcitizenship"/> U 2010-yilda jamoa sardori etib tayinlangan va ularni 2010-yilda Centrobasketda himoya qilgan<ref>[http://sportsjamaica.com/read_article.php?id=18463 Jamaicaʼs Hibbert working hard to reach the top]</ref>. == Shaxsiy hayoti == Hibbert „''Parklar va dam olish''“ komediya seriyasining uchta epizodida oʻzini oʻynagan mehmon yulduzi sifatida paydo boʻldi. U, shuningdek, ''Erik Andre Show'' epizodida paydo boʻldi. == NBA karyera statistikasi == {{NBA oʻyinchi statistikasi afsonasi}} === Muntazam mavsum === {{NBA oʻyinchisi statistikasi boshlanishi}} |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2008}} | style="text-align:left;"| [[2008–09 Indiana Pacers season|Indiana]] | 69 || 42 || 14.4 ||.471 ||.000 ||.667 || 3.5 ||.7 ||.3 || 1.1 || 7.1 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2009}} | style="text-align:left;"| [[2009–10 Indiana Pacers season|Indiana]] | '''81''' || 69 || 25.1 ||.495 || '''.500''' ||.754 || 5.7 || '''2.0''' ||.4 || 1.6 || 11.7 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2010}} | style="text-align:left;"| [[2010–11 Indiana Pacers season|Indiana]] | '''81''' || 80 || 27.7 ||.461 ||.000 ||.745 || 7.5 || '''2.0''' ||.4 || 1.8 || 12.7 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2011}} | style="text-align:left;"| [[2011–12 Indiana Pacers season|Indiana]] | 65 || 65 || '''29.8''' ||.497 ||.000 ||.711 || '''8.8''' || 1.7 || '''.5''' || 2.0 || '''12.8''' |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2012}} | style="text-align:left;"| [[2012–13 Indiana Pacers season|Indiana]] | 79 || 79 || 28.7 ||.448 ||.250 ||.741 || 8.3 || 1.4 || '''.5''' || '''2.6''' || 11.9 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2013}} | style="text-align:left;"| [[2013–14 Indiana Pacers season|Indiana]] | '''81''' || '''81''' || 29.7 ||.439 ||.400 ||.770 || 6.6 || 1.1 ||.4 || 2.2 || 10.8 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2014}} | style="text-align:left;"| [[2014–15 Indiana Pacers season|Indiana]] | 76 || 76 || 25.3 ||.446 ||.000 || '''.824''' || 7.1 || 1.1 ||.2 || 1.6 || 10.6 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2015}} | style="text-align:left;"| [[2015–16 Los Angeles Lakers season|L. A. Lakers]] | '''81''' || '''81''' || 23.2 ||.443 ||.000 ||.807 || 4.9 || 1.2 ||.4 || 1.4 || 5.9 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2016}} | style="text-align:left;"| [[2016–17 Charlotte Hornets season|Charlotte]] | 42 || 13 || 16.0 ||.542 ||.000 ||.813 || 3.6 ||.5 ||.2 || 1.0 || 5.2 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|2016}} | style="text-align:left;"| [[2016–17 Denver Nuggets season|Denver]] | 6 || 0 || 1.8 || '''.667''' ||.000 ||.000 ||.3 ||.2 ||.0 ||.3 ||.7 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| Career | 662 || 586 || 24.8 ||.465 ||.250 ||.755 || 6.3 || 1.3 ||.4 || 1.7 || 10.0 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| All-Star | 2 || 0 || 11.0 ||.625 ||.000 || 1.000 || 4.0 || 1.5 ||.0 ||.0 || 5.5 {{S-end}} === Pley-off === {{NBA oʻyinchisi statistikasi boshlanishi}} |- | style="text-align:left;"| [[2011 NBA Playoffs|2011]] | style="text-align:left;"| [[2010–11 Indiana Pacers season|Indiana]] | 5 || 5 || 26.4 ||.444 ||.000 ||.706 || 6.8 ||.6 || '''.4''' || 1.8 || 10.4 |- | style="text-align:left;"| [[2012 NBA Playoffs|2012]] | style="text-align:left;"| [[2011–12 Indiana Pacers season|Indiana]] | 11 || 11 || 30.9 ||.500 || '''1.000''' ||.667 || '''11.2''' || 1.1 || '''.4''' || '''3.1''' || 11.7 |- | style="text-align:left;"| [[2013 NBA Playoffs|2013]] | style="text-align:left;"| [[2012–13 Indiana Pacers season|Indiana]] | '''19''' || '''19''' || '''36.5''' || '''.511''' ||.000 || '''.806''' || 9.9 || '''1.4''' ||.2 || 1.9 || '''17.0''' |- | style="text-align:left;"| [[2014 NBA Playoffs|2014]] | style="text-align:left;"| [[2013–14 Indiana Pacers season|Indiana]] | '''19''' || '''19''' || 28.5 ||.449 ||.000 ||.772 || 5.5 ||.9 ||.2 || 1.4 || 9.3 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| Career | 54 || 54 || 31.6 ||.486 ||.500 ||.765 || 8.3 || 1.1 ||.2 || 2.0 || 12.6 {{S-end}} == Yana qarang == * [[Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi oʻyinida eng koʻp blok olgan futbolchilar roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.royhibbert.com/}} * Jordan Konn, [http://www.grantland.com/story/_/id/7881895/how-indiana-pacers-all-star-center-roy-hibbert-avoided-becoming-stiff „Roy Hibbert loyihasi: Indiana Peysersning yulduzlar markazi qanday qilib qotib qolishdan qochdi“], Grantland.com, 2012-yil 2-may. * Tim Davenport, [http://thepwe.com/fanposts/hibbertmania-jam-12-03/ „Hibbertmania!“] Pinwheel imperiyasi, 2012-yil 8-iyul. [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1986-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:AQSh basketbolchilari]] [[Turkum:Yamayka basketbolchilari]] [[Turkum:NBA basketbolchilari]] q7obdq073e5x2bwd6k313tzlw102xsl 0 782364 6304541 6125884 2026-10-10T12:41:30Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304541 wikitext text/x-wiki {{Basketbolchi bilgiqutisi | name = Ricky Pierce | image = | caption = | height_ft = 6 | height_in = 4 | weight_lb = 205 | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1959|08|19}} | birth_place = [[Dallas, Texas]] | nationality = [[amerikalik]] | high_school = [[Garland High School|Garland]] ([[Garland, Texas]]) | college = *[[Walla Walla Community College|Walla Walla CC]] (1978–1979) *[[Rice Owls men's basketball|Rice]] (1979–1982) | draft_year = 1982 | draft_round = 1 | draft_pick = 18 | draft_team = [[Detroit Pistons]] | career_start = 1982 | career_end = 1998 | career_number = 22, 25, 21 | career_position = [[himoya]]chi | highlights = * [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] ({{nasg|1991}}) * 2× [[NBA Sixth Man of the Year Award|NBA Sixth Man of the Year]] ({{nbay|1986|end}}, {{nbay|1989|end}}) * Second-team [[NCAA Men's Basketball All-Americans|All-American]] – [[United States Basketball Writers Association|USBWA]] ([[1982 NCAA Men's Basketball All-Americans|1982]]) * Third-team All-American – [[Associated Press|AP]], [[National Association of Basketball Coaches|NABC]] (1982) * [[Southwest Conference Men's Basketball Player of the Year|SWC Player of the Year]] (1982) * 3× First-team All-[[Southwest Conference|SWC]] (1980–1982) * No. 25 [[Rice Owls men's basketball#Retired jerseys|retired by Rice Owls]] }} '''Richard Charlz''' '''Pierce''' (1959-yil 19-avgustda tugʻilgan) - amerikalik nafaqadagi [[National Basketball Association|Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi]] (NBA) basketbolchisi. "'''Deuces'''" va "'''Big Paper Daddy'''" laqabli<ref>[https://www.basketball-reference.com/players/p/piercri01.html Ricky Pierce Nicknames]</ref><ref>[https://www.listennotes.com/podcasts/iconic-sonics/ricky-pierce-fhGT1woan-Q/ Ricky Pierce]</ref>. U NBA All-Star (1991) sifatida tanlangan va Milwaukee Bucks bilan birga ikki marta NBA oltinchi odami (1987, 1990) boʻlgan. == Karyera boshlanishi == Pirs Garland oʻrta maktabini tamomlagan. Keyinchalik Uolla Uolla jamoat kolleji va Rays universitetida basketbol oʻynadi<ref>{{veb manbasi|url=http://ultimatewestu.com/stories/334981-veteran-nba-player-business-owner-hits-the-books|sarlavha=Bellaire, River Oaks, West U}}{{Oʻlikhavola|date=mart 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == NBA == === Detroyt Pistons === Pirs 1982-yilgi NBA loyihasining 1-raundida (18-chi tanlov) [[Detroit Pistons|Detroyt Pistons]] tomonidan tuzilgan. Oʻzining yangi mavsumida tejamkorlik bilan foydalanilgan, u 1983-84 NBA mavsumi oldidan darhol San-Diego Klippersga ikki boʻlajak 2-raund draft tanlovi uchun almashtirilgan. === San-Diego Clippers === Pirs "Clippers"da oʻtkazgan bir mavsum davomida oʻrtacha 9,9 ochko va har bir oʻyinda 18,6 daqiqa toʻplagan holda muntazam rotatsiyaga aylandi. U mavsum davomida 35 oʻyinni boshladi, bu Clipper sifatidagi ilk startida San-Antonioga qarshi oʻsha paytdagi eng yuqori 30 ochko oʻyini bilan ta'kidlangan. === Miluoki Bucks === Pirs 1984-85 yilgi mavsum oldidan San-Diego Clippers tomonidan Terri Kammings bilan birga Milwaukee Bucksga almashtirilgan<ref>{{veb manbasi|url=https://madison.com/no-9-terry-cummings-ricky-pierce-craig-hodges/article_e12ec417-47da-5a02-8ca0-8fa5eebb8012.html|sarlavha=No. 9 — Terry Cummings, Ricky Pierce, Craig Hodges}}</ref>. Pirs Raysdagi murabbiyi Mayk Shuler bilan yana birlashdi, u oʻsha paytda Bucks uchun yordamchi murabbiy edi. Pirs Miluokidagi keyingi 6 toʻliq mavsumda har bir oʻyinda oʻrtacha 17 ochko toʻpladi. 1985-yil 27-fevralda Pirs [[Utah Jazz|Yuta Jazzga]] qarshi oʻyinda 20 ochko, 4 ta ribaund va 4 golli uzatmani qoʻlga kiritdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/198503130MIL.html|sarlavha=Cleveland Cavaliers at Milwaukee Bucks Box Score, 13-mart 1985-yil|kirish sanasi=2022-08-24|arxivsana=2021-11-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211117112915/https://www.basketball-reference.com/boxscores/198503130MIL.html}}</ref>. 1985-yil 13-martda Pirs [[Cleveland Cavaliers|Klivlend Kavalersiga]] qarshi oʻyinda 22 ochko, 9 ta ribaund va 6 ta golli uzatmani qayd etdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/198503130MIL.html|sarlavha=Cleveland Cavaliers at Milwaukee Bucks Box Score, 13-mart 1985-yil|kirish sanasi=2022-08-24|arxivsana=2021-11-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211117112915/https://www.basketball-reference.com/boxscores/198503130MIL.html}}</ref>. Pirs va Bucks Sharqiy konferensiya yarim finalida quyi raqam ostida joylashgan Filadelfiya 76ers tomonidan xafa boʻlishdan oldin, pley-offning birinchi bosqichida [[Michael Jordan|Maykl Jordan]] va Bullsni 3:1 hisobida magʻlub etishdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.basketball-reference.com/teams/MIL/1985.html|sarlavha=1984-85 Milwaukee Bucks Roster and Stats|kirish sanasi=2022-08-24|arxivsana=2021-07-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210715025741/https://www.basketball-reference.com/teams/MIL/1985.html}}</ref>. Oʻzini bir nechta jamoalarda oʻynagan toʻpurar sifatida "yollangan qurol" deb ta'riflash haqida soʻralganda, Pirs shunday dedi: "''Jamoalar sizga ma'lum bir rol oʻynash uchun yollanganligingiz haqida xabar berishadi.'' ''Bu men oʻz zimmasiga olgan rolim, kuchim va gol urish qobiliyatim edi. Men diqqatimni shu narsaga qaratgandim. Bir marta, oʻyin oʻrtasida toʻpni koʻp uzatayotgandim. Murabbiy Don Nelson taym-outni chaqirdi. U menga “Menda Pol Pressi oʻtishim kerak. Sizning vazifangiz toʻp kiritishdir. Men buni qandaydir zoʻr deb oʻyladim. Bu menga juda yoqdi”<ref>{{veb manbasi|url=https://www.sportscollectorsdaily.com/ricky-pierce-qa-signing-autographs-in-high-school-massive-television-room-finishing-games/|sarlavha=Ricky Pierce Q&A: Signing Autographs in High School, Massive Television Room, Finishing Games|sana=18-aprel 2021-yil|qaralgan sana=2022-08-24|arxivsana=2022-08-14|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220814031025/https://www.sportscollectorsdaily.com/ricky-pierce-qa-signing-autographs-in-high-school-massive-television-room-finishing-games/}}</ref>.'' === Sietl Supersonics === Pirs 1991-92-yilgi mavsumda muntazam boshlovchiga aylandi, bu Sonics bilan birinchi toʻliq mavsumi edi. U 1991-yilning noyabr-dekabr oylarida bir nechta oʻyinlarda ketma-ket 75 ta erkin zarba berdi, bu oʻsha paytdagi ikkinchi eng uzun seriya edi. Xuddi shu yili, 1992-yilda Pirs Sietlni oddiy va keyingi mavsumlarda gol urish boʻyicha boshqargan<ref>[https://www.basketball-reference.com/teams/SEA/1992.html 1991-92 Seattle SuperSonics]</ref>. 1993-yilgi NBA pley-off bosqichida Pirs 25 ochko bilan Xyuston Rokets ustidan konferensiya yarim finalida Sonicsni 103-100 oʻyinida gʻalaba qozondi<ref>[https://www.basketball-reference.com/boxscores/199305220SEA.html 1993 NBA Western Conference Semifinals Game 7]</ref>. Keyingi bosqichda Pirs jamoadoshlari Gari Payton va Shon Kemp bilan birga [[Phoenix Suns|Feniks Sunsga]] yetti oʻyinda magʻlub boʻlib, NBA final bosqichida qatnasha olmadi. Sietl Kendall Gillni sotib olganidan keyin Pirs 1993–94-yillarda zaxiraga qaytdi. === Golden State Warriors === 1994-yil 18-iyulda Pirs Karlos Rojers va Bayron Xyuston va [[Sarunas Marchiulionis|Sarunas Marciulionislar]] evaziga [[Golden State Warriors|Golden State Warriorsga]] ikkita draft tanlovi bilan almashtirildi. Pirs mavsum davomida oyoq va bel jarohatlari bilan kurashdi va faqat 27 oʻyinda harakat qila oldi. === Indiana Peysers === 1995-96 yilgi mavsum oldidan Pirs Indiana Peysers bilan cheklanmagan erkin agent sifatida shartnoma imzoladi. Yana bir bor sogʻlom boʻlgan Pirs 76 oʻyinda maydonga tushdi va butun mavsumda atigi 2 oʻyinni boshlaganidan soʻng, u Peysersning 5 birinchi raund pley-off oʻyinlaridan 4 tasini boshlab, har bir oʻyinda 10,2 ochko va 3,0 assistentlik qildi. === Denver Naggets === Indiana 1996—1997-yilgi mavsum boshlanishidan oldin Pirsni [[Denver Nuggets|Denver Naggetsga]] almashtirdi, Mark Jekson va 1-raund tanlovini Jalen Rouz, Reggi Uilyams va Naggetsning 1-raund tanlovi evaziga Nuggetsga yubordi. Fevral oyida, Nuggets pley-off rasmidan chiqib ketganidan soʻng, Pirs Sharlott Hornetsga Entoni Goldwire va Jorj Zidekga almashtirildi. === Sharlotta Hornets === Pirs pley-offga chiqqan Hornets bilan kengaytirilgan rol oʻynadi, soʻnggi 29 oʻyinning 17tasini boshlab, har bir oʻyinda oʻrtacha 12 ochko toʻpladi. Pley-offda Pirs Hornets seriyasining dastlabki 2 oʻyinini Nyu-York Niks bilan boshladi va uchinchi oʻyinda zaxiradan 11 ochko toʻpladi, bu uning futbolchi sifatida oxirgi pley-off oʻyini boʻladi. === AEK BC Afina, Bucks va nafaqaga qaytish === 1997-98-yilgi mavsum uchun shartnomasiz Pirs Gretsiyaning professional jamoasi va mamlakatning eng yaxshilaridan biri boʻlgan AEK BC Afina bilan oʻynashga imzo chekdi. Pirs 1997-yil dekabr oyida Milwaukee Bucks bilan erkin agent sifatida shartnoma imzolashdan oldin AEK bilan beshta oʻyin oʻtkazdi. 19-dekabr kuni Pirs [[Toronto Raptors|Toronto Raptorsga]] qarshi 92:91 hisobida magʻlub boʻlib, 13 ochko toʻpladi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.basketball-reference.com/boxscores/199712190TOR.html|sarlavha=Milwaukee Bucks at Toronto Raptors Box Score, 19-dekabr 1997-yil|kirish sanasi=2022-08-24|arxivsana=2021-11-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211117112913/https://www.basketball-reference.com/boxscores/199712190TOR.html}}</ref>. U mavsum oxirida basketbolni tark etdi. == NBA martaba statistikasi == {{NBA oʻyinchi statistikasi afsonasi}} === Muntazam mavsum === {{NBA oʻyinchisi statistikasi boshlanishi}} |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1982}} | style="text-align:left;"|[[1982–83 Detroit Pistons season|Detroit]] | 39 || 1 || 6.8 ||.375 ||.143 ||.563 ||.9 ||.4 ||.2 ||.1 || 2.2 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1983}} | style="text-align:left;"|[[1983–84 San Diego Clippers season|San Diego]] | 69 || 35 || 18.6 ||.470 ||.000 ||.861 || 2.0 ||.9 ||.4 ||.2 || 9.9 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1984}} | style="text-align:left;"|[[1984–85 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 44 || 3 || 20.0 ||.537 ||.250 ||.823 || 2.7 || 2.1 ||.8 ||.1 || 9.8 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1985}} | style="text-align:left;"|[[1985–86 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | '''81''' || 8 || 26.5 || '''.538''' ||.130 ||.858 || 2.9 || 2.2 || 1.0 ||.1 || 13.9 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1986}} | style="text-align:left;"|[[1986–87 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 79 || 31 || 31.7 ||.534 ||.107 ||.880 || '''3.4''' || 1.8 ||.8 || '''.3''' || 19.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1987}} | style="text-align:left;"|[[1987–88 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 37 || 0 || 26.1 ||.510 ||.214 ||.877 || 2.2 || 2.0 ||.6 ||.2 || 16.4 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1988}} | style="text-align:left;"|[[1988–89 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 75 || 4 || 27.7 ||.518 ||.222 ||.859 || 2.6 || 2.1 || 1.0 || '''.3''' || 17.6 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1989}} | style="text-align:left;"|[[1989–90 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 59 || 0 || 29.0 ||.510 ||.346 ||.839 || 2.8 || 2.3 ||.8 ||.1 || '''23.0''' |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1990}} | style="text-align:left;"|[[1990–91 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 46 || 0 || 28.8 ||.499 ||.398 ||.907 || 2.5 || 2.1 ||.8 ||.2 || 22.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1990}} | style="text-align:left;"|[[1990–91 Seattle SuperSonics season|Seattle]] | 32 || 0 || 26.3 ||.463 ||.391 || '''.925''' || 2.3 || 2.3 ||.7 ||.1 || 17.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1991}} | style="text-align:left;"|[[1991–92 Seattle SuperSonics season|Seattle]] | 78 || '''78''' || '''34.1''' ||.475 ||.268 ||.916 || 3.0 || '''3.1''' || 1.1 || '''.3''' || 21.7 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1992}} | style="text-align:left;"|[[1992–93 Seattle SuperSonics season|Seattle]] | 77 || 72 || 28.8 ||.489 ||.372 ||.889 || 2.5 || 2.9 || '''1.3''' ||.1 || 18.2 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1993}} | style="text-align:left;"|[[1993–94 Seattle SuperSonics season|Seattle]] | 51 || 0 || 20.0 ||.471 ||.188 ||.896 || 1.6 || 1.8 ||.8 ||.1 || 14.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1994}} | style="text-align:left;"|[[1994–95 Golden State Warriors season|Golden State]] | 27 || 6 || 24.9 ||.437 ||.329 ||.877 || 2.4 || 1.5 ||.8 ||.1 || 12.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1995}} | style="text-align:left;"|[[1995–96 Indiana Pacers season|Indiana]] | 76 || 2 || 18.5 ||.447 ||.337 ||.849 || 1.8 || 1.3 ||.8 ||.1 || 9.7 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1996}} | style="text-align:left;"|[[1996–97 Denver Nuggets season|Denver]] | 33 || 10 || 18.2 ||.462 ||.308 ||.902 || 1.6 ||.9 ||.4 ||.2 || 10.2 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1996}} | style="text-align:left;"|[[1996–97 Charlotte Hornets season|Charlotte]] | 27 || 17 || 24.1 ||.502 || '''.536''' ||.889 || 2.5 || 1.8 ||.5 ||.1 || 12.0 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1997}} | style="text-align:left;"|[[1997–98 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] | 39 || 0 || 11.3 ||.364 ||.308 ||.827 || 1.2 ||.9 ||.2 ||.0 || 3.9 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| Career | 969 || 269 || 24.4 ||.493 ||.322 ||.875 || 2.4 || 1.9 ||.8 ||.2 || 14.9 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| All-Star | 1 || 0 || 19.0 ||.500 || – || 1.000 || 2.0 || 2.0 ||.0 ||.0 || 9.0 {{S-end}} === Pley-off === {{NBA oʻyinchisi statistikasi boshlanishi}} |- |style="text-align:left;"|[[1985 NBA Playoffs|1985]] |style="text-align:left;"|[[1984–85 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] |8||1||24.8||.493||.000||.778||2.3||1.9||.4||.1||9.9 |- |style="text-align:left;"|[[1986 NBA Playoffs|1986]] |style="text-align:left;"|[[1985–86 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] |13||0||24.8||.460||.000||.889||'''2.8'''||1.5||.6||.2||11.1 |- |style="text-align:left;"|[[1987 NBA Playoffs|1987]] |style="text-align:left;"|[[1986–87 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] |12||2||26.4||.479||–||.821||2.3||1.3||.8||'''.4'''||15.9 |- |style="text-align:left;"|[[1988 NBA Playoffs|1988]] |style="text-align:left;"|[[1987–88 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] |5||0||21.0||.472||.200||.889||'''2.8'''||1.8||.2||'''.4'''||11.8 |- |style="text-align:left;"|[[1989 NBA Playoffs|1989]] |style="text-align:left;"|[[1988–89 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] |9||0||32.4||'''.546'''||'''.750'''||.872||'''2.8'''||2.8||1.2||.2||'''22.3''' |- |style="text-align:left;"|[[1990 NBA Playoffs|1990]] |style="text-align:left;"|[[1989–90 Milwaukee Bucks season|Milwaukee]] |4||0||30.5||.467||.500||.903||2.3||1.5||1.3||.0||'''22.3''' |- |style="text-align:left;"|[[1991 NBA Playoffs|1991]] |style="text-align:left;"|[[1990–91 Seattle SuperSonics season|Seattle]] |5||0||22.4||.333||.300||'''.941'''||'''2.8'''||.8||.8||.2||11.4 |- |style="text-align:left;"|[[1992 NBA Playoffs|1992]] |style="text-align:left;"|[[1991–92 Seattle SuperSonics season|Seattle]] |9||9||'''35.1'''||.481||.273||.870||2.4||'''3.1'''||.6||.1||19.6 |- |style="text-align:left;"|[[1993 NBA Playoffs|1993]] |style="text-align:left;"|[[1992–93 Seattle SuperSonics season|Seattle]] |'''19'''||'''19'''||30.4||.456||.400||.898||2.4||2.2||.6||.2||17.7 |- |style="text-align:left;"|[[1994 NBA Playoffs|1994]] |style="text-align:left;"|[[1993–94 Seattle SuperSonics season|Seattle]] |5||0||14.8||.452||–||.706||1.0||.6||.2||.0||8.0 |- |style="text-align:left;"|[[1996 NBA Playoffs|1996]] |style="text-align:left;"|[[1995–96 Indiana Pacers season|Indiana]] |5||4||26.6||.340||.250||.850||.8||3.0||'''1.6'''||.2||10.2 |- |style="text-align:left;"|[[1997 NBA Playoffs|1997]] |style="text-align:left;"|[[1996–97 Charlotte Hornets season|Charlotte]] |3||2||29.0||.458||.143||–||2.7||1.3||.7||.0||7.7 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| Career | 97 || 37 || 27.4 ||.466 ||.355 ||.866 || 2.4 || 1.9 ||.7 ||.2 || 14.9 {{S-end}} == Oʻyin karyerasidan keyin == Nafaqaga chiqqanidan beri Pirs oʻzining basketbol tizimini ishlab chiqdi, bu barmoq uchlarini joylashtirish uchun maxsus moʻljallangan markerlar yordamida otishning aniqligini ta'minlaydi<ref>[http://www.wfaa.com/sharedcontent/dws/spt/misc/where/stories/091106dnspowherenowpierce.30b1f19.html Shoot like All-Star? Ricky Pierce says no problem] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070501113500/http://www.wfaa.com/sharedcontent/dws/spt/misc/where/stories/091106dnspowherenowpierce.30b1f19.html |date=2007-05-01 }} by Kate Hairopoulos, ''The Dallas Morning News'', September 11, 2006.</ref>. Pirs bu gʻoyani oʻgʻli Aronning YMCAda basketbol oʻynayotganini tomosha qilganidan keyin ishlab chiqdi. Pirs ota-onalarga oʻz farzandlariga mukammal sakrashni oʻrgatish boʻyicha maslahatlar berdi<ref name="sportsillustrated">''Sports Illustrated'', July 2, 2007, p. 118.</ref>. Keyinchalik Accushot22 deb nomlanuvchi mahsulot ishlab chiqiladi, bu maxsus ishlab chiqilgan basketbol toʻpi boʻlib, 10 ta oval chuqurchaga ega<ref name="sportsillustrated" /> Mahsulot 37,95 dollarga sotiladi, lekin yuzlab odamlar, kam ta'minlangan bolalarga bepul beriladi<ref name="sportsillustrated" /> == Shaxsiy hayot == Pirs [[Xristianlik|xristian]]<ref>{{veb manbasi|sarlavha=accushot22basketball|url=https://www.instagram.com/p/CUYrjDVNjuh/|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220824075155/https://www.instagram.com/p/CUYrjDVNjuh/|arxivsana=2022-08-24|ish=Instagram|kirish sanasi=1-noyabr 2021-yil}}</ref>... Pirs Joys Pirsga uylangan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Joyce Pierce|url=https://www.morningsongestore.com/category_s/76.htm|kirish sanasi=1-noyabr 2021-yil}}</ref>. Ularning uchta farzandi bor<ref>{{veb manbasi|muallif=Mannix|ism=Chris|sarlavha=RICKY PIERCE|url=https://vault.si.com/.amp/vault/2007/07/02/ricky-pierce|kirish sanasi=1-noyabr 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221113221257/https://vault.si.com/.amp/vault/2007/07/02/ricky-pierce|arxivsana=2022-11-13|qaralgan sana=2022-08-24}}</ref>. Pirs oʻz darajasini tamomlash uchun Rays universitetiga qaytib keldi va 2012-yil may oyida kinesiologiya boʻyicha san'at bakalavri darajasini tamomladi<ref>[http://www.riceowls.com/genrel/051212aaa.html Rice's 99th Commencement Included Over 100 Student-Athletes] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180714032457/http://www.riceowls.com/genrel/051212aaa.html |date=2018-07-14 }} riceowls.com, May 12, 2012</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} {{DEFAULTSORT:Pierce, Ricky}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1959-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] 35je1vrwymmbermeyl9eqsupf0p9qkk 0 782586 6304853 6002810 2026-10-11T02:07:45Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304853 wikitext text/x-wiki {{Xokkeychi bilgiqutisi | name = Sarah Nurse | image = Sarah Nurse (48778836852).jpg | caption = Nurse 2019-yil | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1995|1|4}} | birth_place = [[Hamilton, Ontario|Hamilton]], [[Ontario]], Kanada | height_ft = 5 | height_in = 9 | weight_lb = 148 | position = Hujumchi | shoots = Chap qanot | league = [[PWHPA]] | team = Independent | former_teams = [[Toronto Furies]]<br />[[Wisconsin Badgers women's ice hockey|Wisconsin Badgers]] | sex = f | ntl_team = CAN | career_start = 2015-yil | medaltemplates = {{MedalSport|Women's [[ice hockey]]}} {{MedalCountry|{{CAN}}}} {{MedalOlympic}} {{MedalGold|[[2022 Winter Olympics|2022 Beijing]]|[[Ice hockey at the 2022 Winter Olympics – Women's tournament|Team]]}} {{MedalSilver|[[2018 Winter Olympics|2018 Pyeongchang]]|[[Ice hockey at the 2018 Winter Olympics – Women's tournament|Team]]}} {{MedalCompetition|[[IIHF World Women's Championships|World Championships]]}} {{MedalGold|[[2021 IIHF Women's World Championship|2021 Canada]]|}} {{MedalBronze|[[2019 IIHF Women's World Championship|2019 Finland]]||}} {{MedalCompetition|[[IIHF World Women's U18 Championships|World U18 Championships]]}} {{MedalGold|[[2013 IIHF World Women's U18 Championship|2013 Finland]]|}} }} '''Sarah Nurse''' (1995-yil 4-yanvarda tugʻilgan) — Kanada ayollar milliy xokkey jamoasining [[kanada]]lik professional [[xokkeychi]] va ''Professional Xokkeychi Xokkeychilar Uyushmasi'' (PWHPA) ning mustaqil aʼzosi. U terma jamoa bilan 2015-yilgi 4-millatlar kubogida debyut qilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.hockeycanada.ca/en-ca/news/2015-NWT-4-Nations-Cup-Roster-Named|sarlavha=Canada's National Women's Team roster named for 2015 4 Nations Cup|nashriyot=Hockeycanada.ca|sana=13-oktabr 2015-yil|qaralgan sana=19-oktabr 2015-yil}}</ref>. 2018-yilda u Kanadani 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida himoya qildi va kumush medalni qoʻlga kiritdi. Uning muvaffaqiyati davom etdi, chunki u 2022-yilgi Oltin medal uchun oʻyinda birinchi golni kiritdi, unda Kanada jamoasi AQShni 3:2 hisobida magʻlub etdi. Nurse 2018-yilgi CWHL loyihasida Toronto Furies tomonidan ikkinchi oʻrinni egalladi. Nurse 2021-yil iyun oyida ''Elle Canada'' jurnalining muqovasida Xanna Bunton va Briget Lakket bilan birga suratga tushdi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=12-may 2021-yil |title=Meet the Three Pro Hockey Players Covering the June Issue of ELLE Canada |language=inglizcha |work=ellecanada.com |url=https://www.ellecanada.com/culture/society/meet-the-three-pro-hockey-players-covering-the-june-issue-of-elle-canada |access-date=13-may 2021-yil}}</ref>. Nurse 2022-yil yozida efirga uzatiladigan ''Kanada Drag Race'' uchinchi mavsumining boʻlajak epizodida mehmon hakami sifatida ishtirok etadi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Joey Nolfi |date=29-iyun 2022-yil |title=Brooke Lynn Hytes reunites with Werk Room crush Miss Vanjie on Canada's Drag Race season 3 |work=EW |url=https://ew.com/tv/brooke-lynn-hytes-vanjie-reunion-canadas-drag-race-season-3-guest-judges/ |access-date=12-iyul 2022-yil}}</ref>. == Oʻyin faoliyati == === PWHL === Nurse Ontario ayollar xokkey assotsiatsiyasi (OWHA) provinsiyalarida Stoney Creek bilan kumush medalni qoʻlga kiritdi. Shuningdek, u oʻrta maktabda 2010 OFSSAA chempionatida bronza medalini va OFSSAA 2011da kumush medalni qoʻlga kiritdi. 2010-yilda u Team Heaney bilan oʻynadi va 2010-yilgi Ontario qishki oʻyinlarining chorak finaliga chiqdi. 2010-11 Viloyat ayollar xokkey ligasi (PWHL) mavsumida u Stoney Creek Jr. Sabersni gol urish boʻyicha boshqargan. U OWHA All-Star jamoasiga qarshi oʻyin uchun tayinlangan. 18 yoshgacha boʻlgan Ontario jamoasi. 2011-12 PWHL mavsumida u Stoney Creek bilan muqobil kapitan etib tayinlandi. U klubga PWHL chempionatlarida bronza medalini qoʻlga kiritishda yordam berdi. U Stoney Krikda gol urish boʻyicha klubda ikkinchi oʻrinni egalladi. PWHLning Stoney Creek Jr. Sabers bilan bir mavsumda eng koʻp gol urish boʻyicha Kelli Sabatine va Thea Imbrogno tomonidan baham koʻrilgan liga rekordini yangiladi. 2012-13-yilgi mavsumda hamshira 35 ta gol urdi va mavsumning soʻnggi oʻyinida xet-trik qayd etdi<ref>{{veb manbasi|url=http://pointstreaksites.com/view/pwhl/news-711/news_67259|sarlavha=Stoney Creek's Sarah Nurse sets PWHL Single Season Scoring Record &#124; Provincial Women's Hockey League|nashriyot=Pointstreak Sites|sana=24-fevral 2013-yil|qaralgan sana=19-oktabr 2015-yil}}</ref>. === Viskonsin Badgers === Nurse Gʻarbiy Kolleji Xokkey Assotsiatsiyasi (WCHA) ning Viskonsin Badgers ayollar xokkey dasturi bilan NCAA Division xokkey oʻynadi. 2015-yilgi WCHA Final Faceoff chempionligi oʻyinida Nurse ikki marta, shu jumladan Bemidji shtatiga qarshi oʻyinda gʻalaba qozongan gol urdi. 2016-yil 4-dekabrda Badgersning azaliy raqiblariga qarshi 8:2 hisobida gʻalaba qozongan [[Minnesota]] Golden Gophers Nursega martaba bosqichini taqdim etdi. LaBahn Arenada sotiladigan olomon oldida oʻynab, Nurse uchta gol urdi va dastur tarixida Minnesotaga qarshi oʻyinda xet-trik qayd etgan birinchi futbolchiga aylandi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.uwbadgers.com/news/2016/12/4/womens-hockey-sunday-statement-badgers-blitz-golden-gophers.aspx?path=whockey|sarlavha=Sunday statement: No. 1 Badgers blitz No. 2 Golden Gophers 8–2: Nurse nets hat trick as UW scores its most goals of the season|nashriyot=Wisconsin Badgers Athletics|sana=4-dekabr 2016-yil|qaralgan sana=17-fevral 2017-yil}}</ref>. === CWHL === 2018 Qishki Olimpiada oʻyinlarida ishtirok etgandan soʻng, Nurse 2018 CWHL loyihasida Toronto Furies tomonidan ikkinchi oʻrinni egalladi<ref>{{veb manbasi|muallif=La Rose|ism=Jason|sarlavha=IN A LEAGUE OF THEIR OWN|url=https://www.hockeycanada.ca/en-ca/news/2018-nwp-14-team-canada-alumnae-taken-at-cwhl-draft|ish=hockeycanada.ca|kirish sanasi=8-noyabr 2018-yil|sana=28-avgust 2018-yil}}</ref>. 2018-yil 17-oktabr kuni MasterCard Center -da tashrif buyurgan Shenzhen KRS Vanke Raysga qarshi Furies oʻyinida Nurse CWHL faoliyatidagi birinchi golini urdi. Uchinchi oʻyinda 8:54 hisobida 1:1 hisobidagi durangni buzgan holda, bu gol 3-1 finalida ham gʻalaba qozonishini aytdi, bu esa Shea Tileyga tarixdagi ilk golli gʻalabasini taqdim etdi. liga oʻyinlari<ref>{{veb manbasi|url=http://www.thecwhl.com/stats/player/736/22/shea-tiley|sarlavha=Game Summary: October 17- Toronto Furies vs Shenzhen KRS Rays 3–1|nashriyot=CWHL|sana=17-oktabr 2018-yil|qaralgan sana=16-noyabr 2018-yil|arxivsana=17-noyabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181117063154/http://www.thecwhl.com/stats/player/736/22/shea-tiley}}</ref>. === PWHPA === Team Sonnet (Toronto) uchun konkida uchish, hamshira 2021-yilgi maxfiy kubokda ishtirok etdi, bu 2020-21 PWHPA Dream Gap Tourning Kanada bosqichi edi. „Bauer“ (Monreal) jamoasiga qarshi chempionatda 4:2 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda u gol va assistentlik qildi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=30-may 2021-yil |title=Team Bauer beats Team Sonnet to win Canadian leg of PWHPA Secret Dream Gap Tour |language=inglizcha |work=sportsnet.ca |url=https://www.sportsnet.ca/women-hockey/article/team-bauer-beats-team-sonnet-win-canadian-leg-pwhpa-secret-dream-gap-tour/ |access-date=1-iyun 2021-yil}}</ref>. == Xalqaro oʻyin == Nurse 2011 va 2012-yillarda 18 yoshgacha boʻlgan ayollar milliy chempionatida qatnashgan, 2011-yilda oltin va 2012-yilda bronza medalini qoʻlga kiritgan Ontario Blue jamoasining aʼzosi edi. U 2013-yilgi IIHF 18 yoshgacha boʻlgan ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatida oltin medalni qoʻlga kiritgan Kanada jamoasi aʼzosi edi. 2015-yilgi 4-millatlar kubogida hamshira Kanadaning U22/Taraqqiyot jamoasi aʼzosi boʻlib, oltin medalni qoʻlga kiritdi. 2015-yil 3-yanvarda Finlandiya ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozonib, u ikkita golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{veb manbasi|url=http://stats.hockeycanada.ca/game/show/9214901?subseason=198368&_ga=1.31823934.1274849140.1440985832|sarlavha=Canada at Finland – 2015 Tournament|nashriyot=Stats.hockeycanada.ca|sana=3-yanvar 2015-yil|qaralgan sana=19-oktabr 2015-yil|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304104138/http://stats.hockeycanada.ca/game/show/9214901?subseason=198368&_ga=1.31823934.1274849140.1440985832}}</ref>. Nurse 2020-yilgi [[Milliy xokkey ligasi]] Yulduzlar oʻyinining mahorat musobaqasida Elita ayollar oʻrtasidagi 3-a-3 oʻyinida Kanada jamoasi uchun ishtirok etdi. Nurse Janubiy Koreyaning Pxyonchxan shahrida boʻlib oʻtadigan 2018-yilgi Qishki Olimpiya oʻyinlarida Kanada jamoasi uchun kurash olib borish uchun tanlangan<ref name="family tree">{{yangiliklar manbasi |last=Spencer |first=Donna |date=12-fevral 2018-yil |title=Sarah Nurse adds Olympic hockey to athletic family tree with spot on Canadian team |work=Toronto Star |url=https://www.thestar.com/sports/olympics/2018/02/12/sarah-nurse-adds-olympic-hockey-to-athletic-family-tree-with-spot-on-canadian-team.html |access-date=22-fevral 2018-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|sarlavha=ATHLETE PROFILE – SARAH NURSE|url=https://www.olympic.org/pyeongchang-2018/results/en/ice-hockey/athlete-profile-n3030352-sarah-nurse.htm|nashriyot=International Olympic Committee|qaralgan sana=22-fevral 2018-yil}}</ref>. U 14-fevral kuni AQSH ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda oʻzining ilk Olimpiya golini kiritdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Walker |first=Teresa M. |date=15-fevral 2018-yil |title=Sarah Nurse scores as Canadian women take first Olympic showdown against U.S. 2-1 |work=[[Wisconsin State Journal]] |agency=Associated Press |url=https://madison.com/wsj/sports/olympics/sarah-nurse-scores-as-canadian-women-take-first-olympic-showdown-against-u-s-2-1/article_7683393c-b9f0-5ad9-bc72-ef2fc01b429f.html |access-date=16-mart 2021-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20220824160748/https://madison.com/wsj/sports/olympics/sarah-nurse-scores-as-canadian-women-take-first-olympic-showdown-against-u-s-2-1/article_7683393c-b9f0-5ad9-bc72-ef2fc01b429f.html |archive-date=2022-08-24 |url-status=dead}}</ref>. U Amerika Qoʻshma Shtatlariga qarshi otishmada Kanada jamoasiga kumush medalni qoʻlga kiritishga yordam berdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Futterman |first=Matthew |date=22-fevral 2018-yil |title=U.S. Beats Canada for First Women's Hockey Gold Since 1998 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2018/02/21/sports/olympics/usa-womens-hockey-canada.html |access-date=22-fevral 2018-yil}}</ref>. 2022-yil 11-yanvarda hamshira Kanadaning 2022-yilgi Olimpiya terma jamoasiga tayinlandi<ref>{{veb manbasi|muallif=Awad|ism=Brandi|sarlavha=Team Canada's women's hockey roster revealed for Beijing 2022|url=https://olympic.ca/2022/01/11/team-canadas-womens-hockey-roster-revealed-for-beijing-2022/|nashriyot=[[Canadian Olympic Committee]]|sana=11-yanvar 2022-yil|qaralgan sana=11-yanvar 2022-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=11-yanvar 2022-yil |title=Canada's 2022 Olympic women's hockey team roster |work=[[Canadian Press]] |location=Toronto, Ontario, Canada |url=https://www.thestar.com/sports/hockey/2022/01/11/canadas-2022-olympic-womens-hockey-team-roster.html |access-date=11-yanvar 2022-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=https://www.hockeycanada.ca/en-ca/team-canada/women/olympics/2022/stats/team-rosters?teamid=362|sarlavha=2022 Olympic Winter Games (Women)|sana=11-yanvar 2022-yil|ish=www.hockeycanada.ca/|nashriyot=[[Hockey Canada]]|qaralgan sana=11-yanvar 2022-yil}}</ref>. [[Pekin|Pekinda]] u bitta ayollar turnirida eng koʻp ochko (18) va eng koʻp golli uzatma (13) boʻyicha ikkita yangi Olimpiya rekordini oʻrnatdi<ref>{{veb manbasi|muallif=Maron|ism=Brandon|sarlavha=Sarah Nurse breaks Wickenheiser's Olympic record with 18th point of tournament|url=https://www.thescore.com/news/2300367|nashriyot=The Score|sana=16-fevral 2022-yil|qaralgan sana=18-fevral 2022-yil}}</ref>. == Faoliyat statistikasi == === Muntazam mavsum va pley-off oʻyinlari === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="text-align:center; width:50em" ! colspan="3" bgcolor="#ffffff" | ! rowspan="92" bgcolor="#ffffff" | ! colspan="5" |Muntazam mavsum ! rowspan="92" bgcolor="#ffffff" | ! colspan="5" |Play off |- bgcolor="#e0e0e0" !Mavsum !Jamoa !Liga !GP !G !A !Pts !PIM !GP !G !A !Pts !PIM |- |2009-10 |Stoney Creek Jr. Sabres |PWHL |4 |1 |0 |1 |4 |1 |0 |0 |0 |0 |- bgcolor="#f0f0f0" |2010-11 |Stoney Creek Jr. Sabres |PWHL |36 |18 |13 |31 |12 |6 |3 |1 |4 |0 |- |2011-12 |Stoney Creek Jr. Sabres |PWHL |30 |21 |16 |37 |21 |8 |3 |2 |5 |4 |- bgcolor="#f0f0f0" |2012-13 |Stoney Creek Jr. Sabres |PWHL |35 |36 |20 |56 |26 |8 |6 |8 |14 |8 |- |2013-14 |University of Wisconsin |WCHA |38 |11 |10 |21 |2 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2014-15 |University of Wisconsin |WCHA |37 |15 |10 |25 |10 |— |— |— |— |— |- |2015-16 |University of Wisconsin |WCHA |36 |25 |13 |38 |10 |— |— |— |— |— |- bgcolor="#f0f0f0" |2016-17 |University of Wisconsin |WCHA |39 |25 |28 |53 |26 |— |— |— |— |— |- |2018-19 |Toronto Furies |CWHL |26 |14 |12 |26 |16 |3 |1 |0 |1 |0 |- bgcolor="#f0f0f0" |2019-20 |GTA West |PWHPA |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— |- |2020-21 |Toronto |PWHPA |— |— |— |— |— |— |— |— |— |— |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="3" |CWHL umumiy natijalari !26 !14 !12 !26 !16 !3 !1 !0 !1 !0 |} === Xalqaro === {| border="0" cellpadding="1" cellspacing="0" style="text-align:center; width:40em" !Yil ! Jamoa ! Tadbir ! Natija ! rowspan="99" bgcolor="#ffffff" | ! GP ! G ! A ! Pts ! PIM |- | 2013 | Kanada | U18 |{{Kumush2}} | 5 | 1 | 0 | 1 | 0 |- bgcolor="#f0f0f0" | 2018 | Kanada | OG |{{Kumush2}} | 5 | 1 | 0 | 1 | 4 |- | 2019 | Kanada | Hojatxona |{{Bronza3}} | 7 | 2 | 6 | 8 | 2 |- bgcolor="#f0f0f0" | 2021 | Kanada | Hojatxona |{{Oltin1}} | 7 | 1 | 2 | 3 | 2 |- | 2022 | Kanada | OG |{{Oltin1}} | 7 | 5 | 13 | 18 | 4 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="4" | Oʻsmirlar bahsi yakunlari ! 5 ! 1 ! 0 ! 1 ! 0 |- bgcolor="#e0e0e0" ! colspan="4" | Kattalar bahsi yigʻindisi ! 26 ! 9 ! 21 ! 30 ! 12 |} == Mukofot va unvonlar == === NCAA === Butun WCHA yangi jamoasi (2013-14) 2015 WCHA Frozen Face-Off Eng koʻzga koʻringan futbolchi WCHA butun turniri jamoasi (2015) Butun WCHA uchinchi jamoasi (2015-16) Butun amerikalik ikkinchi jamoa (2016-17)<ref>{{yangiliklar manbasi |title=2017 All-American Teams |language=inglizcha |work=ahcahockey.com |url=https://ahcahockey.com/allamer/2017.php |access-date=13-may 2021-yil}}</ref> WCHA 20 yillik yubiley jamoasi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=27-yanvar 2019-yil |title=WCHA 20TH ANNIVERSARY TEAM – SARAH NURSE, WISCONSIN: Former Badger great starred in the WCHA from 2013-14 to 2016-17 |language=inglizcha |work=universitysport.prestosports.com |url=http://www.wcha.com/women/articles/2019/01/wcha-20th-anniversary-team-sarah-nurse-wisconsin.php |access-date=13-may 2021-yil}}</ref>. === IIHF va Olimpiya oʻyinlari === IIHF Xokkey boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati oltin medali (2021) va bronza medali sohibi (2019) Olimpiya oltin medali sovrindori (2022) va kumush medal sovrindori (2018) == Shaxsiy hayoti == Qora tanli ota va oq tanli onaning ikki millatli qizi hamshira xokkeydagi irqchilik haqida uzoq gapirdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Clark |first=Ryan S. |date=22-dekabr 2020-yil |title='We knew we had to do better': Sarah Nurse, Barbie & the future of Canadian hockey |work=[[The Athletic]] |url=https://theathletic.com/2232562/2020/12/22/we-knew-we-had-to-do-better-sarah-nurse-barbie-the-future-of-canadian-hockey/ |access-date=16-mart 2021-yil}}</ref>. Talaba 2016-yilda Badgers futbol oʻyinida [[Barack Obama|Barak Obamaning]] [[Linch sudi|linch]] qilingani tasvirlangan kostyum kiyganida, Nurse nafaqat talabani, balki Viskonsin universitetida talabalar yengil atletikasida irqchilik madaniyatini qoralagan bayonot eʼlon qildi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Berkman |first=Seth |date=25-noyabr 2016-yil |title=Two Black Women Embrace Their Chance to Be Hockey Role Models |work=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/2016/11/25/sports/hockey/princeton-wisconsin-black-women-koelzer-nurse.html |access-date=16-mart 2021-yil}}</ref>. 2020-yilning yozida Jorj Floydning norozilik namoyishlaridan soʻng, hamshira SportsNet xodimi Karolin Kemeron bilan suhbatlashdi va kanadaliklarni [[Viola Desmond|Viola Desmondga]] nisbatan kamsitishlarni keltirib, Amerika Qoʻshma Shtatlaridagi irqchilikdan ajratmaslikka chaqirdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Ketko |first=Thomas |date=6-iyun 2020-yil |title=Sarah Nurse urges fellow Canadiasn not to 'suppress our Black history' |publisher=[[SportsNet]] |url=https://www.sportsnet.ca/hockey/sarah-nurse-urges-fellow-canadians-not-suppress-black-history/ |access-date=16-mart 2021-yil}}</ref>. Nurse noyabr oyida Kanada matbuotiga uning ijtimoiy tarmoqlardagi irqiy tenglik haqidagi sharhi uni „intervyu soʻrovlari bilan toʻldirganini“ aytdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Spencer |first=Donna |date=1-oktabr 2020-yil |title=Canadian women's hockey team forward Sarah Nurse ready for change |work=[[CBC.ca]] |agency=[[The Canadian Press]] |url=https://www.cbc.ca/sports/hockey/womens-hockey-sarah-nurse-catchup-1.5747282 |access-date=16-mart 2021-yil}}</ref>. 2020-yil sentabr oyida Liz Noks PWHPA kengashidagi lavozimidan isteʼfoga chiqdi va xokkeydagi poyga muammolari boʻyicha assotsiatsiyaning „koʻr joyi“ga asoslanib, Nursega uning oʻrnini egallashiga ruxsat berdi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Kaplan |first=Emily |date=2-sentabr 2020-yil |title=Women's hockey players' association adds Sarah Nurse to board to fix 'blind spot' |work=[[ESPN.com]] |url=https://www.espn.com/nhl/story/_/id/29794679/women-hockey-players-association-adds-sarah-nurse-board-fix-blind-spot |access-date=16-mart 2021-yil}}</ref>. 2020-yil noyabr oyida Mattel va Tim Xortons Nurse va xokkeychi Mari-Filip Pulin asosidagi ikkita cheklangan nashrdagi [[Barbie|Barbi]] qoʻgʻirchoqlari ustida hamkorlik qilishdi. Qoʻgʻirchoqlar „Qizlarni xayoliy oʻyin va mazmunli namunalar bilan shugʻullanish orqali oʻzlarining cheksiz imkoniyatlarini roʻyobga chiqarishga“ ilhomlantirishga qaratilgan Barbining ''Siz hamma narsa boʻla olasiz'' dasturining bir qismi sifatida yaratilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Milton |first=Steve |date=20-noyabr 2020-yil |title=Tim Hortons selling Barbie Dolls of Hamilton's Sarah Nurse and national women's hockey teammate Marie-Philip Poulin |work=The Hamilton Spectator |url=https://www.thespec.com/sports/hamilton-region/opinion/2020/11/20/tim-hortons-selling-barbie-dolls-of-hamiltons-sarah-nurse-and-national-womens-hockey-teammate-marie-philip-poulin.html |access-date=16-mart 2021-yil}}</ref>. Uning amakivachchalari Edmonton Oilersdan professional xokkeychi Darnell Nurse va Feniks Merkuriydan [[Basketbol|basketbolchi]] Kia Nurse<ref>{{veb manbasi|muallif=Wendy Graves|sana=13-avgust 2015-yil|sarlavha=Nurse looks to add to family's success|url=http://www.hockeycanada.ca/en-ca/news/sarah-nurse-adds-to-familys-success|nashriyot=Hockeycanada.ca|kirish sanasi=19-oktabr 2015-yil}}</ref>. Uning amakilari ham [[yengil atletika]] bilan shugʻullanishgan; uning amakisi Donovan MakNabb [[Milliy futbol ligasi|Milliy Futbol Ligasida]] (NFL) yarim himoyachi sifatida professional futbol oʻynagan va uning boshqa amakisi Richard Nurse Kanada Futbol Ligasining (CFL) Hamilton Tiger-Mushuklari uchun keng qabul qiluvchi edi. Nurse uch yoshida konkida uchishni boshlagan. U besh yoshida xokkey oʻynashni boshlagan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Sarah Nurse|url=https://olympic.ca/team-canada/sarah-nurse/|kirish sanasi=27-mart 2022-yil|ish=Team Canada - Official Olympic Team Website|til=inglizcha}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1995-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Xokkeychi ayollar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha xokkeychilar]] dmbzqtp09o9amngrfubw8f6ls4398rm 0 783203 6304539 6275897 2026-10-10T12:39:33Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304539 wikitext text/x-wiki {{Basketbolchi bilgiqutisi | name = Rickey Green | image = Ricky Green.png | image_size = 250 | caption = Green,1976-yilda | birth_date = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1954|8|18}} | birth_place = [[Chicago, Illinois]] | nationality = [[amerikalik]] | height_ft = 6 | height_in = 0 | weight_lb = 170 | high_school = [[Hirsch Metropolitan High School|Hirsch Metropolitan]] (Chicago, Illinois) | college = * [[Vincennes Trailblazers men's basketball|Vincennes]] (1973-1975) * [[Michigan Wolverines men's basketball|Michigan]] (1975-1977) | draft_year = 1977 | draft_round = 1 | draft_pick = 16 | draft_team = [[Golden State Warriors]] | career_start = 1977 | career_end = 1992 | career_position = Himoyachi | career_number = 25, 24, 14, 11, 12, 9, 13 | highlights = * [[List of NBA All-Stars|NBA All-Star]] ({{nasg|1984}}) * [[List of National Basketball Association season steals leaders|NBA steals leader]] ({{nbay|1983|end}}) * Consensus first-team [[NCAA Men's Basketball All-Americans|All-American]] ([[1977 NCAA Men's Basketball All-Americans|1977]]) }} '''Rickey Green''' (1954-yil 18-avgustda tugʻilgan) — [[National Basketball Association|Milliy Basketbol Assotsiatsiyasida]] (NBA) oʻynagan amerikalik nafaqadagi professional [[Basketbol|basketbolchi]]. Green {{Boʻy|ft=6}} boʻyli va {{Convert|170|lb|kg}} ogʻirlikdagi posbon (himoyachi). [[Chicago|Chikagodagi]] Hirsh oʻrta maktabini 1973-yilgi IHSA toifasidagi AA shtat chempionatiga olib chiqdi. Keyin Vinsen universiteti va Michigan universitetida kollej basketboli oʻynadi. Oxirgi maktabda uning jamoasi 1976-yilgi NCAA turnirining chempionlik oʻyinida Big Ten Konferensiyasining magʻlubiyatsiz raqibi Indiana Xusiersga yutqazdi. Keyin u 1976—1977-yilgi Wolverines jamoasini Katta oʻnlikning muntazam mavsumi chempionatiga olib borib, 1977-yilda butun amerikalik eʼtirofga sazovor boʻldi. Green 1977-yilgi NBA loyihasida 16-chi tanlov bilan tanlangan va 14 mavsum davomida [[Golden State Warriors]], [[Detroit Pistons]], [[Utah Jazz]], Charlotte Hornets, Milwaukee Bucks, Indiana Pacers, Filadelfiya 76ers va Boston klublarida oʻynagan. U tezkorligi bilan mashhur boʻlib, diktor Hot Rod Hundley tomonidan „'''The Fastest of Them All'''“ laqabini oldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.deseret.com/2019/7/11/8936243/brad-rock-mike-conley-can-thank-this-former-jazz-player-for-setting-the-table-for-him-in-utah|sarlavha=Deseret News: Mike Conley can thank this former Jazz player for setting the table for him in Utah|kirish sanasi=20 July 2020}}</ref>. 1988-yilda Jazz aʼzosi sifatida Green NBA tarixida besh millioninchi ochkoni qoʻlga kiritdi va [[Cleveland Cavaliers|Klivlend Kavalersiga]] qarshi oʻyinda uchinchi chorakni yakunlash uchun 3 ochkoni urdi. U oʻyindan keyin toʻpga imzo qoʻydi va u NBA shon-shuhrat zaliga olib borildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.upi.com/Archives/1988/01/26/Rickey-Green-recorded-the-5-millionth-point-in-NBA/9727570171600/|sarlavha=United Press International: Rickey Green recorded the 5 millionth point in NBA...|kirish sanasi=20 July 2020}}</ref>. == Professional jamoalardagi faoliyati == Green oʻzining yangi yilini Warriors bilan zaxira sifatida oʻtkazdi va 1978—1979 mavsumi oldidan Pistonsga almashtirildi. U 1978-yil dekabr oyida ozodlikka chiqishdan oldin Detroytda murabbiy Dik Viale uchun 27 oʻyinda oʻynadi. NBAdan chiqib, Green oxir-oqibat Kontinental Basketbol Assotsiatsiyasidagi Gavayi vulqonlari uchun oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=261111015|sarlavha=Jazz vs. Bucks - Game Recap - November 11, 2006|sana=November 11, 2006|ish=ESPN.com|kirish sanasi=April 9, 2017|qaralgan sana=2022-08-26|arxivsana=2012-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121107054017/http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=261111015}}</ref>. U yerda u oʻz oʻyinini oʻzgartirishga muvaffaq boʻldi, birinchi navbatda oʻq otish boʻyicha posbon boʻlishdan koʻproq distribyutor va hujumdagi generalga aylandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://vault.si.com/vault/1998/11/23/rickey-green-point-guard-november-29-1976|sarlavha=Sports Illustrated Vault: Rickey Green, Point Himoyachi, November 29, 1976|kirish sanasi=20 July 2020|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200720214338/https://vault.si.com/vault/1998/11/23/rickey-green-point-guard-november-29-1976|arxivsana=2020-07-20|qaralgan sana=2022-08-26}}</ref>. Green keyingi uch mavsumning koʻp qismida Yuta uchun boshlangʻich qoʻriqchi boʻlib qoldi va har yili jamoani pley-offga olib chiqdi. jamoaga yangi kelgan oʻyinchi Stokton oxir-oqibat 1987-yilda Greenni ortda qoldirdi va Jazz franshizasi bilan ligada jami 19 mavsumni oʻz ichiga olgan Shon-shuhrat zaliga yoʻl oldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=261111015|sarlavha=Jazz vs. Bucks - Game Recap - November 11, 2006|sana=November 11, 2006|ish=ESPN.com|kirish sanasi=April 9, 2017|qaralgan sana=2022-08-26|arxivsana=2012-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121107054017/http://sports.espn.go.com/nba/recap?gameId=261111015}}</ref>. Green 1988-yilda kengaytirilgan loyihada Sharlotta Hornets tomonidan tanlangan va faoliyatining soʻnggi toʻrt yilida besh xil jamoada, asosan zaxirada oʻtkazgan. U 1990—1991-yillarda Jonni Dokinz mavsum oxirida jarohat olganidan keyin 76ers bilan qisqa vaqt ichida tiklanishni boshdan kechirdi. Oʻsha yili Green oʻz oʻrnida 75 oʻyinda maydonga tushdi va har bir oʻyinda oʻrtacha 10,0 ochko va 5,2 golli uzatmani amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.chicagotribune.com/news/ct-xpm-1991-04-30-9102080401-story.html|sarlavha=Chicago Tribune: At 36, Rickey Green Becomes 76ers' Savior|kirish sanasi=20 July 2020}}</ref>. U 1992-yilda „Seltiks“dagi qisqa muddatli faoliyatdan soʻng faoliyatini yakunladi. == NBA faoliyat statistikasi == {{NBA oʻyinchi statistikasi afsonasi}} === Muntazam mavsum === {{NBA oʻyinchisi statistikasi boshlanishi}} |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1977}} | style="text-align:left;"|[[1977–78 Golden State Warriors mavsumi|Golden State]] | 76 || — || 14.4 ||. 381 || — ||. 600 || 1.5 || 2.0 || 0.8 || 0.0 || 4.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1978}} | style="text-align:left;"|[[1978–79 Detroit Pistons mavsumi|Detroit]] | 27 || — || 16.0 ||. 379 || — ||. 672 || 1.5 || 2.3 || 0.9 || 0.0 || 6.6 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1980}} | style="text-align:left;"|[[1980–81 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | 47 || — || 27.8 ||. 481 ||. 000 ||. 722 || 2.5 || 5.0 || 1.6 || 0.0 || 9.0 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1981}} | style="text-align:left;"|[[1981–82 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | '''81''' || 73 || 34.8 ||. 493 ||. 000 ||. 765 || '''3.0''' || 7.8 || 2.3 || 0.1 || '''14.8''' |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1982}} | style="text-align:left;"|[[1982–83 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | 78 || 78 || '''35.7''' ||. 493 ||. 154 ||. 797 || 2.9 || 8.9 || '''2.8''' || 0.1 || 14.3 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1983}} | style="text-align:left;"|[[1983–84 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | '''81''' || '''81''' || 34.2 ||. 486 ||. 118 ||. 821 || 2.8 || '''9.2''' ||style="background:#cfecec;"| '''2.7*''' || '''0.2''' || 13.2 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1984}} | style="text-align:left;"|[[1984–85 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | 77 || 77 || 31.6 ||. 477 ||. 300 ||. 869 || 2.5 || 7.8 || 1.7 || 0.0 || 13.0 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1985}} | style="text-align:left;"|[[1985–86 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | 80 || 44 || 25.2 ||. 471 ||. 172 ||. 852 || 1.7 || 5.1 || 1.3 || 0.1 || 11.7 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1986}} | style="text-align:left;"|[[1986–87 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | '''81''' || 80 || 25.8 ||. 467 || '''.368''' ||. 827 || 2.0 || 6.7 || 1.4 || 0.0 || 9.6 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1987}} | style="text-align:left;"|[[1987–88 Utah Jazz mavsumi|Utah]] | '''81''' || 3 || 13.8 ||. 424 ||. 211 ||. 904 || 1.0 || 3.7 || 0.7 || 0.0 || 4.9 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1988}} | style="text-align:left;"|[[1988–89 Charlotte Hornets mavsumi|Charlotte]] | 33 || 2 || 11.2 ||. 432 ||. 200 || '''.929''' || 0.7 || 2.5 || 0.5 || 0.0 || 3.9 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1988}} | style="text-align:left;"|[[1988–89 Milwaukee Bucks mavsumi|Milwaukee]] | 30 || 0 || 16.7 || '''.545''' ||. 333 ||. 895 || 1.5 || 3.5 || 0.7 || 0.1 || 5.4 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1989}} | style="text-align:left;"|[[1989–90 Indiana Pacers mavsumi|Indiana]] | 69 || 0 || 13.4 ||. 433 ||. 091 ||. 843 || 0.8 || 2.6 || 0.7 || 0.0 || 3.5 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1990}} | style="text-align:left;"|[[1990–91 Philadelphia 76ers mavsumi|Philadelphia]] | 79 || 75 || 28.5 ||. 463 ||. 222 ||. 830 || 1.7 || 5.2 || 0.7 || 0.1 || 10.0 |- | style="text-align:left;"| {{NBA yili|1991}} | style="text-align:left;"|[[1991–92 Boston Celtics mavsumi|Boston]] | 26 || 0 || 14.1 ||. 447 ||. 250 ||. 722 || 0.9 || 2.6 || 0.7 || 0.0 || 4.1 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| Career | 946 || 513 || 24.6 ||. 469 ||. 207 ||. 807 || 1.9 || 5.5 || 1.4 || 0.1 || 9.4 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| All-Star | 1 || 0 || 19.0 ||. 375 || — || — || 0.0 || 11.0 || 1.0 || 0.0 || 6.0 {{S-end}} === Pley-off === {{NBA oʻyinchisi statistikasi boshlanishi}} |- |style="text-align:left;"|[[1984 NBA Playoffs|1984]] |style="text-align:left;"|[[1983–84 Utah Jazz mavsumi|Utah]] |'''11'''||-||'''36.7'''||.424||.250||.744||'''3.1'''||'''9.5'''||'''1.7'''||'''0.4'''||14.6 |- |style="text-align:left;"|[[1985 NBA Playoffs|1985]] |style="text-align:left;"|[[1984–85 Utah Jazz mavsumi|Utah]] |10||10||30.2||'''.538'''||.143||.921||3.0||7.5||1.2||0.0||'''15.0''' |- |style="text-align:left;"|[[1986 NBA Playoffs|1986]] |style="text-align:left;"|[[1985–86 Utah Jazz mavsumi|Utah]] |4||4||29.8||.488||.500||.909||2.3||'''9.5'''||0.5||0.0||13.3 |- |style="text-align:left;"|[[1987 NBA Playoffs|1987]] |style="text-align:left;"|[[1986–87 Utah Jazz mavsumi|Utah]] |4||3||18.0||.478||.000||.833||2.0||6.3||0.5||0.0||6.8 |- |style="text-align:left;"|[[1988 NBA Playoffs|1988]] |style="text-align:left;"|[[1987–88 Utah Jazz mavsumi|Utah]] |7||0||5.4||.250||-||-||0.1||1.3||0.3||0.0||0.6 |- |style="text-align:left;"|[[1989 NBA Playoffs|1989]] |style="text-align:left;"|[[1988–89 Milwaukee Bucks mavsumi|Milwaukee]] |8||0||13.8||.414||.500||'''1.000'''||1.6||2.3||0.6||0.0||3.6 |- |style="text-align:left;"|[[1990 NBA Playoffs|1990]] |style="text-align:left;"|[[1989–90 Indiana Pacers mavsumi|Indiana]] |3||0||10.3||.143||-||-||0.3||1.0||0.3||0.0||0.7 |- |style="text-align:left;"|[[1991 NBA Playoffs|1991]] |style="text-align:left;"|[[1990–91 Philadelphia 76ers mavsumi|Philadelphia]] |8||8||24.9||.436||'''.750'''||.889||1.1||2.8||0.9||0.0||7.4 |- class="sortbottom" | style="text-align:center;" colspan="2"| Career | 55 || 25 || 23.2 ||. 455 ||. 350 ||. 847 || 1.9 || 5.3 || 0.9 || 0.1 || 8.8 {{S-end}} == Yana qarang == * Milliy Basketbol Assotsiatsiyasi bir oʻyinda eng koʻp oʻgʻirlik qilgan futbolchilar roʻyxati * Michigan universitetining atletik faxriy zali == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == [http://www.nba.com/playerfile/rik_smits/ NBA Bio & Stats] {{DEFAULTSORT:Green, Rickey}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1954-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Pages with unreviewed translations]] [[Turkum:AQSh basketbolchilari]] [[Turkum:"Golden State Warriors" basketbol klubi oʻyinchilari]] [[Turkum:NBA basketbolchilari]] pck3wt29nqpfmboan7sxmeic7at40f1 0 785517 6304839 6240293 2026-10-11T00:07:32Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304839 wikitext text/x-wiki {{Orphan|date=avgust 2024}} {{Shaxsiyat bilgiqutisi |portret=Saniya Anklesaria at launch of ‘Life’s Good’.jpg |tavsif= Saniya Anklesaria ''Life’s Good'' namoyishida |faoliyat_yillari=2009–bugungi kun |kasbi=Aktrisa|fuqaroligi=Hindiston}} '''Saniya Anklesaria''' ({{lang-hi|सानिया अंकलेसरिया}}, {{lang-ru|Сания Анклесария}}) — [[Bollywood|hind filmlari]], [[Reklama filmi|reklama]] roliklari va [[Televizion koʻrsatuv|telekoʻrsatuvlarida]] suratga tushgan aktrisa. U [[Disney kanali Hindiston|Disney Channel Hindiston]] [[Sitkom|sitkomidagi]] ''Maks'' roli, ''[[Karan va Kabirning Suite hayoti]]'', Amerikaning ''[[Zak va Kodining Suite hayoti|The Suite Life of Zack & Cody]]'' shousining hind va Disneyning ''[[Eng yaxshi omad Nikki|Best of Luck Nikki]]'' ''eng yaxshi'' hit seriyasidagi takrorlanuvchi qahramon ''Guri Malxotra'' roli bilan tanilgan. Amerika shou ''[[Omad Charli|Good Luck Charlie]]'' hind moslashuvi. U shuningdek, ''[[Roudi Rathore|Rowdy Rathore]]'', ''[[Raanjhanaa]]'', ''[[Hayot yaxshi (film)|Lifeʼs Good]]''<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Life is Good first look |url=http://www.filmitown.com/2012/07/05/lifes-good-first-look-poster-2012-movie/ |access-date=2022-08-31 |archive-date=2016-08-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160821102213/http://www.filmitown.com/2012/07/05/lifes-good-first-look-poster-2012-movie/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=14-noyabr 2011-yil |title=Jackie Shroff to make a come back in Anant Mahadevan's Life is Good |url=http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/jackie-shroff-to-make-a-comeback/ |archive-url=https://web.archive.org/web/20180629102342/http://www.bollywoodlife.com/news-gossip/jackie-shroff-to-make-a-comeback/ |archive-date=2018-06-29 |access-date=2022-08-31 |url-status=dead}}</ref> va ''Bombairiya'' kabi [[Bollywood|Bollywoodning]] asosiy filmlarida suratga tushgan yosh aktrisa<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Bombairiya: Cast and Crew|url=https://www.cinestaan.com/movies/bombairiya-38898/cast-crew|ish=Cinestaan}}</ref>. == Hayoti == ''Saniya'' birinchi marta yetti yoshida 2009-yil yozgi taʼtilida [[Alyque Padamsee|Raell Padamseening]] etti kunlik aktyorlik ustaxonasida rol ijro etgan. Bitirgandan soʻng, u birinchi tinglashda televizion reklama uchun tanlangan. Oʻshandan beri u butun mamlakat boʻylab bir nechta televizion reklama va bosma nashrlarda ishtirok etdi. U toʻrt yoshida raqsga tusha boshladi va keyin [[Shiamak Davar|Shiamak Davarning raqs kompaniyasida]] va [[Mumbay|Mumbaydagi]] Brayanning raqs akademiyasida raqs saboqlarini oʻta boshladi, bu esa unga raqobatbardosh raqslarda bir qancha mukofotlar va maqtovlarga sazovor boʻlidi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Brian's Academy of Dance, Mumbai|url=http://www.dancebrian.com/|qaralgan sana=2022-08-31|arxivsana=2019-08-27|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190827211017/http://www.dancebrian.com/}}</ref>. 2012-yilda u Disney teleserialida ''[[Karan va Kabirning Suite hayoti]]'' (Amerikaning ''[[Zak va Kodining Suite hayoti|Zak va Kodi hayoti]]'' serialining Hindistondagi talqini)da ''Maks'' xarakterini Karan va Kabirning doʻstlaridan biri sifatida tasvirlagan. Xuddi shu yili u aktyor [[Akshay Kumar]] va faxriy aktyor [[Yashpal Sharma (aktyor)|Yashpal Sharma]] ishtirokidagi Bollivud blokbaster filmi ''[[Roudi Rathore|Rowdy Rathore]]'' bilan ekrandagi debyutini qildi. U filmda Sharmaning qizini ijro etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1-iyun 2012-yil |title=Prabhudeva's Next Rowdy Rathore |publisher=The Indian Express |url=http://archive.indianexpress.com/news/prabhudheva-s-next-with-eros/956261/}}</ref>. Oʻsha yilning boshida u aktyorlar [[Jeki Shroff|Jeckie Shroff]] va [[Rajit Kapoor]] bilan birga milliy mukofotga sazovor boʻlgan rejissyor [[Anant Mahadevan|Anant Mahadevanning]] ''[[Hayot yaxshi (film)|Hayot yaxshi]]'' (Lifeʼs Good) filmida bosh rolini ijro etgani uchun tanlangan. Rejissyor tashqi koʻrinishi oʻxshash, ammo yoshi har xil boʻlgan uchta qizni qidirib topdi va eng yosh qahramon Mishti rolini oʻynash uchun Anklesariyani tanladi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saniya Anklesaria as Mishti in Life is Good trailer|url=https://www.youtube.com/watch?v=Kwlx-6622MU}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28-noyabr 2012-yil |title=Little Girl in a Big film - Filmi fundas |publisher=The Herald |url=http://www.deccanherald.com/content/294771/filmi-fundas.html}}</ref>. 2013-yilda u Bollivudning [[Raanjhanaa]] filmida aktrisa [[Sonam Kapoor|Sonam Kapoorning]] bolaligi, soʻngra 2019-yil yanvar oyida chiqqan [[Radhika Apte]] rolini oʻynagan ''Bombairiya'' rolini ijro etgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=25-noyabr 2012-yil |title=Saniya gets picture clicked with Aamir Khan |publisher=The Free Press Journal |url=http://freepressjournal.in/sania-gets-picture-clicked-with-aamir-khan/ |access-date=24-oktabr 2014-yil}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Raanjhanaa preview|url=http://www.dailymotion.com/video/x10752d_raanjhanaa-theatrical-trailer-exclusive_shortfilms|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141025163205/http://www.dailymotion.com/video/x10752d_raanjhanaa-theatrical-trailer-exclusive_shortfilms|arxivsana=25 October 2014}}</ref>. Anklesariya faxriy aktyor [[Ronit Roy|Ronit Royning]] qizi ''Minni'' va televidenie aktrisasi [[Sakshi Tanwar]] rolini oʻynagan [[Rohit Roy]] prodyuseri tomonidan ishlab chiqarilgan ''Terrorchi amaki'' telefilmida bosh qahramon rolini ijro etgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saniya Anklesaria plays child protagonist in Terrorist Uncle directed by Sudipto chattopadhayay|url=http://www.indianmovies.com/hindi/1842-aatankwadi-uncle|ish=Indian Movies|qaralgan sana=31-avgust 2022-yil|arxivsana=18-may 2020-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200518195916/http://www.indianmovies.com/hindi/1842-aatankwadi-uncle}}</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlari === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !Yil !Film !Rol !Izohlar |- |2019 |''Bombairiya''<ref>{{Veb manbasi|muallif=Desk|ism=Entertainment|sarlavha=Bombairiya|url=https://www.aboxoffice.com/bombairiya|ish=A Box Office|qaralgan sana=17-yanvar 2019-yil|qaralgan sana=31-avgust 2022-yil|arxivsana=11-iyun 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190611042302/https://www.aboxoffice.com/bombairiya}}</ref> |''Alice DʼMello'' |rejissor Pia Sukanya |- |2018 |''Lifeʼs Good'' |''Mishti'' |rejissor Anant Mahadevan, prodyuser Anand Shukla |- |2013 |''Raanjhanaa'' |''Zoya Haiderʼs childhood''  |rejissor Anand L. Rai |- |2012 |''Rowdy Rathore'' |Inspector Vishal Sharmaʼs (Yashpal Sharmaʼs) Daughter |rejissor Prabhu Deva |- |2011 |''Aatankwadi Uncle''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Terrorist Uncle by Sudipto Chattopadhyay|url=http://muvyz.com/moviepage/rf753816|qaralgan sana=2022-08-31|arxivsana=2016-03-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303220500/http://muvyz.com/moviepage/rf753816}}</ref> |''Mininie'' daughter of Ronit Roy & [[Sakshi Tanwar]] |telefilm rejissor Sudipto Chattopadhyay prodyuser Rohit Roy |- |2011 |''A Quiet Noise''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=A Quiet Noise by Nina Shrivastava|url=http://thelibrary.net.in/diplomafilmsdetail.php?id=26|ish=Whistling Woods International|qaralgan sana=24-oktabr 2014-yil|arxivsana=2016-03-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303220808/http://thelibrary.net.in/diplomafilmsdetail.php?id=26}}</ref> |Aaliya (child protagonist) |short film rejissor Nina Shrivastava prodyuser Whistling Woods |- |2011 |''Yellow Umbrella'' |child protagonist |short film rejissor Arati Kadav prodyuser Whistling Woods |- |} === Teleseriallari === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !Yil ! Sarlavha !Rol !Izohlar |- |- |2015 |''Best of Luck Nikki (Season 4)'' |''Guri Malhotra'' | |- |2015 |''SuperCops vs Supervillains'' | | |- |2013 |''The Suite Life of Karan &amp;amp; Kabir (Season 2)'' | rowspan="2" |''Max'' | rowspan="2" | |- |2012 |''The Suite Life of Karan &amp;amp; Kabir (Season 1)'' |- |2011 |''Best of Luck Nikki'' |''Guri Malhotra'' | |- |2011 |''Crime Patrol (TV series)'' | | |- | |''Krupa Shanidev Ki'' | | |- |} == Reklamadagi faoliayati == {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" !Sarlavha ! Izohlar |- | ''Brookebond qizil yorligʻi'' | |- | ''Chevrolet avtomobillari'' | |- | ''Dabur Honitus'' | |- | ''Dabur asal siqish'' | Rejissyor Pradeep Sorcar |- | ''Fortune Oil'' | Chop etish va televizor |- | ''Horlicks'' | Televizion reklama |- | ''ICICI Lombard umumiy sugʻurtasi'' | |- | ''ITC Classmate noutbuklari'' | Televizion reklama |- | ''Kailash soya yogʻi'' | |- | ''Kelloggning honeyloops'' | Televizion reklama |- | ''Lilliput tsikllari'' | |- | ''Reliance kiyimlari'' | Reklamani chop etish |- | ''Relieve and Relax planshetlari'' | Origin Beanstalk tomonidan Gufic Bioscience Ltd uchun yaratilgan televizor reklamasi |- | ''Samsung konditsionerlari'' | [[Priyanka Chopra]] bilan birga telereklama<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Samsung Airconditioners tv spot|url=https://www.youtube.com/watch?v=XAkq0cbaVpE}}</ref> |- | ''Shilpa birja brokeri'' | Televizion reklama<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Saniya Anklesaria in Shilpa Stock Broker TV Commercial|url=https://www.youtube.com/watch?v=S01batnk1Yg|ish=Youtube.com|kirish sanasi=27-oktabr 2014-yil}}</ref> |- | ''Star Union Daichii hayot sugʻurtasi'' | Televizion reklama<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Star Union Diachii Life Insurance TV Commercial|url=https://www.youtube.com/watch?v=Q_v5UtmGlwA|ish=Youtube.com|kirish sanasi=27-oktabr 2014-yil}}</ref> |- | ''Ayçiçek yogʻi'' | [[Chennay|Chennayda]] telekoʻrsatuv uchun |- | ''Valentin kechasi kiyimi'' | Katalog chop etish |- | ''Wipro CFL lampochkasi'' | |- | ''Wipro Smartlite kosmik loyihasi''<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Wipro Space Project 45 sec|url=https://www.youtube.com/watch?v=zfbkF6gpGwc|ish=www.youtube.com|nashriyot=Orchard Advertising|qaralgan sana=29-yanvar 2015-yil}}</ref> | Televizion reklama |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} {{DEFAULTSORT:Anklesaria, Saniya}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Hindistonlik bola aktrisalari]] [[Turkum:Mumbayda yashovchi aktrisalar]] [[Turkum:Hindistonlik televideniye aktrisalari]] [[Turkum:Telugu kino aktrisalari]] [[Turkum:Tamil kino aktrisalari]] [[Turkum:XXI asr hind aktrisalari]] kpmr2g9j1eq9hm5h28qiz1j82vktjya 0 786475 6304943 4847307 2026-10-11T07:50:43Z Panpanchik 72616 6304943 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Xachapuri|image=File: Вкусный грузинский хачапури.jpg |image_size=260px|caption=[[Adjaria]]n xachapuri|alternate_name=hachapuri, xachapuri|country=[[Georgia (country)|Georgia]]|region=[[South Caucasus]]|creator=|course=[[pastry]] / [[filled pastry]]|type=non|served=hot|main_ingredient=[[Pishloq]], [[tuxum]], [[un]]|variations=open, closed|calories=|other=}} {{Gruziya oshxonasi}} [[Fayl:Old_Tbilisi,_Georgian_khachapuri,_Georgia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Old_Tbilisi%2C_Georgian_khachapuri%2C_Georgia.jpg/220px-Old_Tbilisi%2C_Georgian_khachapuri%2C_Georgia.jpg|thumb| Megrelian xachapuri]] '''Xachapuri''' ({{Lang-ka|ხაჭაპური}} ''xachapuri''<ref>{{Veb manbasi|url=https://termcoord.eu/2021/02/i-ate-term-of-the-week-khachapuri/?fbclid=IwAR3eirpGk03PFK9WpFvGD4TFIBiPhx1nNAym3jeEPau1uFC_MygmFKlcKYc|sarlavha=I-ATE Term of the Week: Khachapuri|nashriyot=Terminology Coordination Europian Parlament|kirish sanasi=6 May 2021}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> — pishloq bilan toʻldirilgan nondan iborat anʼanaviy gruzin taomidir. Xamirturushli xamir qoriladi va oshiriladi, turli shakllarga solinadi, soʻngra oʻrtasiga pishloq (yangi yoki koʻpincha maxsus Xachapuri pishloqi), tuxum va boshqa ingredientlar aralashmasi bilan toʻldiriladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Goldstein|first=Darra|title=The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia|publisher=University of California Press|pages=136–139|isbn=0-520-21929-5|url=https://books.google.com/books?id=3PM_FnWgPBAC|year=1999}}</ref> Non qobigʻi anʼanaviy ravishda yirtilib, pishloqga botiriladi. Bu taom Gruziyada ham restoranlarda, ham koʻcha taomlari sifatida juda mashhur. Gruziyaning asosiy oziq-ovqat mahsuloti sifatida, xachapuri tayyorlash narxi Gruziyaning turli shaharlarida [[Tbilisi davlat universiteti|Tbilisi davlat universitetining Xalqaro iqtisodiyot maktabi]] tomonidan ishlab chiqilgan „xachapuri indeksi“ boʻyicha inflyatsiya oʻlchovi sifatida ishlatiladi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Svensson |first=Therese |date=April–May 2010 |title=Tracking monetary policy one big mac – and one khachapuri – at a time |work=Investor.ge |publisher=American Chamber of Commerce |url=http://www.investor.ge/issues/2010_2/02.htm |url-status=dead |access-date=29 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007010149/http://www.investor.ge/issues/2010_2/02.htm |archive-date=7 October 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.iset-pi.ge/index.php?article_id=715|sarlavha=Khachapuri Index Project|nashriyot=International School of Economics at Tbilisi State University|kirish sanasi=29 April 2010}}</ref> Bu Gruziyaning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan Gruziya milliy taomidir .<ref>Jones, A. [http://georgiatoday.ge/news/14205/Khachapuri-Granted-Cultural-Heritage-Status Khachapuri Granted Cultural Heritage Status] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190703205551/http://georgiatoday.ge/news/14205/Khachapuri-Granted-Cultural-Heritage-Status |date=2019-07-03 }} Georgia Today, 2019</ref> Gruziya Gastronomik Assotsiatsiyasi tashabbusi bilan 27-fevral milliy xachapuri kuni deb eʼlon qilindi, bu Gruziyaning mashhur pishiriqlarini nishonlash hamda uning xalqaro miqyosda tan olinishini targʻib qilish uchun. == Turlari == Gruziyaning turli mintaqalarida xachapurining bir nechta oʻziga xos turlari mavjud: * Imeretian (Imeruli) xachapuri — oq Imeretian tuzli pishloq bilan toʻldirilgan xamirturushli xamiridan tayyorlangan eng mashhur turi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://georgiaabout.com/2012/07/27/about-food-imeruli-imeretian-khachapuri/|sarlavha=About Food – Imeruli (Imeretian Khachapuri)|sana=2012-07-27}}</ref> * [[Ajariya|Adjar]] — qayiq shaklidagi xachapuri, oʻrtasida pishloq, sariyogʻ va tuxum sarigʻi bor. * Megrelian xachapuri (Megruli) Imeretianga oʻxshaydi, lekin ustiga koʻproq pishloq qoʻshiladi. * [[Abxaziya|Abxaziyadan]] kelgan Achma koʻp qatlamli va soussiz [[Lazanya|lazanyaga]] oʻxshaydi. * [[Guria|Gurian]] (Guruli) xachapuri ichida qaynatilgan tuxumni maydalab, yarim oy shaklidagi kalzonga oʻxshaydi. Guriyaliklar ularni Rojdestvo uchun yasashadi va ularni oddiygina „Rojdestvo pirogi“ deb atashadi. Gruziyaning qolgan qismida u „Gurian pirogi“ deb ataladi. * Osetiya (Osuri) xachapurida toʻldirish uchun kartoshka va pishloq mavjud. U odatda xabizgini deb ataladi. * Svanuri lemzira * Rachuli xachapuri * Samtsxe- Javaxetiya penovani xachapuri pishloq bilan toʻldirilgan pirojnoe xamiridan tayyorlanadi, buning natijasida pirog turli xil boʻladi. == Gruziyadan tashqarida == Xachapuri [[Sobiq sovet davlatlari|postsovet mamlakatlarida]], shu jumladan [[Rossiya|Rossiyada]] mashhur.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mosolova |first=Tanya |date=15 April 1998 |title=What Is It? : Georgian Cheese Pies Come in Many Varieties |work=[[The Moscow Times]] |url=http://www.themoscowtimes.com/sitemap/free/1998/4/article/what-is-it--georgian-cheese-pies-come-in-many-varieties/292282.html |quote=One of the indispensable dishes of a celebratory meal in Georgia, khachapuri, has become very popular in Russia as well. |access-date=2022-09-02 |archive-date=2015-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713032452/http://www.themoscowtimes.com/sitemap/free/1998/4/article/what-is-it--georgian-cheese-pies-come-in-many-varieties/292282.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Bryant|ism=Jordan|sarlavha=Хачапури: The Big Cheese!|url=http://www.sras.org/khachapuri|ish=sras.org|nashriyot=School of Russian and Asian Studies|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141118203551/http://www.sras.org/khachapuri|arxivsana=18 November 2014|sana=2 March 2013}}</ref> [[2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari|2014-yilda Sochida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlari]] davomida 175 ming dona xachapuri isteʼmol qilingani maʼlum qilingan edi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 February 2014 |script-title=ru:В Сочи гости Олимпиады съели 175 тысяч хачапури и 34 тонны шашлыка |language=ru |work=[[Argumenty i Fakty]] |url=http://www.kuban.aif.ru/society/1112160}}</ref> Xachapuri [[Armaniston|Armanistonda]] mashhur koʻcha taomidir, u yerda restoranlar va maktab oshxonalarida keng tarqalgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Grigoryan |first=Hasmik |date=7 August 2011 |script-title=hy:Ի՞նչ է մատուցվում այսօր դպրոցների բուֆետներում |language=hy |agency=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] Armenian Service |url=http://www.azatutyun.mobi/a/24352461.html |quote=....վաճառվում են հիմնականում բուլկեղեն, խաչապուրի, կարկանդակ, հոթ դոգ ու նույնիսկ մաստակ ու չիպսեր:}}</ref> U gruzin yahudiylari tomonidan olib kelingan [[Isroil|Isroilda]] nonushta sifatida tobora ommalashib bormoqda.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Norris |first=Anna |date=3 July 2014 |title=10 mouthwatering dishes of Israel you should really try |publisher=From The Grapevine |url=http://www.fromthegrapevine.com/food/10-israeli-dishes-try}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34580-khachapuri-revolution-53-varieties-of-cheese-bread-discovered-in-georgia.html Xachapuri inqilobi] * [http://www.recipesource.com/baked-goods/breads/02/rec0276.html RecipeSource da retsept] * [https://cooking.nytimes.com/recipes/4666-khachapuri-georgian-cheese-bread Nyu-York Taymsdagi retsept] {{Tashqi_havolalar}} hs896kngqygaltv51bb1fq94dm27pmn 6304944 6304943 2026-10-11T07:50:55Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gruziya oshxonasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304944 wikitext text/x-wiki {{Infobox food|name=Xachapuri|image=File: Вкусный грузинский хачапури.jpg |image_size=260px|caption=[[Adjaria]]n xachapuri|alternate_name=hachapuri, xachapuri|country=[[Georgia (country)|Georgia]]|region=[[South Caucasus]]|creator=|course=[[pastry]] / [[filled pastry]]|type=non|served=hot|main_ingredient=[[Pishloq]], [[tuxum]], [[un]]|variations=open, closed|calories=|other=}} {{Gruziya oshxonasi}} [[Fayl:Old_Tbilisi,_Georgian_khachapuri,_Georgia.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/08/Old_Tbilisi%2C_Georgian_khachapuri%2C_Georgia.jpg/220px-Old_Tbilisi%2C_Georgian_khachapuri%2C_Georgia.jpg|thumb| Megrelian xachapuri]] '''Xachapuri''' ({{Lang-ka|ხაჭაპური}} ''xachapuri''<ref>{{Veb manbasi|url=https://termcoord.eu/2021/02/i-ate-term-of-the-week-khachapuri/?fbclid=IwAR3eirpGk03PFK9WpFvGD4TFIBiPhx1nNAym3jeEPau1uFC_MygmFKlcKYc|sarlavha=I-ATE Term of the Week: Khachapuri|nashriyot=Terminology Coordination Europian Parlament|kirish sanasi=6 May 2021}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> — pishloq bilan toʻldirilgan nondan iborat anʼanaviy gruzin taomidir. Xamirturushli xamir qoriladi va oshiriladi, turli shakllarga solinadi, soʻngra oʻrtasiga pishloq (yangi yoki koʻpincha maxsus Xachapuri pishloqi), tuxum va boshqa ingredientlar aralashmasi bilan toʻldiriladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Goldstein|first=Darra|title=The Georgian feast: the vibrant culture and savory food of the Republic of Georgia|publisher=University of California Press|pages=136–139|isbn=0-520-21929-5|url=https://books.google.com/books?id=3PM_FnWgPBAC|year=1999}}</ref> Non qobigʻi anʼanaviy ravishda yirtilib, pishloqga botiriladi. Bu taom Gruziyada ham restoranlarda, ham koʻcha taomlari sifatida juda mashhur. Gruziyaning asosiy oziq-ovqat mahsuloti sifatida, xachapuri tayyorlash narxi Gruziyaning turli shaharlarida [[Tbilisi davlat universiteti|Tbilisi davlat universitetining Xalqaro iqtisodiyot maktabi]] tomonidan ishlab chiqilgan „xachapuri indeksi“ boʻyicha inflyatsiya oʻlchovi sifatida ishlatiladi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Svensson |first=Therese |date=April–May 2010 |title=Tracking monetary policy one big mac – and one khachapuri – at a time |work=Investor.ge |publisher=American Chamber of Commerce |url=http://www.investor.ge/issues/2010_2/02.htm |url-status=dead |access-date=29 April 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20111007010149/http://www.investor.ge/issues/2010_2/02.htm |archive-date=7 October 2011}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.iset-pi.ge/index.php?article_id=715|sarlavha=Khachapuri Index Project|nashriyot=International School of Economics at Tbilisi State University|kirish sanasi=29 April 2010}}</ref> Bu Gruziyaning nomoddiy madaniy merosi roʻyxatiga kiritilgan Gruziya milliy taomidir .<ref>Jones, A. [http://georgiatoday.ge/news/14205/Khachapuri-Granted-Cultural-Heritage-Status Khachapuri Granted Cultural Heritage Status] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20190703205551/http://georgiatoday.ge/news/14205/Khachapuri-Granted-Cultural-Heritage-Status |date=2019-07-03 }} Georgia Today, 2019</ref> Gruziya Gastronomik Assotsiatsiyasi tashabbusi bilan 27-fevral milliy xachapuri kuni deb eʼlon qilindi, bu Gruziyaning mashhur pishiriqlarini nishonlash hamda uning xalqaro miqyosda tan olinishini targʻib qilish uchun. == Turlari == Gruziyaning turli mintaqalarida xachapurining bir nechta oʻziga xos turlari mavjud: * Imeretian (Imeruli) xachapuri — oq Imeretian tuzli pishloq bilan toʻldirilgan xamirturushli xamiridan tayyorlangan eng mashhur turi.<ref>{{Veb manbasi|url=https://georgiaabout.com/2012/07/27/about-food-imeruli-imeretian-khachapuri/|sarlavha=About Food – Imeruli (Imeretian Khachapuri)|sana=2012-07-27}}</ref> * [[Ajariya|Adjar]] — qayiq shaklidagi xachapuri, oʻrtasida pishloq, sariyogʻ va tuxum sarigʻi bor. * Megrelian xachapuri (Megruli) Imeretianga oʻxshaydi, lekin ustiga koʻproq pishloq qoʻshiladi. * [[Abxaziya|Abxaziyadan]] kelgan Achma koʻp qatlamli va soussiz [[Lazanya|lazanyaga]] oʻxshaydi. * [[Guria|Gurian]] (Guruli) xachapuri ichida qaynatilgan tuxumni maydalab, yarim oy shaklidagi kalzonga oʻxshaydi. Guriyaliklar ularni Rojdestvo uchun yasashadi va ularni oddiygina „Rojdestvo pirogi“ deb atashadi. Gruziyaning qolgan qismida u „Gurian pirogi“ deb ataladi. * Osetiya (Osuri) xachapurida toʻldirish uchun kartoshka va pishloq mavjud. U odatda xabizgini deb ataladi. * Svanuri lemzira * Rachuli xachapuri * Samtsxe- Javaxetiya penovani xachapuri pishloq bilan toʻldirilgan pirojnoe xamiridan tayyorlanadi, buning natijasida pirog turli xil boʻladi. == Gruziyadan tashqarida == Xachapuri [[Sobiq sovet davlatlari|postsovet mamlakatlarida]], shu jumladan [[Rossiya|Rossiyada]] mashhur.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mosolova |first=Tanya |date=15 April 1998 |title=What Is It? : Georgian Cheese Pies Come in Many Varieties |work=[[The Moscow Times]] |url=http://www.themoscowtimes.com/sitemap/free/1998/4/article/what-is-it--georgian-cheese-pies-come-in-many-varieties/292282.html |quote=One of the indispensable dishes of a celebratory meal in Georgia, khachapuri, has become very popular in Russia as well. |access-date=2022-09-02 |archive-date=2015-07-13 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150713032452/http://www.themoscowtimes.com/sitemap/free/1998/4/article/what-is-it--georgian-cheese-pies-come-in-many-varieties/292282.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{Veb manbasi|muallif=Bryant|ism=Jordan|sarlavha=Хачапури: The Big Cheese!|url=http://www.sras.org/khachapuri|ish=sras.org|nashriyot=School of Russian and Asian Studies|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141118203551/http://www.sras.org/khachapuri|arxivsana=18 November 2014|sana=2 March 2013}}</ref> [[2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari|2014-yilda Sochida boʻlib oʻtgan qishki Olimpiya oʻyinlari]] davomida 175 ming dona xachapuri isteʼmol qilingani maʼlum qilingan edi.<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=24 February 2014 |script-title=ru:В Сочи гости Олимпиады съели 175 тысяч хачапури и 34 тонны шашлыка |language=ru |work=[[Argumenty i Fakty]] |url=http://www.kuban.aif.ru/society/1112160}}</ref> Xachapuri [[Armaniston|Armanistonda]] mashhur koʻcha taomidir, u yerda restoranlar va maktab oshxonalarida keng tarqalgan.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Grigoryan |first=Hasmik |date=7 August 2011 |script-title=hy:Ի՞նչ է մատուցվում այսօր դպրոցների բուֆետներում |language=hy |agency=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] Armenian Service |url=http://www.azatutyun.mobi/a/24352461.html |quote=....վաճառվում են հիմնականում բուլկեղեն, խաչապուրի, կարկանդակ, հոթ դոգ ու նույնիսկ մաստակ ու չիպսեր:}}</ref> U gruzin yahudiylari tomonidan olib kelingan [[Isroil|Isroilda]] nonushta sifatida tobora ommalashib bormoqda.<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Norris |first=Anna |date=3 July 2014 |title=10 mouthwatering dishes of Israel you should really try |publisher=From The Grapevine |url=http://www.fromthegrapevine.com/food/10-israeli-dishes-try}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.georgianjournal.ge/georgian-cuisine/34580-khachapuri-revolution-53-varieties-of-cheese-bread-discovered-in-georgia.html Xachapuri inqilobi] * [http://www.recipesource.com/baked-goods/breads/02/rec0276.html RecipeSource da retsept] * [https://cooking.nytimes.com/recipes/4666-khachapuri-georgian-cheese-bread Nyu-York Taymsdagi retsept] {{Tashqi_havolalar}} [[Turkum:Gruziya oshxonasi]] t789vn1pokd71nbtdbkavzkgx2ffjoj 0 789617 6304805 6183253 2026-10-10T22:21:01Z YellowTurtle9 139593 YellowTurtle9 [[Umar Eshmurodov]] sahifasini [[Umarbek Eshmurodov]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha: https://pfl.uz/player/2729 - Umarbek Eshmurodov 6183253 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi | ism = Umar Eshmurodov | toʻliqism = Umar Yusuf oʻgʻli Eshmurodov | image = Umar Eshmurodov 2.jpg | tavallud_sana = {{Birth date and age|1992|11|30|df=y}} | tavallud_joyi = {{Flagicon|UZB}} {{Tavallud joyi|Koson}} [[Qashqadaryo viloyati]] | boʻyi = {{Height|m=1,85}} | vazni = 78 kg | laqab = | pozitsiya = [[Himoyachi]] / [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]] | joriyklub = {{Flagicon|MAS}} [[Selengor F. C.]] | klubraqami = 92 | boshliqyillar = | boshliqklublar = | yillar1 = 2011—2017 | klublar1 = {{Flagicon|UZB}} [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | isht1 = 120 | gollar1 = 8 | yillar2 = 2017—2020 | klublar2 = {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht2 = 69 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2020 | klublar3 = {{Flagicon|UZB}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht3 = 0 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2020 | klublar4 = {{Ijara}} {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht4 = 24 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2021—2023 | klublar5 = {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht5 = 71 | gollar5 = 3 | yillar6 = 2024— | klublar6 = {{Flagicon|MAS}} [[:en:Selangor F.C.|Selangor F.C.]] | isht6 = 11 | gollar6 = 1 | milliyyillar1 = 2020— | milliyjamoa1 = {{Flagicon|UZB}} [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 33 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2024-yil 13-noyabr | ntupdate = 2024-yil 19-noyabr | medallar = {{Oʻzbekiston iftixori sohibi}} }} '''Umar Yusuf oʻgʻli Eshmurodov''' (1992-yil 30-noyabrda Qashqadaryo viloyati Koson tumanida tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, „<nowiki/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]<nowiki/>“ klubi va [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi]] [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]]<nowiki/>si<ref>[https://globalsportsarchive.com/people/soccer/umar-eshmurodov/119914/ Player profile in globalsportsarchive.com]</ref>. == Biografiyasi va karyerasi == === Ilk yillari === Umar Eshmurodov 1992-yil 30-noyabda [[Qashqadaryo viloyati]] [[Koson tumani|Koson tumanida]] tugʻilgan. Shuningdek Umar Eshmurodov – [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] futbol akademiyasi bitiruvchisi hisoblanadi. 2016-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Shoʻrtran klubida harakat qilgan. Shoʻrtran klubi safida 43 ta oyinda maydonga tushgan. Umumiy hisobda 3.779 daqiqa maydonda harakat qildi. === Nasaf safida === 2017-yil 17-iyul kuni Umar Eshmurodov [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] jamoasidan Nasaf jamoasiga transfer qilindi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/transfers/spieler/493725|sarlavha=Umar Eshmurodov Nasaf jamoasiga transfer qilindi}}</ref>. Umar Eshmurodov Nasaf safida birinchi mavsum Oʻzbekiston superligasida 15 ta oʻyin oʻtqazadi va umumiy hisobda 1.350 daqiqa maydonda harakat qildi. 2018-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 18 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 1.564 daqiqa maydonda harakat qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/detaillierteleistungsdaten/spieler/493725|sarlavha=2018-yilgi mavsum Nasaf safidagi ko`rsatkichlari}}</ref>. 2019-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 26 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.340 daqiqa maydonda harakat qildi. 2020-yil 5-martda Umar Eshmurodov [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] jamoasidan [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] jamoasiga transfer qilindi. Biroq Paxtakor safida birorta oʻyinda maydonga tushmadi. Umar Eshmurodov 2020-yil 31-dakabrda Nasaf safiga qaytdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://stadion.uz/uz/news/detail/219210|sarlavha=Umar Eshmurodov Nasaf safiga qaytdi}}</ref>. Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.160 daqiqa maydonda harakat qildi. 2021-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.150 daqiqa maydonda harakat qildi. 2022-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 17 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 1.500 daqiqa maydonda harakat qildi. 2022-yilning 1-yanvar kuni Nasaf klubi Umar Eshmurodov bilan amaldagi shartnomani uzaytirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://bugun.uz/sport/2022/01/26/nasaf-umar-eshmurodov-bilan-shartnomani-uzaytirdi/|sarlavha=“Nasaf” Umar Eshmurodov bilan shartnomani uzaytirdi|qaralgan sana=2022-09-09|arxivsana=2022-09-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220909065428/https://bugun.uz/sport/2022/01/26/nasaf-umar-eshmurodov-bilan-shartnomani-uzaytirdi/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/358929?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Умар Эшмуродовнинг навбатдаги жамоаси маълум! |sana=2023/12/23}}</ref>. 2023-yil 15-dekabrda Eshmurodov „Nasaf“ jamoasi bilan xayrlashdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/umar-eshmurodov-nasaf-bilan-xayrlashdi |sarlavha=Умар Эшмуродов “Насаф” билан хайрлашди |sana=2023/12/15}}</ref> va [[AFC Osiyo kubogi 2023]] musoboqasidan soʻng Malayziya Superligasi jamoasida davom ettirishi togʻrisida xabar berildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/umar-eshmurodovning-navbatdagi-jamoasi-malum |sarlavha=Умар Эшмуродовнинг навбатдаги жамоаси маълум! |sana=2023/12/15}}</ref>. === Selengor F. C. === 2024-yil fevral oyida Malayziyaning „Selengor F. C.“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/361779?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Ўзбекистон терма жамоаси аъзоси легионерга айланди |sana=2024/02/03}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/uz/news/2024/02/03/umar-eshmurodov-malayziya-klubiga-otdi |sarlavha=Umar Eshmurodov Malayziya klubiga o‘tdi |sana=03.02.2024}}</ref>. === Terma jamoadagi faoliyati === Eshmurodov 2020-yilning 23-fevral kuni Belarus terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Oʻzbekiston bosh jamoasida debyut qilgan<ref>[https://www.national-football-teams.com/matches/report/25444/Uzbekistan_Belarus.html Uzbekistan 0–1 Belarus]</ref>. [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati]] uchun Oʻzbekiston terma jamoasi qaydnomasidan oʻrin olgan<ref>{{Cite web|url=https://t.me/uzpfl/77948|title=UzPFL|website=Telegram|access-date=2026-05-29}}</ref>. == Faoliyatidagi statistikasi == === Klub safidagi statistikasi === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Klub safida musobaqalar boʻyicha oʻyinlar va gollar statistikasi ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Oʻzbekiston Superligasi ! colspan="2" |[[Oʻzbekiston Kubogi]] ! colspan="2" |[[Osiyo Chempionlar ligasi]] ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Umumiy |- !Chempionat !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |Shoʻrtan |2016-17 yil |Superliga |43 |4 |0 |0 |— |— | colspan="2" |— |43 |4 |- | rowspan="6" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |2017-yil |Superliga |17 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |17 |0 |- |2018-yil |Superliga |18 |0 |0 |0 |6 |0 | colspan="2" |— |24 |0 |- |2019-yil |Superliga |26 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |29 |0 |- |2020-yil |Superliga |24 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |27 |0 |- |2021-yil |Superliga |24 |1 |6 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |37 |1 |- |2022-yil |Superliga |17 |1 |2 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |26 |1 |- ! colspan="2"|Jami ! !169 !6 !14 !0 !20 !0 ! colspan="2" |— !203 !6 |- |} === Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi safida statistikasi === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston terma jamoasi]] |- !Yil !Isht !Gol |- |2020 |1 |0 |- |2021 |2 |0 |- |2022 |8 |0 |- |2023 |11 |0 |- |2024 |3 |0 |- !Jami !25 !0 |} == Yutuqlari == * [[Oʻzbekiston Kubogi]] 2020,<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.uz/oz/news/ozbekiston-kubogi-2020-final-agmkning-asosiy-tarkibi-malum?utm_medium%5B0%5D=championatasia|sarlavha=Paxtakor finalda AGMKni yirik hisobda magʻlub etdi}}</ref> 2021, 2022, 2023 * Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2023, 2025 * Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2014 == Mukofotlari == 2025-yil 6-iyunda [[Oʻzbekiston iftixori|Oʻzbekiston iftixori faxriy unvoni]] bilan taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://president.uz/oz/lists/view/8186 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 6-iyundagi „Futbol boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasi aʼzolari va murabbiylaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida“gi farmoni |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250607043759/https://president.uz/oz/lists/view/8186 |arxivsana=2025-06-07 |sana=06.06.2025 |qaralgan sana=06.06.2025 |ish=president.uz }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/detaillierteleistungsdaten/spieler/493725 Umar Eshmurodov] [[Transfermarkt]] saytida * [https://pfl.uz/uzb/players/1501 Umar Eshmurodov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240208115159/https://pfl.uz/uzb/players/1501 |date=2024-02-08 }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida * {{Soccerway|id=297303}} * {{NFT player|77040}} {{Nasaf futbol klubi tarkibi}} {{Navboxes | title = Oʻzbekiston tarkibi | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = #CE1126 | list = {{Oʻzbekiston tarkibi 2023-yilgi Osiyo Kubogi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2026-yilgi FIFA jahon chempionati}} }} {{Oʻzbekiston iftixori}} {{DEFAULTSORT:Eshmurodov, Umar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Shoʻrtan klubi futbolchilari]] [[Turkum:Nasaf klubi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Selangor F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Malayziya Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Malayziyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2023 futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2026 oʻyinchilari]] [[Turkum:„Oʻzbekiston iftixori“ unvoni bilan taqdirlanganlar]] roa3bgqpbezfn62837lgvlnp1kvlqkk 6304809 6304805 2026-10-10T22:25:10Z YellowTurtle9 139593 6304809 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi | ism = Umarbek Eshmurodov | toʻliqism = Umarbek Yusuf oʻgʻli Eshmurodov<ref>{{Veb manbasi |url=https://pfl.uz/player/2729 |sarlavha=Umarbek Eshmurodov |qaralgan sana=2026-10-11 |nashriyot=[[Oʻzbekiston Superligasi]]}}</ref> | image = Umar Eshmurodov 2.jpg | tavallud_sana = {{Birth date and age|1992|11|30|df=y}} | tavallud_joyi = {{Flagicon|UZB}} {{Tavallud joyi|Koson}} [[Qashqadaryo viloyati]] | boʻyi = {{Height|m=1,85}} | vazni = 78 kg | laqab = | pozitsiya = [[Himoyachi]] / [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]] | joriyklub = {{Flagicon|MAS}} [[Selengor F. C.]] | klubraqami = 92 | boshliqyillar = | boshliqklublar = | yillar1 = 2011—2017 | klublar1 = {{Flagicon|UZB}} [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | isht1 = 120 | gollar1 = 8 | yillar2 = 2017—2020 | klublar2 = {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht2 = 69 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2020 | klublar3 = {{Flagicon|UZB}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht3 = 0 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2020 | klublar4 = {{Ijara}} {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht4 = 24 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2021—2023 | klublar5 = {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht5 = 71 | gollar5 = 3 | yillar6 = 2024— | klublar6 = {{Flagicon|MAS}} [[:en:Selangor F.C.|Selangor F.C.]] | isht6 = 11 | gollar6 = 1 | milliyyillar1 = 2020— | milliyjamoa1 = {{Flagicon|UZB}} [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 33 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2024-yil 13-noyabr | ntupdate = 2024-yil 19-noyabr | medallar = {{Oʻzbekiston iftixori sohibi}} }} '''Umarbek Yusuf oʻgʻli Eshmurodov''' (1992-yil 30-noyabrda Qashqadaryo viloyati Koson tumanida tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, „<nowiki/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]<nowiki/>“ klubi va [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi]] [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]]<nowiki/>si.<ref>[https://globalsportsarchive.com/people/soccer/umar-eshmurodov/119914/ Player profile in globalsportsarchive.com]</ref> == Biografiyasi va karyerasi == === Ilk yillari === Umar Eshmurodov 1992-yil 30-noyabda [[Qashqadaryo viloyati]] [[Koson tumani|Koson tumanida]] tugʻilgan. Shuningdek Umar Eshmurodov – [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] futbol akademiyasi bitiruvchisi hisoblanadi. 2016-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Shoʻrtran klubida harakat qilgan. Shoʻrtran klubi safida 43 ta oyinda maydonga tushgan. Umumiy hisobda 3.779 daqiqa maydonda harakat qildi. === Nasaf safida === 2017-yil 17-iyul kuni Umar Eshmurodov [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] jamoasidan Nasaf jamoasiga transfer qilindi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/transfers/spieler/493725|sarlavha=Umar Eshmurodov Nasaf jamoasiga transfer qilindi}}</ref>. Umar Eshmurodov Nasaf safida birinchi mavsum Oʻzbekiston superligasida 15 ta oʻyin oʻtqazadi va umumiy hisobda 1.350 daqiqa maydonda harakat qildi. 2018-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 18 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 1.564 daqiqa maydonda harakat qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/detaillierteleistungsdaten/spieler/493725|sarlavha=2018-yilgi mavsum Nasaf safidagi ko`rsatkichlari}}</ref>. 2019-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 26 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.340 daqiqa maydonda harakat qildi. 2020-yil 5-martda Umar Eshmurodov [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] jamoasidan [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] jamoasiga transfer qilindi. Biroq Paxtakor safida birorta oʻyinda maydonga tushmadi. Umar Eshmurodov 2020-yil 31-dakabrda Nasaf safiga qaytdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://stadion.uz/uz/news/detail/219210|sarlavha=Umar Eshmurodov Nasaf safiga qaytdi}}</ref>. Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.160 daqiqa maydonda harakat qildi. 2021-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.150 daqiqa maydonda harakat qildi. 2022-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 17 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 1.500 daqiqa maydonda harakat qildi. 2022-yilning 1-yanvar kuni Nasaf klubi Umar Eshmurodov bilan amaldagi shartnomani uzaytirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://bugun.uz/sport/2022/01/26/nasaf-umar-eshmurodov-bilan-shartnomani-uzaytirdi/|sarlavha=“Nasaf” Umar Eshmurodov bilan shartnomani uzaytirdi|qaralgan sana=2022-09-09|arxivsana=2022-09-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220909065428/https://bugun.uz/sport/2022/01/26/nasaf-umar-eshmurodov-bilan-shartnomani-uzaytirdi/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/358929?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Умар Эшмуродовнинг навбатдаги жамоаси маълум! |sana=2023/12/23}}</ref>. 2023-yil 15-dekabrda Eshmurodov „Nasaf“ jamoasi bilan xayrlashdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/umar-eshmurodov-nasaf-bilan-xayrlashdi |sarlavha=Умар Эшмуродов “Насаф” билан хайрлашди |sana=2023/12/15}}</ref> va [[AFC Osiyo kubogi 2023]] musoboqasidan soʻng Malayziya Superligasi jamoasida davom ettirishi togʻrisida xabar berildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/umar-eshmurodovning-navbatdagi-jamoasi-malum |sarlavha=Умар Эшмуродовнинг навбатдаги жамоаси маълум! |sana=2023/12/15}}</ref>. === Selengor F. C. === 2024-yil fevral oyida Malayziyaning „Selengor F. C.“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/361779?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Ўзбекистон терма жамоаси аъзоси легионерга айланди |sana=2024/02/03}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/uz/news/2024/02/03/umar-eshmurodov-malayziya-klubiga-otdi |sarlavha=Umar Eshmurodov Malayziya klubiga o‘tdi |sana=03.02.2024}}</ref>. === Terma jamoadagi faoliyati === Eshmurodov 2020-yilning 23-fevral kuni Belarus terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Oʻzbekiston bosh jamoasida debyut qilgan<ref>[https://www.national-football-teams.com/matches/report/25444/Uzbekistan_Belarus.html Uzbekistan 0–1 Belarus]</ref>. [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati]] uchun Oʻzbekiston terma jamoasi qaydnomasidan oʻrin olgan<ref>{{Cite web|url=https://t.me/uzpfl/77948|title=UzPFL|website=Telegram|access-date=2026-05-29}}</ref>. == Faoliyatidagi statistikasi == === Klub safidagi statistikasi === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Klub safida musobaqalar boʻyicha oʻyinlar va gollar statistikasi ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Oʻzbekiston Superligasi ! colspan="2" |[[Oʻzbekiston Kubogi]] ! colspan="2" |[[Osiyo Chempionlar ligasi]] ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Umumiy |- !Chempionat !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |Shoʻrtan |2016-17 yil |Superliga |43 |4 |0 |0 |— |— | colspan="2" |— |43 |4 |- | rowspan="6" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |2017-yil |Superliga |17 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |17 |0 |- |2018-yil |Superliga |18 |0 |0 |0 |6 |0 | colspan="2" |— |24 |0 |- |2019-yil |Superliga |26 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |29 |0 |- |2020-yil |Superliga |24 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |27 |0 |- |2021-yil |Superliga |24 |1 |6 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |37 |1 |- |2022-yil |Superliga |17 |1 |2 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |26 |1 |- ! colspan="2"|Jami ! !169 !6 !14 !0 !20 !0 ! colspan="2" |— !203 !6 |- |} === Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi safida statistikasi === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston terma jamoasi]] |- !Yil !Isht !Gol |- |2020 |1 |0 |- |2021 |2 |0 |- |2022 |8 |0 |- |2023 |11 |0 |- |2024 |3 |0 |- !Jami !25 !0 |} == Yutuqlari == * [[Oʻzbekiston Kubogi]] 2020,<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.uz/oz/news/ozbekiston-kubogi-2020-final-agmkning-asosiy-tarkibi-malum?utm_medium%5B0%5D=championatasia|sarlavha=Paxtakor finalda AGMKni yirik hisobda magʻlub etdi}}</ref> 2021, 2022, 2023 * Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2023, 2025 * Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2014 == Mukofotlari == 2025-yil 6-iyunda [[Oʻzbekiston iftixori|Oʻzbekiston iftixori faxriy unvoni]] bilan taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://president.uz/oz/lists/view/8186 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 6-iyundagi „Futbol boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasi aʼzolari va murabbiylaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida“gi farmoni |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250607043759/https://president.uz/oz/lists/view/8186 |arxivsana=2025-06-07 |sana=06.06.2025 |qaralgan sana=06.06.2025 |ish=president.uz }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/detaillierteleistungsdaten/spieler/493725 Umar Eshmurodov] [[Transfermarkt]] saytida * [https://pfl.uz/uzb/players/1501 Umar Eshmurodov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240208115159/https://pfl.uz/uzb/players/1501 |date=2024-02-08 }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida * {{Soccerway|id=297303}} * {{NFT player|77040}} {{Nasaf futbol klubi tarkibi}} {{Navboxes | title = Oʻzbekiston tarkibi | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = #CE1126 | list = {{Oʻzbekiston tarkibi 2023-yilgi Osiyo Kubogi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2026-yilgi FIFA jahon chempionati}} }} {{Oʻzbekiston iftixori}} {{DEFAULTSORT:Eshmurodov, Umar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Shoʻrtan klubi futbolchilari]] [[Turkum:Nasaf klubi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Selangor F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Malayziya Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Malayziyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2023 futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2026 oʻyinchilari]] [[Turkum:„Oʻzbekiston iftixori“ unvoni bilan taqdirlanganlar]] 1cpv7kkckpy5x36wpomkrcdyip7mqfz 6304964 6304809 2026-10-11T08:35:37Z YellowTurtle9 139593 6304964 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi | ism = Umarbek Eshmurodov | toʻliqism = Umarbek Yusuf oʻgʻli Eshmurodov<ref>{{Veb manbasi |url=https://president.uz/oz/lists/view/8186 |sarlavha=Futbol bo‘yicha O‘zbekiston milliy terma jamoasi a’zolari va murabbiylaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida|ish=[[Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti|president.uz]] |qaralgan sana=2026-10-11}}</ref> | image = Umar Eshmurodov 2.jpg | tavallud_sana = {{Birth date and age|1992|11|30|df=y}} | tavallud_joyi = {{Flagicon|UZB}} {{Tavallud joyi|Koson}} [[Qashqadaryo viloyati]] | boʻyi = {{Height|m=1,85}} | vazni = 78 kg | laqab = | pozitsiya = [[Himoyachi]] / [[Yarim himoyachi|Tayanch yarim himoyachi]] | joriyklub = {{Flagicon|MAS}} [[Selengor F. C.]] | klubraqami = 92 | boshliqyillar = | boshliqklublar = | yillar1 = 2011—2017 | klublar1 = {{Flagicon|UZB}} [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] | isht1 = 120 | gollar1 = 8 | yillar2 = 2017—2020 | klublar2 = {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht2 = 69 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2020 | klublar3 = {{Flagicon|UZB}} [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] | isht3 = 0 | gollar3 = 0 | yillar4 = 2020 | klublar4 = {{Ijara}} {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht4 = 24 | gollar4 = 0 | yillar5 = 2021—2023 | klublar5 = {{Flagicon|UZB}} [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] | isht5 = 71 | gollar5 = 3 | yillar6 = 2024— | klublar6 = {{Flagicon|MAS}} [[:en:Selangor F.C.|Selangor F.C.]] | isht6 = 11 | gollar6 = 1 | milliyyillar1 = 2020— | milliyjamoa1 = {{Flagicon|UZB}} [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 33 | milliygollar1 = 0 | club-update = 2024-yil 13-noyabr | ntupdate = 2024-yil 19-noyabr | medallar = {{Oʻzbekiston iftixori sohibi}} }} '''Umarbek Yusuf oʻgʻli Eshmurodov''' (1992-yil 30-noyabrda Qashqadaryo viloyati Koson tumanida tugʻilgan) – oʻzbek futbolchisi, „<nowiki/>[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]<nowiki/>“ klubi va [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi]] [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]]<nowiki/>si.<ref>[https://globalsportsarchive.com/people/soccer/umar-eshmurodov/119914/ Player profile in globalsportsarchive.com]</ref> == Biografiyasi va karyerasi == === Ilk yillari === Umar Eshmurodov 1992-yil 30-noyabda [[Qashqadaryo viloyati]] [[Koson tumani|Koson tumanida]] tugʻilgan. Shuningdek Umar Eshmurodov – [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] futbol akademiyasi bitiruvchisi hisoblanadi. 2016-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Shoʻrtran klubida harakat qilgan. Shoʻrtran klubi safida 43 ta oyinda maydonga tushgan. Umumiy hisobda 3.779 daqiqa maydonda harakat qildi. === Nasaf safida === 2017-yil 17-iyul kuni Umar Eshmurodov [[Shoʻrtan (futbol klubi)|Shoʻrtan]] jamoasidan Nasaf jamoasiga transfer qilindi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/transfers/spieler/493725|sarlavha=Umar Eshmurodov Nasaf jamoasiga transfer qilindi}}</ref>. Umar Eshmurodov Nasaf safida birinchi mavsum Oʻzbekiston superligasida 15 ta oʻyin oʻtqazadi va umumiy hisobda 1.350 daqiqa maydonda harakat qildi. 2018-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 18 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 1.564 daqiqa maydonda harakat qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/detaillierteleistungsdaten/spieler/493725|sarlavha=2018-yilgi mavsum Nasaf safidagi ko`rsatkichlari}}</ref>. 2019-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 26 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.340 daqiqa maydonda harakat qildi. 2020-yil 5-martda Umar Eshmurodov [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] jamoasidan [[Paxtakor (futbol klubi)|Paxtakor]] jamoasiga transfer qilindi. Biroq Paxtakor safida birorta oʻyinda maydonga tushmadi. Umar Eshmurodov 2020-yil 31-dakabrda Nasaf safiga qaytdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://stadion.uz/uz/news/detail/219210|sarlavha=Umar Eshmurodov Nasaf safiga qaytdi}}</ref>. Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.160 daqiqa maydonda harakat qildi. 2021-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 24 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 2.150 daqiqa maydonda harakat qildi. 2022-yilgi mavsumda Umar Eshmurodov Nasaf safida Oʻzbekiston superligasida 17 ta oʻyinda maydonga tushdi va umumiy hisobda 1.500 daqiqa maydonda harakat qildi. 2022-yilning 1-yanvar kuni Nasaf klubi Umar Eshmurodov bilan amaldagi shartnomani uzaytirdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://bugun.uz/sport/2022/01/26/nasaf-umar-eshmurodov-bilan-shartnomani-uzaytirdi/|sarlavha=“Nasaf” Umar Eshmurodov bilan shartnomani uzaytirdi|qaralgan sana=2022-09-09|arxivsana=2022-09-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220909065428/https://bugun.uz/sport/2022/01/26/nasaf-umar-eshmurodov-bilan-shartnomani-uzaytirdi/}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/358929?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Умар Эшмуродовнинг навбатдаги жамоаси маълум! |sana=2023/12/23}}</ref>. 2023-yil 15-dekabrda Eshmurodov „Nasaf“ jamoasi bilan xayrlashdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/umar-eshmurodov-nasaf-bilan-xayrlashdi |sarlavha=Умар Эшмуродов “Насаф” билан хайрлашди |sana=2023/12/15}}</ref> va [[AFC Osiyo kubogi 2023]] musoboqasidan soʻng Malayziya Superligasi jamoasida davom ettirishi togʻrisida xabar berildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/umar-eshmurodovning-navbatdagi-jamoasi-malum |sarlavha=Умар Эшмуродовнинг навбатдаги жамоаси маълум! |sana=2023/12/15}}</ref>. === Selengor F. C. === 2024-yil fevral oyida Malayziyaning „Selengor F. C.“ jamoasi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/uz/news/361779?utm_source=telegram&utm_medium=championatasia |sarlavha=Ўзбекистон терма жамоаси аъзоси легионерга айланди |sana=2024/02/03}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://kun.uz/uz/news/2024/02/03/umar-eshmurodov-malayziya-klubiga-otdi |sarlavha=Umar Eshmurodov Malayziya klubiga o‘tdi |sana=03.02.2024}}</ref>. === Terma jamoadagi faoliyati === Eshmurodov 2020-yilning 23-fevral kuni Belarus terma jamoasiga qarshi oʻrtoqlik oʻyinida Oʻzbekiston bosh jamoasida debyut qilgan<ref>[https://www.national-football-teams.com/matches/report/25444/Uzbekistan_Belarus.html Uzbekistan 0–1 Belarus]</ref>. [[Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati]] uchun Oʻzbekiston terma jamoasi qaydnomasidan oʻrin olgan<ref>{{Cite web|url=https://t.me/uzpfl/77948|title=UzPFL|website=Telegram|access-date=2026-05-29}}</ref>. == Faoliyatidagi statistikasi == === Klub safidagi statistikasi === {| class="wikitable" style="text-align:center" |+Klub safida musobaqalar boʻyicha oʻyinlar va gollar statistikasi ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Oʻzbekiston Superligasi ! colspan="2" |[[Oʻzbekiston Kubogi]] ! colspan="2" |[[Osiyo Chempionlar ligasi]] ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Umumiy |- !Chempionat !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol !Isht !Gol |- |Shoʻrtan |2016-17 yil |Superliga |43 |4 |0 |0 |— |— | colspan="2" |— |43 |4 |- | rowspan="6" |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] |2017-yil |Superliga |17 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |17 |0 |- |2018-yil |Superliga |18 |0 |0 |0 |6 |0 | colspan="2" |— |24 |0 |- |2019-yil |Superliga |26 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |29 |0 |- |2020-yil |Superliga |24 |0 |3 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |27 |0 |- |2021-yil |Superliga |24 |1 |6 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |37 |1 |- |2022-yil |Superliga |17 |1 |2 |0 |7 |0 | colspan="2" |— |26 |1 |- ! colspan="2"|Jami ! !169 !6 !14 !0 !20 !0 ! colspan="2" |— !203 !6 |- |} === Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi safida statistikasi === {| class="wikitable" style="text-align:center" ! colspan="3" |[[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston terma jamoasi]] |- !Yil !Isht !Gol |- |2020 |1 |0 |- |2021 |2 |0 |- |2022 |8 |0 |- |2023 |11 |0 |- |2024 |3 |0 |- !Jami !25 !0 |} == Yutuqlari == * [[Oʻzbekiston Kubogi]] 2020,<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.uz/oz/news/ozbekiston-kubogi-2020-final-agmkning-asosiy-tarkibi-malum?utm_medium%5B0%5D=championatasia|sarlavha=Paxtakor finalda AGMKni yirik hisobda magʻlub etdi}}</ref> 2021, 2022, 2023 * Oʻzbekiston Superkubogi sohibi: 2023, 2025 * Oʻzbekiston Pro ligasi gʻolibi: 2014 == Mukofotlari == 2025-yil 6-iyunda [[Oʻzbekiston iftixori|Oʻzbekiston iftixori faxriy unvoni]] bilan taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://president.uz/oz/lists/view/8186 |sarlavha=Oʻzbekiston Respublikasi Prezidentining 2025-yil 6-iyundagi „Futbol boʻyicha Oʻzbekiston milliy terma jamoasi aʼzolari va murabbiylaridan bir guruhini mukofotlash toʻgʻrisida“gi farmoni |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250607043759/https://president.uz/oz/lists/view/8186 |arxivsana=2025-06-07 |sana=06.06.2025 |qaralgan sana=06.06.2025 |ish=president.uz }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.transfermarkt.com/umar-eshmurodov/detaillierteleistungsdaten/spieler/493725 Umar Eshmurodov] [[Transfermarkt]] saytida * [https://pfl.uz/uzb/players/1501 Umar Eshmurodov] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240208115159/https://pfl.uz/uzb/players/1501 |date=2024-02-08 }} [[Oʻzbekiston Professional futbol ligasi|OʻzPFL]] saytida * {{Soccerway|id=297303}} * {{NFT player|77040}} {{Nasaf futbol klubi tarkibi}} {{Navboxes | title = Oʻzbekiston tarkibi | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = #CE1126 | list = {{Oʻzbekiston tarkibi 2023-yilgi Osiyo Kubogi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2026-yilgi FIFA jahon chempionati}} }} {{Oʻzbekiston iftixori}} {{DEFAULTSORT:Eshmurodov, Umar}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Shoʻrtan klubi futbolchilari]] [[Turkum:Nasaf klubi futbolchilari]] [[Turkum:Paxtakor jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Selangor F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Malayziya Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston yoshlar terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Malayziyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2023 futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2026 oʻyinchilari]] [[Turkum:„Oʻzbekiston iftixori“ unvoni bilan taqdirlanganlar]] lyeop80r8lezj74sjqirxd8ngkh1d87 1 789855 6304807 5674618 2026-10-10T22:21:01Z YellowTurtle9 139593 YellowTurtle9 [[Munozara:Umar Eshmurodov]] sahifasini [[Munozara:Umarbek Eshmurodov]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha: https://pfl.uz/player/2729 - Umarbek Eshmurodov 5674618 wikitext text/x-wiki {{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}} {{WikiSport}} {{WikiStipendiya marafoni}} {{Shaxsiyatlar loyihasi}} su9i9lp7kni3vosl5f70sbukxtkoz67 0 793570 6304989 6291065 2026-10-11T10:43:31Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304989 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Fondation_Neva_Women's_Grand_Prix_Geneva_11-05-2013_-_Ju_Wenjun_during_the_press_conference.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/ff/Fondation_Neva_Women%27s_Grand_Prix_Geneva_11-05-2013_-_Ju_Wenjun_during_the_press_conference.jpg/240px-Fondation_Neva_Women%27s_Grand_Prix_Geneva_11-05-2013_-_Ju_Wenjun_during_the_press_conference.jpg|right|thumb|360x360px| Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasida amaldagi jahon chempioni xitoylik [[Ju Venjun]]]] '''Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionini''' aniqlash uchun har yili jahon chempionati oʻtkaziladi. [[Jahon Shaxmat Chempionati|Shaxmat boʻyicha jahon chempionati]] singari u ham [[FIDE]] tomonidan boshqariladi. [[Xalqaro olimpiada qoʻmitasi|Xalqaro Olimpiya Qoʻmitasi]] tomonidan tan olingan koʻpgina sport turlaridan farqli oʻlaroq, shaxmat musobaqalari aralash (barchani oʻz ichiga oladi) yoki erkaklar va ayollarga oʻrtasidagi chempionatlarga boʻlinadi<ref>See for instance the discussion in the [[Dutee Chand]] decision at the [[Court of Arbitration for Sport]] regarding the [[International Association of Athletics Federations]]: </ref>. Ayollar shaxmatning aralash va ayollar oʻrtasida oʻtkaziladigan musobaqalarida qatnasha olishadi<ref>[https://www.fide.com/fide/handbook Handbook — FIDE Statutes] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20191123033129/https://www.fide.com/fide/handbook |date=2019-11-23 }}. FIDE.</ref>. == Tarixi == === Menchik davri === Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati [[FIDE]] tomonidan 1927-yilda [[Shaxmat Olimpiadasi|shaxmat olimpiadasi]] bilan bir qatorda oʻtkaziladigan yagona turnir sifatida tashkil etilgan. Oʻsha turnir gʻolibi [[Vera Menchik]] erkaklar chempioni kabi maxsus huquqlarga ega emas edi. Aksincha, u barcha raqiblar kabi koʻp oʻyin oʻtkazib, unvonini himoya qilishi kerak edi. Menchik hayoti davomidagi barcha chempionatlarda qatnashib, chempionlik himoyasini muvaffaqiyatli amalga oshirgan (1930, 1931, 1933, 1935, 1937 va 1939). === Sovet Ittifoqi shaxmatchilarining ustunligi (1950-1991) === [[File:WomensWorldChamp1981.jpg|right|thumb| 1981-yil Ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati, [[Mayya Chiburdanidze|Maya Chiburdanidze]] va [[Nana Alexandria|Nana Iskandariya]]]] Menchik 1944-yilda [[Kent|Kentda]] Germaniya havo hujumi tufayli vafot etadi va bu paytgacha chempionlikni hech kimga bermagan edi. Keyingi chempionat 1949-50-yillarda boʻladi va [[Lyudmila Rudenko]] bu turnirda gʻalaba qozonadi. Shundan soʻng, umumiy chempionat tizimiga oʻxshash tizim qabul qilinadi. Unga koʻra amaldagi chempion bilan toʻqnash keladigan raqibni tanlash uchun bir qator nomzodlar oʻrtasidagi bellashuvlar oʻtkaziladi. Birinchi marta bunday nomzodlar turniri 1952-yilda Moskvada oʻtkazilgan. Nomzodlar bahsida [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] gʻalaba qozonadi va Rudenkoni 7 ta gʻalaba, 5 ta magʻlubiyat va 2 ta durang bilan magʻlub etib, chempionlikni qoʻlga kiritadi. Navbatdagi nomzodlar turnirida [[Olga Rubtsova]] gʻolib chiqadi. Biroq, FIDE Olga Rubtsova va Bykovaning oʻzaro chempionlik bahsi oʻrniga, chempionatni dunyoning eng kuchli uch oʻyinchisi oʻrtasida oʻtkazishga qaror qiladi. Rudenkodan yetti yarim ochko, Bykovadan esa bir yarim ochko oldinda boʻlgan Rubtsova 1956-yilda Moskvada gʻalaba qozonadi. Bykova 1958-yilda unvonni qaytarib oladi va 1959-yilda nomzodlar turniri gʻolibi [[Kira Zvorykina|Kira Zvorykinaga]] qarshi bahsda chempionlikni himoya qiladi. Toʻrtinchi nomzodlar turniri 1961-yilda Vrnjacka Banjada boʻlib oʻtadi va [[Gruziya|gruziyalik]] [[Nona Gaprindashvili]] toʻliq ustunlik bilan gʻalaba qozonadi. U 10 ta gʻalaba, 6 ta durang va magʻlubiyatsiz oʻyin koʻrsatgan edi. Keyin u 1962-yilda Moskvada 7 ta gʻalaba va 4 ta durang bilan Bykovani magʻlub etib, chempion boʻladi. Gaprindashvili 1965-yil [[Riga]] va 1969-yil [[Tbilisi]] /Moskvada rossiyalik [[Alla Kushnir|Alla Kushnirga]] qarshi oʻyinda chempionlik unvonini himoya qilgan. 1972-yilda FIDE ayollar chempionati uchun umumiy chempionat bilan bir xil tizimni joriy qildi: bir qator zonalararo turnirlar va undan keyin nomzodlar oʻyinlari boʻladi. Kushnir yana gʻalaba qozonadi va 1972-yilga kelib Rigada Gaprindashvili magʻlub boʻladi. Gaprindashvili 1975-yilda Pitsunda /Tbilisida gruziyalik [[Nana Alexandria|Nana Aleksandriyaga]] qarshi so‘nggi bor chempionlikni himoya qilgan edi. 1976-1978-yillarda nomzodlar turnirida gruziyalik 17 yoshli [[Mayya Chiburdanidze|Maya Chiburdanidze]] Nana Aleksandriya, Elena Axmilovskaya va Alla Kushnirni magʻlub etib, 1978-yilda Tbilisida boʻlib oʻtadigan finalda Gaprindashvili bilan toʻqnash keladigan, kutilmagan yulduz boʻldi. Chiburdanidze Gaprindashvilini mag‘lubiyatga uchratadi va chempionlikni qoʻlga kiritadi. Chiburdanidze 1981-yilda [[Borjomi]] /Tbilisida Aleksandriyaga qarshi, 1984-yilda [[Volgograd|Volgogradda]] [[Irina Levitina|Irina Levitinaga]] qarshi chempionlik unvonini himoya qilgan. Shundan so‘ng FIDE „Nomzodlar“ turniri tizimini qaytadan joriy qiladi. Nomzodlar bahsida avvalroq Chiburdanidzega mag‘lub bo‘lgan Axmilovskaya turnirda g‘alaba qozongan bo‘lsa-da, Sofiya-1986da Chiburdanidzega mag‘lub bo‘ladi. === Postsovet davr (1991-2010) === Chiburdanidzening chempionligi 1991-yilda [[Manila|Manilada]] tugaydi. U yerda yosh [[Xitoy|xitoylik]] yulduz [[Xie Jun]] Interzonalda hali ham faol boʻlgan Gaprindashvilidan keyin ikkinchi oʻrinni egallaydi. Nomzodlar turnirida [[Alisa Marić|Alisa Marich]] bilan durang oʻynagan va keyin tay-breykda Marichni magʻlub etganidan soʻng Chiburdanidzeni magʻlub etadi. Aynan shu vaqt ichida Polgarlik opa-singillar [[Susan Polgar|Syuzan]], [[Sofia Polgar|Sofiya]] va [[Judit Polgar|Judit]] dominant oʻyinchilar sifatida paydo boʻladi. Biroq, ular ayollar chempionatidan koʻra ochiq turnirlarda qatnashishga afzal koʻrishar edi. Syuzan Polgar oxir-oqibat ayollar turnirlarida ham qatnasha boshlaydi. U 1992-yilda [[Shanxay|Shanxayda]] boʻlib oʻtgan nomzodlar turnirida gʻolib chiqadi. Nomzodlar finalida turnirning eng yaxshi ikki ishtirokchisi oʻzaro toʻqnash kelishadi va Polgar va Ioseliani oʻrtasidagi 8 ta oʻyin, hatto ikkita tay-brekdan keyin ham durang natija qayd etiladi. Oxir-oqibat Loseliani gʻolib boʻladi va 1993-yil [[Monako|Monakodagi]] chempionatda Xie Jun ga 8½-2½ hisobida yutqazadi. Keyingi siklda Polgar ustunlik qiladi. U nomzodlar turnirida Chiburdanidzeni osonlikcha magʻlub etadi (5½-1½) va 1996-yil [[Jaén (provinsiya)|Jaenda]] amaldagi chempion Xie Junni 4½-8½ hisobida magʻlub etadi. 1997-yilda rossiyalik [[Alisa Galliamova]] va xitoylik Xie Jun birinchi va ikkinchi oʻrinni egallashadi. Ammo Galliamova final uchrashuvini butunlay Xitoyda oʻtkazishdan bosh tortadi va natijada FIDE yoʻllanmani Xie Junga beradi. Bu orada Polgar birinchi farzandini dunyoga keltiradi. U oʻyinni keyinroqqa qoldirishni soʻraydi, ammo FIDE rad javobini beradi. Oxir-oqibat Galliamova va Xie Jun oʻrtasida chempionat oʻtkaziladi. Chempionat [[Tatariston|Tataristonning]] [[Qozon]] va [[Shenyan|Xitoyning Shenyan shaharlarida]] bo‘lib o‘tadi. Chempionatda Xie Jun beshta g‘alaba, uchta mag‘lubiyat va yetti durang bilan g‘alaba qozonadi. 2006-yilda unvon Xitoyga qaytadi. Yangi chempion [[Syu Yuxua]] boʻladi va u chempionat vaqtida homilador edi. 2008-yilda unvon rossiyalik grossmeyster Aleksandra Kostenyukga nasib etadi. U finalda xitoylik vunderkind 14 yoshli [[Hou Yifan|Xou Yifanni]] 2½-1½ hisobida magʻlub etadi. 2010-yilda unvon yana Xitoyga qaytadi. Avvalgi chempionatda ikkinchi o‘rinni egallagan [[Hou Yifan|Xou Yifan]] 16 yoshida ayollar o‘rtasidagi eng yosh jahon chempioniga aylanadi. U oʻz hamyurti [[Ruan Lufei|Ruan Lufeyni]] 2:2 (klassik) va 3:1 (tezkor pley-off) hisobida magʻlubiyatga uchratdi. === Yillik turnirlar (2010-2018) === [[Fayl:Women's_World_Chess_Championship_Tirana_2011.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/01/Women%27s_World_Chess_Championship_Tirana_2011.jpg/250px-Women%27s_World_Chess_Championship_Tirana_2011.jpg|thumb|250x250px| Ayollar oʻrtasida shaxmat boʻyicha jahon chempionati, Tirana 2011-yil]] 2010-yildan boshlab shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati har yili oʻzgaruvchan shakllarda oʻtkaziladi. Juft yillarda 64 oʻyinchidan iborat knockout formati, toq yillarda esa faqat ikkita oʻyinchi ishtirokida klassik oʻyin oʻtkaziladi<ref>[http://www.fide.com/FIDE/handbook/regulationsWWCC.pdf Regulations for the Womenʼs World Chess Championship Cycle]. FIDE.</ref>. 2011-yilgi chempionat 2010-yil chempioni [[Hou Yifan|Xou Yifan]] va 2009-2011 yillardagi FIDE ayollar Gran-prisi gʻolibi oʻrtasida boʻlib oʻtadi. [[Hou Yifan|Xou Yifan]] Gran-prini qoʻlga kiritganligi sababli, uning raqibi ikkinchi oʻrinni egallagan Koneru Xumpi edi<ref>[http://old.fide.com/component/content/article/1-fide-%7C%7Cs/3089-regulations-and-bidding-procedure-for-the-womens-grand-prix-2009-2010 „Regulations and Bidding Procedure for the Womenʼs Grand-Prix 2009-2010“]. FIDE. 30 July 2008. Retrieved 10 October 2019</ref>. 2011-yilda [[Hou Yifan|Xou Yifan]] 2011-yilda Tirana (Albaniya) shahrida boʻlib oʻtgan ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida [[Koneru Humpy|Koneru Xumpiga]] qarshi oʻtkazilgan oʻyinda jahon chempioni unvonini muvaffaqiyatli himoya qiladi. Xou Yifan 7 ta oʻyinda 3 ta gʻalaba va 5 ta durang oʻynab chempionlikni qayta qoʻlga kiritadi. [[Hou Yifan]] [[Xanti-mansiysk|Xanti-Mansiyskda]] [[Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati-2012|shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi 2012-yilgi jahon chempionatida]] ikkinchi raunddayoq magʻlubiyatga uchraydi. Turnirda 30-o‘rinni egallagan [[Anna Ushenina]] finalda [[Antoaneta Stefanova|Antoaneta Stefanovani]] 3½-2½ hisobida mag‘lub etib chempion boʻladi. [[Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati-2013|2013-yilgi shaxmat bo‘yicha ayollar o‘rtasidagi jahon chempionati]] amaldagi chempion Anna Ushenina va 2011-2012-yilgi FIDE Gran-prisini qo‘lga kiritgan Xou Yifan o‘rtasida boʻlib oʻtadi. 7 ta oʻyindan soʻng Xou Yifan 5,5:1,5 hisobida gʻalaba qozonib, chempionlikni qaytarib oladi. Hou [[Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati-2015|2015-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida]] oʻz unvonini himoya qilishdan bosh tortganidan soʻng, finalda [[Mariya Muzychuk]] [[Natalya Pogonina|Natalya Pogoninani]] magʻlub etib, yangi chempion boʻladi. 2016-yilda ayollar o‘rtasidagi shaxmat bo‘yicha jahon chempionatida Hou Yifan Muzychukni 6:3 hisobida mag‘lub etib, 4-marta ayollar oʻrtasida jahon chempionati chempioni boʻladi. Keyingi yili [[Tan Zhongyi]] 2017-yilgi ayollar oʻrtasidagi shaxmat boʻyicha jahon chempionatida Anna Muzychukni magʻlub etadi. Tan 2018-yilgi ayollar o‘rtasidagi shaxmat bo‘yicha jahon chempionati bahsida [[Ju Venjun]]<nowiki/>ga qarshi oʻyinda magʻlubiyatga uchrab, unvonini yo‘qotadi. === Match formatiga qaytish === Turli xil mezbonlik va vaqt muammolari tufayli, chempionatlar soʻnggi yillarda moʻljallangan yillik taqvimdan farq qila boshlaydi<ref name="postponement">[https://www.fide.com/images/stories/NEWS_2016/FIDE_News/GA_Agenda_2016/2016_General_Assembly_Agenda.pdf FIDE General Assembly Agenda] (5.20.8)</ref>. Match formatiga qaytish maqsadida FIDE 2018-yilda ikkinchi jahon chempionatini oʻtkazadi. 2018-yilgi chempionat turniridan soʻng FIDEning yangi prezidenti [[Arkadiy Dvorkovich]] chempionatning faqat match formatiga qaytarilishini maʼlum qiladi. Uning soʻzlariga koʻra, har yili yaratilgan turli xil chempionlar umuman chempionlik unvonini obroʻsizlantiradi<ref>{{Veb manbasi|url=https://ugra2018.fide.com/2018/10/13/a-dvorkovich-format-of-the-women-s-world-championship-cycle-will-be-changed/|sarlavha=A. Dvorkovich: Format of the Women’s World Championship Cycle will be changed – Women’s World Championship 2018|ish=ugra2018.fide.com|sana=2018-10-13|kirish sanasi=2019-10-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181026025024/https://ugra2018.fide.com/2018/10/13/a-dvorkovich-format-of-the-women-s-world-championship-cycle-will-be-changed/|arxivsana=2018-10-26|qaralgan sana=2022-09-15}}</ref>. [[Aleksandra Goryachkina]] 2019-yil iyun oyida bo‘lib o‘tgan „Nomzodlar“ turnirida jahon chempionatiga chiqish yoʻllanmasini qoʻlga kiritadi. == Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionatlari roʻyxati == {| class="wikitable" style="font-size:85%;" !Yil !Mezbon mamlakat !Mezbon shahar !Jahon chempioni !Ikkinchi oʻrin (lar) !Yutgan (+) !Yutqazgan (−) !Durang (=) !Format |- ! colspan="9" |Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (1927-1944) |- |1927 |{{Bayroqikon|Buyuk Britaniya}} |[[London]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Sweden}} [[Katarina Beskow]] | style="text-align:center;" |10 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |1 |12 oʻyinchidan iborat boʻlgan davra musobaqasi |- |1930 | |[[Gamburg]] |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Austria}} [[Paula Wolf-Kalmar]] | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |1 |5 oʻyinchidan iborat ikkita aylanali turnir |- |1931 |{{Bayroq|Chexiya}} |[[Praga]] |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Austria}} [[Paula Wolf-Kalmar]] | style="text-align:center;" |8 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 |5 oʻyinchidan iborat ikkita aylanali turnir |- |1933 |{{Bayroqikon|Buyuk Britaniya}} |Folkestone |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|United Kingdom}} [[Edith Charlotte Price]] | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 |8 oʻyinchidan iborat ikkita aylanali turnir |- |1934 |{{flagu|Niderlandiya}} |[[Rotterdam]] |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Germany|1933}} [[Sonja Graf]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 |4 ta oʻyinli musobaqa |- |1935 |{{flagu|Polsha|1928}} |[[Varshava]] |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Poland|1928}} [[Regina Gerlecka]] | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 |10 oʻyinchidan iborat boʻlgan davra musobaqasi |- |1937 Iyul |{{flagu|Avstriya}} |[[Semmering (Quyi Avstriya)|Semmering]] |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Germany|Nazi}} [[Sonja Graf]] | style="text-align:center;" |9 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |5 |16-oʻyin iborat musobaqa |- |1937 Avgust |{{flagu|Shvetsiya}} |[[Stokgolm]] |{{Flagdeco|Czechoslovakia}} [[Vera Menchik]] |{{Flagdeco|Italy|1861}} [[Klaris Benini|Clarice Benini]] | style="text-align:center;" |14 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |0 |26 oʻyinchi oʻrtasida Shveysariya tizimidagi turnir |- |1939 |{{flagu|Argentina}} |[[Buenos Ayres]] |{{Flagdeco|United Kingdom}} [[Vera Menchik]] |[[Sonja Graf]] | style="text-align:center;" |17 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |2 |20 oʻyinchidan iborat davra tizimidagi turnir |- | colspan="9" style="text-align:center;" |Menchik 1944-yilda amaldagi jahon chempioni sifatida vafot etgan. |- ! colspan="9" |Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (1944-1950) |- | colspan="9" style="text-align:center;" |Interregnum |- ! colspan="9" |Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (1950-1999) |- |1950 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Lyudmila Rudenko]] |15 ta oʻyinchi | colspan="3" style="text-align:center;" |15 balldan 11½ ball |16 oʻyinchidan iborat davra boʻyicha turnir |- |1953 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Lyudmila Rudenko]] | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |2 |14 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1956 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Olga Rubtsova]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] | colspan="3" style="text-align:center;" |16 balldan 10 ball |3 oʻyinchi ([[Olga Rubtsova|Rubtsova]], [[Yelizavetta Ivanovna|Bykova]], [[Lyudmila Rudenko|Rudenko]]) oʻrtasidagi bahs |- |1958 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Olga Rubtsova]] | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |3 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1959 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Kira Zvorykina]] | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |5 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1962 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Nona Gaprindashvili]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |4 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1965 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Riga]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Nona Gaprindashvili]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Alla Kushnir]] | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |3 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1969 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Tbilisi]] <br /><br /> [[Moskva]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Nona Gaprindashvili]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Alla Kushnir]] | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |5 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1972 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Riga]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Nona Gaprindashvili]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Alla Kushnir]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |7 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1975 |{{flagu|SSSR|1936}} |Pitsunda <br /><br /> [[Tbilisi]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Nona Gaprindashvili]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Nana Alexandria]] | style="text-align:center;" |8 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |1 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1978 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Tbilisi]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Nona Gaprindashvili]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |9 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1981 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Borjomi]] <br /><br /> [[Tbilisi]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Nana Alexandria]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |8 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1984 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Volgograd]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Irina Levitina]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |7 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1986 |{{Bayroq|Bolgariya|1971}} |[[Sofiya|Sofia]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Elena Donaldson-Axmilovskaya|Elena Akhmilovskaya]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |9 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1988 |{{flagu|SSSR|1936}} |[[Telavi]] |{{Flagdeco|SSSR}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Nana Ioseliani]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |11 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1991 |{{flagu|Filippin|1986}} |[[Manila]] |{{Flagdeco|China}} [[Xie Jun]] |{{Flagdeco|SSSR|1955}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |9 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1993 |{{flagu|Monako}} |[[Monako|Monaco]] |{{Flagdeco|China}} [[Xie Jun]] |{{Flagdeco|Gruziya|1990}} [[Nana Ioseliani]] | style="text-align:center;" |7 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |3 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |1996 |{{flagu|Ispaniya}} |Jaén |{{Flagdeco|Hungary}} [[Susan Polgar]] |{{Flagdeco|China}} [[Xie Jun]] | style="text-align:center;" |6 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |5 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- | colspan="9" style="text-align:center;" |1999-yilda Polgar unvonidan mahrum boʻlgan. |- ! colspan="9" |Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (1999-2018) |- |1999 |{{flagu|Rossiya}} <br /><br /> {{flagu|Xitoy}} |[[Qozon]] <br /><br /> [[Shenyan]] |{{Flagdeco|China}} [[Xie Jun]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Alisa Galliamova]] | style="text-align:center;" |5 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |7 |16 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |2000 |{{flagu|Hindiston}} |[[Nyu Deli]] |{{Flagdeco|China}} [[Xie Jun]] |{{Flagdeco|China}} [[Qin Kanying]] | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (4 oʻyindan iborat chempionlik oʻyini) |- |2001 |{{flagu|Rossiya}} |[[Moskva]] |{{Flagdeco|China}} [[Chju Chen|Zhu Chen]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Aleksandra Kosteniuk|Alexandra Kosteniuk]] | style="text-align:center;" |2+3 | style="text-align:center;" |2+1 | style="text-align:center;" |0 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (chempionlik uchun 4 oʻyin va tay-breklar) |- |2004 |{{flagu|Rossiya}} |[[Elista]] |{{Flagdeco|Bulgaria}} [[Antoaneta Stefanova]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Ekaterina Kovalevskaya]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |1 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (4 oʻyindan iborat chempionlik oʻyini) |- |2006 |{{flagu|Rossiya}} |[[Yekaterinburg]] |{{Flagdeco|China}} [[Syu Yuxua|Xu Yuhua]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Alisa Galliamova]] | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |1 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (4 oʻyindan iborat chempionlik oʻyini) |- |2008 |{{flagu|Rossiya}} |[[Nalchik]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Aleksandra Kosteniuk|Alexandra Kosteniuk]] |{{Flagdeco|China}} [[Hou Yifan]] | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (4 oʻyindan iborat chempionlik oʻyini) |- |2010 |{{flagu|Turkiya}} |[[Hatay (viloyat)|Hatay]] |{{Flagdeco|China}} [[Hou Yifan]] |{{Flagdeco|China}} [[Ruan Lufei]] | style="text-align:center;" |1+2 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |2+2 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (chempionlik uchun 4 oʻyin va tay-breklar) |- |2011 |{{flagu|Albaniya}} |[[Tirana]] |{{Flagdeco|China}} [[Hou Yifan]] |{{Flagdeco|India}} [[Koneru Humpy|Humpy Koneru]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |5 |10 ta klassik oʻyindan iborat musobaqa |- |[[Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati-2012|2012]] |{{flagu|Rossiya}} |[[Xanti-mansiysk|Khanty-Mansiysk]] |{{Flagdeco|Ukraine}} [[Anna Ushenina]] |{{Flagdeco|Bulgaria}} [[Antoaneta Stefanova]] | style="text-align:center;" |1+1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |2+1 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (chempionlik uchun 4 oʻyin va tay-breklar) |- |[[Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati-2013|2013]] |{{flagu|Xitoy}} |Taizhou |{{Flagdeco|China}} [[Hou Yifan]] |{{Flagdeco|Ukraine}} [[Anna Ushenina]] | style="text-align:center;" |4 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 |10-game match; won early |- |[[Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati-2015|2015]] |{{flagu|Rossiya}} |[[Sochi]] |{{Flagdeco|Ukraine}} [[Mariya Muzychuk]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Natalya Pogonina|Natalia Pogonina]] | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |3 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (4 oʻyindan iborat chempionlik oʻyini) |- |2016 |{{flagu|Ukraina}} |[[Lvov]] |{{Flagdeco|China}} [[Hou Yifan]] |{{Flagdeco|Ukraine}} [[Mariya Muzychuk]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |0 | style="text-align:center;" |6 |10-game match; won early |- |2017 |{{flagu|Eron}} |[[Tehron]] |{{Flagdeco|China}} [[Tan Zhongyi]] |{{Flagdeco|Ukraine}} [[Anna Muzychuk]] | style="text-align:center;" |1+1 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |2+1 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (chempionlik uchun 4 oʻyin va tay-breklar) |- |2018, May |{{flagu|Xitoy}} |[[Shanxay|Shanghai]] <br /><br /> [[Chunsin|Chongqing]] |{{Flagdeco|China}} [[Ju Venjun|Ju Wenjun]] |{{Flagdeco|China}} [[Tan Zhongyi]] | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |2 | style="text-align:center;" |5 |10 ta oʻyindan iborat musobaqa |- |2018, Noyabr |{{flagu|Rossiya}} |[[Xanti-mansiysk|Khanty-Mansiysk]] |{{Flagdeco|China}} [[Ju Venjun|Ju Wenjun]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Yekateriyna Lagno|Kateryna Lagno]] | style="text-align:center;" |1+2 | style="text-align:center;" |1 | style="text-align:center;" |2+2 |64 oʻyinchi ishtirok etadigan turnir (chempionlik uchun 4 oʻyin va tay-breklar) |- ! colspan="9" |Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati (2019-yildan 2023-yilgacha) |- |2020 |'''{{flagu|Xitoy}}'''<br /><br />{{flagu|Rossiya}} |[[Shanxay]]<br /><br />[[Vladivostok]] |{{Flagdeco|China}} [[Ju Venjun|Ju Wenjun]] |{{Flagdeco|Russia}} [[Aleksandra Goryachkina]] | style="text-align:center;" |3+1 | style="text-align:center;" |3 | style="text-align:center;" |6+3 |12 ta klassik oʻyin (+ tay-brek) |- |2023 | | | colspan="2" |{{Flagdeco|China}} [[Ju Venjun|Ju Wenjun]] vs. TBD | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | style="text-align:center;" | | |} == Eng koʻp chempion boʻlgan shaxmatchilar == * {{Flagicon|CZE}} [[Vera Menchik]] — 9 marta * {{Flagicon|URS}} [[Nona Gaprindashvili]] — 5 marta * {{Flagicon|URS}} [[Mayya Chiburdanidze|Maia Chiburdanidze]] — 5 marta * {{Flagicon|CHN}} [[Xie Jun]] — 4 marta * {{Flagicon|CHN}} [[Hou Yifan]] — 4 marta * {{Flagicon|CHN}} [[Ju Venjun|Ju Wenjun]] — 3 marta * {{Flagicon|URS}} [[Yelizavetta Ivanovna|Elisaveta Bykova]] — 3 marta == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references>{{Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati navboksi}} [[Turkum:Shaxmat boʻyicha ayollar oʻrtasidagi jahon chempionati| ]] fte4rhn3h2j30c7t37w8jk3nmpqjp6u 0 793669 6304984 6121090 2026-10-11T10:13:51Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304984 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Shavkat Salomov | toʻliqism = Shavkat Rasulovich Salomov | height = {{height|cm=174}} | tavallud_sana = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1985|11|15}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Buxoro}}, [[SSSR]], [[Oʻzbekiston SSR]] | pozitsiya = [[Yarim himoyachi]] | joriyklub = | yillar1 = 2000—2016 | klublar1 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht1 = 141 | gollar1 = 18 | yillar2 = 2007—2012 | klublar2 = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor ]] | isht2 = 160 | gollar2 = 30 | yillar3 = 2010 | klublar3 = [[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf ]] (Ijara) | isht3 = 12 | gollar3 = 2 | yillar4 = 2013 | klublar4 = [[Jetisu (futbol klubi)|Jetisu ]] | isht4 = 27 | gollar4 = 3 | yillar5 = 2014 | klublar5 = [[Shaxtyor Qaragʻandi|Shaxtyor ]] | isht5 = 28 | gollar5 = 3 | yillar6 = 2015 | klublar6 = [[AGMK|Olmaliq]] | isht6 = 29 | gollar6 = 8 | yillar7 = 2016 | klublar7 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht7 = 29 | gollar7 = 3 | yillar8 = 2017 | klublar8 = [[Atirau (futbol klubi)|Atirau ]] | isht8 = 25 | gollar8 = 2 | yillar9 = 2018—2019 | klublar9 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht9 = 27 | gollar9 = 3 | yillar10 = 2019—2020 | klublar10 = [[Surxon (futbol klubi)|Surxon]] | isht10 = 32 | gollar10 = 4 | yillar11 = 2021—2022 | klublar11 = [[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]] | isht11 = - | gollar11 = - | yillar12 = 2022 | klublar12 = [[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona ]] | isht12 = 11 | gollar12 = - | yillar13 = | klublar13 = | isht13 = | gollar13 = | yillar14 = | klublar14 = | isht14 = | gollar14 = | milliyyillar1 = 2007—2015 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht1 = 12 | milliygollar1 = 1 | boshliqyillar1 = | boshliqklublar1 = | boshliqyillar2 = | boshliqklublar2 = }} '''Shavkat Salomov''' (1985-yil 13-noyabrda tugʻilgan) – Oʻzbekistonlik sobiq futbolchi, hujumkor yarim himoyachi va hujumchi pozitsiyasida oʻynagan. 2011-yilda [[Qatar]]da oʻtkazilgan [[AFC Osiyo kubogi]]da [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston milliy terma jamoasi]] tarkibida ishtirok etgan. [[Buxoro]]ning „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi bosh direktori. == Futbolchilik faoliyati == "Buxoro" yoshlar sport maktabi tarbiyalanuvchisi. 2000—2006-yillarda „[[Nurafshon (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubida oʻynagan. 2007—2012-yillarda Toshkentning „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ jamoasida oʻynagan<ref>{{cite web|url=http://sports.kz/news/shavkat-salomov-prodoljit-svoyu-kareru-v-kazahstane|script-title=ru:Шавкат Саломов продолжит свою карьеру в Казахстане|publisher=sports.kz|language=ru|date=2013-02-21}}</ref>. 2010-yilda Salomov „[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]]“ [[Qarshi markaziy stadioni|Qarshi]] klubi bilan shartnoma imzolagan. 2013-yil fevral oyida Salomov [[Qozogʻiston]]ning „Jetisu“ klubiga oʻtgan. 2013-yil 9-mart kuni Qozogʻiston chempionatining 1-turida „[[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]]“ga qarshi oʻyinda Salomov oʻzining debyut uchrashuvida 3:3 hisobida durang oʻynadi „Jetisu“ tarkibida birinchi golini urgan. 2014-yilning yanvarida u „Irtish Pavlodar“ bilan shartnoma imzolagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://sports.kz/news/irtyish-pristupil-k-uts|title=«Иртыш» приступил к УТС|access-date=2014-01-29|archive-date=2014-02-02|archive-url=https://web.archive.org/web/20140202104148/http://sports.kz/news/irtyish-pristupil-k-uts|deadlink=no}}</ref>. Ammo fevral oyida u klub rahbariyatining tenge devalvatsiyasi munosabati bilan maoshni oshirishdan bosh tortgani uchun jamoani tark etgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://vesti.kz/kazfutbol/185269/|title=Девальвация повлияла на уход из «Иртыша» двух футболистов|access-date=2014-02-17|archive-date=2019-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20190301044040/http://vesti.kz/kazfutbol/185269/|deadlink=no}}</ref>. 2014-yilning fevralida u Qozogʻistonning boshqa bir klubi [[Qaragʻandi]]ning „Shaxtyor“ klubi bilan shartnoma imzolagan<ref>{{cite web|url=http://news.rambler.ru/23646306/|title=Саломов и Мурзоев переходят в "Шахтер"|publisher=news.rambler.ru|language=ru|access-date=15 September 2015|date=2014-02-16}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://news.rambler.ru/23646306/|title=Саломов и Мурзоев переходят в "Шахтер"|publisher=news.rambler.ru|language=ru|access-date=15 September 2015|date=2014-02-16}}</ref>. 2015-yilda vataniga qaytib, „[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]]“ jamoasiga kelib qoʻshilgan. 2016-yilda Buxoroga qaytib kelgan. 2017-yilning bahorida Salomov Qozogʻistonning „Atirau“ klubi bilan shartnoma imzolagan. 2018-yilning 8-yanvar kuni Salomov „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ bilan shartnoma imzolagan<ref>{{cite web|title=БУХОРО МУЛЛАЖОНОВ ВА САЛОМОВ БИЛАН ҲАМ ШАРТНОМА ИМЗОЛАДИ|url=http://www.pfcbuxoro.com/news/lastnews/1505|website=pfcbuxoro.com|publisher=FK Buxoro|access-date=11 January 2018|language=uz|date=8 January 2018|arxivsana=2018-01-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180111165824/http://www.pfcbuxoro.com/news/lastnews/1505}}</ref>. 2019-yil Termizning „[[Surxon (futbol klubi)|Surxon]]“ jamoasi safiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/rasmiy-xabar-surxon-shavkat-salomov-va-6-futbolchi-bilan-shartnoma-imzoladi|sarlavha=Расмий хабар: "Сурхон" Шавкат Саломов ва 6 футболчи билан шартнома имзолади|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221121083158/https://championat.asia/uz/news/rasmiy-xabar-surxon-shavkat-salomov-va-6-futbolchi-bilan-shartnoma-imzoladi|arxivsana=2022-11-21|qaralgan sana=2022-11-21}}</ref>. 2022-yil iyul oyida Jizzaxning „[[Soʻgʻdiyona (futbol klubi)|Soʻgʻdiyona]]“ jamoasi safiga oʻtgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://championat.asia/uz/news/shavkat-salomov-sogdiyonada|sarlavha=Шавкат Саломов "Сўғдиёна"да|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221121083156/https://championat.asia/uz/news/shavkat-salomov-sogdiyonada|arxivsana=2022-11-21|qaralgan sana=2022-11-21}}</ref>. Mavsum yakunida futbolchilik faoliyatini yakunlagan. === Terma jamoadagi faoliyati === 2007-yilda Oʻzbekiston terma jamoasi safida ikkita oʻyin oʻtkazgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sportportal.uz/page/football/history/60|title=Информация на sportportal.uz|accessdate=2008-05-30|archiveurl=https://web.archive.org/web/20090621014425/http://www.sportportal.uz/page/football/history/60|archivedate=2009-06-21|deadlink=yes}}</ref>. Salomov 2010-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichida milliy terma jamoa safida ikki marta maydonga tushgan. Oʻzbekiston terma jamoasi tarkibida 2011-yilgi Osiyo kubogining yarim finalchisiga aylangan<ref>{{FIFA player|197957|Shavkat Salomov}}</ref>. == Futboldan keyingi faoliyat == 2023-yilgi mavsum boshida futbolchilik foaliyatini yakunlagan va Buxoro klubi tizimida faoliyatini boshlagan. 2024-yil yanvar oyida „[[Buxoro (futbol klubi)|Buxoro]]“ klubi bosh direktori sifatida tayinlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://championat.asia/oz/news/rasman-buxoro-klubining-bosh-direktori-ozgardi |sarlavha=Rasman: “Buxoro” klubining bosh direktori oʻzgardi |sana=2024/01/10}}</ref>. == Faoliyat statistikasi == === Klub statistikasi === {{updated|5-noyabr, 2017-yil holatiga koʻra}}<ref>{{cite web|title=S.Salomov|url=https://int.soccerway.com/players/shavkat-salomov/26726/|website=uk.soccerway.com/|publisher=Soccerway|access-date=4 January 2015}}</ref> {| class="wikitable" ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |Mamlakat kubogi ! colspan="2" |Kontinental ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Jami |- !Dvizion !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar !Oʻyinlar !Gollar |- | rowspan="4" |[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] |2010-yil | rowspan="3" |Oʻzbekiston ligasi |1 |0 | | |3 |0 |0 |0 |4 |0 |- |2011-yil |23 |2 |4 |0 |5 |0 |0 |0 |32 |2 |- |2012-yil |23 |6 |7 |4 |11 |1 |0 |0 |41 |11 |- ! colspan="2" |Jami !47 !8 !11 !4 !19 !1 !0 !0 !77 !13 |- |[[Nasaf (futbol klubi)|Nasaf]] (ijara) |2010-yil |Oʻzbekiston ligasi |5 |2 | | | colspan="2" | - |0 |0 |5 |2 |- | rowspan="1" |Jetisu |2013-yil | rowspan="2" |Premer-liga |27 |3 |0 |0 |0 |0 |0 |0 |27 |3 |- | rowspan="1" |Shaxtyor Qaragandi |2014-yil |28 |3 |2 |0 |2 |0 |1 |0 |33 |3 |- |[[Olmaliq (futbol klubi)|Olmaliq]] |2015-yil |Oʻzbekiston ligasi |29 |8 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |29 |8 |- |[[Nurafshon (futbol klubi)|Buxoro]] |2016-yil |Oʻzbekiston ligasi |29 |3 |6 |1 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |35 |4 |- |Atirau |2017-yil |Qozogʻiston Premer-ligasi |25 |2 |4 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |29 |2 |- |[[Nurafshon (futbol klubi)|Buxoro]] |2018-yil |Oʻzbekiston Superligasi |0 |0 |0 |0 | colspan="2" | - | colspan="2" | - |0 |0 |- ! colspan="3" |Karyera jami !190 !29 !23 !5 !21 !1 !1 !0 !235 !35 |} === Xalqaro === {| class="wikitable" ! colspan="3" |Oʻzbekiston terma jamoasi |- !Yil !Oʻyinlar !Gollar |- |2007-yil |2 |1 |- |2008-yil |0 |0 |- |2009-yil |0 |0 |- |2010-yil |3 |0 |- |2011-yil |3 |0 |- |2012-yil |2 |0 |- |2013-yil |1 |0 |- |2015-yil |1 |0 |- !Jami !12 !1 |} ''2015-yil 31-mart oʻtkazilgan oʻyindagi aniq statistika''<ref>{{NFT player|id=23629|name=Shavkat Salomov|accessdate=4 January 2014}}</ref> === Milliy terma jamoada gollar === {| class="wikitable" !№ !Sana !Joy !Raqib !Hisob !Natija !Musobaqa |- |1 |2007-yil 13-oktyabr |Toshkent, Oʻzbekiston |Xitoy Taypeyi |'''9''' – 0 |9-0 |2010 FIFA Jahon chempionati saralashi |} == Yutuqlari == ; Bunyodkor * Oʻzbekiston chempioni (3): 2008, 2009, 2011 * Oʻzbekiston chempionati kumush medali sovrindori: 2012 * Oʻzbekiston kubogi sohibi (2): 2008, 2012 * Oʻzbekiston kubogi finalchisi: 2009 ; Nasaf * Oʻzbekiston chempionatining bronza medali sovrindori: 2010 == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Havolalar == * [http://www.shahter.kz/main.php?mod=team&number=29&lang=rus Shavkat Salomov]{{ref-ru}} FK Qaraganda Shaxtyor saytida * [https://www.transfermarkt.com/transfermarkt/profil/spieler/63617 Shavkat Salomov] [[Transfermarkt]] saytida * [https://web.archive.org/web/20230528224120/https://footballfacts.ru/person/118032 Shavkat Salomov] Footballfacts saytida * {{NFT player|id=23629}} * {{Soccerway|shavkat-salomov/26726}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2011-yilgi Osiyo Kubogi}} {{DEFAULTSORT:Salomov, Shavkat}} [[Turkum:15-noyabrda tugʻilganlar]] [[Turkum:1985-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Buxorolik sportchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:Buxoro klubi futbolchilari]] [[Turkum:Bunyodkor klubi futbolchilari]] [[Turkum:Nasaf klubi futbolchilari]] [[Turkum:AGMK futbolchilari]] [[Turkum:Surxon klubi futbolchilari]] [[Turkum:Soʻgʻdiyona Jizzax futbolchilari]] [[Turkum:FC Atirau futbolchilari]] [[Turkum:Shaxtyor Qaragʻandi klubi futbolchilari]] [[Turkum:Jetisu klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston milliy terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Pro ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Qozogʻiston Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekistondagi futbolchilar haqidagi maqolalar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik muhojir erkak futbolchilari]] [[Turkum:Qozogʻistondagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Osiyo Kubogi 2011 futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston futboli funksionerlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] oyf7nb0pqno0aes83cc5vezgdq4isw9 0 795047 6304577 5883519 2026-10-10T14:16:01Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304577 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Robyn Moodaly|toʻliqism=Robyn Kimberly Moodaly|tasvir=Robyn Moodaly.jpg|izoh=|tavallud_sana={{birth date and age|df=yes|1994|6|16}}|tavallud_joyi=[[East London, Eastern Cape]], Janubiy Afrika|boʻyi=1.64 cm|pozitsiya=[[Yarimhimoyachi]]|joriyklub=|klubraqami=|yoshlikklublari1=|yoshlikyillari1=|yillar1=|klublar1=|isht1=|gollar1=|milliyyillar1=2009-2011 U-17|milliyjamoa1=[[South Africa women's national soccer team|Janubiy Afrika]]|milliyisht1=13|milliygollar1=1|medallar=|pcupdate=11 August 2014|ntupdate=}} '''Robyn Kimberly Moodaly''' (1994-yil 16-iyunda tugʻilgan) — janubiy afrikalik [[Futbol|futbolchi]], Janubiy Afrika ayollar terma jamoasida [[Yarimhimoyachi (futbol)|yarim himoyachi]] sifatida oʻynaydi. U [[2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2012]] va [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2016-yilgi Yozgi Olimpiya oʻyinlarida qatnashgan]]. == Yoshlik yillari == Robyn Moodaly Janubiy Afrikaning Sharqiy Capesida tugʻilgan. U yoshligidan [[futbol]] oʻynashni boshlagan va buni „mening genimda“ bor deb taʼriflagan. Moodaly asosan oʻgʻil bolalar jamoalari bilan oʻynagan, chunki yaqin atrofda qizlar jamoasi yoʻq edi va oxir-oqibat oʻyinni davom ettirish uchun [[Yoxannesburg|Yoxannesburgga]] koʻchib oʻtgan<ref name="dreams">{{Yangiliklar manbasi |last=Phandle |first=Gugu |date=11 August 2014 |title=Robyn stars on the field of dreams |work=Dispatch Live |url=http://www.dispatchlive.co.za/news/2014/08/11/robyn-stars-on-the-field-of-dreams/ |access-date=19 November 2016 |archive-date=2017-08-10 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170810071400/http://www.dispatchlive.co.za/news/2014/08/11/robyn-stars-on-the-field-of-dreams/ |url-status=dead }}</ref>. 2013-yilda Moodaly [[Des Moines (Iowa)|Ayova shtatining Des Moines]] shahridagi AIB biznes kolleji jamoasiga qo‘shilgan. U kollejning futbol jamoasi bilan mashgʻulotlarga kirishgan, biroq 2013-yilda paydo boʻlgan muammolar tufayli hech qanday oʻyinda ishtirok eta olmagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 November 2013 |title=AIB Eagle gives assist to home country |publisher=[[AIB College of Business]] |url=http://www.aib-eagles.com/article/676.php |access-date=20 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020211059/http://www.aib-eagles.com/article/676.php |archive-date=2014-10-20 |url-status=dead}}</ref>. Moodaly 2013-yilda W-League jamoasi [[Kolorado|Colorado]] Rush Women uchun ikkita oʻyin oʻtkazgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=2013 Statistics|url=http://www.uslsoccer.com/teams/2013/20205035.html#STATS|nashriyot=[[United Soccer Leagues]]|kirish sanasi=20 October 2014|arxivurl=https://web.archive.org/web/20141023165530/http://www.uslsoccer.com/teams/2013/20205035.html#STATS|arxivsana=23 October 2014}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == Pretoriya universitetida oʻqiyotganda, Moodaly Janubiy Afrikaning ayollar milliy futbol jamoasi kuzatuvchilari eʼtiboriga tushgan va ular uni 17 yoshgacha boʻlgan milliy terma jamoaga jalb qilishgan. Oʻshanda Moodaly 2010-yilgi FIFA U-17 ayollar oʻrtasidagi Jahon chempionatida Janubiy Afrikalik terma jamoasining oʻyinchisiga aylangan. U 2011-yilning yanvarida 16 yoshida kattalar terma jamoasida debyut qilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Moreotsene |first=Linda |date=19 January 2011 |title=The rise and rise of Moodaly |publisher=[[The New Age (South African newspaper)]] |url=http://www.thenewage.co.za/mobi/Detail.aspx?NewsID=8265&CatID=15 |url-status=dead |access-date=20 October 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141020235425/http://www.thenewage.co.za/mobi/Detail.aspx?NewsID=8265&CatID=15 |archive-date=20 October 2014}}</ref>. Moodaly 21 yoshgacha boʻlganlar jamoasida ham kattalar jamoasida oʻynaganidan soʻng paydo boʻlgan. U buni ayol futbolchilarning kamligi bilan izohlagan. Moodaly 2012-yilda Londonda ([[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]]) bo‘lib [[2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|o‘tgan yozgi Olimpiya o‘yinlarida]] Janubiy Afrika terma jamoasiga chaqirilgan<ref name="dreams"/>. Keyingi yillarda unga jarohatlar toʻsqinlik qilgan va 2016-yilda Braziliyaning [[Rio-de-Janeyro|Rio-de-Janeyro shahrida]] boʻlib oʻtadigan [[2016-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|Yozgi Olimpiada oʻyinlariga]] terma jamoaga kirish uchun kurashgan. U turnir oldidan jahon chempioni AQSHga qarshi tayyorgarlik oʻtkazish uchun tanlab olingan<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Mohamed |first=Ashfak |date=4 July 2016 |title=Moodaly boost for Banyana Banyana |work=IOL |url=http://www.iol.co.za/sport/soccer/bafana/moodaly-boost-for-banyana-banyana-2041653 |access-date=19 November 2016}}</ref>. Keyinchalik u Olimpiya terma jamoaga ham chaqirilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Moodaly Robyn|url=https://www.rio2016.com/en/athlete/robyn-moodaly|nashriyot=Rio 2016|kirish sanasi=19 November 2016|arxivsana=26 November 2016|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161126011954/https://www.rio2016.com/en/athlete/robyn-moodaly}}</ref>. == Manbalar == <references responsive="0"></references> [[Turkum:1994-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] srk1r9jszo2migxq2bos6pi3m4rj54n 0 804043 6304856 3079857 2026-10-11T02:47:38Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304856 wikitext text/x-wiki {{Mineral |nomi = Sarkolit |tasvir = Sarcolite national museum of scotland.JPG |formulasi =Na₄Ca₁₂Al₈Si₁₂O₄₆(SiO₄,PO₄)(OH,H₂O)₄(CO₃,Cl) |molekulyar ogʻirligi = |aralashma = |ixtiro qil. yili = |IMA maqomi = |sinfi = |oilasi = |guruh = |rangi = Go'sht-pushti, go'sht-qizil, qizil, qizg'ish oq, rangsiz |qirra rangi = oq |yaltiroqlik = shishasimon |shaffoflik = shaffof |yopishqoqlik = |qattiqlik =6 |sinishi = moʻrt |zichlik =2,91 - 2,96 g/sm³ |radioaktivlik = |elektr oʻtkazuvchanlik = |erish harorati = |singoniya = Tetragonal }} '''Sarkolit''' (Na₄Ca₁₂Al₈Si₁₂O₄₆(SiO₄,PO₄)(OH,H₂O)₄(CO₃,Cl)) — oʻzining rangi tufayli nomlangan mineral. Uning nomi yunoncha '''{{Lang|grc-Latn|sárx}}''' soʻzidan kelib chiqqan (sl), goʻsht degan maʼnoni anglatadi va yunoncha {{Lang|grc-Latn|líthos}} tosh soʻzidan olingan. U birinchi marta 1959-yilda aniqlangan, ammo 1807-yildan beri amalda boʻlgan tur <ref name=":2">{{Veb manbasi|sarlavha=Sarcolite Value, Price, and Jewelry Information|url=https://www.gemsociety.org/article/sarcolite-value-price-and-jewelry-information/|kirish sanasi=2021-10-25|ish=International Gem Society|til=en}}</ref>. Bu sarkolit nomi hanuzgacha amaldagi turga tegishli <ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Sarcolite|url=https://www.mindat.org/min-3533.html|kirish sanasi=2021-10-25|ish=www.mindat.org}}</ref>. Tadqiqotchilar laboratoriyada yetishtirilgan sarkolitlarni bir xil kristall tuzilish va formulaga ega yaratishga muvaffaq boʻlishdi, garchi laboratoriyada oʻstirilgan sarkolitlar turli xil, bir oʻqli (-) optik xususiyatlarga ega <ref name=":2" />. == Xususiyatlari == Sarkolit yaxshi shakllangan tartibsiz massalarda 2,5 sm gacha boʻlgan teng psevdokubik mayda yarimburchak kristallarni oʻsadi <ref name=":0"/>. U asosan kislorod (40,72 %), kaltsiy (25,50 %) va kremniy (17,87 %) dan iborat, ammo aks holda alyuminiy (11,45 %), natriy (2,44 %) va ftor (2,01 %) mavjud. U hech qanday radioaktiv xususiyatlarni koʻrsatmaydi<ref name=":1">{{Veb manbasi|sarlavha=Sarcolite Mineral Data|url=http://www.webmineral.com/data/Sarcolite.shtml#.YXZnjtZBzrt|kirish sanasi=2021-10-25|ish=www.webmineral.com}}</ref>. Ftor vodorod va vodorod xloridda eriydi <ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Mineralienatlas - Fossilienatlas|url=https://www.mineralatlas.eu/lexikon/index.php/MineralData?lang=de&mineral=Sarcolite|kirish sanasi=2021-10-25|ish=www.mineralatlas.eu|til=de}}</ref>. Ilgari u oʻziga xos psevdokubik odat tufayli goʻsht rangli analsima navi hisoblanardi. 1824-yilda Bruk tufayli mineral tetragonal va dipiramidal ekanligi maʼlum boʻldi. Morfologik va kristallografik tadqiqotlardan soʻng sarkolit boshqa tur ekanligi maʼlum boʻldi. Tasniflash ham kurash edi. Avvaliga u dala patoidi hisoblangan, keyin melilit guruhiga kiritilgan. Oxir-oqibat u marialit-meionit seriyasining kimyoviy oʻxshashligi tufayli skapolit guruhiga joylashtirildi <ref>{{Cite journal|last=Maras|first1=Adriana|last2=Paris|first2=Eleonora|date=1987|title=The crystal chemistry of sarcolite|url=https://rruff.info/uploads/CM25_731.pdf|journal=Canadian Mineralogist|volume=25|pages=731–737|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220928054026/https://rruff.info/uploads/CM25_731.pdf|archivedate=2022-09-28|access-date=2022-09-28}}</ref>. == Atrof-muhit va foydalanish == Sarkolit kontaktli metamorflangan ohaktoshli vulqon chiqishida paydo boʻlishi mumkin <ref name=":1"/>. Shuning uchun u Monte-Somma vulqon jinslarining tipik joylashuvidir. Ushbu mineralning Amerika provayderlari bor, ular Konnektikut va Nevadada joylashgan <ref name=":2"/>. Eng keng tarqalgan aralashmalarga oltingugurt, titanium, magniy, marganets, temir, kaliy, fosfor, xlor va stronsiy kiradi <ref name=":0"/>. Bu Monte- Sommadagi [[Granatlar|granat]], [[Avgit|augit]] va gelenit bilan Anguillara Sabaziadagi augit, [[Flyuorit|ftorit]] va hauyne bilan bogʻliq <ref>{{Cite journal|title=Sarcolite|url=http://www.handbookofmineralogy.org/pdfs/sarcolite.pdf|journal=Handbook of Mineralogy}}</ref>. Oʻzining mustahkamligi tufayli sarkolit odatda zargarlik toshlari sifatida ishlatilmaydi <ref name=":2" />. == Nomlanish bo'yicha bahslar == Ushbu mineral atrofida munozarali tadqiqotlar mavjud. Koʻpgina maʼlumotnomalarda Tomson sarkolitning kashfiyotchisi deb daʼvo qilinadi ammo bu borada ikkita munozarali bayonotlar mavjud. Birinchisi Tomson ismi odatda notoʻgʻri yozilgan va Tompson sifatida yoziladi. Taxminlarga koʻra Tomson toʻgʻri imlo yoʻlidir chunki u imzolagan kitoblari va vasiyatnomalarida bunga dalil bor. Ikkinchisi shundaki Tomson 1806-yilda vafot etgan va 1807-yilda uning qogʻozi topilmagan va hech kim haqiqiy nashrdan iqtibos keltirmagan. Sarkolit dastlab Tompson nomini ishlatgan Voquelin tomonidan tasvirlangan, Xauy esa „M. Tomson“ ga toʻgʻri ishora qiladi. Vaukelning qogʻozda koʻrsatilgan materiali sarkolit emas, balki lavada ham oʻsadigan gmelinit ekanligi aniqlandi. Dana uni toʻgʻri talaffuz qilgan, ammo beshinchi nashrda Faujas-Sent-Fondning Neapolga Tomsonning oʻlimi haqida yozgan maktubi tufayli Tompson deb yozilgan <ref>{{Cite journal|last=Livingstone|first1=A.|date=March 1984|title=Fluorine in sarcolite: additional history and new chemical data|url=https://rruff.info/uploads/MM48_107.pdf|journal=Mineralogical Magazine|volume=48|issue=346|pages=107–112|doi=10.1180/minmag.1984.048.346.14|bibcode=1984MinM...48..107L|archiveurl=https://web.archive.org/web/20240807125459/https://rruff.info/uploads/MM48_107.pdf|archivedate=2024-08-07|access-date=2022-09-28}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Minerallar]] qml28f94g3jyp8re76p5g3ye4330gy5 0 807920 6304542 6147157 2026-10-10T12:43:08Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304542 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi|ism=Rico Henry|tasvir=Rico Henry, Walsall FC footballer, Bescot Stadium, September 2015.jpg|izoh=Henry [[Walsall F.C.|Walsall]] jamoasi safida, 2015-yil|toʻliqism=Rico Antonio Henry<ref>{{veb manbasi |url=https://www.lunion.fr/sports/resultats/football/joueur/89928/rico-antonio-henry |title=Rico Antonio Henry |website=L'Union |publisher=Rossel La Voix |access-date=29-iyun 2019-yil |language=fransuzcha}}</ref>|tavallud_sana={{tugʻilgan sanasi va yoshi|1997|7|8|df=y}}<ref>{{veb manbasi |url=https://www.11v11.com/players/rico-henry-242757/ |title=Rico Henry |website=11v11.com |publisher=AFS Enterprises |access-date=12-aprel 2020-yil}}</ref>|tavallud_joyi=[[Birmingham]], Angliya|boʻyi={{convert|1.70|m|order=flip}}<ref>{{veb manbasi |url=https://www.brentfordfc.com/en/teams/profile/rico-henry |title=Rico Henry |publisher=Brentford F.C. |access-date=2-avgust 2022-yil}}</ref>|pozitsiya=[[Himoyachi|Chap qanot himoyachisi]]<ref>{{Hugman|26664|accessdate=29-iyun 2019-yil}}</ref>|joriyklub=[[Brentford F.C.|Brentford]]|klubraqami=3|yoshlikyillari1=|yoshlikklublari1=[[Cadbury Athletic F.C.|Cadbury Athletic]]|yoshlikyillari2={{0|0000}}-2014|yoshlikklublari2=[[Walsall F.C.|Walsall]]|yillar1=2014—2016|klublar1=[[Walsall F.C.|Walsall]]|isht1=46|gollar1=2|yillar2=2016-|klublar2=[[Brentford F.C.|Brentford]]|isht2=145|gollar2=5|milliyyillar1=2015—2016|milliyjamoa1=[[19 yoshgacha bo'lgan Angliya milliy terma jamoasi|Angliya U19]]|milliyisht1=4|milliygollar1=0|milliyyillar2=2017|milliyjamoa2=[[20 yoshgacha bo'lgan Angliya milliy terma jamoasi|Angliya U20]]|milliyisht2=3|milliygollar2=0|club-update=21:15, 7 August 2022 (UTC)}} '''Rico Antonio Henry''' (1997-yil 8-iyulda tugʻilgan) — ingliz professional [[Futbol|futbolchisi]], Premer Liganing [[Brentford F.C.|Brentford]] jamoasida [[Himoyachi (futbol)|chap qanot]] himoyachisi sifatida oʻynaydi. U Walsall akademiyasining tarbiyalanuvchisi boʻlib, Angliyaning U19 va U20 terma jamoalarida oʻynagan. == Klublardagi faoliyati == === Walsall === Henry 11 yoshida Walsall jamoasiga qoʻshiladi va 14 yoshida [[Yarim himoyachi|markaziy yarim himoyachi]] pozitsiyasidan [[Himoyachi (futbol)|chap qanot]] himoyachisi pozitsiyasiga oʻtadi<ref name="Weinfuss">{{Veb manbasi|muallif=Weinfuss|ism=Josh|sana=9-sentabr 2021-yil|sarlavha=Henry's long, painful road to the Premier League reflected in Brentford's promotion journey|url=https://www.espn.in/football/brentford/story/4470048/rico-henrys-longpainful-road-to-the-premier-league-reflects-brentfords-promotion-journey|kirish sanasi=12-sentabr 2021-yil|ish=ESPN|til=inglizcha}}</ref>. U 2013-yil iyul oyida „Leeds United“ga qarshi [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik]] oʻyinida jamoa safidagi birinchi oʻyinini oʻtkazadi<ref name="GetToKnow">{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2016/august/get-to-know-rico-henry/|sarlavha=Get to know: Rico Henry|muallif=Brett|ism=Ciaran|nashriyot=Brentford F.C.|sana=31-avgust 2016-yil|qaralgan sana=29-iyun 2019-yil|arxivsana=27-mart 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220327110946/https://www.brentfordfc.com/news/2016/august/get-to-know-rico-henry/}}</ref>. Bir yil oʻtgach, u klubning yoshlar jamoasida ajoyib taassurot qoldirganidan keyin oʻzining birinchi professional shartnomasini imzolaydi<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PRO DEAL FOR TALENTED YOUNGSTER|url=http://www.saddlers.co.uk/news/article/rico-henry-pro-deal-2014-1778798.aspx|kirish sanasi=13-dekabr 2014-yil|nashriyot=Walsall F.C.|sana=30-iyul 2014-yil}}</ref>. Henry 2014-yilning sentyabr va oktyabr oylarida birinchi Liganing ikkita oʻyinida asosiy tarkibdan joy oladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.espnfc.co.uk/player/206761/rico-henry?season=2014|sarlavha=Rico Henry Player Profile|ish=ESPN FC|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref>. Trophy ligasi yarim finalida Tranmer Rovers jamoasiga qarshi uchrashuvda maydonga tushadi va uning jamoasi [[O‘yindan keyingi penaltilar seriyasi|gʻalaba]] qozonadi<ref name="sb1415">{{Soccerbase season|77813|2014|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>. Henry 2014—2015-yilgi mavsumda yana sakkizta oʻyinda maydonga tushadi<ref name="expressandstar">{{Yangiliklar manbasi |title=Rico Henry's Walsall injury fate to be revealed today |work=Express & Star |url=https://www.expressandstar.com/sport/walsall-fc/2016/08/15/rico-henrys-walsall-injury-fate-to-be-revealed-today/ |access-date=12-aprel 2017-yil |archive-date=13-aprel 2017-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20170413073855/http://www.expressandstar.com/sport/walsall-fc/2016/08/15/rico-henrys-walsall-injury-fate-to-be-revealed-today/ |url-status=dead }}</ref>. U 2015-yilning aprel oyida shartnomasini yana ikki yilga uzaytiradi va Walsallda yilning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topiladi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.saddlers.co.uk/news/article/new-deal-for-rising-star-2371616.aspx|sarlavha=NEW DEAL FOR RISING STAR|muallif=Poole|ism=Andrew|nashriyot=Walsall F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref><ref name="Poole">{{Veb manbasi|url=http://www.saddlers.co.uk/news/article/hooray-for-henry-2444764.aspx|sarlavha=HOORAY FOR HENRY|muallif=Poole|ism=Andrew|nashriyot=Walsall F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref>. Henry 2015-16-yilgi mavsumda koʻplab oʻyinlarda asosiy tarkibda maydonga tushadi<ref name="sb1516">{{Soccerbase season|77813|2015|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>. U ushbu muvaffaqiyatli mavsumda jami 44 ta oʻyinda maydonga tushib, 3 ta gol uradi va jamoasi bilan yangi uch yillik shartnoma imzolaydi<ref name="sb1516" /><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.saddlers.co.uk/news/article/rico-henry-2722616.aspx|sarlavha=Rico Henry|muallif=Briggs|ism=Daniel|nashriyot=Walsall F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref>. 2015-yilning sentyabr oyida Futbol Ligasi oyining eng yaxshi yosh oʻyinchisi sovrinini qoʻlga kiritadi<ref name="Briggs">{{Veb manbasi|url=http://www.saddlers.co.uk/news/article/rico-henry-named-football-league-young-player-of-the-month-2743999.aspx|sarlavha=Rico Henry – Football League Young Player of the Month|muallif=Briggs|ism=Daniel|nashriyot=Walsall F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref>. Henry 2016-17-yilgi mavsum boshida uchta oʻyinda maydonga tushadi<ref name="PFATOTY1516">{{Yangiliklar manbasi |date=21-aprel 2016-yil |title=PFA awards: Leicester and Spurs dominate Premier League team |work=BBC Sport |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/36106596 |access-date=7-may 2018-yil}}</ref><ref name="sb1516">{{Soccerbase season|77813|2015|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>. 2016-yilning 13-avgustida „Oldham Athletic“ jamoasi qarshi kechgan uchrashuvning 30-daqiqasida Henryning yelkasi yana chiqib ketadi va maydonni tark etadi<ref name="expressandstar"/>. Ushbu oʻyin Henry uchun oxirgisi boʻladi va 31-avgust kuni jamoasini rasman tark etadi<ref name="Moon">{{Veb manbasi|url=http://www.saddlers.co.uk/news/article/2016-17/club-statement-rico-henry-3280148.aspx|sarlavha=CLUB STATEMENT: RICO HENRY|muallif=Moon|ism=Dale|nashriyot=Walsall F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref>. U klub safida jami 57 ta oʻyinda maydonga tushib, 3 ta gol urgan edi. === Brentford === 2016-yil 31-avgustda Henry Chempionship klubi Brentford bilan 1,5 million funt sterling evaziga besh yillik shartnoma imzolaydi<ref name="brentfordfc">{{Veb manbasi|url=http://www.brentfordfc.co.uk/news/article/2016-17/england-youth-interntional-rico-henry-joins-brentford-from-walsall-3283906.aspx|sarlavha=Brentford sign England Youth International Rico Henry from Walsall on a five-year contract|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. U 8-sentabr kuni chiqib ketgan yelkasida jarrohlik amaliyotini oʻtkazadi va 2017-yilning 21-fevralida jismoniy holatiga qaytganidan soʻng<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2016/september/rico-henry-injury-update/|sarlavha=Brentford defender Rico Henry undergoes shoulder surgery|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil|arxivsana=28-iyun 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180628125125/https://www.brentfordfc.com/news/2016/september/rico-henry-injury-update/}}</ref> birinchi marta Sheffield Wednesdayga qarshi kechgan oʻyinda maydonga tushadi<ref name="sb1617">{{Soccerbase season|77813|2016|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>. Henry 2017—2018-yilgi mavsum boshida formasini tiklab tarkibga qaytadi<ref name="sb1718">{{Soccerbase season|77813|2017|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>. Biroq 2017-yil 30-sentyabrida „Middlesbrough“ga qarshi oʻyinda xochsimon bogʻlamidan jarohat olib, maydonni tark etadi va Henry uchun mavsum muddatidan oldin oʻz yakuniga yetadi<ref name="Weinfuss"/><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2017/november/rico-henry-injury-update/|sarlavha=Brentford FC Rico Henry undergoes surgery on knee injury|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=16-noyabr 2017-yil|arxivsana=27-mart 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220327110941/https://www.brentfordfc.com/news/2017/november/rico-henry-injury-update/}}</ref>. U 2018-yil oktyabr oyida toʻliq mashgʻulotlarga qaytadi va 24-noyabrda<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2018/october/brentford-fc-injury-update/|sarlavha=Head of Medical Neil Greig provides an injury update|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=16-oktabr 2018-yil|arxivsana=16-oktabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181016203330/https://www.brentfordfc.com/news/2018/october/brentford-fc-injury-update/}}</ref> u deyarli 14 oy davomidagi oʻzining birinchi oʻyinini yana „Middlesbrough“ jamoasiga qarshi oʻtkazadi<ref name="sb1819">{{Soccerbase season|77813|2018|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref>. U klub safidagi birinchi golini 2019-yil 12-yanvar kuni Stoke Cityga qarshi oʻyinda uradi va yanvar oyi davomidagi oʻyinlari uchun oyning eng yaxshi futbolchisi sovriniga nomzod sifatida koʻrsatiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2019/february/pfa-player-of-the-month-jan19/|sarlavha=Benrahma and Henry nominated for PFA Player of the Month|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=5-fevral 2019-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220327110947/https://www.brentfordfc.com/news/2019/february/pfa-player-of-the-month-jan19/|arxivsana=2022-03-27}}</ref>. Fevral oyida oyogʻidan olgan jarohati tufayli mavsumning ikki oyini oʻtkazib yuboradi<ref name="sb1819" /><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2019/april/rico-henry-post-derby-county/|sarlavha=We could have taken all three points|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=7-aprel 2019-yil}}</ref>. Henry 2021—2022-yilgi Premer liga mavsumini asosiy tarkib [[Himoyachi (futbol)|chap qanot himoyachisi]] sifatida boshlaydi va 2021-yilning noyabr oyida ketma-ket liga oʻyinlarida gol uradi<ref name="sb2122">{{Soccerbase season|77813|2021|access-date=13-avgust 2021-yil}}</ref>. 2022-yil mart oyida Henry yana ushbu jamoa bilan yangi toʻrt yillik shartnoma imzolaydi va 2021—2022-yilgi mavsumda jami 37 ta oʻyinda maydonga tushib, 3 ta gol uradi<ref name="sb2122" /><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Rico Henry signs new contract|url=https://www.brentfordfc.com/news/2022/march/rico-henry-signs-new-brentford-contract/|kirish sanasi=22-mart 2022-yil|ish=www.brentfordfc.com|til=en-gb}}</ref>. == Xalqaro faoliyati == 2015-yilning 10-noyabrida Henry Gollandiya va Yaponiyaga qarshi oʻrtoqlik oʻyinlari uchun Angliya U19 terma jamoasi tomonidan ilk chaqiruvini oladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Walsall's Rico Henry called up to England under-19 squad |work=Express & Star |url=https://www.expressandstar.com/sport/walsall-fc/2015/11/10/walsalls-rico-henry-called-up-to-england-under-19-squad/ |access-date=12-aprel 2017-yil |archive-date=2022-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221003162959/https://www.expressandstar.com/sport/walsall-fc/2015/11/10/walsalls-rico-henry-called-up-to-england-under-19-squad/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.englandfootballonline.com/MatchRsl/MatchRslTmU19pg2.html|sarlavha=England Matches – Under-19's 2010–20|ish=England Football Online|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil}}</ref>. Henry Angliyaning 2017-yilgi Four Nations turniri uchun U20 terma jamoasining asosiy tarkibiga kiritiladi va „Young Lions“ musobaqasida gʻalaba qozongani uchun uchta oʻyinning barchasida maydonga tushadi<ref name="Brett">{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2017/march/international-round-up-rico-henry-helps-england-win-four-nations-tournament/|sarlavha=Brentford defender Rico Henry plays as England win Four Nations Tournament|muallif=Brett|ism=Ciaran|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=12-aprel 2017-yil|arxivsana=26-fevral 2021-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210226152933/https://www.brentfordfc.com/news/2017/march/international-round-up-rico-henry-helps-england-win-four-nations-tournament/}}</ref>. Henry 2017-yilgi U20 Jahon chempionati uchun Angliya terma jamoasining asosiy tarkibiga kiritilgan edi. Biroq jarohati tufayli ushbu musobaqada qatnasha olmaydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.brentfordfc.com/news/2017/may2/rico-henry-england-withdrawal/|sarlavha=Brentford FC Rico Henry withdrawn from England U20s with injury|nashriyot=Brentford F.C.|qaralgan sana=13-avgust 2017-yil|arxivsana=13-avgust 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170813190925/https://www.brentfordfc.com/news/2017/may2/rico-henry-england-withdrawal/}}</ref>. == Shaxsiy hayoti == Henry Gʻarbiy Midlend shtatining [[Birmingem]] shahrida tugʻilgan<ref name="Marshall">{{Veb manbasi|muallif=Marshall|ism=Sam|sarlavha=Rico Henry: Mr. Consistent|url=https://www.brentfordfc.com/news/2021/october/rico-henry-mr.-consistent/|kirish sanasi=18-oktabr 2021-yil|ish=www.brentfordfc.com|til=en-gb|arxivsana=20-yanvar 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220120173938/https://www.brentfordfc.com/news/2021/october/rico-henry-mr.-consistent/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.worldfootball.net/player_summary/rico-henry/|sarlavha=Rico Henry: Profile|ish=worldfootball.net|nashriyot=HEIM:SPIEL|qaralgan sana=12-aprel 2020-yil}}</ref>. U Angliyaning St George cherkovi boshlangʻich maktabida va Birmingemdagi Lordswood oʻgʻil bolalar maktabida tahsil olgan<ref name="Clarke">{{Veb manbasi|muallif=Clarke|ism=Roger|sana=2-sentabr 2008-yil|sarlavha=Schoolboy Rico Henry has the world at his feet|url=http://www.birminghammail.net/sport/other-sport/schoolboy-rico-henry-has-the-world-at-his-feet-68726|kirish sanasi=31-may 2021-yil|ish=BirminghamLive|til=inglizcha}}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2022 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Faoliyatining statistikasi == {| class="wikitable" style="text-align:center" |+ ! rowspan="2" |Klub ! rowspan="2" |Mavsum ! colspan="3" |Liga ! colspan="2" |FA kubogi ! colspan="2" |Liga kubogi ! colspan="2" |Boshqa ! colspan="2" |Jami |- !Divizion !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol !Oʻyin !Gol |- | rowspan="4" |Walsall |2014-15<ref name="sb1415">{{Soccerbase season|77813|2014|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref> |Birinchi liga |9 |0 |0 |0 |0 |0 |1 |0 |10 |0 |- |2015-16<ref name="sb1516">{{Soccerbase season|77813|2015|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref> |Birinchi liga |35 |2 |4 |0 |3 |1 |2 |0 |44 |3 |- |2016-17<ref name="sb1617">{{Soccerbase season|77813|2016|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref> |Birinchi liga |2 |0 | colspan="2" |— |1 |0 |0 |0 |3 |0 |- ! colspan="2" |Jami !46 !2 !4 !0 !4 !1 !3 !0 !57 !3 |- | rowspan="8" |Brentford |2016-17<ref name="sb1617" /> |Championship |12 |0 |0 |0 | colspan="2" |— | colspan="2" |— |12 |0 |- |2017-18<ref name="sb1718">{{Soccerbase season|77813|2017|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref> |Championship |8 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |8 |0 |- |2018-19<ref name="sb1819">{{Soccerbase season|77813|2018|access-date=29-iyun 2019-yil}}</ref> |Championship |14 |1 |2 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |16 |1 |- |2019-20<ref name="sb1920">{{Soccerbase season|77813|2019|access-date=3-avgust 2019-yil}}</ref> |Championship |46 |0 |1 |0 |1 |0 |3 |0 |51 |0 |- |2020-21<ref name="sb2021">{{Soccerbase season|77813|2020|access-date=6-sentabr 2020-yil}}</ref> |Championship |30 |1 |0 |0 |4 |0 |1 |0 |35 |1 |- |2021-22<ref name="sb2122">{{Soccerbase season|77813|2021|access-date=13-avgust 2021-yil}}</ref> |[[Angliya Premer-ligasi|Premer liga]] |34 |3 |1 |0 |2 |0 | colspan="2" |— |37 |3 |- |2022-23<ref name="sb2223">{{Soccerbase season|77813|2022|access-date=7-avgust 2022-yil}}</ref> |[[Angliya Premer-ligasi|Premer liga]] |1 |0 |0 |0 |0 |0 | colspan="2" |— |1 |0 |- ! colspan="2" |Jami !145 !5 !4 !0 !7 !0 !4 !0 !160 !5 |- ! colspan="3" |Faoliyatida jami !191 !7 !8 !0 !11 !1 !7 !0 !217 !8 |} == Yutuqlari == '''Angliya U20''' * Four Nations turniri: 2017<ref name="Brett"/> '''Individual''' * PFA chempionatining eng yaxshi jamoasi : 2020-2021<ref name="Trio">{{Veb manbasi|sarlavha=Bees trio voted into PFA Team of the Year|url=https://www.brentfordfc.com/news/2021/june/pfa-championship-team-of-the-year/|kirish sanasi=3-iyun 2021-yil|ish=www.brentfordfc.com|til=en-gb}}</ref> * PFA Ligasida yilning eng yaxshi jamoasi: 2015-2016<ref name="PFATOTY1516"/> * Futbol ligasida oyning eng yaxshi yosh futbolchisi : 2015-yil sentyabr<ref name="Briggs"/> * Walsallda yilning eng yaxshi yosh futbolchisi: 2014-2015<ref name="Poole"/> == Manbalar == {{manbalar}} {{Brentford futbol jamoasi}} {{DEFAULTSORT:Henry, Rico}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Angliyalik erkak futbolchilari]] 3609adie76ilryf24wckf427cp24yoq 0 816684 6304794 5014542 2026-10-10T21:12:47Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304794 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti|nomi=Sakata|asl nomi={{nobold|{{lang|ja|酒田市}}}}|mavqe=Shahar <!-- images, nickname, motto -->|tasvir=酒田祭.JPG|bayroq=Flag of Sakata, Yamagata.svg|gerb=Emblem of Sakata, Yamagata.svg|asos solingan=1933-yil 1-aprel|aholi=99341|sanalgan yil=February 1, 2021|sayt={{Rasmiy sayt|1=http://www.city.sakata.lg.jp/}}|mamlakat=Yaponiya|maydon=602,97|zichlik=180|iqlim=nam kontinental iqlim}} <templatestyles src="Module:Infobox/styles.css"></templatestyles> {{Nixongo|'''Sakata'''|酒田市|Sakata-shi}} [[Yaponiya|Yaponiyaning]] [[Yamagata prefekturasi|Yamagata prefekturasida]] joylashgan shahardir. 2015-yil 1-oktyabr holatiga koʻra, shaharda 39320 ta xonadonda 106244 nafar aholi istiqomat qilgan, [[aholi zichligi]] 1 km²ga 180 kishidan toʻgʻri keladi<ref>[http://www.city.sakata.lg.jp/shisei/toukei/toukeichosakekka/toukei_chiikibetsu.html Sakata City official statistics] {{In lang|ja}}</ref>. Shaharning umumiy maydoni 602,97 kvadrat kilometr (232,81 mi²). == Geografiyasi == [[Fayl:Shonai_Sand_Dunes.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4d/Shonai_Sand_Dunes.jpg/220px-Shonai_Sand_Dunes.jpg|thumb| Shonai qum tepalari]] Sakata Yamagata prefekturasining shimoli-gʻarbiy burchagidagi qirgʻoq tekisligida joylashgan boʻlib, gʻarbda [[Yapon dengizi]] va shimolda [[Akita prefekturasi]] bilan chegaradosh. Shaharning shimoliy chegarasidan [[Mogami daryosi]] [[Chōkai togʻi|Chokay togʻi]] orqali oqib oʻtadi. Aholi yashaydigan Tobishima oroli, materik sohilidan taxminan {{Convert|38|km|mi}} uzoqlikda, shaharning maʼmuriy chegarasida joylashgan. Orol, shuningdek, shaharning orolning bir qismi boʻlmish Chokai kvazi-milliy bogʻi hududida joylashgan. === Qoʻshni munitsipalitetlar === * Akita prefekturasi ** [[Yurihonjo]] ** [[Nikaho, Akita|Nikaho]] * Yamagata prefekturasi ** [[Tsuruoka]] ** [[Yuza (Yaponiya)|Yuza]] ** [[Shōnai, Yamagata|Shonai]] ** [[Mikava, Yamagata|Mikava]] ** [[Mamurogava]] ** [[Sakegava]] ** [[Tozava, Yamagata|Tozava]] === Iqlimi === Sakata nam kontinental iqlimga ega (Köppen iqlim tasnifi ''Cfa''), katta mavsumiy harorat farqlari kuzatiladi, issiq (va koʻpincha nam) yoz va sovuq (baʼzan qattiq sovuq) qish fasli ayni hududga xosidr. Yogʻingarchilik yil davomida sezilarli boʻlsa-da, lekin avgustdan oktyabrgacha eng kuchli darajasi kuzatilgan. Sakatada oʻrtacha yillik harorat {{Cvt|13.0|C}} ni tashkil etadi. Yillik oʻrtacha yogʻin miqdori {{Cvt|1986.8|mm}} boʻlib, noyabr eng seryogʻin oy hisoblanadi. Avgust oyida eng yuqori harorat {{Cvt|25.5|C}} atrofida va eng past harorat yanvarda, taxminan {{Cvt|1.9|C}} boʻladi. {{Joy iqlimi | Uzunlik = | Joylashuv oʻrni = Sakata, Yamagata (1991−2020) | Joy_ot = Sakata, Yamagata | Manba = [[Yaponiya meteorologiya agentligi]]<ref>{{veb manbasi | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/rank_s.php?prec_no=35&block_no=47587&year=&month=&day=&view=h0 |sarlavha=ja:観測史上1～10位の値（年間を通じての値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = 26-mart 2022-yil}}</ref><ref name ="normals">{{veb manbasi | url = https://www.data.jma.go.jp/obd/stats/etrn/view/nml_sfc_ym.php?prec_no=35&block_no=47587&year=&month=&day=&view=h0 |sarlavha=ja:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値） | publisher = [[Japan Meteorological Agency|JMA]] | access-date = 26-mart 2022-yil}}</ref> | Yan_oʻr = | Yan_oʻr_yogʻin = 177.7 | Fev_oʻr = | Fev_oʻr_yogʻin = 118.4 | Mar_oʻr = | Mar_oʻr_yogʻin = 111.1 | Apr_oʻr = | Apr_oʻr_yogʻin = 103.6 | May_oʻr = | May_oʻr_yogʻin = 122.6 | Iyn_oʻr = | Iyn_oʻr_yogʻin = 125.3 | Iyl_oʻr = | Iyl_oʻr_yogʻin = 218.7 | Avg_oʻr = | Avg_oʻr_yogʻin = 205.6 | Sen_oʻr = | Sen_oʻr_yogʻin = 176.2 | Okt_oʻr = | Okt_oʻr_yogʻin = 188.6 | Noy_oʻr = | Noy_oʻr_yogʻin = 222.0 | Dek_oʻr = | Dek_oʻr_yogʻin = 217.0 | Yil_oʻr = | Yil_oʻr_yogʻin = 1986.8 | Yan_oʻr_min = -0.6 | Yan_oʻr_maks = 4.5 | Fev_oʻr_min = -0.8 | Fev_oʻr_maks = 5.2 | Mar_oʻr_min = 1.4 | Mar_oʻr_maks = 8.9 | Apr_oʻr_min = 5.8 | Apr_oʻr_maks = 14.8 | May_oʻr_min = 11.6 | May_oʻr_maks = 20.3 | Iyn_oʻr_min = 16.5 | Iyn_oʻr_maks = 24.1 | Iyl_oʻr_min = 20.7 | Iyl_oʻr_maks = 27.6 | Avg_oʻr_min = 22.0 | Avg_oʻr_maks = 29.7 | Sen_oʻr_min = 17.8 | Sen_oʻr_maks = 25.8 | Okt_oʻr_min = 11.6 | Okt_oʻr_maks = 19.8 | Noy_oʻr_min = 5.9 | Noy_oʻr_maks = 13.6 | Dek_oʻr_min = 1.6 | Dek_oʻr_maks = 7.6 | Yil_oʻr_min = 9.5 | Yil_oʻr_maks = 16.8 }} == Demografiyasi == Yaponiya aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra<ref>[https://www.citypopulation.de/php/japan-yamagata.php Sakata population statistics]</ref>, Sakata aholisi soʻnggi oʻn yilliklarda kamaygan.{{Historical populations|1920|88,948|1930|99,112|1940|99,103|1950|125,734|1960|127,229|1970|120,212|1980|125,622|1990|122,850|2000|121,614|2010|111,151|2020|100,273}} == Tarixi == Hozirgi Sakata hududi qadimgi Deva viloyati markazining joylashgan joyi boʻlgan, garchi aniq joylashuvi hali arxeologlar tomonidan aniqlanmagan boʻlsa-da shu holat taxmin qilinadi. Mogami daryosining boʻyida joylashgan port Kamakura davridan beri mavjud boʻlgan. Muromachi davrida bu hudud unchalik ahamiyatli boʻlmagan boʻlsa-da, hudud Edo davrida ''[[kitamaebune]]'' qirgʻoq savdosi uchun asosiy markaz sifatida rivojlangan. Ilk Meidzi davriga kelib, Honma urugʻi, mahalliy savdoda ustunlik qilgan va Yaponiyadagi eng yirik yer egasi sifatida mashhurlikka ega boʻlgan.  Ularning Sakata shahriga kuchli taʼsirining izlarini hali ham shahar boʻylab uchratish mumkin. Bunga shahar markazida joylashgan Honma muzeyi va Honma bogʻlari misol boʻladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thehiddenjapan.com/sakata|sarlavha=Sakata City Yamagata Japan}}</ref>. Meiji davri boshlanganidan keyin zamonaviy munitsipalitetlar tizimining tashkil etilishi bilan bu hudud 1878-yilda Yamagata prefekturasi, Akumi tumani qoshidagi Sakata shahri sifatida tashkil etilgan. Shaharning taxminan 80 % 1894-yilgi Shonai zilzilasi va undan keyingi yongʻinlar natijasida vayronaga aylangan. Zamonaviy Sakata shahriga 1933-yil 1-aprelda asos solingan. === Ikkinchi jahon urushi === 1945-yil 10-avgustda port okrugiga uyushtirilgan havo hujumi natijasida 30 kishi halok boʻlgan hamda bedarak yoʻqolgan boʻlsa, shahar Ikkinchi [[Ikkinchi jahon urushi|Jahon urushi]] paytida koʻp zararlardan omon qolgan. 1944-yil 20-sentyabrda 200 dan ortiq britaniyalik harbiy asirlar rasmiy ravishda Sakata filiali lageri (Sendai 9-B) nomi bilan tanilgan yangi tashkil etilgan harbiy asirlar lageriga koʻchirildi. Keyinchalik inglizlarga amerikalik, gollandiyalik va avstraliyalik harbiy asirlar qoʻshiladi. Lager asirlari 1945-yil sentabrda ozod qilingan<ref>{{Veb manbasi|url=http://mansell.com/pow_resources/camplists/sendai/sendai_09_sakata/sen_09_sakata_main.html|sarlavha=Sendai POW Camp #9-B Sakata}}</ref>. Lager dastlab Tokio 22B sifatida tashkil etilgan boʻlib, yurisdiktsiya 1945-yil 14-aprelda [[Senday|Sendayga]] koʻchirilgan. Lager roʻyxatiga quyidagilar kiradi: * 15 amerikalik, oʻlim qayd etilmagan * 248 britaniyalik, 13 nafari vafot etgan * 5 Gollandiyalik, oʻlim qayd etilmagan * 26 avstraliyalik, 5 nafari oʻlgan Asirlarning aksariyati [[Osaka]] va [[Tokio|Tokiodagi]] lagerlardan koʻchirilgan va ularning koʻplari ''Kachidoki Maru'' va ''Rakuyo Maru'' paroxodlarining choʻkib ketishidan omon qolgan. Erkaklar Sakata portida majburiy mehnatga safarbar qilingan va baʼzilari NITTSU, shuningdek, Nippon Express nomi bilan ham tanilgan manzilgohlarda faoliyat yuritgan, ularning ayrim avlodlari bugungi kunda Yaponiyada yashab kelmoqda. === Ikkinchi jahon urushidan keyingi === 1976-yil 29-oktyabrda Sakata shahar markazining 22,5 gektar maydonini yoqib yuborgan, 1774 ta binoni vayron qilgan va 964 kishini jarohatlagan (va bir kishi halok boʻlgan) yirik yongʻindan aziyat chekkan. 2005-yil 1-noyabrda Hirata, Matsuyama va Yavata (barchasi Akumi tumanidan) shaharlari Sakataga birlashtirildi. == Hukumat == [[Fayl:酒田市役所庁舎.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c6/%E9%85%92%E7%94%B0%E5%B8%82%E5%BD%B9%E6%89%80%E5%BA%81%E8%88%8E.jpg/220px-%E9%85%92%E7%94%B0%E5%B8%82%E5%BD%B9%E6%89%80%E5%BA%81%E8%88%8E.jpg|thumb| Sakata shahar hokimiyati]] Sakata toʻgʻridan-toʻgʻri saylanadigan mer va 28 aʼzodan iborat bir palatali shahar qonun chiqaruvchi organi boʻlgan mer-kengash boshqaruv shakliga ega. Shahar Yamagata prefekturasi assambleyasiga besh aʼzoni qoʻshish huquqiga ega. Milliy siyosat nuqtai nazaridan, shahar Yaponiya Dieti quyi palatasining Yamagata 3-okrugi tasarrufiga kiradi. == Iqtisodiyoti == Sakata iqtisodiyoti yengil sanoat, [[Qishloq xoʻjaligi|qishloq xoʻjaligi]] va tijorat baliqchiligiga asoslangan. Sakata Kyodo issiqlik elektr stansiyasi shahardagi Tohoku Electric va Sumitomo Aluminium qoʻshma korxonasi tomonidan boshqariladigan elektr ishlab chiqaruvchi asosiy korxona hisoblanadi. Asosiy ish beruvchi kampaniyalar qatoriga beton buyumlar ishlab chiqaradigan va 2011-yildagi Tohoku zilzilasi va sunamidan keyin rekonstruksiyani qoʻllab-quvvatlashda katta rol oʻynagan Maeta Seikan korxonasi, kimyoviy va kosmetika kompaniyasi Kao<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.kao.com/jp/en/corp_info/factories_04.html|sarlavha=Sakata Plant|ish=kao.com|qaralgan sana=24-mart 2015-yil|arxivsana=2017-02-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170222054922/http://www.kao.com/jp/en/corp_info/factories_04.html}}</ref> hamda elektronika kompaniyasi [[Epson korporatsiyasi|Seiko Epson]] kiradi. Seiko Epson mahalliy Shonai aeroportidan 1997-yildan buyonMatsumoto, Nagano shahriga haftalik charter reyslari amalga oshirish maqsadida foydalanadi. == Taʼlim tizimi == === Universitetlar === * [[Tohoku jamoat xizmati va fan universiteti]] === Oliy maktablar === * Yamagata prefekturasi Sakata Higashi oʻrta maktabi * Tenshin Gakuen oʻrta maktabi * Sakata Minami oʻrta maktabi * Sakata Nishi oʻrta maktabi * Sakata Koryo oʻrta maktabi === Oʻrta maktablar ===  {{Div col}} * Sakata birinchi oʻrta maktabi * Sakata ikkinchi oʻrta maktabi * Sakata uchinchi oʻrta maktabi * Sakata toʻrtinchi oʻrta maktabi * Sakata beshinchi oʻrta maktabi * Sakata oltinchi oʻrta maktabi * Sakata Tobishima oʻrta maktabi * Sakata Hirata oʻrta maktabi * Sakata Chokay nomidagi oʻrta maktab * Sakata Yawata oʻrta maktabi * Sakata Matsuyama oʻrta maktabi {{Div col end}} === Boshlangʻich maktablar ===  {{Div col}} * Sakata Takusei boshlangʻich maktabi * Sakata Hamada boshlangʻich maktabi * Sakata Vakahama boshlangʻich maktabi * Sakata Fujimi boshlangʻich maktabi * Sakata Kijo boshlangʻich maktabi * Sakata Matsubara boshlangʻich maktabi * Sakata Konan boshlangʻich maktabi * Sakata Shoryo boshlangʻich maktabi * Sakata Izumi boshlangʻich maktabi * Sakata Tobishima boshlangʻich maktabi * Sakata Nishi Arase boshlangʻich maktabi * Sakata Niibori boshlangʻich maktabi * Sakata Xirono boshlangʻich maktabi * Sakata Hamanaka boshlangʻich maktabi * Sakata Kuromori boshlangʻich maktabi * Sakata Tozaka boshlangʻich maktabi * Sakata Miyanoura boshlangʻich maktabi * Sakata Xigashi Xirata boshlangʻich maktabi * Sakata Naka Xirata boshlangʻich maktabi * Sakata Kita Xirata boshlangʻich maktabi * Sakata Chokay nomidagi boshlangʻich maktab * Sakata Minami Yuza boshlangʻich maktabi * Sakata Ichijyo boshlangʻich maktabi * Sakata Yawata boshlangʻich maktabi * Sakata Osawa boshlangʻich maktabi * Sakata Nikko boshlangʻich maktabi * Sakata Jimikoya boshlangʻich maktabi * Sakata Matsuyama boshlangʻich maktabi * Sakata Naigo boshlangʻich maktabi * Sakata Tazawa boshlangʻich maktabi * Sakata Minami Xirata boshlangʻich maktabi {{Div col end}} == Transporti == [[Fayl:定期船とびしま.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/b/b8/%E5%AE%9A%E6%9C%9F%E8%88%B9%E3%81%A8%E3%81%B3%E3%81%97%E3%81%BE.jpg/220px-%E5%AE%9A%E6%9C%9F%E8%88%B9%E3%81%A8%E3%81%B3%E3%81%97%E3%81%BE.jpg|thumb| Tobishima orolidan ketayotgan parom]] === Aeroportlar === * [[Shonai aeroporti]] === Temir yoʻl === [[Fayl:JR_logo_(east).svg|20x20px]] [[Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi]] — [[Uetsu magistral liniyasi]] * Sagoshi — Higashi-Sakata — Sakata — Mototate — Minamichōkai [[Fayl:JR_logo_(east).svg|20x20px]] [[Sharqiy Yaponiya temir yoʻl kompaniyasi]] — [[Rikuu gʻarbiy liniyasi]] * Sakata === Magistral yoʻl === * Nihonkai-Tohoku tezkot yoʻli * Yamagata ekspress yoʻli: (Sakata, Sakata Minato va Shōnai aeroportlari almashinuvi) * Milliy marshrut 7 * Milliy yoʻnalish 47 * Milliy yoʻnalish 112 * Milliy yoʻnalish 344 * Milliy yoʻnalish 345 === Dengiz portlari === * Sakata porti == Sogʻliqni saqlash == * Prefektura Nihonkai kasalxonasi * Sakata shahar kasalxonasi * Yavata shahar kasalxonasi * Homma kasalxonasi == OAV == === Kinoteatrlar === * [[Sakata Minato-za]] === Gazeta === * {{Nixongo|Shonai Nippo|荘内日報}} === Televideniye === * NHK Sakata radioeshittirish stansiyasi * TV-U Yamagata Sakata stantsiyasi * Sakata kabel televizion stansiyasi === Radio === Sakata FM radiosi == Qardosh shahar munosabatlari == * [[Tanshan|Tangshan]], [[Xebey]], [[Xitoy]]<ref name="International">{{Veb manbasi|url=http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=06&n=Yamagata%20Prefecture|sarlavha=International Exchange|ish=List of Affiliation Partners within Prefectures|nashriyot=Council of Local Authorities for International Relations (CLAIR)|qaralgan sana=21-noyabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20151222095936/http://www.clair.or.jp/cgi-bin/simai/e/03.cgi?p=06&n=Yamagata%20Prefecture|arxivsana=22 December 2015}}</ref> — 1990-yil 26-iyuldan beri * Jeleznogorsk-Ilimskiy, [[Irkutsk viloyati]], [[Rossiya]]<ref name="International" /> — 1979-yil 8-oktyabrdan beri * [[Delaware (Ohio)|Delaver]], [[Ogayo]], [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]] — 2017-yil 19-apreldan<ref>{{Yangiliklar manbasi |others=The Delaware Gazette |title=Delaware, Sakata officially become sister cities |language=inglizcha |url=http://delgazette.com/news/56217/delaware-sakata-officially-become-sister-cities |access-date=12-iyul 2017-yil}}</ref> == Mahalliy diqqatga sazovor joylar == === Sanʼat va tarixiy muzeylar === Domon Ken fotosuratlar muzeyi — Yaponiya tarixidagi eng mashhur fotosuratchilardan biri Ken Domonga bagʻishlangan muzey. Bu, shuningdek, dunyodagi fotografga bagʻishlangan yagona muzey hisoblanadi.  Homma sanʼat muzeyi — Honma sanʼat muzeyi bir vaqtlar Honma urugʻiga tegishli boʻlgan eski villadir. Villa Edo davrida Sakai oilasining lordlari tomonidan ishlatilgan. Muzey kolleksiyasidagi tasviriy sanʼat buyumlarining bir qismi Yaponiyadagi boshqa urugʻlar tomonidan sovgʻa qilingan, boshqa mebel va jihozlar Honma urugʻiga tegishli boʻlgan. Muzeyda Choʻkai togʻi koʻrinadigan bogʻ bor<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.att-japan.net/en/spot/ES001194|sarlavha=The Honma Museum of Art - Sakata - Tohoku - Japan Travel Guide and Information - att.JAPAN|ish=att.JAPAN|qaralgan sana=24-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150402090630/http://www.att-japan.net/en/spot/ES001194|arxivsana=2015-04-02}}</ref>. Tarixiy Abumiya qarorgohi — Bu muzey Sakata shahridagi eng mashhur savdogar oilalaridan birining qayta tiklangan uyidir. 1800-yillarda bu ahahar Yaponiya ichidagi ichki savdoda muhim rol oʻynagan. Abumiya qarorgohi tashrif buyuruvchilar uchun savdogarlar qanday biznes yuritganini va bu oilaning xizmatkorlari ularni qanday qoʻllab-quvvatlaganini koʻrishlari uchun tashkil etilgan<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thehiddenjapan.com/abumiya|sarlavha=Abumiya {{!}} Sakata {{!}} The Hidden Japan|ish=Yamagata {{!}} Shonai {{!}} The Hidden Japan|til=inglizcha|qaralgan sana=9-iyun 2019-yil}}</ref>. Sakata shahar sanʼat muzeyi — Doimiy kolleksiyani oʻz ichiga oladi, u asosan haykaltarosh Takahashi Go va rassom Saito Chozoning ishlaridan tashkil topgan. Muzey Sakata stansiyasidan 20 daqiqa uzoqlikda joylashgan boʻlib, yaqindagi [[Chōkai togʻi|Chokai togʻining]] koʻrinish mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=https://guides-japan.com/spots/detail/2779/Sakata%20City%20Museum%20of%20Art|sarlavha=Sakata City Museum of Art|qaralgan sana=2022-10-25|arxivsana=2016-03-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304035258/https://guides-japan.com/spots/detail/2779/Sakata%20City%20Museum%20of%20Art}}</ref> Dewa-yushinkan — Sakata shahar sanʼat muzeyi yonida joylashgan choyxona majmuasi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.yasuimoku.co.jp/sukiya/index_e.html|sarlavha=数寄屋・書院建築/(株)安井杢工務店：建築作品|kirish sanasi=31-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150402091624/http://www.yasuimoku.co.jp/sukiya/index_e.html|arxivsana=2015-04-02}}</ref>. U 1994-yilda qurilgan va anʼanaviy yapon dizayniga ega<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sakata-kankou.com/spot/118?category=26|sarlavha=出羽遊心館｜歴史文化を学ぶ｜観光スポット｜酒田さんぽ|kirish sanasi=31-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305162823/http://www.sakata-kankou.com/spot/118?category=26|arxivsana=2016-03-05}}</ref>. Somaro — Edo davriga oid anʼanaviy yapon restorani. Sakatadagi Mayko raqsi madaniyati shaharning Osaka va Kioto bilan yaqin savdo aloqalari natijasidir. Bino ehtiyotkorlik bilan taʼmirlangan va koʻplab anʼanaviy xususiyatlarni oʻz ichiga oladi. Shuningdek, u Sakata shahrida joylashgan yirik choʻchqa goʻshti kompaniyasi Hirata Bokujoning shaxsiy kolleksiyasi boʻlgan sanʼat galereyasiga ham ega<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.jnto.go.jp/eng/location/regional/yamagata/sakata_city.html|sarlavha=Sakata Area - Japan National Tourism Organization|muallif=Japan National Tourism Organization|ish=jnto.go.jp|qaralgan sana=24-mart 2015-yil}}</ref>. Sake muzeyi === Mashhur va tarixiy joylar === [[Fayl:Sankyo_Warehouse_in_Sakata,_Yamagata,_16_June_2013,_02.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Sankyo_Warehouse_in_Sakata%2C_Yamagata%2C_16_June_2013%2C_02.jpg/220px-Sankyo_Warehouse_in_Sakata%2C_Yamagata%2C_16_June_2013%2C_02.jpg|thumb| Sankyo ombori]] Sankyo ombori — Bu ''kura'' 1893-yilda guruch saqlash uchun qurilgan<ref name="city.sakata.lg.jp">{{Veb manbasi|url=http://www.city.sakata.lg.jp/ou/shimin/machi/kokusai/introductionofsakatacity.html|sarlavha=Sakata City — 酒田市|qaralgan sana=27-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150402234656/http://www.city.sakata.lg.jp/ou/shimin/machi/kokusai/introductionofsakatacity.html|arxivsana=2015-04-02}}</ref>. Omborning janubiy tomonida 150 yil avval ekilgan 41 tup Zelkova daraxtlari yozning issiq oylarida omborlarda haroratni past darajada ushlab turishga yordam beradi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sakata-kankou.com/spot/165|sarlavha=山居倉庫｜観光スポット｜酒田さんぽ|kirish sanasi=27-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180426081232/http://www.sakata-kankou.com/spot/165|arxivsana=2018-04-26}}</ref>. Zamonaviy omborda Sakata tarixi va madaniyatiga oid maʼlumotlar saqlanadigan kichik muzey, mahalliy taomlar va ''sake'' sotiladigan restoran shuningdek suvenirlar doʻkoni mavjud<ref name="city.sakata.lg.jp" />. Hiyoriyama bogʻi — Sakata portining panoramik koʻrinishini taqdim etadigan shahar markaziga yaqin joylashgan park. Bogʻda 400 dan ortiq gilos daraxtlari mavjud va aprel oyining oxirida gilos gullari festivali boʻlib oʻtadi<ref>{{Veb manbasi|url=http://yamagatakanko.com.e.db.hp.transer.com/spotdetail/?data_id=402|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=27-mart 2015-yil|arxivsana=2-aprel 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150402143107/http://yamagatakanko.com.e.db.hp.transer.com/spotdetail/?data_id=402}}</ref>. Tarixiy Honma qarorgohi — mashhur savdogar urugʻining tarixiy qarorgohi. Bu uy tarixiy Abumiya qarorgohi yaqinida joylashgan boʻlib, koʻplab xonalarga ega. Kinova devori va Tarixiy Shirasaki klinikasi ham mashhur joylardan hisoblanadi. === Ziyoratgohlar va ibodatxonalar === * Jofuku ibodatxonasi * Kaikou-ji ibodatxonasi — Hiyoriyama bogʻi yaqinidagi Sakata markazida joylashgan Shingon buddizm ibodatxonasi. Ibodatxonada [[sokushinbutsu]] deb ataladigan oʻz-oʻzini mumiyalash jarayonida ochlikdan oʻlgan ikki ruhoniyning qoldiqlari mavjud<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.jref.com/culture-society/sokushinbutsu-japanese-mummies/|sarlavha=Sokushinbutsu – Japanese Mummies – Japan Reference (JREF)|ish=Japan Reference (JREF)|qaralgan sana=24-mart 2015-yil}}</ref>. * Jichi-in ibodatxonasi — Sakata shahrining markazida, Hiyoriyama bogʻi va ushbu port shahrining tarixiy koʻngilochar tumani yonida joylashgan buddistlar ibodatxonasi. Bu ibodatxona ingliz tilida gapira oladigan bosh ruhoniy boshchiligidagi zazen meditatsiyasini taklif qiladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.thehiddenjapan.com/jichiintemple|sarlavha=Jichi-in Temple {{!}} The Hidden Japan|ish=thehiddenjapan|til=inglizcha|qaralgan sana=23-yanvar 2020-yil}}</ref>. === Festivallar === * [[:ja:酒田まつり|Sakata festivali]], 1609-yilda rasmiy boshlangan, hozirgi nomi 1976-yilda boʻlgan yirik anʼanaviy festival har 19-21-may kunlari oʻtkaziladigan Sakata Sanoh festivalidan oʻzgarib, 1801-yilda Chokay [[Chōkai togʻi|togʻida]] vulqon otilishi, 1894-yil Shonay zilzilasi bilan toʻxtamaydi. [[:ja:酒田大火|1796 va 1976-yillarda Sakata shahridagi Buyuk yongʻin]], Birinchi Jahon urushi va Ikkinchi Jahon urushi, ammo butun dunyo boʻylab [[Pandemiya|pandemiyaning]] [[COVID-19 koronavirus infeksiyasi|COVID-19]] oldini olish tufayli 2020 va 2021-yillarda toʻxtatiladi.  == Madaniyat == Sakata festivali har yili 19-21-may kunlari shahar markazida oʻtkaziladigan tarixiy festival hisoblanadi. Birinchi festival 1609-yilda Edo davrida boʻlib oʻtgan. Ilgari u Sannou festivali deb nomlangan. Biroq, 1976-yilda katta yongʻin Sakataning koʻp qismiga zarar yetkazganidan soʻng, festival xotira tadbiriga aylangan va uning nomi Sakata festivali deb oʻzgartirildi. Shaharning markaziy koʻchalarida katta parad boʻlib, unda maktablar, mahalliy kompaniyalar va jamoat tashkilotlarining festival suzuvchilari va raqqosalari ishtirok etadi. Ulkan „shishi gashira“ (sher boshlari) festivalning asosiy ramzi hisoblanadi. Shishi gashira chaynagan bolalar aqlli va sogʻlom boʻladi, deyishadi. 350 ga yaqin doʻkonlar asosiy koʻchaning chetida gazaklar, ichimliklar va qoʻl sanʼati bilan yasalgan buyumlarni sotadilar<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sakata-kankou.com/event/80|sarlavha=酒田まつり｜イベント｜酒田さんぽ|kirish sanasi=24-mart 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180428083100/http://www.sakata-kankou.com/event/80|arxivsana=2018-04-28}}</ref>. Sakatada quyidagi filmlar suratga olingan: * ''Okuribito'' (inglizcha nomi ''Departures''), 2008-yil, eng yaxshi xorijiy film uchun [[Oscar|Oskar]] sovrindori<ref>[https://www.imdb.com/title/tt1069238/awards 2009 Best Foreign Film] Imdb.com</ref>. * ''[[Silk]]'', 2007, film XIX asrda, ipak qurti savdogari va uning sevgilisi hayoti haqida, Alessandro Barikkoning romani asosida suratga olingan film. * ''[[Oshin]]'', 2013-yil, Sakata viloyatida qashshoqlikda oʻsgan Oshin ismli yosh qizning hayoti haqida film. Film rejissyori Shin Togashi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.imdb.com/title/tt2185384/?ref_=fn_al_tt_1|sarlavha=Oshin (2013)|ish=[[IMDb]]}}</ref>. == Taniqli odamlar == * [[Teyji Honma]], xokkey darvozaboni * [[Ken Domon]], fotograf * [[Kumiko Ikeda]], uzunlikka sakrash atleti * [[Kinnosuke Ogura]], matematik * [[Shumei Okava]], millatchi yozuvchi va siyosatchi * [[Seiko Shimakage]], voleybolchi va golfchi * [[Homma Munehisa]], XVIII asrning afsonaviy guruch savdogari * [[Haruo Nakajima]], yapon aktyori, 1950-yillardan 1970-yillarning boshlarigacha Godzilla obrazi bilan tanilgan. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> == Havolalar == Inglizcha maʼlumot https://www.thehiddenjapan.com/sakata * [http://www.city.sakata.lg.jp/ Rasmiy veb] -sayt {{In lang|ja}} * [https://web.archive.org/web/20181206102508/http://sakata-kankou.com/s/ Sakata diqqatga sazovor joylari boʻyicha qoʻllanma] (yaponcha) * [https://sakatacity.com Diqqatga sazovor joylar boʻyicha qoʻllanma] {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} (inglizcha) {{Yamagata}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Yamagata prefekturasidagi shaharlar]] [[Turkum:Sakata, Yamagata]] natwhck1ny8gyj0o6ipf4hyzvquls2w 10 820407 6304926 5924196 2026-10-11T07:16:19Z YellowTurtle9 139593 6304926 wikitext text/x-wiki {{football squad | name = Nasaf futbol klubi tarkibi | teamname = Nasaf (futbol klubi) |bgcolor= blue |textcolor = white |bordercolor = red <!------------------------------- TAHRIR QILISHDAN OLDIN AVVAL USHBU XATNI O‘QING ----------------------------- — USHBU TARKIB ANDOZASIGA UMUMIY MAVSUM QAYDNOMASIGA KIRITILGAN LEKIN ASOSIY JAMOA TARKIBIDA KOʻRSATIB OʻTILMAGAN FUTBOLCHILARNI KIRITMANG. — EʼTIBOR BERING, BU YERGA KIRITILGAN FUTBOLCHILAR [[Nasaf (futbol klubi)#Birinchi_jamoa_tarkibi|BIRINCHI JAMOA TARKIBI]]DA KOʻRSATIB OʻTILGAN FUTBOLCHILAR KIRITILGAN. — YOSHLAR VA OʻSMIRLAR JAMOASI FUTBOLCHILARI BU TARKIB ANDOZASIDA QAYD ETILMAYDI. -----------------------------------------------------------------------------> |list = <div> {{football squad2 player|no=1 |name=[[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]]}} {{football squad2 player|no=2 |name=[[Alibek Davronov|Davronov]]}} {{football squad2 player|no=4 |name=[[Akramjon Komilov|Komilov]]}} {{football squad2 player|no=5 |name=[[Gʻolib Gʻaybullayev|Gʻaybullayev]]}} {{football squad2 player|no=6 |name=[[Sardorbek Bahromov|Bahromov]]}} {{football squad2 player|no=7 |name=[[Adenis Shala|Shala]]}} {{football squad2 player|no=8 |name=[[Zafarmurod Abdurahmatov|Abdurahmatov]]}} {{football squad2 player|no=14|name=[[Sharof Muhiddinov|Muhiddinov]]}} {{football squad2 player|no=15|name=[[Oybek Rustamov|Rustamov]]}} {{football squad2 player|no=17|name=[[Murodbek Rahmatov|Rahmatov]]}} {{football squad2 player|no=20|name=[[Yusuf Otubanjo|Otubanjo]]}} {{football squad2 player|no=21|name=[[Samandar Murodboyev|Murodboyev]]}} {{football squad2 player|no=22|name=[[Diyor Abdunazarov|Abdunazarov]]}} {{football squad2 player|no=23|name=[[Dilshod Murtazayev|Murtazayev]]}} {{football squad2 player|no=27|name=[[Yashnarbek Berdirahmonov|Berdirahmonov]]}} {{football squad2 player|no=32|name=[[Quvonch Xushvaqtov|Xushvaqtov]]}} {{football squad2 player|no=33|name=[[Bahodir Halilov|Halilov]]}} {{football squad2 player|no=76|name=[[Zafar Saʼdullayev|Saʼdullayev]]}} {{football squad2 player|no=80|name=[[Davronbek Usmonov|Usmonov]]}} {{football squad2 player|no=82|name=[[Asilbek Noʻmonov|Noʻmonov]]}} {{football squad2 player|no=92|name=[[Umarbek Eshmurodov|Eshmurodov]]}} {{football squad2 player|no=99|name=[[Kingsley Sokari|Sokari]]}} {{Football squad manager|title=Bosh murabbiy|name = [[Roʻziqul Berdiyev]]}} </div> }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Oʻzbekiston futbol klublari tarkiblari andozalari|Nasaf]] [[Turkum:Nasaf Qarshi|Tarkibi]] </noinclude> 4a75org5sg2hpmv176ult5a4tw17dv5 0 825842 6304589 6120329 2026-10-10T14:59:57Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304589 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Rollan Qadiyev|portret=Fayl:Rollan Kemal oğlu Qadıyev.jpg|tavallud sanasi={{tugʻilgan sanasi|1937|4|9}}|tavallud joyi=[[:ru:Плодовое (Бахчисарайский район)|Azek]], [[Baxchisaroy tumani]], [[Qrim ASSR]], [[SSSR]]|vafot sanasi={{vafot sanasi va yoshi|1990|5|15|1937|4|9}}|vafot joyi=[[Samarqand]], [[Oʻzbekiston SSR]], SSSR|kasbi=[[Fizika|Fizik]], [[dotsent]]|turmush oʻrtogʻi=Jamila Xalikova}} '''Rollan Kemalovich Qadiyev''' ({{lang-crh|Rollan Kemal oğlu Qadıyev}}, {{lang-ru|Роллан Кемалевич Кадыев}}; [[1937-yil]] [[9-aprel]] — [[1990-yil]] [[15-may]]) – [[Qrim tatarlari|qrim-tatar]] millatiga mansub fizik olim, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|Sovet Ittifoqi]] fuqarolik huquqlari sobiq faoli. Rollan Qodiyev [[1990-yil]] [[15-may]]da [[Samarqand]] kasalxonasida miyadagi xavfli oʻsimta boʻyicha olib borilgan jarrohlik amaliyotida vafot etgan. U Samarqand shahridagi Panjob Mazori qabristoniga dafn etilgan<ref name=":0">{{Veb manbasi|muallif=Gulnara Bekirova|ism=Gulnara|muallifhavola=Gulnara Bekirova|sana=15-may 2015-yil|sarlavha="Родина отвергла нас…"|url=https://ru.krymr.com/a/27018591.html|kirish sanasi=6-may 2021-yil|ish=Крым.Реалии|til=ruscha}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Газета «Ленинский путь» &#91;Самарканд&#93; № 95 (15373) от 19 май 1990 года |url=http://www.litsovet.ru/images/galleries/24427/22430/5c98a6d3.jpg |qaralgan sana=2022-11-10 |arxivsana=2020-12-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201205013213/http://www.litsovet.ru/images/galleries/24427/22430/5c98a6d3.jpg }}</ref>. Shoir oilali, uch nafar farzandning otasi edi<ref>[http://jsdr.de/wp-content/uploads/2015/04/USSR_NEWS_15_01_1980.pdf Vesti iz SSSR № 1 ot 1980 goda]</ref>. Boʻsh vaqtlarida [[Rus tili|rus]] va [[Qrimtatar tili|qrim-tatar]] tillarida [[she’r]]lar yozgan<ref>{{Veb manbasi|muallif=|ism=|sana=19-aprel 2010-yil|sarlavha=Роллан Кадыев|url=https://avdet.org/2010/04/19/rollan-kadyev/|kirish sanasi=6-may 2021-yil|ish=Avdet|til=ruscha|qaralgan sana=2022-11-10|arxivsana=2022-11-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221110112107/https://avdet.org/2010/04/19/rollan-kadyev/}}</ref>. == Hayoti == Rollan Qadiyev [[1937|1937-yil]] [[9-aprel]]da [[Qrim]]da tugʻilgan. Unga Rollan ismi fransuz yozuvchisi Romen Rollanga atab qoʻyilgan. Rollanning singlisiga ota-onasi Kemal va Selime Lola deb ism qoʻyishgan. Rollan Qadiyev [[1944|1944-yil]] [[18-may]]da Qrim-tatar xalqini majburan koʻchirish doirasida Oʻzbekistonga deportatsiya qilindi. [[Samarqand davlat universiteti]]ning fizika fakultetida oʻqigan (1959-yilda imtiyozli diplom bilan tugatgan), oʻqishni tamomlagach, nazariy fizika kafedrasida qolgan. Rollan Qadiyevning ilmiy va pedagogik izlanishlari nisbiylik nazariyasi, astrofizika, tortishish muammolari sohalariga oid. 1966-yildan u Qrim-tatar milliy harakatining ishtirokchisi va yetakchilaridan biriga aylandi. [[1967|1967-yil]] avgustda u KPSS Markaziy Komiteti Bosh kotibi [[Leonid Brejnev|L. I. Brejnev]] nomiga yozilgan „Samarqand viloyati qrim-tatar yoshlari murojaati“, „Qrim-tatar xalqining murojaati“ matnlarini tayyorladi va faol ravishda vatandoshlaridan imzo toʻpladi. Oliy Kengash Prezidiumining „Qrimda yashovchi tatar millatiga mansub fuqarolar toʻgʻrisida“gi farmoni eʼlon qilingandan soʻng, unga bir necha bor KGB tomonidan bosim boʻldi. Shu bilan birga, [[Moskva]]ga tashrif buyurganida, u koʻplab sovet huquq himoyachilari (xususan, Aleksey Kosterin va Pyotr Grigorenko) bilan uchrashdi. [[1968|1968-yil]] may oyida [[Moskva]]da rejalashtirilgan keng koʻlamli norozilik namoyishi oldidan u qoʻlga olindi va yana 300 ga yaqin qrim tatarlari bilan birga Moskvadan chiqarib yuborildi. Rollan Qadiyev milliy harakat faoli Izmoil Yazidjiev bilan birgalikda „Samarqand viloyati tashabbus guruhlari aʼzolariga yopiq xat“ni tuzib tarqatdi, unda bu voqealar batafsil bayon etilgan. 1968-yil yozida [[Tbilisi]]da nisbiylik nazariyasi muammolari boʻyicha beshinchi xalqaro konferensiyada Qadiyev [[Lenur Arifov]] bilan birgalikda „Umumiy nisbiylik nazariyasining yangi eksperimental tasdiqlari“ maʼruzasini taqdim etdi. Bu nutq yosh olimlarga ilmiy doiralarda shuhrat keltirdi. Biroq konferensiyadan soʻng Rolland Gʻarb jurnalistlariga KGBga maʼlum boʻlgan Qrim tatarlarining ahvoli haqida intervyu berdi. Qadiyev [[Samarqand]]ga qaytib kelgach, uning uyida tintuv oʻtkazilib, 1968-yil oktyabr oyida Rollan Qadiyev hibsga olindi. Oʻn nafar sudlanuvchi, shu jumladan Qadiyev ham uzoq vaqt davomida sovet davlati va jamiyat tuzumini obroʻsizlantiradigan atayin yolgʻon uydirmalarni oʻz ichiga olgan turli xil hujjatlarni tayyorlash va tarqatish, ushbu hujjatlar uchun imzo toʻplash, noqonuniy yigʻilishlar oʻtkazish bilan shugʻullangan deb Jinoyat kodeksining 191-4-moddasiga asosan uch yil muddatga ozodlikdan mahrum qilindi<ref>{{Cite web|lang=|url=https://ru.openlist.wiki/%D0%9A%D0%B0%D0%B4%D1%8B%D0%B5%D0%B2_%D0%A0%D0%BE%D0%BB%D0%BB%D0%B0%D0%BD_%D0%9A%D0%B5%D0%BC%D0%B0%D0%BB%D0%B5%D0%B2%D0%B8%D1%87_(1937)|title=Кадыев Роллан Кемалевич (1937)|author=|website=Открытый список|date=|publisher=Международный Мемориал}}</ref><ref>{{Статья|ссылка=http://www.litsovet.ru/index.php/material.read?material_id=500002|автор=|заглавие=ТАШКЕНТСКИЙ ПРОЦЕСС. СУД НАД ДЕСЯТЬЮ ПРЕДСТАВИТЕЛЯМИ КРЫМСКОТАТАРСКОГО НАРОДА (1 ИЮЛЯ — 5 АВГУСТА 1969 г.) СБОРНИК ДОКУМЕНТОВ С ИЛЛЮСТРАЦИЯМ|год=1976|язык=|автор издания=Фонд имени Герцена|место=Амстердам|издание=Серия «БИБЛИОТЕКА САМИЗДАТА», № 7|тип=|месяц=|число=|том=|номер=|страницы=|issn=|archivedate=2020-12-04|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201204150645/http://www.litsovet.ru/index.php/material.read?material_id=500002}}</ref>. 1970-yillarda u Qrim tatarlariga nisbatan kamsitish xarakteriga ega boʻlgan barcha farmon va qarorlarni bekor qilish talabini oʻz ichiga olgan KPSS Markaziy Qoʻmitasiga yoʻllangan „Kassatsiya bayonoti“ loyihasini ishlab chiqqanlardan biri edi. U 1977-yilgi SSSR Konstitutsiyasini milliy masalaga bagʻishlangan moddalari uchun tanqid qildi<ref name=':1'>{{Статья|ссылка=http://www.litsovet.ru/images/galleries/24427/22430/5c98a6d3.jpg|автор=Редакционная статья|заглавие=Некролог. Кадыев Роллан Кемалевич|год=1990|язык=|место=Самарканд|издание=Газета "Ленинский путь"|тип=|месяц=май|число=19|том=|номер=95 (15373)|страницы=|issn=|archivedate=2020-12-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20201205013213/http://www.litsovet.ru/images/galleries/24427/22430/5c98a6d3.jpg}}</ref>. [[1979|1979-yil]] noyabr oyida u ikkinchi marta hibsga olindi. Ozodlikka chiqqanidan keyin oʻqituvchilik faoliyati taqiqlangan va SamDUga laborant boʻlgan. Keyinchalik u nomzodlik dissertatsiyasini himoya qilib, dotsent unvonini oldi. Fizika-matematika fanlari nomzodi boʻldi. Rolan Qadiyev SSSRning janubiy respublikalaridan SSSR Fanlar akademiyasining Astrofizika va tortishish kengashiga kiritilgan yagona olim edi. [[1990|1990-yil]] [[15-may]]da Samarqandda vafot etgan . == Yana qarang == * [[Said Toirov]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://gasprinskylibrary.ru/events/event/rolan-kadyiev-1937-1990/ Республиканская крымско-татарская библиотека. Биография Роллана Кадыева] {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} * [http://www.cepulib.ru/index.php/ru/meropriyatiya/378-rollan-kadyev-uchjonyj-fizik-kandidat-fiziko-matematicheskikh-nauk-i-otchayannyj-borets-za-prava-svoego-naroda РОЛЛАН КАДЫЕВ] Конференция, посвященная памяти выдающегося ученого и отчаянного борца за права крымскотатарского народа Роллана Кадыева. 2017 год. {{Qrim tatarlari surgun davrida}} {{DEFAULTSORT:Qadiyev, Rollan}} [[Turkum:1990-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:1937-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Sovet astrofiziklari]] [[Turkum:Sovet akademiklari]] [[Turkum:Qrim-tatarlar]] 78c6mn8ftpymhvpg8atos8dytsrrh03 0 865070 6304632 5823285 2026-10-10T16:09:36Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304632 wikitext text/x-wiki [[Fayl:Russia_physical_location_map_(Crimea_disputed,_compressed).jpg|thumb| [[Rossiya]]]] '''Rossiya hayvonot dunyosi''' (Rossiya faunasi) — [[Rossiya]] hududida yashovchi [[Hayvonlar|hayvonot dunyosining]] barcha vakillari (Hayvonlar). Rossiyada 150 mingga yaqin hayvonlar turlari yashaydi, bu butun dunyo hayvonot olamining taxminan 9% ni tashkil qiladi<ref>[https://www.rsu.edu.ru/wp-content/uploads/e-learning/Krivcov_V. A._Fizicheskaya%20geografiya%20Rossii/630.html RGU imeni S. A. Yesenina. Jivotniy mir]{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> . Faqat Rossiyada umurtqali hayvonlarning 1300 dan ortiq [[Tur (biologiya)|turlari]]<ref name="sev">{{Veb manbasi|url=http://www.sevin.ru/bioresrus/classification/animals/vertebrates.html|sarlavha=Биологические ресурсы Российской Федерации: Позвоночные животные.|qaralgan sana=2009-08-14|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924100735/http://www.sevin.ru/bioresrus/classification/animals/vertebrates.html}}</ref> va [[Hasharotlar|hasharotlarning]] 70 000 dan ortiq turlari mavjud. Rossiya [[Fauna|faunasini]] roʻyxatga olish tugallanmagan<ref name="госдоклад2015">{{Книга|автор=|часть=Биоразнообразие животных, растений и грибов|заглавие=Государственный доклад «О состоянии и об охране окружающей среды Российской Федерации в 2015 году»|ссылка=http://www.mnr.gov.ru/upload/iblock/62f/dokl2015.pdf|ответственный=|издание=|место={{М.}}|izdatelstvo=Minprirodi Rossii; NIA-Priroda|god=2016|stranitsi=166—168|stranits=639|seriya=|isbn=978-5-9562-0096-4}} {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171204061446/http://www.mnr.gov.ru/upload/iblock/62f/dokl2015.pdf |date=2017-12-04 }}</ref> . == Xilma-xilligi == Rossiyaning hayvonot olami shimoldan janubga va tekislikdan togʻlarga koʻchib oʻtganda yanada xilma-xil va boy. Togʻlarda [[Endemiklar|endemik]] va reliktik hayvonlar turlarining soni keskin koʻpayadi. === Umurtqali hayvonlar === Rossiya hayvonot olamida 1300 dan ortiq tur mavjud boʻlib, bu dunyo xilma-xilligining 2,7% ni tashkil qiladi<ref name="sev"/> . * [[Sut emizuvchilar|Sutemizuvchilar]] — > 320 tur (dunyo xilma-xilligining > 7%) Bu yerda roʻyxatlang → * [[Qushlar]] > 730 tur (dunyo xilma-xilligining > 8%; > 515 naslchilik) Bu yerda roʻyxatlang →<ref name="госдоклад2015"/> * [[Sudralib yuruvchilar]] — > 70 tur Bu yerda roʻyxatga kiriting→ * [[Suvda va quruqlikda yashovchilar|Amfibiyalar]] — > 30 tur (> 0,6%; endemiklar yoʻq). Bu yerda → * [[Baliqlar|Baliq]] (chuchuk suvli va anadrom) — > 400 tur (lekin 200 milyalik zonada > 2900 baliq turi yashaydi)<ref name="sev3">{{Veb manbasi|url=http://www.sevin.ru/biores/index.html|sarlavha=Биологические ресурсы Российской Федерации<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2009-08-14|arxivsana=2013-02-18|arxivurl=https://web.archive.org/web/20130218073458/http://www.sevin.ru/biores/index.html}}</ref>, shu jumladan 269 chuchuk suv va anadrom baliq turlari<ref name="госдоклад2015" /> Bu yerda roʻyxatlang → * [[Toʻgarak ogʻizlilar|Cyclostomes]] ([[Minogalar|lampreylar]] va gijja baliqlari) — > 8 tur (dunyo xilma-xilligining > 40%) === Umurtqasiz hayvonlar === Rossiya hayvonot olami toʻgʻrisida hali ham toʻliq maʼlumotlar yoʻq, shuning uchun turli xil hisob-kitoblar 106 mingdan> 130 ming turgacha (dunyodagi turlar xilma-xilligining> 10%)<ref name="sev2">{{Veb manbasi|url=http://www.sevin.ru/bioresrus/classification/animals/invertebrates.html|sarlavha=Биологические ресурсы Российской Федерации: Беспозвоночные животные<!-- Заголовок добавлен ботом -->|qaralgan sana=2009-08-14|arxivsana=2015-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924100733/http://www.sevin.ru/bioresrus/classification/animals/invertebrates.html}}</ref><ref name="госдоклад2015"/> . * Protozoa — 6500 tur * Mezozoy — 19 * Gubkalar — 350 * [[Boʻshliqichlilar|Ichak]] — 450 * Yassi qurtlar — 1900 * Dumaloq qurtlar — 2000 * Nemertinlar — 100 * Annelidlar — 1000 * Foronidlar — 5 * Bryozoanlar — 500 * [[Yelka oyoqlilar|Braxiopodlar]] — 23 * [[Mollyuskalar|Qisqichbaqasimonlar]] — 2000 * [[Ignaterililar|Echinodermlar]] — > 280 * [[Chaetognatha|Bristofaringeal]] — 10 * Pogonoforlar — 19 * [[Chalaxordalilar|Hemishordatlar]] — 3 * [[Boʻgʻimoyoqlilar|Artropodlar]] — 120 000 ** [[Oʻrgimchaksimonlar|Araxnidlar]] — 10 000 ** [[Qisqichbaqasimonlar]] — 2000 ** [[Hasharotlar]] — 70 000 dan 100 000 gacha *** [[Qoʻngʻizlar|Coleoptera]] — > 14 000 *** [[Pardaqanotlilar|Hymenoptera]] — 13 000 *** [[Kapalaklar|Lepidoptera]] — >9 600<ref>''S.Yu. Sinyov (red.)'' Katalog cheshuekrilix (Lepidoptera) Rossii. Vtoroe izdanie, versiya 2.2. URL: https://www.zin.ru/publications/books/Lepidoptera_Russia/Catalogue_of_the_Lepidoptera_of_Russia_ver.2.2.pdf</ref> *** [[Ikki qanotlilar|Diptera]] — 9000 *** Hemiptera — 2000 *** [[Oʻsimlik bitlari|shira]] — 800 *** [[Toʻgʻriqanotlilar|Ortoptera]] — 500 *** [[Toʻrqanotlilar|dantelli qanotlar]] — 400 *** [[Ninachi|ninachilar]] — 150 *** [[Beshiktervatarlar|mantis]] — 20 == Hududlardagi oʻziga xos jonzotlar == === Arktika sahrolar === [[Arktika|Arktika choʻl]] zonasida [[Frans-Iosif Yeri|Frans — Iosif yerlari]] , [[Novaya Sibir orollari|Yangi Sibir orollari]], [[Vrangel oroli]], [[Novaya Zemlya|Yangi Yerlar]] va Shimoliy yerlar katta qismlari, shuningdek, bir qator kichik Arktika orollari joylashgan. Hayvonot dunyosi juda kambagʻal — u yerda [[Oq ayiq|oq ayiqlar]], [[Beluxa|beluga kitlari]], [[Narval|narvallar]], [[Morj|morjlar]] va [[Kurakoyoqlilar (sut emizuvchilar)|muhrlar]] yashaydi. Yozda, qoyalarda — [[Qushlar bozori|qush bozorlari]] . Ular guillemots, guillemots, loons tomonidan yaratilgan. === Tundra === [[Fayl:Polarfuchs_1_2004-11-17.jpg|right|thumb|200x200px| Arktika tulkisi]] [[Tundra]] zonasi Rossiya hududining taxminan 10% ni egallaydi. [[Shimol bugʻusi|Kiyiklarga]] qoʻshimcha ravishda (fermada mahalliy aholi tomonidan ishlatiladi), tundraning tipik aholisi arktika tulkisi, [[to'ng'iz]], lemming, qor boyoʻgʻlisi, kaklik, gagara . Tundra hayvonot olami turlar soni boʻyicha kambagʻaldir. Ulardan faqat bir nechtasi qattiq qish sharoitida yashashga moslashgan va tundra u yerni butun yil davomida tark etmaydi. Bular lemmingilar, oq quyon, arktika tulkisi, boʻri, oq kaklik, qor boyoʻgʻlisi. Qishda bugʻular shamol unchalik kuchli boʻlmagan oʻrmon-tundraga koʻchib oʻtadi, shuning uchun qor kamroq zichroq va uning ostidan bugʻu moxini olish osonroq. === Tayga === [[Tayga|Tayga —]] Rossiyaning eng keng tabiiy zonasi boʻlib, u Rossiya hududining 60% dan ortigʻini egallaydi. Moʻynali hayvonlar taygada keng tarqalgan — [[sobol]], olmaxon, savsar, ermin, [[Sibir chipmunkasi|burunduq]]; elk, [[Qoʻngʻir ayiq|qoʻngʻir ayiq]], [[Rosomaxa|boʻri]], [[ondatra]], [[silovsin]] yashaydi. [[Fayl:Moose_in_lake.jpg|left|thumb|250x250px| Bulon]] === Aralash va bargli oʻrmonlar === [[Bulon]], [[Boʻri|boʻri]], suvsar, tulki va olmaxon xarakterlidir. Uzoq Sharq [[Aralash oʻrmonlar|aralash oʻrmonlarining]] hayvonot olami boy va oʻziga xos — bu yerda [[amur yoʻlbarsi]], [[Dogʻli kiyik|dogʻdor bugʻu]], [[Yenotsimon it|yenot it]], manchjur quyoni, Uzoq Sharq oʻrmon mushugi, qirgʻovul, mandarinka oʻrdak va boshqalar yashaydi; juda xilma-xil hasharotlar ham mavjud. === Dashtlar === Yevropa Rossiyasida shimoldan janubgacha [[Dasht|choʻl]] uzunligi taxminan 200 km. Choʻl hayvonot olami vakillari qurgʻoqchilik iqlimga moslashishi bilan ajralib turadi; har xil turdagi [[kemiruvchilar]] ([[Sugʻurlar|marmot]], [[Yumronqoziqlar|yumronqoziq]] va boshqalar) bilan tavsiflanadi.), dasht boʻrisi, [[tulki]] va [[Antilopalar|antilopa]] (janubda), manullar ([[Sibir|Sibirning]] dasht va oʻrmon-dashtlarida), [[Dasht qora iloni|dasht iloni]],[[saygʻoq]] . Eng koʻp uchraydigan qushlar — [[Cho‘l burguti|dasht burguti]], sahro bedanasi, [[Toʻrgʻaylar|toʻrgʻay]], [[Chil|kulrang kaklik]] ; Bir paytlar dashtga xos boʻlgan [[To‘xta tuvaloq|tuvaloqlar]] juda kam uchraydi. === Yarim choʻllar va choʻllar === Ushbu tabiiy zonalar Rossiya hududining kichik qismini egallaydi va [[Kaspiyboʻyi pasttekisligi|Kaspiy pasttekisligida]] joylashgan. Bu yerdagi hayvonot olami quruq mintaqaviy iqlimga moslashgandir. Bu yerda [[Qoʻshoyoqlar|jerboa]], [[korsak]], pelikan, [[Toshbaqalar|toshbaqa]], [[Shalpangquloq tipratikan|quloqli kirpi]] yashaydi; ilonlar va kaltakesaklar xilma-xildir. Qushlardan [[Toʻrgʻaylar|toʻrgʻay]] bor. == Eslatmalar == {{Manbalar}} == Yana qarang == * Rossiyadagi zaxiralar roʻyxati * Rossiyaning kunlik kapalaklari roʻyxati == Adabiyotlar == * Syroechkovskiy E. E., Rogacheva V. V. ''SSSR hayvonlar dunyosi.'' M., 1975 yil. * ''Rossiya Federatsiyasining Qizil kitobi: Hayvonlar.'' M, AST, 2001 yil. ISBN 517005792X . == = "Hayvonot olami" seriyasi == Rossiya Fanlar akademiyasining Zoologiya instituti tomonidan nashr etilgan koʻp jildli akademik seriya (1990 yilgacha 140 dan ortiq jildlar nashr etilgan). * ''Rossiya va qoʻshni mamlakatlarning hayvonot dunyosi, asosan, Imperator (1917 yildan — Rossiya) Fanlar Akademiyasi Zoologiya muzeyi kolleksiyalaridan'' ., 1911-1923. * ''SSSR va qoʻshni mamlakatlarning hayvonot dunyosi asosan SSSR Fanlar akademiyasining Zoologiya muzeyi (1933 yildan — institut) kolleksiyalaridan'' ., 1929-1933 yillar. * ''SSSR faunasi. Yangi seriya'' . — SSSR Fanlar akademiyasining Zoologiya instituti, Sankt-Peterburg, 1935-1990. * ''Rossiya va qoʻshni mamlakatlarning faunasi'' . — Rossiya Fanlar akademiyasining Zoologiya instituti, Sankt-Peterburg. 1993-yil. ==== Seriya „Aniqlovchilari“ ==== * ''SSSR faunasining kalitlari'' SSSR Fanlar akademiyasining Zoologiya muzeyi (1933 yildan — institut) tomonidan nashr etilgan. — SSSR Fanlar akademiyasi zoologiya instituti, Leningrad, 1927-1990 yillar * Rossiya Fanlar akademiyasining ''Zoologiya instituti tomonidan chop etilgan hayvonlar boʻyicha qoʻllanmalar'' . — Rossiya Fanlar akademiyasining Zoologiya instituti, Sankt-Peterburg. 1991- yil. == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20190824075544/https://naturall.ru/ Rossiya faunasi] * [http://www.sevin.ru/invasive/law/wild-life.html „Hayvonot dunyosi toʻgʻrisida“ Federal qonuni] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130930013707/http://www.sevin.ru/invasive/law/wild-life.html |date=2013-09-30 }} 552pjrlpc5sk1w575cffo7t7kentvwb 0 869292 6304743 5124210 2026-10-10T20:22:37Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304743 wikitext text/x-wiki {{AT}}[[Fayl:Safranbolu Evleri.jpg|thumb|Safranbolu Evleri]] '''''Safranbolu uylari''''' Turkiyada UNESKOning Jahon merosi roʻyxatiga kiritilgan Safranbolu va uning ajoyib tarixiy uylari Karabuk viloyatining Safranbolu tumanida joylashgan. Bu uylar XVIII-XIX asrlarga oid. Usmonli meʼmorchiligining izlarini oʻzida mujassam etgan bu uylar bugungi kunda ham ziyoratchilar tomonidan ziyorat qilinmoqda. Uylar Safranboluning ikki qismida tashkil topgan. Birinchisi, „Şehir“ deb nomlanuvchi qish uchun ishlatiladigan boʻlim, ikkinchisi „Bağlar“ deb nomlanuvchi va yozgi turar joy sifatida ishlatiladigan qismdir. Turar joy uchun Safranbolu uylarida, tarixiy saroylarda bir necha kun tajriba oʻtkazish imkoniga egasiz. Uylar joylashgan hududga transportni tuman markazidan joʻnaydigan transportlar orqali amalga oshirish mumkin. == Manbalar == https://safranboluturizmdanismaburosu.ktb.gov.tr/TR-156229/safranbolu-evleri.html https://web.archive.org/web/20221205143427/https://seyahatdergisi.com/turkiyede-gorulmesi-gereken-yerler/ [[Turkum:Turistik hududlar]] hihabnzglsez8z3god208kvrwtsjqdb 0 870711 6304689 6193153 2026-10-10T17:44:49Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304689 wikitext text/x-wiki {{Siyosiy korrupsiya yonqutisi|Davlat=Ruminiya}} Soʻnggi yillarda '''Ruminiyada korrupsiya''' kamaydi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.worlddata.info/europe/romania/corruption.php|sarlavha=Extent of public corruption in Romania}}</ref>. 2014-yildan beri Ruminiya korrupsiyaga qarshi kurash boʻyicha muhim saʼy-harakatlarni amalga oshirmoqda. Jumladan, Milliy korrupsiyaga qarshi kurash boshqarmasi tomonidan oʻrta va yuqori darajadagi siyosiy, sud va maʼmuriy mansabdor shaxslarni tergov qilish va jinoiy javobgarlikka tortish talablari belgilandi<ref>{{Veb manbasi|url=https://2009-2017.state.gov/e/eb/rls/othr/ics/2015/241712.htm|sarlavha=2015 Investment Climate Statement - Romania|ish=The US Department of State|nashriyot=The US Department of State|qaralgan sana=17 August 2015}}</ref>. Korrupsiyaga qarshi kurash milliy boshqarmasi 2002-yilda Ruminiya hukumati tomonidan Norvegiya, Belgiya va Ispaniyadagi oʻxshash tuzilmalardan ilhomlangan tashkilot modelidan foydalangan holda oʻrta va yuqori darajadagi korrupsiya bilan bogʻliq jinoyatlarni tergov qilish va taʼqib qilish uchun tashkil etilgan<ref>http://www.pna.ro/about_us.xhtml</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=PROFILES: ROMANIA {{!}} ANTI-CORRUPTION AUTHORITIES|url=https://www.acauthorities.org/country/ro|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160424073842/http://www.acauthorities.org:80/country/ro|arxivsana=2016-04-24}}</ref>. AQShning Ruminiyadagi elchisi Adrian Sukerman 2021-yilda „Ruminiyada qonun ustuvorligi mustahkamlangani“ni aytdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://ro.usembassy.gov/meeting-with-justice-minister-stelian-ion/|sarlavha=Meeting with Justice Minister Stelian Ion|sana=16 January 2021|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230130072027/https://ro.usembassy.gov/meeting-with-justice-minister-stelian-ion/|arxivsana=2023-01-30|qaralgan sana=2022-12-06}}</ref>. 2022-yildan boshlab yuqori darajadagi korrupsiyani tergov qilish va jazolash samaradorligi, shu jumladan protsessual sabablarga koʻra yillar davomida koʻrib chiqilayotgan ishlarni ilgari surish orqali yanada yaxshilandi<ref name="eu-rule-of-law-report">https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1658828718680&uri=CELEX%3A52022DC0500</ref>. 2013—2018-yillarda Ruminiya korrupsiya holatlariga qarshi muvaffaqiyatli kurash olib borilgani uchun Ruminiya prokurori [[Laura Codruța Kövesi|Laura Kodruta Kovesi]] birinchi Yevropa bosh prokurori etib tayinlandi. == Tarixi == 1989-yilda kommunistik rejim qulagandan soʻng, Ruminiya oʻzini Yevropa Ittifoqi standartlariga yetkazish uchun bir qator sud-huquq islohotlarini amalga oshirdi. Masalan, 2002-yilda Korrupsiyaga qarshi kurash boʻyicha Milliy boshqarmasi tashkil etilgan boʻlib, u yuqori darajadagi korrupsiya ishlarini taʼqib qiladi. [[Yevropa Ittifoqi]]ga kirganidan beri Ruminiya davlat sektorida shaffoflik va hisobdorlikni yaxshiladi, lekin zaif tomonlari saqlanib qolgan<ref name=":02">{{Veb manbasi|url=https://www.euractiv.com/section/justice-home-affairs/news/thursromania-praised-again-by-monitoring-report-but-weaknesses-remain/|sarlavha=Romania praised again in EU justice monitoring report but weaknesses remain|ish=EURACTIV.com|til=en-GB|qaralgan sana=2017-11-13|sana=2017-01-26}}</ref>. 2012-yilda Yevropa Komissiyasi qonun ustuvorligi borasida xavotirlarini bildirib, Bosh vazir Viktor Ponta va Prezident [[Traian Băsescu|Trayan Basesku]] oʻrtasidagi hokimiyat uchun kurashdan tashviahlandi. U esa 2012-yilgi siyosiy inqirozga sabab boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.europeanvoice.com/article/romanian-power-struggle-alarms-europes-leaders/|sarlavha=Romanian power struggle alarms Europe's leaders|muallif=Andrew Gardner, Toby Vogel|sana=11 July 2012|ish=European Voice}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.reuters.com/article/romania-politics-idUSL5E8MD5G320121122|sarlavha=Populism takes spotlight in Romania power struggle|muallif=Sam Cage, Luiza Ilie|sana=22 November 2012|ish=Reuters}}</ref>. Komissiya, shuningdek, Ruminiyani davlat muassasalaridagi korrupsiyani yoʻq qila olmagani uchun tanqid qildi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bbc.com/news/world-europe-18889374|sarlavha=EU Commission chides Romania over state corruption|sana=18 July 2012|ish=BBC News}}</ref>. Bir yil o‘tib, Deputatlar palatasi Jinoyat kodeksiga bir qancha munozarali tuzatishlarni parlament muhokamasisiz qabul qildi. Jumladan, mamlakat prezidenti, senatorlar, quyi palata aʼzolari, shuningdek, advokatlar endi „davlat amaldori“ hisoblanmaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.aljazeera.com/indepth/opinion/2013/12/legally-corrupt-romanian-politicians-chase-super-immunity-2013123183238113962.html|sarlavha=Legally corrupt: Romanian politicians chase 'super-immunity'|muallif=Raluca Besliu|sana=18 January 2014|ish=Aljazeera}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.transparency.org/news/pressrelease/transparency_international_romania_statment_on_recent_immunity_decision_by|sarlavha=Transparency International Romania statement on recent immunity decision by Chamber of Deputies|sana=12 December 2013|ish=Transparency International|qaralgan sana=2022-12-06|arxivsana=2022-12-06|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221206120203/https://www.transparency.org/news/pressrelease/transparency_international_romania_statment_on_recent_immunity_decision_by}}</ref>. Natijada, bu shaxslar mansab vakolatlarini suiisteʼmol qilish, [[Pora|poraxoʻrlik]], manfaatlar toʻqnashuvi va boshqa korruptsion jinoyatlar uchun javobgarlikka tortilmasdan, noqonuniy manfaatlarda ishtirok etishlari mumkin<ref>{{Veb manbasi|url=http://euobserver.com/justice/122424|sarlavha=Romanian MPs decriminalise political corruption|muallif=Valentina Pop|sana=11 December 2013|ish=EUobserver}}</ref>. Tuzatishlar Ruminiya muxolifat partiyalari va Yevropa yetakchilari tomonidan keskin tanqid qilindi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.reuters.com/article/us-romania-politics-idUSBRE90L0PG20130122|sarlavha=Romania parliament boosts criminal immunity, may irk EU|muallif=Luiza Ilie|sana=22 January 2013|ish=Reuters}}</ref>. Natijada Ruminiya Konstitutsiyaviy sudi bu harakatni konstitutsiyaga zid deb topdi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.loc.gov/lawweb/servlet/lloc_news?disp3_l205403832_text|sarlavha=Romania: Court Finds Immunity Law Unconstitutional|muallif=Wendy Zeldin|sana=23 January 2014|ish=Library of Congress}}</ref>. Jinoyat kodeksiga taklif qilingan oʻzgartirishlar 2017-yilda keng koʻlamli fuqarolik namoyishlari tufayli nihoyat bekor qilindi. 2014-yildan buyon Korrupsiyaga qarshi kurash milliy boshqarmasi tomonidan korrupsiyaga qarshi kurash boshlandi. Kurash natijasi davlat, biznesdagi ko‘plab yuqori martabali amaldorlar, shuningdek, sudyalar va prokurorlarning hibsga olinishiga olib keldi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.bbc.com/news/blogs-eu-31537338|sarlavha=Romania anti-sleaze drive reaches elite|sana=19 February 2015|ish=BBC News}}</ref>. Ruminiya 2016 yilda davlat xaridlarini takomillashtirish va shaffofroq qilish uchun yangi qonunlarni qabul qilish orqali Yevropa Ittifoqining davlat xaridlari boʻyicha qayta koʻrib chiqilgan direktivalarini amalga oshirdi<ref name="US-report-2022">{{Veb manbasi|url=https://www.state.gov/reports/2022-investment-climate-statements/romania/|sarlavha=Romania}}</ref>. Davlat xaridlari milliy agentligi (ANAP) xaridlar ustidan umumiy nazoratga ega va qonun loyihasini ishlab chiqishi mumkin. Ammo xaridlar bo‘yicha qarorlar xarid qiluvchi tashkilotlarda qoladi. Davlat tashkilotlari, shuningdek, Yevropa Ittifoqi fondlarining davlat va xususiy benefitsiarlari qonun bo‘yicha davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonun hujjatlariga rioya qilishlari va elektron xaridlar tizimidan foydalanishlari shart. Sohaviy xaridlar, shu jumladan energetika va transport sohasidagi xususiy kompaniyalar elektron xaridlar veb-sayti orqali davlat xaridlari to‘g‘risidagi qonunlar va tenderga rioya qilishlari shart. 2021-yil aprel oyidagi Yevropa Ittifoqining Ruminiya uchun mamlakat hisobotida innovatsiyalarga asoslangan davlat xaridlari yechimlarini amaliy qoʻllash muammo boʻlib qolayotganini taʼkidladi<ref name="US-report-2022" />. 2022-yil mart oyi holatiga ko‘ra, Ruminiya 2020—2022-yillarga mo‘ljallangan harakat rejasidan 12 ta majburiyatni amalga oshirdi. Ushbu harakat rejasida fuqarolik maydoni, ishtirok etish, maslahatlashuvlar, ijtimoiy xizmatlar, korrupsiyaga qarshi kurash, fiskal shaffoflik, adolat va halollik, sogʻliqni saqlash va ijtimoiy javobgarlik, byurokratiklikni yoʻqotish va ochiq maʼlumotlar bilan bogʻliq majburiyatlar mavjud edi<ref name="US-report-2022"/>. == Statistika == Transparency International yillik [[korrupsiyani idrok etish indeksi]]ga koʻra, 2021-yil holatiga koʻra, Ruminiya Vengriya va Bolgariyani ortda qoldirib, 66-oʻrinni egalladi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.transparency.org/en/cpi/2021|sarlavha=2021 Corruption Perceptions Index - Explore the results}}</ref>. 2020-yilda Ruminiya 180 mamlakat ichida 69-oʻrinni egalladi ([[Senegal]] va [[Vengriya]] bilan bir qatorda). 2018-yilda 70-o‘rindan yuqoriga ko‘tarildi va [[Yevropa Ittifoqi]]da korrupsiya bo‘yicha mos ravishda [[Bolgariya]] va [[Vengriya]]dan keyingi o‘rinni egalladi<ref name="cpi2018">{{Veb manbasi|sarlavha=Corruption Perceptions Index 2020|url=https://www.transparency.org/en/cpi/2020/index/nzl|qaralgan sana=8 September 2021|nashriyot=Transparency International|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210128052742/https://www.transparency.org/en/cpi/2020/index/nzl|arxivsana=2021-01-28}}</ref>. 2014-yilgi Yevropa Ittifoqining Korrupsiyaga qarshi hisobotida ruminiyaliklarning 57 foizi korrupsiyani shaxsan guvohi bo‘lishganini aytganlar<ref>[https://ec.europa.eu/home-affairs/sites/homeaffairs/files/e-library/documents/policies/organized-crime-and-human-trafficking/corruption/docs/acr_2014_en.pdf EU Anti-Corruption Report]</ref>. [https://www.transparency.org/country/ROU Transparency International] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200507075154/https://www.transparency.org/country/ROU |date=2020-05-07 }} maʼlumotlariga koʻra, Ruminiya hozir korrupsiya boʻyicha 180 mamlakat orasida 70-oʻrinni egallab turibdi va 100 balldan 44 ball (0 ball toʻliq korrupsiyalashgan va 100 ball toza) ga javob bergan. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/09668136.2015.1045834] [http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/09668136.2015.1045834 tandfonline.com], Maykl Xayn: ''Ruminiyadagi hukumat korrupsiyasiga qarshi kurash: qaytarib boʻlmaydigan natijalarmi yoki Sisyphean Challenge?'' 2015 yil iyun. * Korrupsiyaga qarshi biznes portalidan [https://web.archive.org/web/20131110144821/http://www.business-anti-corruption.com/country-profiles/europe-central-asia/romania/snapshot.aspx Ruminiya korrupsiya profili] * [http://www.pna.ro/index.xhtml Korrupsiyaga qarshi kurash milliy boshqarmasi] * https://www.transparency.org/country/ROU# {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200507075154/https://www.transparency.org/country/ROU |date=2020-05-07 }} [[Turkum:Jinoyatchilik]] [[Turkum:Korrupsiya]] [[Turkum:Ruminiya]] b1k4lzxasjumnkgtwdqhe0h88fgnn41 0 875635 6304579 3441114 2026-10-10T14:40:20Z ~2026-54450-06 315255 Asl manbaga ko'ra vafot sanasi 1697-yil. 6304579 wikitext text/x-wiki {{Islom ulamolari | sohasi = [[Avliyo]] | davri = | color = #B0C4DE | tasvir = | tasvir_izohi = | ismi = Mavlono Sharif | tavalludi = 1617-yil | vafoti = 1697-yil | maktabi = | qiziqishi = | olgan_taʼsirlari = | koʻrsatgan_taʼsirlari = | mashhur_fikrlari = }} '''Mavlono Sharif''' — (1617—1690) — alloma va [[avliyo]]. Hazrat Mavlono Sharif buyuk olim, ulug‘ tarbiyachi, naqshbandiya tariqatining piri murshidi, valiyulloh, faylasuf, faqih hisoblanadi. U 1617-yil [[Buxoro shahri]]da tug‘ilib, 1690-yil vafot etgan. Hazrat Mavlono Muhammad Sharif falsafa, tarix, sheʼriyat, huquqshunoslik, tilshunoslik va boshqa sohalarga doir yigirmadan ortiq asar yozgan va bu kitoblar bizgacha yetib kelgan. Jumladan, uning „Sharhi Mullo“ ([[Abdurahmon Jomiy]]ning arab grammatikasiga doir kitoblarining sharhi), „Sharhi aqoid“, „Hujjat az zokirin“. „Tuhfat as solikin“, „Dar bayoni suluki jahriya“, „Dar bayoni suluki xufiyai naqshbandiya“, „Favoidi hoqonyya“ kitoblari mavjud. Mavlono Sharifning „Sharhi Mullo“ kitobi hozirgi kungacha madrasalarda darslik hisoblanadi. Hazrat Mavlono Sharif [[Ko‘kaldosh madrasasi]]ning oxundi boʻlgan. Mavlonodan minglab kishilar saboq olgan. Shoh Mashrab Buxoroga kelib Mavlono Sharifdan taʼlim olgani manbalarda yozilgan. „Tuhfat az-zoirin“da yozilishicha, Mavlono Sharifning nasabi ota-tomonidan Hazrat Imom Muhammad Hanifaga, ona tomonidan esa Amir Sayid Oqil Kirmoniyga borib taqaladi<ref name="Bakoev2">{{Kitob manbasi|author= Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари|title= Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев |date=2021|publisher= Splendid Idea|location= Toshkent|pages= 204|}}</ref>. Tariqatdagi nasabi Hazrati Azizon nomi bilan mashhur Hazrat Olim Shayxga borib ulanadi. Olim Shayxdan so‘ng silsila quyidagicha: Hazrat Fatxulloh, Hazrat Xoja Ismoil, Hazrat Kamoliddin. Zohiriy ilmlarni Hazrat Mavlono Muhammad Sharif Buxoriy Hazrat Mavlaviy Qosim va Hazrat Mavlono Yusufdan olgan. Mavlono Sharifning „Favoyidi xoqoniya“ kitobi Mahmudxo‘ja Nuritdinov va Mahmud Hasaniy tomonidan fors-tojik tilidan o‘zbekchaga tarjima qilingan. U 1995-yil [[Toshkent]]dagi „Adolat“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Buxoro shahrida Mavlono Sharif masjidi, hujralari, maqbarasi bor. Mavlono Sharif ziyoratgohi Abdulazizxon madrasasining orqasida, hozirgi Xorazm ko‘chasida joylashgan. Qadimda bu yerda Mavlono Sharif nomli guzar bo‘lgan. Ushbu guzarda Mavlono Sharif avlodlari yashagan. Hozir ham u kishining avlodlari bor<ref name="Bakoev1">{{Kitob manbasi|author= Sadriddin Salim Buxoriy |title= Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari|date=2012|publisher= Durdona nashriyoti|location= Buxoro|pages= 291|}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Mudarrislar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Avliyolar]] 9wq98c04f7w8srkn32w4qjcl6hgcs04 6304583 6304579 2026-10-10T14:43:48Z ~2026-54450-06 315255 manbada 1697-yil. 6304583 wikitext text/x-wiki {{Islom ulamolari | sohasi = [[Avliyo]] | davri = | color = #B0C4DE | tasvir = | tasvir_izohi = | ismi = Mavlono Sharif | tavalludi = 1617-yil | vafoti = 1697-yil | maktabi = | qiziqishi = | olgan_taʼsirlari = | koʻrsatgan_taʼsirlari = | mashhur_fikrlari = }} '''Mavlono Sharif''' — (1617—1697) — alloma va [[avliyo]]. Hazrat Mavlono Sharif buyuk olim, ulug‘ tarbiyachi, naqshbandiya tariqatining piri murshidi, valiyulloh, faylasuf, faqih hisoblanadi. U 1617-yil [[Buxoro shahri]]da tug‘ilib, 1697-yil vafot etgan. Hazrat Mavlono Muhammad Sharif falsafa, tarix, sheʼriyat, huquqshunoslik, tilshunoslik va boshqa sohalarga doir yigirmadan ortiq asar yozgan va bu kitoblar bizgacha yetib kelgan. Jumladan, uning „Sharhi Mullo“ ([[Abdurahmon Jomiy]]ning arab grammatikasiga doir kitoblarining sharhi), „Sharhi aqoid“, „Hujjat az zokirin“. „Tuhfat as solikin“, „Dar bayoni suluki jahriya“, „Dar bayoni suluki xufiyai naqshbandiya“, „Favoidi hoqonyya“ kitoblari mavjud. Mavlono Sharifning „Sharhi Mullo“ kitobi hozirgi kungacha madrasalarda darslik hisoblanadi. Hazrat Mavlono Sharif [[Ko‘kaldosh madrasasi]]ning oxundi boʻlgan. Mavlonodan minglab kishilar saboq olgan. Shoh Mashrab Buxoroga kelib Mavlono Sharifdan taʼlim olgani manbalarda yozilgan. „Tuhfat az-zoirin“da yozilishicha, Mavlono Sharifning nasabi ota-tomonidan Hazrat Imom Muhammad Hanifaga, ona tomonidan esa Amir Sayid Oqil Kirmoniyga borib taqaladi<ref name="Bakoev2">{{Kitob manbasi|author= Насир ад-Дин ал-Ханафи ал-Хасани ал-Бухари|title= Тухфат аз-заирин («Подарок паломникам») Автор перевода с таджикско-персидского, предисловия и комментариев: Халим Тураев |date=2021|publisher= Splendid Idea|location= Toshkent|pages= 204|}}</ref>. Tariqatdagi nasabi Hazrati Azizon nomi bilan mashhur Hazrat Olim Shayxga borib ulanadi. Olim Shayxdan so‘ng silsila quyidagicha: Hazrat Fatxulloh, Hazrat Xoja Ismoil, Hazrat Kamoliddin. Zohiriy ilmlarni Hazrat Mavlono Muhammad Sharif Buxoriy Hazrat Mavlaviy Qosim va Hazrat Mavlono Yusufdan olgan. Mavlono Sharifning „Favoyidi xoqoniya“ kitobi Mahmudxo‘ja Nuritdinov va Mahmud Hasaniy tomonidan fors-tojik tilidan o‘zbekchaga tarjima qilingan. U 1995-yil [[Toshkent]]dagi „Adolat“ nashriyoti tomonidan chop etilgan. Buxoro shahrida Mavlono Sharif masjidi, hujralari, maqbarasi bor. Mavlono Sharif ziyoratgohi Abdulazizxon madrasasining orqasida, hozirgi Xorazm ko‘chasida joylashgan. Qadimda bu yerda Mavlono Sharif nomli guzar bo‘lgan. Ushbu guzarda Mavlono Sharif avlodlari yashagan. Hozir ham u kishining avlodlari bor<ref name="Bakoev1">{{Kitob manbasi|author= Sadriddin Salim Buxoriy |title= Buxoroning tabarruk ziyoratgohlari|date=2012|publisher= Durdona nashriyoti|location= Buxoro|pages= 291|}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Mudarrislar]] [[Turkum:Faylasuflar]] [[Turkum:Avliyolar]] 53vtsegqf0fulyd4tjsst60yubpbvg3 828 890483 6304860 6303996 2026-10-11T03:00:56Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6304860 Scribunto text/plain return { ["Modul:Check for unknown parameters"] = 620000, ["Coord"] = 160000, ["Modul:Coordinates"] = 160000, ["Modul:Coordinates/styles.css"] = 160000, ["Chala daraja"] = 130000, ["Modul:Convert"] = 90000, ["Modul:Convert/data"] = 90000, ["Modul:Convert/text"] = 90000, ["Convert"] = 80000, ["Cite web"] = 70000, ["Modul:Category handler"] = 50000, ["Modul:Category handler/blacklist"] = 50000, ["Modul:Category handler/config"] = 50000, ["Modul:Category handler/data"] = 50000, ["Modul:Category handler/shared"] = 50000, ["Chala"] = 40000, ["Commons turkum"] = 20000, ["Center"] = 10000, ["Citation/core"] = 10000, ["Citation/make link"] = 10000, ["Cite book"] = 10000, ["Cite journal"] = 10000, ["Country data Fransiya"] = 9000, ["Citation"] = 8000, ["Citation/identifier"] = 8000, ["Country data France"] = 7000, ["Cite news"] = 6000, ["Clear"] = 5000, ["Country data Eron"] = 5000, ["Country data Turkiya"] = 5000, ["Commons"] = 4000, ["Commons category"] = 4000, ["Commonscat"] = 4000, ["Country data Oʻzbekiston"] = 4000, ["Country data Turkey"] = 4000, ["Modul:Color contrast"] = 4000, ["Modul:Color contrast/colors"] = 4000, ["Chexiya loyihasi"] = 3000, ["Chexiya-geo-stub"] = 3000, ["Commonslink2"] = 3000, ["Country data Amerika Qoʻshma Shtatlari"] = 3000, ["Country data Germaniya"] = 3000, ["Country data Yaponiya"] = 3000, ["Czechia-geo-stub"] = 3000, ["Category handler"] = 2000, ["Category handler/blacklist"] = 2000, ["Category handler/numbered"] = 2000, ["Category other"] = 2000, ["Cite encyclopedia"] = 2000, ["Collapsible option"] = 2000, ["Column-width"] = 2000, ["Comment"] = 2000, ["Country data Avstraliya"] = 2000, ["Country data Bolgariya"] = 2000, ["Country data Braziliya"] = 2000, ["Country data England"] = 2000, ["Country data FRA"] = 2000, ["Country data GER"] = 2000, ["Country data Hindiston"] = 2000, ["Country data Ispaniya"] = 2000, ["Country data Italiya"] = 2000, ["Country data Janubiy Koreya"] = 2000, ["Country data JPN"] = 2000, ["Country data Kanada"] = 2000, ["Country data Niderlandiya"] = 2000, ["Country data Rossiya"] = 2000, ["Country data USA"] = 2000, ["Country data UZB"] = 2000, ["Country data Uzbekistan"] = 2000, ["Country data Xitoy"] = 2000, ["Croatian Census 2021"] = 2000, ["Modul:Commons link"] = 2000, ["Modul:CountryData"] = 2000, ["Modul:CountryData/summary"] = 2000, ["Cat main"] = 1000, ["CatAutoTOC"] = 1000, ["CatAutoTOC/core"] = 1000, ["Chexiya bayrogʻi"] = 1000, ["Color"] = 1000, ["Comma separated entries"] = 1000, ["Commons category-inline"] = 1000, ["Commonscat-inline"] = 1000, ["Convinfobox"] = 1000, ["Country data AUS"] = 1000, ["Country data Avstriya"] = 1000, ["Country data Belgiya"] = 1000, ["Country data Birlashgan Qirollik"] = 1000, ["Country data BRA"] = 1000, ["Country data Bulgaria"] = 1000, ["Country data Chexiya"] = 1000, ["Country data CHN"] = 1000, ["Country data Côte-d'Or"] = 1000, ["Country data Daniya"] = 1000, ["Country data ENG"] = 1000, ["Country data ESP"] = 1000, ["Country data Indoneziya"] = 1000, ["Country data ITA"] = 1000, ["Country data Japan"] = 1000, ["Country data KOR"] = 1000, ["Country data NED"] = 1000, ["Country data Norvegiya"] = 1000, ["Country data Polsha"] = 1000, ["Country data Portugaliya"] = 1000, ["Country data Qozogʻiston"] = 1000, ["Country data RUS"] = 1000, ["Country data Saudiya Arabistoni"] = 1000, ["Country data Shvetsiya"] = 1000, ["Country data SSSR"] = 1000, ["Country data Tailand"] = 1000, ["Country data Vengriya"] = 1000, ["Cvt"] = 1000, ["CZE"] = 1000, ["Côte-d'Or departamenti kommunalari"] = 1000, ["Modul:Check for conflicting parameters"] = 1000, ["Modul:Check for deprecated parameters"] = 1000, ["Circa"] = 900, ["Cite magazine"] = 900, ["Cite report"] = 900, ["Col-begin"] = 900, ["Col-end"] = 900, ["Column-count"] = 900, ["Convinfobox/pri2"] = 900, ["Country data CAN"] = 900, ["Country data Finlandiya"] = 900, ["Country data Germany"] = 900, ["Country data Gretsiya"] = 900, ["Country data Iran"] = 900, ["Country data Meksika"] = 900, ["Country data POR"] = 900, ["Country data Ruminiya"] = 900, ["Country data Serbiya"] = 900, ["Country data SWE"] = 900, ["Chexiya-stub"] = 800, ["Country data ARG"] = 800, ["Country data BEL"] = 800, ["Country data Birlashgan Arab Amirliklari"] = 800, ["Country data DEN"] = 800, ["Country data HUN"] = 800, ["Country data IND"] = 800, ["Country data Iraq"] = 800, ["Country data Jazoir"] = 800, ["Country data Malayziya"] = 800, ["Country data Marokash"] = 800, ["Country data Ozarbayjon"] = 800, ["Country data POL"] = 800, ["Country data Qatar"] = 800, ["Country data THA"] = 800, ["Country data Tojikiston"] = 800, ["Country data UKR"] = 800, ["Country data Xorvatiya"] = 800, ["CAN"] = 700, ["Cher departamenti kommunalari"] = 700, ["Citation needed"] = 700, ["Commons cat"] = 700, ["Country alias"] = 700, ["Country data Aisne"] = 700, ["Country data AUT"] = 700, ["Country data Belarus"] = 700, ["Country data CRO"] = 700, ["Country data CZE"] = 700, ["Country data Gonkong"] = 700, ["Country data Gruziya"] = 700, ["Country data Isroil"] = 700, ["Country data Moselle"] = 700, ["Country data Qirgʻiziston"] = 700, ["Country data Scotland"] = 700, ["Country data Turkmaniston"] = 700, ["Country data Xitoy Taypeyi"] = 700, ["Country data Yangi Zelandiya"] = 700, ["Modul:Country alias"] = 700, ["Modul:Country alias/data"] = 700, ["Code"] = 600, ["Colombia-geo-stub"] = 600, ["Color box"] = 600, ["Country data Argentina"] = 600, ["Country data Australia"] = 600, ["Country data Brazil"] = 600, ["Country data BUL"] = 600, ["Country data Chili"] = 600, ["Country data China"] = 600, ["Country data Dordogne"] = 600, ["Country data Doubs"] = 600, ["Country data Haute-Garonne"] = 600, ["Country data Iordaniya"] = 600, ["Country data Irlandiya"] = 600, ["Country data IRN"] = 600, ["Country data Italy"] = 600, ["Country data Janubiy Afrika Respublikasi"] = 600, ["Country data Marne"] = 600, ["Country data MAS"] = 600, ["Country data Meurthe-et-Moselle"] = 600, ["Country data Misr"] = 600, ["Country data NOR"] = 600, ["Country data Russia"] = 600, ["Country data Singapur"] = 600, ["Country data Sloveniya"] = 600, ["Country data Spain"] = 600, ["Country data SRB"] = 600, ["Country data SUI"] = 600, ["Country data TPE"] = 600, ["Country data TUR"] = 600, ["Country showdata"] = 600, ["CHN"] = 500, ["Country data Armaniston"] = 500, ["Country data Burkina Faso"] = 500, ["Country data Estoniya"] = 500, ["Country data Eure"] = 500, ["Country data FIN"] = 500, ["Country data GBR"] = 500, ["Country data Gironde"] = 500, ["Country data GRE"] = 500, ["Country data Haute-Saône"] = 500, ["Country data HKG"] = 500, ["Country data KAZ"] = 500, ["Country data Kolumbiya"] = 500, ["Country data KSA"] = 500, ["Country data Latviya"] = 500, ["Country data Litva"] = 500, ["Country data Netherlands"] = 500, ["Country data Orne"] = 500, ["Country data Peru"] = 500, ["Country data QAT"] = 500, ["Country data Shimoliy Koreya"] = 500, ["Country data Suriya"] = 500, ["Country data UAE"] = 500, ["Country data United States"] = 500, ["Country data Urugvay"] = 500, } 8b1m9nhs2gmv1nyixkz8savi0cbtnns 0 914079 6304620 3874527 2026-10-10T15:35:29Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304620 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = | nomi = Rose Park | asl nomi = | tasvir = Alexandra_Ave,_Rose_Park.JPG | qaram = Adelaida | mamlakat = Avstraliya | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = | lat_deg = | lat_min = | lat_sec = | lon_dir = | lon_deg = | lon_min = | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = 1878 | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = Ingliz tili | aholi = 1374 | sanalgan yil = 2021 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = 5067 | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Rose Park''' — 1374 nafar aholisi boʻlgan shahar atrofidagi kichik hudud boʻlib, Janubiy [[Avstraliya]] markazi [[Adelaida]] hamda City of Adelaide tumanidan 1 kilometr Sharqda joylashgan. Rose Park-bir qator tarixiy va zamonaviy diqqatga sazovor joylarni oʻz ichiga olgan bargli, daraxtlar bilan qoplangan va boy ichki shahar atrofi dep eʼtirof etiladi. Shuningdek hududning 19-asrdagi uy-joy fondining katta qismi merosni muhofaza qilish bilan tan olingan. == Tarixi == [[Fayl:Gartrell Church, Rose Park B-1199.jpg|thumb|left|Gartrell Yodgorlik Cherkovi, 1923-yil, Fevral]] [[1878-yil]]da Janubiy [[Avstraliya]] kompaniyasi tomonidan Adelaida shahrining 262-qismida katejlar qurila boshlagan. Shaharcha oʻn toʻqqizinchi asrning ikkinchi yarmida oʻn toʻrt yil davomida kompaniyaning raisi Ser jon Rouz nomi bilan atalgan. Rose Park pochtasi 1 yil 1946-oktyabrda ochilgan, ammo [[1966-yil]]da Norvud Janubi deb oʻzgartirilgan<ref name="Post Office">{{veb manbasi|last=Premier Postal History|title=Post Office List|publisher=Premier Postal Auctions|url=https://www.premierpostal.com/cgi-bin/wsProd.sh/Viewpocdwrapper.p?SortBy=SA&country=|accessdate=26 May 2011}}</ref>. == Meros roʻyxatiga kiritilgan binolar == Aleksandra va Grant prospektlari orasidagi Preskott Terasida joylashgan gartrell yodgorlik cherkovi, [[1914-yil]]da meʼmor Gerbert jori tomonidan Gothic Revival uslubida dizayn qilingan, Bagot va Jory meʼmoriy amaliyotida boʻlgan va [[1915-yil]]da metodist cherkov sifatida qurilgan. Shuningdek Jori gartrell yodgorlik maktab xonasini ham loyihalashtirgan<ref>{{veb manbasi|title=Building Details: Gartrell Memorial Church|website=Architects of South Australia|url=https://www.architectsdatabase.unisa.edu.au/build_full.asp?B_ID=844|access-date=21 January 2021}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{veb manbasi|website=The South Australia Heritage Places database|title=Heritage places: Gartrell Memorial Uniting (former Methodist) Church & Front Fence and c1925 Hall|url=http://maps.sa.gov.au/heritagesearch/HeritageItem.aspx?p_heritageno=8406|access-date=21 January 2021}}</ref>. Cherkov va uning zali [[1989-yil]] noyabr oyida davlat merosi roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, zal keyinchalik [[1925-yil]] qurilishi taxmin qilingan. == Aholisi == [[2016-yil]]gi aholini roʻyxatga olish ishlarida „Rose Park“ aholisi 1374 kishini tashkil etdi. [[2001-yil]] bilan solishtiradigan boʻlsak avval 2,663 kishi boʻlgan (roʻyxatga olish jarayonida qoʻshni Dulvich kiritilgan)<ref name="residents">[http://www.id.com.au/burnside/commprofile/default.asp?id=139&gid=120&pg=1 Community Profile for Dulwich/Rose Park] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20070926235842/http://www.id.com.au/burnside/commprofile/default.asp?id=139&gid=120&pg=1 |date=2007-09-26 }} City of Burnside</ref>. [[2006-yil]]gi maʼlumotlarga qaraganda „Rose Park“ aholisi (Dulvichsiz) 1293 kishini tashkil etdi. == Siyosat == [[2021-yil]]dan boshlab Rose Park Dunstant davlat saylov okrugining bir qismidir va [[2018-yil]]dan boshlab Stiven Marshal va Janubiy Avstraliya ministerligi tomonidan olib borilgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=14-dekabr 1925-yil |title=Rev. Brian Wibberley's Eulogy |volume=XC |page=9 |newspaper=[[The Register (Adelaide)]] |issue=26,510 |location=South Australia |url=http://nla.gov.au/nla.news-article60633875 |via=National Library of Australia |accessdate=21-yanvar 2021-yil}}</ref>. ==Manbalar== {{Manbalar}} 9c453p5591qfpn0wey2e6v71yrl1khv 0 922824 6304630 6215364 2026-10-10T16:03:01Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304630 wikitext text/x-wiki {| class="infobox vcard" ! colspan="2" class="infobox-above" style="text-align:center;background-color:#ededed;" |Russian State Library |- | colspan="2" class="infobox-subheader" |<span lang="ru" class="nickname">Российская государственная библиотека</span> |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Russian_State_Library.png|150x150px]] |- | colspan="2" class="infobox-image" |[[File:Moscow_RussianStateLibrary_0987.jpg|300x300px]]<div class="infobox-caption">Main building of the library. The façade still retains the Soviet-era name "Lenin State Library of the USSR"</div> |- | colspan="2" class="infobox-image" |<mapframe zoom="12" align="center" frameless="1" height="200" width="250">[ {"properties":{"title":"Russian State Library","fill-opacity":0.5,"stroke":"#FF0000","stroke-width":3,"fill":"#606060"},"type":"ExternalData","service":"geoshape","ids":"Q1048694"}, {"properties":{"stroke-width":5,"stroke":"#FF0000","title":"Russian State Library"},"type":"ExternalData","service":"geoline","ids":"Q1048694"}, {"type":"Feature","geometry":{"coordinates":[37.609722,55.751944],"type":"Point"},"properties":{"marker-color":"#5E74F3","title":"Russian State Library","marker-symbol":"library"}} ]</mapframe> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Country | class="infobox-data" |[[Russia]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Type | class="infobox-data label" |[[National library]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Established | class="infobox-data" |1862<span class="noprint">&#x20;(161&nbsp;years ago)</span><span style="display:none">&nbsp;(<span class="bday dtstart published updated">1862</span>)</span> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Location | class="infobox-data label" |[[Moscow]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Branches | class="infobox-data" |3 |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="text-align:center;background: #ededed;" |Collection |- ! class="infobox-label" scope="row" |Items collected | class="infobox-data" |[[Book|Books]], [[Academic journal|journals]], [[Newspaper|newspapers]], [[Magazine|magazines]], [[Sound recording|sound and music recordings]], [[Patent|patents]], [[Database|databases]], [[Map|maps]], [[Postage stamp|stamps]], [[Printmaking|prints]], [[Drawing|drawings]] and [[Manuscript|manuscripts]] |- ! class="infobox-label" scope="row" |Size | class="infobox-data" |47.7 million (2020) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Criteria for collection | class="infobox-data" |All publications published in Russia, all Russian-language publications published abroad, all foreign-language publications about Russia and other materials |- ! class="infobox-label" scope="row" |[[Legal deposit]] | class="infobox-data" |Yes, since 1922 |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="text-align:center;background: #ededed;" |Access and use |- ! class="infobox-label" scope="row" |Access requirements | class="infobox-data" |Users must be at least 14 years old and present a valid passport or ID card. |- ! class="infobox-label" scope="row" |Circulation | class="infobox-data" |1.116 million (2019) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Members | class="infobox-data" |387,000 (2019) |- ! colspan="2" class="infobox-header" style="text-align:center;background: #ededed;" |Other information |- ! class="infobox-label" scope="row" |Budget | class="infobox-data" |2.4 billion [[Russian ruble|₽]] (2019) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Director | class="infobox-data" |[[Vadim Duda]]<span class="noprint" style="font-size:85%; font-style: normal; ">&nbsp;&#x5B;[[:ru:Дуда, Вадим Валерьевич|ru]]&#x5D;</span><ref><cite class="citation web cs1"><span class="cx-segment" data-segmentid="294">[https://web.archive.org/web/20220308101915/https://www.rsl.ru/en/4readers/contacts/main-building/directors-office "Director's Office"]. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="295">''Russian State Library''. </span><span class="cx-segment" data-segmentid="296">Archived from [https://www.rsl.ru/en/4readers/contacts/main-building/directors-office the original] on 8 March 2022<span class="reference-accessdate">. </span></span><span class="cx-segment" data-segmentid="297"><span class="reference-accessdate">Retrieved <span class="nowrap">19 August</span> 2022</span>.</span></cite></ref> |- ! class="infobox-label" scope="row" |Staff | class="infobox-data" |1,699 (2019) |- ! class="infobox-label" scope="row" |Website | class="infobox-data" |<span class="url">[https://www.rsl.ru/en www.rsl.ru/en]</span> |} '''Rossiya davlat kutubxonasi''' ( {{Lang-ru|Российская государственная библиотека|Rossiyskaya gosudarstvennaya biblioteka}}) - [[Moskva|Moskvada]] joylashgan [[Rossiya|Rossiyaning]] uchta yirik [[Milliy kutubxona|milliy kutubxonalaridan]] biri<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Libraries in Russian Federation|url=https://librarymap.ifla.org/countries/Russian%20Federation|qaralgan sana=2022-08-18|ish=IFLA Library Map of the World|nashriyot=International Federation of Library Associations and Institutions|arxivsana=2023-10-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231001161908/https://librarymap.ifla.org/countries/Russian%20Federation}}</ref>. Bu nafaqat mamlakatdagi, balki Yevropadagi va [[Dunyoning eng yirik kutubxonalari|butun dunyodagi eng katta kutubxonalardan biri]] hisoblanadi. Uning hajmi 2020-yil hisobiga koʻra, 47,7millionni tashkil etadi.&nbsp; Bu federal kutubxona {{Efn|The nine libraries with federal status have included the [[Margarita Rudomino All-Russia State Library for Foreign Literature|All-Russia State Library for Foreign Literature]], the [[Russian State Children's Library|Russian Children's Library]], the [[Russian State Library for Young Adults|Young Adults' Library]], the [[Russian State Library for the Blind]] among others<ref>{{Cite book |url=https://archive.org/details/ERIC_ED401892 |title=Preservation Challenges in a Changing Political Climate: A Report from Russia |publisher=The Commission of Preservation and Access |date=September 1996 |pages=3 |via=Internet Archive}}</ref>}} Madaniyat vazirligi, shu jumladan uning fiksal yurisdiktsiyasi tomonidan ham nazorat qilinadi<ref>{{Cite journal|last=Sukhotina|first1=Milena L.|date=2017|title=Contribution of the Federal Libraries of the Ministry of Culture of the Russian Federation to the Continuing Professional Education of Library Staff|url=http://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/article/view/512|journal=Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]|language=Russian|volume=66|issue=4|pages=465–472|doi=10.25281/0869-608X-2017-66-4-465-472|issn=0869-608X}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Kislovskaye|first1=Galina|date=1999|title=Ten Years of Change in Russia and its Effect on Libraries|url=https://liberquarterly.eu/article/view/10149|journal=LIBER Quarterly: The Journal of the Association of European Research Libraries|volume=9|issue=3|pages=268|doi=10.18352/lq.7543|issn=2213-056X}}</ref>. Ushbu kutubxonaning loyihasiga 1862-yilda Moskvada Moskva jamoat muzeyi va "Rumyantsev" muzeyining ochilishida asos solingan. Muzey bir qator to'plamlardan, xususan, graf [[Nikolay Rumyansev|Nikolay Rumyantsevning]] {{Efn|Also spelt ''Rumiantsev''{{Sfn|Grimsted|2015|p=669}}}} kutubxonasi va tarixiy kolleksiyasidan rivojlangan. Kutubxona 1924-yilda Lenin nomi bilan atalgan, xalq orasida "Lenin" kutubxonasi yoki "Leninka" nomi bilan mashhur bo‘lib, hozirgi nomi 1992-yilda qabul qilingan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Information|url=https://www.rsl.ru/en|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220816113201/https://www.rsl.ru/en|arxivsana=16 August 2022|qaralgan sana=2022-08-19|ish=RSL Official website|nashriyot=Russian State Library}}</ref><ref name=":1">{{Konferensiya manbasi|last=Segbert|first=Monika|last2=Vislyi|first2=Alexander|date=2000|title=Creating an Information System for the Russian State Library. A Pilot Project Challenging IT|url=https://archive.ifla.org/IV/ifla66/papers/056-142e.htm|conference=66th IFLA Council and General Conference, Jerusalem, Israel, 13-18 August|publisher=International Federation of Library Associations and Institutions|archiveurl=https://web.archive.org/web/20220901143942/https://archive.ifla.org/IV/ifla66/papers/056-142e.htm|archivedate=1 September 2022}}</ref>. Kutubxonada turli me'moriy uslubdagi bir nechta binolar mavjud{{Sfn|Horecky|1959}}. 2012-yilda kutubxona 275 dan ortiq kitob&nbsp; javonlarni, shu jumladan, 17 milliondan ortiq&nbsp; kitob va seriya jildlari, 13&nbsp;million [[jurnal]], 370&nbsp;mingta musiqa va ovoz yozuvlari, 150 000 xarita va boshqalarni oʻzida saqlagan. Bu yerda dunyoning 247 tilidagi buyumlar mavjud bo'lib, xorijiy qismi butun to'plamning qariyb 29 foizini tashkil qiladi.<ref name="rsl">{{Veb manbasi|sana=2010|sarlavha=Russian State Library|url=http://www.rsl.ru/en|arxivurl=https://web.archive.org/web/20100727034847/https://www.rsl.ru/en|arxivsana=27 July 2010|qaralgan sana=20 November 2010|ish=RSL Official website}}</ref><ref name=":8">{{Veb manbasi|sana=2012-01-01|sarlavha=НАСТОЯЩЕЕ / Интересные факты в цифрах / Краткая статистическая справка (по состоянию на 01.01.2012)|url=http://leninka.ru/index.php?doc=2661|arxivurl=https://archive.today/2014.04.28-120502/http://leninka.ru/index.php?doc=2661|arxivsana=2014-04-28|ish=leninka.ru|til=ru|iqtibos=Состав действующих фондов (по видам изданий): книги и брошюры — 17,8 млн экз.}}</ref> 2017-yilda xoldinglar 360 dan ortiq tillarni qamrab oldi.<ref name=":4">{{Kitob manbasi|url=https://www.rsl.ru/photo/!_ORS/1-O-BIBLIOTEKE/7-documenty/year-report/2019.pdf|title=Годовой отчёт 2019|publisher=Russian State Library|year=2020|location=Moscow}}</ref><ref name=":3">{{Veb manbasi|sarlavha=Collections|url=https://www.rsl.ru/en/funds/|qaralgan sana=2022-09-02|ish=RSL official site}}</ref> == Tarixi == === Rumyantsev kutubxonasi === [[Fayl:Pashkov_house_20190501.jpg|left|thumb| Pashkov uyi, Rossiya davlat kutubxonasining eski binosi. Eng o'ng tomonda yangi tuzilmalar ko'rinadi.]] Kutubxona 1862-yil 1-iyulda Moskvadagi birinchi bepul ommaviy kutubxona sifatida va Moskva jamoat muzeyi ,Rumyantsev muzeyi yoki qisqa qilib aytganda, Rumyantsev kutubxonasining bir qismi sifatida tashkil etilgan.<ref name=":0">{{Veb manbasi|sarlavha=Russian State Library|url=https://www.gpntb.ru/win/libweb/particip/rsl/rsl_e.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190313210943/https://www.gpntb.ru/win/libweb/particip/rsl/rsl_e.htm|arxivsana=13 March 2019|qaralgan sana=2022-08-19|ish=www.gpntb.ru|nashriyot=[[Russian National Public Library for Science and Technology]]}}</ref> Majmuaning Rumyantsev muzeyi qismida rus xalqiga berilgan va [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburgdan]] Moskvaga ko'chirilgan graf [[Nikolay Rumyansev|Nikolay Petrovich Rumyantsevning]] tarixiy kolleksiyasi joylashgan edi. {{Sfn|Stuart|1994}} Uning sovgʻasi barcha kitoblar va qoʻlyozmalarni, shuningdek, keng numizmatik va etnografik kolleksiyani qamrab oladi. Bularni, shuningdek, Sankt-Peterburgdagi [[Ermitaj|Ermitaj muzeyi]] kolleksiyasidan tanlab olingan 200 ga yaqin rasm va 20 000 dan ortiq nashrlarni<ref>{{Veb manbasi|muallif=Kislykh|ism=G.|sarlavha=The history of collecting prints of German School|url=http://germanprints.ru/articles/kollection_history/index.php?lang=en|qaralgan sana=2022-08-20|ish=germanprints.ru|nashriyot=The Pushkin State Museum of Fine Arts}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Pashkovlar uyida (1784—1787 yillarda tashkil etilgan saroy) koʻrish mumkin edi. [[Kreml (qalʼa)|Kreml]] yaqinida). [[Aleksandr II|Rossiya podshosi Aleksandr II]] muzey ochilishiga A.A.Ivanovning “''Xalq oldidagi Masihning koʻrinishi”'' kartinasini sovgʻa qildi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Semenova|first=Natalya|chapterurl=https://books.google.com/books?id=LRttDwAAQBAJ&pg=PT85|title=The Collector: The Story of Sergei Shchukin and His Lost Masterpieces|date=2018|publisher=Yale University Press|isbn=978-0-300-24107-5|language=en|chapter=4}}</ref> Grafning xayrixohligidan chuqur taassurot qoldirgan Moskva fuqarolari yangi muzeyga uning asoschisi nomini berishdi hamda muzeyning kirish qismiga "Graf Rumyantsevdan yaxshi ma'rifat uchun" degan yozuv o'yib yozildi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Ленинке — 160! «На благое просвещение»|url=https://www.rsl.ru/ru/materialyi-novostej/leninke-160-na-blagoe-prosveshhenie|qaralgan sana=2022-08-28|ish=www.rsl.ru|nashriyot=Official site of the Russian State Library|til=ru}}</ref> {{Sfn|Briskman|2019}} Keyingi yillarda muzey kollektsiyasi buyumlar va pullarning koʻplab xayriyalari hisobiga koʻpaydi, shuning uchun tez orada muzeyda Gʻarbiy Yevropa rasmlarining yanada muhim kolleksiyasi, keng qadimiy toʻplam va katta kolleksiya joylashdi. Darhaqiqat, kollektsiya shunchalik ko'paydiki, tez orada Pashkov uyining binolari yetarli bo'lmay qoldi, shu sababli 20-asr oxiridan ko'p o'tmay muzey yonida, xususan, rasmlarni joylashtirish uchun ikkinchi bino qurildi. === Lenin kutubxonasi === [[Fayl:State_Library_named_after_Lenin_(left_wing_of_the_building).jpg|left|thumb| Kutubxonaning asosiy binosi, oldida {{Tillararo havola|Statue of Dostoevsky|ru|Памятник Достоевскому (Москва, РГБ)}}]] [[Oktabr inqilobi|Oktyabr inqilobidan]] so'ng tarkib yana keskin o'sdi, bo'sh joy yetishmasligi dolzarb muammoga aylandi. O'tkir moliyaviy muammolar ham yuzaga keldi, chunki muzeyni moliyalashtirish uchun pulning katta qismi bir necha yil oldin qurib bitkazilgan va Rumyantsev muzeyi rolini o'z zimmasiga olgan Pushkin muzeyiga tushdi. Shuning uchun 1925-yilda Rumyantsev muzeyini tarqatib yuborish hamda uning kolleksiyalarini mamlakatdagi boshqa muzey,muassasalarga tarqatish to'g'risida qaror qabul qilindi. To'plamlarning bir qismi, xususan, G'arbiy Yevropa san'ati shuningdek, antiqa buyumlar ham Pushkin muzeyiga topshirildi. Pashkov uyi ( Moxovaya ko'chasi, 3-uyda ) Rossiya davlat kutubxonasining eski binosi deb o'zgartirildi. Moxovaya va Vozdvijenka ko‘chalari burchagidagi eski davlat arxivi binosi buzib tashlandi, o‘rniga esa yangi binolar qurildi. 1925-yilda kutubxona '''SSSR VI Lenin nomidagi Davlat kutubxonasi''' deb o'zgartirildi. Shu tariqa u "Leninka" laqabini oldi.<ref>{{Veb manbasi|sana=2014|sarlavha=Russian State Library|url=http://www.rsl.ru/en|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140528122617/http://www.rsl.ru/en|arxivsana=28 May 2014|qaralgan sana=2 April 2014|ish=RSL Official website}}</ref> [[Fayl:The_Soviet_Union_1939_CPA_655_stamp_(Lenin_Library).jpg|thumb| Yangi kutubxona binosining birinchi qismi qurib bitkazilganligini bildiruvchi 1939 yil pochta markasi;<ref>{{Cite journal|last=Eberhart|first1=George M.|date=1982|title=Biblio-Philately: Libraries and Librarians on World Postage Stamps|url=https://www.jstor.org/stable/25626019|journal=American Libraries|volume=13|issue=6|pages=382–386|jstor=25626019|issn=0002-9769|quote=the stamp recognized the first completed part of a new library building}}</ref> 1600 ta chop etilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Architecture. USSR (Soviet Union) and Russia Postage - Stamps. 1918 - 2000. Sets, souvenir sheets, single stamps|url=http://www.stamprussia.com/architec.htm|ish=Stamp Russia}}</ref>]] Lenin kutubxonasining yangi binolarini loyihalash 1927-yil, dekabr oyida e'lon qilingan tanlov orqali hal qilinishi kerak edi. &nbsp;Tanlov ochiq tarkibga ega bo'lib, boshqa me'morlar taklifnoma orqali taklif qilindi. {{Sfn|Udovički-Selb|2009}} {{Sfn|Cheredina|Rybakova|2021}} Birinchi turda bir jamoa g'alaba qozongan bo'lsa, Vladimir Shchuko va Vladimir Gelfreyxdan iborat jamoaning boshqa dizayni tanlandi. {{Sfn|Udovički-Selb|2009}} {{Sfn|Cheredina|Rybakova|2021}} Ushbu maxsus dizayn yanada katta darajada o'zgartirildi. {{Sfn|Cheredina|Rybakova|2021}} Birinchi bosqichning qurilishi uchun 1929-yilda ruxsat berilgan va oradan bir yil oʻtib-1930-yilda boshlangan. {{Sfn|Udovički-Selb|2009}}<ref name="B1">{{Veb manbasi|sarlavha=History of the Russian State Library (in Russian). 1917–1941, p. 4|url=http://old.rsl.ru/history/xxcentury4.htm|arxivurl=https://archive.today/20080209130159/http://old.rsl.ru/history/xxcentury4.htm|arxivsana=2008-02-09|qaralgan sana=2008-12-10|ish=RSL Official website}}</ref> Mashhur haykaltaroshlar orasida [[Matvey Manizer]] ham bor edi. {{Sfn|Cheredina|Rybakova|2021}}<ref>{{Kitob manbasi|last=Berton|first=Kathleen|url=https://archive.org/details/moscowarchitectu00murr|title=Moscow: An Architectural History|publisher=St. Martin's Press|year=1977|isbn=0-312-54888-5|pages=228}}</ref>Birinchi bosqich 1941-yilda yakunlandi<ref>{{Veb manbasi|muallif=Раппапорт|ism=А.Г.|sana=1 January 2006|sarlavha=Библиотека Ленина|url=https://archi.ru/elpub/91120/biblioteka-lenina|ish=Архи Ру|til=ru}}</ref> Bu jarayonda bino 1927-1928 yillardagi qat'iy modernizmdan kelib chiqib, Sovetlar Saroyining ''zamonaviylashtirilgan neoklassitsizm'' tashqi ko'rinishiga ega bo'ldi (Shchuko va Gelfreyx tomonidan loyihalashtirilgan).<ref>{{Kitob manbasi|last=Ikonnikov, A. V.|language=ru|title=Architecture of Moscow, 20th Century. [Arkhitektura Moskvy. XX vek]|publisher=Moskovsky Rabochy|year=1984|pages=98–99}}</ref> {{Sfn|Cheredina|Rybakova|2021}} Shchuko rejasining oxirgi komponenti, 250 oʻrinli oʻqish zali 1945-yilda ochilgan; keyingi qoʻshimchalar 1960-yilgacha davom etdi.<ref name="B2">{{Veb manbasi|sana=|sarlavha=History of the Russian State Library (in Russian). 1945–1992, p. 1|url=http://old.rsl.ru/history/xxcentury8.htm|arxivurl=https://web.archive.org/web/20080224210912/http://old.rsl.ru/history/xxcentury8.htm|arxivsana=2008-02-24|qaralgan sana=2008-12-10|ish=RSL Official website}}</ref> Bu davrda kutubxona “ommaviy kutubxona” sifatida belgilandi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} {{Sfn|Horecky|1959}} Lenin kutubxonasi markaziy kutubxona, milliy ombor, kutubxonalar bilan bogʻliq boʻlgan sohalar boʻyicha ilmiy-tadqiqot muassasasi va bibliografiyalar yigʻish bilan shugʻullanuvchi markaz edi. {{Sfn|Horecky|1959}} Haykallari esa uni "SSSRda kommunizm rivojlanishiga hissa qo'shadigan" muassasa sifatida ham belgilab qo'ygan. {{Sfn|Horecky|1959}} Uning kunlik ishtirokchilari taxminan 5000 dan 6000 gacha edi.{{Sfn|Horecky|1959}} [[Fayl:Moscow_RSL_main_building_asv2019-06_img1.jpg|thumb| Uchinchi o'qish xonasi, eng kattasi.<ref name=":8">{{Veb manbasi|sana=2012-01-01|sarlavha=НАСТОЯЩЕЕ / Интересные факты в цифрах / Краткая статистическая справка (по состоянию на 01.01.2012)|url=http://leninka.ru/index.php?doc=2661|arxivurl=https://archive.today/2014.04.28-120502/http://leninka.ru/index.php?doc=2661|arxivsana=2014-04-28|ish=leninka.ru|til=ru|iqtibos=Состав действующих фондов (по видам изданий): книги и брошюры — 17,8 млн экз.}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[https://archive.today/2014.04.28-120502/http://leninka.ru/index.php?doc=2661 "НАСТОЯЩЕЕ / Интересные факты в цифрах / Краткая статистическая справка (по состоянию на 01.01.2012)"] &#x5B;PRESENT / Interesting facts in numbers / Brief statistical information (as of 01.01.2012)&#x5D;. ''leninka.ru'' (in Russian). 1 January 2012. </cite></ref> Eng oxirida Lenin haykali. Devor bo'ylab büstlar.]] [[Fayl:Moscow_RSL_main_building_asv2019-06_img5.jpg|thumb| Kichikroq o'qish xonalaridan biri]] Sovet Ittifoqidagi barcha bosma nashrlarning nusxalari 10ga yaqin muassasaga yuborilgan. Lenin kutubxonasi uchta nusxani oldi, kutubxona ulardan kitob almashish yoki boshqa kutubxonalarga tarqatish uchun foydalanishi mumkin edi. Lenin kutubxonasi 1955-yilgacha Xalqaro kitob almashinuvida ishtirok etishga ruxsat berilgan ikki muassasadan biri edi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} {{Sfn|Horecky|1959}} Bu davrda kutubxonaga kelgan xalqaro kitoblar soni 40 000 dan oshdi, asosiy qismini esa fanga oid kitoblar tashkil etdi. {{Sfn|Horecky|1959}} 1950-yillarning oʻrtalarida kutubxona 60 ta davlat bilan almashuv olib bordi. {{Sfn|Horecky|1959}} Kutubxona, shuningdek, mahalliy va xorijiy kutubxonalardan kitoblarni qarzga olib, oʻzlashtirgan. {{Sfn|Horecky|1959}} Lenin kutubxonasi boshqa uchta muassasa bilan birgalikda 1707-1957-yillar katalogi bo'yicha hamkorlik qildi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} {{Sfn|Horecky|1959}} 1961-yilda kutubxonada 22ta oʻquv zali mavjud edi; 1976- yilda 22 o'quv zalida kuniga 8000 kishi tashrif buyurgan. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}}<ref>{{Cite journal|last=Delougaz|first1=Nathalie P.|last2=Martin|first2=Susan K.|last3=Wedgeworth|first3=Robert|date=1977|title=Libraries and Information Services in U.S.S.R.|url=https://archive.org/details/sim_special-libraries_july-august-1977_68_7-8|journal=Special Libraries|volume=68|issue=7/8|pages=254|issn=0038-6723}}</ref> Ma'lumotnomalar va bibliografiya bo'limi kitobxonlarga kitob topishda yordam bergan. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} Kutubxona boshqa kutubxonalarga ham kitob tanlashda yordam berdi. Bu tavsiyalar uch yuzdan ortiq sahifaga yetishi mumkin. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} Kutubxona xodimlari 1961-yilda 1750 kutubxonachi, 400 texnik xodimlar, uy xoʻjaligi va yordamchi xodimlardan iborat edi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} Kutubxona fondi yiliga ikki marta tozalandi va yil davomida kuzatildi. Muammolar ko'rsatilgan kitoblar saqlash bo'limiga yuborildi. Bu bo'lim bir yilda 380 000 sahifaga tashrif buyurdi. Mikrofilmni saqlashga maxsus kinematografiya instituti yordam berdi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} 1961-yilgacha faqat Lenin kutubxonasi yetarli miqdordagi mikrofilmlarni qayta ishlash va nusxalash uchun yaxshi jihozlangan edi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} Yevgeniy Pauer kutubxonada "o'n ikkita kamerali mikrofilm laboratoriyasi, ulardan oltitasi Eastman Kodak Microfile boshi, ustuni va ob'ektividan foydalangan holda gibrid dizayndagi mikrofilm laboratoriyasi; nemis dizayni asosidagi nusxa ko'chirish taxtasi va chiroqlar hamda kitob beshigi" borligini aytdi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} 1968-yilda bino o'z quvvatiga erishdi va kutubxona Ximki shahrida gazetalar, ilmiy ishlar va asosiy omborlardan talab past bo'lgan kitoblarni saqlash uchun mo'ljallangan yangi depozitariy qurilishini boshladi. Ximki kutubxonasining birinchi bosqichi 1975-yilda qurib bitkazildi.<ref name="B2" /> 1922-yildan 1991-yilgacha [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSRda]] nashr etilgan har bir kitobning kamida bitta nusxasi kutubxonaga topshirildi, bu amaliyot bugungi kunda ham xuddi shunday usulda davom etmoqda, kutubxona qonun bilan qonuniy depozit kutubxonasi sifatida belgilangan. {{Sfn|Horecky|1959}}<ref>{{Cite journal|last=Sakharov|first1=N. A.|date=2018-12-07|title=Legal Deposit System in Russia: Stages of Development and Contemporary State|url=https://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/article/view/1382|journal=Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]|volume=67|issue=5|pages=487–499|doi=10.25281/0869-608X-2018-67-5-487-499|issn=2587-7372}}</ref> === Rossiya davlat kutubxonasi === 1992-yilda Prezident [[Boris Yeltsin]] tomonidan kutubxona Rossiya Davlat kutubxonasi deb o'zgartirildi.<ref>{{Cite journal|title=Creating a National Library for the Workers' State: The Public Library in Petrograd and the Rumiantsev Library under Bolshevik Rule|last=Stuart, Mary|journal=The Slavonic and East European Review|date=April 1994|volume=72|issue=2|pages=233–258|jstor=4211475}}</ref> Milliy kutubxona sifatida uning qonuniy vakolati 1994-yilda qabul qilingan “Kutubxona ishi toʻgʻrisida”gi federal qonunga muvofiq etib belgilandi.<ref name=":0"/><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=РОССИЙСКАЯ ФЕДЕРАЦИЯ ФЕДЕРАЛЬНЫЙ ЗАКОН О БИБЛИОТЕЧНОМ ДЕЛЕ|url=https://www.rsl.ru/photo/!_ORS/1-O-BIBLIOTEKE/7-documenty/fz/FZ-78_11062021.pdf|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220331234351/https://www.rsl.ru/photo/!_ORS/1-O-BIBLIOTEKE/7-documenty/fz/FZ-78_11062021.pdf|arxivsana=31 March 2022|qaralgan sana=19 August 2022}}</ref><ref>{{Cite journal|last=Sakharov|first1=N. A.|date=2014-12-28|title=The Federal Law «On Librarianship»: the Results of 20 Year-Long Work|url=http://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/article/view/116|journal=Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]|issue=6|pages=20–28|doi=10.25281/0869-608X-2014-0-6-20-28|issn=2587-7372}}</ref> Kutubxonaning milliy roli shundan iboratki, u davlat hujjatlari, chet el hujjatlari uchun depozitariy, qurolli kuchlar kutubxonasi va kutubxonalararo tizimning markazidir.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=The Russian State Library|url=https://diss.rsl.ru/?menu=infoblocken/rgb/&lang=en|qaralgan sana=2022-09-02|ish=Digital Dissertations Library, RSL}}</ref><ref name=":7">{{Cite journal|last=Kasinec|first1=Edward|date=2001|title=A Soviet Research Library Remembered|url=https://www.jstor.org/stable/25548888|journal=Libraries & Culture|volume=36|issue=1|pages=16–26|issn=0894-8631|jstor=25548888}}</ref> Rossiya Davlat kutubxonasi rasmiy ravishda milliy kutubxonaga aylanishidan oldin ham, Rossiya Milliy kutubxonasining oldingi versiyasi bo'lgan Rossiya Sovet Federativ Sotsialistik Respublikasining M.Y.Saltikov-Shchedrin nomidagi davlat ommaviy kutubxonasi bilan ma'lum darajada hamkorlik qilgan. 1795-yildan milliy kutubxona<ref name=":6">{{Kitob manbasi|last=Zaitsev|first=Vladimir|url=https://archive.org/details/booksbricksbytes0000unse|title=Books, Bricks and Bytes: Libraries in the Twenty-first Century|date=1998|publisher=Transaction Publishers|isbn=1-56000-986-1|editor=Graubard|page=296|chapter=Problems of Russian Libraries in an Age of Social Change}}</ref> Rossiya Davlat kutubxonasi ham milliy kutubxonaga aylangandan so'ng, ikki milliy kutubxona 1996-yilda qonuniy omonatlarni saqlash va takroriy nusxalarni bartaraf etish kabi funktsiyalar bo'yicha hamkorlik asoslarini yaratdi.<ref name=":6" /> "Leninka" o'quv zallari mavzu va format bo'yicha tashkil etilgan. Kitobxonlar tegishli ma'lumotga ega bo'lishlari kerak edi.<ref name=":7" /> Elita ham, olimlar ham ulardan foydalangan.<ref name=":7" /> "Madaniyat" milliy loyihasi doirasida Rossiya davlat kutubxonasi butun mamlakat bo'ylab kutubxonalarni rivojlantirishga protsessual yordam ko'rsatadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Culture (project Culture)|url=https://xn--80aacacvtbthqmh0dxl.xn--p1ai/en/map/#link3778|qaralgan sana=4 September 2022|ish=Next Generation Library|nashriyot=Department of Model Libraries, Russian State Library. Ministry of Culture, Russian Federation.}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=24 January 2020|sarlavha=The Russian State Library: Model Libraries|url=https://www.cenl.org/the-russian-state-library-model-libraries/|qaralgan sana=2022-09-04|ish=|nashriyot=The Conference of European National Librarians (CENL)}}</ref> Kutubxona o‘z fondidagi “kubok” buyumlarini aniqlash va hujjatlashtirishni ham o‘z zimmasiga oldi.<ref>{{Cite journal|last=Grirnsted|first1=Patricia Kennedy|date=2002|title=Twice Plundered, but Still Not Home from the War: The Fate of Three Slavic Libraries Confiscated by the Nazis from Paris|journal=Solanus|volume=16|pages=66|issn=0038-0903}}</ref> Pashkov uyini ta'mirlash 2007-yilda yakunlandi.<ref>{{Konferensiya manbasi|date=24-27 September 2008|title=Russian Federation, Country Report|url=https://www.cenl.org/wp-content/uploads/2019/07/RSL_annual_report_2007.pdf|conference=22nd Conference of European National Librarians (CENL), Zagreb, Croatia}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Kishkovsky |first=Sophia |date=2008-05-08 |title=A Treasure Is Restored, With Culture Its Bounty |language=en-US |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2008/05/08/world/europe/08pashkov.html |issn=0362-4331}}</ref> So'nggi paytlarda asosiy ko'rgazma maydonlaridan biri bu- Ivanovo zali.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Russian State Library|url=https://eng.rudn.ru/cooperation/employment-partnerships/partners/russian-state-library/|qaralgan sana=2022-09-05|ish=Peoples' Friendship University of Russia}}</ref> Doimiy eksponat kitob muzeyi shaklida mavjud.<ref>{{Cite journal|last=Zolotova|first1=M. B.|date=2014|title=Museum of Book at the Russian State Library: Development of Idea and Contemporary Cultural-Informational Challenges|url=http://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/article/view/92|journal=Bibliotekovedenie|issue=5|pages=8–12|doi=10.25281/0869-608X-2014-0-5-8-12|issn=2587-7372}}</ref> Kutubxona koʻplab tadbirlar ham o'tkazadi; Masalan, 2019-yil may oyida Noize MC eng katta o'quv zalida ma'ruza o'qidi va undan keyin kutubxonaning kiraverishidagi Marmar zinapoya oldida boshqa rep san'atkorlari chiqish qilishdi.<ref name=":4" /> == Xoldinglar == Kutubxona graf [[Nikolay Rumyansev|Nikolay Petrovich Rumyantsevning]] shaxsiy kutubxonasi va tarixiy kolleksiyasidan kelib chiqqan. {{Sfn|Grimsted|2015}} 1826- yilda vafot etganida, u taxminan 28 000–29 000 kitobdan iborat edi.<ref>{{Kitob manbasi|last=FitzLyon|first=Kyril|url=https://books.google.com/books?id=u8D75IzFL4YC&pg=PA309|title=The Companion Guide to St Petersburg|date=2003|publisher=Companion Guides|isbn=978-1-900639-40-8|language=en}}</ref><ref>{{Kitob manbasi|last=Solovjeva|first=Tatiana|title=To The Piers of the English Embankment|url=https://archive.org/details/kprichalamanglii0000solo|publisher=ICAR (ИКАР) Publishers|year=1998|isbn=5-85902-102-X|series=Along «The Main Street» of St. Petersburg. Vol 6.|location=|pages=[https://archive.org/details/kprichalamanglii0000solo/page/n140 137]|language=Russian, English}}</ref> 1899-yilga kelib, Moskva jamoat hamda Rumyantsev muzeyi kutubxonasi yarim million jildga o'sdi, shuningdek, keyingi yigirma yil ichida birinchi o'rinni egalladi.&nbsp;<ref name=":4"/><ref name=":2">{{Kitob manbasi|last=Harris|first=Michael H.|url=https://books.google.com/books?id=KQ3FmadbMvkC&pg=PA210|title=History of Libraries of the Western World|date=1999|publisher=Scarecrow Press|isbn=978-0-8108-7715-3|pages=210}}</ref> To'plam sotib olish, ekspropriatsiya orqali sezilarli darajada kengaytirildi.<ref name=":2" /> 1951-yilda Lenin kutubxonasi dunyodagi eng katta kitoblar to'plamiga ega edi<ref>{{Cite journal|last=Kazakevich|first1=Vladimir D.|date=September 1951|title=World's Biggest Library|url=https://archive.org/details/sim_update-ussr_1951-09_19_7/page/50|journal=New World Review|volume=19|issue=7|pages=50–52}}</ref>, u kamida 1973-yilgacha eng ulkan bo'lib qoladi.<ref>{{Kitob manbasi|last=Showers|first=Victor|url=https://archive.org/details/worldinfigures0000show|title=The World in Figures|publisher=John Wiley & Sons|year=1973|isbn=0-471-78859-7|pages=184, 186}}</ref> 1959-yilda Lenin kutubxonasining to'plamlari 20milliondan oshdi&nbsp;.<ref name=":4" /> 1961-yilda nodir nashrlar soni 250 mingni tashkil etdi. 11—15-asrlarga oid qoʻlyozmalar soni 30 000 tani tashkil etgan. Tarixiy ashyolar soni 600 000 dan iborat edi. {{Sfn|Ruggles|Swank|1962}} Lenin kutubxonasida kitob boshqa mezonlar bilan birga besh yoki undan ortiq sahifali nashr sifatida belgilangan. {{Sfn|Horecky|1959}} 1994-yilda xoldinglar soni 40milliondan oshdi&nbsp;<ref name=":4" /> [[Fayl:State_Library_named_after_Lenin_(wide_view).jpg|thumb| 19 qavatli depozitariyni fonda ko'rish mumkin, dan<bdi> Moxovaya ko'chasi</bdi>]] [[Fayl:Shchusev_Museum_of_Architecture_moscow_january_2019.jpg|thumb| Depozitariy Starovagankovskiy ko'chasidan, Shchusev arxitektura muzeyi yaqinida ko'rinib turibdi]] 2000-yilda fondlar tirik va o'lik tillardagi kitoblardan iborat 42 million buyumni tashkil etdi.<ref name=":1"/> O'sha yili kutubxonaga 357 000 ming nusxadan ortiq hujjatlar, shu jumladan xorijiy adabiyotlar kelib tushdi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Russian State Library in 2000. Annual Report. To the Conference of European National Librarians.|url=https://www.cenl.org/wp-content/uploads/2019/07/russia-moscow00-01.pdf|ish=CENL}}</ref> Xoldinglar VI asrga oid qoʻlyozmalar toʻplami,<ref name=":1" /> oilaviy va mulk arxivlari, shu jumladan sanoat va yerga egalik qiluvchi sulolalar arxivlari, turli spektrdagi taniqli shaxslarning shaxsiy hujjatlari va avtograflar toʻplamini oʻz ichiga oladi. {{Sfn|Grimsted|2015}} To'plamga Gutenberg Injil,<ref>{{Cite journal|last=Hetzer|first1=Armin|date=1996|others=Translated from German and Russian by Gregory Walker|title='The Return from the States of the Former Soviet Union of Cultural Property Removed in the 1940s' as a Bibliographical Undertaking|url=https://archive.org/details/solanusnewseries_0010|journal=Solanus|volume=10|issn=0038-0903|quote=The 'trophy' books fulfilled a threefold function. A part of them consisted of trophies in the stricter sense, for example the Gutenberg Bible now held in the Russian State Library (formerly the Lenin Library). Such books are not put to use for practical purposes: they are simply objects of beauty. Another part was ... [p. 17]}}</ref> Ivan Fedorovning " Havoriylar " (1564) va [[Nicolaus Copernicus|Nikolay Kopernik]], [[Charles Darwin|Charlz Darvin]] va [[Isaac Newton|Isaak Nyuton]] asarlarining birinchi nashrlari kiradi. {{Sfn|Horecky|1959}} Birlashgan Millatlar Tashkilotining hujjatlari soni 250 000 dan ortiq.<ref>{{Veb manbasi|muallif=Fedorov|ism=Victor Vasilievich|sana=2002|sarlavha=The changing role of the Dag Hammarskjöld Library: Bridging the Information Gap between the developed and developing countries|url=https://www.un.org/depts/dhl/dag/symposium_docs/fedorov.pdf|qaralgan sana=2 September 2022|ish=UN}}</ref> Xoldinglar xaritalar, harbiy adabiyotlar, musiqa va tovush to'plamlari, sharq adabiyoti, gazetalar va dissertatsiyalarni o'z ichiga oladi.<ref name=":3"/> 2017-yilda xoldinglar 360 tilda 47 milliondan oshib ketdi.<ref name=":4"/><ref name=":3" /> Elektron kutubxona boʻlimi 1990-yillarning oʻrtalarida tashkil etilgan.<ref name=":5">{{Cite journal|last=Davydova|first1=Nadezhda R.|date=2019-05-27|title=Electronic Library of the RSL: Development Stages and Features of Formation of Digital Collections|url=https://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/article/view/1396|journal=Bibliotekovedenie [Russian Journal of Library Science]|volume=68|issue=2|pages=144–154|doi=10.25281/0869-608X-2019-68-2-144-154|issn=2587-7372}}</ref> Uning birinchi to'plamiga rus tilidagi 900 000 tezis kiritilgan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Digital library|url=http://elibrary.rsl.ru/?lang=en|qaralgan sana=2022-09-04|ish=elibrary.rsl.ru|nashriyot=Russian State Library}}</ref> Birlashgan Millatlar Tashkilotining " Jahon xotirasi" dasturi Arxangelsk Xushxabari (1092 yil) va eski rus gazetalari, xaritalari, plakatlari kabi raqamlashtirilgan narsalar bilan ishtirok etdi.<ref name=":5" /><ref>{{Kitob manbasi|url=https://archive.org/details/memoryofworldthe0000unse|title=Memory of the World|publisher=Collins. UNESCO|year=2012|isbn=9789231042379}}</ref> Elektron kutubxonaning dastlabki kolleksiyasini raqamlashtirish AQSh [[Kongress kutubxonasi]],<ref name=":5" /><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=About this collection, Meeting of Frontiers|url=https://www.loc.gov/collections/meeting-of-frontiers/about-this-collection/|qaralgan sana=2022-09-04}}</ref> [[Yevropa Ittifoqi]] bilan amalga oshirilgan loyihalar orqali ham kengaytirildi.<ref>{{Cite journal|date=2000|editor-last=Hattery|editor-first=Maxine|title=Abazas to Yukagirs: Russia in a database, library and digital collection|url=https://archive.org/details/sim_information-retrieval-library-automation_2000-02_35_9|journal=Information Retrieval and Library Automation|volume=35|issue=9|pages=1–3}}</ref> Musiqa bilan bog'liq holda, eski bosma musiqani raqamlashtirish uni saqlab qolish hamda oson tarqatish , shuningdek qiziquvchilarga, jumladan, tadqiqotchilarga kirish imkonini beradi; raqamlashtirish, shuningdek, badiiy tabiatni, muqovalardagi san'atni,egalarining belgilarini va boshqalarni qo'lga kiritishga harakat qiladi.<ref>{{Cite journal|last=Semenyuk|first1=Alla|date=2007|title=The digital collection of Russian music of the first half of the nineteenth century (from the Russian State Library stocks)|url=https://www.jstor.org/stable/23511890|journal=Fontes Artis Musicae|volume=54|issue=4|pages=528–530|issn=0015-6191|jstor=23511890}}</ref> Raqamli dissertatsiyalar kutubxonasi 2003- yilda tashkil etilgan. Yillik qo'shimchalar bilan uning hajmi o'sib borar ekan, Raqamli dissertatsiya kutubxonasining virtual o'qish zallari soni, shu jumladan, boshqa mamlakatlarda ham ko'paydi.<ref>{{Cite journal|last=Avdeeva|first1=Nina|date=June 2010|title=Innovative services for libraries through the Virtual Reading Rooms of the Digital Dissertation Library, Russian State Library|url=https://www.ifla.org/wp-content/uploads/2019/05/assets/hq/publications/ifla-journal/ifla-journal-36-2_2010.pdf|journal=[[IFLA Journal]]|volume=36|issue=2|pages=138–145|doi=10.1177/0340035210369738|issn=0340-0352}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=8 December 2015|sarlavha=Russian State Library's Reading Rooms Open in Hungary|url=https://russkiymir.ru/en/news/199703/|qaralgan sana=2022-09-07|ish=Russikiy Mir|arxivsana=2022-09-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220907072413/https://russkiymir.ru/en/news/199703/}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Virtual reading rooms|url=https://diss.rsl.ru/?menu=catalog&lang=en|qaralgan sana=7 September 2022|ish=Digital Dissertation Library|nashriyot=Russian State Library}}</ref> == Tadqiqotlar va nashrlar == Kutubxona kutubxonashunoslik va unga aloqador sohalarda tadqiqot olib boradigan muassasadir.<ref>{{Cite journal|last=Samarin|first1=A.|last2=Tikunova|first2=I.|date=2019|title=Scientific work of the Russian State Library: Its subjects and presentation of results|url=https://ntb.gpntb.ru/jour/article/view/466|journal=Scientific and Technical Libraries|issue=8|pages=5–19|doi=10.33186/1027-3689-2019-8-5-19|issn=1027-3689}}</ref> Lenin nomidagi kutubxona, shu jumladan kutubxonaga rahbarlik qilish va tadqiqot byurosi ko'plab nashrlarga ega edi {{En dash}} to'plamlar, qo'llanmalar va kataloglar, kitoblar targ'ibotlari, bibliografik ro'yxatlar, ijtimoiy-siyosiy mavzulardagi ishlar, texnik nashrlar va san'atga oid nashrlar ''va shu kabilar.'' {{Sfn|Horecky|1959}} {{Tillararo havola|Bibliotekovedenie (Russian Journal of Library Science)|ru|Библиотековедение (журнал)}} 1952-yilda tashkil etilgan va hozirgi nomini 1993-yilda olgan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=История журнала|url=https://bibliotekovedenie.rsl.ru/jour/about/history|qaralgan sana=2022-08-28|ish=bibliotekovedenie.rsl.ru|nashriyot=Department of Periodicals, Russian State Library}}</ref><ref>{{Konferensiya manbasi|last=Shibaeva|first=Ekaterina A.|date=2018|title=The Russian State Library International Cooperation and Communication Program for Library Professionals|url=http://library.ifla.org/id/eprint/2350/|conference=IFLA WLIC 2018 – Kuala Lumpur, Malaysia – Transform Libraries, Transform Societies}}{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite journal|last=Volodin|first1=Boris|date=2001|title=Foreign Libraries in the Mirror of Soviet Library Science during the Cold War|url=https://www.jstor.org/stable/25548903|journal=Libraries & Culture|volume=36|issue=1|pages=204–210|jstor=25548903|issn=0894-8631|quote=The leading Russian professional journal, Bibliotekovedenie (Library Science), generally addresses domestic issues, with essays on foreign library theory and practices only published by way of a special exception.}}</ref> {{Tillararo havola|Observatory of Culture|ru|Журнал-обозрение «Обсерватория культуры»|nobold=}} jurnali 2004-yilda tashkil etilgan<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Journals and magazines|url=https://www.rsl.ru/en/products/journals-n-magazines/|qaralgan sana=2022-08-28|ish=www.rsl.ru|nashriyot=Russian State Library}}</ref> “Vostochnaya kollektsiya” jurnali 1999-2015-yillarda nashr etilgan, shu davrda 61 ta soni 1200 dan ortiq maqolalar bilan chop etilgan.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=ПЯТНАДЦАТЬ ЛЕТ СРЕДИ БИБЛИОТЕКАРЕЙ И ВОСТОКОВЕДОВ|url=http://orient.rsl.ru/|qaralgan sana=28 August 2022|ish=orient.rsl.ru|nashriyot=Russian State Library}}</ref><ref>{{Veb manbasi|sana=1 July 2015|sarlavha=Журнал «Восточная коллекция» прекращает существование|url=https://koryo-saram.site/zhurnal-vostochnaya-kollektsiya-prekrashhaet-sushhestvovanie/|qaralgan sana=28 August 2022|ish=koryo-saram.site}}</ref> Pashkov Dom nashriyoti 1998-yilda tashkil etilgan va kutubxonaning nashriyotchisi sifatida faoliyat yuritadi.<ref>{{Veb manbasi|sarlavha=Russian State Library 2022|url=https://librarypublishing.org/directory/russian-state-library-2022/|qaralgan sana=2022-08-28|ish=Library Publishing Coalition|arxivsana=2022-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220813125007/https://librarypublishing.org/directory/russian-state-library-2022/}}</ref> Kutubxona haqidagi kitoblar orasida S.V.Jitomirskayaning ''“Prosto jizn”'' va V.V.Fedorovning "''Rossiiskaia gosudarstvennaia biblioteka" asarlari ham mavjud''<ref>{{Cite journal|last=Kasinec|first1=Edward|last2=Kogan|first2=Elena|date=2009|title=Rossiiskaia gosudarstvennaia biblioteka [The Russian State Library]: V. V. Fedorov, ed. Moscow: Red.‐izd. tsentr "Klassika," 2006. 573 pp., ISBN: 9785945250420.|url=http://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/15228880902774370|journal=Slavic & East European Information Resources|language=en|volume=10|issue=1|pages=102–106|doi=10.1080/15228880902774370|issn=1522-8886}}</ref> == Manbalar == {{Notelist}} [[Turkum:Milliy kutubxona]] 9e5a2enjhfha22x6rihce3s2304ts4s 0 938778 6304978 6121064 2026-10-11T09:20:09Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304978 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi|ismi=Shanthanu Bhagyaraj|portret=Shanthanu Bhagyaraj at Vaaimai Press Meet.jpg|tavsif=Shanthanu Bhagyaraj at Vaaimai Press Meet|tavallud sanasi={{Birth date and age|1986|08|24|df=y}}|otasi=[[K. Bhagyaraj]]|onasi=[[Poornima Bhagyaraj]]|faoliyat_yillari=1998 (Child artist)<br/> 2008–present|turmush oʻrtogʻi={{marriage |Kiki Vijay|2015}}}} [[Category:Articles with hCards]] '''Shanthanu Bhagyaraj''' 1986-yil 24-avgustda tugʻilgan [[Hindiston|hind]] [[aktyor]]i boʻlib, asosan, [[Tamil tili|tamil]] tilidagi filmlarda ishlagan. Aktyorlar [[K. Bhagyaraj]], Poornima Bhagyarajning oʻgʻli Shanthanu " ''Sakkarakatti'' " 2008-yilda romantik komediyasida bosh [[aktyor]] sifatida debyut qilishdan oldin otasining ''"Vettiya Madichu Kattu"'' 1998-yilda filmida bolalar rassomi sifatida paydo boʻlgan. Bundan tashqari, uning rafiqasi bilan [https://youtube.com/channel/UCZVSTPYcwi3WaWouumS7WPQ "Sevgi Shanthnu Kiki"] deb nomlangan [[YouTube]] kanali mavjud. == Karyera == === 1998—2008-yillar === Shanthanu aktyorlik debyutini otasi [[K. Bhagyaraj|Bhagyarajning]] ''"Vettiya Madichu Kattu"'' 1998-yildagi filmida bolalar rassomi sifatida paydo boladi, keyin esa singlisi [[K. Bhagyaraj|Saranya Bhagyarajning]] " ''Parijatam'' " 2006-yildagi debyut loyihasida otasining rejissyor yordamchisi sifatida ishlaydi. Shanthanu oʻzining birinchi bosh rolini kollejda ishlangan ''"Sakkarakatti"'' 2008-yilda romantik komediyasida, Ishita Sharma va Vedhika aktrisalari bilan birga ijro etgan. Uning ijrosi Behindwoods.com saytida turli baholarga sazovor boʻldi: "Shanthanu nozik chizilgan qahramon rolini oʻynashi kerak, lekin u har bir ishiga kuch va joziba bagʻishlaydi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/sakkarakatti-review.html|sarlavha=Sakkarakatti movie review|ish=Behindwoods.com|sana=5 December 2007|qaralgan sana=2012-02-20}}</ref>. Sify.com saytidagi yana bir tanqidchining ta'kidlashicha, u "bu kunlarda juda kam uchraydigan yulduzlik xususiyatiga ega, lekin u shunchaki oʻz qahramonlari va raqslari bilan ishqiy munosabatda boʻlgan rolda behuda ketgan"<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/sakkarakatti-review-tamil-14767516.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20140123085050/http://www.sify.com/movies/sakkarakatti-review-tamil-14767516.html|arxivsana=2014-01-23|sarlavha=Movie Review:Sakkarakatti|ish=[[Sify]]|qaralgan sana=2012-02-20}}</ref>. AR Rahman tomonidan yaratilgan mashhur saundtrekka ega boʻlishiga qaramay, film asosan salbiy sharhlarni oldi va kassa muvaffaqiyatsizlikka uchraydi. Film salbiy qabul qilinganiga qaramay, Shanthanu Filmfare mukofotlari va Vijay mukofotlarida eng yaxshi erkak debyut aktyori mukofoti bilan taqdirlandi<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.nowrunning.com/movie/3088/tamil/sakkara-katti/1833/review.htm|sarlavha=Sakkara Katti Review - Tamil Movie Review by PVS|nashriyot=Nowrunning.com|sana=28 September 2008|qaralgan sana=2012-02-20|arxivsana=2012-10-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121013183511/http://www.nowrunning.com/movie/3088/tamil/sakkara-katti/1833/review.htm}}</ref>. === 2009–2012-yillar === ''Sakkarakattidan'' keyin Shanthanu farishta tomonidan qutqarilgan oʻz joniga qasd qiluvchi yosh sifatida [[Mohanlal]] va [[Nithya Menen]] bilan birga rol oʻynagan ''"Anxel Jon"'' 2009-yilda malayalam filmida paydo boʻldi<ref>{{Veb manbasi|url=http://movies.rediff.com/slide-show/2009/sep/11/slide-show-1-south-mohanlal-plays-angel.htm#1|sarlavha=Meet Mohanlal, the angel - Rediff.com Movies|nashriyot=Movies.rediff.com|sana=2009-09-11|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref>. Yuqori darajadagi aktyorlar ishtirokiga qaramay, film va Shanthanu ijrosi turli baholarga sazovor boʻldi va u tijorat nuqtai nazaridan yomon ishlangan edi<ref>{{Veb manbasi|url=http://movies.rediff.com/report/2009/oct/23/south-malayalam-movie-review-angel-john.htm|sarlavha=Review: Angel John is no Bruce Almighty - Rediff.com Movies|nashriyot=Movies.rediff.com|sana=2009-10-23|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/angel-john-review-malayalam-pclxs5gciibeb.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170202072947/http://www.sify.com/movies/angel-john-review-malayalam-pclxs5gciibeb.html|arxivsana=2 February 2017|sarlavha=Review : (2009)|ish=[[Sify]]|sana=2009-10-22|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref>. Uning dastlabki filmlarining muvaffaqiyatsizligi uning keyingi loyihalari sezilarli darajada kichikroq byudjetga va kamroq profilli relizlarga ega boʻlishini anglatadi. Uning navbatdagi relizi otasining ikki tilli rejissyorlik kompaniyasi ''Siddu +2'' 2010-yilda boʻlib, Tamil versiyasi muvaffaqiyatsizlikka uchraganligi sababli ''Haydaroboddagi Love'' versiyasi toʻxtatib qoʻyildi. " ''Kandaen"'' 2011-yilda romantik komediyasi ijobiy baholarga sazovor boʻlgan va yaxshi ochilishga erishgan boʻlsa-da, uning keyingi filmlari, jumladan ''Aayiram Vilakku'' 2011-yilda va Thangar Bachanning ''Ammavin Kaipesi'' 2012-yilda va uning sud dramasi ''Vaaimai'' 2016-yilda salbiy baholarga ega boʻldi va kassalarda yaxshi daromad keltirmaydi. === 2016—2017-yillar === Sud zalidagi drama ''Vaaimai'' 2016-yilda kassada oʻrtacha baholarga ega boladi. 2016-yilda bergan intervyusida Shanthanu qiyin martaba tanlash uning kino karerasini qiynayotganini va keyinchalik u film takliflari boʻyicha otasidan maslahat olmasligini aytadi. U ''Boys'' 2003-yilda, ''Kaadhal'' 2004-yilda, ''Subramaniapuram'' 2008-yilda va ''Kalavani'' 2010-yilda kabi taklif qilingan potentsial loyihalarni oʻtkazib yuborganidan afsusda ekanligini aytdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 September 2016 |title=Shanthnu on Bhagyaraj and Vaaimai |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/features/cinema/shanthnu-on-bhagyaraj-and-vaaimai/article9089971.ece |access-date=2018-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160909065240/http://www.thehindu.com/features/cinema/shanthnu-on-bhagyaraj-and-vaaimai/article9089971.ece |archive-date=2016-09-09 |url-status=dead}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Friday Review |date=8 January 2010 |title=Return of Raj - MADS |work=The Hindu |url=http://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/return-of-raj/article788740.ece |access-date=2018-04-22 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231005152551/https://www.thehindu.com/todays-paper/tp-features/tp-fridayreview/Return-of-Raj/article15692791.ece |archive-date=2023-10-05 |url-status=dead}}</ref>. Keyin Shanthanu Parfiban tomonidan ''Koditta Idangalai Nirappuga'' 2017-yilda filmida bosh rolni o‘ynash uchun tayinlangan, rejissyor u o‘g‘lini filmga suratga olish orqali ustozi K. Bhagyarajga hurmat-ehtirom ko‘rsatishni xohlashini taklif qilgan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/shanthanu-gets-a-make-over-in-kodita-idangalai-nirappuga-imagegallery-0-kollywood-rbhqtedcgidbb.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170202074454/http://www.sify.com/movies/shanthanu-gets-a-make-over-in-kodita-idangalai-nirappuga-imagegallery-0-kollywood-rbhqtedcgidbb.html|arxivsana=2 February 2017|sarlavha=Shanthanu gets a make-over in 'Kodita Idangalai Nirappuga'|ish=[[Sify]]|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref>. Aktyor filmni oʻzining "Tamil kinosida qayta boshlangani" deb atadi va [[Parvati Nair]] oʻynagan turmush qurgan ayolni sevib qolgan norezident hindistonlik bosh rolni tasvirlash uchun oʻzgartirildi. Shanthanu oʻzining ijrosi uchun ijobiy sharhlarga ega boʻldi, The New Indian Express gazetasi tanqidchisi: "Shantnu bu yerda vahiy" va "oʻz rolini nazorat ostida, etuk qabul qilgan holda, Shanthnu Kevin noaniqlik va chalkashlikdan sayohat qilganda, ifodaning nozik nuanslarini namoyish etadi, aybdorlik va afsuslanish"<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.sify.com/movies/kodita-idangalai-nirappuga-review--average-review-tamil-rbotsbigdjjaf.html|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170116211947/http://www.sify.com/movies/kodita-idangalai-nirappuga-review--average-review-tamil-rbotsbigdjjaf.html|arxivsana=16 January 2017|sarlavha=Review : Kodita Idangalai Nirappuga review- Tedious watch (2017)|ish=[[Sify]]|sana=2017-01-14|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=http://www.newindianexpress.com/entertainment/tamil/2017/jan/16/koditta-idangalai-nirappuga-review-the-story-draws-a-lot-of-blanks-1559909.html|sarlavha=The story draws a lot of blanks|nashriyot=The New Indian Express|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref>. 2017-yilda u Adhiroopanning ''"Mupparimanam"'' dramasida ham rol oʻynagan va u yerda tibbiyot fakulteti talabasini tasvirlagan<ref>{{Veb manbasi|url=http://www.deccanchronicle.com/entertainment/kollywood/120117/a-significant-film-for-shanthanu.html|sarlavha=A significant film for Shanthanu|sana=12 January 2017|nashriyot=Deccanchronicle.com|qaralgan sana=2018-04-22}}</ref>. === 2020-yil va hozirgi kungacha === 2020-yilda u Mani Ratnam bilan hamkorlikda yozilgan ''Vaanam Kottattum'' oilaviy dramasida bosh rolni oʻynadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=The Hindu Net Desk |date=19 July 2019 |title=Shanthanu Bhagyaraj joins the cast of Mani Ratnam's 'Vaanam Kottatum' |work=The Hindu |url=https://www.thehindu.com/entertainment/movies/shanthanu-bhagyaraj-has-now-joined-the-cast-of-vaanam-kottatum-starring-vikram-prabhu/article28585756.ece |via=www.thehindu.com}}</ref>. U ''“Magistr'' ” 2021-yilda filmida ham suratga tushgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Shanthnu reveals about Thalapathy Vijay's Master trailer - Times of India |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/shanthnu-reveals-about-thalapathy-vijays-master-trailer/articleshow/76944657.cms}}</ref>. Chimbu Devenning " ''Kasada Thapara"'' filmidan keyin u ''"Murungakkai chips" nomli'' kattalar komediyasida rol oʻynadi<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.sify.com/movies/murungakkai-chips-review--an-adult-comedy-that-falls-flat--review-tamil-vmkhUEggjcjjb.html#:~:text=Yogi%20Babu%20and%20Munishkanth%20evoke,is%20a%20wannabe%20adult%20comedy!|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211210115631/https://www.sify.com/movies/murungakkai-chips-review--an-adult-comedy-that-falls-flat--review-tamil-vmkhUEggjcjjb.html#:~:text=Yogi%20Babu%20and%20Munishkanth%20evoke,is%20a%20wannabe%20adult%20comedy!|arxivsana=10 December 2021|sarlavha=Murungakkai Chips review : An adult comedy that falls flat!|ish=[[Sify]]}}</ref>. {| class="wikitable" !Yil ! Kino ! Rol ! Izohlar ! {{abbr|Mnb.|Manba(lar)}} |- | 1998-yil | ''Vettiya Madichu Kattu'' | Sonu | Bola rassomi | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.imdb.com/title/tt6758346/|sarlavha=Vaettiya Madichu Kattu (1998) - IMDb|ish=[[IMDb]]}}</ref> |- | 2008-yil | ''Sakkarakatti'' | Yuvaraj | Filmfare eng yaxshi janubiy erkak debyuti<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> Eng yaxshi debyut aktyori uchun Vijay mukofoti<br /><br /><br /><br /><nowiki></br></nowiki> ITFA eng yaxshi yangi aktyor mukofoti | <ref>https://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/sakkarakatti-review.html</ref> |- | 2009-yil | ''Anxel Jon'' | Maradonna Jozef | [[Malayalam]] film | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.filmibeat.com/malayalam/movies/angel-john.html#crew|sarlavha=Angel John (2009) &#124; Angel John Malayalam Movie &#124; Angel John Cast & Crew, Story, Release Date, Review, Photos, Videos}}</ref> |- | 2010-yil | ''Siddu +2'' | Siddharth (Siddu) | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/siddu-plus-two-movie-review.html|sarlavha=Siddu Plus Two Movie Review - Tamil Movie Siddu Plus Two Movie Review}}</ref> |- | rowspan="2" | 2011-yil | ''Kandaen'' | Vasanth | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.nowrunning.com/movie/7955/tamil/kanden/index.htm|sarlavha=Kanden (2011) &#124; Kanden Tamil Movie &#124; Movie Reviews, Showtimes|sana=30 July 2010}}</ref> |- | ''Aayiram Vilakku'' | Gopal | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.filmibeat.com/tamil/movies/aayiram-vilakku.html#crew|sarlavha=Aayiram Vilakku (2011) &#124; Aayiram Vilakku Tamil Movie &#124; Aayiram Vilakku Cast & Crew, Story, Release Date, Review, Photos, Videos}}</ref> |- | 2012-yil | ''Ammavin Kaipesi'' | Annamalay | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movie-reviews/reviews-2/nov-12-03/ammavin-kaipesi-review.html|sarlavha=Ammavin Kaipesi Review - Ammavin Kaipesi Movie Review}}</ref> |- | 2014-yil | ''Kathai Thiraikathay Vasanam Iyakkam'' | Oʻzi | Mehmon koʻrinishi | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indiaglitz.com/kathai-thiraikathai-vasanam-iyakkam-preview-tamil-movie-18442|sarlavha=Kathai Thiraikathai Vasanam Iyakkam Tamil Movie Preview cinema review stills gallery trailer video clips showtimes|qaralgan sana=2023-04-19|arxivsana=2022-12-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221228104324/https://www.indiaglitz.com/kathai-thiraikathai-vasanam-iyakkam-preview-tamil-movie-18442}}</ref> |- | 2016-yil | ''Vaaimai'' | Siddxartan | | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Vaaimai Movie Review |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/Vaaimai/movie-review/54219648.cms}}</ref> |- | rowspan="2" | 2017-yil | ''Koditta Idangalai Nirappuga'' | Kevin | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.rediff.com/movies/report/review-koditta-idangalai-niruppuga-is-parthiepans-show-all-the-way/20170116.htm|sarlavha=Review: Koditta Idangalai Niruppuga is Parthiepan's show all the way}}</ref> |- | ''Mupparimanam'' | Kathir | | <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Mupparimanam Movie Review |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movie-reviews/mupparimanam/movie-review/57454201.cms}}</ref> |- | rowspan="2" | 2020 | ''Vaanam Kottatum'' | Ramanatan | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.behindwoods.com/tamil-movies/vaanam-kottattum/vaanam-kottattum-review.html|sarlavha=Vaanam Kottattum (Aka) Vanam Kotatum review|sana=7 February 2020}}</ref> |- | ''Paava Kadhaigal'' | Saravanan (Thangam) | [[Netflix]] antologiyasi filmi; segment: ''Thangam'' | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.cinemaexpress.com/stories/interviews/2020/dec/23/sudha-kongara-kalidas-jayaram-shanthnu-bhagyaraj-bhavani-sre-paava-kadhaigal-thangam-netflix-21915.html|sarlavha='I wanted actors without a set image for my short in Paava Kadhaigal'|ish=[[Cinema Express]]}}</ref> |- | rowspan="3" | 2021-yil | ''Ustoz'' | Bhargav | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.imdb.com/title/tt10579952/?ref_=tt_ch|sarlavha=Master (2021) - IMDb|ish=[[IMDb]]}}</ref> |- | ''Kasada Thapara'' | Ishoq | Sony LIV giperhavola filmi; segment: ''Sadhiyaadal'' | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.imdb.com/title/tt10579952/?ref_=tt_ch|sarlavha=Master (2021) - IMDb|ish=[[IMDb]]}}</ref> |- | ''Murungakkai chiplari'' | Arjun | | <ref>{{Veb manbasi|url=https://www.indiaglitz.com/murungakkai-chips-review-tamil-movie-25305|sarlavha=Murungakkai Chips review. Murungakkai Chips Tamil movie review, story, rating|qaralgan sana=2023-04-19|arxivsana=2022-12-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221228102950/https://www.indiaglitz.com/murungakkai-chips-review-tamil-movie-25305}}</ref> |- | 2023-yil | ''Narsalar hikoyasi'' | Britto | Sony LIV Originals segmenti: Avtomobil | <ref>{{Veb manbasi|sana=2022-12-27|sarlavha=SonyLIV's Tamil anthology series Story of Things gets release date|url=https://indianexpress.com/article/entertainment/sonylivs-anthology-series-story-of-things-to-debut-on-jan-6-8346084/|qaralgan sana=2023-01-06|ish=The Indian Express|til=en}}</ref> |- |} === Qisqa metrajli filmlar === * ''KoCoNaKa'' (2020) === Qoʻshiqlar === * ''Lipstick Glassmates albomi (2015)'' * ''Oru Chance Kudu'' (2020) * ''Enga Pora De'' (2020) * ''Gundumalli'' (2021) === Televizion === {| class="wikitable" !Yil ! Dastur ! Rol ! Til ! Kanal |- | 2015-yil | Raqsga tushamiz 2-mavsum | Hakam | [[Malayalam]] | Amrita TV |- | 2015-yil | Raqsga tushamiz 3-mavsum | Hakam | [[Malayalam]] | Amrita TV |- | 2018 | ''Dance Jodi Dance (2-mavsum)'' | Hakam | [[Tamil tili|Tamil]] | Zee Tamil |} === Qoʻshiqchi sifatida === {| class="wikitable" !Yil ! Kino ! Qoʻshiq ! Bastakor ! Izohlar |- | 2014-yil | ''Kathai Thiraikathay Vasanam Iyakkam'' | "Lahzani yashang" | S. Thaman | Venkat Prabhu, Premji Amaran, Nakul bilan birga |- | 2016-yil | ''Vaaimai'' | "Say Naadu" | Augath | SP Balasubrahmanyam bilan birga |- | 2020 | ''Enga Pora De'' | "Enga Pora De" | Dharan Kumar | Albom qoʻshigʻi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Arya and Aishwarya Rajesh release Enga Pora De teaser - Times of India |language=en |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/tamil/movies/news/arya-and-aishwarya-rajesh-release-enga-pora-de-teaser/articleshow/79510016.cms |access-date=2021-10-30}}</ref> |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * {{IMDbda kishi|2363626|Shanthnu Bhagyaraj}} [[Turkum:1986-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:XXI asr hind kino aktyorlari]] [[Turkum:XX asr Hindistonlik aktyorlar]] [[Turkum:Tamil ijrochi qoʻshiqchilari]] [[Turkum:Hindistonlik qoʻshiqchilar]] [[Turkum:Hindistonlik televidenie aktyorlari]] [[Turkum:Tamil kino aktyorlari]] [[Turkum:Janubiy Filmfare Awards gʻoliblari]] [[Turkum:Tamil erkak aktyorlari]] [[Turkum:Chennaylik aktyorlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] j2awuqa2ygwsljm1egabnzqciqlcufu 0 953768 6304924 5730543 2026-10-11T06:58:15Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304924 wikitext text/x-wiki {| class="infobox infobox-f02e0ff5087d6a57 " data-name="Футболист" style="font-size:96%;" ! colspan="2" class="infobox-above " scope="colgroup" style="font-size:110%;" |<div class="ts_Спортсмен_имя"><div class="icon" style="">[[Fayl:Soccerball_mark.svg|link=Fayl:Soccerball_mark.svg|alt=Futbol|20x20px|Futbol]]</div><div class="label">Sergey Pasko</div></div> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;" |Toʻliq ism | class=" plainlist" style="text-align:left;" |Sergey Pavlovich Pasko |- ! class=" plainlist" scope="row" style="width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;" |Tugʻilgan yili | class=" plainlist" style="text-align:left;" |<span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P569"><span class="nowrap">[[10-sentyabr]] [[1966]]</span><span style="display:none">(<span class="bday">1966-09-10</span>)</span></span> <span class="nowrap">(56 yosh)</span><br /><span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P19">[[Olmaota]], [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]]</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;" |Fuqaroligi | class=" plainlist" style="text-align:left;" |<span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P27"><span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P1532">[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Flag SSSR|border|22x22px|SSSR bayrogʻi]] [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] / [[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|22x22px|Qozogʻiston bayrogʻi]] [[Qozogʻiston]]</span></span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;" |Shahar | class=" plainlist" style="text-align:left;" |[[Olmaota]] |- ! class=" plainlist" scope="row" style="width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;" |Boʻyi | class=" plainlist" style="text-align:left;" |<span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P2048">178 sm</span> |- ! class=" plainlist" scope="row" style="width:7em; white-space:nowrap; text-align:left;" |Pozitsiya | class=" plainlist" style="text-align:left;" |<span class="no-wikidata" data-wikidata-property-id="P413">[[Himoyachi (futbol)|Himoyachi]]</span> |- | colspan="2" class="infobox-table plainlist" style="text-align:center;text-align:left;" | {| class="ts-Спортивная_карьера-table threecolumns stripped" ! colspan="3" class="infobox-header" scope="colgroup" |Klub faoliyati |- class="nowrap odd" |1983—1985 |[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Flag SSSR|border|20x20px|SSSR bayrogʻi]] [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] |6 (0) |- class="nowrap even" |1986 |[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Flag SSSR|border|20x20px|SSSR bayrogʻi]] [[ЦСКА-2 (футбольный клуб, Москва, 1986)|SSKA-2]] |5 (0) |- class="nowrap odd" |1987—1989 |[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Flag SSSR|border|20x20px|SSSR bayrogʻi]] [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] |41 (1) |- class="nowrap even" |1990—1991 |[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Flag SSSR|border|20x20px|SSSR bayrogʻi]] [[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]] |37 (0) |- class="nowrap odd" |1991 |[[Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|link=Fayl:Flag_of_the_Soviet_Union.svg|alt=Flag SSSR|border|20x20px|SSSR bayrogʻi]] [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] |31 (0) |- class="nowrap even" |1992 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] |28 (0) |- class="nowrap odd" |1993 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] Dostlik |28 (0) |- class="nowrap even" |1993—1994 |[[Fayl:Flag_of_Germany.svg|link=Fayl:Flag_of_Germany.svg|alt=Flag Germanii|border|20x20px|Germaniya bayrogʻi]] Proyzen 07 Xameln | ? (?) |- class="nowrap odd" |1994—1997 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] Yelimay |87 (0) |- class="nowrap even" |1997—1998 |[[Fayl:Flag_of_Turkmenistan.svg|link=Fayl:Flag_of_Turkmenistan.svg|alt=Flag Turkmenii|border|20x20px|Turkmaniston bayrogʻi]] Kopetdag | ? (?) |- class="nowrap odd" |1998 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] SSKA-Qayrat |4 (0) |- class="nowrap even" |1999—2000 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] [[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]] |49 (0) |- class="nowrap odd" |2001—2002 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] Atirau |50 (0) |- class="nowrap even" |2003 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] Jetisu |11 (0) |- ! colspan="3" class="infobox-header" scope="colgroup" |Terma jamoa |- class="nowrap odd" |1992 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|22x22px|Qozogʻiston bayrogʻi]] [[Qozogʻiston milliy futbol terma jamoasi|Qozogʻiston]] |6 (0) |- ! colspan="3" class="infobox-header" scope="colgroup" |Hakamlik faoliyati |- class="nowrap odd" |2004—2007 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] [[Qozogʻiston Premyer-ligasi]] |<small><span class="ts-comment-commentedText" title="ассистент">38</span></small> |- class="nowrap even" |2007—2012 |[[Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|link=Fayl:Flag_of_Kazakhstan.svg|alt=Flag Kazaxstana|border|20x20px|Qozogʻiston bayrogʻi]] [[Qozogʻiston Premyer-ligasi]] |<small><span class="ts-comment-commentedText" title="главный судья">57</span></small> |} |- | colspan="2" class="noplainlist" style="text-align:center;text-align:left;padding:0.2em 0 0; font-size:80%; color:#555555;" | |} '''Sergey Pavlovich Pasko''' ([[1966]]-[[10-sentyabr|yil 10-sentyabr]]) — sovet va qozoq futbolchisi va futbol hakami sifatida faoliyat olib borgan. 1990-yilda SSSR sport ustasi unvoniga sohibi boʻldi. == Futbolchilik faoliyati == Olmaota futboli tarbiyalanuvchisi. [[Butunittifoq leninchi kommunistik yoshlar soyuzi|U komsomol]] aʼzosi edi. 4 yil davomida u Sovet Ittifoqi yoshlar terma jamoasida oʻynadi. SSSR yoshlar terma jamoasi tarkibida Yevropa chempionatining kumush medali sovrindoriga aylandi. 1983—1989-yillarda (tanaffus bilan) „Qayrat“ safida toʻp surgan, oliy ligada 18 ta oʻyin oʻtkazgan. 1990-yilda O‘zbekistonning „[[Navbahor (futbol klubi)|Navbahor]]“ jamoasi safida [[SSSR ikkinchi futbol ligasi|SSSR Ikkinchi ligasi]]<nowiki/>da to‘p surgan, 1991-yilda jamoada qolishini eʼlon qilingan, ammo yakunda mavsumni „<nowiki/>[[Qayrat (futbol klubi)|Qayrat]]<nowiki/>“da o‘tkazgan edi. 1993-yilda yangi tashkil etilgan „Doʻstlik“ (Olma-Ota) jamoasiga oʻtdi. Yilning ikkinchi yarmida u [[Germaniya]] Oberligasida oʻynash uchun ketdi va u yerda faqat bir mavsum oʻtkazdi. 1994-yilda u Qozogʻistonga qaytib, „Yelimay“ jamoasida oʻynay boshladi. 1997-yil oʻrtalarida u [[Ashxobod]] Kopetdogʻiga koʻchib oʻtdi va u yerda 1,5 mavsum davomida toʻp surdi. 1998-yildan boshlab faoliyatini Qozogʻistonda davom ettirdi. U futbolchilik faoliyatini 2003-yilda „Jetisu“ jamoasida yakunlagan. 2004-yilda u hakam sifatida qayta tayyorlandi<ref>[http://sport.gazeta.kz/art/?aid=10888 Zaщitnik yunosheskoy i molodejnoy sbornix SSSR Sergey Pasko stanet arbitrom]</ref>. 2012-yilgacha u [[Qozogʻiston Premyer-ligasi]] oʻyinlarida xizmat qilgan. 23-turning „[[Tobol (futbol klubi)|Tobol]]“ va „Taraz“ jamoalari o‘rtasidagi o‘yindan so‘ng u umrbod hakamlik o‘yinlaridan chetlashtirildi<ref>[https://www.sports.kz/news/prinyatyi-resheniya-po-sudeystvu-matcha-tobol-taraz/comment/685917 Prinyati resheniya po sudeystvu matcha „Tobol“ — „Taraz“]</ref>. == Terma jamoa == 1992-yilda u Qozogʻiston terma jamoasi tarkibida 6 ta oʻyinda maydonga tushdi. == Yutuqlar == * Yelimay bilan [[Qozogʻiston Premyer-ligasi|Qozog‘iston chempioni]] (1994). * „Kopetdag“ bilan [[Turkmaniston Yokari ligasi|Turkmaniston chempioni]] (1998). * 1997-yil Turkmaniston kubogi sohibi. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20191018122730/http://footballfacts.ru/players/108534 FootballFacts.ru] {{DEFAULTSORT:Pasko, Sergey}} [[Turkum:Olmaotada tugʻilganlar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha hakamlar]] [[Turkum:SSSR erkak futbolchilari]] [[Turkum:Qozogʻistonlik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Navbahor futbolchilari]] [[Turkum:Qayrat klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC CSKA-2 Moskva (1986) futbolchilari]] [[Turkum:Doʻstik Olmaota klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC Yelimay futbolchilari]] [[Turkum:Kopetdag futbol klubi futbolchilari]] [[Turkum:CSKA Olmaota klubi futbolchilari]] [[Turkum:FC Atirau futbolchilari]] [[Turkum:Jetisu klubi futbolchilari]] [[Turkum:Qozogʻiston milliy terma jamoasi futbolchilari]] [[Turkum:SSSR sport ustasi]] [[Turkum:Qozogʻistonlik futbol hakamlari]] t9ekhxq8dyf8uz6japoad6qv6d09i5s 0 955395 6304677 6188232 2026-10-10T17:12:06Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304677 wikitext text/x-wiki {{Maʼmuriy birlik |ISO=TJ.RR.RU |FIPS= |Asl nomi={{Lang-tg|ноҳияи Рӯдакӣ}} |Oʻzbekcha nomi=Roʻdakiy tumani |Rang1=#A5D570 |Mamalakat= |Mamlakat={{TJK}} |Maqomi=[[Tuman]] |Tegishli hudud=[[Tojikistonning respublikaga boʻysunuvchi tumanlari|RBT]] |Markazi=[[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon]] |Asos solingan=[[1927-yil]] [[sentyabr]] |Rahbar ismi=Hikmatullozoda Abdugʻaffor (2023-yildan beri)<ref>{{Veb manbasi|lang=ru-RU|url=https://khovar.tj/rus/2023/01/297053/|title=Указы Президента Республики Таджикистан {{!}} NIAT „Xovar“|access-date=2023-03-10|arxivsana=2023-01-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230119074053/https://khovar.tj/rus/2023/01/297053/}}</ref> |Rahbari=Hokim |Til=[[tojik tili|tojikcha]] |Aholi=387 200<ref name="stat2022">{{Cite web|url=https://stat.tj/storage//1.01.2022.pdf|title=Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2022 года}}</ref> |Roʻyxatga olingan yil=2022 |Aholi foizi=18,4 |Millatlar tarkibi=[[tojiklar]], [[oʻzbeklar]] |Dinlar tarkibi=[[musulmon]] – [[sunniy]] |Maydoni=1700 |Xarita=Location of Rudaki District in Tajikistan.png |Soat mintaqasi=[[UTC+5]] |Qisqacha=RU |Telefon kodi=+992 3137 |Pochta indeksi=735100 |Internet domeni=.tj |Sayt=hukumat-rudaki@mail.ru }} '''Roʻdakiy tumani''' ({{Lang-tg|ноҳияи Рӯдакӣ}}) – [[Tojikiston]]ning maʼmuriy-hududiy birligi, [[Tojikistonning respublikaga boʻysunuvchi tumanlari|respublikaga boʻysunuvchi tuman]]. == Tarixi == === Sovet davrigacha boʻlgan tarixi === Qadim zamonlardan beri hozirgi Roʻdakiy tumani joylashgan hududda asosiy mashgʻuloti chorvachilik va dehqonchilik boʻlgan odamlar yashagan. Turli davrlarda mahalliy yer va uning aholisi [[Soʻgʻd]], [[Baqtriya]], [[Sosoniylar davlati]], [[Kushon podsholigi]], [[Somoniylar|Somoniylar davlati (IX-X asrlar)]], [[Gʻaznaviylar davlati|Gʻaznaviylar sultonligi (X-XII asrlar)]], [[Moʻgʻullar davlati]],[[Temuriylar imperiyasi]], [[Shayboniylar]] hamda [[Ashtarxoniylar]] boshqaruvidagi [[Buxoro xonligi]] va [[Buxoro amirligi|Buxoro amirligi (XVIII-XX asr boshlari)]] tarkibida boʻlgan. Tuman hududida IX-XII asrlarga oid quyidagi tarixiy-arxeologik joylar aniqlangan: Chorgultepa va Tojxon, jumladan Chorgultepa, Oli Somon, Obi Shifo, Koʻktosh, Qariyai Qamar va Bachamazor qishloqlari; Guliston – Mavlaviy, Sabzikor, Tezgar, Falakon qishloqlari bilan; Rohatiy – Machiton, Nilkon, Teppayi Samarqandi, Simiganj qishloqlari bilan; Chorteppa – Kampir-qalʼa, Shaynak, Mortepa, Chortepa qishloqlari bilan; Esanboy – Namozgoh, Bibihuram, Xoʻja Tutbuloq, shuningdek, Qalʻa-Kofarnixon<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.tajik-gateway.org/wp/history/ |sarlavha=История Таджикистана: от неолита до Бактрии и Согда - к современности |qaralgan sana=2020-04-24 |arxivsana=2021-02-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210209055027/https://www.tajik-gateway.org/wp/history/}}</ref>. === Sovet davri tarixi === 1920—1921-yillarda [[Oʻrta Osiyo]]da roʻy bergan inqilobiy voqealar natijasida [[Buxoro Xalq Sovet Respublikasi]] tuzildi. BXSR tarkibida Hisor bekligi yerlari ham kirgan. [[Oʻrta Osiyoda milliy-hududiy chegaralanish]] oʻtkazilishi natijasida 1924-yilda [[Oʻzbekiston SSR]] tarkibida [[Tojikiston ASSR]] tashkil etildi. 1927-yil 17-sentyabrda maʼmuriy-hududiy chegaralanishdan keyin [[Tojikiston ASSR]]ning Hisor viloyati tarkibida Laqay-Tojik tumani tashkil etildi. Yosh respublika maʼmuriy birligining bu dastlabki nomi hududda yashovchi mahalliy xalqlar – [[laqay]]lar va [[tojiklar]] sharafiga shunday nomlangan. 1933-yil 7-martda [[Tojikiston SSR]] Markaziy Ijroiya Qoʻmitasining 1932-yil 29-avgustdagi Farmonini bajarish maqsadida ''Laqay-Tojik'' tumani nomi bekor qilindi, yangi nom sifatida tuman markazining geografik nomi – Koʻktosh [[toponim]]i qoʻllandi. Tuman esa [[Tojikiston Sovet Sotsialistik Respublikasi|Tojikiston SSR]] [[Stalinobod viloyati]]ning Koʻktosh tumani nomini oldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://istmat.info/node/36044 |sarlavha=О переименовании одноимённых районов, центров и почтово-телеграфных учреждений на территории УССР, УЗССР, ТуркССР и ТаджССР // Исторические материалы |qaralgan sana=2021-01-06 |arxivsana=2021-12-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211219124629/http://istmat.info/node/36044}}</ref>. 1955-yil 14-sentyabrda Koʻktosh tumani tugatilib, uning hududi qoʻshni Stalinobod tumaniga oʻtkazildi<ref>Vedomosti Verxovnogo Soveta SSSR. № 19 (837), 1955 g.</ref>. 1956-yil 20-iyunda Stalinobod tumani markazi Yana-Chirchiq shaharchasidan [[Somoniyon (shaharcha)|Koʻktosh]] shaharchasiga koʻchirildi<ref>Vedomosti Verxovnogo Soveta SSSR. № 16 (858), 1956 g.</ref> (1956-yil 1-oktyabrda shaharcha nomi Sardorov Qoraxon shaharchasi deb oʻzgartirildi<ref>Vedomosti Verxovnogo Soveta SSSR. № 23 (865), 1956 g.</ref>). Tojikiston SSR Oliy Kengashi Prezidiumining 1960-yil 1-noyabrdagi farmoni bilan Stalinobod tumani Stalinobod shahar mehnatkashlari deputatlari kengashining maʼmuriy-xoʻjalik boʻysunishiga oʻtkazildi va Stalinobod shahrining (1961-yildan – Dushanbe shahri) Lenin tumani deb nomlandi<ref>Vedomosti Verxovnogo Soveta SSSR. № 46 (1030), 1960 g.</ref>. 1961-yil 4-mayda Lenin tumani Stalinobod shahar kengashining maʼmuriy boʻysunuvidan chiqarilib, toʻgʻridan-toʻgʻri respublika organlari boʻysunishiga oʻtkazildi<ref>SSSR. Administrativno-territorialnoe delenie soyuznix respublik: Dopolnenie k spravochniku vipuska 1960 goda. – M.: Izd-vo „Izvestiya Sovetov deputatov trudyaщixsya SSSR“, 1961.</ref>. 1963-yil 4-yanvarda maʼmuriy markazi Sardorov shaharchasi boʻlgan Lenin qishloq tumani respublika boʻysunishiga oʻtkazildi va u oʻtgan oʻn yilliklar davomida saqlanib qoldi. 1965-yil 5-yanvarda Lenin tumanida Lohur, Sultonobod, Tojikiston SSRning 40 yilligi, Qoʻshtepa va Ispechak qishloq kengashlari tuzildi. === Yangi tarixi === 1991-yil 9-sentyabrda Tojikiston mustaqillikka erishgach, Lenin tumani Tojikiston Respublikasi tarkibidagi [[Tojikistonning respublikaga boʻysunuvchi tumanlari|respublikaga boʻysunuvchi tuman]] maqomini saqlab qoldi. 2003-yil 21-noyabr sanasidagi [[Majlisi Oliy|Tojikiston Oliy Majlisining]] 462-sonli Farmoni bilan Lenin tumani nomi buyuk fors shoiri [[Rudakiy|Abu Abdulloh Rudakiy]] sharafiga Roʻdakiy tumani deb oʻzgartirildi. 2020-yilda tumanning 76,6&nbsp;km² hududi poytaxt [[Dushanbe]]ga oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=135948 |sarlavha=Постановление Правительства Республики Таджикистан от 29 февраля 2020 года, №152 "О предложениии маджлисов народных депутатов города Душанбе и района Рудаки об изменении границ города Душанбе и района Рудаки" |ish=www.adlia.tj |qaralgan sana=2023-03-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220215223921/http://www.adlia.tj/show_doc.fwx?Rgn=135948 |arxivsana=2022-02-15}}</ref>. == Geografiyasi == Roʻdakiy tumani Tojikistonning [[Hisor vodiysi]]da joylashgan. Shimol va shimoli-sharqda Tojikistonning [[Varzob (tuman)|Varzob]], [[Hisor tumani|Hisor]], [[Shahrinav tumani|Shahrinav]], [[Vahdat tumani|Vahdat]] tumanlari, gʻarbda [[Oʻzbekiston]]ning [[Surxondaryo viloyati]], janub va sharqida Tojikistonning [[Xatlon (viloyat)|Xatlon viloyatining]] Qubodiyon, [[Dusti tumani|Doʻstiy]], Xuroson va Yovon tumanlari bilan chegaradosh. Roʻdakiy tumanining maʼmuriy markazi – [[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon shaharcha]]si, poytaxt [[Dushanbe]]dan (temir yoʻl vokzalidan) 17&nbsp;km janubda, [[Rangontogʻ]] togʻ tizmasining shimoliy etagida, [[Hisor vodiysi]]dan oqib oʻtuvchi [[Amudaryo]]ning irmogʻi sanaladigan [[Kofarnihon]] daryosidan 3&nbsp;km uzoqlikda, oʻng tomonda joylashgan. == Aholisi == Tuman aholisi 2017-yil 1-yanvar holatiga koʻra 472 219 kishini tashkil etadi, shu jumladan shahar, uchta [[shaharcha]] – [[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon]] (22,6 ming), [[Mirza Tursunzada (shaharcha, Roʻdakiy)|Mirzo Tursunzoda]] (18,8 ming), [[Navobod (shaharcha)|Navobod]] (9,5 ming) – jami 51 928 kishini tashkil etadi, bu umumiy aholi sonining 11% degani<ref name="население_2015">{{Veb manbasi |url=http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf# |sarlavha=Численность населения Республики Таджикистан на 1 января 2017 года. Сообщение Агентства по статистике при Президенте Республики Таджикистан |qaralgan sana=2016-05-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150702021130/http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf# |arxivsana=2015-07-02}}</ref>. Roʻdakiy tumani aholisi 2021-yil 1-yanvar holatiga koʻra 602 740 kishi (95 872 xonadon) boʻlishi kerak edi. Biroq, 218 260 nafar aholi (35 767 xonadon) istiqomat qiladigan tumanning 76 59 gektar yer maydoni Dushanbe shahriga oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi |til=ru-RU |url=https://vecherka.tj/archives/52691 |sarlavha=Рудаки "едет" в Душанбе или расширение столичной географии |muallif=Вечёрка |ish=Вечёрка |sana=2022-02-11 |qaralgan sana=2023-04-30}}</ref>. == Maʼmuriy-hududiy boʻlinishi == Roʻdakiy tumani tarkibiga 3 ta [[shaharcha]] – [[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon]], [[Navobod (shaharcha)|Navobod]] va [[Mirza Tursunzada (shaharcha, Roʻdakiy)|Mirzo Tursunzoda]], shuningdek, 13 ta qishloq fuqarolar yigʻinlari ({{Lang-tg|ҷамоат}}<span lang="tg" style="font-style:italic;">jamoat</span>) bor<ref name="jambi">[http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography Jamoat-level basic indicators] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220104171112/http://untj.org/jambi-project/index.php/maps-statistics/demography |date=2022-01-04 }}, United Nations Development Programme in Tajikistan, accessed 13 October 2020</ref>: {| class="wikitable sortable" !QFY ! Aholisi (2015-yil)<ref name="jambi"/> |- | [[Mirza Tursunzada (shaharcha, Roʻdakiy)|Mirzo Tursunzoda]] shaharchasi | 17 900<ref name="pop2015" /> |- | [[Navobod (shaharcha)|Navobod]] shaharchasi | 9 100<ref name="pop2015">{{Veb manbasi |url=http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |sarlavha=Population of the Republic of Tajikistan as of 1 January 2015 |nashriyot=Statistics office of Tajikistan |til=ru |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150702021130/http://www.stat.tj/ru/img/65a709121baf8a64bf15d33f398aafde_1435736807.pdf |arxivsana=2 July 2015}}</ref> |- | [[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon]] shaharchasi | 22 600<ref name="pop2015" /> |- | Guliston | 41 130 |- | Zaynabobod | 36 844 |- | [[Qiblay]] | 13 860 |- | Lohur | 20 047 |- | Rohatiy | 32 152 |- | Rossiya | 31 030 |- | Sarikishtiy | 38 474 |- | Sultonobod | 16 066 |- | Chimtepa | 45 221 |- | Chorgultepa | 37 551 |- | Chortepa | 32 076 |- | Choryakkoron | 14 496 |- | Esanboy | 20 072 |- |} == Boshqaruvi == Tuman maʼmuriyati – hokimyati rahbari [[Tojikiston Prezidentlari|Tojikiston Respublikasi Prezidenti]] tomonidan tayinlanadigan rais hisoblanadi. Tumanning qonun chiqaruvchi organi – Xalq deputatlari majlisi boʻlib, 5 yil muddatga xalq tomonidan saylanadi. == Sanoat va qishloq xoʻjaligi == Hozirda tuman hududida 122 sanoat korxonasi, 56 qurilish tashkiloti, 3 transport, 2 togʻ-kon, 10 kommunal va maishiy korxona, 8 bozor, 3 savdo majmuasi faoliyat koʻrsatmoqda. Tuman aholisi bevosita qishloq xoʻjaligiga aloqador tadbirkorlik faoliyati bilan shugʻullanadi. 2017-yil yanvar oyidagi statistik maʼlumotlarga koʻra, tumanda 4 ming 650 dan ortiq [[Fermer xoʻjaligi|fermer va dehqon xoʻjaligi]] faoliyat yuritmoqda. == Tumanning taniqli shaxslari == * '''Abdurahim Hamroevich Rahimov''' (01.05.1952 – 09.08.2001) – 2001-yil yanvardan 2011-yil 8-sentyabrga qadar Tojikiston Respublikasi Madaniyat vaziri. * '''Halimaxon Sulaymonova''' (1907−…?) – Tojikiston SSR Koʻktosh viloyatining Kaganovich nomidagi kolxozning paxtani qoʻlda terish rekordchisi, ikki marta [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] va „Oʻroq va bolgʻa“ oltin medallari (1947, 1948), [[Lenin ordeni|Lenin]] ordeni va ikkita Mehnat Qizil Bayroq ordeni (1944, 1946) sohibasi<ref name="автоссылка3" /><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://photo.rgakfd.ru/showObject.do?object=1806039262 |sarlavha=Российский государственный архив кинофотодокументов |til=ru |ish=photo.rgakfd.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2018-05-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180521021636/http://photo.rgakfd.ru/showObject.do?object=1806039262}}</ref>. * Karomatullo Qurbonov (1961-1992) – mashhur [[Ashulachi|tojik xonandasi]], [[Musiqachi|sozandasi]] va [[bastakor]]i, estrada yoʻnalishida xalq qoʻshiqlarini qayta ishlash muallifi va ijrochisi – „Gulshan“ Tojikiston davlat vokal-instrumental ansambli solisti<ref name="автоссылка4">{{Veb manbasi |muallif= |url=http://abrgen.ru/muzika/luchshie_otechest/gulshan/ |sarlavha=ВИА «Гульшан» — Музыка 70-80-х |til=ru |ish=abrgen.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-08-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190829091036/https://abrgen.ru/muzika/luchshie_otechest/gulshan/}}</ref>. Roʻdakiyliklar xalq hofizi va hamyurti xotirasi sharafiga tuman markazi – [[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon shaharchasida]] haykalini oʻrnatgan<ref name="автоссылка1">{{Veb manbasi |muallif= |url=http://news.tj/ru/news/life/culture/20171129/talant-ubit-ne-udalos-pamyati-karomatullo-kurbanova |sarlavha=Талант убить не удалось. Памяти Кароматулло Курбанова &#124; Новости Таджикистана ASIA-Plus |til=ru |ish=news.tj |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180523173247/http://news.tj/ru/news/life/culture/20171129/talant-ubit-ne-udalos-pamyati-karomatullo-kurbanova |arxivsana=2018-05-23}}</ref>. * [[Ibrohimbek|Ibrohimbek Laqay]] (1889−1931) – shoʻro hukumati oʻrnatilishiga qarshi kurashgan xalq qahramoni, bosmachi. Chekaboy toʻqsaboning oʻgʻli<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://testhistory.ru/history.php?id=his_2_51 |sarlavha=Высшие государственные должности в Бухарском эмирате |til=ru |ish=testhistory.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-09-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190909203246/http://testhistory.ru/history.php?id=his_2_51}}</ref>, Koʻktosh qishlogʻida tugʻilgan. [[Laqay|Laqay urugʻi]] [[oqsoqol]]i. 1921—1931-yillarda Tojikiston va Oʻzbekistonning janubiy viloyatlarida (Sharqiy Buxoroda) [[Bosmachilik|bosmachilar harakatiga]] rahbari<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://gefter.ru/archive/11086 |sarlavha=Ибрагим-бек. История локайского Робин Гуда — Михаил Гефтер |til=ru |ish=gefter.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-12-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191209010948/http://gefter.ru/archive/11086}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://www.bbc.com/russian/features-42399231 |sarlavha=Тайная сделка советской власти с главным «басмачом» Средней Азии — BBC News Русская служба |til= |ish=www.bbc.com |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-04-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190430152742/https://www.bbc.com/russian/features-42399231}}</ref>. * '''Mirzomurod Rahimov''' (1960−1980) – baynalmilalchi-jangchi, Lenin tumani Chortepa qishlogʻida tugʻilgan; 1980-yil 3-avgust – jangda qahramonlarcha halok boʻlgan, oʻzini fidokorona oʻqqa tutib, safdoshlarini qutqargan. Harbiy jasorati uchun vafotidan keyin [[Qizil Yulduz ordeni|Qizil Yulduz ordeni bilan]] taqdirlangan<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://tojkiston.ucoz.ru/index/rajon_im_a_rudaki/0-32 |sarlavha=Всё о Таджикистане — Район им. А.Рудаки |til=ru |ish=tojkiston.ucoz.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327090948/http://tojkiston.ucoz.ru/index/rajon_im_a_rudaki/0-32}}</ref>. * '''Muqim Sultonov''' (1894-1975) – Shoʻriyonbosh qishloqdagi qizil tayoq dehqon otryadi komandiri. Laqay tumani „Qizil yulduz“ kolxozi raisi; shoʻrolarga qarshi kurashgan – [[Ibrohimbek]]ni qoʻlga olish (1931-yil 23-iyun) ishtirokchisi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://mytashkent.uz/2011/02/02/konec-ibragim-beka-1929-1930/ |sarlavha=Конец Ибрагим-бека (1929—1930) — Письма о Ташкенте |til= |ish=mytashkent.uz |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-10-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191021214157/http://mytashkent.uz/2011/02/02/konec-ibragim-beka-1929-1930/}}</ref> . Lenin ordeni, ikkita Qizil Bayroq ordeni kavaleri <ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://nagradoved.livejournal.com/58093.html |sarlavha=Ордена Советских республик. — Этими жалкими побрякушками можно управлять людьми! Наполеон Бонапарт |til= |ish=nagradoved.livejournal.com |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2017-09-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170916204454/http://nagradoved.livejournal.com/58093.html}}</ref>. * '''Qoraxon Sardarov''' (1905-1952) – Koʻktosh qizil tayoq dehqon otryadi komandiri, Laqay tumanida Sovet hokimiyatini oʻrnatish faoli; Tojikiston SSR Mehnat Qizil Bayroq ordeni kavaleri (1930), ikkita [[Qizil Bayroq ordeni|RSFSR Qizil Bayroq ordeni]] (1926, 1932) sohibi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.sammler.ru/index.php?page=2&showtopic=117692 |sarlavha=отвага — Страница 2 — Медаль «За Отвагу» — SAMMLER.RU |til=ru |ish=www.sammler.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2018-08-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180822113622/http://www.sammler.ru/index.php?showtopic=117692&page=2}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://textarchive.ru/c-1256665-p4.html |sarlavha=Орден красного знамени — Документ — стр. 4 |til=ru |ish=textarchive.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2018-08-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180814213321/http://textarchive.ru/c-1256665-p4.html}}</ref> . * '''Quvondiq Tashev''' (1882-1938) – qizil tayoq dehqon otryadi komandiri, Laqay tumanida Sovet hokimiyatini oʻrnatish faoli, 1920-1930 yillarda Tojikistonda bosmachilarga qarshi kurash qahramoni. Unga atab Somoniyon shaharchasida yodgorlik oʻrnatilgan. * '''Qumrixon Abdurahimova''' (taxminan 1920−..?) – Sotsialistik mehnat arbobi, kolxozchi, Tojikiston SSR Stalinobod viloyati Koʻktosh tumanidagi Kaganovich nomidagi kolxozning paxtani qoʻlda terish rekordchisi, [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]], [[Lenin ordeni]] sohibasi (1948-yil)<ref name="автоссылка3">{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=26242 |sarlavha=Герой Социалистического Труда Сулейманова Халимахон :: Герои страны |til=ru |ish=www.warheroes.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2018-06-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180612142159/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=26242}}</ref><ref>[http://neb.rf/catalog/000200_000018_rc_4066043/ Kumrixon Abduraximova – NEB.RF]{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref name="автоссылка2">{{Veb manbasi |muallif= |url=http://smena-online.ru/node/39680/print |sarlavha=Мастера земли &#124; Смена |til=ru |ish=smena-online.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2018-06-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180612140659/http://smena-online.ru/node/39680/print}}</ref>. * '''Rahmonqul Jabarov''' (1902−..?) – Tojikiston SSR Stalinobod viloyati Koʻktosh tumanidagi [[Lazar Kaganovich|Kaganovich]] nomidagi kolxoz raisi (1930—1950); [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]] (1947-yil), uchta Lenin ordeni (1944, 1947, 1948), Vatan urushi (1946) ordeni sohibi<ref name="автоссылка2" /><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=21664 |sarlavha=Герой Социалистического Труда Джабаров Рахманкул :: Герои страны |til=ru |ish=warheroes.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-10-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191031131717/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=21664}}</ref> . * '''Semyon Alekseevich Zinovyev''' (1907−..?) – 1937—1941-yillarda Tojikiston SSR Kommunistik partiyasi Koʻktosh tuman qoʻmitasi birinchi kotibi. * '''Sergey Dmitrievich Kotov''' (1911-1981) – Lenin tumanidagi A. S. Pushkin nomidagi 1-sonli maktab tarix oʻqituvchisi. [[Ikkinchi jahon urushi]] qatnashchisi; Buxenvald [[Konsentratsion lager|konslageri]] asiri [[Buxenvald|(Germaniya)]], ushbu konslagerda fashistlarga qarshilik koʻrsatish tashkilotchilaridan biri (1943-1945); Qizil Yulduz ordeni kavaleri. * [[Xojiraxon (Jahon) Rasulova|Xojiraxon Rasulova]] (1917 – taxminan 1987-yil) – Tojikiston SSR Koʻktosh tumanidagi „Qizil yulduz“ fermer xoʻjaligi paxtani qoʻlda terish rekordchisi, [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi|SSSR]] [[Sotsialistik Mehnat Qahramoni]], ikkita Lenin ordeni (1947, 1948), Mehnat Qizil Bayroq ordenlari (1946, 1957) sohibasi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=23736 |sarlavha=Герой Социалистического Труда Расулова Ходжирахон :: Герои страны |til=ru |ish=www.warheroes.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-01-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190102224221/http://www.warheroes.ru/hero/hero.asp?Hero_id=23736}}</ref>. * '''Yoʻldosh Sohibnazarov''' (1902-1979) – qizil tayoq dehqon otryadi komandiri, Laqay tumanida Sovet hokimiyatini oʻrnatish faoli, 1920-1930-yillarda Tojikistonda bosmachilarga qarshi kurash qahramoni, davlat arbobi. Lenin ordeni kavaleri<ref>{{Veb manbasi |muallif=Хабибуло Назаров |url=http://biblus.ru/Default.aspx?book=1b1b4e2c4e3 |sarlavha=Юлдаш-командир |til=ru |ish=biblus.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2018-07-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180719143028/http://biblus.ru/Default.aspx?book=1b1b4e2c4e3}}</ref> . * '''Zaynabbibi Qurbonova''' (1887−1928) – birinchi sovet [[Tojiklar|tojik]] [[ayol]]<nowiki/>rahbari – Tojikiston ASSR Laqay tumani mehnatkashlar deputatlari kengashi ijroiya qoʻmitasi raisi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://csdfmuseum.ru/history/29-2-й-Всесоюзный-съезд-работниц-и-крестьянок |sarlavha=2-й Всесоюзный съезд работниц и крестьянок |til=ru |ish=csdfmuseum.ru |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2021-06-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210615093226/https://csdfmuseum.ru/history/29-2-%D0%B9-%D0%92%D1%81%D0%B5%D1%81%D0%BE%D1%8E%D0%B7%D0%BD%D1%8B%D0%B9-%D1%81%D1%8A%D0%B5%D0%B7%D0%B4-%D1%80%D0%B0%D0%B1%D0%BE%D1%82%D0%BD%D0%B8%D1%86-%D0%B8-%D0%BA%D1%80%D0%B5%D1%81%D1%82%D1%8C%D1%8F%D0%BD%D0%BE%D0%BA}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.bbc.com/russian/features-41915955 |sarlavha=Таджикистан после революции 1917 года в фотографиях — BBC News Русская служба |til= |ish=www.bbc.com |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivsana=2019-03-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190327094754/https://www.bbc.com/russian/features-41915955}}</ref> . == Yodgorliklari == * '''[[Rudakiy|Abu Abdulloh Rudakiy]] haykali''' – Fors va tojik mumtoz adabiyotining asoschisining haykali. 2003-yilda tuman markazi – Somoniyon shaharchasining markaziy maydoniga oʻrnatilgan. Ayni yilda tuman nomi shoir sharafiga Roʻdakiy deb qayta nomlandi * '''[[Vladimir Lenin|Vladimir Ilich Lenin]] haykali''' – dunyodagi birinchi sotsialistik davlat – [[Sovet Sotsialistik Respublikalari Ittifoqi]]ning asoschisi; 2003-yilgacha u tuman markazining markaziy maydonida Lenin haykali turgan boʻlsa, hozirda saqlanib qolmagan. Leninning yana bir haykali oldin „Moskva“ kolxozining „Partizani Surx“ maktabi oldida turar edi, hozirda Roʻdakiy tumanidagi Harbiy va mehnat shon-sharafi yodgorlik majmuasi hududida joylashgan. * '''Tojik askari haykali'''- tojik sovet askarining ramziy haykali. [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida SSSR va Yevropa xalqlarini [[Fashizm|fashistlar]], [[Adolf Hitler|Gitler]] [[Germaniya]]si zulmidan ozod qilgan askarlar sharafiga 1975-yilda – Ulugʻ Vatan urushining 30 yilligiga bagʻishlab qoʻyilgan. Roʻdakiy tumani Harbiy va mehnat shon-sharafi yodgorlik majmuasi markazida oʻrnatilgan. * '''Karomatullo Qurbonov (1961−1992) haykali''' – mashhur [[Ashulachi|tojik qoʻshiqchisi]] va [[bastakor]]i, estrada sanʼatida xalq qoʻshiqlarini estrada yoʻnalishida qayta kuylagan muallif va ijrochi – „Gulshan“ Tojikiston davlat vokal-instrumental ansambli solisti<ref name="автоссылка4"/>. Karomatullo Qurbonov haykali tuman markazi – [[Somoniyon (shaharcha)|Somoniyon shaharchasida]] oʻrnatilgan<ref name="автоссылка1"/> . * '''Mixail Abramovich Plavelskiy (1908−1931) haykali''' – [[Sverdlov, Armaniston|Y. M. Sverdlov]] nomidagi alohida Stalinobod aviatsiya otryadining harbiy uchuvchisi, jangovar topshiriqni bajarayotib asirga olingan va 1931-yil 11-aprelda Xoji Bebok dovonida bosmachilar tomonidan oʻldirilgan. Dovon keyinchalik „Gardani kushti“ ([[oʻzbekcha]]: „kesilgan boʻyin“) deb nomlagan. Uchuvchi M. A. Plavelskiy haykali [[Dushanbe]]dan [[Boxtar]]ga olib boruvchi avtomagistralning ayrilishiga oʻrnatilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://mishpoha.org/nomer12/a17.php |sarlavha=Журнал "Мишпоха"連縁天影戦記 |qaralgan sana=2018-06-19 |arxivsana=2018-06-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180619113222/http://mishpoha.org/nomer12/a17.php}}</ref><ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://news.tj/ru/news/tajikistan/society/20170415/pyat-dushanbinskih-pamyatnikov-kotorie-vi-vozmozhno-nikogda-ne-videli |sarlavha=Пять душанбинских памятников, которые вы, возможно, никогда не видели &#124; Новости Таджикистана ASIA-Plus |til=ru |ish=news.tj |sana= |qaralgan sana=2019-10-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180619113336/http://news.tj/ru/news/tajikistan/society/20170415/pyat-dushanbinskih-pamyatnikov-kotorie-vi-vozmozhno-nikogda-ne-videli |arxivsana=2018-06-19}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> == Adabiyotlar == * ''Axror Tabarov.'' Noxiyai Lenin dar masiri tarix (Lenin tumani tarix jarayonlarida). Dushanbe, 1997-yil. * ''Xolmahmad Mashrabov.'' Az sohili Eloq to Reyxstag (Iloq sohilidan Reyxstaggacha). Dushanbe, „Donish“ nashriyoti, 2005-yil {{Tojikiston hududiy boʻlinishi|holati = yigʻilgan}} {{Roʻdakiy tumani aholi punktlari}} [[Turkum:Tojikiston aholi punktlari]] [[Turkum:Tojikiston tumanlari]] [[Turkum:Roʻdakiy tumani| ]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 66ogoek2fge0dd0aviciph8a17sgfas 0 957892 6304611 6213623 2026-10-10T15:23:14Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304611 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Pulkovo aeroporti | nativename = Аэропорт Пулково | image = | image-width = 250 | image2 = Airport, Airport Overview JP6637311.jpg | image2-width = 250 | IATA = LED | ICAO = ULLI | WMO = 26063 | LID = ПЛК | pushpin_map = Rossiya | pushpin_map_caption = Rossiya xaritasida joylashuvi | pushpin_label = LED | pushpin_label_position = bottom | type = Xalqaro | owner = Sankt-Peterburg shahar maʼmuriyati | operator = Northern Capital Gateway | city-served = {{RUS}}, [[Sankt-Peterburg]] | location = <!--If different than above--> | hub = *Nordwind Airlines * Pobeda * Rossiya Airlines * Smartavia * Ural Airlines | elevation-f = 79 | elevation-m = 24 | coordinates = {{coord|59|48|01|N|30|15|45|E|region:RU-SPE_type:airport}} |latd=59|longd=30|latm=48|lats=01|latNS=N|longm=15|longs=45|longEW=E | website = [http://www.pulkovoairport.ru/en/ pulkovoairport.ru] | metric-rwy = y | r1-number = 10R/28L | r1-length-f = 12,401 | r1-length-m = 3,780 | r1-surface = Sement-beton | r2-number = 10L/28R | r2-length-f = 11,145 | r2-length-m = 3,397 | r2-surface = Sement-beton | stat-year = 2022<ref name="fraport_2022">{{cite web |url=https://www.fraport.com/content/dam/fraport-company/documents/investoren/eng/financial-and-traffic-figures/traffic-figures/group/2022/Current%20Group%20Traffic%20Figures.pdf/_jcr_content/renditions/original.media_file.download_attachment.file/Current%20Group%20Traffic%20Figures.pdf |title=Fraport Traffic Figures December 2022 |website=fraport.com |format=PDF; 246&nbsp;KB |publisher=Fraport AG |language=en |access-date=2023-02-05}}</ref> | stat1-header = Yoʻlovchilar oqimi | stat1-data = 18,140,100 | stat2-header = Samolyotlar harakati | stat2-data = 144,867 | stat3-header = | stat3-data = | stat4-header = | stat4-data = | footnotes = Manba: Rossiya federal havo transporti agentligi (2018-yilgi vaqtinchalik statistikani ham koʻring)<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=Federal Air Transport Agency |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018 |arxivsana=2016-05-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ }}</ref> }} '''Pulkovo aeroporti''' ({{lang-ru|Аэропорт Пулково}}) {{Airport codes|LED|ULLI}} — [[Rossiya]]ning [[Sankt-Peterburg|Sankt-Peterburg shahriga]] xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Shahar markazidan janubda {{Convert|23|km|mi|abbr=on}} masofada joylashgan bitta terminaldan iborat<ref name="about">{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/ |sarlavha=About the Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307182625/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/ }}</ref>. Aeroport [[Rossiya Airlines]] uchun havo tuguni va [[Smartavia]] uchun fokus shahar vazifasini bajaradi. U Sankt-Peterburg va [[Leningrad viloyati]] fuqarolariga, jami 6 120 000 kishiga, xizmat koʻrsatish uchun mas’uldir. Bu 2022-yil uchun Yevropadagi oʻttiz birinchi eng gavjum aeroportdir. == Tavsifi == Pulkovo aeroporti rasman 1932-yil 24-iyunda davlatga tegishli mahalliy aeroport sifatida faoliyatini boshladi. 2017-yildagi vaqtinchalik koʻrsatkichlarga koʻra, aeroport orqali 16 125 520 nafar yoʻlovchi oʻtgan, bu 2016-yilga nisbatan 21,6 foizga koʻp. Ushbu koʻrsatkich Pulkovoni Rossiya va [[Sobiq sovet davlatlari|postsovet davlatlaridagi]] eng gavjum 4-aeroportga aylantiradi<ref name="about"/>. Pulkovo — Rossiya va [[Sharqiy Yevropa|Sharqiy Yevropadagi]] eng yirik aeroportlardan biri. == Tarixi == === 1931—1986-yillar === 1931-yil yanvar oyida [[Sankt-Peterburg|Leningrad shahri]] (1924—1991-yillar oraligʻida Sankt-Peterburgning rasmiy nomi va aerodromning IATA kodining „LED“ boʻlishi sababi<ref name="about"/>) yaqinida aerodrom qurilishi boshlandi va 1932-yil 24-iyunda yakunlandi, birinchi samolyot oʻsha kuni soat 17:31 da yoʻlovchilari va pochta joʻnatmalari bilan [[Moskva|Moskvadan]] ikki yarim soatlik parvozdan soʻng yetib keldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-30 |sarlavha=History of Pulkovo Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-30 }}</ref>. Aerodrom dastlab '''Shosseynaya aeroporti''' deb nomlangan, bu nom yaqin atrofdagi Shosseynaya temir yoʻl stansiyasidan kelib chiqqan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-80 |sarlavha=Pulkovo Airport – About – History |sana=2013 |qaralgan sana=October 3, 2014 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-80 }}</ref>. Koʻp oʻtmay, aeroportdan [[Petrozavodsk]], [[Pudoj]], [[Arxangelsk]] va [[Murmansk]]ka muntazam reyslar yoʻlga qoʻyildi. 1936-yilda yangi terminal uchun poydevor qoʻyildi. Leningrad aeroporti ham yangi G-2 va PS-84 samolyotlari bilan taʼminlandi<ref>{{Veb manbasi |url=http://old.pulkovoairport.ru/eng/about_pulkovo/history/ |sarlavha=Pulkovo – About – History – 1930s |sana=2010 |qaralgan sana=October 3, 2014 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006125621/http://old.pulkovoairport.ru/eng/about_pulkovo/history/ |arxivsana=October 6, 2014}}</ref>. 1941-yilda Moskva va Leningrad oʻrtasida yangi butunlay tijoriy yoʻlovchi yoʻnalishi ochildi; avvalroq u aralash yoʻlovchi-pochta yoʻnalishi edi. Yangi terminal qurilishi 1937-yildan 1941-yilgacha davom etdi. Yangi uch qavatli terminalning meʼmorlari [http://encyclopedia2.thefreedictionary.com/Aleksandr+Ivanovich+Gegello Aleksandr Ivanovich Gegello] va N.E. Lansere edi. Qurilish 1941-yil 22-iyunda [[Uchinchi reyx|fashistlar Germaniyasi]] SSSRga bostirib kirganidan bir oy oʻtgach, 1941-yil iyul oyida toʻsatdan toʻxtatildi. Aeroport nemislarning Leningrad qamalida front chizigʻi edi. 1941-yildan 1944-yilgacha parvozlar amalga oshirilmagan. Yaqin atrofdagi Pulkovo tepaliklari nemislar tomonidan ishgʻol qilingan va nemis uzoq masofali artilleriyasi tomonidan Leningradni har kuni bombardimon qilish uchun ishlatilgan edi. 1944-yil yanvarida aeroport nemislardan tozalandi, 1945-yilda uchish-qoʻnish yoʻlaklari taʼmirlangach, yuk va pochta reyslari tiklandi. 1948-yil fevral oyida zarar toʻliq bartaraf etilgach, aeroport muntazam yoʻlovchi reyslarini tikladi. 1949-yilda SSSRning 15 yirik shaharlariga muntazam reyslar va Rossiya shimoli-gʻarbiy qismida yana 15 ta qisqa masofali reyslar amalga oshirildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-40 |sarlavha=History of Pulkovo Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-40 }}</ref>. 1949-yilda Shosseynaya aeroporti 6 305 333 tonna pochta va 708 tonna yuk tashish tezligini qayd etdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-80 |sarlavha=Pulkovo – About – History – 40s |sana=2013 |qaralgan sana=October 3, 2014 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-80 }}</ref>. 1951-yilda yangi terminalning qurilishi tugallandi. 1950-yillarning oʻrtalarida yangi kengaytirilgan uchish-qoʻnish yoʻlagi qurib bitkazildi, bu aeroportga Ilyushin-18 va Tupolev-104 kabi yirikroq samolyotlarni qabul qilish imkonini berdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-50 |sarlavha=History of Pulkovo Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-50 }}</ref>. Xuddi shu davrda Shosseynaya aeroportida reaktiv dvigatelli samolyotlardan foydalanish boshlandi. 1959-yil 15-martda SSSR-42419 Tu-104 Shosseynaya aeroportidan havoga koʻtarilgan birinchi tijorat reaktiv samolyoti boʻldi{{citation needed|date=September 2017}}. 1960-yillarning boshlarida aeroportda An-24 va Yak-40 kabi zamonaviy mintaqaviy samolyotlar paydo boʻla boshladi. Parvozlar roʻyxatida [[Vladivostok|Vladivostokka]] parvozlar yoʻlga qoʻyildi. ICAOning 1-toifa standartlari 1965-yilda joriy qilingan va xalqaro operatsiyalarga yoʻl ochgan. 1960-yillarning oxiriga kelib, 60 dan ortiq aviakompaniyalar Sankt-Peterburg aeroportiga reyslarni amalga oshirdi. 1971-yil 8-fevralda Shosseynaya [[Oktabr Inqilobi ordeni]] bilan taqdirlandi<ref>{{Veb manbasi |url=http://old.pulkovoairport.ru/eng/about_pulkovo/history/ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006125621/http://old.pulkovoairport.ru/eng/about_pulkovo/history/ |arxivsana=2014-10-06 |sarlavha=Pulkovo – About – History – 1970s |sana=2010 |qaralgan sana=October 3, 2014}}</ref>. Aeroport nomi 1973-yil 24-aprelda '''Pulkovo aeroporti''' deb oʻzgartirildi. 1973-yil may oyida yangi Pulkovo 1 terminali ochildi. Mashhur 5 kubli Pulkovo 1 Aleksandr Zik tomonidan ishlab chiqilgan. Yuqoridagi 5 kub terminalga yanada kengroq tuygʻu berish va tabiiy quyosh nuri oʻtishiga imkon berish uchun ataylab qoʻyilgan. Ushbu terminal [https://web.archive.org/web/20141006100849/http://ojs.gc.cuny.edu/index.php/situations/article/view/1307 sovet postmodern meʼmorchiligining] durdona asari hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/ |sarlavha=Pulkovo – About – History – 1970s |sana=2013 |qaralgan sana=October 3, 2014 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/ }}</ref>. Pulkovo 1 faqat ichki terminal edi. 1970—1990-yillar oraligʻida ichki havo qatnovi har oʻn yilda taxminan 45% ga oshdi. Aeroportning urushdan oldingi eski binosi Pulkovo 2 deb oʻzgartirildi va terminal faqat xalqaro reyslar uchun foydalanildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-70 |sarlavha=History of Pulkovo Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=2014-03-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307181406/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/history/#years-70 }}</ref>. 1986-yil 11-aprelda xalqaro terminal uchun yangi ketish va kelish zonalari qurib bitkazildi, bu Pulkovo 1 yoʻlovchi tashish tezligini ikki baravar oshirdi. === 1986—2007-yillar === 1990-yilda Pulkovo aeroporti 10 000 000 dan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi bilan yoʻlovchi tashish hajmining eng yuqori choʻqqisiga chiqdi. Sovet Ittifoqi parchalanganidan keyin yoʻlovchilar soni kamaydi. 2005-yilda Pulkovo aeroporti Pulkovo aviatsiya korxonasidan ajralib chiqqanligi sababli mustaqillikka erishdi. Shuningdek, 2005-yilda Rosavia Pulkovo aeroporti (hali ham davlatga tegishli) yangi terminal qurilishining investitsiya loyihasi boʻyicha ochiq tender oʻtkazishini eʼlon qildi. Bu unga aksiyalarni sotish va investitsion tender loyihalari ustida ishlashni boshlash imkonini berdi. 2006-yilda Pulkovo aeroporti 5 000 000 dan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi: 1990-yildagi raqamning atigi 50 foizi. === 2007-yildan — hozirgi kungacha === 2007-yilda Grimshaw Architects qurilish shartnomasi gʻolibi deb topildi. 2009-yilda Sankt-Peterburg transport vazirligi Pulkovo aeroporti uchun operatsion kompaniya yaratishni soʻradi va Rossiyaning VTB Capital Bank, xalqaro Fraport AG kompaniyasi va Gretsiyaning Copelouzos Group tomonidan NCG (Northern Capital Gateway) deb nomlanuvchi konsorsium tuzildi. 2010-yil 29-aprelda NCG Pulkovo aeroportini 30 yillik operatsion ijaraga berish boʻyicha tenderda gʻolib chiqdi. 2010-yil 24-noyabrda Rossiya Bosh vaziri Vladimir Putin 150 000 m² yangi ''Terminal 1'' qurilishi boshlanishini nishonlash marosimida ishtirok etdi. 2020-yildan boshlab yoʻnalishlar soni tez sur’atlar bilan oʻsishi kutilmoqda, bunda yoʻlovchilar soni 75 foizgacha oshadi. Bu Rossiyadan roʻyxatdan oʻtmagan aviakompaniyalarga „Ochiq osmon“/Yettinchi erkinlik huquqi ostida Yevropaning bir nechta yoʻnalishlaridan aeroportga parvozlarni amalga oshirishga ruxsat beruvchi besh yillik sinov kelishuvidan soʻng boʻlib oʻtadi <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rusaviainsider.com/st-petersburg-airport-trial-open-skies-project/ |sarlavha=St Petersburg airport to trial open-skies project |muallif=ES |sana=2019-09-18 |ish=Russian Aviation Insider |til=en-US |qaralgan sana=2020-01-19}}</ref>. Sinov Sankt-Peterburg mintaqasiga tashrif buyurishni xohlovchi koʻplab Yevropa fuqarolari uchun viza talablari yumshatilganidan keyin amalga oshiriladi, bu esa aeroport orqali shaharga sayyohlikni oqimini oshirish uchun moʻljallangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.eurasiatimes.org/en/14/10/2019/the-prospect-of-open-skies-in-st-petersburg-sparks-excitement-around-europe/ |sarlavha=The prospect of open skies in St Petersburg sparks excitement around Europe |ish=www.eurasiatimes.org |til=en-US |qaralgan sana=2020-01-19 }}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Terminallar == === Pulkovo 1 === 1973-yilda ochilgan bu tarixiy terminal {{Convert|43000|m2|abbr=on}} maydonni tashkil etadi<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/news/2014/2159/ |sarlavha=Information report on final moving of international flights from Pulkovo-2 to the new Terminal-1 of Pulkovo Airport |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=2021-05-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210516090204/https://pulkovoairport.ru/en/about/news/2014/2159/ }}</ref>. U yillik 6 500 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish uchun qurilgan, ammo 2008-yilga kelib u maksimal sigʻimdan oshib ketdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/performance/ |sarlavha=Pulkovo – Airport Indicators |sana=2013 |qaralgan sana=October 4, 2014}}</ref>. 2014-yilda rekonstruksiya nihoyasiga yetgach, ushbu terminaldan hozirda barcha yoʻlovchi reyslari, ichki va xalqaro reyslar uchun foydalaniladi. Unda bir nechta [[Boj olinmaydigan savdo doʼkoni|dyuti-fri doʻkonlar]], restoranlar va 6 ta teleskopik traplar mavjud. Xabar qilinishicha, Pulkovo 1 rekonstruksiyasi tugallangach, Pulkovo aeroportining sigʻimi yiliga 17 000 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladi. === Terminal 1 === Terminal 1 qurilishi bir necha bor kechiktirilgan, ammo nihoyat 2010-yilda boshlangan{{citation needed|date=September 2017}}. 2013-yil noyabrda Sankt-Peterburgning 5200 dan ortiq aholisi bilan aeroportda xatoliklar uchun sinovdan oʻtkazildi. Sinovdan bir necha kun oʻtgach, 2013-yil 3-dekabrda yangi Terminal 1 ochildi. 2014-yil 14-fevralda eski Pulkovo 1 va Pulkovo 2 terminallari yopilganligi sababli barcha amaliyotlar yangi terminalga birlashtirildi<ref name=":0"/>. Yangi terminalda bir nechta biznes zallari, restoranlar, dorixonalar mavjud. Terminal 1 147 000 m² ni tashkil qiladi va uning oldida 400 000 m ² aeroport dock mavjud. Aeroportda 88 ta roʻyxatga olish stoli, 110 ta pasport kabinasi, 7 ta bagaj karuseli, 110 ta avtoturargoh, 17 ta darvoza va 17 ta eskalator mavjud. Yangi aeroportning ichki qismi Grimshaw Architects tomonidan ishlab chiqilgan va Sankt-Peterburg shahrining dizayni va uslubiga bevosita mos keladi. Yangi Terminal http://line-stargadget.ru/ {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20220809202058/https://line-stargadget.ru/ |date=2022-08-09 }} ga yoʻlovchilarga gullab-yashnayotgan madaniyat hissini berish uchun koʻplab badiiy haykallar va rasmlarni ham qidirdi. Dmitriy Shorinning ''"Men farishtalarga ishonaman"'' loyihasidan toʻrtta haykal joʻnash zalini bezatib turibdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Dmitry Shorin. I Believe in Angels |sana=14 June 2013 |nashriyot=[[The Wall Street Journal]] |url=http://wsimag.com/art/3839-dmitry-shorin-i-believe-in-angels |qaralgan sana=25 November 2014}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Pulkovo Airoprt art and architecture projects page |url=http://www.pulkovoairport.ru/en/about/art/ |qaralgan sana=25 November 2014 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140307183740/http://www.pulkovoairport.ru/en/about/art/ |arxivsana=2014-03-07}}</ref>. Hozirgi Pulkovo-1 terminali yangi terminal va eski sovet terminalini oʻz ichiga oladi, ular qayta qurilgan va toʻlaligicha uchib ketish joyiga aylantirilgan. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|2022-yilgi Rossiyaning Ukrainaga bosqinida]] aviatsiya taʼsiri tufayli [[Yevropa Ittifoqi]], [[Birlashgan Qirollik|Buyuk Britaniya]], [[Avstralosiyo|Avstraliya]], [[Shimoliy Amerika]], [[Shveysariya]], [[Singapur]], Shimoliy-Sharqiy Osiyo, [[Xitoy Respublikasi|Tayvan]], [[Islandiya]], [[Hong Kong|Gonkong]] va [[Norvegiya|Norvegiyaga]] yoʻnalishlar toʻxtatildi va keyingi ogohlantirishgacha taqiqlandi.  {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> |[[Aeroflot]]| [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="KRR_SU_res_25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Resumes Krasnodar Service From late-Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250925-susep25krr |access-date=25 September 2025 |work=AeroRoutes |date=25 September 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="SU_UZB_25">{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilja |title=«Аэрофлот» наращивает сеть узбекских направлений — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2025/08/22/afl_uz/ |access-date=22 August 2025 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=22 August 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="SU_UZB_25" />, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]]<ref name="FV-SU_Far_East_RU_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot NS25 Russia Far East Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250509-suns25dyrvvo |access-date=9 May 2025 |work=AeroRoutes |date=9 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref>{{cite news |last1=Абрамян |first1=Каринэ |title=Из Челябинска в Санкт-Петербург запустят вечерние авиарейсы |url=https://pchela.news/news/detail/44827 |access-date=23 June 2025 |work=Pchela.news |publisher=Сетевое издание «ПЧЕЛА» |date=23 June 2025 |language=ru-RU}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds St. Petersburg – Bangkok Service From late-Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240923-sunw24ledbkk |access-date=23 September 2024 |work=AeroRoutes |date=23 September 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="SU_LED_Egy">{{cite news |title=Aeroflot Adds St. Petersburg – Egypt Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231009-sunw23led |access-date=9 October 2023 |work=AeroRoutes |date=9 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="SU_HKT_23">{{cite news |title=Aeroflot Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231006-sunw23hkt |access-date=7 October 2023 |work=AeroRoutes |date=6 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sanya Feniks xalqaro aeroporti|Sanya]]<ref name="SU_SYX_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Expands Sanya Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250226-suns25syx |access-date=26 February 2025 |work=AeroRoutes |date=26 February 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="SU_LED_Egy" /> <!-- --> | [[Air Cairo]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="EgyptCharterAC_NW23">{{cite news |title=Air Cairo Adds Southwind 550-seater Boeing 777 Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231101-smnw23ru |access-date=1 November 2023 |work=AeroRoutes |date=1 November 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|[[Air Serbia]]|[[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]] <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=AJet Expands Istanbul – St. Petersburg Flights in Sep/Oct 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250829-vfsep25led |access-date=29 August 2025 |work=AeroRoutes |date=29 August 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|AlMasria Universal Airlines, {{EGY}}|[[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="LED_SSH+HRG" />, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="LED_SSH+HRG">{{cite news |last1=Серебрякова |first1=Татьяна |title=Туристы смогут улететь в Египет из Санкт-Петербурга рейсами пяти авиакомпаний |url=https://www.tourdom.ru/news/turisty-smogut-uletet-v-egipet-iz-sankt-peterburga-reysami-pyati-aviakompaniy.html |access-date=25 April 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=16 September 2024 |language=ru}}</ref> <!-- --> |Alrosa, {{RUS}}| [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]] <!-- -->|[[Avia Traffic Company]] |[[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]] <!-- -->|[[Azerbaijan Airlines]]|[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- -->|[[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | {{Flagicon|Russia}}Kaluga, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]], {{Flagicon|Russia}}Saransk, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web |title=Авиакомпания Азимут начала программу полетов из Пулково в Тбилиси |url=https://azimuth.ru/ru/news/aviakompaniya-azimut-nachala-programmu-poletov-iz-pulkovo-v-tbilisi |website=azimuth.ru |access-date=1 April 2024}}</ref> <!-- -->|Azur Air<ref name=TUI.ru>{{cite web|url=https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx|title=TUI Flight Program|website=agent.tui.ru|qaralgan sana=2023-07-14|arxivsana=2019-06-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190624181315/https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx}}</ref>, {{RUS}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref name="ZFfromLEDinW19-20">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azur Air schedules new long-haul service from St. Petersburg from late-Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285859/azur-air-schedules-new-long-haul-service-from-st-petersburg-from-late-oct-2019/ |access-date=15 August 2019 |work=Routesonline |date=15 August 2019}}</ref> <!-- -->|[[Belavia]]| {{Flagicon|Belarus}}Brest<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Belavia Adds Brest – St. Petersburg Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250128-b2ns25bqtled |access-date=28 January 2025 |work=AeroRoutes |date=28 January 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Belarus}}Gomel<ref>{{cite news |title=Belavia Adds Gomel – St. Petersburg From late-March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240208-b2ns24led |access-date=8 February 2024 |work=AeroRoutes |date=8 February 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]] <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]]<ref name="Centrum_RUS_NS25">{{cite news |last1=Razzokov |first1=Nodirbek |title=Centrum Air launches 15 new Uzbekistan–Russia flights |url=https://zamin.uz/en/uzbekistan/151518-centrum-air-launches-15-new-uzbekistanrussia-flights.html |access-date=9 June 2025 |work=Uzbekistan and world news, latest news |publisher="Zamin" - News of Uzbekistan |date=5 June 2025 |language=en}}</ref>, [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="Centrum_RUS_NS25" />, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="c6nw25ru_uz">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Centrum Air NW25 Domestic / Russia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250925-c6nw25ru |access-date=25 September 2025 |work=AeroRoutes |date=25 September 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]]<ref name="Centrum_RUS_NS25" /> <!-- --> |Conviasa, {{VEN}}| {{Flagicon|Venezuela}}Karakas, {{Flagicon|Venezuela}}Varadero<ref>{{Cite web|title=Conviasa Adds St. Petersburg Service From Nov 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/251021-v0nw25led|website=Aeroroutes.com}}</ref> <!-- -->|[[China Eastern Airlines]]|[[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay—Pudong]]<ref>{{cite web |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 14MAY23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-cnns23intl |website=Aeroroutes |access-date=16 May 2023}}</ref> <!-- -->|[[Emirates]] |[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!-- -->|[[Flydubai]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=arxiv nusxasi |url=http://tradearabia.com/touch/article/TTN/403968 |qaralgan sana=2023-07-14 |arxivsana=2022-12-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221206123112/http://tradearabia.com/touch/article/TTN/403968 }}</ref> <!-- -->|FlyOne Armenia |[[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | [[Georgian Airways]] | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name='a9_rus_23'>{{cite news |title=Georgian Airways Resumes 2 Russian Routes in Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231108-a9dec23ru |access-date=8 November 2023 |work=AeroRoutes |date=8 November 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- -->|Hainan Airlines, {{CHN}}| [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20230220/68a9d31388f34efba7694d6becd5cb94/c.html|title=St. Petersburg resumes direct flights to Beijing|publisher=Globalink|date=20 February 2023|accessdate=20 February 2023}}</ref> <!-- -->|Ikar, {{RUS}}| [[Ivanovo janubiy aeroporti|Ivanovo]], [[Orsk aeroporti|Orsk]], [[Qoʻrgʻon aeroporti|Qoʻrgʻon]] <br />'''Mavsumiy charter:''' [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]<ref name="SU_CXR_Siberia_NS25">{{cite news |last1=Серебрякова |first1=Татьяна |title=«Аэрофлот» поставит рейсы в Нячанг еще из трех российских городов |url=https://www.tourdom.ru/news/aeroflot-postavit-reysy-v-nyachang-esche-iz-trekh-rossiyskikh-gorodov.html |access-date=26 July 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=26 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite news |title=Пхукет-2024: как туристам из регионов добраться до острова в Таиланде |url=https://www.tourdom.ru/news/pkhuket-2024-kak-turistam-iz-regionov-dobratsya-do-ostrova-v-tailande.html |access-date=25 April 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=8 August 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Iran Airtour]] | '''Mavsumiy:''' [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]] <!-- -->|Ijavia, {{RUS}}| [[Ijevsk aeroporti|Ijevsk]] <!-- -->|Kostroma Air Enterprise, {{RUS}}| [[Kostroma aeroporti|Kostroma]] <!-- -->|Mahan Air, {{IRN}}| [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Mahan Air adds scheduled Tehran – St. Petersburg regular service from May 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284043/mahan-air-adds-scheduled-tehran-st-petersburg-regular-service-from-may-2019/ |access-date=25 April 2019 |work=Routesonline |date=25 April 2019}}</ref> <!-- --> |Meraj Airlines, {{IRN}}|'''Mavsumiy:''' [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web |title=سایت رسمی هواپیمایی معراج meraj.aero - meraj airlines {{!}} Flight Destinations |url=https://meraj.aero/en/flight-destinations/ |website=meraj.aero |access-date=25 April 2025 |archive-date=11 June 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190611073255/http://www.meraj.aero/en/flight-destinations/ |url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[Nesma Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{cite news |last1=Грей |first1=Виктория |title=Nesma Airlines выполнила первый рейс в Пулково |url=https://spb.dixinews.ru/news/obshchestvo/pervyy-reys-kompanii-nesma-airlines-vstretili-v-pulkovo/ |access-date=30 June 2025 |work=spb.dixinews.ru |agency=Информационного агентства «DixiNews» |publisher=Сетевое издание «Агентство официальных новостей» |date=29 June 2025}}</ref> <!-- --> |[[NordStar]]|[[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], {{Flagicon|Russia}}Norilsk <br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Abakan<ref name="Abakan_NS25">{{cite news |title=Аэропорт Абакан переходит на весенне-летнее расписание |url=https://19rusinfo.ru/obshchestvo/89728-aeroport-abakan-perekhodit-na-vesenne-letnee-raspisanie |access-date=25 February 2025 |work=19rusinfo.ru |agency=Информационное Агентство «Хакасия» |date=25 February 2025 |language=ru-ru}}</ref> <!-- --> |[[Nordwind Airlines]] | {{Flagicon|Russia}}Barnaul, {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, {{Flagicon|Russia}}Kemerovo, [[Magnitogorsk xalqaro aeroporti|Magnitogorsk]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk, [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name="N4_OMS_333">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Adds A330 Omsk Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250226-n4ns25oms |access-date=26 February 2025 |work=AeroRoutes |date=26 February 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Orenburg aeroporti|Orenburg]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Tomsk, {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]] <!-- -->|[[Nouvelair]]| {{Flagicon|Tunisia}}Monastir<ref>{{cite news |last1=Цедрик |first1=Андрей |title=Из петербургского аэропорта Пулково возобновляются прямые рейсы в Монастир |url=https://www.kommersant.ru/doc/7496872 |access-date=21 February 2025 |work=Коммерсантъ |date=11 February 2025 |language=ru}}</ref> <!-- -->|[[Pegasus Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|title=PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-pcns23|website=aeroroutes.com|date=18 April 2023}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web |url=https://www.turizmajansi.com/haber/pegasus-tan-rusya-da-yeni-ucus-noktasi-h47785 |title = Pegasus'tan Rusya'da yeni uçuş noktası! {{!}} Turizm Ajansı {{!}} Turizm Haberleri {{!}} Turizm Gazetesi}}</ref> <!-- -->|[[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]]| {{Flagicon|Russia}}Astraxan<ref name="DPfromLED_S19">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pobeda expands St. Petersburg network in Sep/Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285996/pobeda-expands-st-petersburg-network-in-sepoct-2019/ |access-date=22 August 2019 |work=Routesonline |date=22 August 2019}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad<ref name="PobedaToKGD">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Pobeda schedules Kaliningrad launch in S18|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277233/pobeda-schedules-kaliningrad-launch-in-s18/|access-date=19 February 2018|work=Routesonline|date=19 February 2018}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kirov, [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite news |last1=Грибкова |first1=Иолина |title=«Победа» запускает рейсы из Санкт-Петербурга в Краснодар. Нашли билеты от 9,5 тыс. рублей |url=https://www.yuga.ru/news/479284-pobeda-zapuskaet-rejsy-iz-sankt-peterburga-v-krasnodar-nashli-bilety-ot-95-tys-rublej/ |access-date=17 September 2025 |publisher=Юга.ру — новости Краснодара, Краснодарского края и Адыгеи |date=16 September 2025}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Begishevo aeroporti|Nijnekamsk]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref name="DPfromLED_S19" /><ref>{{cite news |title="Победа" запускает прямые рейсы из Перми в Санкт-Петербург |url=https://properm.ru/news/society/172639/ |access-date=19 July 2019 |work=Properm.ru |publisher=Городской портал Перми |date=16 July 2019}}</ref>, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], {{Flagicon|Russia}}Saratov<ref>{{cite web|url=https://tass.ru/ekonomika/6787001|title="Победа" начнет летать из саратовского аэропорта "Гагарин" в Санкт-Петербург|newspaper=TASS|date=22 August 2019}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Stavropol, [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk—Baratayevka]], [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]]<ref name="PobedaW16" />, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref name="PobedaW16">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Pobeda expands St. Petersburg network in W16|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/269748/pobeda-expands-st-petersburg-network-in-w16/|access-date=9 November 2016|publisher=Routesonline|date=9 November 2016}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Cheboksari xalqaro aeroporti|Cheboksari]]<ref name="PobedaDomW18">{{cite news |title=Pobeda expands domestic network Sep/Oct 2018 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280561/pobeda-expands-domestic-network-sepoct-2018/ |access-date=17 September 2018 |work=Routesonline |date=16 September 2018}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk<ref name="DPfromLED_S19" /> <!-- --> |[[Qanot Sharq]] |[[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]]<ref name="HH_MOW_NS23">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Qanot Sharq Moscow Service Changes From August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240731-hhaug24mow |access-date=5 August 2024 |work=AeroRoutes |date=31 July 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Qanot Sharq Adds Termez – St. Petersburg in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250925-hhnw25tmjled |access-date=25 September 2025 |work=AeroRoutes |date=25 September 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> |[[Rossiya Airlines]] | [[Kirovsk-Apatiti aeroporti|Apatit/Kirovsk]], [[Talagi (аeroport)|Arxangelsk–Talagi]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Gorno-Altaysk aeroporti|Gorno-Altaysk]]<ref name="FV_Dom_NW24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Nov 2024 Domestic Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241003-sunov24ru |access-date=4 October 2024 |work=AeroRoutes |date=3 October 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="KRR_Schedule">{{cite web |title=Seasonal schedule |url=https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |website=krr.aero |publisher=Krasnodar International Airport |access-date=18 September 2025 |arxivsana=2021-10-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211022133633/https://krr.aero/en/flights/seasonal-schedule/ }}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]], {{Flagicon|Russia}}Nijniy Novgorod<ref>{{cite web |title=Рейсов из аэропорта Стригино в Санкт-Петербург станет больше |url=http://goj.aero/about/news/reysov-iz-aeroporta-strigino-v-sankt-peterburg-stanet-bolshe/ |website=goj.aero |publisher=Strigino Airport PSC |access-date=20 May 2021}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite news |title=В Петербурге запустят прямые авиарейсы в крупнейший город Казахстана |url=https://www.fontanka.ru/2024/04/04/73424129/ |access-date=5 April 2024 |work=Фонтанка.ру |date=4 April 2024 |language=ru}}</ref>, [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Orenburg aeroporti|Orenburg]], {{Flagicon|Russia}}Penza, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref name="FV_to_VGO">{{cite web |title="Россия" открывает полеты из Москвы в Волгоград |url=https://www.rossiya-airlines.com/about/news/rossiya_otkryvaet_polety_iz_moskvy_v_volgograd/ |website=www.rossiya-airlines.com |publisher=«Rossiya airlines» JSC |access-date=20 May 2021 |language=ru}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | Royal Air Maroc | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{cite news |last1=Elghoubachi |first1=Amina |title=Royal Air Maroc To Launch Casablanca–Saint Petersburg Route in January 2026 |url=https://barlamantoday.com/2025/10/22/royal-air-maroc-to-launch-casablanca-saint-petersburg-route-in-january-2026/ |access-date=30 October 2025 |work=Barlaman Today |date=22 October 2025}}</ref> <!-- --> |Ruslayn, {{RUS}}| [[Naryan-Mar aeroporti|Naryan-Mar]], [[Tambov Donskoy aeroporti|Tambov]], {{Flagicon|Russia}}Yaroslavl<ref>{{cite news |title="РусЛайн" с 15 декабря возобновляет рейс Ярославль- Санкт-Петербург // АвиаПорт.Новости |url=https://www.aviaport.ru/news/ruslayn-s-15-dekabrya-vozobnovlyaet-reys-yaroslavl-sankt-peterburg/ |access-date=22 November 2023 |work=www.aviaport.ru |agency=Агентство «АвиаПорт» |date=22 November 2023}}</ref>, [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]] <!-- -->|[[S7 aviakompaniyasi]]<ref name=S7>{{cite web|title=S7 Airlines flight schedule|url=https://www.s7.ru/en/timetable/|website=www.s7.ru|publisher=S7 Airlines}}</ref>| [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=S7 Airlines S19 Domestic network addition as of 04JAN19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282302/s7-airlines-s19-domestic-network-addition-as-of-04jan19/ |access-date=11 January 2019 |work=Routesonline |date=6 January 2019}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]] <!-- -->|[[SCAT Airlines]]|[[Ostona aeroporti|Ostona]] <!-- -->|Severstal, {{RUS}}| [[Uxta aeroporti|Uxta]], [[Cherepovets aeroporti|Cherepovets]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Sovetskiy aeroporti|Sovetskiy]]<ref>{{cite news |last1=Подкосова |first1=Елизавета |title=Для жителей Советского запустят прямой рейс в Санкт-Петербург |url=https://neft.media/vse-regiony/news/120ca599-a284-4846-8965-305dbf70554c |access-date=29 January 2025 |work=NEFT |publisher=Люди, деньги, нефть. Новости и истории о нефтяниках и жизни в ХМАО, ЯНАО и в Тюменской области. |date=29 January 2025 |language=ru}}</ref> <!-- -->|Sichuan Airlines, {{CHN}}| [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web |title=Sichuan Airlines NS23 International / Regional Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230221-3uns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 February 2023}}</ref> <!-- --> | Sky Vision Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="Sky_Vision_RUS_NS25">{{cite news |title=В Россию начнет летать еще одна египетская авиакомпания |url=https://tourbus.ru/news/23395.html |access-date=11 August 2025 |work=tourbus.ru |publisher=Информационный портал для специалистов туротрасли |date=11 August 2025}}</ref> <!-- -->|[[Smartavia]] | [[Talagi (аeroport)|Arxangelsk–Talagi]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="KRR_Schedule" />, [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]], [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], {{Flagicon|Russia}}Nijniy Novgorod, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="gdca.am">http://gdca.am/storage/projects/projects_5800921334_S19_16MAY_TO_30_JUN_2019.doc {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200922085051/http://gdca.am/storage/projects/projects_5800921334_S19_16MAY_TO_30_JUN_2019.doc |date=2020-09-22 }} {{Bare URL DOC|date=June 2022}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk <br />'''Mavsumiy:''' [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name="Smartavia Map">{{cite web |title=Flight map — Smartavia |url=https://flysmartavia.com/en/flight-map/?arrival=&departure=led&show_connections=0 |website=flysmartavia.com |publisher=JSC “Smartavia Airlines” |access-date=25 April 2025 |language=en}}</ref>, [[Orenburg aeroporti|Orenburg]]<ref>{{cite news |title=Оренбуржцы смогут летать прямыми рейсами "Смартавиа" в Санкт-Петербург {{!}} Новости Оренбурга |url=https://prooren.ru/news/avto/orenburzhcy-smogut-letat-pryamymi-reysami-smartavia-v-sankt-peterburg-0 |access-date=21 February 2024 |work=prooren.ru |date=21 February 2024 |language=ru}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref name="Smartavia Map" />, {{Flagicon|Russia}}Tyumen<ref name="Smartavia Map" />, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref name="Smartavia Map" /> <!-- -->|[[Somon Air]]|[[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]] <!-- -->|Southwind Airlines<ref>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2022/04/southwind-is-born-turkey-creates-airline-targeting-russian-tourists|title=Southwind is born: Turkey creates airline targeting Russian tourists|date=18 April 2022}}</ref>, {{TUR}}|'''Mavsumiy charter reyslar:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://russtd.com/southwind-is-preparing-to-fly-to-antalya-from-five-cities-of-russia.html|title=Southwind is preparing to fly to Antalya from five cities of Russia|date=1 August 2022}}</ref> <!-- --> |[[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|url=https://onemileatatime.com/istanbul-airport/|title=Istanbul's New Airport Is A Hot Beautiful Mess|date=April 9, 2019|website=One Mile at a Time}}</ref> <br> '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Turkish Airlines NS25 Russia Scheduled Charter Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-tkns25ru |access-date=26 March 2025 |work=AeroRoutes |date=26 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" />, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> <!-- --> |[[Ural Airlines]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad, [[Koʻlob aeroporti|Koʻlob]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]] <!-- --> |[[Utair]] |[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Gelenjik aeroporti|Gelenjik]]<ref>{{cite news |last1=Золото |first1=Олег |title=Авиакомпания Utair начнет выполнять рейсы из Петербурга в Геленджик с 3 августа |url=https://vecherka-spb.ru/2025/07/23/aviakompaniya-utair-nachnet-vipolnyat-reisi-iz-peterburga-v-gelendzhik-s-3-avgusta |access-date=24 July 2025 |work=vecherka-spb.ru |publisher=Вечерний Санкт-Петербург |date=23 July 2025}}</ref>, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]] <!-- -->|[[UVT Aero]] | [[Tobolsk Remezov aeroporti|Tobolsk]] <!-- -->|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] | [[Andijon xalqaro aeroporti|Andijon]]<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Airways Resumes Andizhan Service in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250722-hynw25azn |website=Aeroroutes |access-date=23 July 2025}}</ref>, [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]]<ref name="HY_LED_24" />, [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]]<ref name="HY_LED_24">{{cite web |title=Больше рейсов в Фергану и Наманган! |url=https://uzairways.online/news/hy_led_feg |website=AeroTur |publisher=Official website for Uzbekistan Airways tickets sales, supported by Aerotur LLC |access-date=13 February 2024 |language=ru}}</ref>, [[Qarshi xalqaro aeroporti|Qarshi]]<ref>{{cite web |title=Uzbekistan Airways запускает регулярные рейсы из Карши в Санкт-Петербург |url=https://www.uzdaily.uz/ru/post/86253 |website=uzdaily |access-date=25 May 2024 |language=ru}}</ref>, [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]] <!-- -->|Vologda aviabirlashmasi, {{RUS}}| {{Flagicon|Russia}}Vologda <!-- -->|[[Yakutiya (aviakompaniya)|Yakutiya]] | {{Flagicon|Russia}}Yakutsk <!-- -->|Yamal, {{RUS}}|[[Nadim aeroporti|Nadim]], [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]]<ref>{{cite news|last1=Jim Liu|first1=Jim|title=Yamal adds St. Petersburg – Novy Urengoy in 1Q17|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/270433/yamal-adds-st-petersburg-novy-urengoy-in-1q17/|access-date=16 April 2017|work=Routesonline|date=16 December 2016}}</ref>, [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]], [[Salexard aeroporti|Salexard]] <!-- -->}} == Statistika == [[Fayl:Airport_Pulkovo_I.JPG|thumb| Eski 1-terminalning tashqi koʻrinishi 1.]] [[Fayl:Pulkovo_airport.jpg|alt=|thumb| Taksi yoʻllarining koʻrinishi]] [[Fayl:Pulkovo-1-terminal-pulkovo-airport-petersburg-october-2013.jpg|alt=|thumb| 1-terminalning dyuti-fri hududi]] [[Fayl:Pulkovo_new_terminal_exterior.jpg|thumb| Yangi terminalning tashqi koʻrinishi.]] [[Fayl:Saint-Pétersbourg_-_Aéroport_-_Hall_des_départ_-_2015-12-15_-_IMG_0761.jpg|alt=|thumb| Yangi uchib ketish zalining ichki qismi.]] [[Fayl:Пулково-1.jpg|thumb| 1-terminalning taʼmirdan keyin ichki qismi.]] === Yillik yoʻlovchi oqimi === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+'''Yillik yoʻlovchi tashish''' ! Yil ! Yoʻlovchilar !oʻzgarish, %da |- | 2004 | 4 337 749 |{{Oʻzgarishsiz}} |- |2005 | 4 654 405 |{{Oʻsish}} 7,3% |- | 2006 | 5 101 842 |{{Oʻsish}} 9,6% |- | 2007 | 6 137 805 |{{Oʻsish}} 20% |- | 2008 | 7 071 537 |{{Oʻsish}} 15,2% |- | 2009 | 6 758 352 |{{Loss}} −4,4% |- | 2010 | 8 443 753 |{{Oʻsish}} 25% |- | 2011 | 9 610 767 |{{Oʻsish}} 14% |- | 2012 | 11 154 560 |{{Oʻsish}} 16% |- | 2013 | 12 854 366 |{{Oʻsish}} 15,2% |- | 2014 | 14 264 732 |{{Oʻsish}} 11% |- | 2015 | 13 500 125 |{{Loss}} −5,3% |- | 2016 | 13 300 000 |{{Loss}} −1,4% |- | 2017 | 16 125 520 |{{Oʻsish}} 21,2% |- | 2018 | 18,122,286 |{{Oʻsish}} 12,4% |- | 2019 | 19 581 262 |{{Oʻsish}} 8,1% |- | 2020 | 10 944 421 |{{Loss}} −45,1% |- | 2021 | 18 043 464 |{{Oʻsish}} 64,8% |- | 2022 | 18 140 100 |{{Oʻsish}} 0,6% |- | 2023 | 20 400 000 |{{Oʻsish}} 12,1% |- | 2024 | 20 900 000 |{{Oʻsish}} 2,5% |} === Yoʻnalish statistikasi === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%" width="align=" |+Pulkovo aeroportidan eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2019-yil<ref name="PulkovoPerfomance">{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Indicators |url=http://www.pulkovoairport.ru/about/performance/ |ish=MOST POPULAR DESTINATIONS |nashriyot=Northern Capital Gateway LLC |qaralgan sana=21 August 2020}}</ref> !Oʻrni ! Shahar ! Mintaqa ! Aeroportlar ! Yoʻlovchilar soni |- | 1 | [[Moskva]] |[[Moskva]]<br />[[Moskva viloyati]] | [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo]] | 5 051 518 |- | 2 | [[Simferopol]] |[[Qrim Muxtor Respublikasi]] | Simferopol aeroporti | 653 844 |- | 3 | [[Sochi]] |[[Krasnodar o‘lkasi]] | [[Sochi xalqaro aeroporti]] | 567 827 |- | 4 | [[Kaliningrad]] |[[Kaliningrad viloyati]] | Xrabrovo aeroporti | 511 520 |- | 5 | [[Yekaterinburg]] |[[Sverdlovsk viloyati]] | [[Koltsovo xalqaro aeroporti]] | 417 011 |- | 6 | [[Krasnodar]] |[[Krasnodar o‘lkasi]] | [[Krasnodar xalqaro aeroporti]] | 409 758 |- | 7 | [[Novosibirsk]] |[[Novosibirsk viloyati]] | [[Tolmachevo aeroporti]] | 382 849 |- | 8 | [[Arxangelsk]] |[[Arxangelsk viloyati]] | [[Talagi (аeroport)|Talagi aeroporti]] | 329 233 |- | 9 | [[Rostov-Don]] |[[Rostov viloyati]] | Rostov-Don aeroporti | 308 118 |- | 10 | [[Murmansk]] |[[Murmansk viloyati]] | [[Murmansk aeroporti]] | 306 564 |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%" width="align=" |+Pulkovo aeroportidan eng gavjum [[Mustaqil davlatlar hamdoʻstligi|MDH]] yoʻnalishlari (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2019-yil<ref name="PulkovoPerfomance"/> !Oʻrni ! Shahar ! Mamlakat ! Aeroportlar ! Yoʻlovchilar soni |- | 1 | [[Minsk]] |{{BLR}} | [[Minsk milliy aeroporti]] | 292 044 |- | 2 | [[Toshkent]] |{{UZB}} | [[Toshkent xalqaro aeroporti]] | 132 785 |- | 3 | [[Samarqand]] |{{UZB}} | [[Samarqand xalqaro aeroporti]] | 100 255 |- | 4 | [[Kishinyov]] |{{MDA}} | [[Kishinyov xalqaro aeroporti]] | 95 698 |- | 5 | [[Dushanbe]] |{{TJK}} | [[Dushanbe xalqaro aeroporti]] | 86 430 |- | 6 | [[Olmaota]] |{{KAZ}} | [[Olmaota xalqaro aeroporti]] | 82 605 |- | 7 | [[Yerevan]] |{{ARM}} | [[Zvartnots xalqaro aeroporti]] | 60 570 |- | 8 | [[Urganch]] |{{UZB}} | [[Urganch xalqaro aeroporti]] | 57 274 |- | 9 | [[Ostona]] |{{KAZ}} | [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti]] | 52 319 |- | 10 | [[Oʻsh (shahar)|Oʻsh]] |{{KGZ}} | [[Oʻsh aeroporti]] | 51 593 |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%" width="align=" |+Pulkovo aeroportidan eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar (yoʻlovchilar soni boʻyicha) 2019-yil<ref name="PulkovoPerfomance"/> !Oʻrni ! Shahar ! Mamlakat ! Aeroportlar ! Yoʻlovchilar soni |- | 1 | [[Antaliya]] |{{Nobr|{{TUR}}}} | [[Antaliya aeroporti]] | 893 927 |- | 2 | [[Frankfurtmayn|Frankfurt]] |{{DEU}} | [[Frankfurt aeroporti]] | 273 017 |- | 3 | [[München|Myunxen]] |{{DEU}} | [[Myunxen aeroporti]] | 248 291 |- | 4 | [[Parij]] |{{FRA}} | [[Sharl de Goll aeroporti]] | 245 952 |- | 5 | Larnaka |{{CYP}} | [[Larnaka xalqaro aeroporti]] | 225 943 |- | 6 | [[Helsinki]] |{{FIN}} | Helsinki aeroporti | 209 890 |- | 7 | [[Riga]] |{{LVA}} | [[Riga xalqaro aeroporti]] | 194,248 |- | 8 | [[Praga]] |{{CZE}} | Praga Vatslav Havel aeroporti | 186 845 |- | 9 | [[Dubay]] |{{ARE}} | [[Dubay xalqaro aeroporti]] | 186 428 |- | 10 | Rim — Fiumisino |{{ITA}} | [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti]] | 169 637 |- |} == Investorlari == Northern Capital Gateway (NCG) 2009-yilda aeroportni boshqarishni boshladi<ref name=":1">{{Veb manbasi |url=https://www.pulkovoairport.ru/en/about/ |sarlavha=About the Airport |ish=www.pulkovoairport.ru |qaralgan sana=2017-04-20}}</ref>: Aeroport veb-saytida hozirda NCG bilan birga ishtirok etayotgan kompaniyalar roʻyxati keltirilgan<ref name=":1"/> : <blockquote>"Rossiyaning VTB Capital shirkati, davlatga qarashli VTB guruhining aʼzosi, Frankfurt aeroportini va boshqa koʻplab xalqaro aeroportlarni boshqaradigan Germaniyaning Fraport AG va Gretsiyaning Copelouzos guruhining Horizon Air Investments SA".</blockquote>Veb-saytda hali roʻyxatga olinmagan boʻlsa-da, oxirgi investor Qatar Investment Authority (QIA) boʻlib, hozirda Pulkovo aeroportining 24,99% ulushiga egalik qiladi<ref name="Reuters">{{Yangiliklar manbasi |date=2017-07-31 |title=Fraport sells stake in St Petersburg airport to Qatar |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-fraport-st-petersburg-qatar-idUSKCN10B0GH |access-date=2017-04-20}}</ref> <ref name="Doha News">{{Yangiliklar manbasi |date=2016-08-01 |title=Qatar Investment Authority buys stake in Russian airport |language=en-US |work=Doha News |url=https://dohanews.co/qatar-investment-authority-buys-stake-russian-airport/ |access-date=2017-04-20}}</ref>. QIA raisi oʻrinbosari va Qatarning hukmron [[Ikkinchi|Ol Soniy]] oilasi aʼzosi Shayx Ahmad Ol Soniy endi Pulkovo aeroporti veb-saytida QIA vakili Arturo Karta bilan birga Direktorlar kengashi aʼzosi sifatida qayd etilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.pulkovoairport.ru/en/about/management/board/ |sarlavha=Board of Directors |ish=www.pulkovoairport.ru |qaralgan sana=2017-04-20}}</ref>. == Yer usti transporti == [[Fayl:Saint-Pétersbourg_-_Aéroport_-_2015-12-15_-_IMG_0758.jpg|thumb| 1-terminal yaqinidagi avtobus.]] * „Marshrutka“ № K-39 mikroavtobuslari bir nechta liniyalarda ishlaydi, ularning baʼzilari shahar avtobus yoʻnalishlari boʻylab (va mos keladigan qator raqamlaridan foydalanadi). * Pulkovo aeroportiga avtobuslar (№ 39 va № 39Ex) xizmat koʻrsatadi. Ular aeroportni M2 liniyasida " Moskovskaya " metro bekati bilan bogʻlaydilar. * „Aeroport“ poyezd bekati Pulkovo-2 dan 15 daqiqa piyoda yurish masofasida joylashgan. Shaxsiy avtomobil bilan Pulkovo aeroportiga borish uchun Sankt-Peterburg shahar markazidan yaqin atrofdagi Pulkovo shossesi (''Pulkovskoe shosse'') orqali kirish mumkin. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1974-yil 27-aprelda [[Aeroflot|Aeroflotning]] [[Krasnodar|Krasnodarga]] uchayotgan Ilyushin Il-18 V yoʻlovchi samolyoti Pulkovodan havoga koʻtarilgandan soʻng, dvigateli yonib ketganidan keyin qulab tushdi. Barcha 108 nafar yoʻlovchi va 10 ekipaj aʼzosi halok boʻldi. Oxir-oqibat u 1974-yilda Leningrad Aeroflot Il-18 halokati deb nomlandi. * 2025-yil 20-oktyabrda [[Azerbaijan Airlines]] aviakompaniyasiga tegishli [[Airbus A320]] samolyoti Pulkovodan Bokuga yoʻl olayotganida parvoz qilganidan koʻp oʻtmay, qoʻnish moslamasining nosozligi sababli favqulodda qoʻnish paytida aeroportning uchish-qo'nish yoʻlagidan chiqib ketdi, natijada barcha 155 yoʻlovchi evakuatsiya qilindi<ref>{{Cite news |date=20 October 2025 |title=Flight Skids Off Runway in St. Petersburg After Emergency Landing |url=https://www.themoscowtimes.com/2025/10/20/flight-skids-off-runway-in-st-petersburg-after-emergency-landing-a90857 |access-date=20 October 2025 |work=The Moscow Times}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{commons category-inline|Pulkovo Airport}} * [https://pulkovoairport.ru/ Official site] {{in lang|en|ru}} {{Portalbar|Rossiya|Aviatsiya}} {{Rossiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Sankt-Peterburg]] [[Turkum:Leningrad viloyati aeroportlari]] [[Turkum:1932-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] 3assubpoujp8mp0hcirzjtyn5w76irr 0 958007 6304612 6243929 2026-10-10T15:23:20Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304612 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport |name = Vnukovo xalqaro aeroporti |nativename = {{qalin emas|{{lang|ru|Международный аэропорт Внуково}}}} |image = |image-width = 250 |image2 = Vnukovo International Airport 2019.jpg |image2-width = 250 |IATA = VKO |ICAO = UUWW |LID = VNK |type = Fuqarolik |owner = |operator = „Vnukovo Airport“ AJ |city-served = [[Moskva]] aglomeratsiyasi |location = Moskva |hub = <div> * [[Azimut (aviakompaniya)|Azimuth]] * [[Azur Air]] * [[Gazpromavia]] * [[I-Fly]] * [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] * [[RusLine]]<ref name="RusLineToVKO">{{cite web|script-title=ru:Авиакомпания "РусЛайн" меняет аэропорт базирования в Москве|url=https://www.rusline.aero/special_programs/special_offers/aviakompaniya-ruslayn-menyaet-aeroport-bazirovaniya/|website=www.rusline.aero|publisher=Airline "RusLine"|access-date=19 March 2018|language=ru}}</ref> * [[Utair]]</div> |elevation-f = 686 |elevation-m = 209 |coordinates = {{coord|55|35|46|N|37|16|03|E|region:RU-MOW|display=inline,title}} |latd=55|longd=37|latm=35|lats=46|latNS=N|longm=16|longs=03|longEW=E | pushpin_map = Rossiya | pushpin_label = VKO | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi |website = [http://www.vnukovo.ru/en/ vnukovo.ru] |metric-elev = yes |metric-rwy = yes |r1-number = 06/24 |r1-length-f = 11,483 |r1-length-m = 3,500 |r1-surface = [[Beton]] |r2-number = 01/19 |r2-length-f = 10,039 |r2-length-m = 3,060 |r2-surface = [[Beton]] |stat-year = 2018 |stat1-header = Yoʻlovchilar soni |stat1-data = 21 478 486 |stat2-header = Samolyotlar harakati |stat2-data = 163 600 | footnotes = Manba: Rossiya federal havo transporti agentligi (2018-yilgi vaqtinchalik statistikaga ham qarang)<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=[[Federal Air Transport Agency]] |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018}}</ref> }} '''Vnukovo''', rasman '''Vnukovo Andrey Tupolev xalqaro aeroporti''' ([[Andrey Tupolev]] nomidagi) ({{Lang-ru|Внуково}}) {{Airport codes|VKO|UUWW}} – Moskva markazidan {{Convert|28|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda, Vnukovo tumanida joylashgan qoʻsh uchish-qoʻnish yoʻlakli xalqaro aeroport. Bu [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]] va [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Jukovskiy]] bilan bir qatorda Moskvaga xizmat koʻrsatadigan toʻrtta yirik aeroportdan biridir. 2019-yilda aeroport 24,01 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu bir yil oldinga nisbatan 12 foizga koʻpdir. Vnukovo 2021-yilda Yevropadagi eng gavjum aeroportlari orasida oʻn birinchi oʻrinni egalladi, biroq 2022-yilda [[Rossiyaning Ukrainaga bosqini (2022)|Rossiyaning Ukrainaga bosqini]] ortidan kiritilgan sanksiyalar natijasida transport qatnovi keskin pasaydi va 2022-yilda 30-oʻringa tushib ketdi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Insights Report: Top 10 European airports for 2022 and 2023 outlook |url=https://corporatetravelcommunity.com/analysis/airport-insights-report-top-10-european-airports-for-2022-and-2023-outlook-648706 |ish=CTC - Corporate Travel Community |qaralgan sana=24 June 2023}}</ref>. == Tarixi == [[Fayl:President Ronald Reagan and Nancy Reagan Arriving at Vnukovo Airport in Moscow USSR Via Air Force One - DPLA - 130bff15550683150462a03da15ecf44.jpg|left|thumb| Vnukovo aeroportidagi [[AQSh prezidenti]] [[Ronald Reagan]], 1988-yil]] [[Fayl:Старое_здание_аэропорта_Внуково.jpg|left|thumb| Eski terminal (2000-yildagi rasm)]] [[Fayl:Airport,_Ramp_JP7551641.jpg|thumb|Apron koʻrinishi]] [[Fayl:Vnukovo_International_Airport1.jpg|right|thumb| Terminal A]] Vnukovo – Moskvadagi eng qadimgi aeroport. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida ochilgan va harbiy harakatlar uchun foydalanilgan, ammo urushdan keyin fuqarolik obyektiga aylangan{{Citation needed}}. Qurilishi 1937-yilda Sovet hukumati tomonidan tasdiqlangan, chunki eski Xodinka aerodromi (shahar markaziga ancha yaqinroq joylashgan, ammo 1980-yillarda yopilgan) haddan tashqari yukalama bilan ishlagan{{Citation needed}}. Vnukovo aynan ushbu aeroport qurilishi uchun maxsus tashkil qilingan Likovlag [[gulag]]ining bir necha ming mahbuslari tomonidan qurilgan va 1941-yil 1-iyulda ochilgan. [[Ulugʻ Vatan urushi]] davrida harbiy havo bazasi sifatida foydalanilgan, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish urushdan keyin boshlangan{{Citation needed}}. 1956-yil 15-sentyabrda Tupolev Tu-104 samolyoti Moskva Vnukovodan [[Omsk]] orqali [[Irkutsk]]ka ilk yoʻlovchi parvozini amalga oshirdi{{Citation needed}}. 1957-yil 4-noyabrda Ruminiya Ishchi partiyasi amaldorlari, xususan, [[Ruminiya Sotsialistik Respublikasi|Kommunistik Ruminiyaning]] eng koʻzga koʻringan siyosatchilari (George Georgiu-Dej, Kivu Stoyka, Aleksandru Mogiorosh, Shtefan Voitech, [[Nicolae Ceaușescu|Nikolae Chaushesku]], Leonte Reutu hamda Grigore Preotyasa) bortida boʻlgan samolyot bilan Vnukovo aeroportida baxtsiz hodisa yuz berdi. Oʻsha paytda tashqi ishlar vaziri boʻlgan Preotyasa va samolyot ekipaji halok boʻldi. Yana bir necha kishi jiddiy jarohat oldi. Sovetlarning Il-18 (1956-yil 20-aprelda Moskvadan [[Olmaota]]ga) va Tu-114 (1961-yil 24-aprelda Moskvadan [[Xabarovsk]]ka) rusumli samolyotlarining birinchi yoʻlovchi parvozlari ham Vnukovo aeroportidan amalga oshirildi. 1980-yilda Vnukovo 22-yozgi olimpiya oʻyinlari tufayli kengaytirildi. 1993-yilda aeroport [[Aksiyadorlar jamiyati|aksiyadorlik jamiyatiga]] aylantirildi. 2003-yil oxirida federal hukumat tomonidan aeroportning nazorat paketi Moskva hukumatiga oʻtkazilgandan soʻng Vnukovo xalqaro aeroportida keng qamrovli rekonstruksiya va strategik rivojlanish dasturi boshlandi. Aeroportning strategik rivojlanish rejasining bir qismi sifatida ushbu loyihalar 2003—2005-yillarda yakunlandi: * 2004-yil aprel: Yangi terminal B ochildi. Terminal hozirda xalqaro yoʻlovchi reyslariga xizmat koʻrsatadi, ammo kelajakda u ichki reyslarni boshqarish yoki keyinroq aniqlanadigan boshqa maxsus funksiyalarni bajaradigan terminalga aylantiriladi. Terminalning umumiy maydoni 80 000 m ² (861 000 &nbsp;sq ft) ni tashkil qiladi, bu yiliga toʻrt million yoʻlovchi tashish imkoniyatini beradi. * 2005-yil avgust: Vnukovoning Aeroekspress temir yoʻl operatori Moskvaning Kiyev vokzaliga ulandi. * 2010-yil dekabr: Yangi terminal A ochildi. * 2016-yil yozi: Terminal B tomonidan amalga oshirilgan barcha reyslar A terminaliga oʻtkazildi va B terminali yopildi. Vnukovo yirik xususiy samolyotlarda xalqaro reyslar boʻyicha Yevropaning eng gavjum aeroportidir<ref>[https://www.economist.com/news/business/21582511-how-sell-more-stuff-those-who-want-nothing-posters-plutocrats Advertising to the super-rich: Posters for plutocrats]</ref>. == Joylashuvi va quvvati == Moskvadagi uchta aeroportdan Vnukovo dengiz sathidan eng balandi ({{Convert|204|m|abbr=on}}, shuning uchun tuman boʻlsa, u tez-tez muqobil aeroport boʻlib xizmat qilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vnukovo.ru/eng/about/competitive_edge/ |sarlavha=Vnukovo international airport |qaralgan sana=20 January 2015 |arxivsana=2013-12-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131206203259/http://www.vnukovo.ru/eng/about/competitive_edge/ }}</ref>. Aerodromda uzunligi {{Convert|3500|m|abbr=on}} va {{Convert|3060|m|abbr=on}} boʻlgan ikkita bir-biri bilan kesishgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Har bir uchish-qoʻnish yoʻlagi har tomondan 10 m kenglikdagi xavfsizlik yelkalari bilan {{Convert|60|m|abbr=on}} kenglikda. Qoʻshma uchish-qoʻnish yoʻlagining quvvati soatiga 60 ta samolyot harakatiga moʻljallangan. 24-uchish-qoʻnish yoʻlagi asosan uchish uchun, 01-uchish-qoʻnish yoʻlagi esa qoʻnish uchun foydalaniladi. Aeroportning ikkita yoʻlovchi terminali (Terminal A va terminal B), bitta umumiy aviatsiya terminali (charter va biznes reyslari uchun), bitta yuk terminali va 60 ta samolyot stendlari bor. Aeroport soatiga maksimal 10100 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/facts-and-figures/ |sarlavha=vnukovo.ru – Facts and figures |qaralgan sana=10 October 2014}}</ref> va u yerda 4000 kishi ishlaydi. 2013-yilda aeroport deyarli 11,18 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu 2012-yilga nisbatan 15,3 foizga koʻpdir<ref name="Stats">{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/news/passazhiropotok-aeroporta-vnukovo-v-2017-godu-vyros-na-30-1-i-sostavil-18-1-mln-passazhirov/ |sarlavha=Vnukovo Airport passenger statistics for 2017 |qaralgan sana=17 January 2018}}</ref>. 2014-yil fevral oyida aeroport 722 500 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu 2013-yil fevraliga nisbatan 23,8 foizga oʻsdi, bu qisman [[Utair]] tomonidan kengaytirilganligi bilan bogʻliq<ref>{{Jurnal manbasi|title=Growth at Vnukovo|journal=Airliner World|date=May 2014|page=12}}</ref>. Vnukovo aeroportida koʻplab siyosiy rahbarlar va Rossiyaga tashrif buyuradigan muhim shaxslar foydalanadigan VIP zal mavjud. Rossiya prezidenti ham Vnukovoning VIP zalidan foydalanadi. [[Tupolev]] avialaynerini qayta ishlash zavodi aeroportning chetida joylashgan boʻlib, bir nechta yirik samolyot angarlarida kapital taʼmirlash va modifikatsiya qilish dasturlari amalga oshiriladi. Aeroportning shimoliy perimetrida yuqori martabali davlat amaldorlari uchun davlat rahbari parvozlari amalga oshiriladigan davlat VIP transport qanoti joylashgan. Shunday qilib, VIP reyslar kelgan yoki joʻnab ketganda aeroport vaqti-vaqti bilan muntazam reyslar uchun yopiladi. == Keyingi kengayishi == Istiqbolli rivojlanish dasturi 2015-yilgacha davom etishi moʻljallangan edi va Vnukovo Internationalni xalqaro ahamiyatga ega yuqori raqobatbardosh havo transporti markaziga aylantirishga, yoʻlovchilarga ham, ijarachilarga ham keng qamrovli sifatli xizmatlarni taklif qilishga qaratilgan edi. Yangi xalqaro yoʻlovchi A terminalining umumiy maydoni {{Convert|250,000|m2|sqft|abbr=on}} boʻladi va soatiga 7800 nafar, yiliga 18-20 million yoʻlovchini oʻtkazish imkoniyatiga ega boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.vnukovo.ru/eng/about/outlook/terminal/ |sarlavha=Vnukovo international airport |qaralgan sana=20 January 2015 |arxivsana=2013-09-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130928032827/http://www.vnukovo.ru/eng/about/outlook/terminal/ }}</ref>. Bu ijarachi aviakompaniyalar uchun aeroportda mijozlarga xizmat koʻrsatish sifatini kengaytirish va yaxshilash uchun koʻplab imkoniyatlarni ochib beradi, shuningdek, xalqaro sifatli xizmat va qulaylikni joriy etishni taʼminlaydi. Kengaytirilgan terminal binosi mavjud ichki yoʻlovchi terminali oʻrnida joylashgan boʻlib, shuningdek, terminalning yonida va Vnukovo aholi punkti tomon butun qoʻshni quruqlikdagi hududni keyingi rivojlantirish uchun drayver boʻlib xizmat qiladi. Vnukovo yoʻlovchi terminallarining eng eskisi 1941-yilga toʻgʻri keladi, yangisi qurilishi boshlanishi bilan buzib tashlanadi (u 2005-yil noyabr oyida demontaj qilina boshlagan). 1970-yillarning oxirida qurilgan mavjud ichki 2-terminal qurilishning yakuniy bosqichida va yangi terminal bilan almashtirilgunga qadar ishlashda davom etadi. Kengaytirish rejalari ikkita V-konfiguratsiya qilingan uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan birini ({{Convert|3,500|m|ft|abbr=on}} uzaytirishni va {{Convert|3,060|m|ft|abbr=on}} uzunligi) {{Convert|3,800|m|ft|abbr=on}} gacha va asboblarni qoʻnish tizimini hozirgi CAT II dan CAT III ga yangilashni oʻz ichiga oladi. Kengaytirish doirasida mavjud taksi yoʻllari kengaytiriladi va yangilari, shuningdek, yangi boshqaruv minorasi, yuk terminali kengaytmasi va koʻp qavatli avtoturargoh quriladi. == Terminallari == Terminal A ichki va xalqaro reyslar uchun foydalaniladigan yagona terminaldir. B va D terminallari 2017-yil oktyabr holatida ishlamayapti.{{Clear}} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == <!-- Please use only independent sources. The airport and airlines are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aero Nomad Airlines]] | [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/|website=Aero Nomad|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604133205/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/}}</ref> [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite news|title=On February 10, the domestic Aero Nomad Airlines operated the first regular flight Osh-Moscow-Osh, thereby increasing the number of regular flights from Osh to Moscow|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/news/86-on-february-10-the-domestic-aero-nomad-airlines-operated-the-first-regular-flight-osh-moscow-osh-thereby-increasing-the-number-of-regular-flights-from-osh-to-moscow|work=Aero Nomad Airlines|date=10 February 2023|access-date=7 April 2023|language=en|archive-date=2023-04-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20230409135852/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/news/86-on-february-10-the-domestic-aero-nomad-airlines-operated-the-first-regular-flight-osh-moscow-osh-thereby-increasing-the-number-of-regular-flights-from-osh-to-moscow|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web |title=AJet Adds Istanbul – Moscow Vnukovo Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-vf1q25sawvko |website=Aeroroutes |access-date=31 December 2024}}</ref> <!-- --> | ALROSA, {{RUS}} | [[Mirniy aeroporti|Mirniy]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | Armenia Airways | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Armenia Airways Resumes Yerevan – Moscow Service From late-July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250704-6ajul25vko |access-date=5 July 2025 |work=AeroRoutes |date=5 July 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]] <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Kirovsk-Apatiti aeroporti|Apatity/Kirovsk]]<ref>{{cite news |title=Из аэропорта «Хибины» будут летать самолёты во Внуково |url=https://severpost.ru/read/194526/ |access-date=23 October 2025 |work=severpost.ru |agency=Информационное агентство «СеверПост.ru» |date=2 September 2025}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="A4_TBS_BUS"/>, [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]]<ref name="A4_Caucasus_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azimuth late-Sep 2024 Caucasus Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240925-a4sep24 |access-date=25 September 2024 |work=AeroRoutes |date=25 September 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Petrozavodsk<ref>{{cite news |title=Новый авиарейс свяжет Петрозаводск и Москву – СампоТВ 360° |url=https://sampotv360.ru/2025/07/08/novyj-aviarejs-svyazhet-petrozavodsk-i-moskvu/ |access-date=18 July 2025 |work=sampotv360.ru |agency=У РК «Информационное агентство «Республика Карелия» |publisher=Сетевое издание «САМПО ТВ 360°» |date=8 July 2025}}</ref>, [[Pskov aeroporti|Pskov]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="A4_TBS_BUS">{{cite news |title=Azimuth Adds Moscow – Georgia Routes in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-a4nw24mow |access-date=5 October 2023 |work=AeroRoutes |date=4 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | Azur Air<ref>{{cite web|title=Flight map|url=https://www.azurair.ru/en/flights/flights-map|website=azurair.ru|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2019-04-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190412100349/https://www.azurair.ru/en/flights/flights-map}}</ref><ref name=TUI.ru>{{cite web|url=https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx|title=TUI Flight Program|website=agent.tui.ru|qaralgan sana=2023-07-16|arxivsana=2019-06-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190624181315/https://agent.tui.ru/good-to-know/fly-schedule.aspx}}</ref>, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|India}}Goa-Dabolim, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[U-Tapao xalqaro aeroporti|Pattaya]]<ref name=ZF_SEA_23 />, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="ZF_SEA_23">{{cite news |title=AZUR Air Expands Phuket Network in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231102-zfnw23hkt |access-date=2 November 2023 |work=AeroRoutes |date=2 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Belavia]] | {{Flagicon|Belarus}}Brest<ref name="B2">{{cite web |title=Belavia NW25 Moscow Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250807-b2nw25mow |website=Aeroroutes |access-date=8 August 2025}}</ref>, [[Gomel aeroporti|Gomel]]<ref>{{cite news |title=Belavia Adds Gomel – Moscow Service From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231003-b2nw23gmevko |access-date=3 October 2023 |work=AeroRoutes |date=3 October 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220725-b2ns22vko|title=Belavia resumes Moscow Vnukovo service from mid-July 2022|publisher=AeroRoutes|date=July 25, 2022|accessdate=July 26, 2022}}</ref><ref>{{cite news |title=Belavia Increases Minsk – Moscow Vnukovo Flights From late-July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230712-b2jul23vko |access-date=12 July 2023 |work=AeroRoutes |date=12 July 2023 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Belarus}}Mogilyov<ref name="B2"/> <!-- --> | Conviasa<ref>{{cite web|url=https://airwaysmag.com/airlines/russia-new-moscow-caracas-route/|title=Russian Government Announces New Moscow-Caracas Route|website=airwaysmag.com|date=25 March 2021 }}</ref>, {{VEN}} | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="V0_CAN_VKO_24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Conviasa Schedules Guangzhou Launch in late-Dec 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241211-v0dec24can |access-date=11 December 2024 |work=AeroRoutes |date=11 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Venezuela}}Karakas<ref name="V0-HAV-VKO">{{cite news |title=Conviasa Extends Havana – Moscow Service into 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230829-v0nw23vko |access-date=30 August 2023 |work=AeroRoutes |date=29 August 2023 |language=en-CA}}</ref> '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Venezuela}}Porlamar<ref name="V0_VKO_24">{{cite news |title=Conviasa NS24 Moscow Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-v0ns24vko |access-date=4 April 2024 |work=AeroRoutes |date=4 April 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref name="FZ_RUS_25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=flydubai 2H25 Russia Service Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250310-fz2h25ru |access-date=11 March 2025 |work=AeroRoutes |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite news |title=Flynas launches direct flights to Moscow from Riyadh on august 1, 2025 new update you need to know - Travel And Tour World |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/flynas-launches-direct-flights-to-moscow-from-riyadh-on-august-1-2025-new-update-you-need-to-know/#gsc.tab=0 |access-date=14 July 2025 |publisher=Travel And Tour World (TTW) |date=10 July 2025}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite news |last1=Al Helou |first1=Elias |title=flynas expands connectivity with new Moscow-Jeddah route launching December 2025 |url=https://economymiddleeast.com/news/flynas-expands-connectivity-new-moscow-jeddah-route-launching-december-2025/ |access-date=9 October 2025 |work=Economy Middle East |agency=JC Media Group |date=9 October 2025}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] (2026-yil 7-apreldan boshlanadi)<ref name="Fly_One_Asia_Launch">{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Uzbekistan's FlyOne Asia to launch scheduled ops in 2Q26 |url=https://www.ch-aviation.com/news/162006-uzbekistans-flyone-asia-to-launch-scheduled-ops-in-2q26 |access-date=24 December 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=23 December 2025}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://flyone.eu/en/About-FLYONE/News/2021/10/28/FLYONE-Armenia-received-the-Air-Operator-Certificate|title=FLYONE &#124; News}}</ref> <!-- --> | Gazpromavia, {{RUS}} | '''Charter:''' {{Flagicon|Russia}}Bovanenkovo, [[Nadim aeroporti|Nadim]], [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Uxta aeroporti|Uxta]], {{Flagicon|Russia}}Yamburg <!-- --> | [[Georgian Airways]] | [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web |url=https://www.interpressnews.ge/en/article/125347-georgian-airways-to-launch-tbilisi-moscow-tbilisi-flights-from-may-20 |title=Georgian Airways to launch Tbilisi-Moscow-Tbilisi flights from May 20 |publisher=Interpressnews| date=2023-05-16|access-date=2023-05-16 }}</ref> <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | Nesma Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{cite news |last1=Shatin |first1=Ilya |title=Nesma Airlines полетит в Хургаду из Москвы — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2024/10/02/nesma_vko/ |access-date=3 October 2024 |date=2 October 2024 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="Pegasus_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus NS25 International Frequency Variations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250401-pcns25int |access-date=1 April 2025 |work=AeroRoutes |date=1 April 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Alaniya-Gʻoziposho]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], {{Flagicon|Armenia}}Gyumri, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pobeda increases Istanbul flights form Nov 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294502/pobeda-increases-istanbul-flights-form-nov-2020/ |website=Routesonline |access-date=21 October 2020}}</ref>, [[Xrabrovo aeroporti|Kaliningrad]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref>{{cite news |title=Pobeda Airlines will resume flights from Moscow to Krasnodar on September 19 |url=https://en.iz.ru/en/1953287/2025-09-11/pobeda-airlines-will-resume-flights-moscow-krasnodar-september-19 |access-date=13 September 2025 |agency=the Moscow City News Agency |publisher=Izvestia |date=11 September 2025}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Nalchik aeroporti|Nalchik]]<ref>{{cite news |title=Между Нальчиком и Москвой летом запустят новые авиарейсы |url=https://etokavkaz.ru/news/219812 |access-date=10 April 2025 |work=etokavkaz.ru |agency=TASS |publisher=Это Кавказ |date=9 April 2025 |language=ru}}</ref>, [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]] (2026-yil 3-apreldan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Абдулова |first1=Катерина |title=Это — «Победа»! Из Нижневартовска в Москву запускают новые дешевые авиарейсы |url=https://muksun.fm/news/2025-12-04/eto-pobeda-iz-nizhnevartovska-v-moskvu-zapuskayut-novye-deshevye-aviareysy-5518338 |access-date=5 December 2025 |work=muksun.fm |publisher=Сетевое издание «Muksun.fm» |date=4 December 2025}}</ref>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref>{{cite news |last1=Попова |first1=Татьяна |title=В Омске приземлился первый рейс "Победы" из Внуково |url=https://omskgazzeta.ru/rubrika/transport/v-omske-prizemlilsja-pervyj-rejs-pobedy-iz-vnukovo/ |access-date=16 January 2025 |work=Вечерний Омск |date=16 January 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="DP_Uzb">{{cite web |title="Победа" открыла продажу билетов на новый международный рейс – Москва-Ташкент |url=https://pobeda.aero/news/pobeda-otkryla-prodazhu-biletov-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-moskva-tashkent |website=pobeda.aero |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=26 December 2023 |language=ru}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Saratov Gagarin aeroporti|Saratov]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Pobeda Adds Moscow – Tashkent From April 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240105-dpns24tas |access-date=7 January 2024 |work=AeroRoutes |date=5 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk–Baratayevka]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref>{{cite web |title=Лоукостер «Победа» (Группа «Аэрофлот») открыл продажу билетов на прямые регулярные рейсы по маршруту Москва (Внуково) – Худжанд (Таджикистан). |url=https://www.flypobeda.ru/news/pobeda-otkryla-prodazhu-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-iz-moskvy-v-hudzhand-tadzhikistan |website=FlyPobeda.ru |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=26 June 2025 |arxivsana=2025-07-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250713160230/https://www.flypobeda.ru/news/pobeda-otkryla-prodazhu-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-iz-moskvy-v-hudzhand-tadzhikistan }}</ref>, [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite web |title="Победа" открыла продажи на новый международный рейс – в Киргизию |url=https://pobeda.aero/news/pobeda-otkryla-prodazhi-na-novyj-mezhdunarodnyj-rejs-v-kirgiziyu |website=pobeda.aero |publisher=Pobeda Airlines LLC, Aeroflot Group |access-date=4 March 2024 |language=ru}}</ref>, [[Balandino aeroporti|Chelyabinsk]] <!-- --> | Red Sea Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="4S_VKO_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Red Sea Airlines NS25 Egypt – Moscow Operation Overview |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250610-4sns25vko |access-date=11 June 2025 |work=AeroRoutes |date=10 June 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="4S_VKO_NS25" /> <!-- --> | Rossiya Airlines | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | RusLine | [[Tambov Donskoy aeroporti|Tambov]], {{Flagicon|Russia}}Yaroslavl<ref>{{cite news |title=Авиарейсы из Ярославля в Москву открываются с 18 октября |url=https://76rus.org/index.php?UID=25621 |access-date=8 October 2024 |work=НИА-Волга |date=7 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Abkhazia}}Suxumi<ref>{{cite web |title=RusLine launches direct flights from Moscow to Abkhazia |url=https://www.rusline.aero/en/about/news/en/rusline/direct_flights_from_moscow_to_abkhazia/ |access-date=15 November 2025 |publisher=RusLine}}</ref> <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostana]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT adds Nur-Sultan – Moscow service from July 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285023/scat-adds-nur-sultan-moscow-service-from-july-2019/ |access-date=24 June 2019 |work=Routesonline |date=24 June 2019}}</ref>, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <!-- --> | Shirak Avia, {{ARM}} | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-5g4q22|title=Shirak Avia Expands Russia Network in 4Q22|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref> <!-- --> | [[Somon Air]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<br />'''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Turkish Airlines NS25 Russia Scheduled Charter Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-tkns25ru |access-date=26 March 2025 |work=AeroRoutes |date=26 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> [[Dalaman aeroporti|Dalaman]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> <!-- --> | [[Utair]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]], [[Gelenjik aeroporti|Gelenjik]]<ref>{{cite news |title="ЮТэйр" в начале августа откроет полеты в Геленджик из Москвы и Петербурга - Туризм {{!}}{{!}} Интерфакс Россия |url=https://www.interfax-russia.ru/tourism/news/yuteyr-v-nachale-avgusta-otkroet-polety-v-gelendzhik-iz-moskvy-i-peterburga |access-date=3 August 2025 |work=www.interfax-russia.ru |publisher=Interfax |date=23 July 2025 |language=ru}}</ref>, [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], [[Kogalim xalqaro aeroporti|Kogalim]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]]<ref name="UT_KRR_Res_25">{{cite web |title=Utair открыл продажу билетов в Краснодар |url=https://www.utair.ru/about/news/utair-otkryl-prodazhu-biletov-v-krasnodar/ |website=utair.ru |publisher=Utair |access-date=17 September 2025}}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Lankaron xalqaro aeroporti|Lankaron]]<ref>{{cite news |last1=Guliyev |first1=Aghakazim |title=Utair introduces direct flights from Moscow to Azerbaijan's Lankaran |url=https://caliber.az/en/post/utair-to-launch-direct-flights-from-moscow-to-lankaran |access-date=23 April 2025 |publisher=Caliber|date=23 April 2025 |language=en}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Naxichevan xalqaro aeroporti|Naxichevan]], [[Naryan-Mar aeroporti|Naryan-Mar]], [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Usinsk aeroporti|Usinsk]], [[Uxta aeroporti|Uxta]], [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]]<ref name="UT_NS_24">{{cite news |title=Utair NS24 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240402-utns24 |access-date=2 April 2024 |work=AeroRoutes |date=2 April 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref>{{cite news |title=Utair to launch Moscow-Khujand service from Jul-2025 |url=https://centreforaviation.com/news/utair-to-launch-moscow-khujand-service-from-jul-2025-1322983 |access-date=15 July 2025 |work=Centre for Aviation |publisher=CAPA |date=1 July 2025}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | [[UVT Aero]] | [[Bugulma aeroporti|Bugulma]]<ref name="UVTbacktoVKO">{{cite web |title=Авиакомпания UVT aero возобновляет полетную программу из аэропорта Внуково |url=https://www.vnukovo.ru/ru/ob-aeroporte/press-center/novosti/2023-11-01-aviakompaniya-uvt-aero-vozobnovlyaet-poletnuyu-programmu-iz-aeroporta-vnukovo/ |website=Vnukovo International Airport |access-date=1 November 2023 |language=ru |date=1 November 2023}}</ref>, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], {{Flagicon|Abkhazia}}Suxumi<ref>{{cite web |title=UVT Aero Adds 3 Routes in May 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250424-rtmay25 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2025}}</ref>, [[Tobolsk Remezov aeroporti|Tobolsk]]<ref name="UVTbacktoVKO" /> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Andijon xalqaro aeroporti|Andijon]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways Intends to Resume Andizhan – Moscow in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250526-hynw25aznmow |access-date=26 May 2025 |work=AeroRoutes |date=26 May 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]], [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]], [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]], [[Navoiy xalqaro aeroporti|Navoiy]], [[Nukus xalqaro aeroporti|Nukus]], [[Qarshi xalqaro aeroporti|Qarshi]], [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Termiz xalqaro aeroporti|Termiz]], [[Urganch xalqaro aeroporti|Urganch]]<ref name="Uzbekistan">{{cite web |title=Uzbekistan Airways Moscow Service Changes From Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230922-hyoct23mow |website=Aeroroutes |access-date=22 September 2023}}</ref> <!-- --> | Vologda aviabirlashmasi | {{Flagicon|Russia}}Vologda <!-- --> | [[Yakutiya (aviakompaniya)|Yakutiya]] | [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name="Yakutia">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Yakutia W19 Domestic network additions |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287097/yakutia-w19-domestic-network-additions/ |newspaper=Routes |access-date=24 October 2019}}</ref>, [[Chulman Neryungri aeroporti|Neryungri]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], {{Flagicon|Russia}}Yakutsk <!-- --> }} == Statistikasi == === Yillik yoʻlovchi oqimi === {| class="wikitable" style="font-size: 105%" |+'''Yillik yoʻlovchi tashish'''<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.vnukovo.ru/ru/ob-aeroporte/press-center/novosti/2025-01-02-glave-rosaviatsii-predstavili-itogi-raboti-aeroporta-vnukovo-za-2024-god/ |title= Главе Росавиации представили итоги работы аэропорта Внуково за 2024 год | ish=vnukovo.ru |sana=2025-yil 2-yavar|til=ru}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://corp.vnukovo.ru/press/news/aeroport-vnukovo-v-2018-godu-stal-vtorym-v-evrope-po-prirostu-passazhiropotoka-/ |title= Аэропорт Внуково в 2018 году сталь вторым в Европе по приросту пассажиропотока| ish=corp.vnukovo.ru |til=ru}}</ref> ! Yil ! Yoʻlovchilar !oʻzgarishi, %da |- | 2010 | 9 460 292 |{{Oʻzgarishsiz}} |- | 2011 | 8 197 162 |{{Loss}} −13,4% |- | 2012 | 9 699 452 |{{Oʻsish}} 18,3% |- | 2013 | 11,175,142 |{{Oʻsish}} 15,2% |- | 2014 | 12 733 118 |{{Oʻsish}} 14% |- | 2015 | 15 815 129 |{{Oʻsish}} 24,2% |- | 2016 | 13 946 688 |{{Loss}} −11,8% |- | 2017 | 18 139 000 |{{Oʻsish}} 30,1% |- | 2018 | 21 478 000 |{{Oʻsish}} 18,4% |- | 2019 | 24 001 521 |{{Oʻsish}} 14,4% |- | 2020 | 12 565 241 |{{Loss}} 47,4% |- | 2021 | 17 999 084 |{{Oʻsish}} 43,2% |- | 2022 | 16 400 000 |{{Loss}} 8,(% |- | 2023 | 14 500 000 |{{Loss}} 11,6% |- | 2024 | 16 000 000 |{{Oʻsish}} 10,3% |- |} == Yer usti transporti == === Temir yoʻl === [[Fayl:ESh2-024,_Vnukovo_airport_station.jpg|thumb|Ikki qavatli Aeroexpress ESh2 Vnukovo aeroporti vokzalida]] 2024-yil 31-iyulgacha Aeroexpress toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻnalishi Vnukovo aeroporti va Moskva shahri markazidagi Kiyev temir yoʻl terminalini bogʻlagan (faoliyati 2005-yil avgust oyida boshlangan). 2024-yil 1-avgustdan boshlab temir yoʻl liniyasiga faqat „Markaziy shahar atrofi yoʻlovchilar kompaniyasi“ xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web |title=Aeroexpress completes operation on the route "Kievsky railway station - Vnukovo airport" |url=https://aeroexpress.ru/en/aero/press/news20101821.html |website=Aeroexpress |access-date=19 July 2024}}</ref>. === Avtobus === Aeroportdan Moskva shahriga Mosgortrans munitsipal avtobus yoʻnalishlari orqali borish mumkin: 611 – [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Sokolnicheskaya yoʻnalishining ketma-ket ikkita bekatiga (Troparyovo va Yugo-Zapadnaya) yetib boradi, 611k ({{Lang-ru|611к}}) faqat [[Moskva metropoliteni|Moskva metrosining]] Sokolnicheskaya yoʻnalishining eng yaqin Salaryevo bekatigacha yetib boradi, lekin tez-tez tirband boʻladigan MKAD yoʻli bilan kesishishdan qochadi; yaqinidagi Rumyantsevo bekatiga faqat aeroportga boradigan yoʻlda osongina borish mumkin, undan uzoqda emas. Yoʻl haqi 50 [[Rossiya rubli|rubl]] (2016-yil sentyabr holatiga koʻra; 0,77 [[AQSh dollari]]ga teng), sayohat vaqti 20-35 min jadval boʻyicha. 45-sonli xususiy marshrutka liniyasi ham ushbu yoʻnalishda xizmat qiladi. Bir tomonlama safar narxi 150 [[Rossiya rubli|rubl]] (2016-yil fevral holatiga koʻra; 2 AQSh dollariga teng). Moskvadagi tirbandlik tufayli sayohat 15 daqiqadan 1 soatgacha davom etadi. === Taksi === Aeroportda Moskva shahri va poytaxt atrofiga qatnovchi bir nechta taksi xizmatlari mavjud. [[Uber]], Gett, [[Yandex.Taxi]] va mahalliy transport tarmoqlari kompaniyalari Moskvaning istalgan nuqtasiga bir xil tarifli safarlarni taklif qilishadi. === Metro === [[Fayl:Aeroport Vnukovo 2023-09 1694035340.tif|thumb|Vnukovo aeroporti metro bekati, 2023]] 2023-yil 6-sentyabrdan Aeroportga Moskva metrosining 8-sonli [[Moskva metropoliteni|metro]] liniyasinining (Kalininsko-Solntsevskaya) „Vnukovo aeroporti“ metro bekati xizmat koʻrsatadi<ref>{{Cite web|url=https://www.mos.ru/mayor/themes/2299/10027050/|title=Собянин объявил о завершении строительства Солнцевской линии метро|work=Сайт Москвы |date=2023-09-06|lang=ru}}</ref>. == Boshqa imkoniyatlari == Ilgari Vnukovo Airlines aviakompaniyasining bosh ofisi aeroportda joylashgan edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aibn.no/ra-85621-pdf?pid=Native-ContentFile-File&attach=1 |sarlavha=Report on the Accident to Vnukovo Airline's Tupolev Tu-154M RA 85621 Near Svalbard Airport Longyear, Norway on 29 August 1996 |muallif=Accident Investigation Board Norway |muallifhavola=Accident Investigation Board Norway |sana=2 November 1999 |qaralgan sana=21 August 2014}}</ref>. 2001-yilda aviakompaniya [[S7 aviakompaniyasi|Siberian Airlines]] (hozirgi S7 aviakompaniyasi) bilan birlashdi. == Egaligi == Aeroport Rossiya davlati va rossiyalik tadbirkor Vitaliy Vantsev va uning sheriklari tomonidan egalik qilinadi. 2018-yil mart oyida [[Qatar Airways]] Vnukovo aeroportining 25 foiz ulushini sotib olishni rejalashtirayotganini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=27 March 2018 |title=Qatar Airways plans to buy stake in Russian airport as emir visits Moscow |work=Reuters.com |url=https://www.reuters.com/article/us-russia-qatar-airport/qatar-airways-plans-to-buy-stake-in-russian-airport-as-emir-visits-moscow-idUSKBN1H211O |access-date=2018-06-03}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1943-yil 21-dekabrda Lisunov Li-2 samolyoti mashq parvozi paytida chap orqa yonilgʻi bakidagi nuqson tufayli halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19431221-4 |sarlavha=ASN Aircraft accident Lisunov Li-2 CCCP-L4032 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1944-yil 4-martda Duglas C-47A samolyoti aylanib oʻtishga urinayotganda yerda Bell P-39Q Airacobra bilan urilib ketdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19440304-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47A-1-DK (DC-3) CCCP-L875 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1946-yil 5-noyabrda Duglas C-47B ekipaji qoʻnish belgisidan 300&nbsp;m (980&nbsp;ft) oʻtib ketib, halokatga uchradi. Samolyot pastlab uchdi va dvigatel quvvati keskin oshirildi. Samolyot tik koʻtarilishga chiqdi, tezligini yoʻqotdi va qoʻnish belgisidan 600&nbsp;m (2000&nbsp;ft) oʻtib halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19461105-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Douglas C-47B-5-DK (DC-3) CCCP-L946 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1946-yil 5-noyabrda Aeroflot-Litva Lisunov Li-2 samolyoti ushlab turish holatida bir necha marta yaqinlashishga urinishlardan keyin yoqilgʻi tugashi sababli qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19461105-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Lisunov Li-2 CCCP-L4207 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1947-yil 1-iyulda Aeroflot [[Ilyushin Il-12]] samolyoti parvoz paytida chap dvigatel ishlamay qolib qulab tushdi va bu havo tezligini yoʻqotishiga sabab boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19470701-3 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 12P CCCP-L1317 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1951-yil 29-martda Aeroflot Ilyushin Il-12P halokatga uchradi, bu vaqtda oʻng pervanel radio minorasining tepasiga urildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19510329-2 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 12P CCCP-L1313 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1957-yil 14-iyunda Polsha Airlines aviakompaniyasining LOT 232-reysini amalga oshiruvchi [[Ilyushin Il - 14|Ilyushin Il-14P]] samolyoti ekipaj asboblardan foydalanish boʻyicha koʻrsatmalarga rioya qilmagani sababli halokatga uchradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19570614-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P SP-LNF Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1957-yil 4-noyabrda Ruminiya hukumatiga tegishli Ilyushin Il-14P samolyoti tumanli havoda yaqinlashayotganda qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19571104-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P YR-PCC Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1959-yil 2-sentyabrda Ilyushin Il-18B jiddiy konstruktiv zarar koʻrdi va u favqulodda qoʻnishga majbur boʻldi. Samolyot hisobdan chiqarildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19590902-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 18B CCCP-75676 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1959-yil 23-oktyabrda Aeroflotning 200-reysi yaqinlashayotganda oʻrmonga qulab tushdi va yongʻin natijasida vayron boʻldi, bortdagi 29 kishidan 28 nafari halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19591023-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 14P CCCP-41806 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1969-yil 26-avgustda Aeroflot Ilyushin Il-18B samolyoti ekipaj qoʻnish moslamasini tushirishni unutganidan keyin qulab tushdi va 16 yoʻlovchi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19690826-1 |sarlavha=ASN Aircraft accident Ilyushin 18B CCCP-75708 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1971-yil 10-oktyabrda Aeroflot 773-reysi parvozdan koʻp oʻtmay qulab tushdi va bortdagi portlovchi qurilma ishga tushdi va bortdagi barcha 25 kishi halok boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19711010-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Tupolev 104B CCCP-42490 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 1976-yil 3 yanvarda Tupolev Tu-124 samolyoti Aeroflot 2003-reysi IMCda ikkala [[aviagorizont]] ishlamay qolgandan keyin Vnukovo aeroportidan {{Convert|7|km|mi}} gʻarbda qulab tushdi. * 1979-yil 17-martda Aeroflot 1691-reysi aeroportga qaytishga urinayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan {{Convert|1.5|km|mi}} uzoqlikda qulab tushdi<ref>http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19790317-1%7CTupolev Tu-104B accident Mar 17 1979</ref>. * 1980-yil 2-iyun kuni Sovet Harbiy-havo kuchlarining Antonov [[An-22]]A samolyoti parvoz paytida yongʻinga uchradi va uchish-qoʻnish yoʻlagiga yaqin joyda qulab tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19800602-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Antonov 22A CCCP-09311 Moskva-Vnukovo Airport (VKO) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2017-04-13}}</ref>. * 2010-yil 16-yanvarda [[Utair]] [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-500]] VQ-BAC samolyoti qoʻnayotganda uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va burun gʻildiragi qulab tushganda jiddiy shikastlandi<ref name="Jacdecjan">{{Veb manbasi |url=http://www.jacdec.de/news/news.htm |sarlavha=Recent accidents / incidents worldwide |nashriyot=JACDEC |qaralgan sana=17 January 2010}}</ref>. * 2012-yil 29-dekabrda Red Wings TU-204 uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketib, M3 trassasiga borib urildi. Samolyot yonib ketdi va uch boʻlakka boʻlinib ketdi, videoregistratordagi videolarda mashina vayronalarga urilgani aks etgan. Besh kishi halok boʻldi<ref name="IAC report on a 29.12.2012 crash">{{Veb manbasi |sarlavha=TU-204 RA-64047 29.12.2012 |url=https://mak-iac.org/en/rassledovaniya/tu-204-ra-64047-29-12-2012/ |ish=mak-iac.org |nashriyot=Interstate Aviation Committee |qaralgan sana=7 May 2019}}</ref>. * 2014-yil 20-oktyabrda Dassault Falcon 50 samolyoti parvoz paytida qor tozalash mashinasi bilan toʻqnashib ketdi va bortdagi barcha toʻrt kishi, jumladan [[TotalEnergies|Total SA]] neft va gaz kompaniyasi bosh direktori Kristof de Marjer ham halok boʻldi. * 2021-yilda yosh erkak yoʻlovchi aeroportda aviakompaniya xodimini oʻldirib qoʻydi. Ular parvozdan keyin uchrashuv uyushtirgani aytilgan. U qochib ketgan va bir necha kundan keyin qoʻlga olingan<ref>{{Veb manbasi |url=https://au.news.yahoo.com/flight-attendant-strangled-to-death-during-hotel-meet-up-020247994.html |sarlavha=Flight attendant strangled to death during hotel meet-up |sana=29 May 2021}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar|30em}} == Havolalar == * [http://www.vnukovo.ru/en/ Vnukovo xalqaro aeroportining rasmiy sayti] {{In lang|en|ru}} * [http://www.tutiempo.net/en/Climate/Moscow_Vnukovo/275185.htm Vnukovo uchun tarixiy ob-havo maʼlumotlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20100502165853/http://www.tutiempo.net/en/Climate/Moscow_Vnukovo/275185.htm |date=2010-05-02 }} * [https://web.archive.org/web/20140724185451/http://www.aviateka.ru/airport/6527-%D0%90%D1%8D%D1%80%D0%BE%D0%BF%D0%BE%D1%80%D1%82-%D0%92%D0%BD%D1%83%D0%BA%D0%BE%D0%B2%D0%BE-%D0%9C%D0%BE%D1%81%D0%BA%D0%B2%D0%B0 Vnukovo xalqaro aeroporti] * Current weather for UUWW * Accident history for VKO {{Portalbar|Rossiya|Aviatsiya}} {{Rossiya aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Moskva aeroportlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] 0l1qz65swd2qonrg30g1wzkdsnbmvte 0 958649 6304547 6267685 2026-10-10T12:51:43Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304547 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Riga xalqaro aeroporti |nativename=<small>''{{lang|lv|Starptautiskā lidosta "Rīga"}}''</small> |image= |image-width=175 |image2=Riga Airport 2016.jpg |image2-width=250 |IATA=RIX |ICAO=EVRA |built=1973 |type=Fuqarolik |owner=[[Latviya]] hukumati |operator= |city-served=[[Riga]], [[Latviya]] |location=Marupe oʻlkasi |hub= * airBaltic * Norwegian Air Shuttle<ref>{{cite web | url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/127912-norwegian-confirms-riga-latvia-base-for-2q24 | title=Norwegian confirms Riga, Latvia base for 2Q24 | work=ch-aviation }}</ref> * RAF-Avia * [[Ryanair]] |elevation-f=36 |elevation-m=11 |coordinates={{coord|56|55|25|N|023|58|16|E|region:LV|display=inline,title}} |latd=56|longd=023|latm=55|lats=25|latNS=N|longm=58|longs=16|longEW=E |website=[http://www.riga-airport.com riga-airport.com] |pushpin_map=Latviya |pushpin_label_position= |pushpin_label=RIX |pushpin_map_alt= |pushpin_mapsize= |pushpin_image= |pushpin_map_caption=Aeroportning Latviya xaritasidagi joylashuvi |metric-rwy=y |r1-number=18/36 |r1-length-m=3,200 |r1-length-f=10,500 |r1-surface=[[Beton]]/[[Asfalt-beton|Asfalt]] |stat-year=2024 |stat1-header=Yoʻlovchilar soni |stat1-data=7 120 000<ref name=AIRBALTIC>{{Cite news|url=https://www.riga-airport.com/en/media/3558/download|title=RIX STATISTICS REPORT 2024|date=August 11, 2025|via=riga-airport.com}}</ref> |stat2-header=Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi, 23-24 |stat2-data={{increase}} 7%<ref name=AIRBALTIC /> | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 63 200<ref name=AIRBALTIC /> | stat4-header = Parvozlar sonining oʻzgarishi, 23-24 | stat4-data = {{increase}} 3%<ref name=AIRBALTIC /> | stat5-header = Yuk (tonna) | stat5-data = 18 800<ref name=AIRBALTIC /> | stat6_header = Yuk oʻzgarishi, 23-24 | stat6_data = {{decrease}} -2%<ref name=AIRBALTIC /> |footnotes= Manba (statistikadan tashqari): [[Yevronazorat|Yevronazoratdagi]] Aeronavtika axborot nashri|stat3-header=Parvozlar soni|stat3-data=54,818|stat4-header=Parvozlar sonining oʻzgarishi, 21-22|stat4-data={{increase}}40% }} '''Riga xalqaro aeroporti''' ({{Lang-lv|Starptautiskā lidosta "Rīga"}} ; {{Airport codes|RIX|EVRA}} — [[Latviya]] poytaxti [[Riga]] xalqaro aeroporti va 2024-yil sentyabr holatiga koʻra 107 ta yoʻnalishga toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar amalga oshiruvchi Boltiqboʻyi davlatlarining eng yirik aeroporti. U [[Sobiq sovet davlatlari]]dagi 12-eng gavjum, Yevropadagi 77-eng gavjum aeroportdir. AirBaltic va RAF-Avia uchun hab hamda [[Ryanair]] va Norwegian Air Shuttle uchun bazaviy aeroportlardan biri sifatida xizmat qiladi. Latviya milliy aviatashuvchisi airBaltic aeroportga xizmat koʻrsatuvchi eng yirik aviatashuvchi boʻlib, Ryanair ikkinchi oʻrinda turadi. Aeroport Riganing gʻarbiy qismidagi Marupe oʻlkasida, shahar markazidan taxminan 10&nbsp;km masofa joylashgan. == Tarixi == Aeroport 1973-yilda eskirgan Spilve aeroportiga muqobil sifatida qurilgan. Bu davlatga tegishli [[Aksiyadorlar jamiyati|aksiyadorlik jamiyati]] boʻlib, barcha aksiyalarining egasi Latviya hukumati hisoblanadi. Davlat kapitaliga Latviya Transport vazirligi egalik qiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport at a glance |url=http://www.riga-airport.com/en/main/about-company |ish=Riga Airport Website |qaralgan sana=25 July 2015 |arxivsana=24 September 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170924033126/http://www.riga-airport.com/en/main/about-company}}</ref>. 1995-yil mart oyida [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] [[Toshkent|Toshkentdan]] [[New York (shahar)|Nyu-Yorkka]] parvoz qila boshladi, u Rigada toʻxtab oʻtadigan boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2015-04-03 |title=Uzbekistan Airways marks 20th anniversary of launch flights to New York |work=UzDaily |url=https://www.uzdaily.uz/en/post/31750 |access-date=12 January 2023}}</ref> <ref name="bb1104">{{Yangiliklar manbasi |last=Novak, Alexey |date=2004-11-01 |title=Рига привлекает авиакомпании |language=ru |work=Biznes & Baltiya |url=https://rus.delfi.lv/biznes/bnews/riga-privlekaet-aviakompanii.d?id=9441083 |access-date=2023-05-13}}</ref>. Ushbu yoʻnalishdagi reyslarga Airbus A310 rusumli samolyot xizmat koʻrsatgan<ref>{{Cite journal|id={{ProQuest|224308831}}|title=World airline report: 1994 — Europe|journal=Air Transport World|volume=32|issue=6|date=June 1995}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>. Talabning kamligi tufayli aviakompaniya uch oydan keyin yoʻnalishni Amsterdamga tomon oʻzgartirdi<ref name="bb1104" /> <ref name="bb904">{{Yangiliklar manbasi |last=Novak, Alexey |date=2004-09-29 |title=Узбеки отправятся за океан через Ригу |language=ru |work=Biznes & Baltiya |url=https://rus.delfi.lv/biznes/bnews/uzbeki-otpravyatsya-za-okean-cherez-rigu.d?id=9182611 |access-date=2023-05-16}}</ref>. Aeroportni taʼmirlash va modernizatsiya qilish 2001-yilda shahar tashkil etilganining 800 yilligiga toʻgʻri keldi{{Citation needed}}. Oʻzbekiston havo yoʻllari 2004-yil oktyabr oyida Nyu-York tomon amalga oshiradigan parvozlarini Rigaga koʻchirdi. Bu safar ushbu reyslarda Boeing 767 samolyotlaridan foydalanildi. O‘zbekiston va Latviya o‘rtasidagi yaqin aloqalar va Latviya hukumatining Riga aeroporti to‘lovlarini pasaytirish haqidagi qarori kompaniyani qaytishga undagan<ref name="bb1104" /> <ref name="bb904" />. 2006 va 2016-yillarda shimoliy terminalning yangi kengaytmalari ochildi. 2006-yilning kuzida ikkita mahalliy kompaniya: Concors va SR-Technik oʻrtasida qoʻshma korxona sifatida foydalanish uchun texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash va kapital taʼmirlash obyekti ochildi{{Citation needed}}. 2010-yilda aeroportda Boltiqboʻyining birinchi maxsus biznes aviatsiya terminali ochildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.baltictimes.com/news/articles/25741/ |sarlavha=Russia invests in Riga Airport |ish=www.baltictimes.com |til=en |qaralgan sana=2017-12-03}}</ref>. O‘zbekiston havo yo‘llari 2017-yil oktyabr oyida Riga — Nyu-York reysini to‘xtatdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275214/uzbekistan-airways-s18-new-york-riga-service-changes-as-of-11oct17/ |sarlavha=Uzbekistan Airways S18 New York / Riga service changes as of 11OCT17 |ish=Routesonline |sana=12 October 2017 |qaralgan sana=4 June 2021 |muallif=Liu, Jim |arxivsana=2017-10-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171013013357/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/275214/uzbekistan-airways-s18-new-york-riga-service-changes-as-of-11oct17/}}</ref>. == Imkoniyatlari == === Terminal === Aeroportda soʻnggi yillarda bir necha bor kengaytirilgan va zamonaviy standartlarga moslashtirilgan yakka, ikki qavatli yoʻlovchi terminali binosi mavjud. Yer tomoni bitta qatorli 36 ta roʻyxatga olish punktidan iborat asosiy zaldan, shuningdek, ayrim doʻkonlar va yuqori qavatdagi xavfsizlik zonasidan iborat boʻlib, uchib kelish zonasi, bagajni qaytarib olish va ayrim xizmat koʻrsatish taymerlari quyida joylashgan<ref name="officialguide" />. Ushbu hududda '''B''' va '''C''' uchish zonalari mavjud boʻlib, ikkita iskalaga boʻlingan, avvalgi asl, kichikroq bort maydoni ''A'' endi faqat ayrim uchib keluvchilar uchun foydalaniladi. Ikkala estakadada jami sakkizta stendlar, shuningdek, yuqori qavatdan toʻrtta piyoda yurish stendlari, shuningdek, avtobusga chiqish uchun yana bir nechta darvozalar mavjud<ref name="officialguide" />. '''B''' iskala Shengen hududiga joʻnab ketish va kelish uchun ishlatilsa, '''C''' iskala esa Shengen hududidan tashqariga chiqish va kelish uchun foydalaniladi. Terminalda Narvesen, Costa Coffee va TGI Fridays savdo nuqtalari, shuningdek, bitta aeroport zali mavjud<ref name="officialguide">[http://www.riga-airport.com/en/main/passengers/useful-information/terminal-and-territory-plan riga-airport.com — Terminal and territory plan] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200118033913/http://riga-airport.com/en/main/passengers/useful-information/terminal-and-territory-plan |date=2020-01-18 }} retrieved 10 November 2019</ref>. === Uchish-qo‘nish yo‘lagi === Aeroportda ''18/36'' yoʻnalishlarida bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud boʻlib, uning uzunligi 3200 m va ILS CAT II bilan jihozlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.riga-airport.com/en/main/b2b/aviation/airlines/operational-facilities |sarlavha=Operational Facilities |qaralgan sana=3 June 2015 |arxivsana=23 April 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150423072828/http://www.riga-airport.com/en/main/b2b/aviation/airlines/operational-facilities}}</ref>. === Boshqa xususiyatlari === AirBaltic aviakompaniyasi ham, Latviya Fuqarolik aviatsiyasi agentligi ham Riga xalqaro aeroportida oʻzlarining bosh ofislariga ega<ref>"[http://www.caa.lv/en/contacts Contacts]." Latvian Civil Aviation Agency. Retrieved on 19 January 2012. "Civil aviation agency Address: Airport „Riga“, LV-1053, Latvia"</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === Quyidagi aviakompaniyalar Rigaga va Rigadan muntazam va charter reyslarini amalga oshirib kelmoqdalar: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> |[[Aegean Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite news |title=Greek airline Aegean rejoins roster at Rīga Airport |url=https://eng.lsm.lv/article/economy/transport/greek-airline-aegean-rejoins-roster-at-riga-airport.a499073/ |access-date=20 April 2026 |date=3 March 2023 |language=en}}</ref> <!-- --> | Air Montenegro |'''Mavsumiy charter:''' [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref name="exuyaviation">{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2023/03/air-montenegro-to-launch-regular-baltic.html|website=exyuaviation.com |title=Air Montenegro to launch regular Baltic charters }}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Spain}}Alikante<ref>{{cite news |title=airBaltic Launches Direct Flights from Riga to Alicante |url=https://aerocrewnews.com/2024/02/28/airbaltic-launches-direct-flights-from-riga-to-alicante/ |access-date=20 April 2026 |work=Aero Crew News |date=28 February 2024}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="RigaAmsterdamAirBaltic">{{cite news |last1=Orban |first1=André |title=airBaltic reveals most popular Baltic routes and launches first 2026 sales campaign |url=https://www.aviation24.be/airlines/airbaltic/airbaltic-reveals-most-popular-baltic-routes-and-launches-first-2026-sales-campaign/ |access-date=20 April 2026 |work=Aviation24.be |date=6 January 2026}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="BarcelonaAirBaltic">{{cite news |last1=Orban |first1=André |title=airBaltic reveals top winter destinations from Riga, Tallinn and Vilnius |url=https://www.aviation24.be/airlines/airbaltic-reveals-top-winter-destinations-from-riga-tallinn-and-vilnius/ |access-date=20 April 2026 |work=Aviation24.be |date=13 November 2025}}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Denmark}}Billund, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="BarcelonaAirBaltic"/>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="airBalticHamburg">{{cite news |last1=Casey |first1=David |title=AirBaltic Plans 18 New Routes For Summer 2023 |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/airbaltic-plans-18-new-routes-summer-2023 |access-date=20 April 2026 |work=Aviation Week |date=29 September 2022}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Helsinki, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref name="RigaYerevanBaltic"/>, {{Flagicon|Lithuania}}Kaunas<ref name="RigaAmsterdamAirBaltic"/>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="BTnew24">{{cite news |last1=Dolande |first1=Rainer Nieves |title=airBaltic launches 11 new routes for the summer season 2024 |url=https://www.aviacionline.com/2023/08/airbaltic-launches-11-new-routes-for-the-summer-season-2024/#google_vignette |access-date=30 August 2023 |work=Aviacionline.com |date=29 August 2023 |language=es}}</ref>,[[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|Portugal}}Lissabon, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|Spain}}Malaga, {{Flagicon|Malta}}Malta<ref name="RigaYerevanBaltic"/>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Norway}}Oslo, {{Flagicon|Finland}}Oulu<ref>{{Cite web |date=2025-09-03 |title=Oulun ja Riian välille uusi lentoyhteys – Air Balticilla on mittava jatkoyhteyksien paletti |url=https://yle.fi/a/74-20180584 |access-date=2025-09-03 |website=Yle Uutiset |language=fi}}</ref>, {{Flagicon|Lithuania}}Palanga, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix, [[Tallin aeroporti|Tallin]], [[Tampere-Pirkkala aeroporti|Tampere]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name='BT_TLV_24'>{{cite news |title=אייר בלטיק חוזרת לטוס לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/188585 |access-date=8 February 2024 |work=פספורטניוז |date=7 February 2024 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub, [[Turku aeroporti|Turku]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="RigaYerevanBaltic">{{cite news |last1=Philpot |first1=Lorne |title=airBaltic Expands Summer 2026 Reach with New Routes |url=https://www.airwaysmag.com/new-post/airbaltic-summer-2026-new-routes |access-date=20 April 2026 |date=17 December 2025 |language=en}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|England}}Aberdin, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="charters">{{cite web |url= https://www.airbaltic.com/en/airbaltic-and-tez-tour-announce-charter-flights-to-antalya-burgas-and-araxos |title= airBaltic and Tez Tour announce charter flights to Antalya, Burgas and Araxos |qaralgan sana= 2023-07-22 |arxivsana= 2023-06-07 |arxivurl= https://web.archive.org/web/20230607011122/https://www.airbaltic.com/en/airbaltic-and-tez-tour-announce-charter-flights-to-antalya-burgas-and-araxos }}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], {{Flagicon|Norway}}Bergen, [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Spain}}Gran Kanariya<ref name="AirBalticGranCanaria">{{cite news |last1=Lassetter |first1=Jon |title=airBaltic to open Canary Islands base; Riga top base with 66% of capacity; 22 airports have joined network |url=https://airserviceone.com/airbaltic-to-open-canary-islands-base-riga-top-base-with-66-of-capacity-22-airports-have-joined-network/ |access-date=20 April 2026 |work=Air Service One |date=29 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteburg<ref name="RigaAmsterdamAirBaltic"/>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="TTRiga">{{cite web|url=https://www.teztour.lv/promotions/charters.html|title=Flight Schedules and Airline Availability|website=tez-tour.com}}</ref>, [[Jeneva aeroporti|Jeneva]], {{Flagicon|Austria}}Innsbruk<ref name="PisaairBaltic"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], [[Kittilä aeroporti|Kittilä]]<ref name="BTnew24" />, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Finland}}Kuusamo (2026-yil 11-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=New airBaltic flights bring UK and European winter travelers to Ruka-Kuusamo {{!}} Ruka.fi |url=https://www.ruka.fi/en/information-about-ruka-kuusamo/news/airbaltic-flies-to-kuusamo |access-date=20 April 2026 |date=24 March 2026 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Slovenia}}Lyublyana<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2026/08/airbaltic-scraps-one-of-three-ljubljana.html|title=airBaltic scraps one of three Ljubljana routes in winter|date=11 August 2026}}</ref>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref name="airBalticHamburg"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|Italy}}Olbiya, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, {{Flagicon|Italy}}Piza<ref name="PisaairBaltic">{{cite news |last1=Noëth |first1=Bart |title=airBaltic expands Winter 2025/2026 network with new routes and increased frequencies |url=https://www.aviation24.be/airlines/airbaltic/expands-winter-2025-2026-network-with-new-routes-and-increased-frequencies/ |access-date=20 April 2026 |work=Aviation24.be |date=3 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Portu, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, {{Flagdeco|HRV}}Split, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="BTnew24" />, [[Tivat aeroporti|Tivat]], {{Flagicon|Italy}}Turin (2027-yil 30-yanvardan boshlanadi)<ref>{{cite web |last1=Saunders |first1=Eddie |title=airBaltic adds two new routes to upcoming winter schedule |url=https://airlinergs.com/airbaltic-adds-two-new-routes-to-upcoming-winter-schedule/ |website=Airline Routes & Ground Services |access-date=15 May 2026 |date=15 May 2026}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya<ref>{{cite news |title=Hachazo a los vuelos de airBaltic hacia dos destinos españoles por culpa de los motores Pratt & Whitney |url=https://www.tourinews.es/mercados-turismo/airbaltic-recorte-vuelos-destinos-espanoles-culpa-motores-pratt-whitney_4484580_102.html |access-date=20 April 2026 |work=Tourinews |date=5 January 2025 |language=es}}</ref>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref name="RigaAmsterdamAirBaltic"/>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya, {{Flagicon|Italy}}Verona, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="BarcelonaAirBaltic"/> <br/>'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme<ref>{{cite news |last1=Kenny |first1=Leona |title=airBaltic and ITA Airways launch codeshare agreement |url=https://ittn.ie/travel-news/airbaltic-and-ita-airways-launch-codeshare-agreement/ |access-date=20 April 2026 |date=25 January 2022}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Patras<ref name="charters"/> <!-- --> |Finnair |{{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{cite news |last1=Munro |first1=Rob |title=Baltic Ground Services renews Finnair ground support contract |url=https://www.laranews.net/baltic-ground-services-renews-finnair-ground-support-contract/ |access-date=20 April 2026 |work=LARA |date=24 February 2026}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="FZ_Eastern_Europe">{{cite news |last1=Makienko |first1=Ira |title=Breaking Into New Markets: Flydubai Adds Four Cities to Its Flight Map |url=https://passport.news/article/696 |access-date=31 May 2025 |work=PassportNews |agency=Passport Media Group |date=28 May 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Fly_One_Asia_Launch">{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Uzbekistan's FlyOne Asia to launch scheduled ops in 2Q26 |url=https://www.ch-aviation.com/news/162006-uzbekistans-flyone-asia-to-launch-scheduled-ops-in-2q26 |access-date=24 December 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=23 December 2025}}</ref> <!-- --> |Freebird Airlines, {{TUR}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite news |last1=Alampasu |first1=Ludmila |title=Šonedēļ no Rīgas var aizlidot uz 73 galamērķiem |url=https://m.travelnews.lv/?pid=154376 |access-date=20 April 2026 |date=31 March 2026 |language=lv}}</ref> <!-- --> | [[Heston Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref>{{cite news |title=Heston Airlines opera un volo da Riga su Bergamo |url=https://italiavola.com/2025/03/09/heston-airlines-opera-un-volo-da-riga-su-bergamo |access-date=21 April 2026 |work=Italiavola & Travel |date=9 March 2025 |language=it-IT}}</ref>, [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagicon|Tunisia}}Enfida, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]], [[Tivat aeroporti|Tivat]] <!-- --> |[[LOT Polish Airlines]]|[[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref>{{cite news |title=Boost for Rīga-Warsaw air connections and others this summer |url=https://eng.lsm.lv/article/economy/transport/27.03.2025-boost-for-riga-warsaw-air-connections-and-others-this-summer.a593197/ |access-date=20 April 2026 |work=eng.lsm.lv |date=27 March 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> |[[Lufthansa]]|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite news |title=airBaltic, Lufthansa Expand RIX–FRA Codeshare |url=https://www.airwaysmag.com/new-post/airbaltic-lufthansa-riga-frankfurt-codeshare#:~:text=The%20enhanced%20agreement%20takes%20effect,)%20and%20Frankfurt%20(FRA). |access-date=20 April 2026 |date=9 December 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[Mavi Gök Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite news |title=Gulfstream Oil extends fuel supply deal with Mavi Gök Airlines |url=https://www.traveldailymedia.com/gulfstream-oil-extends-fuel-supply-deal-with-mavi-gok-airlines/ |access-date=20 April 2026 |work=Travel Daily Media |date=12 February 2026}}</ref> <!-- --> | Norwegian Air Shuttle | {{Flagicon|Spain}}Alikante<ref>{{cite news |title=Norwegian invita a descubrir la magia del invierno nórdico: destinos donde la cultura y la naturaleza van de la mano |url=https://www.mynewsdesk.com/es/norwegian/news/norwegian-invita-a-descubrir-la-magia-del-invierno-nordico-destinos-donde-la-cultura-y-la-naturaleza-van-de-la-mano-502155 |access-date=20 April 2026 |work=Mynewsdesk |date=16 October 2025 |language=es-ES}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Bergen<ref>{{cite news |last1=Varley |first1=Len |title=Norwegian Announces Eight New Routes for Summer 2026 |url=https://aviationsourcenews.com/norwegian-announces-eight-new-routes-for-summer-2026/#:~:text=Bergen%20will%20see%20two%20new,%2C%202026%2C%20through%20October%202026.&text=These%20additions%20offer%20travellers%20more,region's%20cultural%20and%20coastal%20attractions. |access-date=21 April 2026 |work=AviationSource News |date=24 September 2025}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="NorwegianOslo"/>, {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref name="NorwegianOslo">{{cite news |title=The new base of Norwegian airline in Riga opens up more opportunities for economic cooperation {{!}} Latvijas Investīciju un attīstības aģentūra |url=https://www.liaa.gov.lv/en/article/new-base-norwegian-airline-riga-opens-more-opportunities-economic-cooperation |access-date=21 April 2026 |work=www.liaa.gov.lv |date=30 April 2024 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="NorwegianOslo"/>, {{Flagicon|Norway}}Trondheym<ref name="NorwegianOslo"/> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref>{{cite web|url=https://business.gov.lv/en/news/norwegian-launch-new-route-riga-burgas|title=Norwegian to launch new route from Riga to Burgas|date=21 January 2025|website=business.gov.lv}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg<ref>{{cite news |title=Norwegian Expands Summer 2026 Network With Nearly 30 Routes Across Europe and Beyond |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/norwegian-expands-summer-2026-network-with-nearly-30-routes-across-europe-and-beyond/ |access-date=21 April 2026 |date=10 February 2026}}</ref>, [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref>{{cite news |last1=Peters |first1=Luke |title=Norwegian reveals 40 new destinations for summer 2024 |url=https://www.aerotime.aero/articles/norwegian-expansion-summer-2024 |access-date=20 April 2026 |work=Aerotime Aero |date=16 November 2023}}</ref> <!-- --> | [[Ryanair]] | {{Flagicon|Denmark}}Aarhus<ref name="AarhusRyanair">{{cite news |title=Ryanair threatens to reduce its Baltic routes |url=https://eng.lsm.lv/article/economy/transport/09.10.2025-ryanair-threatens-to-reduce-its-baltic-routes.a617665/ |access-date=21 April 2026 |date=9 October 2025 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite news |title=Ryanair Closes Another Six Flights from Riga |url=https://news.inbox.eu/14zza5g-ryanair-closes-another-six-flights-from-riga?language=en |access-date=21 April 2026 |date=11 March 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref>{{cite news |title=Ryanair to operate 27 routes from Riga this winter season |url=https://www.baltictimes.com/ryanair_to_operate_27_routes_from_riga_this_winter_season/ |access-date=21 April 2026 |work=Baltic Times |date=28 October 2022}}</ref>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{cite news |last1=Hordon |first1=Daniel |title=Ryanair flight diverts to Newcastle after declaring medical emergency on board |url=https://www.thenorthernecho.co.uk/news/23171766.ryanair-flight-riga-dublin-lands-newcastle-emergency/ |access-date=21 April 2026 |work=The Northern Echo |date=6 December 2022 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|England}}East Midlands<ref>{{cite news |last1=Britton |first1=Ruaraidh |title=35 Ryanair destinations unavailable from airport in 2022 |url=https://www.staffordshire-live.co.uk/news/local-news/ryanair-flights-35-destinations-east-5886430 |access-date=21 April 2026 |work=Staffordshire Live |date=8 September 2021 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref name="AarhusRyanair"/>, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref>{{cite news |last1=Jonga |first1=Michael |title=Ryanair to invest $800m in flight schedule expansion from Krakow Airport - AeroTime |url=https://www.aerotime.aero/articles/30840-ryanair-invest-summer-route-expansion-krakow |access-date=21 April 2026 |work=Aeroroutes Aero |date=26 April 2022}}</ref>, {{Flagicon|England}}Leeds/Bradford<ref>{{cite news |last1=Deas |first1=Brad |title=Huge delays and cancellations at Leeds Bradford Airport as Storm Isha hits hard |url=https://www.thetelegraphandargus.co.uk/news/24064845.leeds-bradford-airport-flights-impacted-storm-isha-hits/ |access-date=21 April 2026 |work=Bradford Telegraph and Argus |date=22 January 2024 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref name="PragueRyanair"/>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite news |last1=Casey |first1=David |title=Ryanair Boosts Bases In France, Italy And Spain |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/ryanair-boosts-bases-france-italy-spain |access-date=21 April 2026 |work=Aviation Week |date=11 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|Malta}}Malta<ref>{{cite news |title=Ryanair plane back at MIA after 1.5 hours circling over Malta |url=https://tvmnews.mt/en/news/ryanair-plane-back-at-mia-after-1-5-hours-circling-over-malta/ |access-date=21 April 2026 |work=TVMnews |date=13 April 2023}}</ref>, {{Flagicon|England}}Manchester<ref name="PragueRyanair"/>, {{Flagicon|Germany}}Memmingen<ref name="AarhusRyanair"/>, {{Flagicon|Cyprus}}Pafos<ref>{{cite news |title=Ryanair: A key partner in Cyprus' air connectivity |url=https://www.cbn.com.cy/article/115277/ryanair-a-key-partner-in-cyprus-air-connectivity |access-date=21 April 2026 |date=16 February 2026 |language=en}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="PragueRyanair">{{cite news |title=Riga Airport to Offer the Widest Network of Destinations in the Baltics This Summer |url=https://www.baltictimes.com/riga_airport_to_offer_the_widest_network_of_destinations_in_the_baltics_this_summer/ |access-date=21 April 2026 |work=Baltic Times |date=27 March 2025}}</ref>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite news |last1=Arena |first1=Lauren |title=Ryanair expands operations and network in Italy |url=https://www.businesstravelnewseurope.com/Air-Travel/Ryanair-expands-operations-and-network-in-Italy |access-date=21 April 2026 |date=26 January 2024 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Sandefjord<ref>{{cite news |last1=Orban |first1=André |title=TUI expands partnership with Ryanair, boosting package holidays from Torp, Norway |url=https://www.aviation24.be/tour-operators/tui-group/tui-expands-partnership-with-ryanair-boosting-package-holidays-from-torp-norway/ |access-date=21 April 2026 |work=Aviation24.be |date=22 January 2026}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref>{{cite news |last1=Nikel |first1=David |title=Ryanair Bets Big On Sweden, Opens New Stockholm Base |url=https://www.forbes.com/sites/davidnikel/2021/05/07/ryanair-bets-big-on-sweden-opens-new-stockholm-base/ |access-date=21 April 2026 |work=Forbes |date=7 May 2021 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Treviso<ref name="RigaBrussels"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua<ref name="RigaBrussels">{{cite news |title=Ryanair to operate 27 routes from Riga this winter season |url=https://www.baltictimes.com/ryanair_to_operate_27_routes_from_riga_this_winter_season/ |access-date=21 April 2026 |date=28 October 2022}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="PragueRyanair"/> <!-- --> | Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite news |last1=Brandt |first1=Oliver |title=SAS Adds New Riga–Copenhagen Flights, Boosting Baltic Links |url=https://www.thetraveler.org/sas-adds-new-riga-copenhagen-flights-boosting-baltic-links/ |access-date=20 April 2026 |work=The Traveler |date=11 March 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Skyline Express Airlines]]}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{cite news |title=Where Is Ukraine's Largest Passenger Aircraft Flying Now? - avianews.com |url=https://www.avianews.com/en/airlines/where-is-ukraines-largest-passenger-aircraft-flying-now/ |access-date=20 April 2026 |date=16 May 2025}}</ref> <!-- --> | [[SkyUp Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite news |title=SkyUp MT expands its fleet and relies on wet leasing |url=https://aviation.direct/en/skyup-mt-expands-its-fleet-and-relies-on-wet-leasing |access-date=20 April 2026 |work=Aviation.Direct |date=22 November 2024 |language=en}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- --> |[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite news |title=RIX Riga Airport marks 20-year partnership with Turkish Airlines - Air Cargo Week |url=https://aircargoweek.com/rix-riga-airport-marks-20-year-partnership-with-turkish-airlines/ |access-date=20 April 2026 |date=20 April 2026}}</ref> <!-- --> |[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]|[[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Uzbekistan Airways to increase frequency of flights to Riga and Frankfurt |url=https://www.azernews.az/region/207555.html |access-date=20 April 2026 |work=Azernews.Az |date=15 March 2023 |language=en}}</ref> <!-- -->}} == Statistika == [[Fayl:Letie_lidojumi_RIX_(161)_(24301691811).jpg|thumb| Roʻyxatdan oʻtish zali]] [[Fayl:Letie_lidojumi_RIX_(120)_(23755392474).jpg|thumb| ''B'' va ''C'' iskalalar orasidagi koridor]] [[Fayl:Aeropuerto_de_Riga_-_panoramio.jpg|thumb| ''B'' iskalaning koʻrinishi]] [[Fayl:RIX_tarmac.jpg|thumb| Asfaltdan RIX terminali koʻrinishi]] [[Fayl:Letie_lidojumi_RIX_(245)_(24367068016).jpg|thumb| Nazorat minorasi]] === Yoʻnalishlar statistikasi === {| class="wikitable" width="align=" |+'''Rigadan eng gavjum yoʻnalishlar (2025)<ref name="2025_stats">{cite web |title=Traffic Statistics 2025 |url=https://www.riga-airport.com/en/media/4230/download |publisher=RIX Riga Airport |access-date=15 January 2026}</ref>''' ! Oʻrni ! Shahar ! Umumiy oqimdagi ulushi ! Aviakompaniyalar |- | 1 |{{Flagicon|UK}} [[London]] | 6,7% | airBaltic, Ryanair, Norwegian Air Shuttle |- | 2 |{{Flagicon|Finland}} [[Helsinki]] | 5,3% | airBaltic, Finnair |- | 3 |{{Flagicon|Norway}} [[Oslo]] | 4,8% | airBaltic, Ryanair, Norwegian Air Shuttle |- | 4 |{{Flagicon|Sweden}} [[Stokgolm]] | 4,6% | airBaltic, Norwegian Air Shuttle, Ryanair |- | 5 |{{Flagicon|Estonia}} [[Tallin]] | 4,3% | airBaltic |- | 6 |{{Flagicon|Germany}} [[Frankfurtmayn|Frankfurt]] | 3,8% | airBaltic, Lufthansa |- | 7 |{{Flagicon|Lithuania}} [[Vilnyus]] | 3,6% | airBaltic |- | 8 |{{Flagicon|Netherlands}} [[Amsterdam]] | 3,1% | airBaltic |- | 9 |{{Flagicon|Denmark}} [[Kopengagen]] | 3,0% | airBaltic, Norwegian Air Shuttle |- | 10 |{{Flagicon|Turkey}} [[Istanbul]] | 3,0% | airBaltic, Turkish Airlines |} {| class="wikitable" width=align= |+ Mamlakatlar boʻyicha Rigadan eng gavjum yoʻnalishlar (2025)<ref name="2025_stats" /> |- ! Oʻrni ! Mamlakat ! Umumiy oqimdagi ulushi |- | {{0}}1 | Germaniya | align=center|10,5% |- | {{0}}2 | Buyuk Britaniya | align=center|10,1% |- | {{0}}3 | Finlandiya | align=center|{{0}}7,6% |- | {{0}}4 | Ispaniya | align=center|{{0}}5,5% |- | {{0}}5 | Turkiya | align=center|{{0}}5,4% |- | {{0}}6 | Italiya | align=center|{{0}}5,2% |- | {{0}}7 | Shvetsiya | align=center|{{0}}5,1% |- | {{0}}8 | Norvegiya | align=center|{{0}}5,0% |- | {{0}}9 | Litva | align=center|{{0}}4,5% |- | 10 | Estoniya | align=center|{{0}}4,3% |} {| class="wikitable" width="align=" |+'''2025-yil iyul holatiga koʻra Rigadan eng koʻp uchiladigan 10 ta yoʻnalish'''<ref>{Cite web |last=Flightradar24 |title=Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map |url=https://www.flightradar24.com/data/airports/rix |access-date=2025-07-29 |website=Flightradar24 |language=en}</ref> ! Oʻrni ! Shahar ! Haftalik parvozlar soni |- | 1 |{{Flagicon|Finland}} Helsinki | ~56 |- | 2 |{{Flagicon|Estonia}} [[Tallin aeroporti|Tallin]] | ~32 |- | 3 |{{Flagicon|Sweden}} Stokgolm Arlanda | ~28 |- | 4 |{{Flagicon|Lithuania}} [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]] | ~25 |- | 5 |{{Flagicon|Norway}} Oslo Gardermoen | ~22 |- | 6 |{{Flagicon|Netherlands}} [[Schiphol|Amsterdam Schiphol]] | ~20 |- | 7 |{{Flagicon|Germany}} [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] | ~20 |- | 8 |{{Flagicon|Poland}} [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava]] | ~20 |- | 9 |{{Flagicon|Denmark}} [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] | ~18 |- | 10 |{{Flagicon|Turkey}} [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] | ~16 |} === Eng yirik aviakompaniyalar === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 100%" width="align=" |+Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng yirik aviakompaniyalar (2025)<ref name="2025_stats" /> ! style="width:30px" | Oʻrni ! style="width:" | Aviakompaniya ! style="width:30px" | 2025, % |- | 1 |{{Flagicon|Latvia}} [[airBaltic]] | 57% |- | 2 |{{Flagicon|Ireland}} [[Ryanair]] | 23% |- |3 |{{Flagicon|Norway}} Norwegian Air Shuttle | 5% |- | 4 |{{Flagicon|Germany}} [[Lufthansa]] | 3% |- | 5 |{{Flagicon|Poland}} [[LOT Polish Airlines]] | 2% |- | 6 | Boshqalar | 10% |} == Yer usti transporti == [[Fayl:Bus_stop_at_Riga_Airport.jpg|thumb| Riga aeroportida avtobus bekati]] === Avtobus === Riga aeroportiga Riga shahri markazi va aeroport oʻrtasida harakatlanadigan Riga jamoat transporti ([[Latish tili|latishcha]]:Rīgas Satiksme) tomonidan boshqariladigan 22-avtobus orqali borish mumkin. Bundan tashqari, aeroportdan [[Estoniya]], [[Litva]], [[Polsha]] va [[Germaniya]] shaharlariga xalqaro avtobus qatnovlari mavjud. === Avtomobil === Riga aeroportiga mashinada P133 avtomobil yoʻli orqali borish mumkin, bu aeroportni E22 Yevropa yoʻnalishi bilan bogʻlaydi. Aeroportda 3 ta avtomobillar toʻxtash joyi (taxminan 1500 ta avtomashinaga moʻljallangan) mavjud boʻlib, ular qisqa va uzoq muddatli toʻxtash joylarini taklif qiladi. === Temir yoʻl === Aeroport poezd bekati Rail Baltica loyihasining bir qismiga sanaladi. 2018-yil 20-martda qurilishni loyihalash bo‘yicha shartnoma imzolangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=21 March 2018 |title=Riga Airport rail station contract signed |work=LSM |url=https://eng.lsm.lv/article/economy/transport/riga-airport-rail-station-contract-signed.a272107/ |access-date=5 July 2018}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2016-yil 17-sentyabr kuni AirBaltic Bombardier Dash 8 Q400 NextGen samolyoti burun moslamasi o‘rnatilmagan holda favqulodda qo‘nishni amalga oshirdi. Samolyotda 63 yoʻlovchi va 4 ekipaj aʼzosi boʻlgan va oldingi shassidagi muammolar tufayli Rigaga qaytishga majbur boʻlgan. Favqulodda qo‘nishdan keyin xavfsizlik chorasi sifatida uchish-qo‘nish yo‘lagi soat 10:26 dan 15:55 gacha yopilgan. 7 ta kiruvchi va toʻrtta chiquvchi reys bekor qilindi, 17 ta reys Tallin va Kaunas aeroportlariga yoʻnaltirildi va boshqalari kechiktirildi. Ishtirok etgan samolyot YL-BAI edi va BT 641-reysi Rigadan Syurix aeroportiga uchishi kerak edi. Jabrlanganlar haqida xabar berilmagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 September 2016 |title=airBaltic flight makes emergency landing at Riga airport |publisher=The Baltic Course |url=http://www.baltic-course.com/eng/good_for_business/?doc=124129 |access-date=21 September 2016}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 September 2016 |title=17 flights diverted today due to closed runway at Riga Airport |work=[[The Baltic Times]] |url=http://www.baltictimes.com/17_flights_diverted_today_due_to_closed_runway_at_riga_airport/ |access-date=21 September 2016}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=17 September 2016 |title=Incidents ar 'airBaltic' lidmašīnu ietekmējis 1341 kompānijas pasažieri |language=lv |publisher=delfi.lv |url=http://www.delfi.lv/news/national/politics/incidents-ar-airbaltic-lidmasinu-ietekmejis-1341-kompanijas-pasazieri.d?id=47920679 |access-date=21 September 2016}}</ref>. * 2017-yilning 17-fevralida [[Rossiya|Rossiyaning]] [[Ufa (shahar)|Ufa]] shahriga VIM Airlinesning charter reysi parvoz paytida uchish-qo‘nish yo‘lagidan chiqib ketdi. Samolyot bortida Tolyatti Lada xokkey klubi jamoasi, jumladan 40 yoʻlovchi va 7 ekipaj aʼzosi boʻlgan. Jabrlanganlar haqida xabar berilmagan. Samolyotning dvigateli aeroport uskunasiga urilgani sababli shikastlangan<ref>{{Veb manbasi |url=https://aviation-safety.net/wikibase/wiki.php?id=193673 |sarlavha=Runway excursion Serious incident Boeing 737-524 (WL) VP-BVS, 17 Feb 2017}}</ref>. Hodisadan so‘ng uchish-qo‘nish yo‘lagi tekshirildi va uch soat davomida yopildi. Parvozlar Tallin va Kaunas aeroportlariga yoʻnaltirildi va boshqalari kechiktirildi{{Citation needed}}. * 2021-yil 3-dekabr kuni kuchli qor yog‘ishi sababli AirBaltic Airbus A220-300 (YL-CSE) Stokgolmdan qo‘ngandan so‘ng (BT102 reysi) uchish-qo‘nish yo‘lagidan chiqib ketdi. * 2023-yil 8-mart kuni AirBaltic aviakompaniyasining Parijdan uchayotgan samolyoti qo‘nish vaqtida uchish-qo‘nish yo‘lagidan chiqib ketdi. 89 yo‘lovchi yoki ekipajning 7 aʼzosidan hech biri jabrlanmagan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 March 2023 |title=Plane slid off runway in Rīga; no injuries |language=en |publisher=lsm.lv |url=https://eng.lsm.lv/article/economy/transport/plane-slid-off-runway-in-riga-no-injuries.a499993/ |access-date=9 March 2023}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.riga-airport.com}} * [http://bestriga.com/en/page/expanded/type/articles/gpart/5/object/94 RIX Marks the Spot for Expansion] * Current weather for EVRA at NOAA/NWS * Accident history for RIX at Aviation Safety Network [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Riga]] [[Turkum:Latviya aeroportlari]] [[Turkum:1973-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] eh96ih4lslukn1maamklprbgmswm872 0 958831 6304597 6261233 2026-10-10T15:17:17Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304597 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Sochi xalqaro aeroporti | nativename = <small>{{lang|ru|Международный Аэропорт Сочи}}</small> | image = | image-width = | image2 = | image2-width = | IATA = AER | ICAO = URSS | type = Fuqarolik / harbiy | owner = [[Oleg Deripaska]] <br /><small>''Basic Element'' orqali</small> | operator = „Sochi xalqaro aeroporti“ AJ | city-served = [[Sochi]], [[Krasnodar oʻlkasi]], Rossiya | location = <!--If different than above--> | hub = | elevation-f = 89 | elevation-m = 27 | coordinates = {{coord|43|27|00|N|039|57|24|E|type:airport_region:RU-KDA|display=it}} |longEW=E|longs=24|longm=57|latNS=N|lats=00|latm=27|longd=039|latd=43 | website = [http://aer.aero/en/ aer.aero] | pushpin_map = Rossiya | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = AER | pushpin_label_position = | pushpin_mark = | pushpin_marksize = | metric-elev = yes | metric-rwy = yes | r1-number = 02/20 | r1-length-f = 7,218 | r1-length-m = 2,200 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 06/24 | r2-length-f = 9,482 | r2-length-m = 3,000 | r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | stat-year = 2018 | stat1-header = Yoʻlovchilar oqimi | stat1-data = {{increase}} 6,343,869 | stat2-header = Parvozlar soni | stat2-data = {{increase}} 21,174 | stat3-header = Time Zone | stat3-data = UTC +3 | stat4-header = Operating Time | stat4-data = 24/7, All Year | footnotes = Manba: Rossiya federal havo transporti agentligi(2018-yilgi statistikaga ham qarang)<ref>{{cite web |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |script-title=ru:Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=Federal havo transporti agentligi |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018 |sarlavha=arxiv nusxasi |arxivsana=2016-05-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ }}</ref> }} '''V. I. Sevastyanov nomidagi Sochi xalqaro aeroporti'''<ref name="Ukaz">{{Veb manbasi |url=http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201905310002?index=2&rangeSize=1 |sarlavha=Указ Президента Российской Федерации от 31.05.2019 № 246 |ish=publication.pravo.gov.ru |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2019-11-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191107120942/http://publication.pravo.gov.ru/Document/View/0001201905310002?index=2&rangeSize=1}}</ref> {{Airport codes|AER|URSS}} — [[Krasnodar oʻlkasi]] [[Sochi]] shahridagi xalqaro aeroport. [[Rossiya|Rossiyaning]] janubiy federal okrugidagi mahalliy va xalqaro aviakompaniyalarning eng yirik markazi. Aeroport Sochi shahrining Adler tumanida joylashgan, shuning uchun „Adler aeroporti“ nomi ham keng tarqalgan. Rossiyaning eng yirik kurortiga, uning aglomeratsiyasi (jumladan, [[Tuapse]] shahri), boshqa tortishish hududlari va [[Abxaziya]] (245 ming kishi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://ugsra.org/abkhaziya-v-tsifrakh/2018-god.php |sarlavha=Управление государственной статистики Республики Абхазия |nashriyot=ugsra.org |qaralgan sana=2020-01-17 |arxivsana=2020-01-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200130180839/http://ugsra.org/abkhaziya-v-tsifrakh/2018-god.php}}</ref>)ga, umumiy taxminan 900 ming kishiga xizmat qiladi. Federal aeroport maqomiga ega<ref>{{Veb manbasi |url=http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf |sarlavha=Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения» |qaralgan sana=2016-04-23 |arxivsana=2016-05-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160508085213/http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf}}</ref>. Aeroport yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha (11 076 621 yoʻlovchi) Moskvaning [[Sheremetyevo (aeroport)|Sheremetyevo]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Domodedovo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Vnukovo]] va Sankt-Peterburgning [[Pulkovo aeroporti|Pulkovo aeroportlaridan]] keyin mamlakatda 5-oʻrinni egallaydi. Aeroportdan Moskvagacha boʻlgan masofa taxminan 1360 km, parvoz vaqti esa 4 soat. Aeroport operatori „Sochi xalqaro aeroporti“ AJ hisoblanadi. U „Aerodinamika“ aeroport xoldingi tarkibiga kiradi. == Tarixi == === Harbiy aerodrom === Adler tumanidagi aerodrom Ulugʻ Vatan urushi davrida [[Qora dengiz]] sohilini himoya qilish uchun qurilgan. Aerodrom qurilishi 1941-yil 9-iyulda Chernomorets urugʻchilik sovxozi hududida boshlangan. 50 kun ichida sochilik muhandis Ivan Gavrilovich Shevkunenko boshchiligida asfaltlanmagan uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlgan aerodrom, shuningdek, maydoni 20 m² boʻlgan bir qavatli bosh ofis binosi qurildi<ref name=":0">{{Kitob manbasi/Ruscha|автор=Скоморохов, Н. М.|часть=«Адлер» — это значит «орел»!|заглавие=Боем живёт истребитель|место=М.|издательство=[[Воениздат]]|год=1975}}</ref>. Eski va yangi Sochi aerodromlari maydonida Qora dengiz floti harbiy havo kuchlarining maxsus (Qora dengiz) Fuqaro havo floti transport otryadi joylashgan edi. 1941-yil 1-sentyabrda aerodrom birinchi jangovar samolyotni qabul qildi. 1942-yildan beri aerodromda aviatsiya general-leytenanti Sergey Kondratievich Goryunov qoʻmondonligidagi 5-havo armiyasining polklari va fronti havo kuchlarining bir qator boshqa boʻlinmalari joylashgan edi<ref name=":0" />. [[Fayl:Старое_здание_аэропорта_Сочи.jpg|left|thumb| Sochi aeroportining eski binosi]] === Aeroport === Adler aeroporti rasmiy ravishda Fuqarolik havo floti bosh boshqarmasining 1945-yil 23-noyabrdagi 236-sonli buyrugʻi bilan Li-2, Il-12 tezyurar samolyotlariga parvozlar va texnik xizmat koʻrsatish uchun tashkil etilgan. Sochi daryosi vodiysidagi 1929-yildan beri fuqaro aviatsiyasiga xizmat koʻrsatgan eski aeroport yopildi va uning hududi turar-joy binolarini qurish uchun shahar balansiga oʻtkazildi va barcha jihozlar yangi Adler aeroportiga oʻtkazildi. 1956-yilda terminal binosi (hozirgi eski bino) va uchish-qoʻnish yoʻlagi-1 qurildi. 1957-yilda aeroport 35 mingga yaqin yoʻlovchi va 1000 tonna yuk joʻnatgan. 1960—1965-yillarda yoʻlovchi va bagaj pavilyonlari, 200 oʻrinli mehmonxona, radionavigatsiya va qoʻnish tizimlari qurildi. Yoʻlovchi tashish doimiy ravishda oʻsib bordi va 1965-yilda 902 mingdan ortiq, 1990-yilda esa 2 million 300 ming yoʻlovchi tashildi. [[Fayl:Сочинский_аэропорт-2_-_panoramio.jpg|left|thumb| Aeroportning asosiy kirishi]] 1966-yil avgust oyida aeroport faoliyatidagi yuqori koʻrsatkichlari uchun [[Mehnat Qizil Bayroq ordeni]] bilan taqdirlandi. 1967-yilda Shimoliy Kavkaz fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi tomonidan Adler aeroporti Sochi aeroporti deb oʻzgartirildi. 1981-yil 21-iyulda aeroportga ilk marotaba Sovet Il-86 keng fyuzelyajli yoʻlovchi samolyoti qoʻndi. Ekipaj rahbari V. P. Korniyuk. 1981-yilda chet elga muntazam parvozlar boshlandi: [[Sochi|Sochidan]] [[Bratislava]], [[Budapesht]], [[Praga]] yoʻnalishlari yoʻlga qoʻyildi. Keyinchalik Yaqin Sharq va Gʻarbiy Yevropaga koʻplab reyslar ochildi. 2009-yilda [[Хай-тек (стиль)|yuqori texnologiyali]] yangi terminal binosi foydalanishga topshirildi. == Infratuzilmasi == [[Fayl:Аэропорт_Адлер_2006.jpg|thumb| Aeroportning 2006-yildagi koʻrinishi]] [[Fayl:Sochi_Airport_Italian_yard.jpg|thumb| Yangi terminalning italyan usulidagi ichki hovlisi]] Birinchi toifali Sochi aerodromida ikkita sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi, umumiy uzunligi 4310 m va kengligi 40,5 m boʻlgan taksi yoʻllari tarmogʻi, umumiy maydoni 219 000 kvadrat metr boʻlgan perron va toʻxtash joylari mavjud. Aerodromning oʻziga xos xususiyati shundaki, aerodromning shimoli va shimoli-sharqida tabiiy toʻsiqlar (togʻlar) mavjudligi sababli qoʻnish faqat bir tomondan — dengizdan amalga oshiriladi. Xuddi shu sababga koʻra, parvoz mutlaqo teskari yoʻnalishda amalga oshiriladi. Sochi aeroporti IAC Aviatsiya registri tomonidan xalqaro reyslarga muvofiqligi sertifikatiga ega. 2007-yildan beri u barcha turdagi samolyotlarni, jumladan: A-330 va uning modifikatsiyalari, Boeing-747, Boeing-777 (-200, −300, −200LR, −300ER) qabul qila oladi. Yangi terminal binosi 1989—2007-yillarda qurilgan boʻlib, maydoni 65 000 m², Rossiyadagi eng yiriklaridan biri hisoblanadi. 2013-yil oxirida yangi internat galereyasi va 10 ta teletraplar qurilishi yakunlandi. 1000 dan ortiq avtomobillarni toʻxtash imkoniyati mavjud. Aeroport majmuasining sigʻimi soatiga 2500 yoʻlovchini tashkil etadi. 2013-yil dekabr oyida yangi VIP terminal foydalanishga topshirildi. Terminalning maydoni 4 ming kvadrat metrni tashkil qiladi. U asosiy aeroport majmuasi yonida qurilgan. Terminalda biznes tadbirlari va uchrashuvlar uchun beshta xona mavjud. [[Fayl:Airport_Sochi_interieur.jpg|thumb| Aeroportda roʻyxatdan oʻtish joyi]] [[2014-yilgi Qishki Olimpiada oʻyinlari]] davomida aeroportning oʻtkazish qobiliyati soatiga 3800 yoʻlovchiga yetdi, bu [[Xalqaro olimpiada qoʻmitasi]] talablariga toʻliq javob beradi. Eng qizgʻin kunlarda aeroport kuniga 575 ta uchish-qoʻnish operatsiyalarini amalga oshirishga muvaffaq boʻldi, bu dunyodagi eng yirik aeroportlardagi havo qatnovi intensivligi bilan taqqoslanadi<ref name="ЮгаРу">{{Veb manbasi |til=ru |url=https://news.mail.ru/inregions/south/23/economics/17209813/ |sarlavha=Аэропорт Сочи за время Олимпиады обслужил около 353 тыс. пассажиров |qaralgan sana=2015-03-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150402122038/https://news.mail.ru/inregions/south/23/economics/17209813/ |arxivsana=2015-04-02}}</ref>. 2014-yil 19-oktyabrdan boshlab aeroportda „ochiq osmon“ rejimi („havo erkinligining beshinchi darajasi“<ref>{{Veb manbasi |til=ru-RU |url=https://news.mail.ru/economics/38825455/ |sarlavha=Крупнейший в Европе лоукостер подал заявку на полеты в Россию |muallif= |ish=Новости Mail.ru |sana=2019-09-23 |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2019-12-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191207092741/https://news.mail.ru/economics/38825455/}}</ref>) ishlamoqda, bu esa koʻplab yangi xalqaro yoʻnalishlarni ochish imkonini berdi. Bunday erkinlik darajasi bilan xorijiy kompaniyalar Rossiyada qoʻnishlari va ular roʻyxatdan oʻtgan mamlakatdan uchinchi davlatga uchayotganda yoʻlovchi va yuklarni olib ketishlari mumkin. 2015-yilda Xalqaro aeroportlar kengashi Sochi aeroportini Sheremetyevo va Pulkovo bilan birga xizmat koʻrsatish darajasi boʻyicha Yevropadagi eng yaxshisi deb tan oldi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://kuban.aif.ru/society/details/aeroport_sochi_priznan_odnim_iz_luchshih_v_evrope |sarlavha=Аэропорт Сочи признан одним из лучших в Европе |ish=kuban.aif.ru |sana=2016-03-02 |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210627100225/https://kuban.aif.ru/society/details/aeroport_sochi_priznan_odnim_iz_luchshih_v_evrope}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == [[Fayl:Boeing_767-328-ER,_S7_-_Siberia_Airlines_AN1776773.jpg|thumb| [[S7 aviakompaniyasi]] Sochidan Boeing 767-300 samolyotlarida uchadi]] Aeroport 40 ta aviakompaniyadan 60 ta yoʻnalishga parvozlarni amalga oshiradi<ref>{{Veb manbasi |url=https://aer.aero/airport/about/ |sarlavha=Международный аэропорт Сочи – общие сведения и история |ish=aer.aero |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-15 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210615232621/https://aer.aero/airport/about/}}</ref>. Aeroflot kompaniyalar guruhining aviakompaniyalari aeroport yoʻlovchi tashishining 40% dan ortigʻini taʼminlaydi. Reyslarning eng yuqori chastotasi [[Moskva]], [[Sankt-Peterburg]], [[Novosibirsk]] yoʻnalishlariga toʻgʻri keladi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://www.ato.ru/content/vzaimovygodnoe-sotrudnichestvo-aeroport-sochi-stanet-bazoy-aeroflota |sarlavha=Взаимовыгодное сотрудничество: аэропорт Сочи станет базой "Аэрофлота" |ish=Авиатранспортное обозрение |sana=2019-08-31 |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2022-05-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220510231108/http://www.ato.ru/content/vzaimovygodnoe-sotrudnichestvo-aeroport-sochi-stanet-bazoy-aeroflota}}</ref>. {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aeroflot]]| [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!-- --> | [[Air Arabia]] | '''Mavsumiy:''' [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Air Arabia Adds Sharjah – Sochi Service From June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241227-g9ns25shj |access-date=28 December 2024 |work=AeroRoutes |date=27 December 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2022/05/air-serbia-reinstates-sochi-launch-plans.html | title=Air Serbia reinstates Sochi launch plans | date=14 May 2022 }}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|azimuth]]| [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite news |last1=Удовик |first1=Мария |title=«Азимут» откроет рейсы из Сочи в Эр-Рияд с марта 2026 года |url=https://www.kommersant.ru/doc/8227492 |access-date=21 November 2025 |work=Коммерсантъ |date=21 November 2025 |language=ru}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Astraxan<ref name="A4_AER_NS24">{{cite news |title=Azimuth Expands Sochi Network in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240402-a4ns24aer |access-date=2 April 2024 |work=AeroRoutes |date=2 April 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite news |last1=Рыжков |first1=Вячеслав |title=«Азимут» начнет летать между Сочи и Батуми |url=https://www.kommersant.ru/doc/7941510 |access-date=6 August 2025 |work=Коммерсантъ |date=5 August 2025 |language=ru}}</ref>, [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Russia}}Kaluga, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref name="A4_AER_NS24" />, [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]], [[Nalchik aeroporti|Nalchik]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="A4_CAsia">{{cite news |title=Azimuth Schedules New Sochi – Central Asia Service in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230919-a4nw23aer |access-date=20 September 2023 |work=AeroRoutes |date=19 September 2023 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Penza<ref name="A4_AER_NS24" />, {{Flagicon|Russia}}Pskov, [[Samarkand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref name="A4_CAsia" />, {{Flagicon|Russia}}Saransk<ref name="A4_AER_NS24" />, {{Flagicon|Russia}}Stavropol<ref name="A4_AER_NS24" />, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name='A4_LY_Resume_IL_RU_NS25'>{{cite news |title=Самолеты из России снова полетят в Израиль |url=https://properm.ru/news/2025-06-26/samolety-iz-rossii-snova-poletyat-v-izrail-5422625?utm_source=google.com&utm_medium=organic&utm_campaign=google.com&utm_referrer=google.com |access-date=26 June 2025 |work=properm.ru |publisher=Сетевое издание «Properm.ru» |date=26 June 2025}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite news |title="Азимут" начинает полеты в Тбилиси из Сочи и в Батуми из Москвы |url=https://www.ekhokavkaza.com/a/32607803.html |access-date=26 September 2023 |work=Эхо Кавказа |date=25 September 2023 |language=ru}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="AER_U6_Asia_24" />, {{Flagicon|Russia}}Yaroslavl, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="A4_AER_NS24" /><br>'''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web |title=Авиакомпания Азимут начинает полеты из Сочи в Бодрум |url=https://azimuth.ru/en/news/aviakompaniya-azimut-nachinaet-polety-iz-sochi-v-bodrum |website=azimuth.ru |publisher=azimuth |access-date=9 June 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Azur Air]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="AER_Schedule_NS25">{{cite web |title=Sochi season schedule |url=https://aer.aero/en/flights/seasonal-schedule/ |website=aer.aero |publisher=Sochi International Airport |access-date=21 June 2025 |language=en |arxivsana=2022-01-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220124140635/https://aer.aero/en/flights/seasonal-schedule/ }}</ref> <!-- --> | [[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]] <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref>{{cite web |title=Centrum Air July 2025 Samarkand Regional Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250722-c6jul25skd |website=Aeroroutes |access-date=22 July 2025}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Etihad Increases Sochi Service in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251009-eynw25aer |access-date=9 October 2025 |work=AeroRoutes |date=9 October 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]]| [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{cite news |title=Flydubai to launch direct flights to Russia's Sochi |url=https://gulfbusiness.com/flydubai-launch-direct-flights-russias-sochi/ |access-date=24 April 2019 |work=Gulf Business |date=24 April 2019}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite web|url=https://flyone.eu/en/|title=FLYONE &#124; Cheap flights from Chisinau}}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | '''Mavsumiy:''' [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web |title=Gulf Air Adds Sochi / Trabzon Seasonal Flights in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250602-gfns25aertzx |website=Aeroroutes |access-date=2 June 2025}}</ref> <!-- --> | I-Fly, {{RUS}} | [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]]<ref>{{cite news |title=iFly Airlines Adds Moscow – Kaliningrad / Sochi 2023/24 Holidays Service |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231222-f7dec23kgdaer |access-date=22 December 2023 |work=AeroRoutes |date=22 December 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Ikar, {{RUS}} | {{Flagicon|Russia}}Barnaul, [[Ivanovo janubiy aeroporti|Ivanovo]], {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Qoʻrgʻon aeroporti|Qoʻrgʻon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Kirov, [[Orsk aeroporti|Orsk]]<ref>{{cite news |last1=Калинина |first1=Марина |title=В апреле из Орска начнет летать прямой самолет в Сочи |url=https://www.ural56.ru/news/739105/ |access-date=13 February 2025 |publisher=Урал56.Ру |date=13 February 2025 |language=en |archive-date=2025-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251112111351/https://www.ural56.ru/news/739105/ |url-status=dead }}</ref>, [[Volgograd xalqaro aeroporti|Volgograd]]<ref>{{cite news |title=Волгоградцы смогут напрямую летать в Сочи |url=https://novostivolgograda.ru/news/2025-02-09/volgogradtsy-smogut-napryamuyu-letat-v-sochi-5319010 |access-date=10 February 2025 |work=novostivolgograda.ru |publisher=Сетевое издание «НовостиВолгограда.ру» |date=9 February 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[IrAero]]| '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Russia}}Astraxan, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name="SochiExpansion"/>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref name="SochiExpansion">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=IrAero NS25 Sochi Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250409-ions25aer |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=9 April 2025}}</ref>, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref name="SochiExpansion"/>, {{Flagicon|Russia}}Penza<ref name="SochiExpansion"/>, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="SochiExpansion"/>, [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Gʻoziposho/Alaniya]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=IrAero Adds Sochi – Gazipasa Service in 4Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250925-io4q25gzp |access-date=25 September 2025 |work=AeroRoutes |date=25 September 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Ijavia, {{RUS}}| [[Ijevsk aeroporti|Ijevsk]] <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite news |title=Jazeera Airways opens winter gateway to Sochi |url=https://timeskuwait.com/jazeera-airways-opens-winter-gateway-to-sochi/ |access-date=20 October 2025 |work=Times Kuwait |date=14 October 2025}}</ref> <!-- --> | [[NordStar]] | [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Abakan<ref name="Abakan_NS25">{{cite news |title=Аэропорт Абакан переходит на весенне-летнее расписание |url=https://19rusinfo.ru/obshchestvo/89728-aeroport-abakan-perekhodit-na-vesenne-letnee-raspisanie |access-date=25 February 2025 |work=19rusinfo.ru |agency=Информационное Агентство «Хакасия» |date=25 February 2025 |language=ru-ru}}</ref> <!-- --> | [[Nordwind Airlines]]| {{Flagicon|Russia}}Kemerovo, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk–Xalqaro]], [[Magnitogorsk xalqaro aeroporti|Magnitogorsk]]<ref name="N4_AER_CEK_SYK">{{cite news |title=Прямые рейсы в Сочи из Магнитогорска и Сыктывкара запустят в феврале |url=https://kub-inform.ru/news/2024-01-11-pryamye-reysy-v-sochi-iz-magnitogorska-i-syktyvkara-zapustyat-v-fevrale/ |access-date=11 January 2024 |work=kub-inform.ru |publisher=Кубань Информ |date=11 January 2024}}</ref>, [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]], [[Begishevo aeroporti|Nijnekamsk]], [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]]<ref name='N4_AER_NS25' />, {{Flagicon|Russia}}Nijniy Novgorod, {{Flagicon|Russia}}Novokuznetsk, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name='N4_AER_NS25' />, [[Orenburg aeroporti|Orenburg]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]]<ref name='N4_AER_NS25' />, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], {{Flagicon|Russia}}Tomsk, {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk–Baratayevka]]<ref name='ULY-AER_24'>{{cite news |last1=Кузнецова |first1=Анастасия |title=Ульяновский аэропорт опубликовал расписание прямых рейсов в Сочи |url=https://1ul.ru/city_online/obshchestvo/news/ulyanovskiy_aeroport_opublikoval_raspisanie_pryamyh_reysov_ulyanovsk__sochi/ |access-date=9 February 2024 |publisher=Первый ульяновский портал |date=9 February 2024}}</ref>, [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Cheboksari xalqaro aeroporti|Cheboksari]], {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk<ref name='N4_AER_NS25'>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Nordwind Airlines Expands A330 Sochi Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250328-n4ns25aer |access-date=28 March 2025 |work=AeroRoutes |date=28 March 2025 |ref=N4_AER_NS25 |language=en-CA}}</ref> <br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Kirov<ref name="Kirov-Sochi_NS25" /> <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|url=https://www.kommersant.ru/doc/4681701|title=В Шереметьево празднуют "Победу"|newspaper=kommersant|date=8 February 2021}}</ref>, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], {{Flagicon|Russia}}Perm, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]]<ref name="DP_S19_AER-AAQ">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pobeda schedules new routes from Adler/Sochi and Anapa in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284375/pobeda-schedules-new-routes-from-adlersochi-and-anapa-in-s19/ |access-date=16 May 2019 |work=Routesonline |date=16 May 2019}}</ref>, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], {{Flagicon|Russia}}Saratov, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Koltsovo aeroporti|Yekaterinburg]], {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk<ref name="DP_S19_AER-AAQ" /> <br>'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Kirov<ref name="Kirov-Sochi_NS25">{{cite news |last1=Гребенкин |first1=Валентин |title=Рейсы из Кирова в Сочи будут выполнять две авиакомпании |url=https://kirov-portal.ru/news/poslednie-novosti/rejsy-iz-kirova-v-sochi-budut-vypolnyat-dve-aviakompanii-32439/ |access-date=15 January 2025 |work=Свойкировский.рф |date=15 January 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antalya]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite news |title=Red Wings Adds Bahrain Service From May 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240401-wzns24bah |access-date=2 April 2024 |work=AeroRoutes |date=2 April 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], [[Jukovskiy xalqaro aeroporti|Moskva–Jukovskiy]]<ref name="WZ_ZIA_NS24">{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilya |title=Red Wings запускает 8 новых направлений из Жуковского — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2024/06/24/zia_red/ |access-date=25 June 2024 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=24 June 2024 |language=ru-RU}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name="WZ_Resume_TLV_NS25">{{cite news |last1=Мошков |first1=Александр |title=Российские авиакомпании возобновляют полеты в Израиль |url=https://www.tourdom.ru/news/rossiyskie-aviakompanii-vozobnovlyayut-polety-v-izrail.html |access-date=26 June 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=26 June 2025 |language=ru}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <br>'''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="AER_Schedule_NS25" />, [[Elista aeroporti|Elista]]<ref name="AER_Schedule_NS25" />, [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]]<ref name="AER_Schedule_NS25" /> [[Beslan aeroporti|Vladikavkaz]]<ref name="AER_Schedule_NS25" /><br>'''Mavsumiy charter:''' [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="AER_Schedule_NS25" /> <!-- --> | Rossiya Airlines| [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/aeroflot/launches-international-network-from-sochi-russia|title=Aeroflot launches international network from Sochi, Russia|date=26 March 2022}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref name=Rossyia>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/aeroflot/launches-international-network-from-sochi-russia/|title = Aeroflot launches international network from Sochi, Russia|date = 26 March 2022}}</ref>, [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aeroflot Adds Rossiya Boeing 747 Sochi Service in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241203-sunw24aer |access-date=4 December 2024 |work=AeroRoutes |date=3 December 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name=Rossyia /> <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Tomsk<ref>{{cite news |last1=Каршиева |first1=Яна |title=Самолеты из Томска в Сочи будут летать три раза в неделю |url=https://www.tomsk.ru/news/view/samolety-iz-tomska-v-sochi-budut-letat-tri-raza-v-nedelyu |access-date=23 April 2025 |work=www.tomsk.ru |publisher=Городской портал Томск.ру |date=28 March 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]]<ref name=S7>{{cite web|title=S7 Airlines flight schedule|url=https://www.s7.ru/en/timetable/|website=www.s7.ru|publisher=S7 Airlines}}</ref>| [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=S7 Airlines adds Irkutsk – Adler/Sochi service in S20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286182/s7-airlines-adds-irkutsk-adlersochi-service-in-s20/ |website=Routesonline |access-date=4 September 2019}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]] <!-- --> | Severstal Air Company, {{RUS}}| {{Flagicon|Russia}}Petrozavodsk<ref name="D2_S19">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Severstal Aircompany expands Kirovsk / Petrozavodsk network in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284404/severstal-aircompany-expands-kirovsk-petrozavodsk-network-in-s19/ |access-date=17 May 2019 |work=Routesonline |date=17 May 2019}}</ref>, [[Cherepovets aeroporti|Cherepovets]] <!-- --> | [[Smartavia]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Arxangelsk, [[Murmansk aeroporti|Murmansk]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name="routesonline.com"/>, [[Orenburg aeroporti|Orenburg]]<ref name="AER_Schedule_NS25" />, [[Pulkovo aeroporti|Sankt- Peterburg]]<ref name="AER_Schedule_NS25" />, [[Siktivkar aeroporti|Siktivkar]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Koltsovo aeroporti|Yekaterinburg]]<ref name="AER_Schedule_NS25" />, {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk<ref name="routesonline.com">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Nordavia adds seasonal Sochi – Belgorod service in S17|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/272237/nordavia-adds-seasonal-sochi-belgorod-service-in-s17/|access-date=7 April 2017|work=Routesonline|date=7 April 2017}}</ref> <!-- --> | [[Ural Airlines]]| [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite news |title="Уральские авиалинии" открывают полеты из Сочи в Стамбул |url=https://kub-inform.ru/news/2024-03-12-uralskie-avialinii-otkryvayut-polety-iz-sochi-v-stambul/ |access-date=12 March 2024 |work=Кубань-Информ |date=12 March 2024 |language=ru}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]], [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]]<ref name="ReferenceA">{{cite news|title=Изменения маршрутных сетей за 3–16 апреля|url=http://www.ato.ru/blogs/blog-proekta/izmeneniya-marshrutnyh-setey-za-3-16-aprelya|access-date=16 April 2015|website=ato.ru|date=16 April 2015}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="AER_U6_Asia_24">{{cite news |title=Аэропорт Сочи расширяет международную программу |url=https://www.23rus.org/news/society/49056.html |access-date=7 March 2024 |work=НИА-Кубань |date=7 March 2024}}</ref>, [[Koltsovo aeroporti|Yekaterinburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |title="Уральские авиалинии" возобновят рейсы из Сочи в Ереван |url=https://kuban.rbc.ru/krasnodar/freenews/659f92f99a79475dbecfddd8 |access-date=11 January 2024 |work=РБК |date=11 January 2024 |language=ru}}</ref>, [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite web |title=Новости компании: "Уральские авиалинии" открывают новый рейс Сочи-Ош – авиакомпания "Уральские авиалинии" {{!}} "Уральские авиалинии" |url=https://www.uralairlines.ru/good-info/news-and-press-releases/uralskie-avialinii-otkryvayut-novyy-reys-sochi-osh/ |website=www.uralairlines.ru |publisher=Ural Airlines |access-date=1 November 2018 |archive-date=22 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221122210901/https://www.uralairlines.ru/good-info/news-and-press-releases/uralskie-avialinii-otkryvayut-novyy-reys-sochi-osh/ |url-status=dead }}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Chelyabinsk <br>'''Mavsumiy:''' [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]<ref name=U6_DWC_NW25>{{cite news |last1=Топоркова |first1=Злата |title=«Уральские авиалинии» возобновляют прямые рейсы в Дубай |url=https://momenty.org/city/30100 |access-date=1 September 2025 |work=momenty.org |publisher=Моменты |date=1 September 2025 |language=ru }}{{Oʻlikhavola|date=may 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kemerovo<ref>{{cite news |title=Из Кемерово возобновятся авиарейсы в Сочи |url=https://kuzzbas.ru/news/society/75267.html |access-date=18 March 2025 |work=kuzzbas.ru |agency=Информационного агентства НИА «Федерация» |date=18 March 2025 |language=ru-ru}}</ref><br>'''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="U6_Egypt_NW24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Ural Airlines Expands Hurghada / Sharm el Sheikh Charters in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241031-u64q24eg |access-date=1 November 2024 |work=AeroRoutes |date=31 October 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="U6_Egypt_NW24" /> <!-- --> | [[Utair]]| [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen <br> '''Mavsumiy:''' [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]]<ref name="UT_AER_NS25" /> [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="UT_AER_NS25" />, [[Xanti-Mansiysk aeroporti]]<ref name="UT_AER_NS25">{{cite news |title=Авиакомпания «ЮТэйр» летом запустит полеты из Ханты-Мансийска в Сочи |url=https://mag.russpass.ru/rubric/napravlenija/aviakompaniya-yutejr-letom-zapustit-polety-iz-hanty-mansijska-v-sochi |access-date=5 February 2025 |publisher=RUSSPASS |date=23 January 2025}}</ref> <!-- --> | [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]| [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]]<ref name="AER_U6_Asia_24" />, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways Sochi Frequency Changes From mid-July 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250627-hyjul25aer |access-date=27 June 2025 |work=AeroRoutes |date=27 June 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Yamal Airlines, {{RUS}}| [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen<br>'''Mavsumiy:''' [[Nadim aeroporti|Nadim]]<ref name="Yamal_NS25" />, [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]]<ref name="Yamal_NS25" />, [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]]<ref name="Yamal_NS25" />, [[Salexard aeroporti|Salexard]]<ref name="Yamal_NS25">{{cite web |title=Открываем продажу на весенне-летнее расписание 2025 года |url=https://yamalaero.ru/about/news/the-new-air-season-summer-2025-is-open/ |publisher=Авиакомпания «Ямал» |access-date=14 February 2025 }}{{Oʻlikhavola|date=yanvar 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- --> | [[Yakutiya (aviakompaniya)|Yakutia Airlines]] |[[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]]<ref name="AER_Schedule_NS25" /><br>'''Mavsumiy:''' [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name="AER_Schedule_NS25" /> <!-- --> }} == Faoliyat koʻrsatkichlari == 2020-yilda 8 oy ichida 1300 tonna yuk tashilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ato.ru/content/uvelichenie-passazhiropotoka-na-35-zafiksiroval-aeroport-sochi-v-avguste |sarlavha=Увеличение пассажиропотока на 35% зафиксировал аэропорт Сочи в августе {{!}} Aviatransportnoe obozrenie<!-- Заголовок добавлен ботом --> |qaralgan sana=2022-01-23 |arxivsana=2022-01-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220123141615/http://www.ato.ru/content/uvelichenie-passazhiropotoka-na-35-zafiksiroval-aeroport-sochi-v-avguste}}</ref>. Butun faoliyat davri mobaynida 60 milliondan ortiq yoʻlovchi aeroportdan oʻz manzillariga uchib ketgan. {| class="wikitable" |+1946-2021 yillarda yoʻlovchi tashish, million yoʻlovchi<ref>Artyuxov S. A. Ocherki po istorii Sochi. 1918—1990 gg.- Sochi, 2006.- S.86</ref> ! 1946 ! 1957 ! 1961 ! 1965 ! 1988 ! 1990 ! 2005 ! 2006 ! 2007 ! 2008 ! 2009 |- | 0,017 | {{Oʻsish}}0,035 | {{Oʻsish}} 0,469 | {{Oʻsish}} 1566 | {{Oʻsish}} 4.4<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.aviaport.ru/digest/2016/12/01/401485.html |sarlavha=Международный аэропорт Сочи впервые в своей истории обслужил пятимиллионного пассажира с начала года / АвиаПорт. Дайджест<!-- Заголовок добавлен ботом --> |qaralgan sana=2016-12-01 |arxivsana=2016-12-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161201212142/http://www.aviaport.ru/digest/2016/12/01/401485.html}}</ref> | {{Oʻsish}} 2,279 | {{Loss}} 1,223 | {{Oʻsish}} 1,346 | {{Oʻsish}} 1,6 | {{Loss}} 1,5 | {{Loss}} 1,4 |} {| class="wikitable" !2010 ! 2011 ! 2012 ! 2013 <ref name="aex.ru">{{Veb manbasi |url=http://www.aex.ru/news/2014/1/27/116070/ |sarlavha=Аэропорты "Базэл Аэро" обслужили в 2013 году более 6,2 млн пассажиров |ish=www.aex.ru |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2022-03-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220331191458/https://www.aex.ru/news/2014/1/27/116070/}}</ref> ! 2014 <ref>{{Veb manbasi |url=https://tass.ru/ekonomika/1708290 |sarlavha=Олимпиада увеличила пассажиропоток Сочи в 2014 году на 28% |ish=ТАСС |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210627100224/https://tass.ru/ekonomika/1708290}}</ref> ! 2015 <ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://basel.aero/press-center/news/aeroporty-bazel-aero-obsluzhili-v-2015-godu-bolee-8-6-mln-chelovek-/ |sarlavha=Аэропорты «Базэл Аэро» обслужили в 2015 году более 8,6 млн человек |muallif= |ish= |sana= |nashriyot= |qaralgan sana=2016-01-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160126212136/http://basel.aero/press-center/news/aeroporty-bazel-aero-obsluzhili-v-2015-godu-bolee-8-6-mln-chelovek-/# |arxivsana=2016-01-26}}</ref> ! 2016 <ref>{{Veb manbasi |url=https://tass.ru/transport/3957623 |sarlavha=Аэропорт Сочи в 2016 году установил рекорд, приняв более 5,2 млн пассажиров |ish=ТАСС |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210627100227/https://tass.ru/transport/3957623}}</ref> ! 2017 <ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://basel.aero/press-center/news/aeroporty-bazel-aero-obsluzhili-bolee-10-8-mln-passazhirov-v-2017-godu/ |sarlavha=Аэропорты «Базэл Аэро» обслужили более 10,8 млн пассажиров в 2017 году |nashriyot=Базэл Аэро |qaralgan sana=2018-01-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180118181433/http://basel.aero/press-center/news/aeroporty-bazel-aero-obsluzhili-bolee-10-8-mln-passazhirov-v-2017-godu/# |arxivsana=2018-01-18}}</ref> ! 2018 <ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://aer.aero/press-center/news/mezhdunarodnyy-aeroport-sochi-obsluzhil-bolee-6-3-mln-passazhirov-v-2018-godu/ |sarlavha=Международный аэропорт Сочи обслужил более 6,3 мл пассажиров в 2018 году |qaralgan sana=2019-03-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190329210459/http://aer.aero/press-center/news/mezhdunarodnyy-aeroport-sochi-obsluzhil-bolee-6-3-mln-passazhirov-v-2018-godu/ |arxivsana=2019-03-29}}</ref> ! 2019 <ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://aer.aero/airport/press/news/mezhdunarodnyy-aeroport-sochi-obsluzhil-okolo-6-8-mln-passazhirov-v-2019-godu-/ |sarlavha=Международный аэропорт Сочи обслужил около 6,8 млн пассажиров в 2019 году |nashriyot=aer.aero |qaralgan sana=2020-01-17 |arxivsana=2020-01-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200126172921/http://aer.aero/airport/press/news/mezhdunarodnyy-aeroport-sochi-obsluzhil-okolo-6-8-mln-passazhirov-v-2019-godu-/}}</ref> ! 2020 <ref>{{Veb manbasi |url=https://favt.gov.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |sarlavha=Объемы перевозок через аэропорты России за январь-декабрь 2020 года. Росавиация |qaralgan sana=2021-02-26 |arxivsana=2022-02-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220204173743/https://favt.gov.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/}}</ref> ! 2021 ! 2022 |- | {{Oʻsish}} 2,0 | {{Oʻsish}} 2,1 | {{Oʻsish}} 2,120 | {{Oʻsish}} 2,428 | {{Oʻsish}} 3,1 | {{Oʻsish}} 4,1 | {{Oʻsish}} 5,263 | {{Oʻsish}} 5,692 | {{Oʻsish}} 6,335 | {{Oʻsish}} 6,772 | {{Loss}} 6,505 | {{Oʻsish}} 11,077 | {{Oʻsish}} 13,700 |} [[Fayl:Туполев_Ту-134_62350,_Сочи_-_Адлер_RP24670.jpg|thumb| [[Utair]] aviakompaniyasining Tu-134A-3 samolyotlari Sochidan uchadi]] == Transport aloqasi == [[Fayl:Airport_Sochi_railway_station.jpg|thumb| Sochi aeroporti temir yoʻl terminali platformasi]] 2013-yil 20-aprelda Sochi xalqaro aeroporti terminali shahar avtobuslarini qabul qila boshladi. Maksimal qulaylik uchun jamoat transportiga kirish yoʻlovchilarni tushirish uchun aeroport majmuasining ikkinchi qavati darajasida joylashgan rampa boʻylab taʼminlanadi: rampadan ular zinapoyalar, liftlar va eskalatorlarni chetlab oʻtib, toʻgʻridan-toʻgʻri aeroportning kutish zaliga va roʻyxatdan oʻtish joylariga kirishlari mumkin. 105-sonli uchta tranzit yoʻnalishi mavjud (Sochi avtovokzali — Rosa Xutor togʻ-changʻi kurorti soat 5.20 dan 23.15 gacha va uning tezlashtirilgan versiyasi 105-c, Xosta va Kudepstada toʻxtamasdan, 6 dan 23.35 soatgacha, ikkala variant ham harakatlanish oraligʻini 13 dan 25 minutgacha (13 dan 25 minutgacha) beradi (La35), bor") — „Rosa-Xutor“ TChK, soat 7 dan 23.35 gacha, interval — 30 minut). Yoʻlovchilar va aeroportga boshqa tashrif buyuruvchilarni chiqish terminalining birinchi qavatida joylashgan terminalning kirish qismida amalga oshiriladi. Jamoat transporti bekatlari uchib kelish va yuklarni qabul qilish zallariga yaqin joylashgan. Sochi aeroporti platformasi va yoʻl oʻtkazgichning qurilishi 2009-yilda boshlangan va 2012-yil 15-fevralda Aeroekspress elektr poezdlari (2013-yil 1-maydan — Lastochka elektr poezdlari) ushbu liniyada aeroportdan Adler, Xosta va Matsesta orqali Sochiga kuniga 4 marta (aeroportdan 3 soatgacha) qatnovni amalga oshiradi<ref name="autogenerated1">{{Veb manbasi |til=ru |url=https://skzd.rzd.ru/ru/page/40045?status_code=404&rid=3a049a81-3aa8-4a3a-a402-04605d2ee8dd |sarlavha=Северо-Кавказская железная дорога {{!}} Severo-Kavkazskaya JD |ish=skzd.rzd.ru |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210627100224/https://skzd.rzd.ru/ru/page/40045?status_code=404&rid=3a049a81-3aa8-4a3a-a402-04605d2ee8dd}}</ref>. Sayohat vaqti taxminan 45 daqiqa, maksimal tezligi 160 km/soat, yoʻl haqi 200 dan 350 rublgacha<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://www.aeroexpress.ru/ru/regions/sochi/schedule.html# |sarlavha=Стоимость проезда на поездах «Аэроэкспресс» в аэропорт Сочи |qaralgan sana=2013-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130729062347/http://www.aeroexpress.ru/ru/regions/sochi/schedule.html# |arxivsana=2013-07-29}}</ref>. 2014-yil 20-dekabrdan 2015-yil 30-iyungacha „Rossiya temir yoʻllari“ OAJ qarori bilan Sochi aeroporti bekatidan shahar atrofidagi elektr poyezdlarining harakati toʻxtatildi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://basel.aero/sochi/passengers/transport/ |sarlavha=Какой транспорт ходит до аэропорта Сочи? Смотреть маршрут на карте и расписание |qaralgan sana=2015-01-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150120153405/http://basel.aero/sochi/passengers/transport/ |arxivsana=2015-01-20}}</ref>. 2015-yil 30-iyundan boshlab Sochi aeroporti bekatidan shahar atrofidagi elektr poyezdlarining harakati tiklandi. Shahar atrofidagi hudud uchun yoʻl haqi 17 rublni tashkil qiladi. Shunday qilib, Sochi bekatidan aeroportgacha yoʻl haqi 51 rublni tashkil qiladi<ref name="autogenerated1"/>. == Mulkchilik shakli va ustav kapitali == === Xususiylashtirilishi === [[Rossiya prezidenti|Rossiya prezidentining]] 2006-yil 3-maydagi 456-sonli farmoni bilan Sochi aeroporti 2004-yil 4-avgustdagi farmoni bilan ilgari 1009-sonli farmon bilan tasdiqlangan strategik korxonalar roʻyxatidan chiqarildi. Rossiyaning Moliyaviy bozorlar federal xizmati (MBFX) 2006-yil 29-avgustdagi yigʻilishda „Sochi xalqaro aeroporti“ OAJning umumiy qiymati 1 milliard 142 million 35 ming 400 rubl boʻlgan oddiy roʻyxatga olingan hujjatsiz aksiyalarini chiqarish natijalari toʻgʻrisidagi hisobot roʻyxatga oldi. Emissiya qilish Rossiya Federatsiyasi tomonidan xususiylashtirish jarayonida davlat korxonasini OAJga aylantirish jarayonida aksiyadorlik jamiyatining aksiyalarini sotib olish yoʻli bilan amalga oshirildi. Emissiya qimmatli qogʻozlari soni 11 million 420 ming 354 dona, har bir aksiyaning nominal qiymati 100 rubl. Emissiya 1-01-55219-E davlat roʻyxatidan oʻtish raqamini oldi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi xususiylashtiriladigan mulk emas va aeroportdan ijaraga olingan. Rossiya hukumatining 16-sentyabrdagi N1301-r sonli buyrugʻi bilan 2006-yil uchun federal mulkni xususiylashtirish dasturiga „Sochi xalqaro aeroporti“ AJning 100% aksiyalarini kiritdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.airport.sochi.ru/a1_1.htm?allnews |sarlavha=ОАО «Международный аэропорт Сочи», Новости |qaralgan sana=2007-07-10 |arxivsana=2017-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20171026001928/http://www.airport.sochi.ru/a1_1.htm?allnews}}</ref>. 2006-yil 20-noyabrda Rossiya Federal mulk jamgʻarmasi Sochi xalqaro aeroportining 100% aksiyalarini sotish boʻyicha kim oshdi savdosini oʻtkazdi. Kim oshdi savdosi gʻolibi BaseEl (Basic Element, 2001-yilgacha — Sibir alyuminiy guruhi) ga affillangan „Strategiya-Yug“ ([[ruscha]]:Strategiya-Yug) MChJ boʻldi, u 5 milliard 503 million 665 ming rubl toʻladi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://ria.ru/20061120/55814561.html |sarlavha=Аэропорт Сочи продан с аукциона |ish=РИА Новости |sana=2006-11-20 |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-05-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210518112148/https://ria.ru/20061120/55814561.html}}</ref>. Sochidagi aeroport Rossiya-Osiyo investitsiya kompaniyasi (RAInKO, haqiqiy egasi [[Oleg Deripaska]]) uchun Rossiya janubidagi toʻrtinchi aeroport boʻldi. Bu vaqtga kelib kompaniya „Janub aeroportlari“ xoldingi orqali uchta aeroportni boshqarar edi — [[Krasnodar]] (Pashkovskiy aeroporti), [[Anapa]] shahri va oʻsha paytda Gelendjikda qurilayotgan aeroportlar<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://ria.ru/20061120/55817400.html |sarlavha=Аэропорт Сочи станет четвертым на юге РФ для инвесткомпании Дерипаски |ish=РИА Новости |sana=20061120T1612 |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-05-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210518112150/https://ria.ru/20061120/55817400.html}}</ref>. 2007-yil iyul oyida Bazel Sochi aeroportining yoqilgʻi quyish majmuasining 65% ga ega boʻlgan Sochi-avia-invest YAJni 10 million dollarga sotib oldi. === Egalari === {| class="wikitable" ! colspan="2" |Egalik muddati ! Tranzaksiya summasi ! Egasi ! Benefisiar egasi |- | 1992 | 2006 | [[Davlat mulki|federal mulkka]] oʻtkazish | colspan="2" | [[Rossiya|Rossiya Federatsiyasi]] |- | 2006 | 2011 | ₽ 5,5 milliard ''<small>(xususiylashtirishdan keyin [[Auksion|kim oshdi savdosi]])</small>'' | Basic Element <small>(100% aksiya)</small> | [[Oleg Deripaska|Deripaska Oleg Vladimirovich]] |- | 2011 | 2021 | [[ofshor]] shirkatlarga oʻtkazish | Basic Element <small>(100% aksiya)</small><br />''Transport AMD — 2 Limited, [[Kipr Respublikasi]]'' | [[Oleg Deripaska|Deripaska Oleg Vladimirovich]] <ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://www.kiprinform.com/cyprus_news/oleg-deripaska-sobiraet-ayeroporty/ |sarlavha=Олег Дерипаска "собирает" аэропорты на Кипре {{!}} Kipr inform |nashriyot=www.kiprinform.com |qaralgan sana=2020-04-19 |arxivsana=2020-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201026032415/https://www.kiprinform.com/cyprus_news/oleg-deripaska-sobiraet-ayeroporty/}}</ref> |- | 2021 | Hozirga qadar | Tamd-2 Limited 2021*yil 12-avgustda Kaliningrad viloyati Federal soliq boshqarmasi tomonidan roʻyxatga olingan Kaliningrad shahri, Oktyabrskaya koʻchasi, 8-uy, 313-ofis | „TAMD-2 LIMITED“ XAJ | |} == Qiziqarli faktlar == * 2010-yil dekabr oyida [[Yangi Zelandiya]] Sochi aeroporti binosining miniatyurasi tasvirlangan 1 dollarlik tanga chiqardi<ref>{{Veb manbasi |url=http://english.ruvr.ru/2010/12/23/37536788.html |sarlavha=New Zealand mints Sochi Olympics coin |muallif= |ish=sputniknews.com |sana=2010-12-23 |nashriyot=The Voice Of Russia |til=en |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160410175621/http://sputniknews.com/voiceofrussia/2010/12/23/37536788.html |arxivsana=2021-06-06}}</ref>. * 2016-yil iyun oyida Sochi aeroporti yangi rekord oʻrnatdi: havo bandargohida kunlik yoʻlovchi tashish 24,8 ming kishini tashkil etdi, bu avvalgi rekorddan 300 kishiga koʻpdir<ref>{{Veb manbasi |url=https://tass.ru/ekonomika/3384444 |sarlavha=Аэропорт Сочи установил рекорд по ежесуточному приему пассажиров |ish=ТАСС |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210627100222/https://tass.ru/ekonomika/3384444}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == {| class="wikitable" !Sana, <small>mahalliy vaqt</small> ! Samolyot ! Aviakompaniya ! <small>Qurbonlar soni / bortdagi odamlar soni</small> ''({{Abbr|П|пассажиры|Пассажир}} + {{Abbr|Э|экипаж|Экипаж}})'' ! Tavsif |- |<center> 1962-yil 28-iyul<br />15:41</center> |<center> An-10A SSSR-11186 </center> |Aeroflot<br />''[[Lvov aviakompaniyasi|88 havo transporti otryadi]]'' |<center> 81 / 74+7</center> | 415-sonli Lvov-Simferopol-Sochi reysini amalga oshirayotgan samolyot Gagra tumanidagi Orexovo (Arasaxu) qishlogʻi yaqinidagi uchish-qoʻnish yoʻlagiga yigirma kilometr masofada qoʻnish chogʻida togʻga qulab tushdi. Baxtsiz hodisa aviadispetcher tomonidan hech qanday cheklovlarsiz xavfsiz balandlikdan pastga tushishga ruxsat berish paytida vektorlash jarayonida xatolik tufayli sodir boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.airdisaster.ru/database.php?id=162 |sarlavha=Катастрофа Ан-10А Украинского управления ГВФ близ а/п Адлер (борт CCCP-11186), 28 июля 1962 года. // AirDisaster.ru - авиационные происшествия, инциденты и авиакатастрофы в СССР и России - факты, история, статистика |muallif= |ish= |sana= |nashriyot=www.airdisaster.ru |til=ru |qaralgan sana=2020-04-19 |arxivsana=2013-01-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130122061916/http://airdisaster.ru/database.php?id=162}}</ref>. |- |<center> 1972-yil 1-oktyabr<br />19:40</center> |<center> IL-18V SSSR-75507 </center> |Aeroflot ''Vnukovo birlashgan aviatsiya eskadroni'' |<center> 109 / 101+8</center> | Moskvaga uchayotgan samolyot soatiga 300 km tezlikda suvga qulab tushdi va Mzimta daryosining ogʻzida 600 metr chuqurlikka choʻkdi (halokat joyidan qirgʻoq chizigʻigacha boʻlgan masofa taxminan 2 km). Falokatning ehtimoliy sabablari: yonilgʻi tizimining, dvigatellarning ishdan chiqishi yoki uchuvchining yurak xuruji<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.airdisaster.ru/database.php?id=32 |sarlavha=Катастрофа Ил-18В Московского ТУ ГА в районе а/п Сочи (Адлер) (борт CCCP-75507), 01 октября 1972 года. // AirDisaster.ru - авиационные происшествия, инциденты и авиакатастрофы в СССР и России - факты, история, статистика |ish=www.airdisaster.ru |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2013-01-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130122071908/http://airdisaster.ru/database.php?id=32}}</ref>. |- |<center> 2006-yil 3-may<br />02:13</center> |<center> [[Airbus A320|Airbus A320-100]] EK-32009 </center> |Armavia |<center> 113 / 105+8</center> | Ekipajning xatosi tufayli [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevandan]] uchib kelgan samolyot halokatga uchradi<ref name="mak_results">{{Veb manbasi |til=ru |url=http://www.mak.ru/russian/investigations/2006/a320.html |sarlavha=«Межгосударственный авиационный комитет», «Отчет о расследовании авиапроисшествия с самолетом Airbus A320 EK-32009 авиакомпании Армавиа, 03.05.2006» |qaralgan sana=2009-03-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110720092612/http://www.mak.ru/russian/investigations/2006/a320.html |arxivsana=2011-07-20}}</ref>. |- |<center> 2016-yil 25-dekabr<br />05:27</center> |<center> Tu-154B-2 [[c:Category:RA-85572 (aircraft)|RA-85572]] </center> |{{Flagicon|Россия|МО}} Rossiya Mudofaa vazirligi ''223-parvoz otryadi'' |<center> 92 / 84+8</center> |[[Fayl:RA-85572_crash_site_sketch.jpg|right|frameless|145x145px]] Samolyot havoga koʻtarilganidan 1 daqiqa 10 soniya oʻtgach, [[Qora dengiz|Qora dengizga]] qulagan va butunlay qulagan. Samolyot Moskva (Chkalovskiy) — Sochi — Latakiya (Xmeymim) reysini amalga oshirdi. Tergov materiallari tasniflanadi<ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=https://ria.ru/20171225/1511542628.html |sarlavha=Тайна борта Минобороны. Крушение Ту-154 над Черным морем остается загадкой |ish=РИА Новости |sana=20171225T0800 |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2021-06-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210627100826/https://ria.ru/20171225/1511542628.html}}</ref>. |- |<center> 2018-yil 1-sentyabr<br />02:58</center> |<center> [[Boeing 737|Boeing 737-800]] [[c:Category:VQ-BJI (aircraft)|VQ-BJI]] </center> |{{Flagicon|Россия}}[[Utair]] |<center> 0 / 164+6</center> |[[Fayl:UTair_579_wreckage.png|right|frameless|145x145px]] [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskvadan]] kelgan samolyot qoʻngach, uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketib, panjara bilan toʻqnashib ketgan va yonib ketgan. Hodisa oqibatida 18 kishi jarohatlandi<ref>{{Veb manbasi |til=ru-RU |url=https://aviado.ru/news/v-sochi-boeing-737-800-aviakompanii-yutejr-vykatilsya-za-predely-vpp-i-zagorelsya/ |sarlavha=В Сочи Boeing 737-800 авиакомпании ЮТэйр выкатился за пределы ВПП и загорелся |ish=AVIADO.RU |qaralgan sana=2021-06-27 |arxivsana=2020-12-02 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201202040359/https://aviado.ru/news/v-sochi-boeing-737-800-aviakompanii-yutejr-vykatilsya-za-predely-vpp-i-zagorelsya/}}</ref>. Yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolaridan hech biri halok boʻlmadi. Keyinchalik, evakuatsiyaga yordam bergan aeroportning kompleks smena boshligʻi yurak xurujidan vafot etdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://ria.ru/incidents/20180901/1527641725.html%7Ctitle=%D0%90%D0%B2%D0%B0%D1%80%D0%B8%D1%8F |sarlavha=Авария Boeing 737 в Сочи |ish=РИА Новости}}</ref>. |} '''Samolyot bilan bogʻliq boʻlmagan hodisalar''' * 2015-yilning 25-iyunida Sochining Adler va Xostinskiy tumanlarida sodir boʻlgan yirik suv toshqini vaqtida aeroport majmuasining birinchi qavati va uchish-qoʻnish yoʻlagi suv ostida qoldi. == Manbalar == {{Manbalar|2}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} *[http://aer.aero/en/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210728182355/https://aer.aero/en/ |date=2021-07-28 }} *[https://web.archive.org/web/20070927001552/http://aero.autotp.ru/cgi-bin/db.cgi?db=nav&uid=default&view_records=1&ID=156&ww=on Sochi Airport at the Russian Airports Database] *[http://www.tutiempo.net/en/Climate/Adler/371710.htm Historical Weather Records for Adler] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140427102851/http://www.tutiempo.net/en/Climate/Adler/371710.htm |date=2014-04-27 }} {{Rossiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Krasnodar oʻlkasi aeroportlari]] [[Turkum:Sochi]] [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] e6wlrwesg6sorlfa9mswzw2qzkpafom 0 958949 6304733 5833675 2026-10-10T19:27:13Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304733 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline |airline=SCAT Airlines |image=SCAT Air Company Logo.svg |image_size=250 |IATA=DV |ICAO=VSV |callsign=VLASTA<ref>[http://www.airlinecodes.co.uk/ Airline Codes] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080828162010/http://www.airlinecodes.co.uk/ |date=2008-08-28 }} November 2006</ref> |founded=1997 |commenced=1997 |ceased= |hubs=[[Chimkent xalqaro aeroporti]] |focus_cities=<div> * [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]] * Aqtau aeroporti * Nursulton Nazarbayev xalqaro aeroporti</div> |frequent_flyer= |alliance= |subsidiaries=Sunday Airlines |fleet_size=32 |destinations=60 |parent= |company_slogan= |headquarters=[[Chimkent]], [[Qozogʻiston]] |key_people=Vladimir Denisov (Prezident) |website=[http://www.scat.kz/ scat.kz] }} '''SCAT Airlines''', rasmiy '''„SCAT Aviakompaniyasi“ AJ''', Qozogʻiston aviakompaniyasi boʻlib, bosh ofisi [[Qozogʻiston]]ning [[Chimkent]] shahridagi [[Chimkent xalqaro aeroporti]] hududida joylashgan. Qozogʻistonning barcha yirik shaharlari va qoʻshni davlatlarga xizmat koʻrsatadi. Asosiy bazasi Chimkent aeroporti boʻlib, ikkilamchi havo tuguni Aqtau xalqaro aeroporti, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti]] va [[Olmaota xalqaro aeroporti]]da joylashgan<ref name="FI">[[Flight International]] 12-18 April 2005</ref>. == Tarixi == Aviakompaniya 1997-yilda tashkil etilgan va faoliyatini boshlagan<ref name="FI"/>. Nomi Maxsus yuk havo transporti ([[inglizcha]]: Special Cargo Air Transport) jumlasining qisqartmasi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://ec.europa.eu/transport/modes/air/news/2016-12-08-air-safety-list_de |sarlavha=Aviation Safety: Commission removes all Kazakh airlines from EU Air Safety List - Mobility and Transport - European Commission |ish=Mobility and Transport |sana=8 December 2016 |til=de |qaralgan sana=2018-09-09}}</ref>. [[Fayl:SCAT_Airlines,_UP-B3720,_Boeing_737-8_MAX_(40699976503).jpg|thumb|SCAT Airlines Boeing 737-8 MAX samolyoti]] SCAT Sunday Airlines kompaniyasiga yangi charter korxonasi va shoʻba korxonasi sifatida asos soldi, buning uchun SCAT toʻrtta Boeing 757-200 va bitta Boeing 767-300ER samolyotlaridan foydalanadi<ref name="ch-av">[http://ch-aviation.com/portal/aircraft/search?search=1&cha=DV ch-aviation.com — SCAT] retrieved 17 June 2015</ref>. 2017-yil noyabr oyida aviakompaniya Amerikaning Boeing korporatsiyasi bilan oxirgi avlod Boeing 737 MAX 8 rusumli oltita samolyotini sotib olish boʻyicha qatʼiy shartnoma imzoladi. 2018-yil 29-martda kompaniya parki postsovet mamlakatlarida birinchi Boeing 737 MAX 8 (CFM International LEAP-1B dvigatellari bilan) bilan toʻldirildi. Bu xarid qilingan oltita Boeing 737 MAX 8 samolyotlaridan birinchisi sanlanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.scat.kz/en/fleet.html |sarlavha=Aircraft Fleet - SCAT Airlines |qaralgan sana=3 June 2018 |arxivsana=2022-05-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220524020823/http://www.scat.kz/en/fleet.html }}</ref>. 2018-yilda SCAT Airlines uchun Yevropa havo hududi cheklovlari olib tashlandi{{Citation needed}} va 2018-yil may oyida Vilnyus Yevropa Ittifoqidagi birinchi muntazam manzilga aylandi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.scat.kz/en/news-205.html |sarlavha=SCAT Airlines - Company News |qaralgan sana=9 June 2018 |arxivsana=2022-11-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221128190913/http://www.scat.kz/en/news-205.html }}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Liu |first=Jim |date=12 December 2017 |title=SCAT adds Vilnius service from May 2018 |work=Routesonline |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276165/scat-adds-vilnius-service-from-may-2018/ |access-date=9 June 2018}}</ref>. 2018-yil mart oyida SCAT aviakompaniyasi Xalqaro havo transporti assotsiatsiyasining (IATA) toʻliq aʼzoligiga qabul qilindi. SCAT Airlines IATA reestriga kiritilgan Qozogʻistonning ikkinchi aviakompaniyasi boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.iata.org/about/members/Pages/airline-list.aspx?All=true |sarlavha=IATA: Current Airline Members |qaralgan sana=3 June 2018}}</ref>. 2019-yilning 13-mart kuni Qozogʻistonda Boeing 737 MAX samolyotlari foydalanilishi toʻxtatildi. 2021-yil 18-fevralda Qozogʻistonda Boeing 737 MAX samolyotlaridan foydalanishga qoʻyilgan ikki yillik taqiqdan keyin SCAT Airlines Amerika qitʼasidan tashqarida ushbu samolyotlarda muntazam tijorat reyslarini tiklagan birinchi aviakompaniyaga aylandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://forbes.kz/process/boeing_737_max_vernulsya_v_kazahstanskoe_nebo_i_uje_vozit_passajirov |sarlavha=Boeing 737 MAX вернулся в казахстанское небо. И уже возит пассажиров |sana=19 February 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kp.kz/online/news/4194743/ |sarlavha=Boeing 737 MAX 8 авиакомпании SCAT выполнил первые коммерческие рейсы |sana=19 February 2021}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://tengrinews.kz/money/boeing-737-max-vozvraschaetsya-v-kazahstan-428793/ |sarlavha=Boeing 737 MAX возвращается в Казахстан |sana=12 February 2021}}</ref>. == Parvoz manzillari == === Kod-shering shartnomalari === SCAT Airlines [[Azerbaijan Airlines|Ozabayjon havo yoʻllari]] bilan kod-shering shartnomasiga ega<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Liu |first=Jim |date=16 September 2019 |title=SCAT / Azerbaijan Airlines plans codeshare service from late-Oct 2019 |publisher=Routseonline |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286372/scat-azerbaijan-airlines-plans-codeshare-service-from-late-oct-2019/ |access-date=17 September 2019}}</ref>. == Aviaparki == 2022-yil oktyabr holatiga koʻra, SCAT Airlines aviaparki quyidagi havo kemalaridan iborat<ref>{{Jurnal manbasi|title=Global Airline Guide 2019 (Part One)|journal=Airliner World|volume=October 2019|page=18}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Aircraft Fleet |url=http://www.scat.kz/en/fleet.html |ish=scat.kz |sana=25 October 2018 |qaralgan sana=2023-07-25 |arxivsana=2022-05-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220524020823/http://www.scat.kz/en/fleet.html }}</ref>: {| class="wikitable" style="margin:1em auto; border-collapse:collapse;text-align:center" |+'''SCAT Airlines aviaparki'''<ref>[https://www.planespotters.net/airline/SCAT-Airlines SCAT Airlines Fleet Details and History] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20210329055015/https://www.planespotters.net/airline/SCAT-Airlines |date=2021-03-29 }} planespotters.net, accessdate 18 September 2020</ref> ! rowspan="2" | Samolyot ! rowspan="2" | Xizmatda ! rowspan="2" | Buyurtmalar ! colspan="3" | Yoʻlovchilar ! rowspan="2" | Eslatmalar |- ! <abbr title="Business">C</abbr> ! <abbr title="Economy">Y</abbr> ! Jami |- | [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-300]] | 5 | &mdash; | &mdash; | 144 | 144 | |- | [[Boeing 737 Classic|Boeing 737-500]] | 3 | &mdash; | &mdash; | 118 | 118 | |- | Boeing 737-700 | 1 | &mdash; | &mdash; | 149 | 149 | |- | Boeing 737-800 | 7 | &mdash; | &mdash; | 189 | 189 | |- | Boeing 737 MAX 8 | 2 | 1 | &mdash; | 186 | 186 | MDH mijozi ishga tushirildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ato.ru/content/foto-na-zavode-v-ssha-sobrali-boeing-737max-dlya-kazahstanskoy-scat |sarlavha=ФОТО: На заводе в США собрали Boeing 737MAX для казахстанской SCAT |sana=17 March 2018}}</ref> |- | Boeing 737 MAX 9 | 3 | 2 | — | 213 | 213 | MDH mijozi ishga tushirldi |- | Boeing 757-200 | 4 | &mdash; | 12 | 188 | 200 | |- | Boeing 767-300ER | 1 | &mdash; | 32 | 268 | 300 | |- | Bombardier CRJ200ER | 4 | &mdash; | &mdash; | 50 | 50 | |- | Bombardier CRJ200LR | 3 | &mdash; | &mdash; | 50 | 50 | |- ! Jami: ! 33 ! 3 ! colspan="6" | |} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2013-yilning 29-yanvarida SCAT Airlines aviakompaniyasining 760-reysi [[Olmaota xalqaro aeroporti|Almati xalqaro aeroportiga]] past koʻrinishda yaqinlashish vaqtida Qiziltu qishlogʻi yaqinida halokatga uchradi. Barcha 16 yoʻlovchi va 5 ekipaj aʼzosi halok boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29 January 2013 |title=Passenger plane crashes near Kazakh city of Almaty |work=[[BBC News]] |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21243203 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130130191611/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-21243203 |archive-date=2013-01-30}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Gordeyeva |first=Maria |date=29 January 2013 |title=UPDATE 4-Passenger plane crash kills 21 in Kazakhstan |publisher=[[Reuters]] |url=https://www.reuters.com/article/kazakhstan-aircrash-idUSL5N0AY56X20130129 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20130129222609/http://www.reuters.com/article/2013/01/29/kazakhstan-aircrash-idUSL5N0AY56X20130129 |archive-date=2013-01-29}}</ref>. * 2018-yilning 26-iyul kuni SCAT Airlinesga tegishli UP-B5705 roʻyxatidan oʻtgan DV-5038 reysini amalga oshirayotgan Boeing 757-200 samolyoti Olmaota xalqaro aeroportida aylanib oʻtayotganda 236 yoʻlovchi va 9 ekipaj aʼzosi bilan uchish-qoʻnish yoʻlagi yuzasiga dumini urib oldi. Yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari jabrlanmadi. Biroq, samolyot jiddiy zarar koʻrdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Hradecky |first=Simon |date=27 July 2018 |title=Accident: SCAT B752 at Almaty on Jul 26th 2018, tail strike on go-around |publisher=Aviation Herald |url=http://avherald.com/h?article=4bba375f&opt=0}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} * {{Veb manbasi |url=http://active.boeing.com/commercial/orders/index.cfm |nashriyot=The Boeing Company |sarlavha=Orders and Deliveries}} == Havolalar == * [http://www.scat.kz/en/ Rasmiy veb-sayti] [[Turkum:Chimkent]] [[Turkum:Markaziy Osiyo aviakompaniyalari]] [[Turkum:Qozogʻiston iqtisodiyoti]] [[Turkum:Qozogʻiston aviakompaniyalari]] trltjn78gj3ht1phto7irxj3i97emzl 0 961614 6304593 6270551 2026-10-10T15:15:02Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304593 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Anqara Esenbogʻa aeroporti | nativename = {{lang-tr|Ankara Esenboğa Havalimanı}} | nativename-a = | nativename-r = | image = TAV_Airports_Holding_logo.svg | image-width = 150 | caption = | image2 = Ankara Esenboga International Airport.jpg | image2-width = 250 | IATA = ESB | ICAO = LTAC | type = Fuqarolik | owner = Turkiya Davlat aeroportlari bosh boshqarmasi (DHMİ) | operator = [[TAV Airports Holding]] | city-served = [[Anqara]], [[Turkiya]] | location = <!--If different than above--> | opened = 1955 | hub = {{ubl|class=nowrap | [[AJet]] | [[Pegasus Airlines]] | [[Turkish Airlines]]}} | elevation-f = 3,125 | elevation-m = 953 | coordinates = {{coord|40|07|41|N|032|59|42|E|region:TR|display=inline,title}} |latd=40|latm=07|lats=41|latNS=N|longd=032|longm=59|longs=42|longEW=E | website = {{URL|www.esenbogaairport.com}} | pushpin_map = Turkiya | pushpin_label_position = | pushpin_label = '''ESB'''/LTAC | pushpin_map_alt = | pushpin_mapsize = | pushpin_image = |pushpin_map_caption=Aeroportning Turkiya xaritasidagi joylashuvi | r1-number = 03R/21L | r1-length-f = 12,303 | r1-length-m = 3,750 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 03L/21R | r2-length-f = 12,303 | r2-length-m = 3,750 | r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | metric-rwy = yes | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 12 853 024 | stat2-header = Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 2023–24 | stat2-data = {{increase}}8% | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 96 882 | stat4-header = Parvozlar sonining oʻzgarishi 2023–24 | stat4-data = {{increase}}4% | stat-year = 2024 | footnotes = Manba: [[Yevronazorat]]dagi Turkiya Aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP">[http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp EAD Basic]. Ead.eurocontrol.int. Retrieved on 2011-08-01.</ref><br />Yoʻlovchilar oqimi, ACI Europe<ref>{{cite web|url=http://pr.euractiv.com/files/pr/Airport%20Traffic%20Report%20-%20December%20Q4%20%20Full%20Year%202015.pdf|title=ACI EUROPE Airport Traffic Report. December, Q4 and Full Year 2015|access-date=28 August 2016}}</ref> }} '''Anqara Esenbogʻa aeroporti''' {{Airport codes|ESB|LTAC}} ({{Lang-tr|Ankara Esenboğa Havalimanı}}) – [[Turkiya]] poytaxti [[Anqara]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. 2024-yilda aeroport jami 12 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, ulardan 9 millioni mahalliy yoʻlovchilardir. Umumiy yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha 4-oʻrinni ([[Istanbul aeroporti]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Sabiha Goʻkchen aeroporti]] va [[Antaliya aeroporti]]dan keyin), mahalliy yoʻlovchi tashish boʻyicha (Istanbul aeroporti va Sabiha Goʻkchen aeroportidan keyin) Turkiyadagi aeroportlar orasida 3-oʻrinni egalladi<ref name="statistics"/>. Aeroport ''Newsweek Turkiya'' jurnalining 100-sonida chop etilgan „Turkiyada umid beruvchi 100 narsa“ roʻyxatida 22-oʻrinni egalladi{{Citation needed}}. == Umumiy tavsifi == Aeroport [[Anqara]] shimoli-sharqida, shahar markazida {{Convert|28|km|abbr=on}} masofada joylashgan. Aeroport [[Kızılay (Ankara)|Qiziloy]] (shahar markazi) va Anqara shaharlararo avtobus terminali (turkcha: Ankara Şehirlerarasi Terminal İşletmesi, AŞTİ) bilan 442-sonli EGO shahar avtobusi (soat 6:00 dan 23:00 gacha harakatlanadi) bilan bogʻlangan. Shahar markaziga transport taksida (taxminan 900 TRY, bir tomonlama hisoblangan) va Havaş avtobus liniyasi orqali (taxminan 120 TRY) amalga oshiriladi. Esenbogʻa aeroporti va Anqara halqa yoʻli oʻrtasidagi yoʻl 2006-yilning yozida kengaytirildi, bu shahar markazi va aeroport oʻrtasidagi haydash vaqtini bir necha daqiqaga qisqartirdi. Aeroport nomi [[Esenboğa (Çubuk)|Esenbogʻa]] qishlogʻidan kelib chiqqan boʻlib, soʻzma-soʻz maʼnosi „Shamolda oqayotgan buqa“ yoki „Sokin buqa“ boʻlib, 1402-yil [[Anqara jangi]]da oʻz qoʻshinlarini shu yerga joylashtirgan [[Amir Temur]] qoʻshinidagi [[Temuriylar|turkiy]] sarkardaning nomi Isen Buqaning zamonaviylashtirilgan shakli hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.hurriyet.com.tr/murat-bardakci-esenboga-600-yillik-bir-hez-metin-adidir-39211891 |sarlavha=Murat Bardakçı: Esenboğa, 600 yıllık bir hezîmetin adıdır |ism=Murat |muallif=Bardakçi |sana=31 December 2000 |qaralgan sana=11 January 2018}}</ref>. Esenbogʻa xalqaro aeroporti ACI Europe (Xalqaro aeroportlar kengashi) tomonidan Yevropaning eng yaxshi aeroporti sifatida taqdirlandi va 2009-yil 17-iyun kuni Manchester shahrida aeroport xodimlariga mukofot topshirildi. Mukofot har yili 4 toifada beriladi va Esenbogʻa yiliga 5-10 million yoʻlovchilar toifasida edi. Turkiya aeroportiga birinchi marta ACI mukofoti berildi. ACI Europe maʼlumotlariga koʻra, „Ushbu toifadagi eng yaxshi nomzodlar soni kabi, aeroport faoliyatning barcha asosiy yoʻnalishlarida ustundir, ammo hakamlar uni ekologik innovatsiyalar sohasidagi ishi uchun ajratib koʻrsatdi – konditsioner qurilmalarini quvvatlantirish uchun chiqindi gazlarni qayta ishlash orqali 25% energiya tejalgan“. 2020-yilda Esenbogʻa aeroporti Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan 15-25 million yoʻlovchi sigʻimiga ega Yevropaning eng yaxshi aeroporti sifatida taqdirlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://aci.aero/news/2020/03/09/aci-reveals-worlds-best-airports-for-customer-experience/ |sarlavha=ACI reveals world's best airports for customer experience |nashriyot=[[Airports Council International]] |sana=9 March 2020 |qaralgan sana=5 May 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200505175655/https://aci.aero/news/2020/03/09/aci-reveals-worlds-best-airports-for-customer-experience/ |arxivsana=5 May 2020}}</ref>. Terminal binosining sharqida yangi parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilmoqda. Qurilish tugagandan soʻng, hozirgi 03R/21L uchish-qoʻnish yoʻlagi 03C/21C sifatida foydalanishdan toʻxtatiladi va yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi avvalgi nomini oladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://esenboga.dhmi.gov.tr/Sayfalar/icerik-detay.aspx?oid=3427 |sarlavha=General Directorate of State Airports Authority |qaralgan sana=2023-08-11 |arxivsana=2019-04-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190403104444/https://esenboga.dhmi.gov.tr/Sayfalar/icerik-detay.aspx?oid=3427 }}</ref>. [[Fayl:Airport_Café_at_Esenboğa_Havalimanı,_Ankara,_Turkey.jpg|thumb| Ichki koʻrinishi]] == Terminallari == „Qurish-ishlatish-topshirish“ modeli asosida qurilgan Esenbogʻa aeroportining mahalliy va xalqaro terminali rekord muddatda qurib bitkazildi – belgilangan muddatdan bir yil oldin. 2006-yil 16-oktyabrda 10 million yoʻlovchi sigʻimi bilan foydalanishga topshirilgan Esenbogʻa aeroporti mahalliy va xalqaro terminali 182 ming m2 maydonga yoyilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.esenbogaairport.com/en-EN/abouttav/Pages/History.aspx |sarlavha=ANKARA ESENBOĞA AIRPORT |ish=www.esenbogaairport.com |qaralgan sana=2014-01-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131212022958/http://www.esenbogaairport.com/en-EN/abouttav/Pages/History.aspx |arxivsana=2013-12-12}}</ref>. Maydoni {{Convert|469|m2|0|abbr=on}} boʻlgan yangi umumiy aviatsiya terminali 2012-yil yanvar oyida xususiy va biznes samolyotlariga xizmat koʻrsatish uchun ochildi. 2006-yilda ochilgan yangi mahalliy va xalqaro terminallar {{Convert|168000|m2|0|abbr=on}} maydondan, 10 000 000 yoʻlovchi / yil, 18 dona teletrap, 105 ta roʻyxatga olish punkti, 34 ta pasport peshtaxtasi, maydoni {{Convert|123000|m2|0|abbr=on}} avtoturargoh va 4000 avtomobil sigʻimidan iborat. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == Quyidagi aviakompaniyalar Anqara Esenbogʻa aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshirib keladi: <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Air Albania | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web | url=https://shqiptarja.com/lajm/air-albania-nis-nga-prilli-fluturimet-ne-ankara-e-izmir-rihap-dhe-fluturimet-ne-bolonja-pisa-e-verona | title=Air Albania nis nga prilli fluturimet në Ankara e Izmir! Rihap dhe fluturimet në Bolonja, Pisa e Verona }}</ref> <!-- -->|[[Air Serbia]]|[[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2022/12/air-serbia-reveals-third-set-of-new.html | title=Air Serbia reveals third set of new routes | date=8 December 2022 }}</ref> <!-- -->|[[AJet]]<ref>{{cite web|url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/flight-network|title=Flight Schedule|website=anadolujet.com}}</ref>|[[Chukurova xalqaro aeroporti|Adana/Mersin]]<ref name="aeroroutes_240313-vfns24">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240313-vfns24|title=AJet NS24 New Flight Number Designations – 12MAR24|website=Aeroroutes.com|date=13 March 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.tgrthaber.com/aktuel/10-agustosta-adana-sakirpasa-havalimani-kapatiliyor-ucuslar-yeni-havalimanina-aktarilacak-2964974 | title=10 Ağustos'ta Adana Şakirpaşa Havalimanı kapatılıyor! Uçuşlar yeni havalimanına aktarılacak | date=3 August 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Adıyaman<ref name="aeroroutes_240329-vfns24">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240329-vfns24|title=AJet NS24 Additional Flight Number Changes|website=Aeroroutes.com|date=29 March 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]], [[Schiphol|Amsterdam]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Turkey}}Arzinjon, {{Flagicon|Turkey}}Arzirum, {{Flagicon|Turkey}}Agʻrı, {{Flagicon|Turkey}}Batman, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]]<ref>{{Cite web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282544/turkish-airlines-adds-ankara-baghdad-service-in-s19/ |title=Turkish Airlines adds Ankara – Baghdad service in S19 |access-date=22 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190122094730/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282544/turkish-airlines-adds-ankara-baghdad-service-in-s19/ |archive-date=22 January 2019 |url-status=live }}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Turkey}}Bingoʻl, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{Cite web|url=https://www.anadolujet.com/en|title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet|website=www.anadolujet.com|accessdate=8 June 2023}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Bursa Yenishehir Aeroporti|Bursa]], {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]]<ref>[https://www.aa.com.tr/en/economy/turkish-low-cost-air-carrier-to-begin-flights-to-damascus/3523613 „Turkish low-cost air carrier to begin flights to Damascus“]</ref>, [[Diyorbakir aeroporti|Diyorbakır]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref name="aeroroutes_240313-vfns24"/><ref>{{cite web |title=Flight VF549 |url=https://www.flightradar24.com/data/flights/vf549 |website=Flightradar24}} </ref>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf <ref name="aeroroutes_240329-vfns24"/>, {{Flagicon|Turkey}}Edremit, [[Eloziq aeroporti|Eloziq]], {{Flagicon|Northern Cyprus}}Erjan, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Turkey}}Gaziantep, {{Flagicon|Turkey}}Hakkari, {{Flagicon|Turkey}}Hatay, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Turkey}}Igʻdır, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Turkey}}Kars, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref name="aeroroutes_240329-vfns24"/>, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Malatya Erhaç aeroporti|Malatya]], {{Flagicon|Turkey}}Mardin, [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], {{Flagicon|Turkey}}Mush, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221011-tk1nw22kz | title=AnadoluJet Adds Ankara – Kazakhstan Routes in NW22 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Ordu/Giresun, [[Ostona aeroporti|Ostona]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], {{Flagicon|Turkey}}Qahramonmarʼash, {{Flagicon|Turkey}}Rize-Artvin<ref>{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/flights-to-rize-from-istanbul-sabiha-gokcen-and-ankara-to-be-launched | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun, {{Flagicon|Turkey}}Siirt, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]], {{Flagicon|Turkey}}Tokat, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230327-tktas|title=ANADOLUJET ADDS ANKARA – TASHKENT SERVICE FROM MID-APRIL 2023|work=Aeroroutes|accessdate=27 March 2023}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]], {{Flagicon|Turkey}}Van, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Gʻoziposho-Alaniya]], {{Flagicon|Turkey}}Shirnak, {{Flagicon|Turkey}}Shonliurfa, {{Flagicon|Turkey}}Chanoqqalʼa <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="centreforaviation.com">{{Cite web|url=https://centreforaviation.com/news/turkish-airlines-to-launch-ankara-brussels-and-ankara-graz-services-in-summer-2022-1121916|title = News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Hamburg, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref name="aeroroutes_240313-vfns24"/>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref>{{Cite web|url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/our-international-flights-updated|title = ✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet}}</ref> <!-- -->| {{nowrap|[[Ariana Afghan Airlines]]}} | [[Kobul aeroporti|Kobul]] <!-- -->|[[Azerbaijan Airlines]]|[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- -->| Caspian Airlines, {{IRN}} | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|Corendon Airlines, {{TUR}}<ref>{{cite web|url=https://www.corendonairlines.com/docs/ANKARA-UcusPlani.pdf|title=Corendon Ankara Flight Plan|website=corendonairlines.com}}</ref>|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name=CorendonCuts/>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name=CorendonCuts>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221020-xcxrnw22|website=aeroroutes.com|date=20 October 2022|title=CORENDON AIRLINES NW22 SCHEDULED SERVICE ADJUSTMENT – 20OCT22}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Nyurenberg<ref name=CorendonCuts/> <!-- -->|[[FlyArystan]]|[[Ostona aeroporti|Ostona]] <!-- -->|Fly Baghdad, {{IRQ}}|{{Flagicon|Iraq}}Arbil, [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- -->|[[flydubai]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zawya.com/en/press-release/ankara-becomes-the-latest-destination-to-join-the-flydubai-network-pmut39i2|title=Ankara becomes the latest destination to join the flydubai network|first=Press|last=Release|website=www.zawya.com|accessdate=8 June 2023}}</ref> <!-- -->|Iraqi Airways, {{IRQ}}|{{Flagicon|Iraq}}Arbil, [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], {{Flagicon|Iraq}}Karkuk<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-ianw22kik|title=Iraqi Airways Begins Kirkuk – Turkey Service From Nov 2022|website=Aeroroutes|date=31 October 2022}}</ref> <!-- -->|[[Kam Air]] |[[Kobul aeroporti|Kobul]] <!-- -->|Mahan Air, {{IRN}}|[[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|[[Pegasus Airlines]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]]<ref name="OAG_World_Nov2023_44_45">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Ankara|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=44-45}}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Iraq}}Arbil, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite web |title=Pegasus Expands Baku Service in late-2Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250418-pcns25gyd |website=Aeroroutes |access-date=18 April 2025}}</ref> [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="OAG_World_Nov2023_44_45"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{Cite web |last=Bobon |first=Gabriel |title=New route: Bucharest - Ankara with Pegasus Airlines from August 2022|date=13 July 2022 |url=https://boardingpass.ro/ruta-noua-bucuresti-ankara-cu-pegasus-airlines-din-august-2022/}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, {{Flagicon|Northern Cyprus}}Erjan, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Germany}}Hamburg<ref>{{cite news|title=Pegasus adds Hamburg / Rotterdam service in W18|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281219/pegasus-adds-hamburg-rotterdam-service-in-w18/|access-date=28 October 2018|work=routesonline.com}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref name=PCS23/>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230301-pcns23|title=Pegasus NS23 International Service Adjustments – 28FEB23|website=Aeroroutes.com|date=1 March 2023|accessdate=25 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Krakov, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, {{Flagicon|England}}London-Stansted, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220928-pcnov22ala | title=Pegasus Adds Ankara – Almaty Service from Nov 2022 }}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220805-pcnw22arn | title=Pegasus Resumes Ankara – Stockholm Service from Nov 2022 }}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web|url=https://web.flypgs.com/booking?language=TR&adultCount=1&childCount=0&infantCount=0&soldierCount=0&arrivalPort=TBS&departurePort=ESB&currency=TL&dateOption=1&departureDate=2022-11-02&returnDate=2022-11-09|title=Schedule|website=Flypgs.com}}{{Oʻlikhavola|date=noyabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]], [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref name="aeroroutes_230418-pcns23"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], {{Flagicon|Germany}}Shtutgart, {{Flagicon|Turkey}}Chorlu <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_230418-pcns23">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-pcns23|title=Pegasus NS23 Network Additions – 16APR23|website=Aeroroutes.com|date=18 April 2023|accessdate=25 March 2025|language=en}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite web |title=Pegasus NW24 Network Additions – 11SEP24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240912-pcnw24 |website=Aeroroutes |access-date=12 September 2024}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240424-pcns24|title=Pegasus Airlines NS24 Network Additions – 23APR24|website=Aeroroutes.com|date=24 April 2024|accessdate=25 March 2025|language=en}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref name=PCS23>{{cite web|title=PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-pcns23|website=aeroroutes.com|date=18 April 2023}}</ref> <!-- -->|[[Qatar Airways]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- -->|[[Qeshm Air]] |[[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|[[Saudia]]|[[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]] <!-- -->| Sepehran Airlines, {{IRN}} | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|url=https://blog.flysepehran.com/fa/news/flight-ika-esb|title=Sepehran Airlines launches new route between Tehran and Ankara|date=15 October 2023}}</ref> <!-- -->|[[SunExpress]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=SunExpress 01-19SEP20 International operations as of 30AUG20|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293505/sunexpress-01-19sep20-international-operations-as-of-30aug20/|website=routesonline.com|date=3 September 2020}}</ref>|{{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref name="SEDS19">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281122/sunexpress-germany-s19-network-additions-as-of-18oct18/|title=SunExpress Germany S19 network additions as of 18OCT18|publisher=routesonline.com}}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Germany}}Hannover, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281069/sunexpress-adds-ankara-munich-route-from-late-oct-2018/|title=SunExpress adds Ankara – Munich route from late-Oct 2018}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name=XQ/>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|Germany}}Hamburg<ref name=XQ>{{cite web|title=SUNEXPRESS NS23 NETWORK ADDITIONS – 30OCT22|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-xqns23|website=aeroroutes.com|date=31 October 2022}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=SunExpress Schedules New Summer Routes |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297398/sunexpress-schedules-new-summer-routes/ |website=Routesonline |access-date=19 January 2022}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="SES19">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281121/sunexpress-s19-network-additions-as-of-18oct18/|title=SunExpress S19 network additions as of 18OCT18|publisher=routesonline.com}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda<ref name=XQ/>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23 | title=SunExpress NS23 Routes Addition Summary – 22NOV22 }}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|Germany}}Shtutgart <!-- -->|[[Transavia]]|{{Flagicon|France}}Parij-Orli<ref>[https://www.transavia.com/en-EU/book-a-flight/flights/search/ Flight Search] Transavia</ref> <!-- -->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- -->|UR Airlines, {{IRQ}}| [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=UR Airlines files S20 network |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/290066/ur-airlines-files-s20-network/ |website=Routesonline |access-date=4 March 2020}}</ref> <!-- -->|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] |[[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Uzbekistan Airways Schedules Ankara Launch in Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230919-hynw23esb |access-date=19 September 2023 |work=AeroRoutes |date=19 September 2023 |language=en-CA}}</ref> }} == Statistika == === Yoʻlovchilar === {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse" |+'''Anqara Esenbogʻa xalqaro aeroportining yoʻlovchilar oqimi statistikasi'''<ref name="statistics">{{cite web|url=http://www.dhmi.gov.tr/istatistik.aspx|title=Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü|first=DHMİ Genel|last=Müdürlüğü|website=www.dhmi.gov.tr|access-date=11 January 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150628154703/http://www.dhmi.gov.tr/istatistik.aspx|archive-date=28 June 2015|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> !Yillar !Mahalliy !Oʻzgarishi, %da !Xalqaro !Oʻzgarishi, %da !Jami !Oʻzgarishi, %da |- |- | 2024 | 9 623 337 |{{increase}} 5% | 3 229 687 |{{increase}} 14% | 12 853 024 |{{increase}} 8% |- | 2023 | 9 123 505 |{{increase}} 35% | 2 827 435 |{{increase}} 47% | 11 950 940 |{{increase}} 38% |- | 2022 | 6 756 212 |{{increase}} 18% | 1 923 382 |{{increase}} 48% | 8 679 594 |{{increase}} 23% |- | 2021 | 5 728 315 |{{increase}} 30% | 1 301 315 |{{increase}} 74% | 7 029 630 |{{increase}} 36% |- | 2020 | 4 415 805 |{{decrease}} 61% | 746 764 |{{decrease}} 67% | 5 162 569 |{{decrease}} 62% |- | 2019 | 11 463 200 |{{decrease}} 21% | 2 277 395 |{{increase}} 2% | 13 740 595 |{{decrease}} 18% |- | 2018 | 14 498 102 |{{increase}} 5% | 2 241 901 |{{increase}} 13% | 16 740 003 |{{increase}} 6% |- | 2017 | 13 828 365 |{{increase}} 20% | 1 988 793 |{{increase}} 33% | 15 817 158 |{{increase}} 21% |- | 2016 | 11 547 240 |{{increase}} 9% | 1 496 876 |{{decrease}} 3% | 13 044 116 |{{increase}} 8% |- | 2015 | 10 562 282 |{{increase}} 10% | 1 551 157 |{{increase}} 7% | 12 113 439 |{{increase}} 10% |- | 2014 | 9 591 350 |{{increase}} 2% | 1 444 256 |{{decrease}} 8% | 11 035 606 |{{increase}} 1% |- | 2013 | 9 369 832 |{{increase}} 22% | 1 572 228 |{{decrease}} 1% | 10 942 060 |{{increase}} 18% |- | 2012 | 7 679 371 |{{increase}} 8% | 1 593 737 |{{increase}} 13% | 9 273 108 |{{increase}} 9% |- | 2011 | 7 080 072 |{{increase}} 10% | 1 405 395 |{{increase}} 6% | 8 485 467 |{{increase}} 9% |- | 2010 | 6 435 211 |{{increase}} 29% | 1 328 693 |{{increase}} 21% | 7 763 914 |{{increase}} 28% |- | 2009 | 4 990 134 |{{increase}} 12% | 1 094 270 |{{decrease}} 12% | 6 084 404 |{{increase}} 7% |- | 2008 | 4 444 311 |{{increase}} 23% | 1 247 822 |{{decrease}} 8% | 5 692 133 |{{increase}} 15% |- | 2007 | 3 609 122 |{{increase}} 10% | 1 349 006 |{{increase}} 7% | 4 958 128 |{{increase}} 9% |- | 2006 | 3 287 585 |{{increase}} 25% | 1 259 993 |{{increase}} 6% | 4 547 578 |{{increase}} 19% |- | 2005 | 2 640 604 |{{increase}} 23% | 1 189 250 |{{increase}} 5% | 3 829 854 |{{increase}} 17% |- | 2004 | 2 141 047 |{{increase}} 21% | 1 134 678 |{{increase}} 12% | 3 275 725 |{{increase}} 18% |- | 2003 | 1 773 531 |{{decrease}} 2% | 1 010 396 |{{decrease}} 1% | 2 783 927 |{{decrease}} 2% |- | 2002 | 1 814 563 |{{steady}} | 1 022 065 |{{steady}} | 2 836 628 |{{steady}} |} === Parvozlar soni === {| class="wikitable" |+Anqara Esenbogʻa xalqaro aeroporti parvozlar soni statistikasi ! Yillar ! Mahalliy !Oʻzgarishi, %da ! Xalqaro !Oʻzgarishi, %da ! Jami !Oʻzgarishi, %da |- | 2024 | 71 541 |{{increase}} 3% | 25 341 |{{increase}} 9% | 96 882 |{{increase}} 4% |- | 2023 | 69 762 |{{increase}} 29% | 23 312 |{{increase}} 34% | 93 074 |{{increase}} 30% |- | 2022 | 53 926 |{{increase}} 2% | 17 429 |{{increase}} 23% | 71 355 |{{increase}} 7% |- | 2021 | 52 753 |{{increase}} 28% | 14 160 |{{increase}} 56% | 66 913 |{{increase}} 33% |- | 2020 | 41 321 |{{decrease}} 48% | 9 073 |{{decrease}} 55% | 50 394 |{{decrease}} 49% |- | 2019 | 78 871 |{{decrease}} 21% | 20 371 |{{increase}} 4% | 99 242 |{{decrease}} 17% |- | 2018 | 100 258 |{{increase}} 1% | 19 513 |{{increase}} 6% | 119 771 |{{increase}} 2% |- | 2017 | 99 384 |{{increase}} 11% | 18 453 |{{increase}} 14% | 117 837 |{{increase}} 12% |- | 2016 | 89 458 |{{increase}} 8% | 16 152 |{{increase}} 3% | 105 610 |{{increase}} 7% |- | 2015 | 82 852 |{{increase}} 5% | 15 758 |{{increase}} 0% | 98 610 |{{increase}} 4% |- | 2014 | 78 712 |{{decrease}} 2% | 15 706 |{{decrease}} 6% | 94 418 |{{decrease}} 2% |- | 2013 | 80 107 |{{increase}} 16% | 16 711 |{{increase}} 1% | 96 818 |{{increase}} 13% |- | 2012 | 69 335 |{{increase}} 3% | 16 548 |{{increase}} 7% | 85 883 |{{increase}} 4% |- | 2011 | 67 513 |{{increase}} 13% | 15 452 |{{increase}} 7% | 82 965 |{{increase}} 12% |- | 2010 | 59 509 |{{increase}} 18% | 14 420 |{{increase}} 17% | 73 929 |{{increase}} 18% |- | 2009 | 50 347 |{{increase}} 4% | 12 273 |{{decrease}} 15% | 62 620 |{{decrease}} 0% |- | 2008 | 48 463 |{{increase}} 2% | 14 396 |{{decrease}} 12% | 62 859 |{{decrease}} 2% |- | 2007 | 47 578 |{{steady}} | 16 331 |{{steady}} | 63 909 |{{steady}} |} == Boshqa imkoniyatlari == * Aeroportda [[AJet]] kompaniyasining bosh ofisi joylashgan. * Esenboʻgʻa aeroporti [[NASA]] [[Fazoviy moki|kosmik kemasi]] uchun favqulodda qoʻnish joylaridan biri sifatida belgilangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm |sarlavha=SPACE SHUTTLE EMERGENCY LANDING SITES |ism=John |muallif=Pike |ish=www.globalsecurity.org |qaralgan sana=11 January 2018}}</ref>. [[Fayl:Artificial_lake_in_ESB.jpg|thumb| Ichki koʻrinishi]] == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * Scandinavian Airlines System 871-reysi: OY-KRB bort raqamli Sud Aviation SE-210 Caravelle I samolyoti qoʻnish vaqtida halokatga uchrab, bortdagi barcha 42 yoʻlovchi halok boʻldi<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Sud Aviation SE-210 Caravelle I OY-KRB, Tuesday 19 January 1960 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/333864 |access-date=2024-12-24 |website=asn.flightsafety.org}}</ref>. * [[Turkish Airlines]] 835-reysi: TC-TAY bort raqamli Fokker F27 Friendship samolyoti qoʻnishdan biroz oldin tepalikka urilib, 29 kishidan 28 nafari halok boʻldi. * British European Airways 226-reysi: G-ARJM bort raqamli de Havilland Comet 4B samolyoti uchishdan koʻp oʻtmay qotib qolish tufayli qulab tushdi. 34 kishidan 27 nafari halok boʻldi<ref>{{Cite web |title=Crash of a De Havilland DH.106 Comet 4B in Ankara: 27 killed {{!}} Bureau of Aircraft Accidents Archives |url=https://www.baaa-acro.com/crash/crash-de-havilland-dh106-comet-4b-ankara-27-killed |access-date=2024-12-24 |website=www.baaa-acro.com}}</ref><ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident de Havilland DH-106 Comet 4B G-ARJM, Thursday 21 December 1961 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/333422 |access-date=2024-12-24 |website=asn.flightsafety.org}}</ref>. * 1979-yilgi [[Turkish Airlines]] Anqara halokati: TC-JAT bort raqamli [[Fokker F28|Fokker F28 Fellowship]] samolyoti qoʻnish vaqtida halokatga uchrab, 45 yoʻlovchidan 41 nafari halok boʻldi<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=CFIT Accident Fokker F-28 Fellowship 1000 TC-JAT, Sunday 23 December 1979 |url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/328436 |access-date=2024-12-24 |website=asn.flightsafety.org}}</ref>. * [[Turkish Airlines]] 158-reysi: TC-JBR bort raqamli Boeing 727-2F2 samolyoti uchish-qoʻnish yoʻlagidan 50 metr oldin yerga qoʻndi va 67 kishidan 47 nafari halok boʻldi<ref>{{Cite web |last=Ranter |first=Harro |title=Accident Boeing 727-2F2 TC-JBR, Sunday 16 January 1983 |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/327724 |access-date=2024-12-24 |website=asn.flightsafety.org}}</ref>. == Anqaradagi boshqa aeroportlar == Anqarada uchta harbiy aeroport mavjud: * Akınci aviabazasi * Etimesgut aviabazasi * Güvercinlik harbiy havo bazasi == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * {{Rasmiy sayt}} * {{GCM|LTAC}} {{Portal bar|Turkiya|Aviatsiya}} {{Turkiya aeroportlari}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Esenboga International Airport}} [[Turkum:Turkiya aeroportlari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Anqara]] fcihaw9fv9dnl526dyi19popfjed47w 10 961912 6304637 5731772 2026-10-10T16:41:18Z AnvarxonM 75105 6304637 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name=BBC Yilning eng yaxshi sportchisi |title=[[:en:BBC Sports Personality of the Year Lifetime Achievement Award|BBC: Yilning eng yaxshi sportchisi]] |listclass = hlist |nowrapitems = yes |bodystyle=width:{{{width}}}; |state=<includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |list1= * 1996: [[Frank Bruno]] * 1997: [[Seve Ballesteros]] * 1998: ''Berilmagan'' * 1999: ''Berilmagan'' * 2000: ''Berilmagan'' * 2001: [[Alex Ferguson]] * 2002: [[George Best]] * 2003: [[Martina Navratilova]] * 2004: [[Ian Botham]] * 2005: [[Pelé]] * 2006: [[Björn Borg]] * 2007: [[Bobby Robson]] * 2008: [[Bobby Charlton]] * 2009: [[Seve Ballesteros]] * 2010: [[David Beckham]] * 2011: [[Steve Redgrave]] * 2012: [[Sebastian Coe]] * 2013: ''Berilmagan'' * 2014: [[Chris Hoy]] * 2015: [[Tony McCoy]] * 2016: [[Michael Phelps]] * 2017: [[Jessica Ennis-Hill]] * 2018: [[Billie Jean King]] * 2019: [[Tanni Grey-Thompson]] * 2020: ''Berilmagan'' * 2021: [[Simone Biles]] * 2022: [[Usain Bolt]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Sport andozalari]] </noinclude> pukw3vvf09xo7a34nqs4liqdd0dbsvm 0 961914 6304594 6270453 2026-10-10T15:15:14Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304594 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti | nativename = {{small|''{{lang|tr|İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı}}''}} | image = Sabiha Gökçen International Airport logo.svg | image-width = 250 | image2 = | image2-width = | IATA = SAW | ICAO = LTFJ | pushpin_map = Turkiya | pushpin_label = SAW | pushpin_map_caption = Aeroportning Turkiya xaritasidagi joylashuvi | type = Fuqarolik | operator = Malaysia Airports | owner = HEAŞ (Aeroport boshqaruvi aeronavtika sanoati) | city-served = [[Istanbul]], [[Turkiya]] | location = Pendik, [[Istanbul]] | opened = {{start date and age|2001|01|08|df=y}} | hub = <div> * AnadoluJet * Pegasus Airlines * [[Turkish Airlines]] </div> | timezone = [[Time in Turkey|TRT]] | utc = [[UTC+03:00|UTC+3]] | elevation-f = 312 | elevation-m = 95 | coordinates = {{coord|40|53|54|N|29|18|33|E|region:TR|display=inline,title}} |latd=40|latm=53|lats=54|latNS=N|longd=29|longm=18|longs=33|longEW=E | website = [http://www.sabihagokcen.aero/ sabihagokcen.aero] | metric-rwy = Y | r1-number = 06L/24R | r1-length-f = 9,843 | r1-length-m = 3,000 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 06R/24L | r2-length-f = 11,483 | r2-length-m = 3,500 | r2-surface = Qurilish bosqichida | stat-year = 2022 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 30,769,728 | stat2-header = Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 21-22 | stat2-data = {{increase}}24% | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 200,034 | stat4-header = Parvozlar sonining oʻzgarishi 21-22 | stat4-data = {{increase}}10% | footnotes = Manba: [[Yevronazorat|Yevronazoratdagi]] Aeronavtika axborot nashri Turkiya<ref name="AIP">[http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp EAD Basic]. Ead.eurocontrol.int. Retrieved on 1 August 2011.</ref><br />Yoʻlovchilar oqimi, ACI Yevropa<ref>{{cite web|url=http://pr.euractiv.com/files/pr/Airport%20Traffic%20Report%20-%20December%20Q4%20%20Full%20Year%202015.pdf|title=ACI EUROPE Airport Traffic Report. December, Q4 and Full Year 2015|access-date=28 August 2016}}</ref> }} '''Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti''' ({{Lang-tr|İstanbul Sabiha Gökçen Uluslararası Havalimanı}} {{Airport codes|SAW|LTFJ}} [[Istanbul|Istanbulning]] ikkinchi aeroporti boʻlib, Pendik tumani chegaralarida qurilgan. Aeroportga dunyoning birinchi qiruvchi samolyot ayol uchuvchisi va [[Turkiya|Turkiyaning]] birinchi ayol uchuvchisi [[Sabiha Gökçen|Sabiha Goʻkchen]] nomi berildi. Aeroportning poydevori 1998-yil fevral oyida qoʻyilgan va 2003-yil yanvar oyida qurib bitkazilgan aeroport jami 550 million [[AQSh dollari|dollarga]] tushgan. Aeroportga Turkiyaning HEAŞ (Aeroport boshqaruvi aeronavtika sanoati) egalik qiladi. Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) tomonidan boshqariladi. IATA kodi ISG boʻlgan yerga ishlov berish, operatsiyalar, yuk va xavfsizlik operatsiyalari, Istanbul Sabiha Gokchen xalqaro aeroporti Yatırım Yapım ve İşletme A.Ş. tomonidan amalga oshirilgan. 2017-yilda 31.385.841 yoʻlovchi, 219.656 samolyot va 50.868 tonna yukni qabul qilgan Sabiha Gokchen aeroporti mamlakatning ikkinchi eng gavjum aeroportidir. Airhelp.com tomonidan 40 dan ortiq mamlakatdan 40 mingdan ortiq yoʻlovchi oʻrtasida oʻtkazilgan soʻrovnomada 10 balldan 7,93 ball bilan AirHelp Score 2019 doirasida dunyodagi eng yaxshi 29-chi aeroport sifatida tanlandi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/sabiha-gokcen-dunyanin-29-en-iyi-havalimani-secildi/1476893 |sarlavha=Arşivlenmiş kopya |qaralgan sana=14 Mayıs 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190514120743/https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/sabiha-gokcen-dunyanin-29-en-iyi-havalimani-secildi/1476893 |arxivsana=14 Mayıs 2019}}</ref>. == Tuzilishi == === Xalqaro terminali === Yangi terminal binosi yiliga 25 million yoʻlovchi tashish imkoniyatiga ega, mahalliy va xalqaro reyslar shu yerdan amalga oshiriladi. Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti terminali va qoʻshimchalarida: * 4718 ta avtomashina va 72 ta avtobusga moʻljallangan 4 qavatli avtoturargoh; * 4 qavatli va quruqlikdan va havo tomondan alohida kirishlari boʻlgan 128 xonali aeroport mehmonxonasi; * 112 ta roʻyxatga olish taymerlari, 24 ta oʻz-oʻzini roʻyxatdan oʻtkazish taymerlari; * Apron koʻrinishidagi VIP bino va CIP boʻlimlari; * Bir vaqtning oʻzida 8 ta yirik korpusli '''(ICAO kodi E)''' yoki 16 ta oʻrta korpusli '''(ICAO kodi C)''' samolyotlarga xizmat koʻrsatishi mumkin boʻlgan koʻp samolyotli toʻxtash tizimi; * 400 m² konferentsiya zali; * Oziq-ovqat va ichimliklar sanoatining yetakchi brendlari xizmat koʻrsatadigan 5000 m² restoran va kafe maydoni; * 4500 m² bojsiz hududda xalqaro bojsiz savdo doʻkonlari mavjud. === Yuk terminali === * Yiliga 90 000 tonna; * 7000 m² yopiq maydon; * Har biri 20 m² boʻlgan 18 ta sovuq ombor. === Aviatsiyani taʼmirlash va modifikatsiya qilish zonasi === Aeroport hududida Turkish Technic, Mytechnic va [https://web.archive.org/web/20150909084935/http://www.thyteknik.com/istirakler/turkish_engine_center.html Turkish Engine Center (TEC)] kompaniyalari joylashgan Aviatsiya Taʼmirlash va Oʻzgartirish (HABOM) zonasi mavjud. === Samolyot va toʻxtash joylari === Uch ming metr uzunlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻlgan aeroport 55 ta samolyot sigʻimi boʻlgan toʻxtash joyidagi besh ming kub metrlik yonilgʻi bakidan quvurlar yordamida bir vaqtning oʻzida 22 ta samolyotni yoqilgʻi bilan taʼminlashi mumkin. Yangi ochiladigan uchish-qoʻnish yoʻlagining uzunligi pudratchi tomonidan 3500 metr, kengligi esa 60 metr deb eʼlon qilindi. Ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagi Turkiyadagi Istanbul aeroportidan keyin [[Airbus A380]] qoʻnishi mumkin boʻlgan ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagidir<ref>{{Veb manbasi |url=http://ekonomi.milliyet.com.tr/-sabiha-nin-pistleri-dunyanin-en-buyuk-ucagina-goz-kirpti/ekonomi/ekonomidetay/28.08.2011/1432081/default.htm |sarlavha=Sabiha’nın pistleri dünyanın en büyük uçağına göz kırptı |sana=28 Ağustos 2011 |qaralgan sana=12 Şubat 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140707020310/http://ekonomi.milliyet.com.tr/-sabiha-nin-pistleri-dunyanin-en-buyuk-ucagina-goz-kirpti/ekonomi/ekonomidetay/28.08.2011/1432081/default.htm |arxivsana=7 Temmuz 2014}}</ref>. === Xavfsizlik va yongʻinga qarshi === Barcha boʻlinmalar favqulodda vaziyatlarda erta ogohlantirish tizimlari bilan jihozlangan. Xavfsizlik maqsadida 42 ta qoʻriqlash qutisi bilan oʻralgan terminal binolarining barcha kirish joylari smart-karta tizimi orqali boshqariladi. Aeroportning ichki va tashqi hududlarini doimiy nazorat ostida ushlab turadigan 137 ta harakatlanuvchi kameralar tomonidan olingan tasvirlar 60 ta ekran orqali nazorat qilinadi. [[Yongʻin]], ruxsatsiz kartadan foydalanish kabi favqulodda vaziyatlarda, koʻrib chiqilayotgan nuqtaga yoʻnaltirilgan kameralar raqamli muhitda tasvirni bir vaqtning oʻzida yozib oladi. Aeroport xavfsizligi tizimi, shuningdek, jismoniy aloqa va harakatga sezgir boʻlgan ikki qavatli panjara tizimi va yangi avlod [[Rentgen nurlari|rentgen]] qurilmalarini oʻz ichiga oladi. Giyohvand moddalardan tortib plastik portlovchi moddalargacha, oddiy qurollardan tortib tarixiy osori-atiqalargacha boʻlgan koʻplab buyumlarni ajratishga qodir boʻlgan ushbu qurilmalar yoʻlovchining yuki roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasiga yetkazilgandan soʻng ishga tushiriladi va obyekt aniqlanganda operator bevosita ogohlantiriladi. Terminallar bazasida 300 ta seysmik izolyatori bilan aeroport dunyodagi eng yirik seysmik izolyatsiyalangan inshootlardan biri hisoblanadi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=11 Aralık 2017 |title=What would an earthquake-proof city look like? |language=İngilizce |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/cities/2017/dec/11/earthquake-proof-city-christchurch-japan-colombia-ecuador |access-date=8 Ocak 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180107195506/https://www.theguardian.com/cities/2017/dec/11/earthquake-proof-city-christchurch-japan-colombia-ecuador |archive-date=7 Ocak 2018}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == Quyidagi aviakompaniyalar Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroportidan muntazam va charter reyslarni amalga oshiradi<ref>[http://www.sabihagokcen.aero/passengers-and-visitors/flight-destinations sabihagokcen.aero – Flight Destinations] retrieved 3 August 2016</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2024/02/08/air-arabia-apre-la-cairo-istanbul/ | title=Air Arabia apre la Cairo – Istanbul | date=8 February 2024 }}</ref>, [[Tanjer Ibn Battuta aeroporti|Tanjer]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Air Cairo]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240605-smjun24saw|title=AIR CAIRO ADDS CAIRO – ISTANBUL SABIHA GOKCEN SERVICE FROM JUNE 2024|publisher=Aeroroutes|access-date=5 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[AJet]]<ref>{{cite web |title=Timetable |url=https://online.anadolujet.com/timetable?lang=en-US |website=AnadoluJet |access-date=19 January 2023 |arxivsana=2020-09-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200918110835/https://online.anadolujet.com/timetable?lang=en-US }}</ref><ref>{{cite web |title=Flight Network |url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/flight-network |publisher=AnadoluJet |access-date=19 January 2023}}</ref><ref name="Turkish">{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Turkish Airlines confirms AnadoluJet network transition from late-March 2020|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288734/turkish-airlines-confirms-anadolujet-network-transition-from-late-march-2020/|website=Routesonline|date=13 January 2020}}</ref> | [[Adana Şakirpaşa Aeroporti|Adana]], [[Schiphol|Amsterdam]], [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|Turkey}}Arzirum, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web |url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/flight-network |title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet |website=www.anadolujet.com |access-date=29 January 2022}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="anadolujet.com">{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/our-international-flights-updated | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bergamo<ref name="anadolujet1">{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/istanbul-sabiha-gokcen-bergamo-flights-to-be-launched | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref>, [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], {{Flagicon|Germany}}Berlin, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref>{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/international-flights-increased-in-summer-season | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|Turkey}}Denizli, [[Diyorbakir aeroporti|Diyorbakir]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, {{Flagicon|Turkey}}Edremit, {{Flagicon|Iraq}}Erbil, {{Flagicon|Northern Cyprus}}Erjan, {{Flagicon|Turkey}}Erzinjan, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Turkey}}Gaziantep, {{Flagicon|Turkey}}Hamburg<ref name="anadolujet.com"/>, {{Flagicon|Turkey}}Hannover<ref name="anadolujet.com"/>, {{Flagicon|Turkey}}Hatay, {{Flagicon|Turkey}}Igʻdir<ref>{{Cite web|url=https://www.anadolujet.com/en|title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet|website=www.anadolujet.com}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Turkey}}Kars, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="anadolujet.com"/>, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="anadolujet.com"/>, {{Flagicon|England}}London–Stansted, {{Flagicon|France}}Lion<ref name="anadolujet.com"/>, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Malatya Erhaç aeroporti|Malatya]], {{Flagicon|Turkey}}Mardin, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Turkey}}Nevshehir, {{Flagicon|Turkey}}Ordu/Giresun, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|Kosovo}}Pristina<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2021/03/anadolujet-to-launch-pristina-operations.html|title = AnadoluJet to launch Pristina operations| date=15 March 2021 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Qayseri, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Turkey}}Rize/Artvin<ref>{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/flights-to-rize-from-istanbul-sabiha-gokcen-and-ankara-to-be-launched | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref name="anadolujet.com"/>, {{Flagicon|Turkey}}Sivas, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="anadolujet.com"/>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]], [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]], {{Flagicon|Turkey}}Tokat<ref>{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/new-route-istanbul-sabiha-gokcen-tokat | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Trabzon, {{Flagicon|Iran}}Urmiya<ref name="anadolujet.com"/>, {{Flagicon|Turkey}}Van, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|url=https://www.airporthaber.com/anadolujet-haberleri/anadolujetin-yeni-rotasi-belli-oldu-91152.html|title=Anadolujet'in yeni rotası belli oldu|date=5 December 2021}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Shonliurfa, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <!-- --> | {{nowrap|[[Azerbaijan Airlines]]}} | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="ButaToAzal">{{cite news |title=Buta Airways August – October 2023 Network – 30JUL23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230801-j2aug23e90 |access-date=1 August 2023 |work=AeroRoutes |date=1 August 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite web | url=https://tolgaozbek.com/haberler/havayollari/british-airways-sabiha-gokcen-ucuslarina-basliyor/ | title=British Airways Sabiha Gökçen uçuşlarına başlıyor – Tolga Özbek }}</ref> <!-- --> | [[FlyArystan]] | [[Hazrati Sulton xalqaro aeroporti|Turkiston]] <!-- --> | Fly Baghdad, {{IRQ}} | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220623-xyaug22saw|title=FLYNAS TO RESUME JEDDAH – ISTANBUL SERVICE FROM AUGUST 2022|publisher=Aeroroutes|access-date=24 June 2022}}</ref>, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]] <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284435/jazeera-airways-expands-turkey-network-from-june-2019/|title=Jazeera Airways expands Turkey network from June 2019|website=Routesonline|access-date=7 February 2020}}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | [[Nile Air]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref name="Pegasus Airlines flight from Istanbul to Abu Dhabi, Nizhniy Novgorod, Samara and Volgograd">{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/272186/pegasus-adds-new-international-routes-from-june-2017/|title=Pegasus adds new international routes from June 2017|publisher=routesonline|access-date=5 April 2017}}</ref>, [[Adana Şakirpaşa Aeroporti|Adana]], {{Flagicon|Turkey}}Adıyaman<ref name=PCS23>{{cite web|title=PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-pcns23|website=aeroroutes.com|date=18 April 2023}}</ref>, [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Turkey}}Amasya/Merzifon, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Schiphol|Amsterdam]], [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283710/pegasus-airlines-expands-middle-east-network-in-2q19/|title=Pegasus Airlines expands Middle East network in 2Q19|website=Routesonline|access-date=7 February 2020}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Arzirum, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Iraq}}Basra<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282605/pegasus-adds-new-iraqi-routes-in-1q19/|title=Pegasus adds new Iraqi routes in 1Q19|publisher=routesonline|access-date=24 January 2019}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Batman, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Pegasus adds Istanbul – Batumi service from late-March 2020|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288319/pegasus-adds-istanbul-batumi-service-from-late-march-2020/|website=Routesonline|access-date=23 December 2019}}</ref>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], {{Flagicon|Italy}}Bergamo, {{Flagicon|Germany}}Berlin, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], {{Flagicon|Italy}}Bolonya, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]], {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|Turkey}}Denizli, [[Diyorbakir aeroporti|Diyorbakir]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, {{Flagicon|Turkey}}Edremit, {{Flagicon|Northern Cyprus}}Erjan, [[Eloziq aeroporti|Eloziq]], {{Flagicon|Iraq}}Erbil, {{Flagicon|Netherlands}}Eyndxoven<ref>{{cite web|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/2/airlines/pegasus-airlines-opent-lijndienst-tussen-eindhoven-en-istanbul|title=Pegasus Airlines opent lijndienst tussen Eindhoven en Istanbul|first=Neal|last=Luitwieler|date=15 April 2019|website=Luchtvaartnieuws|access-date=7 February 2020}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Erzinjan, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Ganja xalqaro aeroporti|Ganja]]<ref>{{cite web|url=https://www.flypgs.com/basin-odasi/duyurular/istanbul-gence-seferlerimiz-satisa-acilmistir|title=İstanbul-Gence seferlerimiz satışa açılmıştır|date=14 February 2022|website=Pegasus Airlines|language=tr-TR|access-date=16 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Gaziantep, [[Grozniy aeroporti|Grozniy]], {{Flagicon|Germany}}Hamburg, {{Flagicon|Turkey}}Hannover, {{Flagicon|Turkey}}Hatay, {{Flagicon|Finland}}Helsinki, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Turkey}}Igʻdir<ref>{{cite web |url=https://www.haberler.com/pegasus-hava-yollari-7-mayis-ta-istanbul-sabiha-13962986-haberi/|title=Pegasus Hava Yolları 7 Mayıs'ta İstanbul Sabiha Gökçen-Iğdır seferlerine başlayacak.|date=2 March 2021 }}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], {{Flagicon|Turkey}}Kars, {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{cite web|url=https://www.huffpostmaghreb.com/#!/entry/la-compagnie-pegasus-airlines-lance-une-ligne-casablanca-istanbul_mg_5cdaea75e4b0615b081a0928%7D|title=HuffPost Maghreb|website=www.huffpostmaghreb.com|access-date=7 February 2020}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Kastamonu, [[Kluj xalqaro aeroporti|Kluj-Napoka]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, {{Flagicon|Turkey}}Koʻniya, {{Flagicon|England}}London–Stansted, {{Flagicon|France}}Lion, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus adds Madinah flights from Jan 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287855/pegasus-adds-madinah-flights-from-jan-2020/ |website=Routesonline |access-date=2 December 2019}}</ref>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], [[Malatya Erhaç aeroporti|Malatya]], [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283794/pegasus-airlines-adds-istanbul-manchester-link-from-july-2019/|title=Pegasus Airlines adds Istanbul – Manchester link from July 2019|website=Routesonline|access-date=7 February 2020}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Mardin, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279032/pegasus-adds-muscat-service-from-july-2018/|title=Pegasus adds Muscat service from July 2018|website=Routes}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Mush, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Germany}}Nyurnberg, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], {{Flagicon|Turkey}}Ordu/Giresun, {{Flagicon|Norway}}Oslo, [[Ostona aeroporti|Ostona]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name=PCS23/>, [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]]<ref>{{cite web | url=https://www.turizmajansi.com/haber/balkanlarda-yeni-rotaya-ucus-tarihi-belli-oldu-h61486 | title=Balkanlarda yeni rotaya uçuş tarihi belli oldu }}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], {{Flagicon|Kosovo}}Pristina, {{Flagicon|Turkey}}Qahramonmarʼash, {{Flagicon|Turkey}}Qayseri, [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285546/pegasus-schedules-ras-al-khaimah-launch-in-late-oct-2019/|title=Pegasus schedules Ras al Khaimah launch in late-Oct 2019|publisher=routesonline.com|date=23 July 2019}}</ref>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Turkey}}Rize/Artvin, {{Flagicon|Netherlands}}Rotterdam/Gaaga<ref>{{cite news|title=Pegasus adds Hamburg / Rotterdam service in W18|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281219/pegasus-adds-hamburg-rotterdam-service-in-w18/|access-date=28 October 2018|work=routesonline.com}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref>{{cite web | url=https://www.turizmajansi.com/haber/pegasus-tan-rusya-da-yeni-ucus-noktasi-h47785 | title=Rusya'da yeni uçuş noktası! &#124; Turizm Ajansı &#124; Turizm Haberleri &#124; Turizm Gazetesi }}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo, {{Flagicon|Turkey}}Sivas, {{Flagicon|Macedonia}}Skopye, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda, {{Flagicon|Iraq}}Sulaymoniya, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix, [[Tabriz xalqaro aeroporti|Tabriz]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]], [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]], {{Flagicon|Albania}}Tirana, {{Flagicon|Turkey}}Trabzon, {{Flagicon|Turkey}}Van, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Pegasus adds Venice service from July 2019|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283034/pegasus-adds-venice-service-from-july-2019/|work=Routesonline|date=20 February 2019}}</ref>, [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]]<ref>{{cite web|author=Pegasus |url=https://www.flypgs.com/en/city-guide/how-to-get-to-osh |title=How to Get to Osh? |publisher=Flypgs.com |date=2022-03-25 |accessdate=2022-05-07}}</ref>, [[Gʻoziposho-Alaniya aeroporti|Gʻoziposho/Alaniya]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{Cite news|url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/pegasus-airlines-flyone-begin-turkey-armenia-charter-flights-february-2022-01-13/|title=Pegasus Airlines, FlyOne to begin Turkey-Armenia charter flights in February|website=Reuters}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282155/pegasus-adds-istanbul-sharjah-route-from-mid-dec-2018/|title=Pegasus adds Istanbul – Sharjah route from mid-Dec 2018|publisher=routesonline|access-date=26 December 2018}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]], {{Flagicon|Turkey}}Shonliurfa, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Greece}}Mitilene<ref name=PCS23/>, {{Flagicon|Bulgaria}}Plovdiv<ref>{{cite web | url=https://www.bta.bg/en/news/economy/385528-plovdiv-istanbul-flights-to-start-feb-18 | title=Plovdiv-Istanbul Flights to Start Feb. 18 }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name=PCS23/> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Royal Air Maroc, {{MAR}} | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka <!-- --> | SalamAir, {{OMN}} | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283696/salam-air-outlines-further-network-expansion-in-s19/|title=Salam Air outlines further network expansion in S19|website=Routesonline|access-date=7 February 2020}}</ref> <!-- --> }} == Statistika == {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse" |+'''Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroportining yillar boʻyicha yoʻlovchi tashish statistikasi''' !Yıl (oy) !Mahalliy reyslar !Oʻzgarishi % !Xalqaro reyslar !Oʻzgarishi % !Jami !Oʻzgarishi % |- |2022 |15.218.165 |{{Loss}} −5% |15.551.563 |{{Oʻsish}} 77% |30.769.728 |{{Oʻsish}} 24% |- |2021 |16.122.988 |{{Oʻsish}} 38% |8.845.773 |{{Oʻsish}} 68% |24.968.761 |{{Oʻsish}} 47% |- |2020 |11.687.578 |{{Loss}} −41% |5.263.612 |{{Loss}} −63% |16.951.190 |{{Loss}} −52% |- |2019 |21.505.088 |{{Loss}} −4% |14.055.522 |{{Oʻsish}} 21% |35.560.610 |{{Oʻsish}} 4% |- |2018 |22.514.048 |{{Oʻsish}} 7% |11.619.569 |{{Oʻsish}} 13% |34.133.617 |{{Oʻsish}} 9% |- |2017 |21.056.767 |{{Oʻsish}} 4% |10.329.074 |{{Oʻsish}} 9% |31.385.841 |{{Oʻsish}} 6% |- |2016 |20.196.261 |{{Oʻsish}} 9% |9.471.592 |{{Loss}} −1% |29.667.853 |{{Oʻsish}} 6% |- |2015 |18.525.649 |{{Oʻsish}} 24% |9.583.089 |{{Oʻsish}} 12% |28.108.738 |{{Oʻsish}} 20% |- |2014 |14.955.571 |{{Oʻsish}} 25% |8.539.075 |{{Oʻsish}} 30% |23.494.646 |{{Oʻsish}} 27% |- |2013 |11.928.074 |{{Oʻsish}} 23% |6.593.688 |{{Oʻsish}} 33% |18.521.762 |{{Oʻsish}} 26% |- |2012 |9.486.469 |{{Oʻsish}} 9,0% |5.000.773 |{{Oʻsish}} 13,0% |14.487.242 |{{Oʻsish}} 10,0% |- |2011 |8.704.249 |{{Oʻsish}} 16,2% |4.420.421 |{{Oʻsish}} 19,5% |13.124.670 |{{Oʻsish}} 17,3% |- |2010 |7.435.158 |{{Oʻsish}} 65,0% |3.694.314 |{{Oʻsish}} 84,0% |11.129.472 |{{Oʻsish}} 71,0% |- |2009 |4.547.673 |{{Oʻsish}} 63,0% |2.092.285 |{{Oʻsish}} 33,4% |6.639.958 |{{Oʻsish}} 52,3% |- |2008 |2.764.856 |{{Oʻsish}} 9,3% |1.516.337 |{{Oʻsish}} 27,2% |4.281.193 |{{Oʻsish}} 15,1% |- |2007 |2.528.549 |{{Oʻsish}} 17,4% |1.191.946 |{{Oʻsish}} 56,2% |3.720.495 |{{Oʻsish}} 27,6% |- |2006 |2.153.561 |{{Oʻsish}} 284,7% |762.893 |{{Oʻsish}} 65,9% |2.916.454 |{{Oʻsish}} 186,0% |- |2005 |559.824 |{{Oʻsish}} 5.323,1% |459.922 |{{Oʻsish}} 95,5% |1.019.746 |{{Oʻsish}} 315,2% |- |2004 |10.323 |{{Oʻsish}} 265,3% |235.278 |{{Oʻsish}} 52,3% |245.601 |{{Oʻsish}} 56,3% |- |2003 |2.826 | - |154.346 | - |157.172 | - |- |} == Transport == Sabiha Gokchen aeroporti Kadikoʻydan 39&nbsp;km, Taksimdan 44&nbsp;km va Gebzedan 26&nbsp;km uzoqlikda joylashgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.sabihagokcen.aero/ulasim |sarlavha=http://www.sabihagokcen.aero/ulasim |qaralgan sana=4 Eylül 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110826040505/http://www.sabihagokcen.aero/ulasim |arxivsana=26 Ağustos 2011}}</ref>. Jamoat transporti aeroportdan Kozyatagʻi, [[Kadıköy (Baskil)|Kadikoʻy]], Levent va Bostanchiga shahar avtobuslari bilan, Izmit, [[Kadıköy (Baskil)|Kadikoʻy]], Kozyatagʻi va Taksimga esa aeroport yoʻlovchi transporti orqali taʼminlanadi. [[Kocaeli|Kocaeli shahar hokimiyati]] har soatda 250-yoʻnalish bilan oʻzaro qatnovlarni tashkil qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.kocaeli.bel.tr/icerik/sabiha-gokcen-seferleri-yogun-ilgiyle-basladi/36/36766 |sarlavha=Arşivlenmiş kopya |qaralgan sana=28 Mart 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170329051055/http://www.kocaeli.bel.tr/icerik/sabiha-gokcen-seferleri-yogun-ilgiyle-basladi/36/36766 |arxivsana=29 Mart 2017}}</ref>. 2022-yil 2-oktabrda Tavshantepe – Sabiha Gökçen aeroporti bekatlarini ochgan M4 (Kadıköy – Sabiha Gökçen aeroporti) liniyasi bilan Kadikoydan aeroportga uzluksiz tashish mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.sabah.com.tr/yasam/pendik-sabiha-gokcen-metro-duraklari-2022-havalimani-metro-hatti-m10-ile-pendik-sabiha-gokcen-metrosu-ne-zaman-saat-kacta-acilacak-6181224 |sarlavha=Pendik Sabiha Gökçen Havalimanı metro durakları 2022: Pendik Sabiha Gökçen metrosu açıldı! İşte M10 metro hattı istasyonları ve tüm bilgiler |qaralgan sana=2 Ekim 2022 |til=Türkçe |ish=Sabah |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221002194126/https://www.sabah.com.tr/yasam/pendik-sabiha-gokcen-metro-duraklari-2022-havalimani-metro-hatti-m10-ile-pendik-sabiha-gokcen-metrosu-ne-zaman-saat-kacta-acilacak-6181224 |arxivsana=2 Ekim 2022}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/sabiha-gokcen-havalimani-metro-hatti-acildi-iste-ozellikleri-ve-ulasim-sureleri-42146773 |sarlavha=Sabiha Gökçen Havalimanı metro hattı açıldı! İşte özellikleri ve ulaşım süreleri |qaralgan sana=2 Ekim 2022 |til=Türkçe |ish=[[Hürriyet (gazete)|Hürriyet]] |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221002141732/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/sabiha-gokcen-havalimani-metro-hatti-acildi-iste-ozellikleri-ve-ulasim-sureleri-42146773 |arxivsana=2 Ekim 2022}}</ref>. {| class="wikitable" |+Metro yoʻnalishlari ! Yoʻnalish nomi ! Manzili ! Eslatmalar |- |[[Fayl:Istanbul_M4_Line_Symbol.svg|link=M4_(İstanbul_metrosu)|alt=M4ᴀ (Kadıköy – Sabiha Gökçen Havalimanı) & M4ʙ (Kadıköy – Tuzla) Metro Hattı|20x20px|M4ᴀ (Kadıköy – Sabiha Gökçen aeroporti) va M4ʙ (Kadıköy – Tuzla) metro liniyasi]] M4 (Kadikoʻy – Sabiha Goʻkchen aeroporti) |Kadikoʻy | Ishlayapti |- |[[Fayl:Istanbul_M10_Line_Symbol.svg|link=M10_(İstanbul_metrosu)|alt=M10 (Pendik Merkez – Sabiha Gökçen Havalimanı) Metro Hattı|20x20px|M10 (Pendik markazi – Sabiha Gokchen aeroporti) metro liniyasi]] ''M10 (Pendik markazi – Sabiha Goʻkchen aeroporti)<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.metro.istanbul/Hatlarimiz/ProjeHalindekiHatlar?projeInsaat=0&q=10 |sarlavha=Arşivlenmiş kopya |qaralgan sana=29 Mayıs 2020 |arxivsana=3 Haziran 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200603143822/https://www.metro.istanbul/Hatlarimiz/ProjeHalindekiHatlar?projeInsaat=0&q=10}}</ref>'' | Pendik markazi | M10 uchun qurilgan, lekin ochilmagan |- |''[[Fayl:Istanbul_M34_Line_Symbol.svg|link=HızRay_(İstanbul_metrosu)|alt=HızRay / M34 (Beylikdüzü – Sabiha Gökçen Havalimanı) Hızlı Metro Hattı|20x20px|HızRay / M34 (Beylikdüzü – Sabiha Gökçen aeroporti) tezkor metro liniyasi]]'' ''M34 (Beylikdüzü – Sabiha Goʻkchen aeroporti)'' | ''Beylikduzu'' | Rejalashtirilgan |} {| class="wikitable" |+Istanbuldagi jamoat transporti yoʻnalishlari<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.iett.istanbul/tr/main/duraklar/210091/SAB%C4%B0HA%20G%C3%96K%C3%87EN%20H.L.-%C4%B0ETT-Duraktan-Ge%C3%A7en-Hatlar-Durak-Bilgileri-Hatt%C4%B1n-Duraktan-Ge%C3%A7i%C5%9F-Saatleri |sarlavha=Arşivlenmiş kopya |qaralgan sana=4 Nisan 2020 |arxivsana=3 Haziran 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200603074913/https://www.iett.istanbul/tr/main/duraklar/210091/SAB%C4%B0HA%20G%C3%96K%C3%87EN%20H.L.-%C4%B0ETT-Duraktan-Ge%C3%A7en-Hatlar-Durak-Bilgileri-Hatt%C4%B1n-Duraktan-Ge%C3%A7i%C5%9F-Saatleri}}</ref> !Yoʻnalish raqami ! Yoʻnalish manzili ! Haq |- | 16S | Uzunchayir metrobus – Haram | bitta chipta |- | 122H | Yenishehir-Levent metrosi 4-bekati | ikki tomonlama chipta |- | 130H | Dengiz harbiy akademiyasi | bitta chipta |- | UM73 | Sultonbeyli – Nejip Fozil metrosi | bitta chipta |- | 132H | Pendik YHT | bitta chipta |- | E-10 | Kurtkoy – [[Kadıköy (Baskil)|Kadikoʻy]] | ikki tomonlama chipta |- | E-11 | [[Kadıköy (Baskil)|Kadikoʻy]] | ikki tomonlama chipta |- | E-3 | Levent metrosi 4-bekati | uchta chipta |- | E-9 | Bostanji | ikki tomonlama chipta |- | MR60 | Pendik YHT | bitta chipta |} {| class="wikitable" |+Havabus – Havaist yoʻnalishlari<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.havabus.com/ |sarlavha=Arşivlenmiş kopya |qaralgan sana=6 Mayıs 2020 |arxivsana=10 Mayıs 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200510223648/https://havabus.com/}}</ref> !Yoʻnalish raqami ! Yoʻnalish manzili ! Haq |- | SG-1 | [[Kadıköy (Baskil)|Kadikoʻy]]/Kozyatagʻi | ₺14 |- | SG-2 | improvizatsiya | ₺24 |- | IST-8 | Pendik – [[Istanbul aeroporti]] | ₺37 |} {| class="wikitable" |+Istanbul tashqarisidagi transport yoʻnalishlari<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.kocaeli.bel.tr/tr/main/hatlar/250/izmit-otogar-sabiha-gokcen-havalimani-otobus-sefer-saatleri-ve-duraklari |sarlavha=250 İZMİT OTOGAR-SABİHA GÖKÇEN HAVALİMANI / Ulaşım Park-Otobüs Sefer Saatleri ve Durakları |qaralgan sana=18 Ekim 2021 |arxivsana=20 Nisan 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210420172539/https://www.kocaeli.bel.tr/tr/main/hatlar/250/izmit-otogar-sabiha-gokcen-havalimani-otobus-sefer-saatleri-ve-duraklari |til=tr-TR |ish=250 İZMİT OTOGAR-SABİHA GÖKÇEN HAVALİMANI / Ulaşım Park-Otobüs Sefer Saatleri ve Durakları}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=https://bus.burulas.com.tr/en/Page/Prices |sarlavha=Arşivlenmiş kopya |qaralgan sana=4 Nisan 2020 |arxivsana=22 Ağustos 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190822161451/http://bus.burulas.com.tr/en/Page/Prices}}</ref> ! Yoʻnalish raqami ! Yoʻnalish ! Operator ! Haq |- | 250 | Izmit shaharlararo avtobus terminali | rowspan="2" | Kojaeli shahar hokimiyati | ₺23 |- | 250G | Gebze terminali | ₺13 |- | BBBUS | Bursa shaharlararo avtobus terminali | [[Bursa shahar hokimiyati]] | ₺120 |} == Yer xizmatlari == {| class="wikitable" |+ ! Kompaniya ! Aviakompaniyalar |- ! Pegasus ! Pegasus |- ! TGS ! [[Turkish Airlines]], AnadoluJet |- ! Çelebi ! |} === Havolalar === * [https://www.tgs.aero/ TGS veb-sayti] 2020-yil 13-mayda arxivlangan * [https://www.flypgs.com/ Pegasus veb-sayti] 2016-yil 14-oktyabrda arxivlangan == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2015-yil 23-dekabrda aeroportning perroniga minomyotdan hujum uyushtirildi. Hujum natijasida bir tozalash xodimi hayotdan koʻz yumdi, bir fuqaro tan jarohati oldi. Toʻrt kundan keyin PKK hujum uchun javobgarlikni oʻz zimmasiga oldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23 Aralık 2015 |title=Sabiha Gökçen Havalimanı'nda patlama: 1 ölü, 1 yaralı |work=Hürriyet |location=İstanbul |url=http://www.hurriyet.com.tr/sabiha-gokcen-havalimaninda-patlama-2-yarali-40030668 |access-date=23 Aralık 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151223235750/http://www.hurriyet.com.tr/sabiha-gokcen-havalimaninda-patlama-2-yarali-40030668 |archive-date=23 Aralık 2015}}</ref>. * 2016-yilning 15-iyulida [[Turkiyada davlat toʻntarishiga urinish (2016)|harbiy toʻntarishga urinish]] doirasida aeroportni egallashga urinilgan, toʻqnashuv natijasida oʻlim va jarohatlanganlar boʻlgan. Janjal chogʻida harbiy toʻntarish tashabbusi boʻlganini endigina bilgan kichik ofitser serjant Ferhat Dash, 'xiyonatkor emasmanʼ deb oʻzini qurol bilan otib joniga qasd qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=15 Temmuz gecesi Sabiha Gökçen'de yaşananlar |publisher=DHA |url=http://www.dha.com.tr/15-temmuz-gecesi-sabiha-gokcende-yasananlar_1292854.html |access-date=7 Nisan 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160730204609/http://www.dha.com.tr/15-temmuz-gecesi-sabiha-gokcende-yasananlar_1292854.html |archive-date=30 Temmuz 2016}}</ref>. Bundan tashqari, politsiyachi otib oʻldirilgan. Aeroportni egallash tashabbusi va davlat toʻntarishiga urinish muvaffaqiyatsizlikka uchradi, bu harakatni amalga oshirganlar ustidan sudga ish ochildi va masala sudga yetkazildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=15 Temmuz Sabiha Gökçen davası: Beni görevlendiren şu anda El Bab'da |publisher=[[CNN Türk]] |url=http://www.cnnturk.com/turkiye/15-temmuz-sabiha-gokcen-davasi-beni-gorevlendiren-su-anda-el-babda |access-date=7 Nisan 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170408081411/http://www.cnnturk.com/turkiye/15-temmuz-sabiha-gokcen-davasi-beni-gorevlendiren-su-anda-el-babda |archive-date=8 Nisan 2017}}</ref>. * 2020-yil 7-yanvar kuni Sharja xalqaro aeroportidan havoga koʻtarilgan Pegasus Airlines aviakompaniyasining 747-reysi aeroportga qoʻngach, uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. Hodisa oqibatida hech kim halok boʻlmagan va jarohatlanganlar yoʻq. Aeroportdagi parvozlar taxminan oʻn ikki soat davomida toʻxtatildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=7 Ocak 2020 |title=Sabiha Gökçen Havalimanı'nda uçak pistten çıktı (Uçuşlar 22.00'ye ertelendi) |publisher=[[NTV.com.tr]] |url=https://www.ntv.com.tr/turkiye/sabiha-gokcen-havalimaninda-ucak-pistten-cikti-ucuslar-22-00ye-ertelendi,k9pL5FPF8USbyQG8CRo14w |access-date=7 Ocak 2020}}</ref>. * 2020-yil 5-fevral kuni Izmir Adnan Menderes aeroportidan havoga koʻtarilgan Pegasus Airlines 2193-reysi aeroportga qoʻngandan soʻng uchish-qoʻnish yoʻlagini tark etdi va uch qismga boʻlindi. 177 yoʻlovchi va 6 ekipaj aʼzosidan 3 kishi halok boʻldi, 180 kishi jarohat oldi. Hodisadan keyin aeroport parvozlar uchun yopilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 Şubat 2020 |title=Sabiha Gökçen'de pistten çıkan uçak üçe bölündü! |work=Hürriyet |url=https://www.hurriyet.com.tr/gundem/son-dakika-haberleri-sabiha-gokcende-pistten-cikan-ucak-uce-bolundu-41440146 |access-date=5 Şubat 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200205194817/https://www.hurriyet.com.tr/gundem/son-dakika-haberleri-sabiha-gokcende-pistten-cikan-ucak-uce-bolundu-41440146 |archive-date=5 Şubat 2020}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="0"></references> == Havolalar == {{Commons category-inline}} * {{official website|https://www.sabihagokcen.aero/homepage}} * [https://kmhesaplama.com/istanbul-sabiha-gokcen-havalimani-arasi-kac-km/ İstanbul Sabiha Gökçen Havalimanı Arası Kaç Km] * [https://www.bilet.com/en/ucak-bileti/havaalanlari/sabiha-gokcen-havalimani/ Sabiha Gökçen Take-off and landing Flights] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230127125416/https://www.bilet.com/en/ucak-bileti/havaalanlari/sabiha-gokcen-havalimani/ |date=2023-01-27 }} {{Portal bar|Turkiya|Aviatsiya}} {{Turkiya aeroportlari}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Sabiha Gokcen International Airport}} [[Turkum:Turkiya aeroportlari]] [[Turkum:Istanbuldagi binolar va inshootlar|Sabiha]] [[Turkum:Webarxiv andozasi wayback havolalari]] bnovhfiqxgu86kuc6g2cfunrtdo9uio 10 961926 6304863 3825135 2026-10-11T03:01:30Z AnvarxonM 75105 6304863 wikitext text/x-wiki {{Navbox |name = FJA: Yilning eng yaxshi futbolchisi |title = [[:en:FWA Tribute Award|<span style="color:navy;">Futbol jurnalistlari xalqaro uyushmasi: Yilning eng yaxshi futbolchisi</span>]] |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |listclass = hlist |nowrapitems = yes |titlestyle = background: white; color: navy; border:1px solid navy; |list1 = * 1983: [[Ron Greenwood|Greenwood]] * 1984: [[Bob Paisley|Paisley]] * 1985: [[Trevor Brooking|Brooking]] * 1986: [[Pat Jennings|Jennings]] * 1987: [[Kenny Dalglish|Dalglish]] * 1988: [[Tom Finney|Finney]] * 1989: [[Bobby Charlton|Charlton]] * 1990: [[Bobby Moore|Moore]] * 1991: [[Peter Shilton|Shilton]] * 1992: [[Bobby Robson|Bo. Robson]] * 1993: [[Brian Clough|Clough]] * 1994: [[Denis Law|Law]] * 1995: [[Stanley Matthews|Matthews]] * 1996: [[Alex Ferguson|Ferguson]] * 1997: [[Gary Lineker|Lineker]] * 1998: [[Geoff Hurst|Hurst]] * 1999: [[Jim Smith|Smith]] * 2000: [[George Best|Best]] * 2001: [[Alan Shearer|Shearer]] * 2002: [[Graham Taylor|Taylor]] * 2003: [[Tony Adams|Adams]] * 2004: [[Jimmy Hill|Hill]] * 2005: [[Arsène Wenger|Wenger]] * 2006: [[Bryan Robson|Br. Robson]] * 2007: [[Ryan Giggs|Giggs]] * 2008: [[David Beckham|Beckham]] * 2009: [[Harry Redknapp|Redknapp]] * 2010: [[Frank Lampard|Lampard]] * 2011: [[Thierry Henry|Henry]] * 2012: [[Gary Neville|Neville]] / [[Paul Scholes|Scholes]] * 2013: [[Steven Gerrard|Gerrard]] * 2014: [[José Mourinho|Mourinho]] * 2015: [[Didier Drogba|Drogba]] * 2016: [[Patrick Vieira|Vieira]] * 2017: [[Wayne Rooney|Rooney]] * 2018: [[Pelé]] * 2019: [[Gareth Southgate|Southgate]] * 2020: [[Vincent Kompany|Kompany]] * 2021: [[Marcus Rashford|Rashford]] * 2023: [[Yaya Touré|Touré]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Futbol andozalari]] </noinclude> 68fxukg3la714091cbnxpol52gxu4e5 0 962185 6304604 6276062 2026-10-10T15:20:06Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304604 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti |nativename= |nativename-a={{Nobold|{{lang|ar|مطار الملك عبدالعزيز الدولي}}}} |nativename-r=''{{small|{{nobold|Mataar Al-Malik Abdulaziz Al-Duwaly}}}}'' |image= |image-width=200 |image2=Jeddah - King Abdulaziz International (JED - OEJN) AN1219204.jpg |image2-width=260 |IATA=JED |ICAO=OEJN |pushpin_map=Saudiya Arabistoni |pushpin_map_caption=Aeroportning Saudiya Arabistoni xaritasidagi joylashuvi |pushpin_label='''JED''' |pushpin_label_position=right |type=Fuqarolik |owner-oper=Jeddah Airports Company |city-served=[[Jidda]] va [[Makka]], [[Saudiya Arabistoni]] |location=[[Jidda]], [[Saudiya Arabistoni]] |hub=* [[flyadeal]] * [[Flynas]] * [[Saudia]] |elevation-f=48 |elevation-m=15 |coordinates={{Coord|21|40|46|N|039|09|24|E|type:airport|display=inline,title}} |latd=21|latm=40|lats=46|latNS=N|longd=039|longm=09|longs=24|longEW=E |website=[https://www.kaia.sa/ www.kaia.sa] |metric-elev=y |metric-rwy=y |r1-number=16L/34R |r1-length-f=13,123 |r1-length-m=4,000 |r1-surface=[[Asfalt-beton|Asfalt]] |r2-number=16C/34C |r2-length-f=13,123 |r2-length-m=4,000 |r2-surface=[[Beton]] |r3-number=16R/34L |r3-length-f=12,467 |r3-length-m=3,800 |r3-surface=[[Asfalt-beton|Asfalt]] |stat-year=2023 |stat1-header=Yoʻlovchilar soni |stat1-data=42,700,000<ref name="auto1">{{cite news|url=https://www.arabianbusiness.com/industries/transport/jeddah-airports-welcomed-24-7m-passengers-in-2023-36-growth-sets-record-amid-saudi-tourism-boom|title=Jeddah Airports welcomed 42.7m passengers in 2023; 36% growth sets record amid Saudi tourism boom|work=Arabian Business|date=3 January 2024|access-date=7 June 2024|language=en}}</ref> |stat2-header=Parvozlar soni |stat2-data=250,000<ref name="auto1"/> |stat3-header=Iqtisodiy taʼsiri (2012) |stat3-data={{nowrap|51.5 mlrd<ref name=JED_ESI>{{cite web |url=http://www.ecquants.com/2012_JED.aspx |title=King Abdulaziz International airport – Economic and social impact |publisher=Ecquants |access-date=7 September 2013 |arxivsana=2018-12-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181225194225/http://www.ecquants.com/2012_JED.aspx%20 }}</ref><!--end nowrap:-->}} |stat4-header=Ijtimoiy taʼsiri (2012) |stat4-data={{nowrap|126,700<ref name=JED_ESI/><!--end nowrap:-->}} |footnotes= }} '''Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti''' ({{Lang-ar|مطار الملك عبدالعزيز الدولي}}) {{Airport codes|JED|OEJN}}, '''Jidda xalqaro aeroporti''' ({{Lang-ar|مطار جدة الدولي}}) nomi bilan ham tanilgan, [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistonining]] [[Jidda]] va [[Makka]] shaharlariga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Jiddadan {{Convert|19|km|mi}} shimolda joylashgan aeroport {{convert|105|km2|abbr=}} maydonni egallaydi. Mamlakatning eng gavjum aeroporti hamda maydoni boʻyicha uchinchi oʻrinda turadi. Yaqin Sharqning eng gavjum aeroportlaridan biri. 1981-yilda ochilgan aeroport hozirda buzib tashlangan Qandara aeroporti oʻrnini egallagan va Saudiya Arabistoni asoschisi [[Abdulaziz ibn Abdurahmon as-Saud]] sharafiga nomlangan. Aeroportda Saudiya Qirollik harbiy-havo kuchlarining Qirol Abdulla aviabazasi ham joylashgan. Uning qirollik terminal va uchta operatsion yoʻlovchi terminali, xususan har yili [[Makka|Makkaga]] [[Haj|hajga]] boradigan [[musulmon]] ziyoratchilar uchun maxsus qurilgan Haj terminali faoliyat koʻrsatmoqda. Saudiya Arabistoni flagmani [[Saudia]] uchun eng yirik markaz va [[Flynas]] va [[Flyadeal]] milliy loukosterlar uchun operatsion baza boʻlib xizmat qiladi<ref name="KAIAinfoatGACA">[http://www.gaca.gov.sa/GACA/Airports/Default.aspx?aNo=1&aID=003&fID=305&cid=1&l=EN About KAIA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150910131918/https://www.gaca.gov.sa/GACA/Airports/Default.aspx?aNo=1&aID=003&fID=305&cid=1&l=EN|date=10 September 2015}} on the GACA website</ref>. == Tarixi == Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti qurilishidan oldin Jidda va uning atrofidagi hududlarga shaharning janubiy qismida joylashgan Qandara aeroporti xizmat koʻrsatgan. 1945-yilda qirol Abdulaziz va [[Franklin D. Roosevelt|Franklin Ruzvelt]] oʻrtasidagi uchrashuvdan soʻng qirollikka Jidda, [[Ar-Riyod]] va [[Dahron]] shaharlari oʻrtasida ishlaydigan Duglas DC-3 sovgʻa qilindi. 1946-yilda mamlakatning flagmani [[Saudia]] aeroportidan tashqarida tashkil etilgan va faoliyat yuritgan. Aviakompaniya Haj ziyoratchilari uchun shaharga dastlab Falastin mandatidagi Loddan, keyinroq esa boshqa mamlakatlardan ucha boshladi. Qurilish ishlari 1974-yilda boshlangan va 1980-yilda yakunlangan. Nihoyat, 1981-yilning 31-mayida aeroport 1981-yil aprel oyida rasman ochilganidan keyin xizmat koʻrsatishni boshlagan<ref name="KAIAinfoatGACA" />. Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti qurilgach, Qandara aeroporti buzib tashlangan<ref name=":1">{{Cite web |title=Saudia History |url=https://www.saudia.com/pages/experience/about-us/saudia-history |website=Saudia}}</ref> . == Terminallari == [[File:Haj terminal.jpg|thumb|Haj terminali]] [[File:King Abdulaziz International Airport - North Terminal 1.jpg|thumb|٘Shimoliy terminal]] [[File:King Abdulaziz International Airport - North Terminal 2.jpg|thumb|Shimoliy terminalning ichki qismi]] === Janubiy terminal === 1981-yilda ochilgan Janubiy terminal aeroportdagi birinchi yoʻlovchi terminallaridan biri boʻlib, dastlab [[Saudia]] milliy flagmani tomonidan foydalanilgan. Binoning meʼmoriy dizayni Amerika poytaxti Vashingtondagi Dalles xalqaro aeroporti namunasi boʻlib, chodirga oʻxshash tuzilmalarni oʻz ichiga olgan. Terminal binosi uchib kelish va ketish uchun alohida zallardan, teletraplar bilan jihozlangan darvozalardan iborat edi. 2007-yilda Saudiyaning [[Flynas]] va Sama loukosterlariga ham Janubiy terminaldan foydalanishga ruxsat berildi, keyinroq esa terminaldan foydalanishga Indoneziya flagmani Garuda [[Indoneziya|Indonesia]] va Saudiyaning yana bir arzon aviakompaniyasi Flyadealga ham ruxsat berildi. 40 yillik xizmatdan soʻng, 2020-yil 26-iyun kuni aeroportning [[Twitter]]’dagi rasmiy sahifasi orqali Janubiy terminal yopilishi va uning faoliyati yangi qurilgan 1-terminalga oʻtkazilishi eʼlon qilindi<ref>{{cite web |date=27 June 2020 |title=After 40 years of service, Jeddah bids farewell to its old airport |url=http://saudigazette.com.sa/article/594814/SAUDI-ARABIA/After-40-years-of-service-Jeddah-bids-farewell-to-its-old-airport |website=Saudigazette}}</ref><ref>{{Cite web |date=29 June 2020 |title=Jeddah's King Abdulaziz International Airport closes south terminal after 40-year saga |url=https://arab.news/gmfdp |access-date=23 February 2024 |website=Arab News |language=en}}</ref>. === Shimoliy terminal === Qirol Abdulaziz xalqaro aeroportining Shimoliy terminalidan asosan Saudiyadan tashqaridagi aviakompaniyalar foydalanadi. === Haj terminali === [[Jidda]] [[Makka]] shahriga yaqin boʻlgani sababli aeroportda yillik [[Haj]] marosimlarida ishtirok etuvchi ziyoratchilarni qabul qilish uchun qurilgan maxsus Haj terminali mavjud. Terminal bir vaqtning oʻzida 80 000 sayohatchiga xizmat koʻrsata oladi. Skidmore, Owings &amp;amp; Merrill LLP (SOM) meʼmorchilik shirkatining bangladesh-amerikalik muhandisi Fazlur Rahmonxon tomonidan ishlab chiqilgan terminal Geiger Berger Associates tarkibiga kirganda Horst Berger tomonidan ishlab chiqilgan chodirga oʻxshash tom tuzilishi bilan mashhur<ref name="GeigBerg">{{Veb manbasi |sarlavha=SOM's Hajj Terminal Wins AIA 25-Year Award |url=http://fabricarchitecturemag.com/articles/0510_nw3_terminal.html |nashriyot=fabricARCHITECTURE |qaralgan sana=2014-10-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141006114431/http://fabricarchitecturemag.com/articles/0510_nw3_terminal.html |arxivsana=6 October 2014}}</ref>. Har biri tirgaklarga osilgan oq rangli teflon qoplamali shisha tolali matodan yigirma bitta „chodir“ dan tashkil topgan oʻnta modul besh moduldan iborat ikkita blokga birlashtirilgan va bloklar orasidagi peyzajli savdo markazi bilan ajratilgan. [[Havoni konditsirlash|Konditsionerli]] binoda faqat bojxona, yuklarni tashish va shunga oʻxshash obyektlar joylashgan. „Terminalni qoʻllab-quvvatlash hududi“ deb nomlangan majmuaning katta qismi qishloq kabi ishlash uchun moʻljallangan, [[bozor]] va masjid bilan jihozlangan moslashuvchan, ochiq hududdir. Devor bilan oʻralmagan, bu hudud kuchli quyoshdan himoyalangan va tabiiy shamollatish imkonini beradi; shu sababli, baʼzilar uni yashil, ekologik toza bino deb hisoblashadi. Haj terminali 1983-yilda meʼmorchilik boʻyicha Ogʻa Xon mukofotiga sazovor boʻlgan. Hakamlar hay’atining fikriga koʻra, „tom yopish tizimining ajoyib va xayoliy dizayni bu ulkan makonni beqiyos nafislik va goʻzallik bilan qoplashning dahshatli muammosiga javob berdi“. == Yangi 1-terminal == 2019-yilda Qirol Abdulaziz xalqaro aeroportidagi yangi 1-terminalning yengil ochilishi boʻldi va bir qator ichki reyslar undan amalga oshirildi. Maydoni {{Convert|810,000|m2}} boʻlgan yangi terminal dunyodagi eng katta [[Aerovokzal|aeroport terminal]] binolaridan biri hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://saudigazette.com.sa/article/562438/SAUDI-ARABIA/Saudia-starts-second-phase-of-domestic-operation-from-new-Jeddah-airport |sarlavha=Saudia starts second phase of domestic operation from new Jeddah airport |sana=2019-03-31 |ish=Saudigazette |til=en |qaralgan sana=2019-07-01}}</ref>. Mehmonlar va yoʻlovchilar bir qator qulayliklardan bahramand boʻlishadi, jumladan, yangi zallar, {{Convert|18,000|m2}} markaziy bogʻ hududi va bino va avtoturargoh va temir yoʻl vokzalini bogʻlaydigan transport markazi<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=http://saudigazette.com.sa/article/549252/Opinion/Local-Viewpoint/Jeddahs-new-airport-a-delightful-song |sarlavha=Jeddah's new airport, a delightful song |muallif=Khal |ism=Abdu |sana=2018-12-02 |ish=Saudigazette |til=en |qaralgan sana=2019-07-01}}</ref>. Bundan tashqari, terminalda diametri {{Convert|10|m}}, balandligi {{Convert|14|m}} va suv sigʻimi million litr boʻlgan akvarium mavjud<ref name=":0" />. Shu bilan birga aeroportda 3732 nafar namozxonga moʻljallangan masjid barpo etilgan<ref name=":0" />. 2019-yil avgust oyida aeroport [[Saudia]] tomonidan amalga oshiriladigan bir qator xalqaro reyslarni yangi terminalga koʻchirishni boshladi<ref>{{Tweet manbasi|number=1159054520401440770|user=KAIAirport|title=المسافرين الكرام :يبدأ مطار الملك عبد العزيز الجديد ( الصالة رقم 1) اعتباراً من الجمعة المقبل 9 اغسطس 2019م ، تشغي…<!-- full text of tweet that Twitter returned to the bot (excluding links) added by TweetCiteBot. This may be better truncated or may need expanding (TW limits responses to 140 characters) or case changes. -->|date=7 August 2019}}</ref> va 18-noyabrda [[Etihad Airways|Etihad]] yangi terminalga koʻchgan Saudiya Arabistonidan roʻyxatdan oʻtmagan birinchi aviakompaniya boʻldi<ref>{{Tweet manbasi|number=1194183584514482176|user=KAIAirport|title=يبدأ #مطار_الملك_عبدالعزيز_الجديد (صالة رقم1) اعتباراً من الاثنين المقبل 18 نوفمبر 2019م. تشغيل 3 رحلات يومياً لش…<!-- full text of tweet that Twitter returned to the bot (excluding links) added by TweetCiteBot. This may be better truncated or may need expanding (TW limits responses to 140 characters) or case changes. -->|date=2019-11-12|access-date=2019-11-12|language=ar}}</ref>. 2024-yil avgust holatiga koʻra, 1-terminal Jiddaga keladigan parvoz operatsiyalarining katta qismini, taxminan 19 ta aviakompaniya, jumladan [[British Airways]], [[Emirates]] va [[Thai Airways]] aviakompaniyalarini boshqaradi. === Kengaytirish loyihasi === Yangi Qirol Abdulaziz xalqaro aeroportining uch bosqichli qurilishi 2006-yilda boshlangan va 2019-yilning oʻrtalarida rasmiy ochilishi rejalashtirilgan edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.jed-airport.com/en/about_new.php |sarlavha=King Abdulaziz International Airport Development Project |qaralgan sana=1 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150501220849/http://www.jed-airport.com/en/about_new.php |arxivsana=1 May 2015}}</ref>. Biroq, 2018-yildan boshlab [[Aeroport|aeroportga]] mahalliy reyslar qoʻnmoqda<ref>{{Veb manbasi |url=http://saudigazette.com.sa/article/543744 |sarlavha=More flights shifted to new Jeddah airport |sana=2018-09-18 |ish=Saudigazette |til=en |qaralgan sana=2018-12-23}}</ref>. Kengaytirishga yangi yoʻlovchi terminali binosi, balandligi 136 metr boʻlgan havo harakatini boshqarish minorasi (dunyodagi eng kattasi), aerodromning qattiq va asfaltlangan hududlari, yoritish, yonilgʻi tarmoqlari tizimlari, yoʻlovchilarni boshqarishning elektron tizimi va yangi yomgʻir suvi drenaj tarmogʻi. Shuningdek, yangi qurilgan qoʻllab-quvvatlash xizmatlari binosi va mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagi va aerodrom tizimlarini modernizatsiya qilish. Saudiya Arabistoni fuqaro aviatsiyasi bosh boshqarmasi GACA maʼlumotlariga koʻra, uch bosqich yiliga 30 million, 60 million va 80 million yoʻlovchiga bosqichma-bosqich oshirish bilan belgilanadi. Yangi aeroport 1-terminaliga Haramayn tezyurar temir yoʻl loyihasi tarmogʻi orqali kirish mumkin. Shahzoda Majid koʻchasi Al-Layt avtomagistrali bilan bogʻlanib, shimoldan janubga tez tranzit yoʻnalishini tashkil qiladi. == Boshqa imkoniyatlari == Saudiya Fuqaro aviatsiyasi bosh boshqarmasi aeroportda GACA angariga (364-bino) ega<ref>"[http://www.gaca.gov.sa/gacanew/Sectors/SectorDetails.aspx?aNo=0107&aID=005&fID=401&cid=1&No=25&l=AR&ST=SER Sectors – Safety & Economic Regulations > Contact Information] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120503225829/http://www.gaca.gov.sa/gacanew/Sectors/SectorDetails.aspx?aNo=0107&aID=005&fID=401&cid=1&No=25&l=AR&ST=SER |date=2012-05-03 }}." [[General Authority of Civil Aviation]]. Retrieved on 25 February 2012. „1- GACA HANGAR BLDG.364, KAIA, JEDDAH“ – [http://www.gaca.gov.sa/gacanew/Sectors/SectorDetails.aspx?aNo=0107&aID=005&fID=401&cid=1&No=25&l=AR&ST=SER Arabic] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20120503225829/http://www.gaca.gov.sa/gacanew/Sectors/SectorDetails.aspx?aNo=0107&aID=005&fID=401&cid=1&No=25&l=AR&ST=SER |date=2012-05-03 }}: „1- مبنى رقم 364 – مطار الملك عبد العزيز الدولي -جدة“</ref>. 1-terminal va Shimoliy terminal oʻrtasida yoʻlovchilarni tashish uchun Alstom tomonidan qurilgan avtomatlashtirilgan odamlarni koʻchirish qurilmasi (APM) mavjud. Saudiya Arabistoni Qirollik harbiy-havo kuchlari aeroport shimolida joylashgan Qirol Abdulla aviabazasida mavjud. [[Lockheed C-130 Hercules]] samolyotini boshqaradigan Qirollik harbiy-havo kuchlarining 8-qanotidagi 4, 16 va 20-sonli eskadronlar uni asosiy baza sifatida ishlatishadi<ref>{{cite web |title=Royal Saudi Air Force - Jeddah/Prince Abdullah Air Base (OEJN) |url=https://www.scramble.nl/planning/orbats/saudi-arabia/royal-saudi-air-force#OEJN368 |access-date=15 November 2023 |publisher=Scramble.nl}}</ref>. == Haramayn tezyurar temir yoʻl stansiyasi == 1-terminal Haramayn tezyurar temir yoʻl magistraliga {{Convert|3.75|km|mi|adj=on}} tarmoq liniyasi orqali ulangan. Aeroport terminali binosidagi stansiya Jidda shahri markaziga yaqinroq joylashgan Al-Sulymoniya-Jidda stansiyasidan farqlash uchun Aeroport-Jidda stansiyasi deb nomlandi. Islomiy muqaddas Makka va Madina shaharlari hamda Qirol Abdulla Iqtisodiy shahri bilan muntazam aloqalarni taʼminlaydi<ref>{{Cite web |title=AIRPORT - JEDDAH - HHR Portal |url=https://sar.hhr.sa/-/king-abdulaziz-international-airport# |access-date=2024-02-23 |website=sar.hhr.sa}}</ref>. == Uchish-qoʻnish yoʻlaklari == Aeroportga 16L/34R, 16C/34C va 16R/34L deb belgilangan uchta parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklari xizmat koʻrsatadi. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === {{Aeroport-yoʻnalishlar |[[Aegean Airlines]]|[[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite web|url=https://en.aegeanair.com/plan/low-fare-calendar/|title=Low Fare Calendar - Aegean Airlines|website=Aegean Airlines}}</ref> <!--+-->|[[Afriqiyah Airways]]|{{Flagicon|Lebanon}}Misrata<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283689/afriqiyah-airways-resumes-misurata-jeddah-service-in-1h19/ |title=Afriqiyah Airways resumes Misurata – Jeddah service in 1H19|publisher=Routesonline|access-date=9 September 2019}}</ref>, {{Flagicon|Libya}}Tripoli-Mitiga <!--+-->|[[Air Algérie]]|{{Flagicon|Algeria}}Jazoir <!--+-->|[[Air Arabia]]| [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en/flights-to-luxor-egypt|title=Flights to Luxor|website=airarabia.com}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Asyut<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280989/air-arabia-egypt-adds-assiut-jeddah-service-from-march-2019/|title=Air Arabia Egypt adds Assiut – Jeddah service from March 2019|website=routesonline.com}}</ref>, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]]<ref>{{cite web | url=https://www.airarabia.com/en | title=Air Arabia }}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Savhoj, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!--+-->|[[AirAsia X]] | '''Mavsumiy:''' [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]] <!--+-->|[[Air Astana]]|[[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite news |title=Air Astana Adds Jeddah Service From Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230705-kcoct23jed |access-date=5 July 2023 |work=AeroRoutes |date=5 July 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]]<ref>{{cite web |title=Air Astana Adds Shymkent – Jeddah Service From Sep 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240817-kcsep24citjed|website=Aeroroutes|access-date=17 August 2024}}</ref> <!--+-->|airblue, {{PAK}}|[[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|Pakistan}}Moʻlton, {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar <!--+-->|[[Air Cairo]]| [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/air-cairo-to-resume-luxor-jeddah-service|title=Air Cairo to resume Luxor-Jeddah service|website=aaco.org|date=24 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-smdec22spx|title=AIR CAIRO BEGINS GIZA SPHINX INTERNATIONAL SERVICE IN DEC 2022|website=aeroroutes.com|date=29 November 2022}}</ref>, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj <br /> '''Mavsumiy:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO NS23 EMBRAER E190 NETWORK – 12MAR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-sme90|website=aeroroutes.com|date=13 March 2023}}</ref> <!--+-->|[[Air China]]|'''Mavsumiy:''' [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]] <!--+-->|Air India |[[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]] <!--+--> |Air India Express<ref>{{cite web|url=https://www.airindiaexpress.com/where-we-fly/airports|title=Our Network|work=Air India Express|access-date=13 June 2024}}</ref> | {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/AviationAll_/status/1749393458098565360|title=Air India Express to launch Hyderabad-Jeddah flight from March 1|work=AviationAll|accessdate=22 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kannur<ref>{{cite web|url=https://english.mathrubhumi.com/news/kerala/jeddah-kannur-air-india-express-begins-service-1.8023202|title=Jeddah - Kannur Air India Express begins service|date=6 November 2022 }}</ref>, {{Flagicon|India}}Kojikode, {{Flagicon|India}}Mangalor<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240131-ixns24ixe|title=Air India Express Adds Mangalore - Jeddah in NS24|publisher=AeroRoutes|date=31 January 2024|accessdate=31 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruchirappalli<ref>{{cite news|title=Air India Express to launch Trichy-Jeddah service on June 12|url=https://travelbizmonitor.com/air-india-express-to-launch-start-tiruchy-jeddah-service-on-june-12/|quote=This flight will include a stopover in Mangaluru.|work=Travel Biz Momitor|date=6 June 2024|access-date=13 June 2024|language=en}}</ref> <!--+--> | [[Air Samarkand]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2558836/business-economy|title=Uzbekistan's Air Samarkand to operate regular flights to Saudi Arabia|website=Arab News|date=29 July 2024 }}</ref> <!--+--> | Air Senegal | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Senegal}}Dakar–Diass<ref>{{cite web |title=Air Senegal Schedules Jeddah late-January 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231213-hcjan24jed |website=Aeroroutes |access-date=14 December 2023}}</ref> <!--+-->|Air Sial, {{PAK}}|[[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|Pakistan}}Moʻlton, {{Flagicon|Pakistan}}Sialkot<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230411-pfjed?rq=Saudi%20Arabia|title=AIR SIAL ADDS JEDDAH SERVICE IN NS23}}</ref> <!--+-->|[[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]]<ref name="Anadolu">{{cite web |last1=Liu|first1=Jim|title=Turkish Airlines confirms AnadoluJet network transition from late-March 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288734/turkish-airlines-confirms-anadolujet-network-transition-from-late-march-2020/|website=Routesonline|access-date=14 January 2020}}</ref> <!--+--> | Akasa Air, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]<ref>{{cite web|title=Akasa Air Adds Jeddah from July 2024| url=https://www.akasaair.com/destinations| website=Akasa Air|accessdate=11 May 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Akasa Air Schedules Kochi – Jeddah May 2025 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250409-qpns25cokjed |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=10 April 2025}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web|title=Akasa Air Adds Jeddah from July 2024|url=https://www.akasaair.com/destinations|website=Akasa Air|accessdate=11 May 2024}}</ref> <!--+-->|AlMasria Universal Airlines, {{EGY}}|[[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!--+-->|[[Azerbaijan Airlines]]|[[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283744/azerbaijan-airlines-adds-regular-service-to-jeddah-in-s19/|title=Azerbaijan Airlines adds regular service to Jeddah in S19|publisher=Routesonline|access-date=9 September 2019}}</ref> <!--+-->|Azman Air, {{NGA}}|'''Mavsumiy:''' Kano ({{NGA}}) <!--+-->|Badr Airlines, {{SDN}}|{{Flagicon|Sudan}}Port Sudan <!--+-->|[[Batik Air Malaysia]]|[[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]]<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia Adds A330 Jeddah Service From August 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230626-odaug23jed |website=Aeroroutes |access-date=6 July 2023}}</ref> <!-- --> | Berniq Airways, {{LBY}} | {{Flagicon|Libya}}Bingʻozi, {{Flagicon|Libya}}Misrata, {{Flagicon|Libya}}Sabha, {{Flagicon|Libya}}Tripoli–Mitiga <!--+-->|Biman Bangladesh Airlines|[[Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], {{Flagicon|Bangladesh}}Silhet, {{Flagicon|Bangladesh}}Chittagong <!--+-->|[[Centrum Air]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://kun.uz/en/news/2023/04/04/private-airline-centrum-air-launches-flights-to-jeddah|title=Private airline Centrum Air launches flights to Jeddah}}</ref> <!--+-->|Citilink, {{IDN}}| '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Indonesia}}Banda Aceh<ref>{{cite web |title=Citilink Indonesia Layani Penerbangan Umrah Perdana dari Bandara SIM, Terbang Langsung ke Jeddah|url=https://dishub.acehprov.go.id/citilink-indonesia-layani-penerbangan-umrah-perdana-dari-bandara-sim-terbang-langsung-ke-jeddah/|website=dishub.acehprov|access-date=1 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Kediri<ref>{{cite news|url=https://radarkediri.jawapos.com/politik-pemerintahan/784883980/bupati-dhito-sebut-ada-tiga-rute-baru-pada-awal-agustus-di-bandara-dhoho-kediri-mana-saja|title=Citilink also ensures to open an umrah flight from Kediri to Jeddah, Saudi Arabia starting October 6|last=|first=|work=radarkediri.jawapos.com|publisher=|location=|access-date=21 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Makassar<ref>{{cite news|url=https://ujastour.id/citilink-hadir-di-makassar-terbang-tanpa-transit/ |title=Citilink Hadir di Makassar. Terbang Tanpa Transit|last=|first=|work=ujastour.id|publisher=|location=|access-date=2024-05-02}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Indonesia}}Palembang<ref name="Citilink"/>, {{Flagicon|Indonesia}}Solo<ref>{{cite web|url=https://bisnis.tempo.co/read/1197056/citilink-kini-layani-penerbangan-umrah-solo-jeddah| title=Citilink Kini Layani Penerbangan Umrah Solo-Jeddah|date=18 April 2019}}</ref> <!--+-->|Cyprus Airways|[[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220415-cyns22?rq=Saudi%20Arabia|title=CYPRUS AIRWAYS SUMMER 2022 NETWORK ADDITIONS}}</ref> <!--+-->|Daallo Airlines, {{SOM}}|{{Flagicon|Somalia}}Garove, {{Flagicon|Somaliland}}Hargeysa, {{Flagicon|Somalia}}Mogadisho <!--+-->|[[Egyptair]]| [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]], [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Weekly%20flights%20from%20Jeddah%20and%20Madinah.aspx|title=Weekly Flights from Jeddah and Madinah to Sharm Elsheikh|work=Egypt Air|date=9 June 2019}} {{Dead link|date=February 2020|bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!--+-->|[[Emirates]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!--+-->|Ethiopian Airlines|Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}) <!--+-->|[[Etihad Airways]]|[[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Al-Ayn xalqaro aeroporti|Al-Ayn]]<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Etihad Airways to operate scheduled flights from Al Ain to Jeddah during busy Ramadan period |url=https://www.etihad.com/en-ae/about-us/etihad-news/archive/2019/etihad-airways-to-operate-scheduled-flights-from-al-ain-to-jeddah-during-busy-ramadan-period/ |qaralgan sana=2023-08-14 |arxivsana=2019-05-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190513224145/https://www.etihad.com/en-ae/about-us/etihad-news/archive/2019/etihad-airways-to-operate-scheduled-flights-from-al-ain-to-jeddah-during-busy-ramadan-period/ }}</ref> <!--+--> | [[Eurowings]] | {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="aerotelegraph.com">{{Cite web|url=https://www.aerotelegraph.com/eurowings-und-flynas-starten-berlin-duell-nach-jeddah|title=Eurowings und Flynas starten Berlin-Duell nach Jeddah|website=AeroRoutes|date=5 March 2024 }}</ref><br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref>{{cite web |title=Eurowings NW25 Middle East Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250303-ewnw25me |website=Aeroroutes |access-date=3 March 2025}}</ref> <!--+-->|[[flyadeal]] | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276887/flyadeal-plans-abha-launch-in-feb-2018/|title=flyadeal plans Abha launch in Feb 2018}}</ref>, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref name="saudigazette.com.sa">{{cite web|url=http://saudigazette.com.sa/article/520199/BUSINESS/flyadeal-launches-new-routes-to-Dammam-and-Al-Qassim|title=flyadeal launches new routes to Dammam and Al-Qassim|date=24 October 2017}}</ref>, [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Hail]], [[Al-Ahsa xalqaro aeroporti|Hufuf]], [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250429-f3jun25hbe|title=FLYADEAL ADDS JEDDAH – ALEXANDRIA SERVICE IN JUNE 2025|website=Aeroroutes.com|date=29 April 2025|accessdate=29 April 2025|language=en-CA}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web|url=https://simpleflying.com/notable-airline-routes-65//|title=The Most Notable New Airline Routes This Week|date=29 November 2022 }}</ref>, [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]]<ref>{{cite web|title=Flyadeal Plans Karachi mid-1Q25 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241230-f31q25khi|website=Aeroroutes|access-date=30 December 2024}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref name="F3">{{cite web |title=Flyadeal Schedules New Routes From Jeddah In Mar/Apr 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220331-f3jed |website=Aeroroutes |access-date=31 March 2022}}</ref>, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]]<ref name="saudigazette.com.sa"/>, {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241107-f3nw24hmb|title=Flyadeal Adds Jeddah – Sohag Service From Nov 2024|publisher=AeroRoutes|date=7 November 2024|accessdate=30 December 2024}}</ref>, [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]]<ref>{{cite web|url=https://www.flyadeal.com/en/press/flyadeal-brings-affordable-air-travel-to-tabuk|title=flyadeal brings affordable air travel to Tabuk|work=Flyadeal.com |access-date=18 July 2018}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=flyadeal Adds Jeddah – Tashkent in late-Nov 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241125-f3nov24tas |access-date=25 November 2024 |work=AeroRoutes |date=25 November 2024 |language=en-CA}}</ref><br />'''Mavsumiy:''' [[Sarayevo xalqaro aeroporti|Sarayevo]]<ref>{{cite web | url=https://flyingbosnian.blogspot.com/2024/02/flyadeal-to-start-jeddah-sarajevo.html | title=Bosnia and Herzegovina Aviation News : ✈Flyadeal to start Jeddah-Sarajevo flights | date=23 February 2024}}</ref> <!--+-->|[[flydubai]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!--+--> | Fly Jinnah, {{PAK}} | [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]] <!--+-->|[[Flynas]] |[[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Adana Şakirpaşa Aeroporti|Adana]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="indiatimes1">{{cite news|url=https://bangaloremirror.indiatimes.com/bangalore/others/starting-next-month-fly-to-3-new-international-destinations/articleshow/73881304.cms|title=Starting next month, fly to 3 new international destinations|access-date=4 February 2020|date=2 February 2020|publisher=Bangalore Mirror}}</ref>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref name="flynaskg">{{cite news |title=flynas Adds Jeddah – Kyrgyzstan Routes in 3Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230627-xy3q23kg |access-date=28 June 2023 |work=AeroRoutes |date=28 June 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name=XYS20>{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289864/flynas-s20-network-expansion/|title=flynas S20 Network Expansion|publisher=Routesonline|date=26 February 2020}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|url=https://www.arabnews.com/node/2189191/corporate-news|title=flynas: 6 daily flights to Doha from Riyadh, Jeddah from Nov. 20|date=27 October 2022 }}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], {{Flagicon|Iraq}}Erbil<ref>{{cite web|url=http://www.rudaw.net/english/kurdistan/190320182|title=First international flight lands at Erbil airport from Saudi after ban lifted}}</ref>, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite press release|url=https://www.zawya.com/en/press-release/companies-news/flynas-operates-weekly-direct-flights-to-sphinx-international-airport-in-egypt-from-riyadh-and-jeddah-d9kt35yq?amp=1|title=Flynas operates weekly direct flights to Sphinx International Airport in Egypt from Riyadh and Jeddah|work=[[Zawya]]|date=26 May 2023|access-date=26 May 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Hatay, [[Al-Ahsa xalqaro aeroporti|Hufuf]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=flynas W19 network expansion |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286340/flynas-w19-network-expansion/ |website=Routesonline |access-date=13 September 2019}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220623-xyaug22saw|title=FLYNAS TO RESUME JEDDAH – ISTANBUL SERVICE FROM AUGUST 2022|publisher=Aeroroutes|access-date=24 June 2022}}</ref>, {{Flagicon|Algeria}}Jazoir, [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], Kano ({{NGA}}), [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="flynasALATAS">{{cite news |title=flynas Adds A330 Central Asia Service From Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230726-xysep23alatas |access-date=26 July 2023 |work=AeroRoutes |date=26 July 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref>https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6978229285673152512/ {{Self-published source|date=August 2022}}</ref>, [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web |title=flynas expands seasonal European network from Jeddah and Riyadh |url=https://centreforaviation.com/news/flynas-expands-seasonal-european-network-from-jeddah-and-riyadh-1131934 |website=CAPA |access-date=21 April 2022}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220905-xysep22tas | title=Flynas Schedules Tashkent Launch in mid-Sep 2022 }}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]], {{Flagicon|Sudan}}Xartum (toʻxtatilgan), {{Flagicon|Saudi Arabia}}Yanbu<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271147/flynas-adds-new-domestic-routes-in-late-jan-2017/|title=flynas adds new domestic routes in late-Jan 2017}}</ref>, [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="flynaskg" /><br />'''Mavsumiy:''' [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name=XYS20/>, [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|India}}Kojikode<ref name="flynasToTBS">{{cite news|title=Saudi Arabia's Flynas launches flights to Tbilisi from June|url=http://agenda.ge/news/99048/eng|access-date=18 April 2018|work=agenda.ge|date=13 April 2018|archive-date=2018-06-12|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612140705/http://agenda.ge/news/99048/eng|url-status=dead}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Makasar, {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo, {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web |title=flynas expands seasonal European network from Jeddah and Riyadh |url=https://centreforaviation.com/news/flynas-expands-seasonal-european-network-from-jeddah-and-riyadh-1131934 |website=CAPA |access-date=21 April 2022}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|Austria}}Zalaburg<ref name="auto2">{{cite web|url=https://www.flynas.com/en/booking-flynas/flight-schedule|title=flynas Flight Schedule|website=flynas.com|date=26 February 2021|qaralgan sana=2023-08-14|arxivsana=2023-05-31|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230531171636/https://www.flynas.com/en/booking-flynas/flight-schedule}}</ref> <!--+-->|Garuda Indonesia| [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]] <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Indonesia}}Banda Acheh, {{Flagicon|Indonesia}}Banjarmasin, {{Flagicon|Indonesia}}Kertajati<ref>{{cite news|url=https://www.kompas.id/baca/english/2023/08/06/en-garuda-indonesia-kini-layani-penerbangan-umrah-reguler-di-bandara-kertajati |title=Garuda Indonesia Now Serves Regular Umrah Flights at Kertajati Airport|work=[[Kompas]]|access-date=2023-08-06}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Makasar, {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Indonesia}}Padang, {{Flagicon|Indonesia}}Palembang, {{Flagicon|Indonesia}}Solo, {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, {{Flagicon|Indonesia}}Yogyakarta-Xalqaro<ref>{{cite news|url=https://www.krjogja.com/ekonomi/read/514065/mulai-12-agustus-2023-garuda-indonesia-terbangi-yia-jeddah-dan-madinah |title=Mulai 12 Agustus 2023, Garuda Indonesia Terbangi YIA-Jeddah dan Madinah|last=|first=|work=Traveldetik|publisher=|location=|access-date=2023-06-23}}</ref> <!--+-->|Gulf Air, {{BHR}}|[[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!--+-->|[[IndiGo]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]<ref>{{cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/indigo-announces-6-new-international-routes-see-list-of-daily-flights-10622011.html|title=IndiGo announces six new international routes|work=[[Moneycontrol]]|date=19 May 2023|access-date=16 June 2023|language=en}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite news|title=Effective 2 March, IndiGo will start non-stop flights between Hyderabad and Jeddah|url=https://mobile.twitter.com/ArenaJet/status/1624226035918319617?cxt=HHwWgsDRnay-tIotAAAA|work=JetArena|date=11 February 2023|access-date=11 February 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.goindigo.in/|website=IndiGo|access-date=25 March 2023}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]] <!--+-->|Iran Air, {{IRN}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Iran}}Ahvoz, {{Flagicon|Iran}}Ardabil, {{Flagicon|Iran}}Bandar-Abbos, {{Flagicon|Iran}}Birjand, {{Flagicon|Iran}}Bushehr, {{Flagicon|Iran}}Goʻrgon, {{Flagicon|Iran}}Hamadon, [[Isfahon Shahid Beheshti xalqaro aeroporti|Isfahon]], {{Flagicon|Iran}}Kirmon, [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]], {{Flagicon|Iran}}Qeshm, {{Flagicon|Iran}}Rasht, {{Flagicon|Iran}}Sari, [[Tabriz xalqaro aeroporti|Tabriz]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]], {{Flagicon|Iran}}Urmiya, {{Flagicon|Iran}}Yazd, {{Flagicon|Iran}}Zohidon, {{Flagicon|Iran}}Zanjon, [[Sheroz xalqaro aeroporti|Sheroz]] <!--+-->|Iraqi Airways|'''Mavsumiy:''' [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], {{Flagicon|Iraq}}Basra, {{Flagicon|Iraq}}Erbil, [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]], {{Flagicon|Iraq}}Sulaymoniya<ref>{{cite web|url=https://www.flightradar24.com/data/aircraft/yi-asa|title=Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map|website=Flightradar24}}</ref> <!--+-->|[[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!--+-->|[[Jordan Aviation]]|[[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]] <!-- -->|Jubba Airways, {{SOM}}|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], {{Flagicon|Somalia}}Galkayo <!--+-->|[[Kam Air]] |[[Kobul aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278034/kam-air-adds-kandahar-jeddah-from-late-march-2018/|title=Kam Air adds Kandahar – Jeddah from late-March 2018}}</ref>, [[Qandahor xalqaro aeroporti|Qandahor]] <!--+-->|Kuwait Airways| [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!--+-->|Libyan Airlines|{{Flagicon|Libya}}Bingʻozi, {{Flagicon|Libya}}Tripoli-Mitiga <!--+-->|Libyan Wings|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Libya}}Tripoli-Mitiga <!--+-->|Lion Air, {{IDN}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Indonesia}}Batam<ref>{{cite news|url=https://en.tempo.co/read/1745483/lion-air-opens-direct-umrah-flight-from-yogyakarta-to-saudi-arabia |title=Lion Air Opens Direct Umrah Flight from Yogyakarta to Saudi Arabia|last=|first=|work=Tempo.co|publisher=|location=|access-date=2023-07-07}}</ref>, [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|Indonesia}}Kertajati, {{Flagicon|Indonesia}}Makasar, {{Flagicon|Indonesia}}Padang, {{Flagicon|Indonesia}}Pekanbaru<ref>{{cite web|url=https://www.goriau.com/berita/riau/lion-air-buka-penerbangan-langsung-dari-pekanbaru-ke-madinah.html|title=Lion Air Buka Penerbangan Langsung dari Pekanbaru ke Madinah|date=27 September 2017}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Semarang<ref>{{Cite web|url=https://www.kompas.id/baca/nusantara/2023/07/15/layani-jemaah-umrah-penerbangan-langsung-dari-jateng-ke-arab-saudi-segera-dibuka|title=Layani Jemaah Umrah, Penerbangan Langsung dari Jateng ke Arab Saudi Segera Dibuka|date=11 July 2023|website=Kompas.id}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Solo, {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, {{Flagicon|Indonesia}}Yogyakarta-Xalqaro<ref>{{cite news|url=https://en.tempo.co/read/1745483/lion-air-opens-direct-umrah-flight-from-yogyakarta-to-saudi-arabia |title=Lion Air Opens Direct Umrah Flight from Yogyakarta to Saudi Arabia|last=|first=|work=Tempo.co|publisher=|location=|access-date=2023-07-07}}</ref> <!--+-->|[[Malaysia Airlines]]|[[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]]<br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Malaysia}}Alor Setar, {{Flagicon|Malaysia}}Joxor-baru<ref>{{cite web|url=http://www.theedgemarkets.com/article/malaysia-airlines-starts-hajj-charter|title=Malaysia Airlines starts Hajj charter|date=24 July 2017|website=The Edge Markets}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Kuala Terengganu, {{Flagicon|Malaysia}}Penang <!--+-->|Max Air, {{NGA}}|'''Mavsumiy:''' Kano ({{NGA}}) <!--+-->|[[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!--+-->|Nesma Airlines, {{EGY}}| [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Hail]]<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/270034/nesma-airlines-expands-hail-service-in-nov-2016/|title=Nesma Airlines expands Hail service in Nov 2016}}</ref> <!--+-->|[[Nile Air]] | [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref name="Nile"/>, {{Flagicon|Egypt}}Asyut<ref name="Nile">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282170/nile-air-adds-jeddah-from-dec-2018/|title=Nile Air adds Jeddah from Dec 2018|publisher=RoutesOnline|date=26 December 2018|access-date=26 December 2018}}</ref>, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref name="Nile"/> <!--+-->|Oman Air| [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!--+-->|Pakistan International Airlines|[[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|Pakistan}}Moʻlton, {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar, {{Flagicon|Pakistan}}Sialkot <!--+-->|[[Pegasus Airlines]] |[[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref>{{cite web|title=PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-pcns23|website=aeroroutes.com|date=18 April 2023}}</ref> <!--+-->|[[Qanot Sharq]] | [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]]<ref>{{cite news |title=Qanot Sharq Airlines launches regular flights between Bukhara and Jeddah |url=https://kun.uz/en/news/2024/02/07/qanot-sharq-airlines-launches-regular-flights-between-bukhara-and-jeddah |access-date=7 February 2024 |work=Kun.uz |date=7 February 2024 |language=en}}</ref>, [[Fargʻona xalqaro aeroporti|Fargʻona]]<ref>{{cite news |title=Qanot Sharq Begins Ferghana – Jeddah From Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231127-hhnw23fegjed |access-date=28 November 2023 |work=AeroRoutes |date=28 November 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://www.jeddah-airport.com/airlines/qanot-sharq|title=Qanot Sharq at Jeddah}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!--+-->|[[Qatar Airways]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|url=https://www.reuters.com/world/qatar-saudi-arabia-resume-direct-flights-2021-01-09/|title=Qatar and Saudi Arabia to resume direct flights|date=9 January 2021|website=Reuters}}</ref> <!--+-->|Royal Air Maroc, {{MAR}}|{{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<br /> '''Mavsumiy:''' [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]] <!--+-->|Royal Brunei Airlines|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan <!--+-->|[[Royal Jordanian]]|[[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]] <!--+-->|SalamAir, {{OMN}}| [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], {{Flagicon|Oman}} [[Suhor]]<ref>{{cite web|url=https://www.zawya.com/en/business/aviation/salamair-launches-suhar-jeddah-flights-vl7j2o63?amp=1|title=SalamAir launches Suhar-Jeddah flights}}</ref> <!--+-->|[[Saudia]]|[[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Al-Baha mahalliy aeroporti|Al-Baha]], [[Al-Jouf aeroporti|Al-Jouf]], [[Shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Al-Ula]], [[Al-Vaj mahalliy aeroporti|Al-Vaj]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]], [[Schiphol|Amsterdam]], [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/268498/saudia-adds-regular-ankara-service-from-nov-2016/|title=Saudia adds regular Ankara service from Nov 2016|publisher=routesonline|access-date=22 August 2016}}</ref>, [[Arar mahalliy aeroporti|Arar]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web | url=https://airlinegeeks.com/2022/08/07/saudia-set-to-operate-year-round-barcelona-flights/|title=Saudia set to launch year-round flights to Barcelona|publisher=Airline Geeks|date=7 August 2022|accessdate=11 August 2022 }}</ref>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]]<ref>{{cite web|url=http://www.arabnews.com/node/1181211/saudi-arabia/|title=Saudi Airlines to operate regular Baghdad route late October|date=21 October 2017 |publisher=Arab News|access-date=24 October 2017}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=http://en.people.cn/n3/2022/0217/c90000-9959015.html |title=Saudi flag carrier announces to launch 10 new global destinations, including Beijing - People's Daily Online |publisher=En.people.cn |date=2022-02-17 |accessdate=2022-05-12}}</ref>, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]], [[Bisha mahalliy aeroporti|Bisha]], [[Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Davadmi mahalliy aeroporti|Davadmi]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite tweet|number=1347924839705812992|user=Saudi_Airlines|title=سافر مع #الخطوط_السعودية من #جدة و #الرياض إلى #الدوحة ابتداءً من يوم الإثنين الموافق 11/1/2021 Fly with #SAUDIA…<!-- full text of tweet that Twitter returned to the bot (excluding links) added by TweetCiteBot. This may be better truncated or may need expanding (TW limits responses to 140 characters) or case changes. --> |date=9 January 2021}}</ref>, [[Julius Nyerere xalqaro aeroporti|Dorussalom]]<ref>{{cite web |title=Saudia Adds Dar es Salaam Service in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230124-svdar |website=Aeroroutes |access-date=24 January 2023}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Hail]], [[Al-Ahsa xalqaro aeroporti|Hufuf]], [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|Algeria}}Jazoir, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|Djibouti}}Jibuti<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230410-svjib|title=SAUDIA ADDS DJIBOUTI SERVICE FROM JUNE 2023|publisher=AeroRoutes|date=9 April 2023|accessdate=9 April 2023}}</ref>, [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], Kano ({{NGA}}), [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref name="SaudiaCCJ1">{{cite web |url=https://english.manoramaonline.com/districts/kozhikode/2018/11/15/karipur-airport-saudia-wide-body-planes.html | title=Saudi Airlines to operate wide-body planes from Kozhikode from Dec 3|publisher= Manorama Online| access-date=2018-11-15}}</ref><ref name="SaudiaCCJ2">{{cite news |url=https://www.thehindu.com/news/cities/kozhikode/saudia-to-operate-wide-bodied-aircraft-from-december/article25488613.ece | title=Saudia to operate wide-bodied aircraft from December|work= The Hindu| date=13 November 2018| access-date=2018-11-13}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|India}}Laknau, [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], [[Velana xalqaro aeroporti|Malè]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], {{MUS}}, [[Manchester aeroporti|Manchester]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Pakistan}}Moʻlton<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/270879/saudia-plans-multan-launch-in-april-2017/|title=Saudia plans Multan launch in April 2017}}</ref>, [[Najron mintaqaviy aeroporti|Najron]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]], [[Neom koʻrfazi aeroporti|Neom]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230515-svaug23pkx|title=Saudia Schedules August Beijing Launch|website=Aeroroutes|date=15 May 2023}}</ref>, {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar, {{Flagicon|Sudan}}Port Sudan (toʻxtatilgan)<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/271090/saudia-plans-port-sudan-launch-in-s17/|title=Saudia plans Port Sudan launch in S17}}</ref>, {{Flagicon|Saudi Arabia}}Qaysuma, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Gurayat mahalliy aeroporti|Qurayyat]], [[Rafha mahalliy aeroporti|Rafha]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]], [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220615-svaug22icn|title=SAUDIA OPENS SEOUL BOOKINGS FOR MID-AUGUST 2022 LAUNCH|website=AeroRoutes|date=15 June 2022}}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], {{Flagicon|Tunisia}}Tunis, [[Turaif mahalliy aeroporti|Turaif]], {{Flagicon|USA}}Vashington–Dalles, [[Vodiy ad-Davosir mahalliy aeroporti|Vodiy ad-Davosir]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg-O. R. Tambo<ref>{{cite web |title=Saudia NW23 International Service Adjustment – 06AUG23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230807-svnw23intl |website=Aeroroutes |access-date=7 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|Sudan}}Xartum (toʻxtatilgan), [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]], [[Sharura mahalliy aeroporti|Sharura]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Adana Şakirpaşa Aeroporti|Adana]], [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Morocco}}Agadir, {{Flagicon|Algeria}}Annoba, {{Flagicon|Indonesia}}Batam, {{Flagicon|Algeria}}Gardaya, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Indonesia}}Makasar, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288651/saudia-resumes-jeddah-malaga-service-in-s20/|title=Saudia resumes Jeddah – Malaga service in S20|website=Routesonline|access-date=16 March 2020}}</ref>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]], {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Algeria}}Qusantina, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]], {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230117-svzrh|title=SAUDIA REVISES 1Q23 JEDDAH – ZURICH OPERATIONS}}</ref>, {{Flagicon|Algeria}}Vahron <!--+-->|[[SCAT Airlines]]|[[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=SCAT adds Saudi Arabia service in W19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287312/scat-adds-saudi-arabia-service-in-w19/ |website=Routesonline |access-date=4 November 2019}}</ref> <!--+-->|Scoot, {{SGP}}|[[Changi aeroporti|Singapur]] <!--+-->|SereneAir, {{PAK}}|[[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar <!--+-->|[[Somon Air]]|[[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]]<ref name="SZ_MiddleEast">{{cite news |title=Somon Air 1Q24 Khudzhand – Middle East Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240116-sz1q24lbd |access-date=17 January 2024 |work=AeroRoutes |date=16 January 2024 |language=en-CA}}</ref> <!--+-->|SpiceJet, {{IND}}| [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|title=SpiceJet's Flight Schedules and Network|url=https://corporate.spicejet.com/Schedules.aspx|website=[[SpiceJet]]|access-date=19 June 2023}}</ref> <!--+-->|[[Sudan Airways]]|{{Flagicon|Sudan}}Port Sudan (toʻxtatilgan) <!--+-->|Syrian Air| [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]](toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |title=Rebels said to enter Damascus as army reportedly abandons airport |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/rebels-said-to-enter-damascus-as-army-reportedly-abandons-airport/ |access-date=10 December 2024 |work=www.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel |date=8 December 2024}}</ref> <!--+-->|Tarco Aviation, {{SDN}}|{{Flagicon|Sudan}}Port Sudan (toʻxtatilgan) <!--+-->|[[Thai Airways]]|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Thailand}}Hat Yai, {{Flagicon|Thailand}}Narathiwat <!--+--> | Transavia, {{FRA}} | {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240626-tonw24jed |title=TRANSAVIA FRANCE SCHEDULES JEDDAH DEC 2024 LAUNCH |publisher=2024-06-26}}</ref>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name="TO">{{cite web |title=Transavia France NW25 Saudi Arabia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250418-tonw25sa |website=Aeroroutes |access-date=18 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|France}}Parij–Orly<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240626-tonw24jed |title=TRANSAVIA FRANCE SCHEDULES JEDDAH DEC 2024 LAUNCH |publisher=2024-06-26}}</ref>, {{Flagicon|France}}Tuluza<ref name="TO"/> <!--+-->|Tunisair|{{Flagicon|Tunisia}}Tunis <!--+-->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!--+--> | US-Bangla Airlines | [[Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite web |title=US-Bangla Airlines Schedules Dhaka – Jeddah August 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240513-bsaug24jed |website=Aeroroutes |access-date=13 May 2024}}</ref> <!--+-->|[[Utair]]|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Russia}}Magas <!--+-->|[[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]|[[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/280100/uzbekistan-airways-adds-2-routes-from-late-oct-2018/|title=Uzbekistan Airways adds 2 routes from late-Oct 2018}}</ref> <!--+-->|[[Wizz Air]]<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-signals-saudi-expansion-with-20-new-routes | title=Wizz Air signals Saudi expansion with 20 new routes }}</ref>| [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Gatvik aeroporti|London—Gatvik]]<ref>{{cite web |title=Wizz Air is to start serving Jeddah in Saudi Arabia from Gatwick|url=https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-to-start-saudi-service-from-gatwick|website=travelweekly|access-date=9 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Wizz Air to base first ever A321XLR at Gatwick for launch of direct Jeddah route|url=https://airlinergs.com/wizz-air-to-base-first-ever-a321xlr-at-gatwick-for-launch-of-direct-jeddah-route/|website=airlinergs|access-date=9 September 2024|arxivsana=2025-11-12|arxivurl=https://web.archive.org/web/20251112065456/https://airlinergs.com/wizz-air-to-base-first-ever-a321xlr-at-gatwick-for-launch-of-direct-jeddah-route/}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]] <!--+-->|Yemenia|{{Flagicon|Yemen}}Adan, {{Flagicon|Yemen}}Sayun}} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|Aerotranscargo, {{MDA}}|{{Flagicon|Hong Kong}}Hong Kong, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.atc-md.aero/|website=[[Aerotranscargo]]}}</ref> <!--+-->|[[Air France|Air France Cargo]]|[[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|Hong Kong}}Hong Kong, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]] <!--+-->|DHL Aviation, {{DEU}}|[[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!--+-->|Ethiopian Airlines Cargo, {{ETH}}|Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}})<ref>[http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/schedule.aspx ET cargo schedule] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140411143040/http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/schedule.aspx |date=11 April 2014 }}. Ethiopianairlines.com.</ref> <!--+-->|Lufthansa Cargo, {{DEU}}|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!--+-->|[[Qatar Airways#Yuk| Qatar Airways Cargo]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!--+-->|[[Saudia Cargo]]|Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Schiphol|Amsterdam]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{cite web|url=https://www.saudiacargo.com/NETWORK-FLEET/NETWORK.aspx|title=Sauda Cargo network|access-date=1 February 2022|archive-date=1 February 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220201070905/https://www.saudiacargo.com/NETWORK-FLEET/NETWORK.aspx|url-status=dead}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|Hong Kong}}Hong Kong, {{Flagicon|India}}Kojikode, {{Flagicon|Netherlands}}Maastrixt/Aaxen, Lagos ({{NGA}}), {{Flagicon|India}}Laknau, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York-JFK]]<ref>{{cite web|url=http://airlineroute.net/2015/09/23/svc-jfk-sep15/|title=Saudia Cargo Resumes New York Service from Sep 2015|publisher=Airlineroute.net|date=23 September 2015|access-date=23 September 2015}}</ref>, {{Flagicon|Chad}}Njamena, {{Flagicon|Sudan}}Xartum, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg-O. R. Tambo, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!--+-->}} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1979-yil noyabr oyida Pokiston xalqaro havo yoʻllari 740-reysi, Boeing 707 samolyoti havoga koʻtarilgandan soʻng, bortda yongʻin boshlanganida qulab tushdi. Omon qolganlar yoʻq edi. * 1986-yilda bir guruh eronlik ziyoratchilar sumkasida C4 portlovchi moddalari bilan ushlangan. Portlovchi moddalar Eron hukumati tomonidan qoʻyilgan; ular portlovchi moddalarning koʻp odamlarni oʻldirishini xohlashdi. Ziyoratchilar portlovchi moddalar haqida hech narsa bilmasliklarini aytishdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://en.radiofarda.com/a/amid-new-revelations-1986-hajj-terror-plot-must-finally-be-fully-investigated/29574827.html |sarlavha=Amid New Revelations, 1986 Hajj Terror Plot Must Finally Be Fully Investigated |nashriyot=En.radiofarda.com |sana=2018-10-31 |qaralgan sana=2022-05-12}}</ref>. * 1991-yil 6-fevralda [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari|Amerika Qoʻshma Shtatlari Havo kuchlarining]] Boeing KC-135 Stratotanker KC-135 samolyotining toʻrtta dvigatelidan ikkitasi ishdan chiqqan, qoʻnish vaqtida ikkita shinasi yorilib ketganidan keyin bazaga favqulodda qoʻnishni amalga oshirdi. * 1991-yil 11-iyulda Nigeria Airways 2120-reysi Duglas DC-8-61 samolyoti kabinadagi bosim bilan bogʻliq muammolarga duch keldi, soʻngra qoʻnish moslamasining ishdan chiqishi tufayli yongʻin chiqdi. Uchuvchilar aeroportga qaytishga harakat qilishgan, biroq yetib bora olmagan va samolyot halokatga uchragan, natijada barcha 247 yoʻlovchi va 14 ekipaj halok boʻlgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19910711-0 |sarlavha=Nationair Flight 2120 accident |nashriyot=Aviation-safety.net |qaralgan sana=16 March 2010}}</ref>. * 2004-yil 1-martda Pokiston xalqaro havo yoʻllari 2002-reysi, Airbus A300 B4-200 samolyoti parvoz paytida ikkita shinani yorib yubordi. Shinaning boʻlaklari dvigatellar tomonidan yutilib, dvigatellar yonib ketishiga olib keldi va parvoz toʻxtatildi. Dvigatel va chap qanotning jiddiy shikastlanishi samolyotning hisobdan chiqarilishiga olib keldi. Barcha 261 yoʻlovchi va 12 ekipaj aʼzosi tirik qolgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20040301-0 |sarlavha=PIA Flight 2002 accident |nashriyot=Aviation-safety.net |qaralgan sana=16 March 2010}}</ref>. == Yana qarang == * [[Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati]] * [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti]] == Manbalar == <references responsive="1"></references> == Havolalar == {{commons category-inline|King Abdulaziz International Airport}} * {{Rasmiy sayt}} * [https://kingkhalidairport.com/ Unofficial website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20250321062124/https://kingkhalidairport.com/ |date=2025-03-21 }} * Information on the GACA website for the [https://web.archive.org/web/20110719183215/http://www.gaca.gov.sa/GACA/Department/default.aspx?aNo=0101&No=25&aID=005&fID=401&cID=1&l=EN King Abdulaziz Int.] [https://web.archive.org/web/20110719183215/http://www.gaca.gov.sa/GACA/Department/default.aspx?aNo=0101&No=25&aID=005&fID=401&cID=1&l=EN Airport Development Project (KADP)] * {{GCM|OEJN}} {{Portalbar|Saudiya Arabistoni|Aviatsiya}} {{Saudiya Arabistoni aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:1981-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni aeroportlari]] [[Turkum:Webarxiv andozasi wayback havolalari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] 7f46uv9bg7vn2aqj3in232fu24cc033 0 962628 6304610 6270550 2026-10-10T15:23:06Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304610 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Izmir Adnan Menderes aeroporti | nativename = {{small|''{{lang|tr|İzmir Adnan Menderes Havalimanı}}''}} | nativename-a = | nativename-r = | image = TAV Airports Holding logo.svg | image-width = 125 | image2 = Adnan Menderes Airport International Terminal.jpg | image2-width = 250 | IATA = ADB | ICAO = LTBJ | pushpin_map = Turkiya | pushpin_mapsize = 200 | pushpin_mark = Airplane_silhouette.svg | pushpin_label = ADB | pushpin_map_caption = Aeroportning Turkiya xaritasidagi joylashuvi | type = Public | owner = Davlat aeroportlari bosh boshqarmasi (DHMİ) | operator = TAV Airports | city-served = [[Izmir]], [[Turkiya]] | location = Gʻoziamir , [[Izmir]] | opened = 1987 | hub = * Corendon Airlines<ref>{{cite web|url=https://www.corendonairlines.com/en/izmir_2019|title=Corendon Airlines Starts Izmir Flights in 2019 Season|date=2 October 2018|website=corendonairlines.com}}</ref> * Pegasus Airlines * SunExpress | focus_city = * [[Turkish Airlines]] | elevation-f = 412 | elevation-m = 126 | coordinates = {{coord|38|17|26|N|027|09|19|E|region:TR_type:airport|display=inline,title}} |latd=38|latm=17|lats=26|latNS=N|longd=027|longm=09|longs=19|longEW=E | website = [http://www.adnanmenderesairport.com/ adnanmenderesairport.com] | metric-rwy = Y | r1-number = 16R/34L | r1-length-f = 10,630 | r1-length-m = 3,240 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 16L/34R | r2-length-f = 10,630 | r2-length-m = 3,240 | r2-surface = Kompozit | stat-year = 2017 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 12,823,701 | stat2-header = Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 16-17 | stat2-data = {{increase}}6% | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 89,921 | stat4-header = Parvozlar sonining oʻzgarishi 16-17 | stat4-data = {{increase}}4% | footnotes = Manba: [[Yevronazorat|Yevronazoratdagi]] Aeronavtika axborot nashri Turkiya<ref name="AIP">[http://www.ead.eurocontrol.int/publicuser/protect/pu/main.jsp EAD Basic]. Ead.eurocontrol.int. Retrieved on 2011-08-01.</ref><br />Yoʻlovchilar oqimi, ACI Yevropa<ref>{{cite web|url=http://pr.euractiv.com/files/pr/Airport%20Traffic%20Report%20-%20December%20Q4%20%20Full%20Year%202015.pdf|title=ACI EUROPE Airport Traffic Report. December, Q4 and Full Year 2015|access-date=28 August 2016}}</ref> }} '''Izmir Adnan Menderes aeroporti''' {{Airport codes|ADB|LTBJ}} ({{Lang-tr|İzmir Adnan Menderes Havalimanı}}) [[Turkiya|Turkiyaning]] [[Izmir]] va uning atrofidagi [[Izmir (viloyati)|viloyatning]] aksar qismiga xizmat koʻrsatadigan xalqaro aeroportdir. U Turkiyaning sobiq bosh vaziri Adnan Menderes sharafiga nomlangan. == Tavsifi == Izmirning asosiy aeroporti shahar markazidan {{Convert|18|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda, Gʻoziamir tumanida [[Muğla viloyati|Mugʻladagi]] Goʻkovaga qadar Saljuq va Oydin shaharlari boʻylab janubga qadar davom etadigan D.550 / E.87 avtomagistrali boʻyida joylashgan. Yakup Hazan Architecture tomonidan ishlab chiqilgan yangi xalqaro terminal 2006-yil sentabr oyida ochilgan va yangi ichki terminal 2014-yil mart oyida ochilgan. U endi faqat harbiy baza sifatida foydalanilayotgan Chigʻli havo bazasi oʻrnini egalladi. 2017-yilda ADB 12,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, ulardan 10,5 millioni mahalliy yoʻlovchilardir. U jami yoʻlovchi tashish hajmi boʻyicha 5-oʻrinni ([[Istanbul aeroporti]], [[Antaliya aeroporti]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Sabiha Goʻkchen aeroporti]] va [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Esenbogʻa aeroportidan]] keyin) va ichki yoʻlovchi tashish boʻyicha (Otaturk aeroporti, Sabiha Goʻkchen aeroporti va Esenbogʻa aeroportidan keyin) 4-oʻrinni egallagan<ref name="statistics">{{Veb manbasi |url=https://www.dhmi.gov.tr/Sayfalar/Istatistikler.aspx |sarlavha=Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü |ism=DHMİ Genel |muallif=Müdürlüğü |ish=www.dhmi.gov.tr |qaralgan sana=13 May 2017}}</ref>. ADB ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega, 16R/34L va 16L/34R; biroq, ikkala uchish-qoʻnish yoʻlagi ham yaqinligi, ham oʻtmishda 16R/34L uchish-qoʻnish yoʻlagiga ajratilgan taksi yoʻlagi yoʻqligi sababli bir vaqtda ishlay olmaydi. Bu 16L/34R uchish-qoʻnish yoʻlagidan asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi sifatida foydalanishga olib keldi, 16R/34L uchish-qoʻnish yoʻlagi esa asosan parallel taksi yoʻlagi sifatida ishlatiladi, garchi asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi taʼmirlashdan oʻtayotgan boʻlsa yoki biron-bir maqsadda mavjud boʻlmasa, u zaxira sifatida foydalanish mumkin. Aeroportning moddiy-texnik bazasini kengaytirish borasidagi saʼy-harakatlar doirasida mavjud kirish yoʻlaklari taʼmirlandi, parallel yoʻlak, kirish taksi yoʻlaklari, yoʻlovchi va yuk tashuvchi samolyotlar uchun [[Apron (aviatsiya)|perronlar]], shuningdek, muzdan tozalash ishlari amalga oshirildi. 2020-yil mart oyida yakunlandi, yangi {{Convert|280000|m2|abbr=on}} perron maydoni aeroportning masofaviy toʻxtash joyini 35 tadan 61 tagacha, jami 26 ta yangi joy bilan oshirdi, ulardan sakkiztasi xususiy samolyotlar uchun moʻljallangan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=İzmir Havalimanı'nda kapasite artırıldı |url=https://www.airturkhaber.com/haberler/izmir-havalimaninda-kapasite-artirildi/ |ish=AirTürk Haber |sana=11 March 2020 |qaralgan sana=20 March 2020}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sarlavha=İzmir Adnan Menderes Havalimanı'na yeni uçak park alanı |url=https://www.iha.com.tr/haber-izmir-adnan-menderes-havalimanina-yeni-ucak-park-alani-832291/ |ish=İhlas Haber Ajansı |qaralgan sana=20 March 2020}}</ref>. 2020-yilda Adnan Menderes aeroporti Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan 5-15 million yoʻlovchi sigʻimiga ega Yevropaning eng yaxshi aeroportlaridan biri deb topildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://aci.aero/news/2020/03/09/aci-reveals-worlds-best-airports-for-customer-experience/ |sarlavha=ACI reveals world's best airports for customer experience |nashriyot=Airports Council International |sana=9 March 2020 |qaralgan sana=5 May 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200505175655/https://aci.aero/news/2020/03/09/aci-reveals-worlds-best-airports-for-customer-experience/ |arxivsana=5 May 2020}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == [[Fayl:Adnan_Menderes_Havalimanı_iç_görünüm_3.jpg|thumb| Ichki koʻrinishi]] [[Fayl:Adnan_Menderes_Havalimanı_İç_Görünüm_2.jpg|thumb| Ichki koʻrinishi]] [[Fayl:Adnan_Menderes_Havalimanı_İç_Görünüm.jpg|thumb| Ichki koʻrinishi]] [[Fayl:Izmir_Airport_Karakas-1.jpg|thumb| Havodan koʻrinishi]] === Yoʻlovchi === Quyidagi aviakompaniyalar Adnan Menderes aeroportida muntazam va charter parvozlarni amalga oshiradi:{{Aeroport-yoʻnalishlar|[[Aegean Airlines]]|[[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- -->|Aer Lingus, {{IRL}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Ireland}}Dublin <!-- -->|[[Air Serbia]]|[[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2022/12/air-serbia-reveals-third-set-of-new.html | title=Air Serbia reveals third set of new routes | date=8 December 2022 }}</ref> <!-- -->|[[AJet]] |[[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]], {{Flagicon|Turkey}}Shonliurfa <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Turkey}}Ordu-Giresun, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web | url=https://www.anadolujet.com/en/corporate/news-and-annoucements/our-international-flights-updated | title=✅ ✈️️ Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet }}</ref> <!-- -->|ATA Airlines, {{IRN}}|'''Mavsumiy:''' [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|[[Azerbaijan Airlines]]|'''Mavsumiy:''' [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- -->|[[Belavia]] |'''Mavsumiy charter:''' [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref name="anextour.com.ua">{{cite web|url=http://anextour.com.ua/flights|title=Flights|website=anextour.com.ua}}</ref> <!-- -->|Corendon Airlines, {{TUR}}<ref name=CorendonCuts>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221020-xcxrnw22|website=aeroroutes.com|date=20 October 2022|title=CORENDON AIRLINES NW22 SCHEDULED SERVICE ADJUSTMENT – 20OCT22}}</ref>|'''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Germany}}Hamburg, {{Flagicon|Germany}}Hannover, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Germany}}Nyurnberg, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220606-xc3q22cdg | title=Corendon Schedules Regular Service to Paris in 3Q22 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart, {{Flagicon|Austria}}Vena <!-- -->|easyJet, {{GBR}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|England}}Liverpul, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], {{Flagicon|England}}London-Luton<ref>{{cite web | url=https://www.airporthaber.com/havacilik-haberleri/easyjet-turkiyeye-yonelik-yeni-rotalar-aciyor.html | title=EasyJet Türkiye'ye yönelik yeni rotalar açıyor | date=17 January 2023 }}</ref> <!-- -->|Enter Air, {{POL}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Gdansk<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Katovitse<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="TUI.pl"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref name="TUI.pl">{{cite web|title=Charter flights|url=https://www.tui.pl/tanie-bilety-lotnicze?pm_source=MENU&pm_name=Bilety_czarterowe|website=tui.pl}}</ref> <!-- -->|Eurowings, {{DEU}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart <!-- -->|[[flydubai]]|'''Mavsumiy:''' [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://italiavola.com/2022/05/10/flydubai-espande-la-sua-rete-a-piu-di-100-destinazioni-con-laggiunta-di-izmir-e-pisa/ |title=flydubai espande la sua rete a più di 100 destinazioni con l'aggiunta di Izmir e Pisa – Italiavola & Travel |publisher=Italiavola.com |date= 10 May 2022|accessdate=2022-06-05}}</ref> <!-- -->|FlyOne, {{MDA}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite web|url=https://www.tez-tour.com/ru/kishinev/avia-reference.html|title=Timetable|website=www.tez-tour.com}}</ref> <!-- -->|Freebird Airlines, {{TUR}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]] <!-- -->|GetJet Airlines, {{LTU}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{cite web|url=https://www.tez-tour.com/lt/vilnius/avia-reference.html|title=Timetable|website=www.tez-tour.com|qaralgan sana=2023-08-17|arxivsana=2018-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180924225018/https://www.tez-tour.com/lt/vilnius/avia-reference.html}}</ref> <!-- -->|I-Fly, {{RUS}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref>{{cite web|url=https://www.tez-tour.com/avia-reference.html?lang=ru&city=msk|title=Timetable|website=www.tez-tour.com}}</ref> <!-- -->|Iran Air|'''Mavsumiy:''' [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|[[Iran Airtour]]|'''Mavsumiy:''' [[Tabriz xalqaro aeroporti|Tabriz]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|Iran Aseman Airlines|[[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230627-epjun23adb?rq=Iran|title=IRAN ASEMAN RESUMES TEHRAN – IZMIR SERVICE FROM JUNE 2023|date=27 June 2023}}</ref> <!-- -->|Jet2.com, {{GBR}}<ref name="Jet2">{{cite web|url=https://www.jet2.com/timetable|title=Flight Timetable|date=2 May 2018|website=jet2.com|language=en-GB|access-date=2 May 2018}}</ref>|'''Mavsumiy:''' [[Birmingem aeroporti|Birmingem]], {{Flagicon|England}}Bristol{{Citation needed}}, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref>{{cite web|url = https://www.anna.aero/2021/01/08/jet2-reveals-four-new-routes-from-edinburgh-its-eighth-largest-base/|title = Jet2 reveals four new routes from Edinburgh, its eighth-largest base|date = 8 January 2021|qaralgan sana = 2023-08-17|arxivsana = 2023-02-06|arxivurl = https://web.archive.org/web/20230206185953/https://www.anna.aero/2021/01/08/jet2-reveals-four-new-routes-from-edinburgh-its-eighth-largest-base/}}</ref>, [[Glazgo aeroporti|Glazgo]], {{Flagicon|England}}Lids/Bradford, {{Flagicon|England}}London-Stansted, [[Manchester aeroporti|Manchester]], {{Flagicon|England}}Nyukasl, {{Flagicon|England}}Sharqiy Midlands<ref name=Jet2S20>{{cite news|title=Jet2.com S20 network expansion as of 26MAR19|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283569/jet2com-s20-network-expansion-as-of-26mar19/|date=27 March 2019|work=routesonline.com}}</ref> <!-- -->|[[LOT Polish Airlines]]|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Katovitse<ref name="Coral">{{cite web|url=https://www.coraltravel.pl/rozklad-lotow|title=Coral Travel|website=coraltravel.pl}}</ref>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref name="Coral"/> <!-- -->|Luxair, {{LUX}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/luxair/luxair-optimises-its-winter-flight-schedule-and-introduces-two-additional-destinations-for-next-summer-season/ | title=Luxair optimises its Winter flight schedule and introduces two additional destinations for next Summer season | date=14 October 2022 }}</ref> <!-- -->|Nordwind Airlines, {{RUS}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|url=http://pegasys.pegast.ru/FlightSearch|title=Flight Search|website=pegasys.pegast.ru|qaralgan sana=2023-08-17|arxivsana=2017-11-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171123054219/http://pegasys.pegast.ru/FlightSearch}}</ref> <!-- -->|[[Pegasus Airlines]]|[[Adana Şakirpaşa Aeroporti|Adana]], [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus adds Izmir – Baku from June 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285125/pegasus-adds-izmir-baku-from-june-2019/ |access-date=28 June 2019 |work=Routesonline |date=28 June 2019}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, {{Flagicon|Turkey}}Batman, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, [[Eloziq aeroporti|Eloziq]], {{Flagicon|Northern Cyprus}}Erjan, {{Flagicon|Turkey}}Erzinjan, {{Flagicon|Germany}}Hamburg<ref>{{cite news|title=Pegasus adds Hamburg / Rotterdam service in W18|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281219/pegasus-adds-hamburg-rotterdam-service-in-w18/|access-date=28 October 2018|work=routesonline.com}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Hatay, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul-Sabiha Goʻkchen]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, {{Flagicon|England}}London-Stansted, [[Mardin Airport|Mardin]], [[Muş Airport|Muş]], {{Flagicon|Turkey}}Qayseri, {{Flagicon|Turkey}}Samsun, {{Flagicon|Turkey}}Sivas, {{Flagicon|Turkey}}Trabzon, {{Flagicon|Austria}}Vena, {{Flagicon|Turkey}}Shonliurfa, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart <br /> '''Mavsumiy:''' [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278683/pegasus-expands-middle-east-network-in-s18/|title=Pegasus expands Middle East network in S18|first=UBM (UK)|last=Ltd. 2019|website=Routesonline}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220928-pcns23adbde | title=Pegasus Plans New Izmir – Germany Scheduled Routes in NS23 }}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220928-pcns23adbde | title=Pegasus Plans New Izmir – Germany Scheduled Routes in NS23 }}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva-Domodedovo]]<ref name="Pegasus_DME_S19">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus schedules new routes to Moscow in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283349/pegasus-schedules-new-routes-to-moscow-in-s19/ |access-date=12 March 2019 |work=Routesonline |date=12 March 2019}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Germany}}Nyurnberg, {{Flagicon|Turkey}}Ordu-Giresun, {{Flagicon|Macedonia}}Skopye<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2022/03/pegasus-airlines-to-launch-new-skopje.html|title = Pegasus Airlines to launch new Skopje service}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/pegasus-airlines-to-launch-izmir-tbilisi-service-from-may-2022-1121229|title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA}}</ref>, [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus adds Izmir – Tel Aviv service from June 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/290035/pegasus-adds-izmir-tel-aviv-service-from-june-2020/ |website=Routesonline |access-date=3 March 2020}}</ref> <!-- -->|[[Qeshm Air]] |'''Mavsumiy:''' [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- -->|[[Ryanair]]|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Poland}}Katovitse <!-- -->|[[Saudia]]|'''Mavsumiy:''' [[Qirol Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="saudi">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277636/saudia-opens-izmir-malaga-reservations-in-s18/|title=Saudia opens Izmir / Malaga reservations in S18|website=www.routesonline.com|date=16 March 2018}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="saudi"/> <!-- -->|Smartwings, {{CZE}}|'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Katovitse<ref name="itaka.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="itaka.pl">{{cite web|url=https://biletylotnicze.itaka.pl/|title=air and charter tickets|website=itaka.pl|access-date=4 September 2018|arxivsana=2018-03-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180309113118/https://biletylotnicze.itaka.pl/}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref name="itaka.pl"/> <!-- -->|[[SunExpress]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=SunExpress 01-19SEP20 International operations as of 30AUG20|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293505/sunexpress-01-19sep20-international-operations-as-of-30aug20/|website=routesonline.com|date=3 September 2020}}</ref>|[[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230619-xqsep23auh|title=SUNEXPRESS ADDS ABU DHABI SERVICE FROM SEP 2023|website=Aeroroutes|date=19 June 2023|access-date=19 June 2023}}</ref>, [[Adana Şakirpaşa Aeroporti|Adana]], [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23| title=SUNEXPRESS NS23 ROUTES ADDITION SUMMARY – 22NOV22 | date=22 November 2022 }}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Turkey}}Arzirum, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Germany}}Bremen, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Diyorbakir aeroporti|Diyorbakir]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221008-xqnw22dxb | title=SunExpress Adds Izmir – Dubai Route from Nov 2022 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Turkey}}Gaziantep, {{Flagicon|Germany}}Hamburg, {{Flagicon|Germany}}Hannover, {{Flagicon|Turkey}}Hatay, {{Flagicon|Turkey}}Igʻdır, {{Flagicon|Turkey}}Kars, {{Flagicon|Turkey}}Koʻniya, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, {{Flagicon|England}}London-Luton, {{Flagicon|England}}London-Stansted{{Citation needed}} [[Malatya Erhaç aeroporti|Malatya]], {{Flagicon|Turkey}}Mardin<ref>https://www.sunexpress.com/reservation/ibe/booking;jsessionid=E2200B7C24E48961721F2F92A543527E.SE_Prod_IBE13?execution=e1s1&locale=en_US&llt=&agentId=& {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230412054153/https://www.sunexpress.com/reservation/ibe/booking;jsessionid=E2200B7C24E48961721F2F92A543527E.SE_Prod_IBE13?execution=e1s1&locale=en_US&llt=&agentId=& |date=2023-04-12 }} {{Bare URL inline|date=June 2022}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Germany}}Nyurnberg, {{Flagicon|Turkey}}Qayseri, {{Flagicon|Germany}}Saarbryuken<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23| title=SUNEXPRESS NS23 ROUTES ADDITION SUMMARY – 22NOV22 | date=22 November 2022 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix, {{Flagicon|Turkey}}Trabzon, {{Flagicon|Turkey}}Van, {{Flagicon|Austria}}Vena, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name=XQ/>, {{Flagicon|Lebanon}}Bayrut<ref name="SunExpressS21">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=SunExpress S21 network additions as of 11OCT20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294342/sunexpress-s21-network-additions-as-of-11oct20/ |website=Routesonline |access-date=13 October 2020}}</ref>, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23| title=SUNEXPRESS NS23 ROUTES ADDITION SUMMARY – 22NOV22 | date=22 November 2022 }}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name=SES21/>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Germany}}Dortmund, {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{cite web | url=https://www.sunexpress.com/en/information/more-services/route-network/ | title=Route network – SunExpress | qaralgan sana=2023-08-17 | arxivsana=2017-06-06 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20170606213557/https://www.sunexpress.com/en/information/more-services/route-network/ }}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref>{{cite web | url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/298085/sunexpress-plots-uk-growth/ | title=SunExpress Plots UK Growth }}</ref>, {{Flagicon|Netherlands}}Eyndxoven, {{Flagicon|Finland}}Helsinki, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref name=SES21>{{cite web|title=SunExpress Announces 2021 Summer Program|url=https://ftnnews.com/news-from-turkey/41290-sunexpress-announces-2021-summer-program|website=ftnnews.com|date=23 February 2021}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref>https://www.sunexpress.com/en/</ref>, {{Flagicon|France}}Lion, [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref>https://www.sunexpress.com/reservation/ibe/booking;jsessionid=881C3400A19E11CC99BEDDBDB66D6700.SE_Prod_IBE13?execution=e1s1&locale=en_US&llt=&agentId=& {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230412054155/https://www.sunexpress.com/reservation/ibe/booking;jsessionid=881C3400A19E11CC99BEDDBDB66D6700.SE_Prod_IBE13?execution=e1s1&locale=en_US&llt=&agentId=& |date=2023-04-12 }} {{Bare URL inline|date=June 2022}}</ref>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref>https://www.sunexpress.com/reservation/ibe/booking;jsessionid=45AECDA4CC7B481BAE7ECDDB4465C4D8.SE_Prod_IBE13?execution=e1s1&locale=en_US&llt=&agentId=& {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230412054153/https://www.sunexpress.com/reservation/ibe/booking;jsessionid=45AECDA4CC7B481BAE7ECDDB4465C4D8.SE_Prod_IBE13?execution=e1s1&locale=en_US&llt=&agentId=& |date=2023-04-12 }} {{Bare URL inline|date=June 2022}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], {{Flagicon|France}}Nant<ref name="SunExpressS22">{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=SunExpress Schedules New Summer Routes |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297398/sunexpress-schedules-new-summer-routes/ |website=Routesonline |access-date=19 January 2022}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Oslo, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], {{Flagicon|Macedonia}}Skopye<ref name="SunExpressS22"/>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23 | title=SunExpress NS23 Routes Addition Summary – 22NOV22 }}</ref>, [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name="SunExpressS21"/>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref name=XQ>{{cite web|title=SUNEXPRESS NS23 NETWORK ADDITIONS – 30OCT22|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-xqns23|website=aeroroutes.com|date=31 October 2022}}</ref> <br />'''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Plovdiv<ref>{{cite web | url=https://www.plovdiv24.bg/novini/plovdiv/Novi-poleti-ot-letishte-Plovdiv-1480555 | title=Нови полети от летище "Пловдив" | date=30 November 2022 }}</ref> <!-- -->|[[Transavia]]|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Parij-Orli<ref>{{cite web | url=https://www.businesstravel.fr/transavia-20-nouvelles-routes-pour-l-hiver-2022-2023.html | title=Transavia : 20 nouvelles routes pour l'hiver 2022/2023 }}</ref> <!-- -->|TUI Airways, {{GBR}}<ref name="TUI.uk">{{cite web|url=https://www.tui.co.uk/flight/timetable|title=Flight Timetable|website=tui.co.uk|language=en-GB}}</ref>|'''Mavsumiy:''' [[Birmingem aeroporti|Birmingem]], [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], [[Manchester aeroporti|Manchester]] <!-- -->|TUI fly Belgium|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|Belgium}}Ostend/Brugge <!-- -->|TUI fly Netherlands|'''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]] <!-- -->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name=TK22>{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220411-tkns22eu | title=Turkish Airlines NS22 European Network Expansion Update - 08APR22 }}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref name=TK22/> <!-- -->}} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|[[Turkish Cargo]]|[[Qirol Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>[https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276144/turkish-airlines-cargo-outlines-777-freighter-network-in-dec-2017/ Turkish Airlines Cargo outlines 777 Freighter network in December 2017] Routesonline. 11 December 2017.</ref>, {{Flagicon|Uganda}}Entebbe, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Netherlands}}Maastrixt/{{Flagicon|Germany}}Axen, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]] <!-- -->|ULS Airlines Cargo, {{TUR}}|[[Ben Gurion Airport|Tel Aviv]]{{Citation needed}} <!-- -->}} == Yoʻlovchilar oqimi statistikasi == {| class="toccolours" border="1" cellpadding="4" style="border-collapse:collapse" |+'''Izmir Adnan Menderes xalqaro aeroporti yoʻlovchilar oqimi statistikasi'''<ref name="statistics"/> ! Yil (oylar) ! Mahalliy !Oʻzgarishi % ! Xalqaro !Oʻzgarishi % ! Jami !Oʻzgarishi % |- | 2022 | 6 068 934 |{{Oʻsish}} 5% | 3 768 176 |{{Oʻsish}} 110% | 9 837 110 |{{Oʻsish}} 30% |- | 2021 | 5 776 477 |{{Oʻsish}} 29% | 1 792 577 |{{Oʻsish}} 80% | 7 569 054 |{{Oʻsish}} 39% |- | 2020 | 4 469 524 |{{Loss}} 49% | 995 334 |{{Loss}} 30% | 5 464 858 |{{Loss}} 44% |- | 2019 | 9 031 924 |{{Loss}} 15% | 3 333 332 |{{Oʻsish}} 22% | 12 365 256 |{{Loss}} 8% |- | 2018 | 10 679 606 |{{Oʻsish}} 2% | 2 730 772 |{{Oʻsish}} 16% | 13 410 378 |{{Oʻsish}} 5% |- | 2017 | 10 469 079 |{{Oʻsish}} 5% | 2 354 622 |{{Oʻsish}} 12% | 12 823 701 |{{Oʻsish}} 6% |- | 2016 | 9 875 009 |{{Oʻsish}} 3% | 2 076 174 |{{Loss}} 21% | 11 951 183 |{{Loss}} 2% |- | 2015 | 9 520 097 |{{Oʻsish}} 13% | 2 619 691 |{{Oʻsish}} 2% | 12 139 788 |{{Oʻsish}} 11% |- | 2014 | 8 358 864 |{{Oʻsish}} 8% | 2 577 908 |{{Oʻsish}} 4% | 10 936 772 |{{Oʻsish}} 7% |- | 2013 | 7 741 191 |{{Oʻsish}} 11% | 2 467 436 |{{Oʻsish}} 2% | 10 208 627 |{{Oʻsish}} 9% |- | 2012 | 6 945 027 |{{Oʻsish}} 13% | 2 411 257 |{{Oʻsish}} 1% | 9 356 284 |{{Oʻsish}} 10% |- | 2011 | 6 078 477 |{{Oʻsish}} 13% | 2 464 334 |{{Oʻsish}} 16% | 8 523 533 |{{Oʻsish}} 14% |- | 2010 | 5 357 610 |{{Oʻsish}} 18% | 2 127 457 |{{Oʻsish}} 28% | 7 485 067 |{{Oʻsish}} 21% |- | 2009 | 4 534 339 |{{Oʻsish}} 21% | 1 667 455 |{{Loss}} 2% | 6 201 794 |{{Oʻsish}} 14% |- | 2008 | 3 757 891 |{{Oʻsish}} 3% | 1 697 407 |{{Oʻsish}} 6% | 5 455 298 |{{Oʻsish}} 4% |- | 2007 | 3 635 414 | | 1 600 890 | | 5 236 304 | |} == Yer usti transporti == [[Fayl:S-Bahn_Izmir_(IZBAN)_Baureihe_E22000_(CAF).JPG|right|thumb| İZBAN yoʻlovchi poezdlari aeroportni [[Izmir]] shahar markazi bilan bogʻlaydi]] === Yoʻl === Aeroportga Izmirdan 200, 202 yoki 204 ESHOT<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.eshot.gov.tr/tr/Anasayfa |sarlavha=Eshot Genel Müdürlüğü Resmi Web Sitesi |muallif=A.Ş. |ism=ÜNİBEL |ish=www.eshot.gov.tr |qaralgan sana=2018-01-31 |arxivsana=2018-02-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180205184505/http://www.eshot.gov.tr/tr/anasayfa }}</ref> avtobuslari yoki [[Turkish Airlines]] ofisidan Havaş aeroporti avtobuslari orqali (har 20 daqiqada, 35 dan 60 minutgacha) yetib borish mumkin. === Temir yoʻl === Izban shahar atrofidagi temir yoʻl poezdlari aeroport bekatida pik vaqtlarda har 10 daqiqada, boshqa vaqtlarda esa har 20 daqiqada toʻxtaydi. Turkiya davlat temir yoʻllari tomonidan boshqariladigan shaharlararo poezdlar ham aeroport bekatida toʻxtaydi. Hozirda har ikki yoʻnalishda kuniga 14 ga yaqin poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyilgan. Shimolga yoʻnaltirilgan poezdlarning barchasi shahar markazidagi Basmane terminaliga boradi, janubiy poezdlar esa Ödemiş, Tire, Söke, Aydin, Nazilli Torbali va ular orasidagi bekatlarga xizmat koʻrsatadi. == Yana qarang == * Turkiyadagi eng gavjum aeroportlar roʻyxati * Yaqin Sharqdagi eng gavjum aeroportlar roʻyxati == Manbalar == <references group="" responsive="1"></references> == Havolalar == * [http://www.adnanmenderesairport.com/ Rasmiy veb-sayt] * Accident history for ADB * Current weather for LTBJ [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Turkiya aeroportlari]] [[Turkum:Izmir]] [[Turkum:1987-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] brlbyylt7w7fx63aaybjswoitrgmnsj 0 962897 6304608 6270466 2026-10-10T15:21:59Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304608 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Birmingem aeroporti |image= |image-width=250 |image2=Birmingham-Airport-Terminal-Buildings.jpg |image2-width=250 |IATA=BHX |ICAO=EGBB |type=Fuqarolik |owner=Gʻarbiy Midlands grafligining yettita metropolitan tumani (49%), Ontario oʻqituvchilarning pensiya rejasi (48.25%) hamda ishchilar (2.75%)<ref>{{cite web |title=Birmingham Airport |url=http://www.airportwatch.org.uk/?page_id=838 |publisher=Airport Watch |access-date=20 November 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104051129/http://www.airportwatch.org.uk/?page_id=838 |archive-date=4 January 2014 |url-status=live}}</ref> |operator=Birmingham Airport Ltd |city-served=Gʻarbiy Midlands shahar aglomeratsiyasi, [[Coventry|Koventri shahri]], Shropshir, Uorikshir va Vustershir |location=Bikenhill, Angliya |hub= |focus_city={{ubl| * easyJet * Jet2.com * [[Ryanair]] * TUI Airways }} |elevation-f=341 |coordinates={{coord|52|27|14|N|001|44|53|W|type:airport_region:GB-SOL|display=inline,title}} |pushpin_map=Birlashgan Qirollik |pushpin_label=EGBB |pushpin_map_caption=Aeroportning Birlashgan Qirollik xaritasidagi joylashuvi |website=https://www.birminghamairport.co.uk/ |metric-rwy=Y |r1-number=15/33 |r1-length-m=3,052 |r1-surface=[[Asfalt-beton|Asfalt]] |stat-year=2022 |stat1-header=Yoʻlovchilar soni |stat1-data=9,597,485<ref name="auto">{{cite web|url=https://www.caa.co.uk/data-and-analysis/uk-aviation-market/airports/uk-airport-data/uk-airport-data-2022/annual-2022/|title=Annual airport data 2022|website=www.caa.co.uk|access-date=23 March 2023|archive-date=13 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170313043152/http://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/UK-Airport-data/Airport-data-2022/|url-status=live}}</ref> |stat2-header=Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 21-22 |stat2-data={{increase}}287%<ref name="auto"/> |footnotes=Manba: Milliy havo trafigi xizmatlaridagi Aeronavtika axborot nashri BQ<ref name="aip">{{cite web |url=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption=com_content&task=blogcategory&id=30&Itemid=79.html |title=NATS – AIS – Home |access-date=4 June 2015 }}{{Dead link|date=June 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><br />BQ Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi statistikasi<ref name="stats">{{cite web |url=http://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/ |title=Aircraft and passenger traffic data from UK airports |publisher=UK Civil Aviation Authority |date=21 March 2022 |access-date=23 March 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211118121903/https://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/ |archive-date=18 November 2021 |url-status=bot: unknown }}</ref> |nativename=Birmingham Airport |latd=52|latm=27|lats=14|latNS=N|longd=001|longm=44|longs=53|longEW=W }} [[Fayl:Aa_before_birmingham_uk_airport.jpg|thumb| Aeroport joyi, xuddi 1921-yilda boʻlgani kabi.]] [[Fayl:Birmingham_Airport_-_G-AXJK_BAC1-11_BCAL_04-01-1978_(36924694424).jpg|thumb| [[Britaniya Airways kompaniyasi|British Airways]] va British Caledonian samolyotlari 1978-yilda eski terminalda]] [[Fayl:Birmingham_International_Maglev.jpg|right|thumb| 1984-yildan 1995-yilgacha ishlagan Maglev tezkor transport tizimi dunyodagi birinchi tijorat maglev tizimi edi.]] '''Birmingem aeroporti''' {{Airport codes|BHX|EGBB}} ({{Lang-en|Birmingham Airport}}), ilgari ''Birmingem xalqaro aeroporti''<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/meta/news/2010/11/rebrand-news-article.aspx |sarlavha=We're Saying 'Hello World' As We Relaunch Our Brand |nashriyot=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101107073528/http://www.birminghamairport.co.uk/meta/news/2010/11/rebrand-news-article.aspx |arxivsana=7 November 2010}}</ref>, [[Birmingem]] shahar markazidan {{Convert|7|NM|lk=in}} sharq-janubi sharqda, Koventrining shimolroqdagi Bikenhill qishlogʻidan {{Convert|9.5|NM|lk=in}} gʻarb-shimoli-gʻarbda, [[Angliya|Angliyaning]] Solihal metropolitan tumanida joylashgan xalqaro aeroport<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.solihull.gov.uk/sites/default/files/migrated/LeisureParksEvents_Cycling_and_Walking_foldout_map.pdf |sarlavha=LeisureParksEvents_Cycling_and_Walking_foldout_map.pdf |nashriyot=Metropolitan Borough of Solihull |qaralgan sana=2022-05-21 |arxivsana=25 March 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220325114047/https://www.solihull.gov.uk/sites/default/files/migrated/LeisureParksEvents_Cycling_and_Walking_foldout_map.pdf}}</ref>. 1939-yil 8-iyulda rasman ''Elmdon aeroporti'' sifatida ochilgan aeroport [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida Havo vazirligi tomonidan rekvizitsiya qilingan va Qirollik havo kuchlari (RAF) va Qirollik dengiz floti tomonidan ''RAF Elmdon'' sifatida foydalanilgan. Asosan parvozlarni tayyorlash va urush davrida ishlab chiqarish maqsadlarida ishlatilgan. 1946-yil 8-iyulda aerodrom fuqarolik operatsiyalari uchun qayta ochildi. Birmingem aeroporti hozirda CAA jamoat foydalanish aerodrom litsenziyasiga (P451 raqami) ega boʻlib, u yoʻlovchilarning jamoat transporti yoki uchish boʻyicha koʻrsatmalar uchun parvozlarni amalga oshirish imkonini beradi. 2017-yilda yoʻlovchi tashish hajmi 12,9 milliondan oshdi, bu Birmingemni Buyuk Britaniyadagi yettinchi eng gavjum aeroportga aylantirdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/ |sarlavha=Datasets – UK Civil Aviation Authority |ish=www.caa.co.uk |qaralgan sana=5 April 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170211070518/http://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/ |arxivsana=11 February 2017}}</ref>. Aeroport [[Yevropa]], [[Oʻrta Sharq|Yaqin Sharq]] va Hindiston yarimorolidagi yoʻnalishlarga xalqaro reyslarni taklif etadi. Birmingem aeroporti easyJet<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/05/19/easyjet-to-open-birmingham-base/ |sarlavha=EasyJet to open Birmingham base |muallif=Caswell |ism=Mark |sana=2023-05-20 |ish=Business Traveller |qaralgan sana=2023-05-20 |arxivsana=20 May 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230520105818/https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/05/19/easyjet-to-open-birmingham-base/}}</ref>, Jet2.com, [[Ryanair]] va TUI Airways uchun operatsion baza hisoblanadi. == Joylashuvi == Birmingem aeroporti [[Birmingem]] shahri markazidan {{Convert|7|NM|lk=in|abbr=on}} sharq-janubi-sharqda, Solihal metropolitan tumanida joylashgan. Sharqda Milliy koʻrgazma markazi, shimolda Marston Grin, gʻarbda Sheldon, janubda Bikenhill va janubi-gʻarbda Elmdon qishloqlari bilan chegaradosh. Aeroportga asosan A45 magistral yoʻli orqali xizmat koʻrsatiladi va M42 avtomagistralining 6-chi chorraha yaqinida joylashgan. Gʻarbiy [[Sohil]] magistral liniyasida Birmingem xalqaro temir yoʻl vokzali bilan baland havo-temir yoʻl orqali bogʻlangan. Aeroportning shaharning janubi-sharqida joylashgani, shuningdek, yagona ishlaydigan uchish-qoʻnish yoʻlagi shimoli-gʻarbiy-janubi-sharqiy (15/33) boʻlib, shamol yoʻnalishiga qarab samolyot qoʻnishi yoki toʻgʻridan-toʻgʻri [[Birmingem]] ustidan uchishini bildiradi. Eski shimoli-sharqiy-janubi-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (06/24) samolyotlar 15/33 uchish-qoʻnish yoʻlagiga kirish uchun taksi yoʻliga kiritilgan. == Tarixi == === Qurilishi va faoliyat boshlashi === 1928-yilda Birmingem shahar kengashi shaharda munitsipal aeroport boʻlishi kerak degan qarorga keldi va koʻp oʻtmay, bunday obyektni yaratish ustida ish olib borish uchun qoʻmita tashkil etildi. 1931-yilga kelib, Shirli, Elmdon va Oldrijni oʻz ichiga olgan bir nechta joylar ehtimoliy hududlar sifatida koʻrib chiqildi. Elmdon aeroport uchun taʼsirchan va mos joy deb hisoblangan boʻlsa-da, [[Buyuk depressiya|Buyuk Depressiya]] natijasida boshlangan xarajatlarni qisqartirish tufayli keyingi rivojlanish kechiktirildi<ref name = "historiceng terminal">{{NHLE |num = 1458322 |desc = Elmdon Terminal Building, Birmingham Airport |access-date = 6 October 2019}}</ref>. 1933-yilga kelib, loyiha qayta tiklandi va keyingi yil davomida aeroportning tashkil etilishini nazorat qilish uchun yangi aeroport qoʻmitasi tuzildi. Har qanday yirik qurilish qarorlari qabul qilinishidan oldin, qoʻmita aʼzolari 1935-yilda Yevropaning turli muvaffaqiyatli aeroportlariga, jumladan [[Amsterdam]], [[Berlin]], [[Lion]], [[Parij]], [[Brussel Poytaxt Regioni|Bryussel]] va [[London|Londonga]] tashrif buyurishdi<ref name="historiceng terminal" />. 1935-yil yanvar oyida aeroport qoʻmitasi Britaniya arxitektura va muhandislik amaliyoti Norman va Daubarnga murojaat qildi, ularni ishtirok etishga taklif qildi va aeroport qurilishi boʻyicha ekspert maslahatchilari sifatida ishtirok etishni soʻradi, keyinchalik amaliyot loyiha meʼmori etib tayinlandi. 1933-yilda Birmingem shahar kengashi aeroport tomonidan foydalanish uchun 300 akr yerni [[Ekspropriatsiya|majburiy sotib olishga]] ruxsat berdi, keyingi yil davomida yana 214 gektar maydon ham xuddi shunday sotib olindi. 1936-yil davomida [[Birmingem|Birmingem korporatsiyasi]] tomonidan taqdim etilgan xususiy qonun loyihasi parlamentdan oʻtkazildi, u aeroportning rivojlanishiga ruxsat berish uchun qoʻshimcha yerlarni sotib olish, shuningdek, turli yoʻllar va piyodalar yoʻllarini burish imkonini berdi. Qonun loyihasi qabul qilinganidan koʻp oʻtmay, turli idoralar, jumladan, shahar muhandisi va geodezik, jamoat ishlari boʻlimi va aviatsiya boʻyicha maslahatchilar firmasi, jumladan Norman va Daubarn, zamin tayyorlash, terminal va angar binolarini loyihalash va rejalashtirish hamda aeroportning batafsil rejasi boʻyicha ishlarni boshladi<ref name="historiceng terminal" />. 1937-yil yanvariga kelib Norman va Daubarnga dizayn chizmalarini yakunlash huquqi berildi. Ushbu ishlar 1937-yil iyunida tugallandi. Oʻsha yilning oktyabr oyida aeroport binolarining turli elementlarini, jumladan, uning mukammal terminalini qurish uchun turli pudratchilar tayinlandi. Xabar qilinishicha, loyihaning umumiy xarajatlari taxminan 360 000 funt sterlingni tashkil qildi<ref name="historiceng terminal" />. Qurilish ishlari jadal sur’atlar bilan davom etdi; 1939-yil 1-mayda aeroport shu darajada qurib bitkazildiki, u transportni qabul qilishga tayyor edi<ref name="historiceng terminal" />. 1939-yil 8-iyulda Kent gersoginyasi, Gretsiya va Daniya malikasi Marina [[Birlashgan Qirollik bosh vaziri|Bosh vazir]] [[Neville Chamberlain|Nevill Chemberlen]] hamrohligida ''Elmdon aeroportining'' ochilish marosimida qatnashdi<ref name="Pathe">{{Veb manbasi |url=http://www.britishpathe.com/record.php?id=8097 |arxivurl=https://archive.today/20130118135052/http://www.britishpathe.com/record.php?id=8097 |arxivsana=18 January 2013 |sarlavha=BIRMINGHAM |nashriyot=British Pathe |qaralgan sana=11 November 2011}}</ref>. Aeroportning havo harakatini boshqarish minorasini oʻz ichiga olgan terminali Norman va Daubarn tomonidan Art Deco uslubida ishlab chiqilgan; bu obyekt 1984-yilgacha terminal sifatida va keyinchalik xodimlar ofislari va shaxsiy parvozlar uchun foydalanishda davom etadi; 2018-yil holatiga koʻra hali ham buzilmagan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.birminghammail.co.uk/news/midlands-news/art-deco-elmdon-birmingham-airport-15056322 |sarlavha=How historic Elmdon Terminal at Birmingham Airport has been saved |nashriyot=Birmingham Mail |sana=22 August 2018 |qaralgan sana=6 October 2019 |arxivsana=6 October 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191006001146/https://www.birminghammail.co.uk/news/midlands-news/art-deco-elmdon-birmingham-airport-15056322}}</ref> . Aeroport Birmingem shahar kengashiga tegishli edi va boshqariladi. Dastlabki xizmatlar Kroydon, Glazgo, Liverpul, Rayd, Shoreham, [[Manchester aeroporti|Manchester]] va Sautgemptonga uchib ketgan. Tez orada qoʻshimcha xizmatlar qoʻshildi, biroq uning fuqarolik aeroporti sifatida foydalanish tez orada [[Ikkinchi jahon urushi]] boshlanishi bilan toʻxtatiladi<ref name="historiceng terminal" />. === Ikkinchi jahon urushi === Ikkinchi jahon urushi paytida Elmdon aeroporti Havo vazirligi tomonidan rekvizitsiya qilindi va Qirollik havo kuchlari (RAF) va Qirollik dengiz floti tomonidan ''RAF Elmdon'' sifatida ishlatildi. Asosan boshlangʻich uchish maktabi va Fleet Air Arm uchun baza sifatida ishlagan. Aynan shu davrda dastlab maysali uchish-qoʻnish yoʻlagi ikkita qattiq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan almashtirildi: 06/24 {{Convert|2469|ft|m|0}} va 15/33 da {{Convert|4170|ft|m|0}}<ref name="History">{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/meta/about-us/history/1930s-1970s.aspx |sarlavha=The History of Birmingham International Airport |ish=Birmingham International Airport |qaralgan sana=29 April 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101009031940/http://birminghamairport.co.uk/meta/about-us/history/1930s-1970s.aspx |arxivsana=9 October 2010}}</ref>. Koʻp sonli Avro Lancaster va Stirling bombardimonchi samolyotlari Ostin Aero kompaniyasining Cofton Hackettdagi soya zavodida ishlab chiqarilgan, ammo Longbridgedagi qisqa uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan uchib keta olmadi; Shunday qilib, ular RAF Elmdonga yoʻl orqali olib ketilgan, qanotlari oldindan olib tashlangan va kelgandan keyin qayta biriktirilgan. Ular aerodromdan sinovdan oʻtkazilgan va parvozga yaroqli deb eʼlon qilingandan soʻng, oʻzlarining operatsion boʻlinmalariga joʻnatilgan. 1946-yil 8-iyulda aerodrom hukumat nazorati ostida qolgan boʻlsa-da, fuqarolik operatsiyalari uchun qayta ochildi<ref name="historiceng terminal" /> <ref name="History" />. === 1950—1980-yillar === Urushdan keyingi yillarda bu yerda havo yarmarkalari, havo poygalari kabi qator ommaviy tadbirlar oʻtkazildi. 1949-yilda muntazam qatnovlar British European Airways (BEA) Parijga yoʻnalishlarni yoʻlga qoʻyishi bilan boshlandi; Yillar davomida qitʼaga parvozlar soni barqaror ravishda oʻsib bordi, shu jumladan [[Syurix]], [[Dusseldorf]], [[Palma]], [[Amsterdam]] va [[Barselona|Barselonaga]] qatnovlar 1955—1960-yillarda boshlangan. 1960-yil davomida Birmingem shahri aeroportning ishlashi uchun mas’uliyatni qayta tikladi va markaziy hukumat nazoratini tugatdi<ref name="History"/>. 1961-yilda oʻsib borayotgan xalqaro transportni boshqarish uchun qoʻshimcha terminal binosi ochildi, u mos ravishda „''Xalqaro bino''“ deb nomlandi<ref name="History"/>. Bundan tashqari, aeroportning asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagini 7400&nbsp;fut (1,4 milya)gacha kengaytirish ustida ish olib borilmoqda. 1967—1970-yillarda amalga oshirildi, bu turbovintli va reaktiv samolyotlar yordamida yangi xizmatlarni ishga tushirishga imkon berdi. Shunga koʻra, 1967-yilda VC-10 layneridan foydalangan holda [[New York (shahar)|Nyu-Yorkka]] yangi qatnov yoʻlga qoʻyildi<ref name="History" />. 1970-yillarning boshlariga kelib, Birmingem aeroporti nisbatan tirband yoʻlovchi terminali orqali boʻlsa ham, yiliga bir million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. 1974-yilda yangi tashkil etilgan Gʻarbiy Midlands metropolitan tuman kengashi aeroportni boshqarishni oʻz zimmasiga oldi<ref name="History" />. 1980-yil 16-sentyabrda tovushdan tez uchuvchi [[Concorde]] samolyoti Birmingem aeroportiga birinchi tashrifini amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://skybrex.blogspot.com/1990/09/first-concorde-visit-to-bhx-16081980.html |sarlavha=First Concorde visit to BHX 16/09/1980 |nashriyot=Birmingham Airport Video Blog |sana=16 September 2013 |qaralgan sana=6 October 2019 |arxivsana=6 October 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191006001138/http://skybrex.blogspot.com/1990/09/first-concorde-visit-to-bhx-16081980.html}}</ref>. 2003-yil 20-oktyabrda Konkord xayrlashuv safari doirasida aeroportga soʻnggi tashrifini amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.bbc.co.uk/birmingham/features/2003/10/concordes_final_tour.shtml |sarlavha=Birmingham Airport bids farewell to Concorde |ish=BBC News |sana=20 October 2003 |qaralgan sana=6 October 2019 |arxivsana=6 October 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191006053219/http://www.bbc.co.uk/birmingham/features/2003/10/concordes_final_tour.shtml}}</ref>. === 1981—2000-yillar === Birmingem aeroportida bir vaqtlar terminal va yaqin atrofdagi Birmingem xalqaro temir yoʻl vokzali oʻrtasidagi 620 metrlik chiziq boʻylab harakatlanadigan past tezlikda harakatlanuvchi maglev transporti koʻrinishidagi dunyodagi birinchi tijorat maglev tizimi joylashgan edi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=9 November 1999 |title=The magnetic attraction of trains |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/488394.stm |url-status=live |access-date=6 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20070706104829/http://news.bbc.co.uk/1/hi/sci/tech/488394.stm |archive-date=6 July 2007}}</ref>. Bir yillik sinov foydalanishdan soʻng, Birmingem aeroporti Maglevi 1984-yil aprel oyida katta shov-shuv bilan ochildi<ref>"World’s first maglev operation moves into the test phase." </ref>. Biroq, 1995-yil davomida Maglev temir yoʻl aloqasi 11 yildan keyin toʻxtatildi; yopilishi tizimning ishonchsizligi, tez-tez buzilishlardan aziyat chekayotgani bilan izohlanadi. Asl yoʻl yoʻlakchasi harakatsiz qoldi, lekin bir muncha vaqt saqlanib qoldi, shu bilan birga uni qayta tiklash yoki boshqa maqsadlarda foydalanish uchun moslashtirish boʻyicha takliflar koʻrib chiqildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=New plan aims to bring the Maglev back |work=Birmingham Mail |url=http://www.birminghammail.net/news/solihull-news/tm_objectid=17662730&method=full&siteid=50002&headline=new-plan-aims-to-bring-the-maglev-back-name_page.html |url-status=dead |access-date=1 September 2006 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110522011843/http://www.birminghammail.net/news/solihull-news/tm_objectid%3D17662730%26method%3Dfull%26siteid%3D50002%26headline%3Dnew-plan-aims-to-bring-the-maglev-back-name_page.html |archive-date=22 May 2011}}</ref>. 2003-yilda [[Funikulyor|kabel orqali tashish]] tizimi, Air-Rail Link Cable Liner odamlarni koʻchirish tizimi ochildi, u yoʻl va mavjud infratuzilmaning koʻp qismidan qayta foydalandi<ref name="dcc-bhx">{{Veb manbasi |url=http://www.dcc.at/doppelmayr/references/en/tmp_1_1762145202/Birmingham,_UK_detail.aspx |sarlavha=AirRail Shuttle Birmingham International Airport |nashriyot=DCC Doppelmayr |qaralgan sana=16 July 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110531203650/http://www.dcc.at/doppelmayr/references/en/tmp_1_1762145202/Birmingham,_UK_detail.aspx |arxivsana=31 May 2011}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.arup.com/rail/project.cfm?pageid=2529 |sarlavha=Birmingham International Airport People Mover |nashriyot=[[Arup Group Limited|Arup]] |qaralgan sana=11 July 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20071129092006/http://www.arup.com/rail/project.cfm?pageid=2529 |arxivsana=29 November 2007}}</ref>. 1993-yil davomida hukumat cheklangan davlat sektoridan qarz olish kuchga kirdi va cheklov Birmingem aeroportida qoʻllandi. Bu oʻzgarish aeroport faqat xususiy sektor moliyasi yordamida kengayishi mumkinligini anglatardi. Aeroportni xususiy sektor kompaniyasiga aylantirish uchun mahalliy kengash aksiyalarining 51 foizi sotildi; bu tashabbus 1997-yilda 260 million funt sterlinglik qayta qurish dasturining boshlanishiga olib keldi{{Citation needed}}.  === 2000-yillar === 2007-yil noyabr oyida Birmingem aeroporti „2030-yilgacha: Midlandsdagi havo transportining barqaror kelajagini rejalashtirish“ deb nomlangan 2030-yilgacha rivojlanishning bosh rejasini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/meta/about-us/planning-and-development/airport-master-plan.aspx |sarlavha=Birmingham Airport Master Plan |nashriyot=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101009013326/http://birminghamairport.co.uk/meta/about-us/planning-and-development/airport-master-plan.aspx |arxivsana=9 October 2010}}</ref>. Bu terminallar, aerodrom tartibi va saytdan tashqari infratuzilmadagi oʻzgarishlar tafsilotlarini belgilaydi. Barcha keng koʻlamli rejalarda boʻlgani kabi, takliflar ham munozarali boʻlib, ekologlar va mahalliy aholining qarshiligi bilan chiqdi. Xususan, prognoz qilingan talab asosida ikkinchi parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi talabi muxoliflar tomonidan bahsli edi. M42ning narigi tomonida ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (zarur boʻlganda uchinchisi) va yangi terminal majmuasi va biznes parki uchun rejalar eʼlon qilindi va ular 250 000 ga yaqin ish oʻrinlarini yaratishga yordam berishi mumkin. Hisob-kitoblarga koʻra, agar bu rejalar amalga oshsa, aeroport yiliga 70 000 000 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi va 500 000 ga yaqin samolyotlarning harakatlanishiga xizmat qilishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghampost.co.uk/business/business-news/birmingham-airport-reveals-vision-new-4310276 |sarlavha=Birmingham Airport reveals vision of new runway |ish=Birmingham Post |sana=13 June 2013 |qaralgan sana=21 April 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160417204739/http://www.birminghampost.co.uk/business/business-news/birmingham-airport-reveals-vision-new-4310276 |arxivsana=17 April 2016}}</ref>. 2008-yil yanvar oyida qisqaroq uchish-qoʻnish yoʻlagi (06/24) foydalanishdan chiqarildi. Qisqa uzunligi, shovqin taʼsiri va asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagini kesib oʻtishdagi noqulay joylashuvi tufayli u kamroq foydalanilgan, bu esa ishlashni davom ettirishni tejamkor boʻlgan. Yopilish, shuningdek, asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagining har ikki tomonida apronni kengaytirishga imkon berdi. Biroq, 06/24 uchish-qoʻnish yoʻlagi taksi yoʻli va vertolyot uchish yoʻlagi sifatida ochiq qolmoqda<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28 December 2007 |title=Airport closes its oldest runway |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/west_midlands/7163122.stm |archive-url=https://web.archive.org/web/20140404171153/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/west_midlands/7163122.stm |archive-date=4 April 2014}}</ref>. Xuddi shu oyda aeroportning uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirish va yangi havo harakatini boshqarish minorasini qurish rejalari Solihall metropolitan tuman kengashiga taqdim etildi. 2008-yil iyun oyida yangi uch qavatli Xalqaro pier qurish ishlari boshlandi va 2009-yil 9-sentyabrda rasmiy ravishda ochildi. Aeroportning 70 yillik yubileyi doirasida aeroport [[Airbus A380|Airbus A380ni]] pierdan birinchi foydalanuvchi sifatida kutib oldi. Maxsus xizmat London [[Hitrou aeroporti]] tashqarisida Buyuk Britaniyada birinchi tijorat [[Airbus A380|A380]] reysi boʻldi. Yangi pierning uzunligi 240&nbsp;metr va kengligi 24&nbsp;metr. Joʻnab ketayotgan yoʻlovchilar eng yuqori qavatda, oʻrta qavatda kelayotgan yoʻlovchilar va birinchi qavatda aviakompaniya va xizmat koʻrsatuvchi agentlar uchun ofis turar joylari joylashgan. Yangi obyekt yettita keng fyuzelyajli samolyotlar uchun havo koʻprikli samolyotlar toʻxtash joyini va 13 ta kichikroq samolyotlar uchun yetarli joyni taʼminlaydi. U Airbus A340-600, [[Airbus A380]], Boeing 747-8 va Boeing 777X kabi „keyingi avlod“ ekologik jihatdan samarali keng fyuzelyajli samolyotlarni qabul qila oladi. Yangi pier [[Emirates]] biznes-klassi yoʻlovchilari uchun yangi zalga ega<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghammail.net/news/birmingham-news/2010/03/12/emirates-opens-a-1-3-million-lounge-for-passengers-at-birmingham-97319-26014291/ |sarlavha=Emirates opens £1,3 million lounge for passengers at Birmingham |nashriyot=Birmingham Mail |qaralgan sana=17 March 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100323042727/http://www.birminghammail.net/news/birmingham-news/2010/03/12/emirates-opens-a-1-3-million-lounge-for-passengers-at-birmingham-97319-26014291/ |arxivsana=23 March 2010}}</ref>. 2009-yil mart oyida uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirish rejalari tasdiqlandi<ref name="birminghamairport.co.uk"/>. === 2010-yillar === [[Fayl:Birmingham_International_Check_In_area_1.jpg|thumb| 1-terminaldagi asosiy roʻyxatga olish zali]] [[Fayl:Departure_lounge,_5am_2_-_geograph.org.uk_-_1176648.jpg|thumb| Uchish zali maydoni]] 2010-yil sentyabrida 1 va 2-terminallar yagona obyektga birlashtirilgandan soʻng 2011-yilda aeroport „Xalqaro“ni rasmiy nomidan olib tashlab, „Birmingem aeroporti“ga aylanishi eʼlon qilindi<ref name="namechange">{{Veb manbasi |url=http://www.birminghammail.net/news/birmingham-news/2010/09/22/birmingham-airport-changes-name-97319-27315496/ |sarlavha=Birmingham Airport changes name |nashriyot=Birmingham Mail |qaralgan sana=23 September 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100925210744/http://www.birminghammail.net/news/birmingham-news/2010/09/22/birmingham-airport-changes-name-97319-27315496/ |arxivsana=25 September 2010}}</ref>. Midlandsda joylashgan marketing agentligi „Birmingem aeroportining bozordagi hozirgi mavqeini, shuningdek, uning kelajakdagi salohiyatini aks ettiruvchi yangi korporativ identifikatsiyani yaratish“ uchun ishga qabul qilindi. Birmingem aeroporti maʼlumotlari shuni koʻrsatadiki, aeroportdan bir soatlik masofada 8 million odam yashaydi, ammo ularning 40% dan kamrogʻi undan foydalanadi. Rebrend aeroportni „bozorda koʻproq koʻrinadigan“ qilishiga umid qilinmoqda<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/meta/news/2010/09/connect-brand-article.aspx |sarlavha=New Agency to Manage Rebrand Announced |nashriyot=birminghamairport.com |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100922213905/http://birminghamairport.co.uk/meta/news/2010/09/connect-brand-article.aspx |arxivsana=22 September 2010}}</ref>. 2010-yil noyabr oyida yangi nom qoʻllanila boshlandi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/ |sarlavha=Birmingham Airport (home page) |qaralgan sana=4 November 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101105150101/http://www.birminghamairport.co.uk/ |arxivsana=5 November 2010}}</ref>. Yangi logotip, koʻk rangdagi aylanalar va „Salom dunyo“ ({{Lang-en|Hello World}}) shiori aeroportning global sayohat markazi sifatidagi yangi joylashuvini aks ettirish uchun yaratilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://communicatemagazine.co.uk/news/1995-birmingham-airport-says-hello-to-a-new-identity |sarlavha=Communicate Magazine |qaralgan sana=9 November 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110813214718/http://communicatemagazine.co.uk/news/1995-birmingham-airport-says-hello-to-a-new-identity |arxivsana=13 August 2011}}</ref>. 2011-yil yanvar oyida „Aviatsiya tajribasi va sovgʻalar doʻkoni“ koʻrish galereyasi nomaʼlum muddatga yopildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birmingham-airport.info/birminghamairportplanespotting.htm |arxivurl=https://web.archive.org/web/20060206152823/http://birmingham-airport.info/birminghamairportplanespotting.htm |arxivsana=6 February 2006 |sarlavha=Plane spotting at Birmingham Airport |nashriyot=TMC Ltd}}</ref>. Xuddi shu oyda aeroport ikkita terminalini bitta terminal binosiga birlashtirdi, bu esa ikkita qoʻshimcha qavatni qurishni oʻz ichiga oldi. Yangi pastki qavatda yangi kelganlar va tanishish hamda salomlashish zonalari joylashgan, 3-qavat esa Millennium Link va ikkita terminalda yangi markazlashtirilgan xavfsizlik qidiruvi zonasini joylashtirish uchun qurilgan. 2011-yil iyul oyida yangi boshqaruv minorasi qurilishi boshlandi<ref name=":0">{{Veb manbasi |url=https://birminghamairport.co.uk/about-us/planning-and-development/planning-and-development-projects/new-air-traffic-control-facility/ |sarlavha=New Air Traffic Control Facility |ish=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160422090250/https://birminghamairport.co.uk/about-us/planning-and-development/planning-and-development-projects/new-air-traffic-control-facility/ |arxivsana=22 April 2016}}</ref>. Yangi boshqaruv minorasi 2012-yil mart oyida qurib bitkazildi; u aeroportning 1939-yilda ochilganidan beri foydalanilgan dastlabki minorasini almashtirdi. 2011-yil 23-fevralda Birmingem aeroporti High Speed 2 (Yuqori tezlik 2) temir yoʻli Londondagi uchish-qoʻnish yoʻlagi sigʻimidagi muammolarga yechim boʻlishi mumkinligini eʼlon qildi. Boshqaruv maʼlumotlariga koʻra, London shahriga Stansted aeroportidan koʻra Birmingemdan tezroq yetib borish mumkin va aeroport yana toʻqqiz million yoʻlovchini qabul qila oladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=23 February 2011 |title=HS2 'will bring Birmingham Airport closer to London' |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-12557717 |url-status=live |access-date=20 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181024182834/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-12557717 |archive-date=24 October 2018}}</ref>. Aeroportning uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirish va yangi havo harakatini boshqarish minorasini qurish rejalari 2008-yil yanvar oyida Solihal metropolitan tuman kengashiga taqdim etilgan va 2009-yil mart oyida tasdiqlangan<ref name="birminghamairport.co.uk">{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/meta/about-us/planning-and-development/~/media/Files/Pdfs/content/planning_history/RunwayExtensionFullPlanningDecisionNotice.ashx |sarlavha=Runway Planning Notice |nashriyot=birminghamairport.co.uk |sana=24 July 2011 |qaralgan sana=23 August 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110724162543/http://www.birminghamairport.co.uk/meta/about-us/planning-and-development/~/media/Files/Pdfs/content/planning_history/RunwayExtensionFullPlanningDecisionNotice.ashx |arxivsana=2011-07-24}}</ref>. Dastlab, yakunlash maqsadi [[2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2012-yilgi London Olimpiadasi va Paralimpiya oʻyinlari]] uchun belgilangan edi. 2012-yil 23-aprel kuni aeroportda Olimpiya oʻyinlari boʻyicha tantanali marosim boʻlib oʻtdi. Minorada Olimpiya halqalari ochildi va ularni A45 yoʻlidan va asosiy terminal binosidan koʻrish mumkin edi. Bu [[2012-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|London 2012]] Olimpiada oʻyinlariga tayyorgarlikni nishonlash uchun edi. Ushbu halqalar Olimpiya oʻyinlari rasman yopilgach, 2012-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlari boshlanishidan oldin olib tashlangan. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi ustidagi ishlar oxir-oqibat 2012-yilning kuzida boshlandi<ref name="businesstraveller">{{Yangiliklar manbasi |last=Smith |first=Graham |title=Birmingham Airport runway extension ready next week |url=http://www.businesstraveller.com/news/100462/birmingham-airport-runway-extension-ready-next- |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20140714195332/http://www.businesstraveller.com/news/100462/birmingham-airport-runway-extension-ready-next- |archive-date=14 July 2014}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/runway-extension-at-birmingham-international-airport-74873 |sarlavha=Runway extension at Birmingham International Airport could be completed by 2012 Olympic Games |sana=16 December 2008 |qaralgan sana=21 April 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160610100028/http://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/runway-extension-at-birmingham-international-airport-74873 |arxivsana=10 June 2016}}</ref>. Uchish-qoʻnish yoʻlagining janubiy qismiga choʻzilishi dastlab A45 Koventri yoʻlini kengaytirilgan qism ostidagi tunnelga yoʻnaltirishni talab qilgan, biroq xarajatlarni kamaytirish uchun u uchish-qoʻnish yoʻlagidan janubga yoʻnaltirildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/birmingham-airport-runway-scheme-back-131917 |sarlavha=Birmingham Airport runway scheme back on track |muallif=Cartledge |ism=James |sana=17 September 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160504205117/http://www.birminghammail.co.uk/news/local-news/birmingham-airport-runway-scheme-back-131917 |arxivsana=4 May 2016}}</ref>. 2013-yil yozida havo harakatini boshqarishning yangi minorasi toʻliq ishga tushdi<ref name=":0"/>. 2014-yil may oyida 400 metrlik uchish-qoʻnish yoʻlagining kengaytmasi rasman ochildi<ref name="businesstraveller" />; toʻliq uzunlik birinchi marta 2014-yil 22-iyulda, [[China Southern Airlines]] Birmingem va [[Pekin]] oʻrtasidagi birinchi charterini ishga tushirganida foydalanildi<ref name="businesstraveller" />. Kanadalik institutsional investor boʻlgan Ontario oʻqituvchilarining pensiya rejasi ({{Lang-en|Ontario Teachers' Pension Plan}}) 2015-yil boshida aeroportdagi ulushini 48,25% ga oshirdi. Shuningdek, u Bristol aeroportining 100% ga egalik qiladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.airport-world.com/news/general-news/4772-pension-fund-raises-stake-in-uk-s-birmingham-airport.html |sarlavha=Pension fund raises stake in UK's Birmingham Airport |sana=2 January 2015 |qaralgan sana=3 March 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160307071512/http://www.airport-world.com/news/general-news/4772-pension-fund-raises-stake-in-uk-s-birmingham-airport.html |arxivsana=7 March 2016}}</ref>. Birmingem 2016-yilda 11,6 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu aeroport uchun rekord koʻrsatkich boʻlib, u Buyuk Britaniyadagi yettinchi eng gavjum aeroportga aylandi. 2016-yil 28-sentyabrda 100 million funt sterling sarmoya yangi bagajni qayta ishlash tizimi va ikkita yangi avtoturargohga, shu jumladan qoʻyib yuboriladigan avtoturargohga ajratildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28 September 2016 |title=Birmingham Airport reveals plan for £100m investment |work=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-37492774 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181109190222/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-37492774 |archive-date=9 November 2018}}</ref>. === 2020-yildan beri === Britaniyaning [[Flybe]] mintaqaviy aviakompaniyasi 2020-yil 4-martda maʼmuriyatga kirgunga qadar Birmingemdan Buyuk Britaniya va materik Yevropadagi yoʻnalishlarga keng yoʻnalishlar tarmogʻini boshqargan va shundan soʻng aeroportdan oʻzining shtab-kvartirasi va asosiy ekspluatatsiya bazasi sifatida foydalanishni davom ettirgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=4 March 2020 |title=Flybe collapses as coronavirus outbreak takes toll |work=The Independent |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/flybe-news-flights-administration-collapse-coronavirus-outbreak-bust-latest-news-a9376421.html |url-status=live |access-date=4 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200305164758/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/flybe-news-flights-administration-collapse-coronavirus-outbreak-bust-latest-news-a9376421.html |archive-date=5 March 2020}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |sana=2022-04-13 |sarlavha=New Flybe launches with inaugural Birmingham to Belfast City service |url=https://www.anna.aero/2022/04/13/new-flybe-launches-with-inaugural-birmingham-to-belfast-city-service/ |qaralgan sana=2022-05-08 |ish=anna.aero |til=en-GB |arxivsana=24 May 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220524094605/https://www.anna.aero/2022/04/13/new-flybe-launches-with-inaugural-birmingham-to-belfast-city-service/}}</ref>. 2020-yilda, [[Birlashgan Qirollikda COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] davrida aeroportdagi angarda 12 000 jasadga moʻljallangan vaqtinchalik oʻlikxona tashkil etildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Parveen |first=Nazia |last2=Walker |first2=Amy |date=2020-03-27 |title=Temporary mortuary being built at Birmingham airport |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/uk-news/2020/mar/27/temporary-mortuary-being-built-at-birmingham-airport |url-status=live |access-date=2020-04-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200405143528/https://www.theguardian.com/uk-news/2020/mar/27/temporary-mortuary-being-built-at-birmingham-airport |archive-date=5 April 2020}}</ref> <ref name="BBC-52202766">{{Veb manbasi |sarlavha=Unfinished morgue already in use for virus deaths |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-52202766 |ish=BBC News |qaralgan sana=7 April 2020 |sana=7 April 2020 |arxivsana=10 April 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200410163634/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-52202766}}</ref>. 2023-yil 13-yanvarda [[Emirates]] 2023-yilning 1-iyulidan boshlab Birmingem aeroportiga kunlik reyslarida mashhur [[Airbus A380]] samolyotida parvoz qilishini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Emirates expands its A380 network with the resumption of services to Birmingham, Glasgow and Nice |url=https://www.emirates.com/media-centre/emirates-expands-its-a380-network-with-the-resumption-of-services-to-birmingham-glasgow-and-nice/ |qaralgan sana=2023-01-27 |ish=Emirates expands its A380 network with the resumption of services to Birmingham, Glasgow and Nice |til=en-us |arxivsana=27 January 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230127161328/https://www.emirates.com/media-centre/emirates-expands-its-a380-network-with-the-resumption-of-services-to-birmingham-glasgow-and-nice/}}</ref>. Ilgari, [[Emirates]] 2016-yildan beri Birmingemga parvozlarida [[Airbus A380]] samolyotidan foydalangan, ammo talab kamligi sababli [[COVID-19 pandemiyasi]] davrida [[Boeing 777|Boeing 777dan]] foydalanilgan. 2023-yil yanvar oyida Birmingemda asosiy bazasini saqlab qolgan yuqorida tilga olingan xuddi shu nomdagi aviakompaniyaning vorisi Flybe mintaqaviy aviakompaniyasi maʼmuriyatga kirdi va barcha faoliyatini toʻxtatdi<ref name="BBC-64436500">{{Veb manbasi |url=https://www.bbc.com/news/uk-64436500 |sarlavha=Flybe: Regional carrier ceases trading and cancels all flights |ish=BBC News |sana=28 January 2023 |qaralgan sana=28 January 2023 |arxivsana=17 April 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230417191117/https://www.bbc.com/news/uk-64436500}}</ref>. == Obyektlar va infratuzilmasi == Birmingem aeroportining hozirgi terminal majmuasi ikkita eski terminalni Millennium Link orqali bitta katta terminalga birlashtiradi, eski 2-terminalda 1-20 eshiklar va eski 1-terminalda qolgan barcha eshiklar mavjud. 1-terminal 1984-yil 3-aprelda, dastlabki Elmdon terminalida tirbandlikni yengillashtirish uchun yangi terminal qurish rejalaridan oʻn yetti yil oʻtib ochildi (II darajali 2018-yil avgustidan beri roʻyxatga olingan va xususiy va rasmiy reyslar uchun foydalanilgan)<ref name="telegraph-20180822">{{Yangiliklar manbasi |last=Haines |first=Gavin |date=22 August 2018 |title=England reaches 400,000 listed buildings milestone – here are eight of the most curious |work=Daily Telegraph |url=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/united-kingdom/england/articles/offbeat-heritage-sites-in-england/ |url-status=live |access-date=22 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822145902/https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/united-kingdom/england/articles/offbeat-heritage-sites-in-england/ |archive-date=22 August 2018}}</ref> . Oʻshandan beri T1 yoʻlovchilar soni va samolyotlar harakatining koʻpayishini hisobga olish uchun bir necha bor uzaytirildi. Barcha roʻyxatga olish stollari va kirishlar birinchi qavatda joylashgan. Birinchi qavatda markaziy xavfsizlik zonasi, havo tomonidagi doʻkonlar va restoranlar joylashgan. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === Quyidagi aviakompaniyalar Birmingemga va undan muntazam va charter xizmatlarini amalga oshirmoqdalar<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.birminghamairport.co.uk/destinations-and-more/ |sarlavha=Birmingham Airport Destinations and more |qaralgan sana=1 December 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181202024618/https://www.birminghamairport.co.uk/destinations-and-more/ |arxivsana=2 December 2018}}</ref>:{{Aeroport-yoʻnalishlar|[[Aegean Airlines]]|[[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- -->|Aer Lingus, {{IRL}}|{{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast-City, {{Flagicon|Ireland}}Dublin <!-- -->|{{nowrap|[[Air France]]}}|[[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]] <!-- -->|Air India|[[Amritsar xalqaro aeroporti|Amritsar]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] <!-- -->|Aurigny, {{GBR}}|{{Flagicon|UK}}Gernsi <!-- -->|Blue Islands, {{GBR}}|{{Flagicon|UK}}Jersi <!-- -->|[[Brussels Airlines]]|{{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- -->|Corendon Airlines, {{TUR}}|'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Turkey}}Dalaman <!-- -->|easyJet, {{GBR}}|[[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast-Xalqaro, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg, [[Glazgo aeroporti|Glazgo]], {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{Cite web |url=https://centreforaviation.com/news/easyjet-to-launch-two-services-from-birmingham-in-late-oct-2023-1203962 |title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA |access-date=25 May 2023 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525075742/https://centreforaviation.com/news/easyjet-to-launch-two-services-from-birmingham-in-late-oct-2023-1203962 |url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]]<ref>{{cite web|url=https://www.birminghamairport.co.uk/media-information/news/2022/12/easyjet-announces-new-bhx-milan-route/|title=EASYJET NS23 NETWORK ADDITIONS – 11DEC22|website=Aeroroutes|date=12 December 2022|access-date=12 December 2022|archive-date=7 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221207221157/https://www.birminghamairport.co.uk/media-information/news/2022/12/easyjet-announces-new-bhx-milan-route/|url-status=live}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]]<ref>{{Cite web |url=https://centreforaviation.com/news/easyjet-to-launch-two-services-from-birmingham-in-late-oct-2023-1203962 |title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA |access-date=25 May 2023 |archive-date=25 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230525075742/https://centreforaviation.com/news/easyjet-to-launch-two-services-from-birmingham-in-late-oct-2023-1203962 |url-status=live }}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Alikante<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Tunisia}}Enfida<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Faro, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|UK}}Jersi<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|France}}Nant, {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife-Janub<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/agents-gain-early-access-to-packages-as-easyjet-adds-15-birmingham-routes | title=Agents gain early access to packages as EasyJet adds 15 Birmingham routes }}</ref> <!-- -->|[[Emirates]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!-- -->|Eurowings, {{DEU}}|{{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]] <!-- -->|Jet2.com, {{GBR}}|{{Flagicon|Spain}}Alikante, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Spain}}Barselona, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Portugal}}Faro, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Spain}}Gran Kanariya, {{Flagicon|Poland}}Krakov, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]], {{Flagicon|Spain}}Malaga, {{Flagicon|Greece}}Pafos, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]], {{Flagicon|Spain}}Tenerife-Janub, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<br /> '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Spain}}Almeriya, {{Flagicon|Norway}}Bergen<ref name=Jet2>{{cite web|url=https://www.jet2.com/timetable|title=Flight Timetable|website=jet2.com|access-date=30 September 2020|archive-date=14 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190714130402/https://www.jet2.com/timetable|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|France}}Berjeraj, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik, {{Flagicon|France}}Grenobl, {{Flagicon|Spain}}Ibiza, {{Flagicon|Austria}}Insbruk, {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|Spain}}Jirona, {{Flagicon|Greece}}Kalamata, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name=Jet2-Koln>{{Cite web|url=https://www.cologne-bonn-airport.com/en/flights/airlines/jet2com.html|title=Jet2.com - Flights from Cologne|access-date=1 April 2023|archive-date=13 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230213092734/https://www.cologne-bonn-airport.com/en/flights/airlines/jet2com.html|url-status=live}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|Malta}}Malta, [[Menorka aeroporti|Menorka]], {{Flagicon|Greece}}Mitilene<ref>{{Cite web|url=https://news.gtp.gr/2023/07/31/jet2-summer-2024-program-includes-flights-to-lesvos-from-uk/ |title =Jet2: Summer 2024 Program Includes Flights to Lesvos from UK |date = 31 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Italy}}Olbiya, {{Flagicon|Italy}}Piza, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada, {{Flagicon|Spain}}Reus, {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik-Keflavík, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, {{Flagicon|Greece}}Santorini, {{Flagicon|Greece}}Skiatos, {{Flagdeco|HRV}}Split, {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref>https://seenews.com/news/jet2-to-launch-birmingham-tivat-flights-in-2024-report-829290</ref>, {{Flagicon|Italy}}Turin, {{Flagicon|Italy}}Verona, {{Flagicon|Austria}}Vena, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]], {{Flagicon|Greece}}Zakintos, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg, {{Flagicon|France}}Shamberi <!-- -->|[[KLM]] |[[Schiphol|Amsterdam]] <!-- -->|Loganair, {{GBR}}|{{Flagicon|Scotland}}Aberdin, {{Flagicon|Scotland}}Inverness, {{Flagicon|UK}}Men oroli <!-- -->|[[Lufthansa]]|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- -->|[[Qatar Airways]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{Cite web|url=https://www.qatarairways.com/press-releases/en-WW/224874-qatar-airways-resumes-services-to-birmingham-england-ahead-of-formula-1-british-grand-prix-2023|title=Qatar Airways Resumes Services to Birmingham, England, Ahead of Formula 1® British Grand Prix 2023|website=Qatar Airways|access-date=1 June 2023|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601135030/https://www.qatarairways.com/press-releases/en-WW/224874-qatar-airways-resumes-services-to-birmingham-england-ahead-of-formula-1-british-grand-prix-2023|url-status=live}}</ref> <!-- -->|[[Ryanair]]|{{Flagicon|Spain}}Alikante, {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, {{Flagicon|Poland}}Bidgoshch, {{Flagicon|Denmark}}Billund, {{Flagicon|France}}Bordo, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin, {{Flagicon|Portugal}}Faro, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, {{Flagicon|Spain}}Gran Kanariya, {{Flagicon|Spain}}Jirona, {{Flagicon|Ireland}}Kork, {{Flagicon|Poland}}Krakov, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]], {{Flagicon|Portugal}}Lissabon, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|Spain}}Malaga, {{Flagicon|Malta}}Malta, {{Flagicon|Spain}}Mursiya, {{Flagicon|Ireland}}Nok, {{Flagicon|Italy}}Piza, {{Flagicon|Portugal}}Portu, {{Flagicon|Poland}}Poznan, {{Flagicon|Spain}}Santander, {{Flagicon|Spain}}Sevilya<ref>{{cite web | url=https://www.birminghammail.co.uk/news/midlands-news/new-birmingham-airport-ryanair-routes-27183373 | title=New Birmingham Airport Ryanair routes announced - full list | date=24 June 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda, {{Flagicon|Spain}}Tenerife-Janub, {{Flagicon|France}}Tuluza, {{Flagicon|Spain}}Valensiya<ref>{{cite web | url=https://www.birminghammail.co.uk/news/midlands-news/new-birmingham-airport-ryanair-routes-27183373 | title=New Birmingham Airport Ryanair routes announced - full list | date=24 June 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Varshava-Modlin, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya, {{Flagicon|Italy}}Verona, {{Flagicon|Ireland}}Shannon <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Grenobl, {{Flagicon|Spain}}Ibiza, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, {{Flagicon|France}}Perpinyan, {{Flagicon|Spain}}Reus, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Italy}}Turin, {{Flagdeco|HRV}}Zadar <!-- -->|[[Saudia]]|[[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{Cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/03/06/saudia-to-launch-flights-to-birmingham/|title=SAUDIA to launch flights to Birmingham|website=Business Traveller|access-date=14 March 2023|archive-date=14 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230314213628/https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/03/06/saudia-to-launch-flights-to-birmingham/|url-status=live}}</ref> <!-- -->|Scandinavian Airlines| [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] <!-- -->|Southwind Airlines, {{TUR}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>[https://twitter.com/SeanM1997/status/1682010652183863297] 20 July 2023</ref> <!-- -->|[[SunExpress]] |[[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23 | title=SUNEXPRESS NS23 ROUTES ADDITION SUMMARY – 22NOV22 | date=22 November 2022 | access-date=15 December 2022 | archive-date=23 November 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221123084456/https://www.aeroroutes.com/eng/221123-xqns23 | url-status=live }}</ref> <!-- -->|Swiss International Air Lines|{{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- -->|TUI Airways, {{GBR}}|{{Flagicon|Morocco}}Agadir, {{Flagicon|Cape Verde}}Boa Vista, {{Flagicon|Tunisia}}Enfida, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Spain}}Gran Kanariya, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], {{Flagicon|Mexico}}Kankun, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]], {{Flagicon|Spain}}Malaga, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]], {{Flagicon|Jamaica}}Montego Bay, Sal ({{Flagicon|Cape Verde}}), {{Flagicon|Spain}}Tenerife-Janub, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Alikante, {{Flagicon|Spain}}Almeriya, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{BRB}}, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik, {{Flagicon|Portugal}}Faro, {{Flagicon|Spain}}Ibiza, {{Flagicon|Austria}}Insbruk, {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Spain}}Jirona, {{Flagicon|Greece}}Kavala, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya, [[Kittila aeroporti|Kittila]], {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos, {{Flagicon|Finland}}Kuusamo<ref>{{cite web|title=TUI AIRWAYS RESUMES BIRMINGHAM – KUUSAMO SERVICE FROM DEC 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230503-tomnw23kao|website=aeroroutes.com|date=3 May 2023|access-date=3 May 2023|archive-date=3 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230503172935/https://www.aeroroutes.com/eng/230503-tomnw23kao|url-status=live}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|USA}}Melburn/Orlando, [[Menorka aeroporti|Menorka]], {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|Greece}}Pafos, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, {{Flagdeco|HRV}}Pula, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Kana, {{Flagicon|Spain}}Reus, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Finland}}Rovaniemi, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, {{Flagicon|Greece}}Santorini, {{Flagicon|Greece}}Skiatos, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, {{Flagicon|France}}Tuluza, {{Flagicon|Italy}}Turin, {{Flagicon|Italy}}Verona, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]], {{Flagicon|Greece}}Zakintos, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg, {{Flagicon|France}}Shamberi <br /> '''Mavsumiy charter:''' [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web |title=TUI Airways Adds Singapore Charters in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230410-tomsin |website=AeroRoutes |date=10 April 2023 |access-date=13 April 2023 |archive-date=16 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230416014216/https://www.aeroroutes.com/eng/230410-tomsin |url-status=live }}</ref> <!-- -->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- -->|Vueling, {{ESP}}|{{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|France}}Parij-Orli <!-- -->|[[Wizz Air]]| [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]], {{Flagicon|Romania}}Krayova <!-- -->}} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|Lufthansa Cargo, {{DEU}}|{{Flagicon|Ireland}}Dublin, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx | title=Lufthansa Cargo Adds Birmingham Freighter Service in Oct 2022 | access-date=31 August 2022 | archive-date=30 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220830225551/https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx | url-status=live }}</ref> <!-- -->}} == Statistika == === Yillik statistikasi === {| | valign="top" | {| class="wikitable sortable" style="text-align: right; display:inline-table; margin: 1em auto" |+ ! ! Yoʻlovchilar<ref name="auto6">Number of Passengers including domestic, international and transit.</ref> ! Parvozlar<ref name="auto2">Number of Movements represents total takeoffs and landings during that year.</ref> |- ! 1997 | 6 025 485 | 79 880 |- ! 1998 | 6 709 086 | 88 332 |- ! 1999 | 7 013 913 | 98 749 |- ! 2000 | 7 596 893 | 108 972 |- ! 2001 | 7 808 562 | 111 008 |- ! 2002 | 8 027 730 | 112 284 |- ! 2003 | 9 079 172 | 116 040 |- ! 2004 | 8 862 388 | 109,202 |- ! 2005 | 9 381 425 | 112 963 |- ! 2006 | 9 147 384 | 108 658 |- ! 2007 | 9 226 340 | 114 679 |- ! 2008 | 9 627 589 | 112 227 |- ! 2009 | 9 102 899 | 101 221 |- ! 2010 | 8 572 398 | 95 454 |- ! 2011 | 8 616 296 | 93,145 |- class="sortbottom" | colspan="3" style="text-align:right;" | ^{''Manba: Buyuk Britaniya fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi''} |} | width="1" | | valign="top" | {| class="wikitable sortable" style="text-align: right; display:inline-table; margin: 1em auto" |+ ! ! Yoʻlovchilar<ref name="auto6" /> ! Parvozlar<ref name="auto2" /> |- ! 2012 | 8 922 539 | 92 632 |- ! 2013 | 9 120 201 | 95 713 |- ! 2014 | 9 705 955 | 97 346 |- ! 2015 | 10,187,122 | 98 015 |- ! 2016 | 11 645 334 | 113,184 |- ! 2017 | 12 983 436 | 122 067 |- ! 2018 | 12 457 051 | 104 492 |- ! 2019 | 12 650 607 | 109 357 |- ! 2020 | 2 869 582 | 35 647 |- ! 2021 | 2 476 584 | 35 411 |- ! 2022 | 9 597 485 | 71,152 |- class="sortbottom" | colspan="3" style="text-align:right;" | ^{''Manba: Buyuk Britaniya fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi''} |} |} === Eng gavjum yoʻnalishlar === {| class="wikitable sortable" |+Birmingemga va undan eng gavjum yoʻnalishlar (2022) ! Oʻrni ! Aeroport ! Tashilgan yoʻlovchilar !Oʻzgarishi %<br />2021/22 |- | 1 | Dublin | style="text-align:right;" | 673 042 |{{Oʻsish}} 266,2% |- | 2 | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay]] | style="text-align:right;" | 481,136 |{{Oʻsish}} 343,0% |- | 3 | [[Schiphol|Amsterdam]] | style="text-align:right;" | 431 304 |{{Oʻsish}} 246,2% |- | 4 | Palma de Mallorka | style="text-align:right;" | 357 627 |{{Oʻsish}} 348,2% |- | 5 | Tenerife—Janub | style="text-align:right;" | 348 888 |{{Oʻsish}} 273,6% |- | 6 | Alikante | style="text-align:right;" | 330 423 |{{Oʻsish}} 257,4% |- | 7 | Belfast – Xalqaro | style="text-align:right;" | 313 843 |{{Oʻsish}} 54,0% |- | 8 | Malaga | style="text-align:right;" | 293 957 |{{Oʻsish}} 255,8% |- | 9 | Faro | style="text-align:right;" | 254,281 |{{Oʻsish}} 265,8% |- | 10 | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] | style="text-align:right;" | 249,111 |{{Oʻsish}} 1266,5% |- | 11 | Lanzarote | style="text-align:right;" | 224 840 |{{Oʻsish}} 270,9% |- | 12 | Parij – Sharl de Goll | style="text-align:right;" | 201 989 |{{Oʻsish}} 267,6% |- | 13 | Barselona | style="text-align:right;" | 201 371 |{{Oʻsish}} 332,3% |- | 14 | Frankfurt | style="text-align:right;" | 196 805 |{{Oʻsish}} 1,5% |- | 15 | [[Glazgo aeroporti|Glazgo]] | style="text-align:right;" | 183 489 |{{Oʻsish}} 209,6% |- | 16 | Edinburg | style="text-align:right;" | 171 501 |{{Oʻsish}} 108,6% |- | 17 | Gran Kanariya | style="text-align:right;" | 157 237 |{{Oʻsish}} 264,0% |- | 18 | Dalaman | style="text-align:right;" | 154,129 |{{Oʻsish}} 1044,0% |- | 19 | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] | style="text-align:right;" | 148,189 |{{Oʻsish}} 351,8% |- | 20 | Buxarest | style="text-align:right;" | 146 024 |{{Oʻsish}} 351,8% |- |} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 19 January 1973 (1973-01-19): A Vickers Viscount passenger aircraft G-AZLR inbound from Leeds Bradford Airport suffered a severe port undercarriage failure upon landing.[83] * 29 November 1975 (1975-11-29): A Beechcraft Baron G-AZUJ was landing in heavy fog at crashed while overshooting on its third attempt to land. All four on board died in the crash.[84] * 23 February 2006 (2006-02-23): Mahan Air Airbus A310 operating a flight from Tehran, Iran, was involved in a serious incident while on approach to Birmingham International Airport. The aircraft descended to the published minimum descent altitude of 740 ft despite still being 11 nm from the runway threshold. At a point 6 nm from the runway the aircraft had descended to an altitude of 660 ft, which was 164 ft above ground level. Having noticed the descent profile, Birmingham air traffic control issued an immediate climb instruction to the aircraft, however, the crew had already commenced a missed approach, having received a GPWS alert. The aircraft was radar vectored for a second approach during which the flight crew again initiated an early descent. On this occasion, the radar controller instructed the crew to maintain their altitude and the crew successfully completed the approach to a safe landing. The accident investigation determined that the primary cause was use of the incorrect DME for the approach, combined with a substantial breakdown in the Crew Resource Management. Three safety recommendations were made.[85] * 15 June 2006 (2006-06-15): A TNT Airways cargo 737-300 made an emergency landing at Birmingham with damaged landing gear.[86] The aircraft, registration OO-TND, had been flying from Liège in Belgium to London-Stansted. Due to poor visibility at Stansted the flight diverted to East Midlands Airport. As the weather at East Midlands was also poor, the aircraft performed a full autopilot approach. During this approach the autopilot momentarily disengaged causing it to deviate from the course. The aircraft hit the grass to the side of the runway, which caused the right main gear to detach. The crew initiated a go-around, declared an emergency and diverted to Birmingham. After it landed on Birmingham’s main runway, the airport was closed for a number of hours. The pilots were unharmed.[87] However, the company ascribed the incident to human error and both pilots were dismissed.[88] The official report into the accident highlighted a number of factors contributing to the accident – poor weather forecast information; a message passed from the Air Traffic Control to the aircraft at an „inappropriate“ time; the pilot accidentally disconnecting the autopilot when attempting to respond to the message; the pilot losing „situational awareness“ and failing to abort the landing.[89] Follow this link for a more detailed report and Official reports from the AAIB.<ref name="aviation safety.net report">{{Yangiliklar manbasi |title=Accident description |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20060615-0 |url-status=live |access-date=24 June 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120315180520/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20060615-0 |archive-date=15 March 2012}}</ref> * 19 November 2010 (2010-11-19): A Cessna Citation aircraft, registration G-VUEM, crashed at Birmingham Airport during final approach in thick fog. Reports from West Midlands Police were that there were two casualties, one critical. The aircraft was bringing a human liver from Belfast Airport, for a transplant operation which was subsequently completed successfully.[91] The airport reopened at around midday the following day. Follow this link for a more detailed report and Official reports from the AAIB.<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.gov.uk/aaib-reports/cessna-501-citation-g-vuem-19-november-2010 |sarlavha=Cessna 501 Citation, G-VUEM, 19 November 2010 – GOV.UK |ish=www.gov.uk |qaralgan sana=13 July 2017 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170205015415/https://www.gov.uk/aaib-reports/cessna-501-citation-g-vuem-19-november-2010 |arxivsana=5 February 2017}}</ref> * 16 June 2018: A Norwegian Air International Boeing 737-800 was travelling from Keflavik Airport to Madrid Airport when a hydraulic failure was reported.<ref name="auto7">{{Veb manbasi |muallif=Ranter |ism=Harro |sarlavha=Incident Boeing 737-800 EI-FHD, 16 Jun 2018 |url=https://aviation-safety.net/wikibase/212336 |qaralgan sana=2022-08-09 |ish=aviation-safety.net |arxivsana=9 August 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220809163253/https://aviation-safety.net/wikibase/212336}}</ref> A hydraulic leak was seen from the left gear so the crew decided to divert the aircraft to Birmingham Airport.<ref name="auto7" /> Tyre debris was seen exploding around during the landing along with small flames.<ref>{{Citation |title=Burst tire debris exploding all over - Norwegian emergency BHX |url=https://www.youtube.com/watch?v=gWE0K-Zno4I |access-date=2022-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220809163253/https://www.youtube.com/watch?v=gWE0K-Zno4I |url-status=live |language=en |archive-date=9 August 2022}}</ref> The aircraft stopped on the runway and everyone on board was safely taken off. Flights from Birmingham Airport were cancelled for 4 hours due to this incident.<ref>{{Veb manbasi |url=https://twitter.com/bhx_official/status/1007993308067581952 |qaralgan sana=2022-08-09 |ish=Twitter |til=en |sarlavha=Archived copy |arxivsana=4 December 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221204042820/https://twitter.com/bhx_official/status/1007993308067581952}}</ref> == Xavfsizlik hodisalari == * 2007-yil 6-iyun: ''Tonight with Trevor McDonald'' teledasturi olti oy davomida Birmingem aeroportida jiddiy xavfsizlik kamchiliklarini fosh qildi. Xavfsizlik pudratchisi „ICTS UK Ltd“da ishlaydigan 15 nafar xodim qoʻpol xatti-harakatlari uchun ishdan olindi va keyinchalik ishdan boʻshatildi<ref>{{cite web|url=http://www.birminghammail.net/news/solihull-news/2007/06/04/airport-at-centre-of-security-row-97319-19243037/|title=Airport at centre of security row|publisher=Birmingham Mail|date=4 June 2007|access-date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110723031951/http://www.birminghammail.net/news/solihull-news/2007/06/04/airport-at-centre-of-security-row-97319-19243037/|archive-date=23 July 2011|url-status=live}}</ref>. Xavfsizlik xodimlari navbatchilik paytida uxlab yotgan holda, rentgen skanerlarini ishlatganda [[jurnal]] oʻqiyotgani, samolyotni qoʻriqlanmagan holda qoldirgani va qoʻshimcha xavfsizlik tekshiruvi uchun yuborilgan sumkalarga eʼtibor bermagani, shuningdek, xodimlarning kamligi tasvirlangan. Xavfsizlikning buzilishi shunchalik jiddiy hisoblanganki, [[Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressi|AQSh Kongressi]] ichki xavfsizlik qoʻmitasi raisi Benni Tompson bu haqda Amerika Qoʻshma Shtatlari Kongressida izoh berdi va Birmingem aeroportiga va undan barcha parvozlarni toʻxtatishni tavsiya qildi<ref>{{cite web|url=http://www.express.co.uk/posts/view/8728/Airport-security-who-would-rather-read-sleep-than-X-ray-bags/|title=AIRPORT SECURITY WHO WOULD RATHER READ SLEEP THAN X-RAY BAGS|publisher=The Express|access-date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111145206/http://www.express.co.uk/posts/view/8728/Airport-security-who-would-rather-read-sleep-than-X-ray-bags/|archive-date=11 January 2012|url-status=live}}</ref>. ICTS dasturda koʻrsatilgan xodimlarni oʻz xatti-harakatlari uchun ishdan boʻshatdi, lekin baribir bu kadrlar muammolarni „boʻrttirib koʻrsatish va shov-shuv koʻrsatish uchun uydirilgan“ deb daʼvo qildi<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/west_midlands/6716187.stm|title=Airport security lapses exposed|work=BBC News|date=4 June 2007|access-date=12 March 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20090215015321/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/west_midlands/6716187.stm|archive-date=15 February 2009|url-status=live}}</ref>. * 2009-yil 8-iyun: Gʻarbiy Midlands politsiya vertolyoti (G-WMAO) oʻt qoʻyuvchilar tomonidan yoʻq qilindi<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/west_midlands/8088823.stm | work=BBC News | title=Arson attack on police helicopter | date=8 June 2009 |access-date=22 May 2010}}</ref> va keyinchalik hisobdan chiqarildi<ref>{{cite web|url=http://www.caa.co.uk/application.aspx?catid=60&pagetype=65&appid=1&mode=detailnosummary&fullregmark=WMAO|title=Aircraft registration|access-date=2 June 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20110606113250/http://www.caa.co.uk/application.aspx?catid=60&pagetype=65&appid=1&mode=detailnosummary&fullregmark=WMAO|archive-date=6 June 2011|url-status=live}}</ref>. Bir yil oʻtgach, G-WMAO ga oʻxshash yangi Eurocopter EC135 Farnboro havo koʻrgazmasida Gʻarbiy Midlands politsiyasiga topshirildi. Keyinchalik politsiya vertolyoti atrofidagi xavfsizlikni yaxshilash uchun minglab funt sarflandi<ref>{{cite news|url=http://www.birminghammail.net/news/birmingham-news/2010/07/22/west-midlands-police-ready-to-take-off-with-new-chopper-97319-26904112/|title=west midlands police ready to take off with new chopper|publisher=Birmingham Mail|date=July 2010|access-date=22 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100724143726/http://www.birminghammail.net/news/birmingham-news/2010/07/22/west-midlands-police-ready-to-take-off-with-new-chopper-97319-26904112/|archive-date=24 July 2010|url-status=live}}</ref>. * 2014-yil 17-iyul: Jamoatchilik aʼzosi bagaj karuselining teshigi orqali emaklab oʻtib, aeroportning asfalt perroniga chiqib, terminalning cheklangan hududi orqali aerodromga chiqdi va keyin Lufthansa Embraer 195 samolyoti bortiga chiqdi. Keyinchalik u jarimaga tortildi<ref>{{cite news|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-28493286/|title= Man accused of Birmingham Airport security breach|work= BBC News|date= 25 July 2014|access-date= 20 June 2018|archive-url= https://web.archive.org/web/20190128224244/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-28493286|archive-date= 28 January 2019|url-status= live}}</ref><ref name="BBC-28864442">{{cite web |title=Drunk stowaway said he was co-pilot |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-28864442 |website=BBC News |access-date=20 November 2018 |date=20 August 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181121081053/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-birmingham-28864442 |archive-date=21 November 2018 |url-status=live }}</ref>. == Yer usti transporti == [[Fayl:Birmingham_International_Railway_Station_-_geograph.org.uk_-_81165.jpg|thumb| Birmingem xalqaro temir yoʻl vokzali]] [[Fayl:Overhead_train_11y07.JPG|right|thumb| Havo-temir yoʻl aloqasi temir yoʻl vokzallarini aeroportga qoʻshib, yoʻl va shkiv tizimi bilan boshqariladi]] [[Fayl:Birmingham_interchange.png|right|thumb| Taklif etilayotgan „Birmingem almashinuvi“]] === Jamoat transporti === ==== Temir yoʻl ==== Birmingem aeroportiga Birmingem xalqaro temir yoʻl vokzali xizmat koʻrsatadi. Vokzal [[Birmingem]] va [[London]] oʻrtasidagi Gʻarbiy Sohil magistral liniyasida joylashgan va poezdlar West Midlands Trains, Avanti West Coast, Transport For Wales va CrossCountry tomonidan boshqariladi. Temir yoʻl vokzali va aeroport terminali oʻrtasidagi kirish bepul Air-Rail Link orqali amalga oshiriladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/by-train.aspx#birmingham-international-station |sarlavha=Birmingham International Station |nashriyot=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100529174528/http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/by-train.aspx#birmingham-international-station |arxivsana=29 May 2010}}</ref>. ==== Tavsiya etilgan High Speen 2 ==== High Speed 2 temir yoʻl liniyasining 1-bosqichi doirasida aeroport va Milliy koʻrgazma markaziga xizmat koʻrsatish uchun Birmingem almashinuvi deb nomlangan yangi temir yoʻl bekati quriladi. Bekat M42 avtomagistralining narigi tomonida quriladi va aeroportga „tezkor tranzit odamlarni koʻchirish“ yordamida ulanadi. Hozirda High Speed 2 ni 2029-yilgacha yakunlash rejalashtirilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.dft.gov.uk/pgr/rail/pi/highspeedrail/commandpaper/pdf/cmdpap.pdf |sarlavha=High Speed Rail Command Paper |nashriyot=DfT}}</ref>. ==== West Midlands metrosi ==== Gʻarbiy Midlands metrosining Edgbastondan Birmingem aeroportiga yangi 3-qatorni amalga oshirish rejalashtirilmoqda, bu Birmingem almashinuvi, Birmingem xalqaro va Birmingem aeroportini A45 boʻylab 30 daqiqada [[Birmingem]] shahar markaziga bogʻlaydi<ref>{{Veb manbasi |url=https://metroalliance.co.uk/projects/east-birmingham-solihull-extension/ |sarlavha=East Birmingham to Solihull Metro Extension – Midland Metro Alliance |qaralgan sana=21 September 2020 |arxivsana=29 November 2019 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191129002536/http://metroalliance.co.uk/projects/east-birmingham-solihull-extension/}}</ref>. ==== Avtobus ==== National Express West Midlands Birmingem aeroportiga, X1 Birmingem shahri markaziga va [[Coventry|Koventriga]] va X12 Chelmsley Vud va Solihalga boradigan asosiy [[avtobus]] yoʻnalishlarini boshqaradi<ref>{{Veb manbasi |url=http://networkwestmidlands.com/airport97/airport97.aspx |sarlavha=Network West Midlands |nashriyot=Route 97 |qaralgan sana=10 March 2013 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20130401204444/http://www.networkwestmidlands.com/airport97/airport97.aspx |arxivsana=1 April 2013}}</ref>. Boshqa kichik operatorlar ham aeroportga qatnaydi. Avtobus bekatlari Birinchi terminal tashqarisida joylashgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/by-bus-or-coach.aspx |sarlavha=Coach or Bus |nashriyot=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100530113430/http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/by-bus-or-coach.aspx |arxivsana=30 May 2010}}</ref>. Aksariyat avtobuslar National Express West Midlands tomonidan boshqariladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://nxbus.co.uk/west-midlands/tickets-prices/cash-fares |sarlavha=Cash Fares – Single Journeys |muallif=One Black Bear |qaralgan sana=4 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150426203201/http://nxbus.co.uk/west-midlands/tickets-prices/cash-fares |arxivsana=26 April 2015}}</ref>. National Express Coaches Birmingem aeroportiga yoki Birmingem avtovokzaliga boradigan yoʻlda turli xil shaharlararo avtobuslarni boshqaradi. === Taksi === Qora taksilar terminalning kelish zonasidan tashqaridagi taksi toʻxtash joyida oʻz xizmatlarini taklif qiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Private Hire and Taxi to Birmingham Airport - Birmingham Airport Website |url=https://www.birminghamairport.co.uk/directions-and-transport/by-private-hire-and-taxi/ |qaralgan sana=2022-08-06 |ish=www.birminghamairport.co.uk |arxivsana=7 August 2022 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220807214838/https://www.birminghamairport.co.uk/directions-and-transport/by-private-hire-and-taxi/}}</ref>. === Avtomobil === Birmingem aeroportiga shimoldan va janubdan M42 avtomagistralining Oltinchi chorrahasi orqali kirish mumkin. [[Birmingem]] shahar markazidan A45 toʻgʻridan-toʻgʻri aeroportga boradi. Baʼzi hududlarda toʻxtash uchun toʻlovlar juda qisqa vaqtga ham qoʻllanadi, aeroportdan uzoqroqda joylashgan joylar aeroport yaqinidagilarga qaraganda arzonroq. === Velosiped === Mavjud yagona velosiped yoʻli janubga, Solihal tomon harakatlanadigan A45 ustidan boradi. Biroq, Birmingem aeroporti velosipedchilar uchun „tavsiya etilgan marshrutlarni“ eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/~/media/Files/Pdfs/content/surface_access/cycle_routes.ashx |sarlavha=recommended cycle routes |nashriyot=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100725040146/http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/~/media/Files/Pdfs/content/surface_access/cycle_routes.ashx |arxivsana=25 July 2010}}</ref>. Terminal yaqinida bepul qisqa muddatli velosiped toʻxtash joyi mavjud. Uzoqroq qolish uchun velosipedlar haq evaziga chap bagajda saqlanishi kerak<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/by-bike.aspx |sarlavha=By Bike |nashriyot=Birmingham Airport |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100530113425/http://www.birminghamairport.co.uk/getting-to-the-airport/by-bike.aspx |arxivsana=30 May 2010}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|30em}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt}} * [http://www.ukaccs.info/bham/ Airport Consultative Committee] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080306212623/http://www.ukaccs.info/bham/ |date=2008-03-06 }} * [https://www.maglev.net/worlds-first-maglev-lines-no-longer-operate Birmingham Airport Maglev 1984 – 1995] * Birmingham Airport companies grouped at OpenCorporates * [https://archive.today/20130118135052/http://www.britishpathe.com/record.php?id=8097 Opening ceremony, 1939] Pathé Newsreel. [[Turkum:Webarxiv andozasi wayback havolalari]] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Angliya aeroportlari]] 34q5kw7yllqo134pif72eyxaek3ma3a 0 963667 6304609 6213067 2026-10-10T15:22:04Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304609 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Mineralnye Vodi aeroporti | nativename = | nativename-a = {{lang|ru|Аэропорт Минеральные Воды}} | nativename-r = | image = | image-width = 250 | image2 = Mineralnye Vody Airport.JPG | image2-width = 250 | caption = | IATA = MRV | ICAO = URMM | type = Fuqarolik | owner = | operator = Novaport | city-served = [[Cherkessk]], [[Kislovodsk]], [[Mineralnye vodi]], [[Pyatigorsk]], [[Yessentuki]] | location = | hub = Rossiya airlines | metric-elev = y | elevation-m = 321 | coordinates = {{coord|44|13|30|N|043|04|55|E|region:RU-STA|display=inline,title}} |latd=44|latm=13|lats=30|latNS=N|longd=043|longm=04|longs=55|longEW=E | website = [http://mvairport.ru/ mvairport.ru/] | pushpin_map = Rossiya Stavropol oʻlkasi | pushpin_mapsize = 250 | pushpin_map_caption = Aeroportning Rossiya xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = '''MRV''' | pushpin_label_position = top | metric-rwy = y | r1-number = 12/30 | r1-length-m = 3,900 | r1-surface = [[Beton]] | stat-year = 2018 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 4 789 000 | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = Manba: Rossiya federal havo transport agentligi (2008-yilgi statistikani ham qarang)<ref>{{veb manbasi |url=https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ |title=Объемы перевозок через аэропорты России |language=ru |trans-title=Transportation volumes at Russian airports |publisher=Federal havo transporti agentligi |website=www.favt.ru |access-date=23 October 2018 |arxivsana=2016-05-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160530164458/https://www.favt.ru/dejatelnost-ajeroporty-i-ajerodromy-osnovnie-proizvodstvennie-pokazateli-aeroportov-obyom-perevoz/ }}</ref>, Statistika:<ref name="favt2019">{{cite web |author = |url = https://www.favt.ru/public/materials//7/0/2/3/b/7023b92ebb27f875268627369ae50199.xlsx |title = Объемы перевозок через аэропорты России за январь-декабрь 2019 г. |lang = ru |website = www.favt.ru |date = |access-date = 2020-02-03 |url-status = live |archive-date = 2020-02-03 |archive-url = https://web.archive.org/web/20200203143834/https://www.favt.ru/public/materials//7/0/2/3/b/7023b92ebb27f875268627369ae50199.xlsx }}</ref> }} '''M. Y. Lermontov<ref name="РГ2019">{{Veb manbasi |arxivurl=https://archive.today/20190531122413/https://rg.ru/2019/05/31/prezident-ukaz246-site-dok.html |arxivsana=2019-05-31 |url=https://rg.ru/2019/05/31/prezident-ukaz246-site-dok.html |sarlavha=Указ Президента Российской Федерации от 31 мая 2019 года № 246 «О присвоении аэропортам имён лиц, имеющих особые заслуги перед Отечеством» |ish=Российская газета |sana=2019-05-31 |qaralgan sana=2019-05-31}}</ref> nomidagi Mineralnye Vodi xalqaro aeroporti''' ({{Lang-ru|Аэропорт Минеральные Воды}}) {{Airport codes|MRV|URMM}} — Rossiyaning [[Stavropol oʻlkasi]]dagi aeroport, [[Mineralnye vodi|Mineralniye vodidan]] {{Convert|4|km|mi}} gʻarbda joylashgan federal ahamiyatga ega xalqaro aeroport<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.favt.ru/favt_new/?q=dejatelnost/ajeroporty_i_ajerodromy/mezhdunarodnye_ajeroporty |sarlavha=Перечень международных аэропортов РФ |til=ru |ish=www.favt.ru |sana= |qaralgan sana=2013-02-26 |arxivurl=https://www.webcitation.org/6EjL9P2Vu?url=http://www.favt.ru/favt_new/?q=dejatelnost%2Fajeroporty_i_ajerodromy%2Fmezhdunarodnye_ajeroporty |arxivsana=2013-02-26}}, Rosaviatsiya</ref><ref>{{Veb manbasi |til=ru |url=http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf |sarlavha=Распоряжение Правительства Российской Федерации от 20 апреля 2016 года № 726-р «Об утверждении перечня аэропортов федерального значения» |muallif= |ish=government.ru |sana= |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160508085213/http://government.ru/media/files/JyaQTrjjRSjKV0KgMA5zPM5W6j3Iznmf.pdf |arxivsana=2016-05-08 |qaralgan sana=2016-05-08}}</ref>, [[Stavropol oʻlkasi]] va [[Shimoliy Kavkaz federal okrugi]]dagi eng yirik, Rossiyaning janubidagi eng katta aeroportlardan biri. Aeroportning gʻarbiy tomonida 41 ta toʻxtash joyi boʻlgan fuqarolik terminal maydoni mavjud. Aerodromda sharqiy tomonda Tupolev Tu-154 texnik xizmat koʻrsatish inshooti joylashgan. == Tavsifi == Aeroport [[Mineralnye vodi]] shahridan 4&nbsp;km gʻarbda joylashgan. 2006—2011-yillarda qurilgan A sinfidagi uzunligi 3900 va kengligi 60 metrli 12/30 (magnit kurslari 117 va 297) bitta sunʼiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (RWY) mavjud. 2-uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushirilishi munosabati bilan 2011-yil 4-iyuldan boshlab 07.04.2011-yildagi NOTAM A2178/11 dan pastda joylashgan dvigatelli (TWY M, B, 2 ga koʻra) havo kemalariga xizmat koʻrsatishga ruxsat berildi. == Tarixi == Aeroport 1925-yil 15-iyunda Mineralnye vodi shahridagi havo stansiyasi sifatida faoliyat boshlagan. Havo liniyasi KMVni dastlab Rostov-Don va Xarkov bilan, keyin esa Boku va Tbilisi bilan bogʻladi. Birinchi marta dam oluvchilar KMVga havo orqali kela boshladi. Samolyotlar faqat kun davomida, past balandliklarda, temir yoʻllar boʻylab parvoz qilgan<ref name="Летопись Пятигорска. Раздел 7">[https://www.pkm1903.ru/uploads/article/files/%D0%9B_%D0%A4_%20%D0%A7%D0%B5%D0%B3%D1%83%D1%82%D0%B0%D0%B5%D0%B2%D0%B0_%20%D0%9B%D0%95%D0%A2%D0%9E%D0%9F%D0%98%D0%A1%D0%AC%20%D0%B3%D0%BE%D1%80%D0%BE%D0%B4%D0%B0-%D0%BA%D1%83%D1%80%D0%BE%D1%80%D1%82%D0%B0%20%D0%9F%D1%8F%D1%82%D0%B8%D0%B3%D0%BE%D1%80%D1%81%D0%BA_%20%D0%A0%D0%B0%D0%B7%D0%B4%D0%B5%D0%BB%207.pdf Letopis goroda-kurorta Pyatigorsk. Razdel 7 / L. F. Chegutaeva. — Stavropol: Pechatniy Dvor, 2019. — 120 s., il.]</ref>. 1933-yilda Minvoda aeroporti ochildi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi, aerovokzal, angar, ustaxonalar, yotoqxona qurildi, birinchi radio mayoq antennani koʻtardi. Oʻsha yillarda Mineralnye vodi aeroporti mamlakatdagi eng yirik aeroport hisoblanardi<ref name="автоссылка1">[https://mvairport.ru/airport/history/1930/ Istoriya aeroporta]</ref>. 1938-yilda samolyot ustaxonalari tashkil etildi, ularda PO-2 samolyotlarini kapital taʼmirlash va samolyotlarga texnik xizmat koʻrsatishning ilgʻor shakllari amalga oshirildi. Ushbu ustaxonalar negizida 411 GA taʼmirlash zavodi tashkil etildi. [[Ulugʻ Vatan urushi]] boshida aeroport harbiy va fuqarolik samolyotlariga xizmat koʻrsatgan. Samolyot ustaxonalari jamoasi frontga zarur boʻlgan samolyotlarni taʼmirlab, qattiq mehnat qildi<ref name="автоссылка1"/>. 1942-yil avgustda Mineralnye vodi nemis qoʻshinlari tomonidan bosib olindi. Aeroport avval Nalchikka, keyin Orjonikidze va Maxachqal’aga evakuatsiya qilindi. 1943-yil yanvar oyida Mineralnye vodi ozod qilindi va aeroport yana ishlay boshladi: unda qiruvchi polk joylashgan edi, frontga ketayotgan samolyotlar yana taʼmirlandi<ref name="автоссылка2">[https://mvairport.ru/airport/history/1940/ Istoriya aeroporta]</ref>. 1947-yilda urush yillarida vayron qilingan terminal oʻrniga yangi terminal qurilishi boshlandi, uchish-qoʻnish yoʻlagi uzaytirildi va VUSP qoʻnish tizimi oʻrnatildi. Moskva, ittifoq respublikalarining poytaxtlari va SSSRning yirik sanoat markazlari bilan havo aloqalarini ochadi<ref name="автоссылка2"/>. 1959-yilda aeroportni rekonstruksiya qilish boshlandi. Qayta qurilgan: Uchish-qoʻnish yoʻlagi chizigʻi, apron, toʻxtash joylari, taksi yoʻllari qayta qurildi. Soatiga 700 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega yangi aeroport terminali, 250 oʻrinli mehmonxona, yuk ombori, LERM uchun binolar, oshxona, benzin ombori, qozonxona, suv minorasi va boshqalar foydalanishga topshirildi<ref>[https://mvairport.ru/airport/history/1950/ Istoriya aeroporta]</ref>. 1961-yil iyulidan 1965-yil yanvarigacha yangi terminal binosi qurildi. Oʻtkazish quvvati soatiga 700 yoʻlovchini tashkil qiladi. 1961-yilda aeroport yuqori tezlikda uchuvchi samolyotlar va turbovintli samolyotlarni qabul qila boshlaganidan beri yoʻlovchilar oqimi sezilarli darajada oshdi. Birinchi Tu-104 reaktiv samolyoti 1961-yil 14-mayda Mineralnye vodi aeroportiga qoʻndi<ref name="автоссылка3">[https://mvairport.ru/airport/history/1960/ Istoriya aeroporta]</ref>. 1962-yil 2-iyunda aeroportning parvozlar guruhi tuzildi. SSSRning barcha viloyatlaridan yuqori malakali uchuvchilar, navigatorlar, radio operatorlari kelgan. Otryadning birinchi tayinlangan samolyotlari Tu-124 va Li-2 edi<ref name="автоссылка3"/>. 1977-yilda Mineralnye vodi parvozlar otryadi hanuz eskadronning asosiy tayanch samolyoti boʻlgan qulay oʻrta masofali Tu-154 samolyotini oʻzlashtirdi. Otryad mavjud boʻlgan yillar davomida Minvoda aviatorlari bitta avariyaga yoʻl qoʻymagan<ref>[https://mvairport.ru/airport/history/1970/ Istoriya aeroporta]</ref>. 1980-yilda Mineralnye vodida xalqaro havo eskadroni tashkil etildi<ref>[https://mvairport.ru/airport/history/1980/ Istoriya aeroporta]</ref>. 1997-yil oxirida „Kavminvodiavia“ DUAK Tupolevlar oilasining birinchi Tu-204 samolyotini sotib oldi<ref>[https://mvairport.ru/airport/history/1990/ Istoriya aeroporta]</ref>. 2000-yilda flot ikkinchi TU-204 bilan toʻldirildi<ref>[https://mvairport.ru/airport/history/2000/ Istoriya aeroporta]</ref>. 2011-yil fevral oyida „Kavminvodiavia“ FDUK aviakompaniya va „Mineralnye Vodi aeroporti“ davlat unitar korxonasiga boʻlindi. Aeroportni rekonstruksiya qilishning birinchi bosqichi boshlandi: yangi uchish-qoʻnish-qoʻnish yoʻlagi, taksi yoʻlaklari, kurs-glide trassa tizimi, yoritish va ob-havo jihozlari, avariya stansiyasini ishga tushirish va boshqa bir qator yangi obyektlarni ishga tushirish boʻyicha ishlar amalga oshirildi<ref name="автоссылка4">[https://mvairport.ru/airport/history/2010/ Istoriya aeroporta]</ref>. 2011-yil noyabr oyida rekonstruksiya qilishning ikkinchi bosqichi boshlandi: masofa oʻlchagich azimutli radiomayoq, asosiy avariya stansiyasi, tozalash inshootlari, obyektlarni gazlashtirish, qurilish zonasiga tushgan suv oʻtkazgichini olib tashlash va tartibga solish amalga oshirildi<ref name="автоссылка4"/>. „Mineralniye vodi“ xalqaro aeroporti „Aeroport“ fuqaro aviatsiyasi assotsiatsiyasi tomonidan oʻtkazilgan tanlov natijalariga koʻra yoʻlovchilar oqimi 1 million kishigacha boʻlgan aeroportlar orasida „MDH davlatlarining 2011-yildagi eng yaxshi aeroporti“ nominatsiyasiga sazovor boʻldi. 2012—2013-yillarda perron va taksi yoʻllari rekonstruksiya qilindi<ref name="автоссылка4"/>. 2012-yilda aeroportga uzoq masofali Boeing-747 samolyotlarini muntazam ravishda qabul qilishga ruxsat berildi. Doppler meteorologik radar ishga tushirildi, bu atmosfera holatini aniq prognoz qilishni taʼminlaydi va hatto eng qiyin sharoitlarda ham samolyotlarni qabul qilish imkonini beradi. Oldindan kirish va avtoturargoh bilan jihozlangan ikkita yuqori qulaylik zallari ochildi. TU-154 samolyotining birinchi yoʻlovchi parvozi va ikkinchi favvoraning 40 yilligi sharafiga esdalik haykaltaroshlik kompozitsiyasining ochilishi boʻlib oʻtdi. Aeroportning yillik yoʻlovchi tashish hajmi 1 milliondan oshdi<ref name="автоссылка4"/>. 2016-yil 7-aprelda aeroportda Ilyos paygʻambar nomiga ibodatxona-chapel muqaddas qilindi<ref name="автоссылка4"/>. 2017-yilda 29 yil ichida birinchi marta aeroport 2 milliondan ortiq yoʻlovchini tashidi<ref name="автоссылка4"/>. 2018-yil oxirida aeroportga [[Mixail Lermontov]], Aleksey Yermolov va [[Aleksandr Soljenitsin]] nomi berilgan '''daʼvogarlar''' oʻrtasida „Rossiyaning buyuk ismlari“ tanlovi boshlandi. Ovoz berish natijalariga koʻra, Mixail Lermontov 89 foiz (367 681 ovoz) toʻplagan holda gʻalaba qozondi va shu tariqa Penzadagi ovozlarni 2 foizga ortda qoldirdi. Rossiya Federatsiyasi Prezidentining 2018-yil 28-noyabrdagi 681-sonli „Vatan oldida alohida xizmatlari boʻlgan shaxslarning nomlarini ayrim geografik obyektlarga berish toʻgʻrisida“ gi farmoniga muvofiq, geografik obyektlarga (aeroportlar, temir yoʻl vokzallari, dengiz va daryo portlari) taniqli shaxslarning nomlarini berish ularning belgilangan nomlarini oʻzgartirishga olib kelmaydi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/72014374/ |sarlavha=Указ Президента РФ от 28 ноября 2018 г. № 681 «О присвоении отдельным географическим объектам имён лиц, имеющих особые заслуги перед Отечеством» |til=ru |ish=www.garant.ru |sana= |qaralgan sana=2020-01-05 |arxivsana=2019-07-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190717165057/http://www.garant.ru/products/ipo/prime/doc/72014374/}}</ref>. == Yoʻlovchi tashish == [[Fayl:Passenger_flow_mrv_2013.png|thumb|Yoʻlovchi tashish 2009—2013-yillar]] {| class="standard" |+Aeroportning yoʻlovchilar harakati, oʻtish/yil ! 2008<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.airlines-inform.ru/rankings/russian_airports_2008.html |sarlavha=30 крупнейших аэропортов России 2008 |til=ru |ish=www.airlines-inform.ru |sana= |qaralgan sana=2020-01-05 |arxivsana=2009-08-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090804092450/http://www.airlines-inform.ru/rankings/russian_airports_2008.html}}</ref> ! 2009<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.airlines-inform.ru/rankings/russian_airports_2009.html |sarlavha=30 крупнейших аэропортов России 2009 |til=ru |ish=www.airlines-inform.ru |sana= |qaralgan sana=2020-01-05 |arxivsana=2010-07-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20100704053352/http://www.airlines-inform.ru/rankings/russian_airports_2009.html}}</ref> ! 2010<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.airlines-inform.ru/rankings/russian_airports_2010.html |sarlavha=30 крупнейших аэропортов России 2010 |til=ru |ish=www.airlines-inform.ru |sana= |qaralgan sana=2020-01-05 |arxivsana=2012-04-11 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120411153607/http://www.airlines-inform.ru/rankings/russian_airports_2010.html}}</ref> ! 2011<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://mvairport.ru/news.php?id_news=137 |sarlavha=Гражданская авиация — это призвание |til=ru |ish=mvairport.ru |sana= |qaralgan sana=2012-02-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120222132209/http://mvairport.ru/news.php?id_news=137 |arxivsana=2012-02-22}} // Novosti OAO „Mejdunarodniy aeroport Mineralnie Vodi“, 09.02.2012</ref> ! 2012<ref>{{Veb manbasi |url=http://mvairport.ru/news/?id_news=115 |sarlavha=Итоги деятельности за 2012 год |muallif= |ish= |sana= |nashriyot= |qaralgan sana=2015-01-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150120122958/http://mvairport.ru/news/?id_news=115 |arxivsana=2015-01-20}}</ref> ! 2013<ref>{{Veb manbasi |url=http://mvairport.ru/news/?id_news=205 |sarlavha=Итоги деятельности за 2013 год |muallif= |ish= |sana= |nashriyot= |qaralgan sana=2015-01-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305073433/http://mvairport.ru/news?id_news=205 |arxivsana=2016-03-05}}</ref> |- | ↗ 828 000 | ↘ 702 000 | ↗ 888 000 | ↗ 966 000 | ↗ 1,279,539 | ↗ 1,473,447 |- ! 2014<ref>{{Veb manbasi |url=http://mvairport.ru/news/?id_news=286 |sarlavha=Итоги 2014 года |muallif= |ish= |sana= |nashriyot= |qaralgan sana=2015-01-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150120115502/http://mvairport.ru/news/?id_news=286 |arxivsana=2015-01-20}}</ref> ! 2015<ref>{{Veb manbasi |url=http://mvairport.ru/news/?id_news=499 |sarlavha=Итоги 2015 года |qaralgan sana=2016-02-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160131185401/http://mvairport.ru/news/?id_news=499 |arxivsana=2016-01-31}}</ref> ! 2017<ref>{{Veb manbasi |url=http://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/46601 |sarlavha=Аэропорт Минвод увеличил пассажиропоток на 27% в 2017 году |qaralgan sana=2018-01-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180119235604/http://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/46601 |arxivsana=2018-01-19}}</ref> ! 2018<ref name="favt2018">{{Veb manbasi |muallif= |url=https://www.favt.ru/public/materials//4/c/3/1/3/4c313e49de8bd042a84b6be3cde687d2.xlsx |sarlavha=Объемы перевозок через аэропорты России за январь-декабрь 2018 г. |til=ru |ish=www.favt.ru |sana= |qaralgan sana=2020-01-05 |arxivsana=2019-05-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190507160623/https://www.favt.ru/public/materials//4/c/3/1/3/4c313e49de8bd042a84b6be3cde687d2.xlsx}}</ref> ! 2019 ! 2020<ref>{{Veb manbasi |url=http://favt.gov.ru/public/materials//1/7/9/0/5/17905110b885bcbd02a510303917bb16.xlsx |sarlavha=Архивированная копия |qaralgan sana=2021-10-07 |arxivsana=2021-10-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211007070520/http://favt.gov.ru/public/materials//1/7/9/0/5/17905110b885bcbd02a510303917bb16.xlsx}}</ref> |- | ↗ 1 921 669 | ↗ 1 957 122 | ↗ 2 180 178 | ↗ 2 409 488 | ↗ 2 526 419 | ↘ 1 797 989 |} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == [[Fayl:Обновленная_география_полетов.png|thumb|Parvoz geografiyasi 03.07.2014]] 2020-yilda aeroportning marshrut tarmogʻi 37 ta yoʻnalishni oʻz ichiga oldi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.aex.ru/news/2021/1/22/222317/ |sarlavha=За 2020 год пассажиропоток аэропорта «Минеральные Воды» снизился на 29 % — AEX.RU<!-- Заголовок добавлен ботом --> |qaralgan sana=2021-05-07 |arxivsana=2021-05-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210507030002/https://www.aex.ru/news/2021/1/22/222317/}}</ref>. 2020-yil boshida aeroport va Azimut aviakompaniyasi oʻrtasida hamkorlik shartnomasi imzolangan boʻlib, unda Mineralnye vodi aeroporti aviatashuvchi uchun bazaga aylanishi nazarda tutilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/66717/ |sarlavha=Авиакомпания «Азимут» намерена использовать аэропорт Минвод как базовый {{!}} Interfaks-Turizm<!-- Заголовок добавлен ботом --> |qaralgan sana=2021-05-07 |arxivsana=2021-05-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210507122417/https://tourism.interfax.ru/ru/news/articles/66717/}}</ref>. 2021-yilda aviakompaniya aeroportda uchta samolyotni joylashtirishni va yoʻnalishlar sonini 22 taga yetkazishni rejalashtirmoqda. Mineralnye vodi aeroportida S7 aviakompaniyasi, Yamal, Utair va boshqalar parvoz qiladi. {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]] <!-- --> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|Azimut]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Russia}}Astraxan<ref>{{yangiliklar manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=AZIMUTH schedules new routes from late-Sep 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285995/azimuth-schedules-new-routes-from-late-sep-2019/ |access-date=22 August 2019 |work=Routesonline |date=22 August 2019}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref>{{cite web |title=Azimuth Adds Mineralnye Vody – Batumi Route in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250314-a4ns25bus |website=Aeroroutes |access-date=14 March 2025}}</ref>, [[Buxoro xalqaro aeroporti|Buxoro]]<ref name="a4nw25">{{cite news |last1=iu |first1=Jim |title=Azimuth NW25 Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251112-a4nw25 |access-date=12 November 2025 |work=AeroRoutes |date=12 November 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Ivanovo janubiy aeroporti|Ivanovo]]<ref name="A4_MRV_24">{{cite news |title=Azimuth Expands Mineralnye Vody Domestic Network in Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-a4jan24mrv |access-date=30 December 2023 |work=AeroRoutes |date=29 December 2023 |language=en-CA}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="A4_JED-MCX_MRV">{{cite news |last1=Белоштейн |first1=Наталья |title=Из Махачкалы и Минвод в Саудовскую Аравию отправятся регулярные авиарейсы |url=https://www.kommersant.ru/doc/8221359 |access-date=21 November 2025 |work=Коммерсантъ |date=21 November 2025 |language=ru}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kaliningrad<ref name="Azimuth2020">{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=Azimuth schedules additional domestic routes from mid-Sep 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294137/azimuth-schedules-additional-domestic-routes-from-mid-sep-2020/ |website=Routesonline |access-date=2 October 2020}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kaluga<ref name =ref=Azimuth_S19>{{yangiliklar manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=AZIMUTH schedules domestic new routes in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284008/azimuth-schedules-domestic-new-routes-in-s19/ |access-date=23 April 2019 |work=Routesonline |date=23 April 2019 }}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Kemerovo<ref name="A4_MRV_24" />, {{Flagicon|Russia}}Kirov, [[Magnitogorsk xalqaro aeroporti|Magnitogorsk]], [[Mahachqalʼa aeroporti|Mahachqalʼa]], [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]], [[Begishevo aeroporti|Nijnekamsk]], [[Nijnevartovsk aeroporti|Nijnevartovsk]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]]<ref name="OMS-UFA-MRV">{{cite news |last1=Чеснокова |first1=Анастасия |title=Из Омска запустят новый авиарейс в Минеральные воды |url=https://ngs55.ru/text/transport/2024/09/16/74092508/ |access-date=16 September 2024 |work=НГС55.ру |publisher=Сетевое издание «NGS55.RU» |date=16 September 2024 |language=ru}}</ref>, [[Orenburg aeroporti|Orenburg]]<ref>{{cite news |last1=Вълкова |first1=Наталия |title=Рейсы в Минводы вновь откроются из оренбургского аэропорта |url=https://eanews.ru/orenburg/20250825133059/reysy-v-minvody-vnov-otkroyutsya-iz-orenburgskogo-aeroporta |access-date=25 August 2025 |work=EANews.ru |agency=Российское информационное агентство «Европейско-Азиатские Новости» (ЕАН) |date=25 August 2025 |language=ru}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Penza, [[Perm xalqaro aeroporti|Perm]], {{Flagicon|Russia}}Pskov, [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]]<ref name="A4_MRV_24" />, [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-a4dec22skd|title=Azimuth Adds Samarkand Service From Dec 2022|date=29 November 2022|website=Aeroroutes|language=en-GB|access-date=29 November 2022}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Saransk, {{Flagicon|Russia}}Saratov, [[Siktikvar aeroporti|Siktivkar]], [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="A4_Caucasus_NS24">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Azimuth late-Sep 2024 Caucasus Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240925-a4sep24 |access-date=25 September 2024 |work=AeroRoutes |date=25 September 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen, [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Ulyanovsk Baratayevka aeroporti|Ulyanovsk-Barartayevka]]<ref>{{cite news |last1=Мукин |first1=Семён |title=Из Ульяновска в Минеральные Воды запустят прямые рейсы |url=https://ulpressa.ru/2025/03/19/iz-ulyanovska-v-mineralnye-vody-zapustyat-pryamye-rejsy/ |access-date=19 March 2025 |work=Улпресса - все новости Ульяновска |agency=ИА «Улпресса» |date=19 March 2025 |language=ru-RU}}</ref>, [[Xanti-Mansiysk aeroporti|Xanti-Mansiysk]]<ref>{{cite news |last1=Дегтярева |first1=Вера |title=Из Минеральных Вод запустили рейсы в Ханты-Мансийск |url=https://atvmedia.ru/news/social/55868 |access-date=6 March 2024 |work=atvmedia.ru |language=ru}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Yaroslval, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], [[Cheboksari xalqaro aeroporti|Cheboksari]]<ref name='a4_cheb'>{{cite news |last1=Биишева |first1=Гульназира |title=В чебоксарский аэропорт прилетел первый самолет из Минеральных Вод |url=https://cheb-live.ru/news/view/v-ceboksarskij-aeroport-priletel-pervyj-samolet-iz-mineralnyh-vod |access-date=3 June 2024 |work=cheb-live.ru |publisher=Чебоксары Live |date=2 June 2024 |language=ru}}</ref>, [[Chelyabinsk aeroporti|Chelyabinsk]]<ref name =ref=Azimuth_S19 /> <!-- --> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite news |title=Аэропорт Минеральных Вод сообщил о запуске прямых рейсов на Пхукет |url=https://www.vedomosti.ru/strana/southern/news/2025/11/20/1156528-zapuske-pryamih-reisov |access-date=20 November 2025 |work=«Ведомости. Страна» |date=20 November 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Centrum Air открывает прямое авиасообщение с Минеральными водами. Цены на билеты - Новости Узбекистана сегодня: nuz.uz |url=https://nuz.uz/2025/05/13/centrum-air-otkryvaet-pryamoe-aviasoobshhenie-s-mineralnymi-vodami-czeny-na-bilety/ |access-date=9 June 2025 |publisher=NUZ «Новости Узбекистана» |date=14 May 2025 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]] | '''Mavsumiy:''' [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name =ref=FZ_RUS_S19>{{yangiliklar manbasi |last1=Плохотниченко |first1=Юрий |title=Flydubai будет летать из Дубая в Сочи, но приостановит ряд других российских линий на лето |url=http://www.travel.ru/news/2019/04/23/262209.html |access-date=24 April 2019 |work=Travel.ru |date=23 April 2019 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Fly_One_Asia_Launch">{{cite news |last1=Sipinski |first1=Dominik |title=Uzbekistan's FlyOne Asia to launch scheduled ops in 2Q26 |url=https://www.ch-aviation.com/news/162006-uzbekistans-flyone-asia-to-launch-scheduled-ops-in-2q26 |access-date=24 December 2025 |publisher=ch-aviation GmbH |date=23 December 2025}}</ref> <!-- --> | Ikar, {{RUS}} | {{Flagicon|Russia}}Nijniy Novgorod, [[Orenburg aeroporti|Orenburg]] <!-- --> | Ijavia, {{RUS}} | [[Ijevsk aeroporti|Ijevsk]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Izhavia Adds Izhevsk – Mineralnye Vody in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250314-i8ns25mrv |access-date=14 March 2025 |work=AeroRoutes |date=14 March 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[NordStar]] | [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref name=NordstarDMEw15>{{yangiliklar manbasi|last1=L|first1=J|title=NordStar Plans to Add New Moscow Domodedovo Routes from late-Oct 2015|url=http://airlineroute.net/2015/09/24/y7-dme-w15/|access-date=24 September 2015|publisher=Airline Route|date=24 September 2015}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Norilsk <!-- --> | Nordwind Airlines, {{RUS}} | {{Flagicon|Russia}}Nijniy Novgorod, [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]] <!-- --> | [[Pobeda (aviakompaniya)|Pobeda]] | [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]] <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>{{cite news |title=Red Wings запускает новый маршрут Минводы — Астана |url=https://go-travel.ru/news/napravleniya/red-wings-zapuskaet-novyy-marshrut-minvody-astana/ |access-date=22 March 2024 |work=go-travel.ru |publisher=ООО «Тревел» |language=ru |archive-date=2024-12-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241212164617/https://go-travel.ru/news/napravleniya/red-wings-zapuskaet-novyy-marshrut-minvody-astana/ |url-status=dead }}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name="WZ_Resume_TLV_NS25">{{cite news |last1=Мошков |first1=Александр |title=Российские авиакомпании возобновляют полеты в Израиль |url=https://www.tourdom.ru/news/rossiyskie-aviakompanii-vozobnovlyayut-polety-v-izrail.html |access-date=26 June 2025 |work=Tourdom.ru |publisher=Профессиональный портал TourDom.ru — проект ООО «Служба Банко» |date=26 June 2025 |language=ru}}</ref>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<br>'''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name='MRV_NS25'>{{cite web |title=Международный аэропорт Минеральные Воды переходит на весенне-летнее расписание |url=https://mvairport.ru/mediacenter/news/604750/ |website=mvairport.ru |publisher=Аэропорт Минеральные Воды |access-date=1 April 2025}}</ref>, [[Omsk Markaziy aeroporti|Omsk]], [[Baykal xalqaro aeroporti|Ulan-Ude]]<br>'''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurghada]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | Rossiya | [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]], [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]] <!-- --> | Severstal Air Company, {{RUS}} | {{Flagicon|Russia}}Petrozavodsk, [[Cherepovets aeroporti|Cherepovets]] <!-- --> | [[Smartavia]] | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | Southwind Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[Ural Airlines]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref>{{yangiliklar manbasi|title="Уральские авиалинии" будут летать из Москвы в Минеральные Воды|url=http://www.travel.ru/news/2012/08/30/205086.html|access-date=31 August 2012|newspaper=TRAVEL.RU|date=30 August 2012}}</ref>, [[Xoʻjand aeroporti|Xoʻjand]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]], [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]] <br>'''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Ural Airlines Adds Mineralnye Vody – Antalya Charters in 2Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250409-u6ns25ayt |access-date=10 April 2025 |work=AeroRoutes |date=9 April 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Utair]] | [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]], [[Surgut xalqaro aeroporti|Surgut]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen<ref>{{cite news |last1=Иванова |first1=Оксана |title=Самолеты из Тюмени в Минеральные воды будут летать круглый год |url=https://tmn.sm.news/iz-tyumeni-v-mineralnye-vody-mozhno-budet-uletet-kruglogodichno-71614-u3t5/ |access-date=8 October 2024 |work=Информационный портал SM.news |date=8 October 2024 |language=ru}}</ref>, <br>'''Mavsumiy:''' [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]]<ref name="UT_UFA_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Utair June 2025 Ufa Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250328-utjun25ufa |access-date=28 March 2025 |work=AeroRoutes |date=28 March 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[Yakutiya (aviakompaniya)|Yakutia Airlines]] | [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref>{{veb manbasi |last1=Liu |first1=Jim |title=Yakutia W19 Domestic network additions |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287097/yakutia-w19-domestic-network-additions/ |website=Routesonline |access-date=24 October 2019}}</ref>, {{Flagicon|Russia}}Yakutsk <!-- --> | Yamal Airlines, {{RUS}} | [[Yangi Urengoy aeroporti|Noviy Urengoy]], [[Salexard aeroporti|Salexard]], {{Flagicon|Russia}}Tyumen <br>'''Mavsumiy:''' [[Noyabrsk aeroporti|Noyabrsk]] <!-- --> }} == Aeroportni qayta qurish == 2006-yilga kelib uchish-qoʻnish yoʻlagi yaroqsiz holga keldi, natijada aeroport past dvigatelli (qanot ostidagi) samolyotlarni qabul qilishni toʻxtatdi. Sovet Ittifoqida ishlab chiqarilgan samolyotlarga (Tu-154, Yak-42, Tu-134) uchishga ruxsat berildi. Ushbu samolyotlarning baʼzilari 2008—2009-yillarda yoqilgʻi samaradorligi pastligi sababli parvozdan olindi. Aeroportni bir qator rus va xorijiy aviatashuvchilarni, xususan, [[S7 aviakompaniyasi]], Rossiya havo yoʻllari, [[Aeroflot]], Armavia, [[Azerbaijan Airlines|AZAL]] va boshqalar tark etdi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.travel.ru/news/2009/11/02/174946.html |sarlavha=Полёты в Минеральные Воды становятся недоступными для российских авиакомпаний |til=ru |ish=www.travel.ru |sana= |qaralgan sana=2009-11-05 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20091105003749/http://www.travel.ru/news/2009/11/02/174946.html |arxivsana=2009-11-05}}, Travel.ru</ref>. 2006-yilda mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan parallel ravishda uzunligi 3900 m va kengligi 60 m boʻlgan yangisini qurish, shuningdek, samolyotlar uchun taksi yoʻllari va perronni almashtirish va yangi terminal qurish boshlandi. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagini qurish qiymati, dastlabki hisob-kitoblarga koʻra, 3,03 milliard rublni tashkil qilishi kerak edi (moliyalash Rossiya Federatsiyasi federal byudjeti hisobidan amalga oshirildi). 2007-yilda xalqaro va mahalliy aviakompaniyalarning kelishi uchun pavilyonlar ochildi, ammo eski terminal uchib ketish ketish uchun ishladi, u 4 ta roʻyxatga olish stoli (ulardan ikkitasi Aeroflotga tegishli), bitta yoʻlovchini tekshirish punkti va ikkita eshikli haydovchi bilan jihozlangan. 2008-yildan boshlab elektron chiptalardan foydalanish texnologiyasi joriy etildi. 2011-yil 17-martda ichki reyslar yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan yangi terminal qisman ochildi. Jumladan, kutish sektori maydoni kengaytirildi, mahalliy aviakompaniyalar zalida zamonaviy axborot taxtalari, kassa xizmatlari va maʼlumotnomalar uchun yangi pavilyonlar paydo boʻldi, sektor eng yangi avlod konveyer va transportyorlar bilan jihozlandi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://mvairport.ru/news.php?id_news=27 |sarlavha=Новый зал ожиданий |til=ru |ish=mvairport.ru |sana= |qaralgan sana=2013-12-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131230231718/http://mvairport.ru/news.php?id_news=27 |arxivsana=2013-12-30}}, Aeroport Mineralnie Vodi. Novosti</ref>. 2011-yil 22-martda yangi xalqaro modul ochildi. Amalga oshirilgan ishlar tufayli operatsiya zali, uzoq muddatli kutish zali, mahalliy aviakompaniyalarning bagaj xonasi, xalqaro aviakompaniyalarning joʻnash zali, jumladan, bojxona va chegara nazorati, koʻrikdan oʻtkazish hududlari, shuningdek, bagaj xonasi, servis xizmati va ofis binolari yangicha koʻrinish kasb etdi va ishlay boshladi. Investitsiyalar hajmi 246,7 million rublni tashkil etdi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://mvairport.ru/news.php?id_news=12 |sarlavha=Международный модуль |til=ru |ish=mvairport.ru |sana= |qaralgan sana=2016-03-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304190532/http://mvairport.ru/news.php?id_news=12 |arxivsana=2016-03-04}}, Aeroport Mineralnie Vodi. Novosti</ref>. 2011-yil 24-iyun kuni qurilayotgan 1-bosqich rekonstruksiya va qurilish obyektining loyiha-meʼyoriy hujjatlarga muvofiqligi hamda 1-bosqichini foydalanishga topshirishga ruxsatnomasi toʻgʻrisida xulosa olindi. Birinchi bosqich doirasida quyidagilar amalga oshirildi: uchish-qoʻnish yoʻlagi sunʼiy qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi, RD-A, B, C, D, M, VDS taksi yoʻllari, ishga tushirish ACC, uchirishni boshqarish minorasi, yordamchi kuzatuv punkti, elektr tarmoqlari. TP, aloqa tarmoqlari, SSO, DPRM-117 yoritish uskunalarini qurish va oʻrnatish, MKp-117 va MKp-297 rusumli SP-200 radiomayoq tizimlari, meteorologik uskunalar, patrul yoʻli, perimetri toʻsiqlari hosil qilindi. 2-uchish-qoʻnish yoʻlagi 2011-yil 13-iyulda rasman ochildi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.aex.ru/news/2011/7/13/86623 |sarlavha=В аэропорту «Минеральные Воды» введена в строй ВПП-2 |til=ru |ish=www.aex.ru |sana= |qaralgan sana=2011-07-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110718155130/http://www.aex.ru/news/2011/7/13/86623 |arxivsana=2011-07-18}}</ref>. PCN 47 RAWT qoplamalarining koʻtarish qobiliyatining kompleks koʻrsatkichiga ega yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishini yakunlash „Mineralnye vodi“ aeroportiga barcha dizayn turlarini ogʻirligi va intensivligi boʻyicha cheklovlarsiz qabul qilish imkonini beradi. Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi past dvigatelli (Boeing va Airbus) xorijda ishlab chiqarilgan samolyotlarning qoʻnishi uchun sertifikatlangan boʻlib, shu munosabat bilan aeroport rahbariyati 2012-yilda yoʻlovchilar oqimi ikki baravar oshishini kutmoqda<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://www.interfax.ru/realty/realtyinf.asp?id=197704&sec=1461 |sarlavha=Международный аэропорт Минвод открывает новую ВПП |til=ru |ish=www.interfax.ru |sana= |qaralgan sana= |arxivurl= |arxivsana=}}, Interfaks</ref>. 2011-yil 19-oktyabrda aeroportning ikkinchi qavatida kengaytirilgan konfort zali ochildi, unga biznes-klassda uchuvchi yoʻlovchilar, shuningdek, qoʻshimcha haq evaziga ekonom-klass yoʻlovchilari kirishlari mumkin<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://mvairport.ru/news.php?id_news=81 |sarlavha=Открыт зал повышенной комфортности |til=ru |ish=mvairport.ru |sana= |qaralgan sana=2013-12-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20131230231721/http://mvairport.ru/news.php?id_news=81 |arxivsana=2013-12-30}}, Aeroport Mineralnie Vodi. Novosti</ref>. 2011-yil 18-dekabrda aeroport tarixida birinchi marta fuqaro aviatsiyasi tarixidagi eng yirik samolyotlardan biri — [[Boeing 747]]ni qabul qila oldi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=http://mvairport.ru/news.php?id_news=120 |sarlavha=Добро пожаловать, Боинг-747 |til=ru |ish=mvairport.ru |sana= |qaralgan sana=2016-03-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160304185436/http://mvairport.ru/news.php?id_news=120 |arxivsana=2016-03-04}}, Aeroport Mineralnie Vodi. Novosti</ref>. 2012-yil 1-iyun kuni VIP-zal va rasmiy shaxslar va delegatsiyalar zalining ochilishi boʻlib oʻtdi.{{manba kerak|11|01|2014}}. 2019-yil 4-sentyabr kuni Mineralnye vodi aeroportida 9,4 ming m² dan ortiq maydonga ega yangi terminali foydalanishga topshirildi, bu aeroportning oʻtkazish qobiliyatini soatiga 1050 yoʻlovchiga va ILni soatiga 450 yoʻlovchiga oshirish imkonini berdi<ref>{{Veb manbasi |muallif= |url=https://tass.ru/ekonomika/6843862 |sarlavha=В аэропорту Минеральные Воды открыли терминал прилета |til=ru |ish=tass.ru |sana= |qaralgan sana=2020-01-05 |arxivsana=2019-09-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190918000844/https://tass.ru/ekonomika/6843862}}</ref>. == Yer usti transporti == Aeroport Kavkaz R217 federal avtomagistrali va A157 [[Mineralnye vodi]] — [[Kislovodsk]] avtomobil yoʻlining kesishmasi yaqinida joylashgan. Aeroport Mineralnye vodi temir yoʻl vokzali bilan jamoat transporti orqali bogʻlangan (11-sonli avtobus Vokzal — Aeroport. Harakat oraligʻi 6:00 dan 19:30 gacha 30-40 minut). Kavkaz Mineralnye vodining kurort shaharlariga transfer avtobuslari orqali tez va arzon yetib olish mumkin. Aeroportda taksi xizmatlari ham mavjud. Oxirgi ikki yil ichida Aeroport — Mineralniye Vodi — Kislovodsk yoʻnalishida „Aeroekspress“ poyezdini yoʻlga qoʻyish masalasi muhokama qilindi. Ayni paytda Nevinnomyssk-Mineralnye vodi temir yoʻlidan aeroport yoʻnalishi boʻyicha tarmoq liniyasi mavjud. Filialda quvvat va bort platformalari bilan terminal yoʻq<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.stapravda.ru/20170206/v_kislovodske_obsudili_vypolnenie_meropriyatiy_po_kompleksnomu_r_100263.html |sarlavha=В Кисловодске обсудили выполнение мероприятий по комплексному развитию города-курорта |qaralgan sana=2018-01-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180106063524/http://www.stapravda.ru/20170206/v_kislovodske_obsudili_vypolnenie_meropriyatiy_po_kompleksnomu_r_100263.html |arxivsana=2018-01-06}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == 1988-yil 1-dekabrda Orjonikidze (hozirgi [[Vladikavkaz]]) shahrida terrorchilar bolalar bilan avtobusni olib qochdi. Muzokaralar davomida rasmiylar terrorchilarga bolalar evaziga Il-76 transport samolyoti, ekipaj, qurol-yarogʻ va pul berishga rozi boʻldi, biroq Il-76 samolyotini Orjonikidzega qoʻndirishning iloji boʻlmagani uchun samolyot Mineralniye vodi aeroportiga qoʻndi. Terrorchilar politsiya mashinalari, [[Davlat xavfsizlik organlari|KGB]] va qoʻlga olingan bolalarning ota-onalari hamrohligida avtobusni Mineralnye vodiga olib borishdi. Bu yerda, aeroportda, avtobusni samolyotga haydagandan soʻng, terrorchilar bolalarni qoʻyib yuborishdi va ekipajga [[Isroil]]ga uchib ketishni buyurdi. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == {{commons category}} * [http://mvairport.ru/ Rasmiy sayti] {{Rossiya aeroportlari}} [[Turkum:Rossiya aeroportlari]] [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Qora dengiz havzasi]] d5jo5f275eku2o83s6986yy472zdfyd 0 964010 6304605 6280703 2026-10-10T15:20:40Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304605 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Bahrayn xalqaro aeroporti | nativename = | nativename-a = {{nobold|{{lang|ar|مطار البحرين الدولي}}}} | nativename-r = ''Maṭār al-Baḥrayn al-dwalī'' | image = | image-width = 150 | image2 = BahrainInternationalAirport01.jpeg | image2-width = 250 | IATA = BAH | ICAO = OBBI | website = {{URL| https://www.bahrainairport.bh}} | coordinates = {{coord|26|16|15|N|050|38|01|E|region:BH_type:airport|display=it}} |latd=26|latm=16|lats=15|latNS=N|longd=050|longm=38|longs=01|longEW=E | pushpin_map = Bahrayn | pushpin_label = BAH/OBBI | pushpin_map_caption = Aeroportning Bahrayn xaritasidagi joylashuvi | metric-rwy = Yes | pushpin_relief = | pushpin_label_position = right | type = Public | owner-oper = Bahrain Airport Company | city-served = [[Bahrayn]] | location = Al-Muharraq | opened = 1927-yil | hub = *Gulf Air * Kalitta Air * SNAS/DHL * Texel Air | elevation-f = 8 | elevation-m = 2.4 | metric-elev = | r1-number = 12L/30R | r1-length-f = 13,005 | r1-length-m = 3,964 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 12R/30L | r2-length-f = 8,301 | r2-length-m = 2,530 | r2-surface = Asphalt | stat-year = 2019 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 9578,797 | stat2-header = Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 18-19 | stat2-data = {{increase}} 5% | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 95,486 | stat4-header = Parvozlar sonining oʻzgarishi 18-19 | stat4-data = {{pastga}} 1% | stat5-header = Yuk tashish (metr tonna) | stat5-data = 291,017 | stat6-header = Yuk tashishning oʻzgarishi 18-19 | stat6-data = {{increase}}1% | footnotes = Manba: Bahrayn aeroporti statistikasi<ref name="Stats 2019"/> }} '''Bahrayn xalqaro aeroporti''' {{Airport codes|BAH|OBBI}} ({{Lang-ar|مطار البحرين الدولي}}, romanizatsiyalashtirilgani: ''Maṭar al-Bahrayn al-dvaliy'') — [[Bahrayn]] xalqaro aeroporti. Poytaxt [[Manama]] va Al-Muharraq shahriga tutashgan Muharraq orolida joylashgan boʻlib, Gulf Air milliy aviatashuvchisi uchun markaz boʻlib xizmat qiladi. Aeroport Bahrayn aeroporti kompaniyasi tomonidan boshqariladi. 1927-yilda tashkil etilgan aeroport [[Fors koʻrfazi|Fors koʻrfazining]] eng qadimgi xalqaro aeroportidir. 2021-yil 28-yanvarda aeroport eski terminalini almashtirgan yangi terminal bilan kengaytirildi. Yangi aeroportning terminali 1,1 milliard [[AQSh dollari|dollarga]] tushdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.airport-technology.com/news/bahrain-airport-terminal/ |sarlavha=Bahrain Airport's new 10.1bn terminal officially launches |sana=July 2022}}</ref>. == Tarixi == === Kelib chiqishi === Bahrayn xalqaro aeroportining kelib chiqishi 1927-yilda Bahraynga charter reys qoʻngan paytdan boshlanadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=A Pictorial Journey Through Bahrain Airport's History |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/249153/a-pictorial-journey-through-bahrain-airports-history/ |ish=Routesonline |qaralgan sana=9 November 2019}}</ref>. 1932-yilda [[Bahrayn|Bahraynga]] etib kelgan birinchi muntazam tijorat layneri ''Hannibal'' nomli Handley Page HP42 samolyotida Londondan [[Dehli|Dehliga]] parvoz qilgan. HP42da bor-yoʻgʻi 24 nafar yoʻlovchi boʻlgan va Londondan parvoz soatiga 100 mil tezlikda bir necha kun davom etgan. Ushbu muntazam rejalashtirilgan xizmat orqali Bahrayn [[Fors koʻrfazi|Fors koʻrfazining]] birinchi xalqaro aeroportlaridan biri sifatida tashkil etildi. [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida aeroport AQSh Harbiy havo kuchlari havo transporti qoʻmondonligi Markaziy Afrika qanoti tomonidan foydalanilgan va 13-sonli stansiya sifatida belgilangan. [[Karachi]] — [[Qohira]] yoʻnalishi boʻyicha hozirgi [[Birlashgan Arab Amirliklari|BAAdagi]] Abadan aeroporti, [[Eron]] yoki [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja aeroporti]] yoʻlida toʻxtash joyi sifatida ishlagan<ref>{{Veb manbasi |url=http://airforcehistoryindex.org/data/000/181/428.xml |sarlavha=USAFHRA document 00181427 |nashriyot=Airforcehistoryindex.org |sana=1986-11-13 |qaralgan sana=2018-02-20}}</ref>. 1943-yildan 1971-yil dekabrida Bahrayn mustaqillikka erishgunga qadar Qirollik havo kuchlari dastlab ''RAF Bahrain'' va 1963-yildan ''RAF Muharraq'' nomi bilan tanilgan aerodromda harbiy inshootni saqlab turdi<ref>[http://www.rafweb.org/Stations/Stations-M.htm#Muharraq Overseas Stations-M] Air of Authority.</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://www.radfanhunters.co.uk/Bahrain.htm |sarlavha=RAF Muharraq |qaralgan sana=1 June 2015}}</ref>. Ushbu obyektlarning aksariyati keyinchalik Bahrayn bayrogʻi tashuvchi aviakompaniyasi Gulf Air tomonidan sotib olindi, kichik bir qismi esa AQSh dengiz floti tomonidan Aviatsiyani qoʻllab-quvvatlash boʻlimi (ASU) Bahrayn sifatida foydalanishda davom etmoqda{{Citation needed}}. === 20-asr === 1936-yilda Londondan [[Bahrayn]] orqali Hindistonga parvozi yoʻnalishida HP42 samolyotlaridan foydalanish haftada ikki marta chastotaga oshirildi. 1937-yilda Bahrayn imperiya dengiz samolyotlarining muntazam xizmatini koʻrdi. Bu gigantlarning suvga qoʻnishi bugungi kunda Mino Salmonda marina klubi joylashgan joyda edi. 1950-yillardan boshlab BOAC Bahrayn orqali haftada bir nechta xizmatlarni amalga oshirdi. Bular [[Karachi]], [[Singapur]], [[Hong Kong]] va haftasiga uch marta [[Sidney|Sidneyga]] haftalik xizmatlarni oʻz ichiga oladi. 1950-yil nafaqat Muharraq xalqaro aeroporti sifatida, balki Bahraynning tijorat aviatsiyasi tarixi uchun ham muhim yil boʻldi. Ushbu yilda yangi mahalliy aviakompaniya — Gulf Aviation Company — Gulf Air aviakompaniyasining ilk ajdodi tashkil etildi. Kompaniya faqat bitta samolyot, ikkinchi qoʻl Anson Mark II bilan ish boshladi, u dastlab [[Dahron|Dahronga]] xizmat koʻrsatishda foydalanilgan. Biroq, ikki yil ichida flot Fors koʻrfazidagi barqaror oʻsib borayotgan tarmoqda foydalanish uchun toʻrtta de Havilland samolyoti va DC-3 samolyotiga koʻpaydi. Natijada Bahrayn xalqaro sahnaga aylandi. Bu Fors koʻrfazining eng zamonaviy va ilgʻor aeroporti boʻlib, yaxshi uchish-qoʻnish yoʻlagi, boshqaruv minorasi, yorugʻlik, aloqa vositalari va hatto restoranlarga ega edi. Middle East Airlines, Air India, [[Shri Lanka havo yoʻllari|Air Ceylon]] va Iran Air kabi boshqa tashuvchilarni jalb qila boshladi — asosan Dakota samolyotlarida ishlaydi. 1961-yil dekabr oyida aeroportda yangi yoʻlovchi terminali ochildi. 1970—1971-yillar davomida Muharraq RAF qisqartirildi va oxir-oqibat yopildi. 1971-yil dekabr oyida aeroport toʻrtta [[Boeing 747|747]] samolyotni sigʻdira oladigan keng maydonni oʻz ichiga olgan yangi yoʻlovchi obyektlarini ochdi. 1976-yilda aeroport yana bir muhim birinchi boʻlib, London va Bahrayn oʻrtasida muntazam [[Britaniya Airways kompaniyasi|BA]] [[Concorde]] qatnovini boshlagan tovushdan tez parvozlarni amalga oshirdi<ref name="BAC">{{Veb manbasi |sarlavha=Bahrain Airport Company |url=http://www.bahrainairport.com/about-us/our-history/aviation-in-bahrain.html |ish=Bahrain International Airport |qaralgan sana=26 October 2019 |til=en-gb |arxivsana=2019-10-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191026083741/http://www.bahrainairport.com/about-us/our-history/aviation-in-bahrain.html }}</ref>. Pan Am 1976-yil dekabr oyida [[Nyu York (shahar)|Nyu-Yorkka]] toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni yoʻlga qoʻydi. Marshrut Boeing 747SP samolyotlari bilan boshqarilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1976-11-13 |title=Pan Am inaugurates non-stop service to Bahrain |work=The Daily Herald |location=Arlington Heights, Ill. |url=https://www.newspapers.com/article/the-daily-herald/129938327/ |access-date=13 August 2023}}</ref>. 1980 va 1990-yillarda katta yangilanishlar amalga oshirildi va bir nechta yirik aviakompaniyalar aeroportni manzilga aylantirdi. 1994-yilda 100 million dollarlik terminal ishga tushirildi, bu aeroportning maksimal sigʻimini yiliga 10 million yoʻlovchiga yetkazdi<ref name="BAC"/>. 1994-yil iyul oyida Gulf Air Airbus A340 samolyotlarida Nyu-Yorkka toʻxtovsiz xizmat koʻrsatishni boshladi. Marshrutning uzunligi tufayli gʻarbga yoʻnaltirilgan reyslar vaqti-vaqti bilan yonilgʻi quyish toʻxtatilishiga toʻgʻri keldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 April 1999 |title=Gulf bites back |work=Flight International |url=https://www.flightglobal.com/gulf-bites-back/25730.article |url-access=subscription |access-date=14 November 2021}}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=1994-08-21 |title=New U.S. Routes For 2 Airlines |work=The New York Times |id={{ProQuest|429843878}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>. === 21-asrdagi kengayishi === [[Fayl:Bahrain_Airport_2014.jpeg|left|thumb| Bahrayn xalqaro aeroportining joʻnash terminali, 2014-yil]] 2008-yilda aeroport yangi tashkil etilgan Bahrain Airport Company boshqaruviga oʻtkazildi, u Gulf Air Holding kompaniyasi shamsiyasi ostida boʻlib, oʻz navbatida Bahrayn suveren jamgʻarmasi Mumtalakatga tegishli<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Bahrain Airport Company |url=http://mumtalakat.bh/industry/bahrain-airport-company/ |ish=Mumtalakat |qaralgan sana=27 October 2019 |arxivsana=2019-10-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20191027102243/http://mumtalakat.bh/industry/bahrain-airport-company/ }}</ref>. 2009-yil 8-oktyabrda Bahrayn xalqaro aeroportini 1,8 milliard BHDga kengaytirish 2010-yilda boshlanishi eʼlon qilindi. Kelgusi 30 yil ichida rejalashtirilgan kengayish yoʻlovchi tashish hajmini uch barobarga, yiliga 27 mln yoʻlovchiga yetkazish reja qilindi {{Citation needed}}. 2010-yil aprel oyida [[United Airlines]] Kuvayt orqali [[Vashington (shahar)|Vashingtonga]] parvozni boshladi. Tashuvchi yoʻnalish boʻylab Boeing 777<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2009-11-10 |title=United Airlines to start Bahrain-Washington flights |work=TradeArabia |id={{ProQuest|435309954}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref> bilan parvoz qildi. Ammo „Unaited 2016-yilning yanvarida Bahraynni tark etdi“<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=2015-10-27 |title=United Airlines terminates direct services to Kuwait, Bahrain |work=Mena Report |id={{ProQuest|1727632568}}}}<templatestyles src="Module:Citation/CS1/styles.css"></templatestyles></ref>. Aeroportning 1,1 milliard dollarlik yangi terminali 2021-yil 28-yanvarda ochildi. 210 000 kvadrat metr maydonda yoʻlovchi terminali Bahrayn xalqaro aeroportining (BIA) sigʻimini yiliga 14 million yoʻlovchiga va 130 000 havo harakati harakatiga qadar, eng tigʻiz vaqtda soatiga 4,700 yuk tashish quvvatiga oshirildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Market Facts |url=https://www.bahrainairport.bh/corporate/market-facts |qaralgan sana=2022-12-10 |ish=www.bahrainairport.bh |arxivsana=2022-12-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20221210214026/https://www.bahrainairport.bh/corporate/market-facts }}</ref>. Terminalda roʻyxatdan oʻtish zallari, roʻyxatdan oʻtish stollari, pasport nazorati kabinalari, elektron eshiklar, xavfsizlik yoʻlaklari, 9000 m² boj olinmaydigan savdo maydoni, dam olish zallari, oziq-ovqat va ichimliklar zonalari, 24 ta uchib ketish darvozalari va sinfda hamda koʻp qavatli binolarda 7000 ta yangi avtoturargohlar mavjud. == Yerda xizmat koʻrsatish == Bahrain Airport Services (BAS) Bahrayn xalqaro aeroportida (BIA) aeroport xizmatlarini taqdim etadi. 3000 kishidan iborat xodimlar tomonidan qoʻllab-quvvatlanadigan BAS ISAGO akkreditatsiyadan oʻtgan yer usti xizmati provayderidir. == Samolyotga yoqilgʻi quyish == Qirollikning neft va gaz aktivlarini nazorat qiluvchi Bahrain Jet Fuel Company (BJFCO) Bahrain Airport Company va nogaholding oʻrtasidagi qoʻshma korxonadir. BJFCO hozirda Qirollikning aviatsiya yoqilgʻi sanoatini tubdan qayta qurish doirasida aeroportning shimoli-sharqiy qismida yoqilgʻi fermasi majmuasini qurmoqda. == Yer usti transporti == Aeroport Muharraqning markazida joylashgan boʻlib, poytaxt Manama bilan Aeroport shossesi va Shayx Iso koʻchasi orqali transport aloqalariga ega. Bahrayn xalqaro aeroportiga bir nechta taksi operatorlari toʻxtovsiz —24/7 xizmat koʻrsatadi. Bahrayn jamoat transporti kompaniyasi (BPTC) avtobuslar bilan taʼminlaydi. == Yuk va logistika == BIAning 25 000 m² yuk terminali orqali eksport yuklarini sotish, yuklarni tashish, aeroportlararo yuk tashish va bojxona rasmiylashtiruvi kabi keng turdagi xizmatlar taklif etiladi. Aeroport, shuningdek, Germaniyaning DHL logistika kompaniyasi uchun mintaqaviy markaz hisoblanadi. Haftalik 115 ta reys va 250 ta transport vositasi bilan DHL havo va quruqlikdagi integratsiyalashgan tarmoqni boshqaradi. Aeroportdan tashqarida ishlaydigan boshqa yuk va logistika kompaniyalari orasida FedEx, TNT Express, Aramex va Global Logistical Services (GLS) ham bor{{Citation needed}}.  == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- WHEN ADDING A NEW ROUTE, OR ADDING AN END DATE FOR A ROUTE PLEASE ADD AN INDEPENDENT REFERENCE, ALSO ADD THE ROUTE AND LINK ON THE CORRESPONDING AIRPORTS ARTICLE AND THE AIRLINES ARTICLE IF IT IS A NEW DESTINATION, ANYTHING WHICH IS NOT REFERENCED WILL BE REMOVED. ALSO WHEN ADDING A NEW ROUTE, A FIRM DATE IS MANDATORY.--> | [[Air Arabia]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] <!-- --> | Air India Express<ref>{{cite web|url=https://www.airindiaexpress.in/en/about-us/route-map-schedule?dateFrom=2022-03-27&dateTo=2022-03-31&fromAirport=TRV&toAirport=BAH&isRoundtrip=true|title=TRV-BAH Air India Express Flights Schedule|publisher=Air India Express|access-date=11 March 2022}}|</ref> | {{Flagicon|India}}Kannur, {{Flagicon|India}}Kojikode {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|India}}Mangalor, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Ethiopian Airlines<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276825/ethiopian-splits-bahrain-dammam-flights-from-march-2018/ |title=Ethiopian splits Bahrain / Dammam flights from March 2018 |publisher=Routesonline |access-date=2018-02-20}}</ref> | Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}) <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite news|title=Gulf Air to commence Bahrain-Bodrum service|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/gulf-air-to-commence-bahrain-bodrum-service|work=Arab Air Carriers' Organisation|date=12 May 2023|access-date=24 May 2023|language=en}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="expansion">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277341/gulf-air-expands-s18-network/|title=Gulf Air expands S18 network|publisher=Routesonline |date=26 February 2018 |access-date=26 February 2018}}</ref>, [[Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref name="Bahrain Resumption">{{cite news|last=Salari|first=Fatemeh|title=Qatar and Bahrain to resume direct flights on 25 May after six year suspension|url=https://dohanews.co/qatar-and-bahrain-to-resume-direct-flights-on-25-may-after-six-year-suspension/|work=Doha News|date=16 May 2023|access-date=24 May 2023|language=en}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Iraq}}Erbil, {{Flagicon|Pakistan}}Faysalobod<ref name="new routes">{{cite web|url=http://airlineroute.net/2015/10/05/gf-muxlyp-dec15/|title=Gulf Air Adds New Routes to Pakistan from mid-Dec 2015|publisher=Airlineroute.net|date=5 October 2015|access-date=5 October 2015}}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim<ref>{{cite news|title=From Dabolim, Gulf Air to fly to Bahrain in March|url=https://m.timesofindia.com/city/goa/from-dabolim-gulf-air-to-fly-to-bahrain-in-mar/articleshow/97101664.cms|work=The Times of India|date=19 January 2023|access-date=19 January 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref name="expansion"/>, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]<ref>{{cite web|author=Staff writer |url=http://www.arabianbusiness.com/bahrain-s-gulf-air-resume-sri-lanka-flights-in-january-655264.html |title=Bahrain's Gulf Air to resume Sri Lanka flights in January – Transport,GCC,Middle East,South Asia,Transport,Transport |publisher=ArabianBusiness.com |date=2016-12-16 |access-date=2018-02-20}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref name="expansion"/>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Velana xalqaro aeroporti|Male]]<ref>{{cite web |url=https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-announces-maldives-as-it-welcomes-its-third-airbus-320neo/ |title=Gulf Air announces Maldives as it welcomes its 3rd airbus A320neo |website=Gulf Air |access-date=22 June 2019 |arxivsana=2019-09-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20190904104810/https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-announces-maldives-as-it-welcomes-its-third-airbus-320neo }}</ref>, [[Manchester aeroporti|Manchester]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="bahrainexcellence1">{{cite web|url=https://bahrainexcellence.org/gulf-air-announces-launch-of-flights-to-rome-milan-nice-and-manchester-in-june/|title=gulf air announces launch of flights to rome, milan, nice and manchester in june|date=23 February 2022|publisher=Bahrain excellence|access-date=3 March 2022|arxivsana=2022-02-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220223110140/https://bahrainexcellence.org/gulf-air-announces-launch-of-flights-to-rome-milan-nice-and-manchester-in-june/}}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Pakistan}}Moʻlton<ref name="new routes"/>, [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="bahrainexcellence1"/>, {{Flagicon|Pakistan}}Sialkot, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web |title=Gulf Air Reveals Singapore As New Destination In Q2 2021 |url=https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-reveals-singapore-as-new-destination-in-q2-2021 |website=Gulf Air |date=23 February 2021 |qaralgan sana=2023-08-24 |arxivsana=2021-11-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211103131403/https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-reveals-singapore-as-new-destination-in-q2-2021 }}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite news|last1=Gugunishvili|first1=Nino|title=Gulf Air to Start Direct Flights to Tbilisi|url=http://georgiatoday.ge/news/5658/Gulf-Air-to-Start-Direct-Flights-to-Tbilisi-|access-date=10 February 2017|work=Georgia Today on the Web|date=23 January 2017|archive-date=2017-02-10|archive-url=https://web.archive.org/web/20170210030210/http://georgiatoday.ge/news/5658/Gulf-Air-to-Start-Direct-Flights-to-Tbilisi-|url-status=dead}}</ref>, [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web|title=Gulf Air announces the opening of the sale for flights between Tel Aviv and Bahrain|url=https://www.ias.co.il/%d7%a8%d7%90%d7%a9%d7%99/%d7%92%d7%90%d7%9c%d7%a3-%d7%90%d7%99%d7%99%d7%a8-%d7%9e%d7%9b%d7%a8%d7%99%d7%96%d7%94-%d7%a2%d7%9c-%d7%a4%d7%aa%d7%99%d7%97%d7%aa-%d7%94%d7%9e%d7%9b%d7%99%d7%a8%d7%94-%d7%9c%d7%98%d7%99%d7%a1%d7%95%d7%aa-%d7%91%d7%99%d7%9f-%d7%aa%d7%9c-%d7%90%d7%91%d7%99%d7%91-%d7%9c%d7%91%d7%97%d7%a8%d7%99%d7%99%d7%9f/|website=www.ias.co.il/|date=19 April 2021|qaralgan sana=2023-08-24|arxivsana=2022-01-23|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220123031026/https://www.ias.co.il/%D7%A8%D7%90%D7%A9%D7%99/%D7%92%D7%90%D7%9C%D7%A3-%D7%90%D7%99%D7%99%D7%A8-%D7%9E%D7%9B%D7%A8%D7%99%D7%96%D7%94-%D7%A2%D7%9C-%D7%A4%D7%AA%D7%99%D7%97%D7%AA-%D7%94%D7%9E%D7%9B%D7%99%D7%A8%D7%94-%D7%9C%D7%98%D7%99%D7%A1%D7%95%D7%AA-%D7%91%D7%99%D7%9F-%D7%AA%D7%9C-%D7%90%D7%91%D7%99%D7%91-%D7%9C%D7%91%D7%97%D7%A8%D7%99%D7%99%D7%9F/}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram, {{Flagicon|Sudan}}Xartum, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], {{Flagicon|India}}Chennay <br />''' Mavsumiy:''' [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]]<ref name="gulfair.com">{{cite web|url=https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-returns-to-alexandria-and-sharm-el-sheikh-this-summer/|title=Gulf Air Returns To Alexandria And Sharm El Sheikh This Summer|website=gulfair.com|date=4 June 2021|qaralgan sana=2023-08-24|arxivsana=2023-04-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230408195606/https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-returns-to-alexandria-and-sharm-el-sheikh-this-summer}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga, {{Flagicon|Greece}}Mikonos<ref name="Gulf Air Adds Santorini And Mykonos">{{cite web |title=Gulf Air Adds Santorini And Mykonos This Summer |url=https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-adds-santorini-and-mykonos-this-summer |website=Gulf Air |date=6 May 2021 |qaralgan sana=2023-08-24 |arxivsana=2023-04-08 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230408194007/https://www.gulfair.com/media-centre/press-releases/gulf-air-adds-santorini-and-mykonos-this-summer }}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref name="bahrainexcellence1"/>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]], {{Flagicon|Greece}}Santorini<ref name="Gulf Air Adds Santorini And Mykonos"/>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="gulfair.com"/> <br /> '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref>{{cite web |url=https://www.echoseven.net/gulf-air-to-launch-bahrain-sarajevo-flights/ |title=Gulf Air to launch Bahrain-Sarajevo flights - Echo Seven âˆŁ E7 |publisher=Echoseven.net |date= |accessdate=2022-04-04 |arxivsana=2022-05-27 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220527220236/https://www.echoseven.net/gulf-air-to-launch-bahrain-sarajevo-flights/ }}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{Cite web |title=The start of our first direct flights on Gulf flights from Bahrain Airport to Albania |url=https://www.gulfair.com/ |access-date=19 June 2022 |website=Alraya Travel & Tourism}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]] <!-- --> | [[IndiGo]] | {{Flagicon|India}}Kochi<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url= https://english.mathrubhumi.com/news/money/kochi-airport-announces-summer-schedule-1-484-services-weekly-1.8361873}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220711-6eaug22bah|title=INDIGO ADDS MUMBAI – BAHRAIN ROUTE FROM AUGUST 2022|publisher=Aeroroutes|access-date=11 July 2022}}</ref> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | Kuwait Airways | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- --> | Oman Air | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> | Pakistan International Airlines<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pakistan International to resume Lahore – Bahrain from mid-Sep 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293433/pakistan-international-to-resume-lahore-bahrain-from-mid-sep-2020/ |website=Routesonline |access-date=31 August 2020}}</ref> | [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]] <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[Qatar Airways]]<ref name="Bahrain Resumption"/> | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[Royal Jordanian]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230417-rjbah|title=ROYAL JORDANIAN RESUMES BAHRAIN SERVICE FROM JUNE 2023|publisher=AeroRoutes|date=17 April 2022}}</ref> | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]] <!-- --> | SalamAir<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283696/salam-air-outlines-further-network-expansion-in-s19/ |title=Salam Air outlines further network expansion in S19 &#124; Routes |publisher=Routesonline.com |date= |accessdate=2022-04-04}}</ref> | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]] <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- --> | Southwind Airlines, {{TUR}}<ref name="2StoBAH">{{cite news |title=Southwind Airlines Adds Bahrain Service From late-June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230619-2sjun23bah |access-date=19 June 2023 |work=AeroRoutes |issue=19 June 2023 |language=en-CA}}</ref> | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Trabzon aeroporti|Trabzon]] <!-- --> | [[SunExpress]]<ref name="SunExpress Bahrain">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281134/sunexpress-adds-bahrain-service-from-nov-2018/|title=SunExpress adds Bahrain service from Nov 2018|first=UBM (UK)|last=Ltd. 2019|website=Routesonline|access-date=Feb 20, 2019}}</ref> | '''Charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Bursa Yenishehir Aeroporti|Bursa]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]], [[Trabzon aeroporti|Trabzon]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Trabzon aeroporti|Trabzon]] <!-- --> | [[Wizz Air]]<ref>{{cite web | url=https://wizzair.com/#/ | title=WIZZ – Dream more. Live more. Be more.|website=[[Wizz Air]]}}</ref> | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] }} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|AeroLogic, {{DEU}}<ref>[https://www.aerologic.aero/home aerologic.aero — Network] retrieved 27 January 2021</ref>|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]], [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- -->|Cargolux, {{LUX}}<ref>[https://www.cargolux.com/network-offices/network-offices cargolux.com — Network & Offices] retrieved 27 January 2021</ref>|{{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg <!-- -->|DHL Aviation, {{DEU}}<ref>{{cite web|url=https://www.constructionweekonline.com/business/182603-german-american-dhl-signs-lease-extension-for-bahrain-international-airport-logistics-hub|title=Germany's DHL extends lease for Bahrain International Airport hub|access-date=4 November 2021}}</ref>{{better source needed|date=September 2022}}|[[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman-Qirolicha Aliya]], [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Afghanistan}}Bagram, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite news|last1=Jeffrey|first1=Rebecca|url=https://www.aircargonews.net/sectors/express/dhl-express-inaugurates-new-middle-east-istanbul-route/|title=DHL Express inaugurates new Middle East-Istanbul route|access-date=10 June 2022|work=Air Cargo News|date=5 April 2022|archive-date=2023-04-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20230401143827/https://www.aircargonews.net/sectors/express/dhl-express-inaugurates-new-middle-east-istanbul-route/|url-status=dead}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Lyej aeroporti|Lyej]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York-JFK]], [[Qandahor xalqaro aeroporti|Qandahor]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Sinsinnati]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- -->|Emirates SkyCargo, {{UAE}}<ref>[https://skychain.emirates.com/skychain/app skychain.emirates.com — View Schedule] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20201017054010/https://skychain.emirates.com/skychain/app |date=2020-10-17 }} retrieved 27 January 2021</ref>|[[Al-Maktum xalqaro aeroporti| Dubay–Al-Maktum]] <!-- -->|Lufthansa Cargo, {{DEU}}<ref>[https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings lufthansa-cargo.com — Routes & Schedules] retrieved 27 January 2021</ref>|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- -->|SpiceXpress, {{IND}}<ref>{{cite web | url=https://www.aircargonews.net/airlines/bellyhold-airline/spicejet-and-gulf-air-to-investigate-possible-collaboration-on-cargo-services/ | title=SpiceJet and Gulf Air to investigate possible collaboration on cargo services | date=25 November 2019 }}{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>|[[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] <!-- -->|[[Turkish Cargo]]<ref>{{cite web|last=Singh |first=Sumit |url=https://simpleflying.com/turkish-cargo-istanbul-ataturk-airport/ |title=Turkish Airlines Ends Cargo Operations At Istanbul Atatürk Airport |publisher=Simpleflying.com |date=2022-02-07 |accessdate=2022-04-04}}</ref>|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- -->}} == Statistika == === Trafik koʻrsatkichlari === {| class="wikitable" style="margin:auto; text-align:right; width:600px" |+Kalendar yil boʻyicha trafik, rasmiy XAK statistikasi ! style="width:50px" | ! style="width:100px" |Yoʻlovchilar soni ! style="width:75px" |Oʻtgan yilga nisbatan oʻzgarishi ! style="width:100px" |Parvozlar soni ! style="width:75px" |Oʻtgan yilga nisbatan oʻzgarishi ! style="width:125px" |Yuk tashish<br />(metr tonna) ! style="width:75px" |Oʻtgan yilga nisbatan oʻzgarishi |- !2005 |5,581,503 |{{Oʻsish}} 8.50% |73,891 |{{Oʻsish}} 1.88% |334,832 |{{Oʻsish}}10.91% |- !2006 |6,696,025 |{{Oʻsish}}19.97% |80,538 |{{Oʻsish}} 9.00% |357,277 |{{Oʻsish}} 6.70% |- !2007 |7,320,039 |{{Oʻsish}} 9.32% |87,417 |{{Oʻsish}} 8.54% |385,278 |{{Oʻsish}} 7.84% |- !2008 |8,758,068 |{{Oʻsish}}19.65% |101,203 |{{Oʻsish}}17.77% |369,822 |{{Loss}} 4.01% |- !2009 |9,053,631 |{{Oʻsish}} 3.37% |103,727 |{{Oʻsish}} 2.49% |342,734 |{{Loss}} 7.32% |- !2010 |8,898,197 |{{Loss}} 1.72% |106,355 |{{Oʻsish}} 2.53% |329,937 |{{Loss}} 3.73% |- !2011 |7,793,527 |{{Loss}}12.41% |102,068 |{{Loss}} 4.03% |292,147 |{{Loss}}11.45% |- !2012 |8,479,266 |{{Oʻsish}} 8.80% |105,931 |{{Oʻsish}} 3.78% |262,386 |{{Loss}}10.19% |- !2013 |7,371,651 |{{Loss}}13.06% |90,837 |{{Loss}} 14.25% |245,146 |{{Loss}}6.57% |- !2014 |8,102,502 |{{Oʻsish}} 9.91% |96,193 |{{Oʻsish}} 5.90% |276,390 |{{Oʻsish}}12.75% |- !2015 |8,586,645 |{{Oʻsish}} 5.97% |100,625 |{{Oʻsish}} 4.61% |256,408 |{{Loss}}7.23% |- !2016 |8,766,151 |{{Oʻsish}} 2.09% |101,345 |{{Oʻsish}} 0.72% |263,956 |{{Oʻsish}}2.94% |- !2017 |8,477,331 |{{Loss}} 3% |95,966 |{{Loss}} 5% |289,331 |{{Oʻsish}}10% |- !2018 |9,082,707 |{{Oʻsish}} 7% |96,030 |{{Oʻsish}} 0% |288,235 |{{Oʻsish}}0% |- !2019 |9,578,797 |{{Oʻsish}} 5% |95,486 |{{Loss}} 1% |291,017 |{{Oʻsish}}1% |- | colspan="7" style="text-align:left;" |''Manba: Xalqaro aeroportlar kengashi,'' Jahon aeroportlari harakati hisobotlari va Bahrayn Transport va telekommunikatsiyalar vazirligi (MTT) yillik hisobotlari.(yillar 2005, 2006, 2007, 2009, 2011, 2012, 2013, 2014, 2015, 2016<ref name="2016 Airport Statistics">{{Veb manbasi |url=http://www.mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/ar2016.pdf |sarlavha=Bahrain Airport Statistics |qaralgan sana=Feb 20, 2019 |arxivsana=2020-03-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200330032453/https://www.mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/ar2016.pdf }}</ref>, 2017<ref name="2017 Airport Statistics">{{Veb manbasi |url=http://www.mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/ar_2017.pdf |sarlavha=Bahrain Airport Statistics |qaralgan sana=Feb 20, 2019 |arxivsana=2018-08-13 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180813143245/http://www.mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/ar_2017.pdf }}</ref>, 2018<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=2018 Airport Statistics |url=https://mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/dec_2018.pdf |nashriyot=Civil Aviations Authority |qaralgan sana=15 March 2020 |arxivsana=2022-08-17 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220817063101/https://mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/dec_2018.pdf }}</ref> va 2019<ref name="Stats 2019">{{Veb manbasi |sarlavha=2019 Airport Statistics |url=https://mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/dec_2019.pdf |nashriyot=Civil Aviation Authority |qaralgan sana=15 March 2020 |arxivsana=2020-09-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200930070025/http://mtt.gov.bh/sites/default/files/infograph-attachments/dec_2019.pdf }}</ref>) |} === Eng gavjum yoʻnalishlar === {| class="wikitable sortable" style="margin:auto;" |+Bahrayn xalqaro aeroportidagi eng gavjum yoʻnalishlar (haftalik parvozlar soni boʻyicha) ! Oʻrni ! Shahar ! Mamlakat ! Parvozlar soni |- | 1 | [[Dubay]] |{{UAE}} | 132 |- | 2 | [[Al-Quvayt]] |{{KWT}} | 83 |- | 3 | [[Ar-Riyod]] |{{SAU}} | 56 |- | 4 | [[Abu-Dabi|Abu Dabi]] |{{UAE}} | 56 |- | 5 | [[Maskat]] |{{OMN}} | 53 |- | 6 | [[Jidda]] |{{SAU}} | 40 |- | 7 | [[Dammom|Dammam]] |{{SAU}} | 30 |- | 8 | [[Istanbul]] |{{TUR}} | 29 |- | 9 | [[Sharja]] |{{UAE}} | 24 |- | 10 | [[London]] |{{GBR}} | 21 |- | 11 | [[Mumbay]] |{{IND}} | 21 |- | 12 | [[Amman]] |{{JOR}} | 20 |- | 13 | [[Qohira]] |{{EGY}} | 19 |- | 14 | [[Frankfurtmayn|Frankfurt]] |{{DEU}} | 14 |} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1973-yil 9-sentyabrda British Overseas Airways korporatsiyasining 7755-reysi, Bombaydan (hozirgi Mumbay) Londonga Bahrayn va Bayrut orqali uchayotgan Vickers VC10 samolyoti Bahrayndan joʻnab ketganidan keyin oʻgʻirlab ketildi va Iordaniyadagi Douson maydoniga majburan qoʻndi. Layla Xolidni ozod qilish uchun Britaniya hukumatiga taʼsir oʻtkazmoqchi boʻlgan Falastinni ozod qilish uchun xalq fronti tarafdori tomonidan oʻgʻirlab ketilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://aviation-safety.net/database/record.php?id=19700912-0 |sarlavha=ASN Aircraft accident Vickers Super VC10-1151 G-ASGN Zerqa RAF Station (Dawson's Field) |muallif=Ranter |ism=Harro |ish=aviation-safety.net |qaralgan sana=2019-09-08}}</ref>. * 2000-yil avgust oyida Qohiradan Gulf Air samolyoti (Gulf Air 072-reysi) aeroportga qoʻnayotganda halokatga uchradi. Barcha yoʻlovchilar va ekipaj aʼzolari halok boʻldi. * 2017-yilning avgust oyida Amerikaning F-18 qiruvchi samolyoti aeroportga qoʻndi, uchuvchi xavfsiz uloqtirildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=12 August 2017 |title=US fighter jet crash lands at Bahrain International Airport |work=gulfnews.com |agency=[[Gulf News]] |url=https://gulfnews.com/world/gulf/bahrain/us-fighter-jet-crash-lands-at-bahrain-international-airport-1.2073075 |access-date=27 October 2019}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="0"></references> == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.bahrainairport.com/}} * [https://permit2fly.com/region/middle-east/bahrain-overflight-permits.html Lisy of Bahrain Airspace (Entry / Exit Points)] [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Bahrayn aeroportlari]] [[Turkum:1932-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Manamadagi binolar va inshootlar]] dz4qyus4cbnssjevrc1ge2psprlzgbd 0 964570 6304600 6282767 2026-10-10T15:18:53Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304600 wikitext text/x-wiki {{Aeroport bilgiqutisi |name=Varshava Shopen aeroporti |nativename=''<small>Lotnisko Chopina w Warszawie</small>'' |image= WAW airport logo.svg |image-width= |image2=Lotnisko Chopina w Warszawie 2018b.jpg |image2-width=260 |IATA=WAW |ICAO=EPWA |pushpin_map=Polsha |pushpin_map_caption=Aeroportning Polsha xaritasidagi joylashuvi |pushpin_label=WAW |pushpin_label_position=bottom |type=Fuqarolik |owner-oper=Polsha aeroportlari davlat korxonasi (PPL) |city-served=[[Varshava]] aglomeratsiyasi |location=Okentse, Vloxi, [[Varshava]], [[Polsha]] |opened=1934-yil 29-aprel |hub=[[LOT Polish Airlines]] |focus_city=<div><!--Plainlist is not allowed here--> *Enter Air *Smartwings Poland *SprintAir *[[Wizz Air]] </div> |elevation-m=110 |elevation-f=361 |coordinates={{coord|52|09|57|N|20|58|02|E|type:airport_region:PL-MZ|display=inline,title}} |latd=52|latm=09|lats=57|latNS=N|longd=20|longm=58|longs=02|longEW=E |website={{url|https://www.lotnisko-chopina.pl/en/index.html|lotnisko-chopina.pl}} |metric-elev=yes |metric-rwy=yes |r1-number=11/29 |r1-length-m=2,800 |r1-length-f=9,186 |r1-surface=[[Asfalt-beton|Asfalt]] |r2-number=15/33 |r2-length-f=12,106 |r2-length-m=3,690 |r2-surface=Asfalt |stat-year=2025 |stat1-header=Yoʻlovchilar soni |stat1-data=24 097 059 |stat2-header=Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi |stat2-data={{increase}}13,2% |stat3-header= |stat3-data= |stat4-header= |stat4-data= |footnotes=Manba: www.lotnisko-chopina.pl<ref>{{Cite web |url=https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/aktualnosci-i-wydarzenia/0/1125/szczegoly.html |title=Warsaw Chopin Airport|website=www.lotnisko-chopina.pl}}</ref> }} '''Varshava Shopen aeroporti''' ({{Lang-pl|Lotnisko Chopina w Warszawie}}, {{IPA-pl|lɔtˈɲiskɔ ʂɔpɛna}}) {{Airport codes|WAW|EPWA}} [[Polsha]] poytaxti [[Varshava]] shahrining Vloxi tumanida joylashgan xalqaro aeroport. 2022-yilda 14.4&nbsp;million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib (mamlakatdagi jami aviayoʻlovchilarining 40%i), Polshaning eng gavjum, Yevropaning 32-oʻrindagi eng gavjum aeroportiga aylandi<ref>{{Veb manbasi |sana=20 January 2023 |sarlavha=Lotnisko Chopina: Rok 2022 w liczbach |url=https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/aktualnosci-i-wydarzenia/0/1077/szczegoly.html |qaralgan sana=7 June 2023 |ish=Lotnisko Chopina Warszawa (Warsaw Chopin Airport)}}</ref>. Aeroport [[LOT (kompaniya)|LOT Polish Airlines]] uchun markaziy hab va Enter Air and [[Wizz Air]] aviakompaniyalari uchun baza hisoblanadi. Varshava Shopen aeroporti {{Convert|834|ha}} yerni egallaydi va har kuni 300 ga yaqin muntazam reyslarni, shu jumladan katta miqdordagi charter reyslarni amalga oshiradi. [[London]], [[Kiyev]], [[Frankfurtmayn|Frankfurt]], [[Parij]] va [[Amsterdam]] eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar, [[Krakov]], [[Wrocław|Vrotslav]] va [[Gdańsk|Gdansk]] esa eng mashhur ichki yoʻnalishlardir<ref name="tur-info polish source">[http://www.tur-info.pl/p/ak_id,18197,,lotnisko, okecie, otwarcia_lotniska, warszawa, w_warszawie, historia, rozwoj, chopina.html „Dokładnie 72 lata temu otwarto lotnisko Okęcie“], ''www.tur-info.pl'' (information originally available from the official airport webpage), 6 June 2006. Retrieved 7 May 2008. {{In lang|pl}}</ref>. 1934-yilda tashkil etilgan aeroport ilgari '''Varshava-Okęcie aeroporti''' ({{Lang|pl|Port lotniczy Warszawa-Okęcie}}) nomi bilan tanilgan va butun tarixi davomida Okęcie mahallasi nomi bilan atalgan. 2001-yilda Polsha bastakori va sobiq Varshava fuqarosi [[Frédéric Chopin|Frederik Shopen]] sharafiga oʻzgartirildi. Rasmiy oʻzgarishlarga qaramay, „Okęcie“ ''({{Lang|pl|"Lotnisko Okęcie"}})'' havo harakati va aerodrom maʼlumotlarini oʻz ichiga olgan holda mashhur va sanoatda qoʻllanadi. Aeroportdan Varshavaning shahar atrofi temir yoʻl tizimiga bogʻlaydigan yer osti temir yoʻl bekati 2012-yil iyun oyida [[UEFA Yevropa chempionati 2012|Yevro-2012]] futbol chempionatlari vaqtida ochilgan va 2013-yil 25-noyabrda aeroport tarixda birinchi marta oʻzining 10&nbsp;millioninchi yoʻlovchini qabul qilishni eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://warsaw-airport.com/ |sarlavha=Warsaw Chopin Airport (WAW) |nashriyot=Warsaw-airport.com |qaralgan sana=2017-01-06}}</ref>. 2015-yilda yangi va zamonaviy terminal qurib bitkazildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/aktualnosci-i-wydarzenia/0/60/szczegoly.html |sarlavha=Nowy terminal na Lotnisku Chopina już działa - Aktualności i wydarzenia - Lotnisko Chopina w Warszawie |ish=www.lotnisko-chopina.pl}}</ref>. Shaharning ikkilamchi xalqaro aeroporti 2012-yilda ochilgan va lou-kost parvozlar uchun foydalaniladigan ancha kichikroq Varshava Modlin aeroportidir. == Tarixi == === Urushdan oldingi va urush davrida Okęcie (1934-45) === Varshavaning Mokotov maydonidagi (Pole Mokotowskie) [[Aerodrom|aerodromi]] atrofidagi shaharsozlik havo qatnoviga taʼsir qila boshlagan 1924-yilda<ref>{{Kitob manbasi |last=Romijn |first=Peter |url=https://books.google.com/books?id=mq_P_KtQFOoC&pg=PA185 |title=Divided Dreamworlds?: The Cultural Cold War in East and West |date=2012 |publisher=Amsterdam University Press |page=185 |isbn=978-90-8964-436-7 |language=en}}</ref> Temir yoʻllar vazirligi yangi aeroport qurish uchun Okęcie qishlogʻi yaqinida yer sotib oldi. 1934-yil 29-aprelda Polsha prezidenti Ignacy Mośchicki Markaziy aeroportni (Okęcie) ochdi, u oʻsha paytdan boshlab Pole Mokotovskiedagi sobiq fuqarolik aerodromidan barcha transportni boshqarishni oʻz zimmasiga oldi{{Citation needed}}. Uning ochilishidan bir necha hafta oʻtgach, ''Polshaning Flight and Air Defence'' jurnali jurnalisti quyidagilarni xabar qildi: „Katta pastel rangli zalda biz chiptalar kassasi, bojxona posti, telegraf va pochta boʻlimlari, politsiya boʻlimi va turli gazetalar bilan kiosk va boshqalarni koʻramiz… Birinchi (yuqori) qavatda restoran va tomosha terrasi mavjud boʻlib, u yerdan aeroportning butun hududini koʻrish mumkin.“{{Citation needed}} [[Fayl:Okęcie_LOT_i_BA_1939.jpeg|left|thumb| British Airways aviakompaniyasining Varshavadan Londonga birinchi reysi 1939-yil aprelida Okęcieda LOT Junkers Ju 52 bilan birga kutib turdi.]] Bino 1933-yilda qurib bitkazilgandan soʻng, Varshava aeroportining yangi modernistik binolari Davlat gʻaznasiga taxminan [[Zlotiy|zl]]&nbsp;10&nbsp;millionga tushdi. Yangi majmua uchta angar, koʻrgazma maydoni, garajlar va albatta, bir qator samolyotlar uchun stendlari boʻlgan beton taksi yoʻli boʻlgan katta, zamonaviy terminal binosini oʻz ichiga olgan. Shunday qilib, Varshava har qanday Yevropa poytaxtiga mos keladigan aeroportga ega boʻldi. Oʻzining birinchi yilida Okęcie taxminan 10 750 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi{{Citation needed}}. Aerodromning fuqarolik binolari qurib bitkazilgandan soʻng, hududning harbiy salohiyati rivojlana boshladi, tez orada Polsha havo kuchlari bazasi ochildi; Keyinchalik Aviatsiya instituti, PZL samolyotsozlik zavodi va boshqa aviatsiya infratuzilmasining binolari ham qurildi{{Citation needed}}. Havo harakati va havo kemalari harakatining soni yildan-yilga ortib borayotganligi sababli, rasmiylar havo harakatini boshqarish va navigatsiya qilishning yangi tizimini ishlab chiqish zarurligini aniqladi. Natijada, davlat fuqarolik aviakompaniyalari foydalanishi uchun bir qator havo yoʻlaklarini belgilab qoʻydi, shu bilan birga, bunday harakatni tartibga solish va uni nozik va cheklangan hududlardan uzoqlashtirish uchun radiostansiyalar tashkil etildi. 1938-yilga kelib, aeroport xalqaro reyslarda uchadigan va kelgan yoʻlovchilar uchun 16 ta immigratsiya nazorati punkti bilan jihozlangan. Keyinchalik bu postlar Polsha chegara qoʻriqchilari tomonidan boshqarildi. 1937-yilga kelib, aeroport yangi radio-navigatsiya uskunalariga ega boʻldi va yomon koʻrish yoki yomon ob-havo davrida [[Varshava]] ustidan qoʻnish va yaqinlashish xavfsizligini taʼminlash uchun Lorenz nurlari texnologiyasidan foydalandi. [[Ikkinchi jahon urushi]] arafasida Okęcie aeroporti 6 ta mahalliy va 17 ta xorijiy aeroportlar, jumladan [[Tel-Aviv]] (oʻsha paytda Falastinda) va Livandagi [[Bayrut]] bilan muntazam reyslar orqali bogʻlangan va tez orada Qoʻshma Shtatlarga transatlantik xizmatni boshlash rejalari ham bor edi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1934-1939 |sarlavha=History 1934–39 |til=pl |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=28 June 2012 |arxivsana=2022-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220316103621/https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1934-1939 }}</ref>. Ikkinchi jahon urushi paytida Okęcie koʻpincha [[Germaniya]] armiyasi va Polsha qarshiliklari oʻrtasidagi jang maydoni sifatida ishlatilgan va deyarli butunlay yoʻq qilingan. Polshadagi urushning birinchi kunidanoq Okęcie nemis Luftwaffe tomonidan bombardimon qilish nishoniga aylandi. Keyinchalik, Varshava nemis armiyasi tomonidan bosib olingandan soʻng, aeroport ikkita nemis aviatsiya maktabi va Junkers samolyotlarini '''taʼmirlash''' boʻyicha bazaga aylandi. Bu davrda aeroport oʻzining birinchi beton uchish-qoʻnish yoʻlagi va taksi yoʻlaklarini ham oldi; Krayova armiyasi va Sovet Qurolli kuchlarining koʻplab hujumlariga qaramay, ular urushning soʻnggi kunlarigacha zarar koʻrmadi. Biroq, Germaniyaning shaharni tark etishi bilan, Okęciening qolgan binolari va yer usti infratuzilmasi (jumladan, uchish-qoʻnish yoʻlagi) ilgarilab borayotgan [[Qizil armiya]] va Polsha Birinchi armiyasiga foydalana olmasligi uchun ataylab yoʻq qilindi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1939-1945 |sarlavha=History 1939–45 |til=pl |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=28 June 2012 |arxivsana=2025-04-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250426220301/https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1939-1945 }}</ref>. === 1945—89-yillarda Okęcieni qayta qurish === [[Fayl:Bundesarchiv_Bild_141-0728,_Warschau,_zerstörte_Halle_der_PZL-Werke.jpg|thumb| Vayron qilingan PZL 1939-yilda Varshava Okęcieda ishlagan]] Urushdan keyin [[LOT (kompaniya)|LOT Polsha Airlines]] urushdan oldingi infratuzilmadan foydalangan holda Okęcieda faoliyatini davom ettirdi, aviakompaniya aeroportda rekonstruksiya ishlarini boshlash uchun ham mas’ul edi va ikki yil ichida yangi terminal, boshqaruv minorasi va yangi Okęcieda joylashgan va tashrif buyuradigan samolyotlar uchun bir qator stendlar qurib bitkazildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1945-1947 |sarlavha=History 1945–47 |til=pl |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=28 June 2012 |arxivsana=2025-05-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250528022114/https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1945-1947 }}</ref>. 1940-yillarning oxiriga kelib, aeroport Polshaning eng muhim shaharlari va bir qator xalqaro xizmatlar, jumladan, Moskva, Belgrad, Berlin, Buxarest, Budapesht, Brussel, [[Kopengagen]], Praga va [[Stokgolm]] bilan bogʻlandi. 1950-yillarning birinchi yarmida bu rivojlanish davom etdi va aeroport maʼmuriyati Varshavaga yoʻnalishlarni ochish mavzusida koʻplab xalqaro aviakompaniyalar bilan muzokaralarni davom ettirdi. 1956-yilda Okęciega texnik xizmat koʻrsatish [[LOT (kompaniya)|LOT Polsha Airlines]] kompaniyasidan davlat boshqaruviga oʻtkazildi, keyin 1959-yilda hukumat tashabbusi bilan aeroportning asosiy terminalini rekonstruksiya qilish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi, ammo, amalda 1964-yilgacha sodir boʻlmadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1947-1959 |sarlavha=History 1947–59 |til=pl |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=28 June 2012 |arxivsana=2022-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220316075043/https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1947-1959 }}</ref>. Fuqarolik aviatsiyasining yangi organi aeroportlar, havo yoʻlaklari va marshrutlari, yer usti aviatsiya infratuzilmasi ustidan nazoratni amalga oshira boshladi va boshqa davlatlar bilan aviatsiya bitimlarini tuzish va imzolash uchun javobgarlikni amalga oshira boshladi. Bu hokimiyatga Varshava aeroportini samarali ravishda toʻliq nazorat qilish imkonini berdi. [[Fayl:Warsaw_Okecie_airport_old_tower_March_2003.jpg|thumb| 2003-yilda Varshavaning Shopen aeroportidagi 1960-yillardagi terminal binolari (oʻshandan keyin buzilgan)]] 1969-yilda yangi terminal rasman ishga tushdi va u bayramni nishonlash bilan bir yil oʻtgach, uning birinchi million yoʻlovchisi xizmat koʻrsatdi{{Citation needed}}. Biroq, tez orada yangi terminal juda kichik ekanligi '''maʼlum''' boʻldi. Ushbu holat natijasida va u keltirib chiqarayotgan muammolarni bartaraf etish maqsadida aeroport maʼmuriyatining bir qismi terminalning janubiy tomoniga, Ul 17 Styczniadagi vaqtinchalik qurilgan binolar va eski aeroport binolariga koʻchirildi. Keyin yangi alohida, vaqtinchalik kelish zali qurildi. Shu bilan birga, urushdan oldingi terminal oʻrnida qurilgan obyektlardan ichki reyslar davom etdi. Bir necha yil oʻtgach, 1979-yilda „Fin zali“ deb nomlangan uchib kelish zali ochildi{{Citation needed}}. Shundan keyin aeroportning uchish-qoʻnish yoʻlaklarida yana yangilanishlar amalga oshirildi va 1 va 3-uchish-qoʻnish yoʻlaklari taʼmirlangandan soʻng, 2 uchish-qoʻnish yoʻlagi „Delta“ taksi yoʻli sifatida qayta belgilandi; Buning sababi, uning bir qator asosiy toʻsiqlar, xususan, Madaniyat va fan saroyi va Raszin radio uzatgichi bilan bir oʻqda joylashganligi edi{{Citation needed}}. 1980-yillarning boshidagi siyosiy voqealar yoʻlovchi tashishning pasayishiga olib keldi, ammo 1983-yilga kelib, ayniqsa, xalqaro yoʻnalishlarda yangi oʻsish kuzatildi. Biroq, maʼlum boʻlishicha, mavjud aeroport infratuzilmasi bu davrga kelib aeroport shugʻullanganichalik koʻp tirbandlikni koʻtara olmagan. Shunday qilib, 1986-yil noyabr oyida hukumat aeroportni kengaytirishga qaror qildi. 1980-yillar oxiridagi iqtisodiy islohotlar sharoitida Polshada aeroportlar va havo qatnovi uchun yangi boshqaruv organini yaratish zarurati ham paydo boʻldi. 1987-yil oktyabr oyida davlat aviatsiya maʼmuriyatining oʻrniga aeroport menejeri sifatida mustaqil, oʻzini-oʻzi boshqarish va oʻzini oʻzi moliyalashtiruvchi milliy xoʻjalik subyekti boʻlgan „Polsha aeroportlari“ davlat korxonasi (PPL) yangi kompaniya paydo boʻldi. Kompaniya aloqa va transport vazirining rahbarligi ostida boshqarildi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1959-1987 |sarlavha=History 1959–87 |til=pl |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=28 June 2012 |arxivsana=2022-03-16 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220316114534/https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1959-1987 }}</ref>. === Post-kommunistik rivojlanish (1989-yildan) === [[Fayl:Budowapirsupoludniowegi-marzec2005.jpg|thumb| 2005-yilda Varshava Shopendagi 2-terminal qurilishi davom etmoqda]] Faqat 1990-yilda, kommunizm qulagandan soʻng, Okęcieda yangi terminal qurila boshlandi. Asosiy pudratchi Germaniyaning Hochtief kompaniyasi boʻlib, ishda 164 ta subpudratchi ishtirok etdi, ulardan 121 tasi Polsha kompaniyalari edi. 24&nbsp;oydan keyin yangi terminal taxminan 300&nbsp;million [[Marka (pul birligi)|nemis markasiga]] qurib bitkazildi {{Citation needed}}. Shuningdek, koʻp qavatli avtoturargohlar va kirish yoʻllari tarmogʻi qurildi va ularning tugallanishi bilan Varshava yillik 3,5&nbsp;million yoʻlovchi sigʻimli zamonaviy terminalga ega boʻldi. Terminal 1992-yil 1-iyulda ishlay boshladi, undan birinchi boʻlib Afina, Bangkok, Dubay va Nyu-Yorkdan qaytgan sayohatchilar foydalandilar. Oʻn kun oʻtgach, aeroport yangi Varshava Okęciedan joʻnab ketgan birinchi yoʻlovchilarni nishonladi. Oʻsha paytda joʻnab ketish zalida 26 ta roʻyxatga olish stoli mavjud edi, ammo, keyingi faoliyat yillarida yoʻlovchi tashish tez sur’atlar bilan oʻsdi. 1993-yilda aeroport deyarli 2,2&nbsp;millionga yaqin yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan boʻlsa, olti yildan soʻng bu koʻrsatkich 4&nbsp;millionga koʻtarildi{{Citation needed}}, mavjud roʻyxatga olish stollari sonini 33 taga, keyin esa 46 taga koʻpaytirish toʻgʻrisida qaror qabul qilindi, natijada terminalning sigʻimi yillik 6&nbsp;million yoʻlovchiga koʻtarildi. 2001-yil mart oyida Varshava aeroporti taniqli polshalik pianinochi va bastakor [[Frédéric Chopin|Frederik Shopen]] sharafiga oʻzgartirildi (garchi bu nom Varshava aholisi orasida unchalik mashhur emas va koʻplab mehmonlar aeroportni Okęcie deb bilishadi). Bir yil oʻtgach, Varshava aeroportida yangi yoʻlovchi terminali qurilishi boʻyicha tender eʼlon qilindi, keyin uni Ferrovial Agroman, Budimex va Estudio Lamelaning Polsha-Ispan konsortsiumi yutib oldi, ular 2004-yilda fuqaro aviatsiyasi tarixida eng yirik Polsha sarmoyasini amalga oshirish uchun Shopen aeroportining uzoq kutilgan „2-terminal“ qoʻshildi. 2006-yilga kelib, ushbu yangi terminalning kelish darajasi ochildi, sertifikatlash muammolari tufayli uzoq kechikishdan soʻng, uchib ketish darajasi nihoyat 2007-yil oxirida ochildi. Xuddi shu yili arzon Etiuda terminali ham ochildi; Biroq, bu faqat ikki yil oʻtgach, 2009-yilda yana yopildi, barcha operatsiyalar 1 va 2-terminallarga oʻtkazildi. Aeroport tarixidagi yakuniy va eng soʻnggi oʻzgarishlar 2010-2011-yillarni qamrab olgan davrga toʻgʻri keldi, oʻshanda aeroportning yangi markaziy va janubiy tirgaklari qurib bitkazildi (ularni shimoliy pier bilan bogʻlash imkoniyati paydo boʻlgunga qadar qurilishi tugallanmagan) va qayta ishlangani bilan birga ochilgan. Aeroportning ikkita terminali yagona „Terminal A“ kompleksini tashkil qilish uchun birlashtirilgan terminal majmuasi. Shunga qaramay, taksi yoʻllari, rampalar va kirish yoʻllarini rekonstruksiya qilish boʻyicha ishlar davom etmoqda, ularning eng muhim loyihalari aeroportni S79 aeroporti ekspress yoʻli va S2 janubiy Varshava aylanma yoʻli orqali Polsha tez yoʻllari tarmogʻiga ulaydi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1987-2009 |sarlavha=History 1987–2009 |til=pl |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=28 June 2012 |arxivsana=2022-06-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220606195318/https://www.lotnisko-chopina.pl/pl/lotnisko/informacje-ogolne/historia/od-centralnego-portu-lotniczego-do-lotniska-chopina../1987-2009 }}</ref>. Varshavaning shahar atrofi temir yoʻl tizimiga ulangan yer osti temir yoʻl bekati 2012-yil iyun oyida [[UEFA Yevropa chempionati 2012|UEFA Yevro-2012]] futbol chempionatlari vaqtida ochilgan. 2015-yil iyul holatiga koʻra, aeroport 1987-yildan beri mavjud boʻlgan va aeroportlarni qurish va ishlatish, yoʻlovchilar va aviakompaniyalarga xizmat koʻrsatish bilan shugʻullanadigan „Polsha aeroportlari“ davlat korxonasi (PPL) tomonidan boshqariladi. PPL 1987-yilgi qonunga muvofiq Infratuzilma va rivojlanish vazirligiga tegishli va boshqariladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=About us |url=http://www.raport2012-2013.odpowiedzialnelotnisko.pl/o-nas/ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150725231321/http://www.raport2012-2013.odpowiedzialnelotnisko.pl/o-nas/ |arxivsana=2015-07-25 |ish=Polish Airports official website}}</ref>. == Uchish-qoʻnish yoʻlaklari == Aeroportda ikkita kesishgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud boʻlib, ularning konfiguratsiyasi va mavjud qoidalarga muvofiq taksi yoʻllari soatiga 34 ta yoʻlovchi (uchish yoki qoʻnish) operatsiyasini amalga oshirishga imkon beradi<ref name="tur-info polish source"/>. == Terminallari == [[Fayl:Terminal_A_Warsaw_Chopin_Airport.JPG|thumb| A terminalidagi roʻyxatga olish zali]] [[Fayl:Lotnisko_Chopina_Stara_część_Terminal_A_po_przebudowie_2018.jpg|thumb| B terminalidagi roʻyxatga olish zali]] === Umumiy tavsifi === 2010-yilda terminallarning belgilanishi oʻzgardi va butun sobiq 1-terminal va 2-terminal majmuasi ikkita asosiy zalda beshta roʻyxatdan oʻtish joylariga (A, B, C, D, E) boʻlingan ''A terminali'' sifatida belgilangan. Kompleksda 116 ta roʻyxatga olish stoli mavjud. Bundan tashqari, [[LOT (kompaniya)|LOT Polish Airlines]], [[Lufthansa]], Finnair, [[Turkish Airlines]], KLM va [[Air France]] yoʻlovchilari terminalda joylashgan 23 ta oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish stendlaridan birini ishlatishlari mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/en/customs-clearance.html#tab1 |sarlavha=Lotnisko Chopina w Warszawie |nashriyot=Lotnisko-chopina.pl |qaralgan sana=2017-01-06 |arxivsana=2016-10-18 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161018023358/http://www.lotnisko-chopina.pl/en/customs-clearance.html#tab1 }}</ref>. 45 ta yoʻlovchi darvozalari mavjud boʻlib, ulardan 27 tasi reaktiv yoʻllar bilan jihozlangan. === Janubiy zal === Janubiy zalda A va B roʻyxatdan oʻtish joylari (sobiq ''1-terminal'') mavjud 1992-yilda kommunistik davrdagi eskirgan kompleksni almashtirish uchun qurilgan boʻlib, sigʻimi yiliga 3,5&nbsp;million yoʻlovchiga moʻljallangan. Dastlab, u barcha trafikni boshqargan. 2007-yildan beri T2, T1ga tutash yangi qurilgan terminal, asta-sekin traffikning asosiy qismini egallab kelmoqda. Janubiy zalni rekonstruksiya qilish 2012-yil 13-sentyabrda boshlangan. 2015-yil 23-mayda qayta ishlangan, rekonstruksiya qilingan janubiy zal „A-terminal“ majmuasiga toʻliq integratsiya qilindi. Taʼmirlashdan oldin janubiy zal polyaklar tomonidan koʻplab qurilish elementlari, jumladan, chiqish zalini qoplagan tom, ustunlar, eshik va derazalar ramkalari va boshqalarning oʻziga xos quyuq qizil rangi bilan tanilgan. Polshada u „buraczkowy“ deb nomlangan, bu ingliz tilida „lavlagi rangli“ degan maʼnoni anglatadi. === Shimoliy zal === C, D va E roʻyxatdan oʻtish joylarini oʻz ichiga olgan ushbu yangi terminal (ilgari ''Terminal 2'' nomi bilan tanilgan) dastlab rejalashtirilgan ochilish sanasidan ikki yil oʻtib, 2008-yil 12-martda toʻliq ishga tushdi. Kelish hududi 2007-yilning oʻrtalaridan ishga tushirilgan, ammo xavfsizlik sertifikati bilan bogʻliq muammolar va aeroport va qurilish firmasi oʻrtasidagi kelishmovchiliklar toʻliq foydalanishni kechiktirdi. Yangi terminal eski 1-terminalga qaraganda ancha katta<ref name="Warsaw Airport">{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/en/airport/about-the-airport/airport-specifications |sarlavha=Airport specifications |nashriyot=Warsaw Chopin Airport |qaralgan sana=28 September 2013 }}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> va barcha Star Alliance va Oneworld aviakompaniyalari va bir nechta boshqa tashuvchilar uchun uchib ketishlarni oʻz zimmasiga oldi. 2014-yil avgust oyida Shopen aeroporti barcha yoʻlovchilar va tashrif buyuruvchilar uchun cheksiz Internetga bepul kirishni taklif qiluvchi birinchi Yevropa aeroportlaridan biri sifatida koʻrindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Chopin Airport launches free unlimited Internet |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/en/airport/about-the-airport/pressroom/news/2014/8/chopin-airport-launches-free-unlimited-internet/?searchterm=wifi |nashriyot=Warsaw Chopin Airport |qaralgan sana=8 December 2014 |arxivsana=2025-02-21 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250221142624/https://www.lotnisko-chopina.pl/en/airport/about-the-airport/pressroom/news/2014/8/chopin-airport-launches-free-unlimited-internet/?searchterm=wifi }}</ref>.{{Clear}} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == Quyidagi aviakompaniyalar Varshava-Shopenga muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi<ref>[http://www.lotnisko-chopina.pl/en/flight-timetable.html lotnisko-chopina.pl — Flight timetable] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230404003536/http://www.lotnisko-chopina.pl/en/flight-timetable.html |date=2023-04-04 }} retrieved 5 October 2016</ref>:{{Aeroport-yoʻnalishlar|[[Aegean Airlines]]|[[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- -->|Aer Lingus, {{IRL}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Ireland}}Dublin <!-- -->|[[Air China]]|[[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin-Poytaxt]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220701-cans22eu?rq=air%20china|title=Air China June/July 2022 International Service Restorations|publisher=AeroRoutes|date=July 1, 2022|accessdate=July 23, 2022}}</ref> <!-- -->|[[Air France]]|[[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]] <!-- -->|[[Austrian Airlines]]| [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- -->|[[British Airways]]|[[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]] <!-- -->|[[Brussels Airlines]]|{{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/lufthansa-group/brussels-airlines/next-two-years-brussels-airlines-will-add-five-airbus-a320neo-to-the-fleet/ | title=In the next two years, Brussels Airlines will add five Airbus A320neo to the fleet | date=7 December 2022 }}</ref> <!-- -->|Corendon Airlines, {{TUR}}|'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- -->|[[Emirates]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!-- --> | Enter Air, {{POL}}<ref name="Charter.pl">{{cite web|url=https://charterflights.r.pl/|title=Charter flights|website=charterflights.r.pl|access-date=4 September 2018|arxivsana=2016-09-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160909004935/https://charterflights.r.pl/}}</ref><ref name="TUI.pl">{{cite web|title=Charter flights|url=https://www.tui.pl/tanie-bilety-lotnicze?pm_source=MENU&pm_name=Bilety_czarterowe|website=tui.pl}}</ref> | '''Mavsumiy:''' [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay]] <br> '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="TUI.pl"/>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="TUI.pl"/>, [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Turkey}}Enfida<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Portugal}}Fuerteventura<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Kanariya<ref name="TUI.pl"/>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="Coral">{{cite web|url=https://www.coraltravel.pl/rozklad-lotow|title=Coral Travel|publisher=coraltravel.pl}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name=grecos.pl>{{cite web|url=https://www.grecos.pl/rozklad-lotow|title=Grecos Timetabe|website=Grecos.pl}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|İzmir]]<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Greece}}Patras, {{Flagicon|Cape Verde}}Sal, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="TUI.pl"/>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref name="Coral"/> <!-- -->|European Air Charter, {{UK}}|'''Mavsumiy charter:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]] <!-- -->|Finnair|{{Flagicon|Finland}}Helsinki <!-- -->|[[flydubai]]|[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://www.pasazer.com/news/45881/flydubai,pojawi,sie,w,warszawie.html|title=flydubai pojawi się w Warszawie|website=sasgrgroup.net|date=15 June 2021}}</ref> <!-- -->|[[KLM]] |[[Schiphol|Amsterdam]] <!-- -->|[[LOT Polish Airlines]]<ref>[https://www.lot.com/gb/en/flights-schedule lot.com — Flight schedule] retrieved 26 October 2020</ref>|[[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Spain}}Barselona, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]]<ref>{{cite web |title=Flights schedule |url=https://www.lot.com/pl/en/flights-schedule?fullPage=true&ticketType=RETURN&departureAirport=WAW&destinationAirport=BEY&additional-header-departureDate=Departure&additional-header-returnDate=Return&num-days=5&departureDate=28.03.2021&returnDate=29.03.2021&_direct=on# |website=lot.com |access-date=18 February 2021}}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airports/berlin/new-berlin-brandenburg-airport-ber-about-to-open-timetable-and-information/|title=New Berlin Brandenburg airport (BER) about to open: Timetable and information|date=25 October 2020}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Bidgoshch, {{Flagicon|Denmark}}Billund, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Poland}}Gdansk, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg, {{Flagicon|Germany}}Hamburg, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|Poland}}Jeshuv, {{Flagicon|Poland}}Katovitse, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]], [[Kluj xalqaro aeroporti|Kluj-Napoka]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Slovakia}}Koshitse, {{Flagicon|Poland}}Krakov, {{Flagicon|Slovenia}}Lyublyana, [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Poland}}Lublin, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|USA}}Mayami, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{Cite web|url=https://boardingpass.ro/ruta-noua-varsovia-mumbai-cu-lot-polish-airlines-din-mai-2022/|title = Rută nouă: Varșovia - Mumbai cu LOT Polish Airlines din mai 2022|date = 24 March 2022}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|France}}Nitsa<ref name="liu letnie">{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Letnie cięcia w siatce połączeń LOT-u|url=https://www.pasazer.com/news/45293/letnie,ciecia,w,siatce,polaczen,lot,u|website=pasazer.com|date=16 February 2021}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Nyuark, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], {{Flagicon|Norway}}Oslo, [[Ostona aeroporti|Ostana]], [[Ostrava aeroporti|Ostrava]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin-Poytaxt]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]], {{Flagicon|Poland}}Poznan, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]], {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo, [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]], {{Flagicon|Macedonia}}Skopye, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix, [[Tallin aeroporti|Tallin]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]], {{Flagicon|Albania}}Tirana, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio-Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto-Pearson, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web | url=https://www.rynek-lotniczy.pl/wiadomosci/lot-poleci-z-warszawy-do-taszkentu--17955.html | title=LOT poleci z Warszawy do Taszkentu }}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|Italy}}Venetsiya, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]], {{Flagicon|Poland}}Vrotslav, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]], {{Flagdeco|HRV}}Zagreb, {{Flagicon|Poland}}Zelyonagura, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart, {{Flagicon|Poland}}Shchetsin, {{Flagicon|USA}}Chicago-O'Hare <br /> '''Mavsumiy:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagicon|Greece}}Korfu, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagdeco|HRV}}Split, {{Flagicon|Germany}}Strasburg <br /> '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="Coral"/>, [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, {{Flagicon|Spain}}Jirona<ref name="Coral"/>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Mexico}}Kankun, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo—Bandaranaike]], {{Flagicon|Thailand}}Krabi, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], {{Flagicon|MDG}}Nosi Be, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]<ref>{{cite web |url= https://dulich.tuoitre.vn/khoang-250-khach-ba-lan-den-dao-ngoc-phu-quoc-20221106094118565.htm |title= Khoảng 250 khách Ba Lan đến đảo ngọc Phú Quốc |date= 6 November 2022 |qaralgan sana= 2023-08-27 |arxivsana= 2022-11-17 |arxivurl= https://web.archive.org/web/20221117033023/https://dulich.tuoitre.vn/khoang-250-khach-ba-lan-den-dao-ngoc-phu-quoc-20221106094118565.htm }}</ref>, {{Flagicon|Venezuela}}Porlamar<ref>{{cite web|url= https://r.pl/egzotyka-2023 |title= Egzotyka 2023/2024 |date= 9 April 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Puerto Plata, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Kana, {{Flagicon|Brazil}}Salvador da Bahia<ref>{{cite web|url= https://www.itaka.pl/zima/ |title= Zima 2023/2024 |date= 9 April 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Cuba}}Varadero, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref>{{cite web |title=Itaka turns A330 Luke Air into a LOT Dreamliner |url=https://www.pasazer.com/news/45158/itaka,zamienia,a330,luke,air,na,dreamlinera,lot,u.html |website=pasazer.com |access-date=23 January 2021}}</ref> <!-- -->|[[Lufthansa]]|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- -->|Norwegian Air Shuttle|{{Flagicon|Norway}}Oslo <!-- -->|[[Pegasus Airlines]] |[[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/462981/pegasus,poleci,z,warszawy,do,ankary.html|title=Pasazer.com: Pegasus poleci z Warszawy do Ankary|website=Pasazer.com}}</ref> <!-- -->|Play, {{ISL}}|'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik-Keflavik <!-- -->|[[Qatar Airways]]|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- -->|[[Ryanair]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ryanair.com/gb/en/|title=Ryanair|website=www.ryanair.com}}</ref>|{{Flagicon|Spain}}Alikante<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/462571/ryanair,wraca,na,okecie,w,tle,konflikt,z,modlinem.html|title=Pasazer.com: Ryanair wraca na Okęcie! W tle konflikt z Modlinem|website=Pasazer.com}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Pafos<ref name="auto"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka<ref name="auto"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="auto"/>, {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua<ref name="auto"/> <!-- -->|Scandinavian Airlines| [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Arlanda <!-- -->|Sky Express, {{GRC}}|[[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{Cite web |url=https://news.gtp.gr/2023/08/04/sky-express-direct-flights-from-athens-to-frankfurt-dusseldorf-and-warsaw/ |title=Sky express: Direct flights from Athens to Frankfurt, Dusseldorf and Warsaw |date=4 August 2023 }} {{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- -->|Smartwings, {{CZE}}<ref name="Smartwings">{{cite web|url=https://www.smartwings.com/en/travel-info/flight-schedule/|title=Flight schedule|publisher=smartwings.com}}</ref>|{{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Morocco}}Agadir, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik, {{Flagicon|Portugal}}Faro, {{Flagicon|Spain}}Jirona, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230620-3znw23mba|title=Smartwings Poland Adds Warsaw - Mombasa Service in NW23|publisher=AeroRoutes|date=20 June 2023|accessdate=21 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Santorini, {{Flagdeco|HRV}}Split <br /> '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="itaka.pl">{{cite web|url=https://biletylotnicze.itaka.pl/|title=air and charter tickets|website=itaka.pl|qaralgan sana=2023-08-27|arxivsana=2018-03-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180309113118/https://biletylotnicze.itaka.pl/}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagicon|Turkey}}Dalaman, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="itaka.pl"/>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref name="itaka.pl"/>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]], {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam, {{Flagicon|Spain}}Palermo<ref name="itaka.pl"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, {{Flagicon|Greece}}Patras, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="itaka.pl"/> <!-- -->|[[SunExpress]] |'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="TUI.pl"/> <!-- -->|Swiss International Air Lines|{{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- -->|TAP Air Portugal|{{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291544/tap-air-portugal-june-august-2020-operations-as-of-31may20/|title=TAP Air Portugal June – August 2020 operations as of 31MAY20|website=Routesonline}}</ref> <!-- -->|[[Turkish Airlines]]|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.pasazer.com/news/45976/turkish,airlines,poleci,z,polski,do,antalyi.html|title=Turkish Airlines poleci z Polski do Antalyi |publisher=Pasazer|access-date=2021-07-07}}</ref> <!-- -->|[[Wizz Air]]|{{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Italy}}Bari, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, {{Flagicon|Spain}}Bilbao, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]], {{Flagicon|Italy}}Bolonya, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Netherlands}}Eyndxoven, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], {{Flagicon|England}}Leeds/Bradford, {{Flagicon|England}}Liverpul, {{Flagicon|England}}London-Luton, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|Malta}}Malta, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]], {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|France}}Parij-Orli, {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik-Keflavik, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]], {{Flagicon|Norway}}Sandeford, {{Flagicon|Spain}}Sevilya, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm-Skavsta, [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]], {{Flagicon|Spain}}Tenerife-Janub, {{Flagicon|Albania}}Tirana, {{Flagicon|Spain}}Valensiya, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya, {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Morocco}}Agadir<ref>{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/wizz-air-chopin-agadir-maroko/ | title=Wizz Air ogłosił nową trasę z Lotniska Chopina! Nowość na mapie połączeń, będzie też więcej samolotów }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Alikante, {{Flagicon|Jordan}}Aqaba, [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg, {{Flagicon|France}}Grenobl, {{Flagicon|Greece}}Iraklion, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon, {{Flagicon|Spain}}Malaga, {{Flagicon|Italy}}Olbiya, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorka, [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]], {{Flagicon|Portugal}}Portu, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Santorini, {{Flagdeco|HRV}}Split, {{Flagicon|Italy}}Turin, {{Flagicon|Italy}}Verona, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]], {{Flagicon|Greece}}Zakintos <!-- -->}} == Statistika == === Yillik trafik === [[Fayl:Warsawairportaerial.jpg|thumb| Havo koʻrinishi]] [[Fayl:Warsaw_Chopin_Airport_in_2019.03.jpg|alt=|thumb| Terminal A]] [[Fayl:Sklep_Baltony_Lotnisko_Chopina_2019.jpg|alt=|thumb| Bojsiz hudud]] [[Fayl:Okęcie_-_terminal_CARGO_z_góry.JPG|thumb| Yuk terminali]] [[Fayl:Lot_Kraków-Warszawa_50.JPG|right|thumb| Apron koʻrinishi]] {| class="wikitable" style="font-size: 105%" |+'''Yillik yoʻlovchi tashish'''<ref>{{cite news |title=W 2017 roku obsłużyło 15,75 mln pasażerów |url=https://businessinsider.com.pl/wiadomosci/ilu-pasazerow-obsluzono-w-2017-na-lotnisku-chopina/wj2cw2h |newspaper=Businessinsider |language=pl-PL|date=16 January 2018 }}</ref><ref name="Urząd Lotnictwa Cywilnego-2015">{{cite web|title=Statystyki wg portów lotniczych |url=https://www.ulc.gov.pl/pl/statystyki-analizy/statystyki-i-analizy-rynku-transportu-lotniczego/3724-statystyki-wg-portow-lotniczych |website=Urząd Lotnictwa Cywilnego |language=pl-PL|date=7 May 2015 }}</ref> ! Yillar ! Yoʻlovchilar !Oʻzgarishi %da |- | 2005 | 7 071 881 |{{Oʻzgarishsiz}} |- |2006 | 8 101 827 |{{Oʻsish}} 14,6% |- | 2007 | 9 268 476 |{{Oʻsish}} 14,4% |- | 2008 | 9 460 606 |{{Oʻsish}} 2,1% |- | 2009 | 8 320 927 |{{Loss}} −12,0% |- | 2010 | 8 666 552 |{{Oʻsish}} 4,2% |- | 2011 | 9 322 485 |{{Oʻsish}} 7,6% |- | 2012 | 9 567 063 |{{Oʻsish}} 2,6% |- | 2013 | 10 669 879 |{{Oʻsish}} 11,5% |- | 2014 | 10 574 539 |{{Loss}} −0,9% |- | 2015 | 11 186 688 |{{Oʻsish}} 5,8% |- | 2016 | 12 795 356 |{{Oʻsish}} 14,4% |- | 2017 | 15 730 330 |{{Oʻsish}} 22,9% |- | 2018 | 17 737 231 |{{Oʻsish}} 12,8% |- | 2019 | 18 844 591 |{{Oʻsish}} 6,2% |- | 2020 | 5 473 224 |{{Loss}} −71,0% |- | 2021 | 7 445 468 |{{Oʻsish}} 36,0% |- | 2022 | 14 389 143 |{{Oʻsish}} 93,3% |- |2023||18 472 491|| {{Oʻsish}} 28,4% |- |2024||21 283 973|| {{Oʻsish}} 15,0% |- |2025||24 097 059|| {{Oʻsish}} 13,2% |} {| class="wikitable" style="font-size: 105%" |+'''Yillik parvozlar soni'''<ref>{{Cite web |url=https://ulc.gov.pl/statystyki-analizy/statystyki-wg-portow-lotniczych |access-date=2026-06-18 |website=ulc.gov.pl|title=ULC Statistics}}</ref> !Yillar ! Parvozlar soni !Oʻzgarishi %da |- | 2005 | 115 320 |{{Oʻzgarishsiz}} |- |2006 | 126 534 |{{Oʻsish}} 9,7% |- | 2007 | 133,146 |{{Oʻsish}} 5,2% |- | 2008 | 129 728 |{{Loss}} −2,6% |- | 2009 | 115 934 |{{Loss}} −10,6% |- | 2010 | 116 691 |{{Oʻsish}} 0,7% |- | 2011 | 119 399 |{{Oʻsish}} 2,3% |- | 2012 | 118 320 |{{Loss}} −0,9% |- | 2013 | 123 981 |{{Oʻsish}} 4,8% |- | 2014 | 121 913 |{{Loss}} −1,7% |- | 2015 | 124 691 |{{Oʻsish}} 2,3% |- | 2016 | 138 909 |{{Oʻsish}} 11,4% |- | 2017 | 157 044 |{{Oʻsish}} 13,1% |- | 2018 | 172 520 |{{Oʻsish}} 9,9% |- | 2019 | 180 562 |{{Oʻsish}} 4,7% |- | 2020 | 67 649 |{{Loss}} −62,5% |- | 2021 | 80 608 |{{Oʻsish}} 19,2% |- | 2022 | 130 672 |{{Oʻsish}} 62,1% |- | 2023|| 152 497||{{Oʻsish}} 16,7% |- |2024||170 403||{{Oʻsish}} 11,7% |- |2025||187 656||{{Oʻsish}} 10,1% |- |} === Yoʻnalishlar === {| class="wikitable sortable" |+Top 10 muntazam yoʻnalishlar (2025)<ref name=":0">{{Cite web |title=Potencjał rynkowy Lotniska Chopina |url=https://lotnisko-chopina.pl/pl/b2b/potencjal-rynkowy-lotniska/ |access-date=2026-06-18 |website=Lotnisko Chopina |language=pl}}</ref> ! Oʻrni ! Aeroport ! Yoʻlovchilar ! Tashuvchilar |- |1 |[[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Gatvik aeroporti|London-Gatvik]], {{Flagicon|England}}London-Luton |1 082 800 |British Airways, LOT Polish Airlines, Wizz Air |- |2 |[[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]] |687 800 |Air France, LOT Polish Airlines, Wizz Air |- |3 |[[Schiphol]] |628 500 |LOT Polish Airlines, KLM |- |4 |{{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua |536 400 |LOT Polish Airlines, Brussels Airlines, Ryanair |- |5 |[[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] |518 900 |LOT Polish Airlines, Scandinavian Airlines, Wizz Air |- |6 |[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] |516 400 |LOT Polish Airlines, Lufthansa |- |7 |[[Rim Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]] |462 700 |LOT Polish Airlines, Wizz Air |- |8 |[[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay—Xalqaro]] |440 400 |LOT Polish Airlines, Emirates, flydubai |- |9 |[[Istanbul aeroporti|Istanbul]] |436 700 |LOT Polish Airlines, Turkish Airlines |- |10 |[[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] |429 300 |LOT Polish Airlines, Austrian Airlines |} {| class="wikitable sortable" |+Top 10 charter yoʻnalishlari (2025)<ref name=":0" /> ! Oʻrni ! Aeroport ! Yoʻlovchilar |- |1 |[[Antaliya aeroporti|Antaliya]] |519 800 |- |2 |[[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]] |305 500 |- |3 |{{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam |228 700 |- |4 |[[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] |136 500 |- |5 |{{Flagicon|Greece}}Rodos |103 200 |- |6 |{{Flagicon|Greece}}Iraklion |84 700 |- |7 |[[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]] |80 400 |- |8 |{{Flagicon|Tunisia}}Jerba |78 800 |- |9 |{{Flagicon|Spain}}Mallorca |75 400 |- |10 |{{Flagicon|Greece}}Kos |73 100 |} == Aviatsiya xizmatlari == Yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish, samolyotga ishlov berish, samolyotga yoqilgʻi quyish va muzdan tushirish/muzga qarshi xizmatlar LS Airport Services (LS)<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.lsas.aero/en#about-company |sarlavha=LSAS |ish=www.lsas.aero}}</ref> yoki Welcome Airport Services (WAS) tomonidan amalga oshiriladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.welcome-as.pl/ |sarlavha=Strona główna |ish=Welcome AS}}</ref>. == Yer usti transporti == Varshava Shopen aeroporti Varshavaning janubi-gʻarbiy qismida, shahar markazidan taxminan {{Convert|10|km|2|abbr=on}} da joylashgan. Aeroportga poyezd, mahalliy avtobus yoki taksi orqali borish mumkin. === Temir yoʻl === [[Fayl:27WE-007.jpg|right|thumb| Varshava Shopen aeroporti temir yoʻl bekatida SKM poezdi]] Aeroportning Varshava Shopen aeroporti temir yoʻl vokzalini (sobiq 2-terminalning bir qismi sifatida qurilgan) Varshava shahri markaziga ulash uchun 230&nbsp;million zlotiyga temir yoʻl liniyasi qurilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.ztm.waw.pl/informacje.php?i=77&c=98&l=1 |sarlavha=Pociągiem na lotnisko |nashriyot=ZTM Warszawa |qaralgan sana=14 September 2010 |til=pl |arxivsana=2014-04-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140419220533/http://www.ztm.waw.pl/informacje.php?i=77&c=98&l=1 }}</ref>. Bekat 2012-yilning 1-iyunida ochilgan boʻlib, xizmat oʻsha kuniyoq boshlangan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rynek-kolejowy.pl/33213/Linia_na_Okecie_Kilkuletnie_opoznienie_zwienczone_sukcesem.htm |sarlavha=Linia na Okęcie: Kilkuletnie opóźnienie zwieńczone sukcesem – Koleje Mazowieckie, SKM Warszawa, PKP PLK – Kolej na 2012&nbsp;– Kolej, PKP, Intercity |nashriyot=Rynek-kolejowy.pl |sana=1 June 2012 |qaralgan sana=28 June 2012}}</ref>. Poyezdlar har 15 daqiqada qatnaydi. Bekatga xizmat Szybka Kolej Miejska va Masovian temir yoʻllari tomonidan taqdim etiladi. 2019-yil 15-dekabrda [[Lodz]] shahri bilan toʻgʻridan-toʻgʻri temir yoʻl qatnovi oʻrnatildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.se.pl/lodz/pociag-z-lodzi-na-lotnisko-chopina-pkp-intercity-prezentuje-nowy-rozklad-jazdy-aa-k2Bb-5n5E-GE8S.html |sarlavha=Pociąg z Łodzi na Lotnisko Chopina. PKP Intercity prezentuje nowy rozkład jazdy |ish=www.se.pl}}</ref>. === Avtomobil === Żwirki i Wigury, 1932-yilda Challenge International de Tourisme tanlovida gʻolib chiqqan mashhur aviatorlar nomi bilan atalgan, aeroportga olib boradigan asosiy arteriyadir<ref name="airportaccess">{{Veb manbasi |url=http://www.lotnisko-chopina.pl/en/taxi.html |sarlavha=Access and car parks |nashriyot=Warsaw Chopin Airport |qaralgan sana=28 September 2013}}</ref>. === Avtobus === Varshava shahar markaziga avtobus liniyalari orqali borish mumkin: kunduzi 175 va 188, kechasi esa N32. Bundan tashqari, Ursinov (Varshavaning janubiy qismi) va [[Praga (tuman)|Praga]] (Varshavaning sharqiy qismi)ga kirishni taʼminlaydigan qoʻshimcha 148-liniya mavjud. 331-avtobus Wilanowska metro bekati bilan bogʻlanadi<ref name="airportaccess"/>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1962-yil 19-dekabrda LOT Polish Airlines aviakompaniyasining Vickers Viscount 804 samolyoti Bryussel va Berlin-Schönefeld aeroportidan parvoz qilgandan soʻng, aylanib oʻtishga urinayotganda qulab tushdi. Bortdagi 33 yoʻlovchining barchasi halok boʻldi. * 1980-yil 14-martda LOT Polish Airlines aviakompaniyasining 007-reysidagi Ilyushin Il-62 samolyoti Nyu-York shahridagi Jon Kennedi xalqaro aeroportiga oxirgi yaqinlashayotganda aylanib chiqishga urinayotganda qulab tushdi. Samolyot bortidagi barcha 87 yoʻlovchi va ekipaj aʼzolari, jumladan, AQShning butun havaskor boks jamoasi, polyak estrada xonandasi Anna Jantar va Alan P. Merriam halok boʻldi. * 1987-yil 9-mayda LOT Polish Airlines aviakompaniyasining 5055-reysi Ilyushin Il-62M Nyu-York shahridagi Jon Kennedi xalqaro aeroportiga parvoz qilish uchun uchib ketdi va dvigatel nosozligidan soʻng Okęciega qaytdi. Samolyot yaqinlashish chogʻida uchish-qoʻnish yoʻlagidan uzoqda, qattiq oʻrmonli hududga qulagan. Bortdagi barcha 183 yoʻlovchi va ekipaj aʼzosi halok boʻldi. * 1993-yil 14-sentyabrda Lufthansa 2904 reysi [[Airbus A320|Airbus A320-200]] 11-qoʻnish yoʻlagini bosib oʻtdi. Bu Germaniyaning Frankfurt shahridan uchayotgan samolyot edi. Samolyot uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi va qirgʻoqqa va LLZ antenasiga urilishidan oldin {{Convert|90|m|abbr=off}} agʻdarildi. Yongʻin boshlanib, yoʻlovchilar saloniga kirib ketdi. Avtohalokatda 70 nafar yoʻlovchidan ikki nafari halok boʻldi, jumladan, mashgʻulot kapitani zarbadan halok boʻldi va bir yoʻlovchi kabinadagi tutun tufayli hushini yoʻqotib qochib qutula olmadi. * 1993-yil 31-dekabrda Chikago-OʻHare xalqaro aeroportidan kelgan Boeing 767-300ER [[LOT (kompaniya)|LOT Polish Airlines aviakompaniyasining]] 002-reysi, pastga tegish chogʻida tumshugʻi qulab tushganidan soʻng jiddiy shikastlangan. Halok boʻlganlar yoʻq. * 2011-yil 1-noyabr kuni LOT Polish Airlines aviakompaniyasining 16-reysi, Nyuark Liberti xalqaro aeroportidan kelayotgan Boeing 767-300ER samolyoti qoʻnishdan oldin qoʻnish moslamasining mexanik nosozligidan soʻng Varshava Shopenga xavfsiz qoʻndi. Kokpit ekipaji halokat va jarohatlarsiz aeroportga favqulodda qoʻnishni muvaffaqiyatli amalga oshirdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.rmf24.pl/fakty/polska/news-samolot-wyladowal-w-warszawie-bez-podwozia,nId,383426 |sarlavha=Samolot wylądował w Warszawie bez podwozia |nashriyot=RMF FM |sana=1 November 2011 |qaralgan sana=1 November 2011}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://avherald.com/h?article=4456bd6b |sarlavha=Accident: LOT B763 at Warsaw on Nov 1st 2011, forced gear-up landing |nashriyot=Avherald.com |qaralgan sana=28 June 2012}}</ref>. == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.lotnisko-chopina.pl/en/index.html}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Polsha aeroportlari]] [[Turkum:1934-yil Polshada tashkil etilganlar]] [[Turkum:1934-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Varshavadagi bino va inshootlar]] [[Turkum:Varshava transporti]] oovay3q7ngelwqe9bjpqpszaulzdxmk 0 965007 6304967 6304012 2026-10-11T08:48:10Z Janob Mirzaolim 64438 [[Turkum:Qohira]] olib tashlandi; [[Turkum:Qohira bino va inshootlari]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304967 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Qohira xalqaro aeroporti | nativename-a = مطار القاهرة الدولي | nativename-r = Maṭār El Qāhira El Dawli | image = | image-width = 250px | image2 = Cairo Airport Terminal 3.jpg | image2-width = 250px | IATA = CAI | ICAO = HECA | pushpin_map = Misr | pushpin_label = CAI | pushpin_relief = 1 | type = Fuqarolik | owner = Egyptian Holding Company for Airports and Air Navigation | operator = Cairo Airport Company | city-served = [[Qohira]] aglomeratsiyasi | location = Heliopolis, [[Misr]] | hub = * Air Arabia Egypt * [[Air Cairo]] * [[Egyptair]] * Nile Air | elevation-f = 382 | elevation-m = 116 | coordinates = {{Coord|30|07|19|N|31|24|20|E|type:airport_region:EG|display=title,inline}} |latd=30|latm=07|lats=19|latNS=N|longd=31|longm=24|longs=20|longEW=E | website = [http://www.cairo-airport.com/ cairo-airport.com] | metric-rwy = Y | r1-number = 05L/23R | r1-length-f = 10,830 | r1-length-m = 3,301 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 05C/23C | r2-length-f = 13,120 | r2-length-m = 3,999 | r2-surface = Asphalt | r3-number = 05R/23L | r3-length-f = 13,123 | r3-length-m = 4,000 | r3-surface = Asfalt | stat-year = 2012 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 14,711,500 | stat3-header = Iqtisodiy taʼsiri | stat3-data = {{nowrap|$2.0 mlrd<ref name=CAI_ESI>{{cite web |url=http://www.ecquants.com/2012_CAI.aspx |title=Cairo International airport – Economic and social impacts |publisher=Ecquants |access-date=7 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140522085616/http://www.ecquants.com/2012_CAI.aspx |archive-date=22 May 2014 |url-status=live }}</ref>}} | stat4-header = Ijtimoiy taʼsiri | stat4-data = {{nowrap|211.5 ming<ref name=CAI_ESI/>}} | footnotes = Manba: Aeroport veb-sayti<ref name=Airport>{{cite web |url=http://www.cairo-airport.com/ |title=Cairo International Airport |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20040330204115/http://www.cairo-airport.com/ |archive-date=30 March 2004 }}</ref> va DAFIF<ref name=WAD>{{cite web|url-status=usurped|url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HECA|archive-url=https://web.archive.org/web/20190305143444/http://worldaerodata.com/wad.cgi?airport=HECA|archive-date=2019-03-05|title=Airport information for HECA|website=World Aero Data}} Data current as of October 2006. Source: [[DAFIF]].</ref><ref name=GCM>{{GCM|CAI|CAI / HECA|source=DAFIF}}</ref><br />Yoʻlovchilar statistikasi<ref name=CAI_ESI/> }} '''Qohira xalqaro aeroporti''' {{Airport codes|CAI|HECA}} ({{Lang-ar|مطار القاهرة الدولي}}; ''Maṭār El Qohira El Dawli'') [[Qohira|Qohiraning]] asosiy xalqaro aeroporti va Misrdagi eng katta va eng gavjum aeroportdir. [[Egyptair]] va [[Nile Air]] hamda boshqa bir qancha aviakompaniyalar uchun asosiy markaz boʻlib xizmat qiladi<ref>{{Veb manbasi |sana=2021-06-12 |sarlavha=The 10 Biggest Airports In The World 2021 |url=https://thingstoknow.com.ng/biggest-airports-in-the-world/ |qaralgan sana=2021-07-31 |ish=Things To Know |til=en-us }}{{Oʻlikhavola|date=fevral 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Egypt Safari Tours & Holidays |url=https://wildernessexplorersafrica.com/african-safari-destinations/egypt-safari-tours-holidays/ |qaralgan sana=2021-07-31 |ish=Wilderness Explorers Africa |til=en-US}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sana=2021-05-03 |sarlavha=Cairo International Airport: Major Connecting Point In Egypt |url=https://www.myholidays.com/blog/airport-in-cairo-egypt/ |qaralgan sana=2021-07-31 |ish=Myholidays Blog: Your One-Stop Destination to Travel Tips, Tricks & Experiences |til=en |arxivsana=2021-07-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210731090341/https://www.myholidays.com/blog/airport-in-cairo-egypt/ }}</ref>. Aeroport Qohiraning shimoli-sharqida, Heliopolis shahrida, shaharning biznes hududidan taxminan {{Convert|15|km|nmi|abbr=off|spell=on|frac=2}} uzoqlikda joylashgan va taxminan {{Convert|37|km2|sqmi|abbr=on}} maydonga ega. Bu jami yoʻlovchilar soni boʻyicha Afrikadagi eng gavjum aeroportlardan biri{{Citation needed}}. == Tarixi == [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida AQSh Harbiy havo kuchlari (USAAF) {{Convert|5|km|mi}} masofada joylashgan mavjud Almaza aeroportini egallash oʻrniga, [[Gitlerchilarga qarshi koalitsiya|Ittifoq kuchlariga]] xizmat qilish uchun '''Jon Peyn Field havo kuchlari bazasini'''<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Information |url=https://www.cairo-airport.com/en-us/Airport/Airport-Information |ish=www.cairo-airport.com |qaralgan sana=2020-05-13 |arxivsana=2020-07-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200701224524/https://www.cairo-airport.com/en-us/Airport/Airport-Information }}</ref> qurdi. Payne Field havo transporti qoʻmondonligining asosiy havo yuk va yoʻlovchi tashish markazi boʻlib, u gʻarbda Bingʻozi aeroporti orqali (urush paytida ''Soluch aerodromi'' deb atalgan) Jazoir aeroportini [[Shimoliy Afrika]] yoʻnalishida Fransiyaning Gʻarbiy Afrikasidagi Dakar aeroporti bilan bogʻlagan. Tashish yoʻnalishlari boʻlgan boshqa joylar Qohira — [[Karachi]] ([[Hindiston]]) yoʻnalishi boʻyicha RAF Habbaniya ([[Iroq]]), Lidda aeroporti (Britaniya Falastini), [[Jidda]] ([[Arabiston yarim oroli|Arabiston]]), Markaziy Afrika yoʻnalishida Roberts Field ([[Liberiya]]) (1941-1943) va keyinroq urush tugagandan soʻng, [[Gretsiya]]dagi Afina va Yevropadagi manzillarga parvozlar amalga oshirilgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Atcroutes-1sep1945.jpg |sarlavha=Map of worldwide routes of Air Transport Command, September 1945 |ish=Wikimedia Commons |yil=1945 |qaralgan sana=7 February 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160209172722/https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Atcroutes-1sep1945.jpg |arxivsana=9 February 2016}}</ref>. Urush oxirida Amerika kuchlari bazani tark etgach, Fuqarolik aviatsiyasi maʼmuriyati obyektni egallab oldi va undan xalqaro fuqaro aviatsiyasi uchun foydalanishni boshladi. 1963-yilda Qohira xalqaro aeroporti Qohiraning sharqidagi Hike-Step hududida joylashgan eski Heliopolis aeroportini almashtirdi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.cairo-airport.com/airport_history.asp |sarlavha=Airport History |ish=Cairo International Airport |yil=2016 |qaralgan sana=7 February 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161013060524/http://www.cairo-airport.com/airport_history.asp |arxivsana=13 October 2016}}</ref>. Aeroport Qohira aeroporti kompaniyasi, Misr aeroportlari kompaniyasi, Milliy aeronavigatsiya xizmatlari va aviatsiya axborot texnologiyalari va Qohira aeroporti maʼmuriyatini nazorat qiluvchi Misr aeroportlari va havo navigatsiyasi xoldingi tomonidan boshqariladi. 2004-yilda [[Fraport|Fraport AG]] aeroportni sakkiz yilga boshqarish boʻyicha boshqaruv shartnomasini qoʻlga kiritdi, shartnomani bir yilga ikki marta uzaytirish imkoniyati mavjud<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.fraport.com/cms/press_center/dok/31/31283.fraport_ag_wins_management_contract_for.htm |sarlavha=Fraport AG Wins Management Contract for Cairo Airport in Egypt |ish=Fraport AG |sana=20 December 2004 |qaralgan sana=10 October 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20090123065022/http://www.fraport.com/cms/press_center/dok/31/31283.fraport_ag_wins_management_contract_for.htm |arxivsana=23 January 2009}}</ref>. == Terminallari == === 1-terminal === 1-terminal hozirda ishlayotgan eng qadimgi terminal boʻlib, 1963-yil 18-martda prezident [[Jamol Abdul Nosir]] tomonidan ochilgan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Information |url=https://www.cairo-airport.com/en-us/Airport/Airport-Information |qaralgan sana=2023-08-30 |arxivsana=2023-10-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231028204654/https://www.cairo-airport.com/en-us/Airport/Airport-Information }}</ref>. Yillar davomida terminal bir nechta kengaytirish loyihalariga guvoh boʻldi; Ikkinchi zal 1977—79-yillarda qurilgan va uchinchisi 1980-yilda qurib bitkazilgan. 2000-yillarning boshlarida birinchi qavatni taʼmirlash, shuningdek, mezzaninali qavatni oʻz ichiga olgan kengaytirilgan joʻnash zali qoʻshilishi boʻyicha ishlar boshlandi, bu esa terminalga koʻproq tabiiy yorugʻlik beradi. Loyihaning barcha bosqichlari 2003-yil oxirigacha yakunlandi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Airport Information |url=https://www.cairo-airport.com/en-us/Airport/Airport-Information |qaralgan sana=2023-08-30 |arxivsana=2023-10-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231028204654/https://www.cairo-airport.com/en-us/Airport/Airport-Information }}</ref>. 1-terminal dastlab EgyptAir va bir qancha Yaqin Sharq aviakompaniyalari tomonidan ishlatilgan. Biroq, 2006-yilda [[Air France]] va [[KLM]] kabi boshqa xorijiy aviatashuvchilar soni koʻpayib, operatsiyalarni 2-terminaldan oʻtkazdi. 2009-yil may oyida [[Egyptair|EgyptAir]] oʻzining barcha operatsiyalarini yangi 3-terminalga koʻchirdi (aeroportga xizmat koʻrsatuvchi barcha Star Alliance aviakompaniyalari bilan birga). 2010-yil mart oyida 2-terminal katta taʼmirlash ishlari uchun yopilgach, aeroportga xizmat koʻrsatuvchi barcha Star Alliance aviakompaniyalari operatsiyalarni terminalga oʻtkazdi. Terminal obyektlari 1-uchib ketish zali, 3-xalqaro zal va xususiy va notijorat havo kemalariga xizmat koʻrsatuvchi 4-zalni oʻz ichiga oladi. Yaqinda amalga oshirilgan modernizatsiya va obyektni takomillashtirish sxemasining bir qismi sifatida, CAA xalqaro kelishlar uchun ishlatiladigan yangi zalni rekonstruksiya qilish uchun ilgari ichki kelish va joʻnash uchun foydalanilgan eski 3-zalni buzib tashladi. Ketish va qoʻnishlar 1-terminal 1-zaldan joʻnaydigan barcha aviakompaniyalarda amalga oshiriladi, [[Saudia]] bundan mustasno, ularning faoliyati hajmi boʻyicha 1-zal 2-ning yagona ijarachisi (SV 2009-yilda 2-terminal trafigining 65 foizini tashkil qilgan){{Citation needed}}. Aksariyat xalqaro aviakompaniyalar 3-zalga yetib kelishadi. Arrival Hall xalqaro va mahalliy tashriflarga xizmat qiladi. CAC sayohatchilar, aeroport mehmonlari, shuningdek, keng jamoatchilikka bir qator xizmatlar va koʻngilochar obyektlarni taqdim etish uchun „Airport City Concept“ni ochdi. Birinchi bosqichda 1-terminalning 3-Xalqaro kelish zali yaqinida „AirMall“ nomli yangi savdo majmuasi qurildi. 2009-yildan boshlab terminalning fasadi yangilanmoqda. Uchish va qoʻnish zallarini qayta tashkil etish, shuningdek, yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish va qulaylik darajasini oshirish uchun aloqa stendlarini kiritish boʻyicha texnik-iqtisodiy asoslash ishlari davom etmoqda{{Citation needed}}. 1-terminalda 12 ta eshik bor. ==== 4-zal ==== 1-terminal, 4-zal xususiy samolyotlar va boshqaruvchi reaktivlar xizmatlariga bagʻishlangan. 1-terminal ostidagi „Zal“ deb atalsa ham, u tijorat yoʻlovchi terminalidan mustaqil ravishda ishlaydi{{Citation needed}}. Smart Aviation kompaniyasi 2007-yildan beri binoda joylashgan; u 2010-yilda 4-zalga ulashgan yangi FBO-ga koʻchib oʻtdi. [[Fayl:CairoAirport-Terminal1.JPG|thumb| 1-terminaldagi joʻnash joyi]] === 2-terminal === [[Fayl:CAI_T2_20200110.jpg|thumb| Qohira aeroportining 2-terminalida bojsiz hudud]] 2-terminal 1986-yilda 7 ta bortga chiqish darvozasi bilan ochilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.cairo-airport.com/airport_history2.asp |sarlavha=Airport History |ish=Cairo International Airport |qaralgan sana=10 October 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20041113174604/http://www.cairo-airport.com/airport_history2.asp |arxivsana=13 November 2004}}</ref>. Asosan Yevropa, Fors koʻrfazi va Sharqiy Osiyo aviakompaniyalariga xizmat koʻrsatgan. Terminal 2010-yil aprel oyida 2012-yilda boshlangan va 36 oy davom etgan toʻliq taʼmirlash ishlari uchun yopilgan. Binoning arxitekturasi yanada kengaytirish imkoniyatlarini cheklab qoʻydi, bu esa butun binoni taxminan 400 million dollarga teng boʻlgan kapital taʼmirlash uchun yopishni talab qildi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Cairo International Airport, Cairo |url=https://www.airport-technology.com/projects/cairointernational/ |qaralgan sana=2022-05-24 |ish=Airport Technology |til=en-US}}</ref>. 2010-yil fevral oyida [[Jahon banki]] Ijrochi direktorlar kengashi Qohira aeroportini rivojlantirish loyihasini (CADP) qoʻllab-quvvatlash uchun terminalni kapital taʼmirlash uchun 387 million dollar miqdorida kredit mablagʻini milliy banklar bilan taʼminlashni maʼqulladi. Loyiha terminalning sigʻimini yiliga 3 milliondan 7,5 million yoʻlovchiga oshirishga qaratilgan{{Citation needed}}. Yangilanish yangi 3-terminal bilan bir xil xizmat koʻrsatish darajasiga erishish uchun 20 yillik obyektni toʻliq modernizatsiya qilishni oʻz ichiga oladi. 2011-yil avgust oyida Turkiyaning Limak xoldingi terminalni modernizatsiya qilish boʻyicha tenderda gʻolib chiqdi{{Citation needed}}. Loyihaning bir qancha kechikishidan soʻng, yangilangan terminal 7,5 million yoʻlovchiga moʻljallangan va aeroportning umumiy yoʻlovchi sigʻimini yiliga 30 million yoʻlovchiga yetkazish imkoniyatiga ega boʻlib, 2016-yil 28-sentyabrda yengil tarzda ochildi{{Citation needed}}. Yangi terminalda 14 ta darvoza va qoʻshimcha 5 ta masofaviy stend mavjud. [[Fayl:Gate_at_Terminal_3_Cairo_International_Airport_-_panoramio.jpg|thumb| Qohira xalqaro aeroportining 3-terminalidagi darvoza]] 2017-yil fevral oyida Saudi Arabian Airlines Qohira xalqaro aeroportining 2-terminalida oʻzining birinchi xalqaro „Al-Fursan zalini“ ishga tushirdi. 1500 kvadrat metr maydonga ega zal bir vaqtning oʻzida 300 kishini qabul qila oladi{{Citation needed}}. Yangilangan terminal 3-terminal bilan birgalikda havo koʻprigi orqali birlashgan terminal sifatida ishlaydi, bu esa Qohira xalqaro aeroportining mintaqaviy markaz sifatidagi rolini kuchaytiradi. === 3-terminal === Prognoz qilinadigan oʻsish va 2-terminalni kengaytirish imkoniyati cheklanganligini hisobga olgan holda, Misr Fuqarolik aviatsiyasi vazirligi 2004-yilda 3-terminalni qurishni boshladi. Terminal 2008-yil 18-dekabrda rasman ochilgan va 2009-yil 27-aprelda tijorat faoliyati uchun ochilgan. Obyekt joriy ikkita terminal binosidan ikki baravar katta boʻlib, birinchi bosqich tugagandan soʻng yiliga 11 million yoʻlovchiga (6 million xalqaro va 5 million ichki) xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega. U 2-terminalga ulashgan va ikkita terminal dastlab koʻprik bilan bogʻlangan. Aeroportdagi markazi bilan EgyptAir 2009-yil 27-apreldan 15-iyungacha operatsiyalarini (xalqaro va ichki) yangi terminalga toʻliq oʻtkazish bilan kapital taʼmirlandi. Star Alliancening „Bir tom ostida harakat qilish“ konsepsiyasini amalga oshirish uchun 2009-yilning 1-avgustiga qadar aeroportga xizmat koʻrsatuvchi Alyansning barcha aʼzolari terminalga koʻchirildi. Yangi terminal quyidagilarni oʻz ichiga oladi: * Aloqa va masofaviy stendlarda ichki va xalqaro transportga xizmat koʻrsatadigan kengaytiriladigan sigʻimli ikkita tirgak va darvoza inshootlari. Asosiy bino va estakadalar koridorlar bilan bogʻlangan. Darvozalardan ikkitasi Airbus A380 samolyotlarini boshqarish uchun jihozlangan. Uchinchi pier uchun shartlar rejalashtirish bosqichida. * 3-terminalda 23 ta eshik (A380 uchun 2 ta eshik), 110 ta roʻyxatdan oʻtish taymeridan (shuningdek 10 ta mobil hisoblagich va 10 ta CUSS kioskasidan), 76 ta immigratsiya hisoblagichidan (plyus 5 ta biometrik eshik), 52 ta kontakt va masofadan turib roʻyxatdan oʻtish uchun 6 ta kirish oroli mavjud. samolyotlar toʻxtash joylari (5 ta koʻp martalik), 425 ta FIDS, 15 ta ommaviy axborot punkti, 7 ta bagaj karuseli, 63 ta lift, 50 ta harakatlanuvchi yoʻlak va 51 ta eskalator. * Chakana savdo maydoni 5000 m² dan ortiq maydonni egallaydi (4,034 m² [[Egyptair|EgyptAir]] Tourism & Duty Free doʻkonlari tomonidan band qilingan). * [[Fayl:CairoIntlAirportT3DutyFree.jpg|alt=|thumb| 3-terminal bojsiz hududi]] Sharq, Osiyo va Gʻarb taomlari bilan xalqaro oziq-ovqat korti (jumladan, [[Burger King]], Hippopotamus, Upper Crust). * Quruqlikdagi yoʻllar, shu jumladan terminal binosiga va undan qaytishga xizmat qiluvchi koʻpriklar va yoʻl oʻtkazgichlari, yer usti avtoturargohlari (3000 dan ortiq avtomobillarni sigʻdira oladigan koʻp qavatli garaj), aeroportni Autostrad yoʻli bilan bogʻlaydigan yangi kirish yoʻli (Qohira halqa yoʻli).) va kirish yoʻllarini yangilash. === Mavsumiy parvoz terminali === 2011-yil 20-sentyabrda Bosh vazir Sharaf yangi mavsumiy parvozlar terminalini (ST) ochdi{{Citation needed}}. 3-terminalning gʻarbiy qismida joylashgan. Ishga tushirish bosqichida EgyptAir yangi terminaldan Madinaga har kuni parvoz qiladi. EgyptAir aviakompaniyasining barcha [[Haj]] trafigi STga oʻtadi, Saudiyaning Haj parvozlari esa 1-terminaldan amalga oshiriladi. Terminal yiliga 3,2 million yoʻlovchini qabul qilish imkoniyatiga ega boʻlib, 27 ta roʻyxatdan oʻtish punkti va 7 ta umumiy darvoza va Qohirada birinchi yagona xavfsizlik konsepsiyasiga ega. U soatiga 1200 yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan. Yoʻlovchilar 3-terminal atrofidagi masofaviy samolyot stendlariga avtobus bilan olib boriladi. Uning maqsadi ziyorat mavsumida mavjud terminallarning ish kuchlanishini yengillashtirishdir<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.sis.gov.eg/En/?=58031 |sarlavha=State Information Service |ish=sis.gov.eg |qaralgan sana=8 February 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141003014109/http://www.sis.gov.eg/En/?=58031 |arxivsana=3 October 2014}}</ref>. == Infratuzilmasi == === Umumiy koʻrinishi === [[Fayl:Cairo_International_Airport.JPG|alt=|thumb| Aeroportga kirish]] Aeroportda toʻrtta terminal mavjud, uchinchisi (va eng kattasi) 2009-yil 27-aprelda ochilgan va Mavsumiy parvozlar terminali 2011-yil 20-sentyabrda ochilgan. 2-terminal 2010-yil aprel oyida kapital taʼmirlash ishlari uchun yopilgan va 2016-yil 28-sentyabrda qayta ochilgan. Uchinchi parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi 2010-yilda kesishgan uchish-qoʻnish yoʻlagi oʻrnini egalladi<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.cairo-airport.com/projects_ongoing.asp#runway |sarlavha=Cairo Airport New Runway |ish=Cairo International Airport |qaralgan sana=22 June 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20161030211452/http://www.cairo-airport.com/projects_ongoing.asp#runway |arxivsana=30 October 2016}}</ref>. 05L/23R uchish-qoʻnish yoʻlagi {{Convert|3301|m|ft}} uzunligi, 05C/23C uzunligi {{Convert|4000|m|ft}} va yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi 05R/23L deb belgilangan va uzunligi {{Convert|3999|m|ft}} tashkil etadi. ==== Terminal transferi ==== MiniMetro transport vositasi 1-terminal, AirMall, koʻp qavatli avtoturargoh va 2 va 3-terminallarni bogʻlaydi. Asosiy bekat 2 va 3-terminallar oʻrtasida joylashgan va ikkita terminalni bogʻlaydigan koʻprikning ajralmas qismidir. Havo yostigʻi {{Cvt|1.85|km|mi|adj=on}} eng yuqori tezligi {{Cvt|50|km/h|mph}} boʻlgan tizim Leitner-Poma tomonidan ishlab chiqilgan va qurilgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.futureairport.com/contractors/passenger-handling/leitner/ |sarlavha=Leitner and Poma – Innovative MiniMetro for international airports |ish=Future Airport |qaralgan sana=14 February 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180215023708/http://www.futureairport.com/contractors/passenger-handling/leitner/ |arxivsana=15 February 2018}}</ref> <ref>{{Veb manbasi |url=http://en.minimetro.com/Home/MiniMetro-on-air-cushions-at-the-Cairo-Airport |sarlavha=MiniMetro on air cushions at the Cairo Airport |nashriyot=LEITNER AG |qaralgan sana=14 February 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180214202800/http://en.minimetro.com/Home/MiniMetro-on-air-cushions-at-the-Cairo-Airport |arxivsana=14 February 2018}}</ref>. [[Fayl:2017-09-14-056sams4.jpg|thumb| Qohira xalqaro aeroportidagi Ramzes II obeliski.]] ==== Aeroport mehmonxonasi ==== 350 xonali besh yulduzli hashamatli Le Méridien mehmonxonasi 2013-yil dekabr oyida 3-terminal oldida ochildi{{Citation needed}}. Mehmonxona terminal bilan {{Convert|230|m|ft|-long|adj=mid}} uzunlikdagi harakatlanuvchi yoʻlak bilan jihozlangan osmon yoʻli orqali bogʻlangan. === Kelajakdagi rivojlantirishlar === [[Egyptair|EgyptAir]] milliy aviakompaniyasi va Misr hukumati aeroportni Yaqin Sharq va Afrika uchun hab sifatida rivojlantirishni rejalashtirayotganligi sababli, aeroport inshootlari doimiy ravishda takomillashtirilib bormoqda. Bir qator loyihalar amalga oshirilmoqda, jumladan: * 3-terminal yaqinida joylashgan koʻp qavatli avtoturargoh qurilishi. * 1-terminalning quruqlikdagi jabhasini yangilash davom etmoqda. * Cairo Cargo City (CCC) aeroport orqali yuk tashish hajmining oʻsishini qoʻllab-quvvatlash uchun qulayliklar yaratadi. * Koʻchmas mulkni rivojlantirish va kompaniya shtab-kvartirasi va mintaqaviy ofislari bilan biznes-parkni oʻz ichiga olgan ''Oazis loyihasi''. * Aeroportning investitsiya zonasida maydoni {{Convert|3|km2|sqmi|frac=4}} bo'lgan „''Aerocity''“ oilaviy istirohat bogʻi qurilishi, loyiha 1 milliard misrlik funt (183 million AQSh dollari) qiymatiga ega boʻlishi kerak va ikki bosqichda amalga oshiriladi. Birinchi bosqichda biznes markazi, ikkinchisi esa AQShdagi Disney World koʻrsatmalariga muvofiq koʻngilochar bogʻ barpo etiladi. Shuningdek, parklar, sunʼiy koʻl, oʻyin maydonchalari, akvapark, 18 kinoteatr va bir nechta restoranlar boʻladi. Bu Qohira aeroportining yangi xususiyati boʻladi va uzoq muddatli rivojlanish va modernizatsiya rejasining bir qismini tashkil qiladi. == Statistika == 2020-yildagi keskin pasayish [[COVID-19 pandemiyasi|butun dunyo boʻylab]] va [[Misrda COVID-19 pandemiyasi|Misrda]] COVID-19 pandemiyasi sabab boʻldi. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === <!-- Please use only independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230727-a3nw23skg|title=AEGEAN AIRLINES NW23 THESSALONIKI NETWORK CHANGES|website=routesonline.com|date=27 July 2023}}</ref> <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva–Sheremetyevo]] <!-- --> | [[Afriqiyah Airways]]<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/afriqiyah-airways-resumes-cairo-routes|title=Afriqiyah Airways resumes Cairo routes|website=aaco.org|date=28 September 2021}}</ref> | {{Flagicon|Libya}}Bingʻozi, {{Flagicon|Libya}}Misrata, {{Flagicon|Libya}}Tripoli–Mitiga <!-- --> | [[Air Algérie]] | {{Flagicon|Algeria}}Jazoir <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Al-Jouf aeroporti|Al-Jouf]], [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en/e5-tactical-caitolxr-09aug21|title=Fly direct from Cairo to Luxor &#124; Air Arabia}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web|url=https://www.alayam.com/online/Economy/904939/News.html|title="العربية مصر" تسيّر رحلات مباشرة بين القاهرة والمنامة}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref>{{cite web |title=Air Arabia Egypt launches new Cairo-Dammam service |url=http://tradearabia.com/news/TTN_395208.html |website=Trade Arabia |access-date=10 April 2022 |arxivsana=2022-04-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220410005059/http://tradearabia.com/news/TTN_395208.html }}</ref>, [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Hail]], [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name=AADom>{{cite web|last1=Casey|first1=David|title=Routes in brief: Air Astana, flynas, GOL and more|url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/295999/routes-in-brief-air-astana-flynas-gol-and-more-/|website=routesonline.com|date=4 June 2021}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref>{{cite web|url=https://press.airarabia.com/air-arabia-egypt-launches-new-route-between-cairo-and-marseille/|title=Air Arabia Egypt launches new route between Cairo and Marseille; Air Arabia}}</ref>, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en/g9-tactical-caitomct-23feb21|title=Fly direct from Cairo to Muscat &#124; Air Arabia}}</ref>, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]], [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], {{Flagicon|Sudan}}Xartum, {{Flagicon|Saudi Arabia}}Yanbu<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230620-e5aug23ynb|title=Air Arabia Egypt Resumes Cairo - Yanbu Service From August 2023|publisher=AeroRoutes|date=20 June 2023|accessdate=21 June 2023}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Egypt}}Asvon<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en/e5-tactical-caitoasw-15sep21|title=Fly direct from Cairo to Aswan &#124; Air Arabia}}</ref> <!-- --> | [[Air Cairo]] | [[Abu Simbel aeroporti|Abu Simbel]]<ref>{{cite web |title=Air Cairo Adds Cairo – Abu Simbel in NW23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230705-smnw23abs |website=Aeroroutes |access-date=5 July 2023}}</ref>, [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO ADDS ABHA SERVICE FROM DEC 2022|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221114-smdec22ahb|website=aeroroutes.com|date=14 November 2022}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|Egypt}}Asvon<ref name=SMATR>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220721-smns22atr|title=AIR CAIRO JULY - OCTOBER 2022 ATR72 OPERATIONS|website=aeroroutes.com|date=21 July 2022}}</ref>, [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref name=SMATR/>, {{Flagicon|Spain}}Bilbao, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name=SMATR/>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Spain}}Kataniya<ref name=SMS23>{{cite web|title=AIR CAIRO OUTLINES EMBRAER E190 OPERATIONS IN NS23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-smns23e90|website=aeroroutes.com|date=29 November 2022}}</ref>, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230421-smme|title=AIR CAIRO NS23 MIDDLE EAST NETWORK ADDITIONS|website=aeroroutes.com|date=21 April 2023}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220407smns22|title=Air Cairo NS22 International Network Additions|website=aeroroutes.com|date=7 April 2022|qaralgan sana=2023-08-30|arxivsana=2022-04-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220407080351/https://aeroroutes.com/eng/220407smns22}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam<ref name=SMATR/>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293595/air-cairo-sep-2020-regular-operations-as-of-06sep20/|title=Air Cairo Sep 2020 regular operations as of 06SEP20|website=routesonline.com|date=8 September 2020}}</ref>, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name=SMS23/>, {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref name=SMATR/>, [[Tanjer Ibn Battuta aeroporti|Tanjer]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230727-smnw23tng?rq=air%20cairo|title=AIR CAIRO ADDS TANGIER SERVICE FROM LATE-OCT 2023|website=routesonline.com|date=27 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <br> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Egypt}}Marsa Matruh <!-- --> | [[Air Canada]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Montreal–Tryudo <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | Air Montenegro | '''Mavsumiy charter:''' [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]]<ref>{{cite web | url=https://www.exyuaviation.com/2022/07/air-montenegro-touches-down-in-cairo.html?m=1 | title=Air Montenegro touches down in Cairo }}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://aviation.direct/en/air-serbia-starts-flights-to-cairo | title=Air Serbia starts flights to Cairo | date=31 January 2023 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20231028212137/https://aviation.direct/en/air-serbia-starts-flights-to-cairo | arxivsana=2023-10-28 | qaralgan sana=2023-08-30 }}</ref> <!-- --> |Alexandria Airlines, {{EGY}} | [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221101-dqnw22jed|title=ALEXANDRIA AIRLINES ADDS CAIRO – JEDDAH SERVICE FROM LATE-OCT 2022|publisher=AeroRoutes|date=1 November 2022|accessdate=1 November 2022}}</ref> <!-- --> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Bergamo, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite web |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284178/azerbaijan-airlines-adds-egypt-charter-service-in-s19/ |title=Azerbaijan Airlines adds Egypt charter service in S19 |access-date=3 May 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190503105509/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284178/azerbaijan-airlines-adds-egypt-charter-service-in-s19/ |archive-date=3 May 2019 |url-status=live }}</ref> <!-- --> | Azur Air, {{RUS}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Krasnodar xalqaro aeroporti|Krasnodar]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Qozon xalqaro aeroporti|Qozon]], [[Kurumoch xalqaro aeroporti|Samara]], [[Roshchino xalqaro aeroporti|Tyumen]], [[Ufa xalqaro aeroporti|Ufa]], [[Koltsovo xalqaro aeroporti|Yekaterinburg]] <!-- --> | Badr Airlines, {{SDN}} | {{Flagicon|Sudan}}Xartum <!-- --> | BH Air, {{BGR}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="Teztour">{{cite web|url=https://www.tez-tour.com/avia-reference.html|title=Flight Schedules and Airline Availability|website=tez-tour.com}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] <!-- --> | Cyprus Airways | '''Mavsumiy:''' [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]] <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], Abuja ({{NGA}}), [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Ghana}}Akkra, [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Schiphol|Amsterdam]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|Eritrea}}Asmara, {{Flagicon|Egypt}}Asvon, {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], {{Flagicon|Spain}}Barselona, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], {{Flagicon|Germany}}Berlin, {{Flagicon|Libya}}Bingʻozi<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/296843/50-new-routes-starting-in-october-2021/|title=50 New Routes Starting In October 2021|website=routesonline.com|date=4 October 2021}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/egyptair-launches-cairodhaka-service|title=EgyptAir launches Cairo-Dhaka service|website=aaco.org|date=24 August 2021}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230615-msaug23del|title=EGYPTAIR MOVES DELHI LAUNCH TO AUGUST 2023|work=Aeroroutes|accessdate=15 June 2023}}</ref>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|url=https://www.iloveqatar.net/news/travel/egypt-air-is-all-set-to-fly-to-doha-qatar-lusail-news|title = EgyptAir is all set to fly to Doha}}</ref>, [[Julius Nyerere xalqaro aeroporti|Dorussalom]], Duala ({{Flagicon|Cameroon}}), [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{cite web|url=https://simpleflying.com/egyptair-connect-ireland-egypt-direct-flights-first-time/|title = EgyptAir Will Connect Ireland to Cairo for the First Time|date = 25 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/egyptair-to-launch-cairoduesseldorf-service-in-july-2021|title=EgyptAir to launch Cairo-Duesseldorf service in July 2021|website=aaco.org|date=15 March 2021}}</ref>, {{Flagicon|Uganda}}Entebbe, {{Flagicon|Iraq}}Erbil, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref name="EIstanbul">{{cite web|url=https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Istanbul.aspx|title=STARTING 07 APRIL 19 EGYPTAIR ARRIVALS&DEPARTURES TO ISTANBUL WILL BE ALTERED TO ISTANBUL AIRPORT(LTFM).|publisher=egyptair.com|access-date=20 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190327090353/https://www.egyptair.com/en/about-egyptair/news-and-press/Pages/Istanbul.aspx|archive-date=27 March 2019|url-status=dead}}</ref>, {{Flagicon|Algeria}}Jazoir, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|South Sudan}}Juba, Kano ({{NGA}}), {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, {{Flagicon|Rwanda}}Kigali, {{Flagicon|DRC}}Kinshasa–N'djili<ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/108047-route-network-update-for-egyptair|title=Route Network Update for EgyptAir|website=ch-aviation|date=25 September 2021}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], Lagos ({{NGR}}), [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], [[Manchester aeroporti|Manchester]], {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], Moroni ({{Flagicon|Comoros}})<ref>{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220504-msns22hah | title=EGYPTAIR Adds Comores Service late-Feb 2022 }}</ref>, [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=EGYPTAIR resumes Moscow service from April 2018|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277780/egyptair-resumes-moscow-service-from-april-2018/|access-date=22 March 2018|work=Routesonline|date=22 March 2018}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]], {{Flagicon|Chad}}Njamena, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref>{{cite web |title=EGPYTAIR Plans Newark June 2023 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230407-msewr |website=Aeroroutes |access-date=7 April 2023}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20230310/1608f0ade0d047f98499c17874c6bd08/c.html|title=Beijing-Cairo direct flights resumes|publisher=Xinhua News|date=10 March 2023|accessdate=12 March 2023}}</ref>, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj, [[Ben Gurion xalqaro aeroporti|Tel-Aviv]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite web |title=EGYPTAIR Resumes Tokyo Flights From Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-mssep23nrt |website=Aeroroutes |access-date=20 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|Libya}}Tripoli–Mitiga<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/egyptair-launches-cairo-tripoli-mitiga-service|title=EgyptAir launches Cairo-Tripoli Mitiga service|website=aaco.org|date=10 August 2022}}</ref>, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dalles<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283106/egyptair-proposes-washington-launch-in-june-2019|title=EGYPTAIR proposes Washington launch in June 2019|publisher=routesonline.com|access-date=24 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190224170839/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283106/egyptair-proposes-washington-launch-in-june-2019/|archive-date=24 February 2019|url-status=live}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286542/egyptair-schedules-hangzhou-launch-in-late-nov-2019/|work=Routesonline|date=25 September 2019|access-date=25 September 2019|title=EGYPTAIR schedules Hangzhou launch in late-Nov 2019}}</ref><ref name="China">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=EGYPTAIR plans gradual Mainland China service resumption from late-Feb 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289756/egyptair-plans-gradual-mainland-china-service-resumption-from-late-feb-2020/ |website=Routesonline |access-date=22 February 2020}}</ref>, [[Al-Xarga aeroporti|Xarga]]<ref>{{cite web|url=https://www.egyptindependent.com/egyptair-operates-direct-flights-between-cairo-and-kharga-city/|title=EgyptAir operates direct flights between Cairo and Kharga city|website=Egypt Independent|date=14 January 2022}}</ref>, {{Flagicon|Sudan}}Xartum, {{Flagicon|South Africa}}Yohannesburg–O.R. Tambo, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <br />'''Charter:''' {{Flagicon|Egypt}}Taba<ref>{{cite web|url=https://www.arabianbusiness.com/transport/450961-egyptairs-first-flight-to-taba-code-shared-with-private-carrier-lands-on-wednesday|title=EgyptAir's first flight to Taba code shared with private carrier lands on Wednesday|website=arabianbusiness.com|date=18 August 2020}}</ref>, <br />'''Mavsumiy charter:''' [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286855/egyptair-resumes-osaka-charter-flights-in-w19/|title = EGYPTAIR resumes Osaka charter flights in W19}}</ref>, {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos <ref>{{cite news|author1=Garbuno Martinéz, Daniel|url=https://simpleflying.com/egyptair-to-launch-flights-between-cairo-sao-paulo/|title=Egyptair to Launch Flights Between Cairo & Sao Paulo|work=Simple Flying|date=18 March 2023|access-date=8 May 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Eritrean Airlines | {{Flagicon|Eritrea}}Asmara, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web|url=http://www.eritrean.aero/schedule.html|title=SCHEDULE|website=Eritrean Airlines – Gateway to Africa|access-date=16 May 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151124175722/http://www.eritrean.aero/schedule.html|archive-date=24 November 2015|url-status=dead}}</ref>, {{Flagicon|Sudan}}Xartum<ref>{{cite web | url=http://www.eritrean.aero/cairo.html | title=Cairo | access-date=21 October 2018 | archive-url=https://web.archive.org/web/20181021232525/http://www.eritrean.aero/cairo.html | archive-date=21 October 2018 | url-status=live }}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}) <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | European Air Charter, {{UK}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya <!-- --> | Flyadeal<ref>{{cite web|url=https://www.zawya.com/mena/en/business/story/flyadeal_launches_its_third_international_destination_from_Riyadh_to_Cairo-SNG_270464080/|title=flyadeal launches its third international destination from Riyadh to Cairo|website=zawya.com}}</ref> | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- --> | FlyBaghdad, {{IRQ}} | [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]] <!-- --> | [[FlyEgypt]]<ref>{{cite web|url=https://www.flyegypt.com/|title=Book|website=flyegypt.com}}</ref> |[[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Flynas]] | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|url=http://airlineroute.net/2015/03/25/xy-ruhcai-s15/|title=Flynas adds Riyadh – Cairo Route from late-April 2015|publisher=Airline Route|date=25 March 2015|access-date=25 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402152727/http://airlineroute.net/2015/03/25/xy-ruhcai-s15/|archive-date=2 April 2015|url-status=live}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281243/flynas-adds-dammam-cairo-service-in-late-nov-2018/|title=flynas adds Dammam – Cairo service in late-Nov 2018|publisher=routesonline.com|date=29 October 2018|access-date=29 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181030051018/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/281243/flynas-adds-dammam-cairo-service-in-late-nov-2018/|archive-date=30 October 2018|url-status=live}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]]<ref>{{cite web |title=flynas launches 4 direct weekly flights between Al Medina and Cairo as of December 2 |url=https://www.zawya.com/en/press-release/companies-news/flynas-launches-4-direct-weekly-flights-between-al-medina-and-cairo-as-of-december-2-wo3oc29h |website=ZAWYA |language=en |date=16 November 2022}}</ref> <!-- --> | Gulf Air, {{BHR}} | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | [[Iberia]] | '''Mavsumiy:''' [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite web |title=Iberia Resumes Regular Cairo Service From Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230811-ibnw23cai |website=Aeroroutes |access-date=11 August 2023}}</ref> <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], {{Flagicon|Iraq}}Basra, {{Flagicon|Iraq}}Erbil, {{Flagicon|Iraq}}Sulaymoniya <!-- --> | ITA Airways, {{ITA}} | [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>https://www.itaspa.com/en_it/fly-ita/ita-world/network.html {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211016051605/https://www.itaspa.com/en_it/fly-ita/ita-world/network.html |date=2021-10-16 }} {{Bare URL inline|date=May 2022}}</ref> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | Jordan Aviation | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]] <!-- --> | Kuwait Airways | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | Libyan Airlines | {{Flagicon|Libya}}Bingʻozi, {{Flagicon|Libya}}Tripoli–Mitiga<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/libyan-airlines-resumes-flights-to-cairo|title=Libyan Airlines resumes flights to Cairo|website=aaco.org|date=21 September 2021}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava—Shopen]] <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | [[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- --> | Neos, {{ITA}} | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/airports/18068/sea-milan-airports/news/296115/updates-on-the-2021-summer-season-from-the-milan-airports/?highlight=cairo|title = Updates on the 2021 summer season from the Milan Airports}}</ref> <!-- --> | Nesma Airlines, {{SAU}} | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/nesma-airlines-commences-cairo-kuwait-service#arContent|title=Nesma Airlines commences Cairo-Kuwait service|website=aaco.org|date=21 July 2023}}</ref>, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], {{Flagicon|Saudi Arabia}}Yanbu <!-- --> | [[Nile Air]] | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], [[Al-Jouf aeroporti|Al-Jouf]], [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]], [[Al-Ayn xalqaro aeroporti|Al-Ayn]], {{Flagicon|Egypt}}Asvon, {{Flagicon|Iraq}}Basra, [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], {{Flagicon|Germany}}Dusseldorf<ref>{{cite web |title=Nile Air Adds Scheduled Service to Germany/Sweden June 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220330-npeu |website=Aeroroutes |access-date=30 March 2022}}</ref>{{better source needed|date=May 2023}}<!-- DOES THIS NILE AIR STILL FLY TO DUSSELDORF ? --> [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Hail]], {{Flagicon|Saudi Arabia}}Hofuf, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|Sudan}}Port Sudan, [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Nile Air adds Cairo – Sohag route from Dec 2019|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287315/nile-air-adds-cairo-sohag-route-from-dec-2019/|website=routesonline.com|date=4 November 2019}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/airports/5043/swedavia-stockholm-arlanda-airport/news/297767/further-new-operations-to-be-established-at-stockholm-arlanda-nile-air-to-launch-non-stop-service-to-cairo/?highlight=egypt |title=Further new operations to be established at Stockholm Arlanda – Nile Air to launch non-stop service to Cairo &#124; Swedavia – Stockholm Arlanda Airport &#124; Routes |publisher=Routesonline.com |date=2022-03-22 |accessdate=2022-05-07}}</ref>, [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], {{Flagicon|Saudi Arabia}}Yanbu, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | Nordwind Airlines, {{RUS}} | [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]] <!-- --> | Oman Air | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> | Petroleum Air Services, {{EGY}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Abu Rudeis aeroporti|Abu Rudays]], [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]], [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Jordan}}Aqaba, {{Flagicon|Egypt}}Asvon, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], {{Flagicon|Greece}}Pafos, [[Al-Xarga aeroporti|Xarga]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Rossiya Airlines| [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/aeroflot/launches-international-network-from-sochi-russia/ |title=Aeroflot launches international network from Sochi, Russia |publisher=Aviation24.be |date=2022-03-26 |accessdate=2022-05-07}}</ref> <!-- --> | Royal Air Maroc, {{MAR}} | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]] <!-- --> | [[Saudia]] | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]] <!-- --> | Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 14MAY23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-cnns23intl |website=Aeroroutes |access-date=16 May 2023}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web |title=Sichuan Airlines NS23 International / Regional Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230221-3uns23 |website=Aeroroutes |access-date=21 February 2023}}</ref> <!-- --> | [[Sudan Airways]] | {{Flagicon|Sudan}}Port Sudan, {{Flagicon|Sudan}}Xartum <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- --> | Syrian Air | [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]], {{Flagicon|Syria}}Loziqiya <!-- --> | Tarco Aviation, {{SDN}} | {{Flagicon|Sudan}}Xartum<ref>{{cite web|url=http://www.tarcoaviation.com/flights-schedule/|archive-url=https://web.archive.org/web/20190208085920/http://www.tarcoaviation.com/flights-schedule/|url-status=dead|archive-date=8 February 2019|title=Flight Schedule|website=tarcoaviation.com}}</ref> <!-- --> | TAROM, {{ROM}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282804/tarom-resumes-cairo-service-from-april-2019/|title=TAROM resumes Cairo service from April 2019|date=6 February 2019|website=routesonline.com|access-date=15 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190207015257/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/282804/tarom-resumes-cairo-service-from-april-2019/|archive-date=7 February 2019|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Transavia]] | {{Flagicon|France}}Parij–Orli<ref>https://www.transavia.com/en-EU/destinations/ {{Bare URL inline|date=May 2022}}</ref> <!-- --> | Tunisair | {{Flagicon|Tunisia}}Tunis <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | Vueling, {{ESP}}<ref>{{cite web|url=https://www.preferente.com/noticias-de-transportes/noticias-de-aerolineas/vueling-presenta-dos-rutas-ineditas-hacia-el-cairo-y-billund-319887.html |title=Vueling presenta dos rutas inéditas hacia El Cairo y Billund &#124; Noticias de Aerolíneas &#124; Revista de turismo |publisher=Preferente.com |date= |accessdate=2022-08-19}}</ref> | {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|France}}Parij–Orli <!-- --> | Yemenia | {{Flagicon|Yemen}}Adan, {{Flagicon|Yemen}}Sayun <!-- --> }} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|Cargolux, {{LUX}}<ref>[https://www.cargolux.com/network-offices/network-offices cargolux.com — Network & Offices] retrieved 18 September 2022</ref>| [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg <!-- -->|DHL Aviation, {{DEU}}<ref>[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served aviationcargo.dhl.com — Destinations served] retrieved 18 September 2022</ref>|[[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- -->|Egyptair Cargo<ref>{{cite web|url=http://www.egyptair-cargo.com/Network.aspx|title=EGYPTAIR CARGO - Network|website=www.egyptair-cargo.com|access-date=18 September 2022|arxivsana=2022-02-09|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220209181602/http://www.egyptair-cargo.com/Network.aspx}}</ref>|{{Flagicon|Ghana}}Akkra, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti| Dubay–Al-Maktum]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], Kano ({{NGA}}), [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, Lagos ({{NGA}}), [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Chad}}Njamena, {{Flagicon|Belgium}}Ostend/Bryugge, {{Flagicon|South Africa}}Yohannesburg-O. R. Tambo, {{Flagicon|Sudan}}Xartum, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- -->|Emirates SkyCargo, {{UAE}}<ref>{{cite web |url=http://www.skycargo.com/english/media-centre/media-news-press-details.aspx?id=1620090 |title=Emirates SkyCargo Freighter Operations get ready for DWC move |work=Emirates SkyCargo |date=2 April 2014 |access-date=25 February 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150225105906/http://www.skycargo.com/english/media-centre/media-news-press-details.aspx?id=1620090 |archive-date=25 February 2015 |url-status=live }}</ref>|[[Al-Maktum xalqaro aeroporti| Dubay–Al-Maktum]] <!-- -->|Ethiopian Airlines<ref>{{cite web |url=http://www.ethiopianairlines.com/corporate/group/cargo/network-and-schedule/schedule |title=Cargo Schedule |work=Ethiopian Airlines |year=2016 |access-date=8 February 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160209172722/http://www.ethiopianairlines.com/corporate/group/cargo/network-and-schedule/schedule |archive-date=9 February 2016 |url-status=live }}</ref>|Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Lyej aeroporti|Lyej]] <!-- -->|Lufthansa Cargo, {{DEU}}<ref>[https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings lufthansa-cargo.com — Routes & Schedules] retrieved 18 September 2022</ref>|[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- -->|[[Royal Jordanian|Royal Jordanian Cargo]]<ref>[https://rj-cargo.com/rj-destinations.html rj-cargo.com — Destinations] retrieved 18 September 2022</ref>|[[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]] <!-- -->|[[Turkish Cargo]]<ref>{{cite web |url=http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf |work=Turkish Airlines Cargo |title=Winter Schedule 2012/13 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130604104217/http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf |archive-date=4 June 2013 }}</ref>|[[Istanbul aeroporti|Istanbul]]}} == Yer usti transporti == === Limuzinlar va avtobuslar === Qohira aeroportidan yetib kelgandan soʻng chiqib ketishning bir necha yoʻli mavjud. Eng qulay usul — koʻplab „limuzin xizmatlari“ dan biridan foydalanish. Qabul qilish punktlari terminallar oldida (chekka tomonda). Narxlar belgilangan joyga va avtomobil toifasiga qarab belgilanadi, ammo turli provayderlar har xil narxlarni olishlari mumkin. A toifasi hashamatli limuzinlar (masalan Mercedes-Benz E-Class), B toifasi yetti nafargacha yoʻlovchiga moʻljallangan mikro avtobuslar, C toifasi oʻrta oʻlchamli avtomobillar (masalan, [[Mitsubishi Lancer]]) va yangi D toifasi — London taksilari (TX4) sanaladi<ref>Cairo Airport Company (2010): „Limousine Information“. Official Brochure</ref>. === Jamoat transporti === [[Fayl:Shuttle_bus_in_cairo_int_airport.JPG|thumb| Qohira aeroportining ichki transporti — 1, 2, 3-terminallar va Qohira aeroporti avtobus terminali oʻrtasida yoʻlovchilarni tashish]] Shatl avtobusi barcha yoʻlovchi terminallari bilan bogʻlanadi va nihoyat Qohira aeroporti avtobus terminalida toʻxtaydi, u yerda jamoat avtobuslari Qohiraning boshqa yoʻnalishlariga boradi va Abbosiya va Tahrir maydoni / Abdel-Moniem Riad avtobus terminali kabi yirik transport markazlariga tez-tez ulanadi. Biroq, Transport for Cairo (TFC) tomonidan Qohiradagi asosiy avtobus yoʻnalishlari va metro liniyalarini xaritaga tushirishga harakat qilindi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Work done by TFC |url=https://transportforcairo.com/work |ish=Transport for Cairo |qaralgan sana=26 March 2021 |arxivsana=2023-09-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230922120242/https://transportforcairo.com/work/ }}</ref>. Ushbu xaritani qoʻlda ushlab turish foydalidir<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=TfC Maps |work=Transport for Cairo |url=https://transportforcairo.com/work/transit-map |access-date=26 March 2021}}</ref>. Shuningdek, Qohira jamoat transporti boshqarmasi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Govt launches app to track public buses on Google Maps |url=https://egyptindependent.com/govt-launches-app-to-track-public-buses-on-google-maps/ |ish=Egypt Independent |sana=27 November 2018}}</ref> (CTA) va Mwasalat Mirs (MM)<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Mwasalat Misr |work=www.mwasalatmisr.com |url=https://www.mwasalatmisr.com/ |access-date=26 March 2021}}</ref> avtobuslarining jadvali va marshrut maʼlumotlari endi Google Transitda osongina topiladi va ularga [[Google Xaritalar]] ilovasi va veb-sayti orqali kirish mumkin<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Cairo's 'Mwasalat Misr' Is Now Available On Google Transit {{!}} NileFM {{!}} EGYPTʼS#1 FOR HIT MUSIC |work=nilefm.com |agency=Nile FM |url=https://nilefm.com/tech/article/2518/cairo-s-mwasalat-misr-is-now-available-on-google-transit |access-date=26 March 2021 |archive-date=2023-04-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230404220003/https://nilefm.com/tech/article/2518/cairo-s-mwasalat-misr-is-now-available-on-google-transit |url-status=dead }}</ref> <ref>{{Yangiliklar manbasi |date=28 November 2018 |title=Your Commutes Around the Capital Are About to Get Easier Thanks to Mwasalat Misr & Google |work=Cairo 360 Guide to Cairo, Egypt |agency=Cairo 360 |url=https://www.cairo360.com/article/city-life/your-commutes-around-the-capital-are-about-to-get-easier-thanks-to-mwasalat-misr-google/ |access-date=26 March 2021}}</ref>. Kabinada yuk olib yurgan shaxslar Qohiradagi aksariyat jamoat avtobuslaridan qoʻshimcha chipta toʻlamasdan foydalanishlari mumkin (agar ular yonidagi oʻrindiqni sumka bilan toʻsib qoʻymasalar, bu holda ulardan boshqa chipta uchun toʻlash talab qilinishi mumkin) 5 dan 10 Misr funtgacha). [[Qohira metropoliteni|Qohira metrosining]] 3-liniyasini aeroportga ulash rejalashtirilgan edi, ammo bu rejalar toʻxtatib qoʻyilgan{{Citation needed}}. Eng yaqin metro bekatlari Heliopolis maydoni va Adly Mansour Interchange bekatidir. Qohira Transporti tomonidan taqdim etilgan Qohira metrosi va Mvasalat Misr avtobuslari uchun tranzit xaritasi. Eʼtibor bering, ushbu xarita Qohira metrosining soʻnggi kengaytmalarini oʻz ichiga olmaydi, chunki 3-qator endi Heliopolis Sq, Huckstep/AlHikestep va Adly Mansor almashish bekatlariga yetib boradi. === Taksi === „Qora va oq“ deb ataladigan (va tobora kam uchraydigan) taksilar bundan mustasno, barcha oddiy Qohira taksilari (oʻzbek tilida „Oq taksi“ deb nomlanadi) raqamli taksi hisoblagichlari bilan jihozlangan. Qohiradagi taksi haydovchilari qonuniy ravishda yangi mijoz olgan payti taksi hisoblagichlarini yoqishlari shart (Mada Masr videosiga qarang)<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Cairo cabs: Neither black nor white |url=https://www.madamasr.com/en/2018/04/30/feature/politics/cairo-cabs-neither-black-nor-white/ |ish=Mada Masr}}</ref>. Biroq, baʼzi taksi haydovchilari yo hisoblagich bosib oʻtgan masofani qanday hisoblashini (elektron hisoblagichlarni buzish orqali) manipulyatsiya qilishga urinadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=احترس من عداد التاكسى الأبيض |url=https://www.youm7.com/story/2020/9/17/%D8%A7%D8%AD%D8%AA%D8%B1%D8%B3-%D9%85%D9%86-%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%83%D8%B3%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D8%A8%D9%8A%D8%B6/4981075 |ish=اليوم السابع |sana=17 September 2020}}</ref> yoki hisoblagichni olib tashlaydi va mijozni narx borasida savdolashishga majbur qiladi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Cairo white cabs reap the harvest of bad service |url=https://egyptindependent.com/cairo-white-cabs-reap-harvest-bad-service/ |ish=Egypt Independent |sana=16 February 2016}}</ref>. === Sayohat almashish === Qohirada osongina mavjud boʻlgan arzon va ishonchli shaxsiy transport turi bu [[Uber]]<ref>,{{Veb manbasi |sarlavha=Cairo International Airport (CAI) – A Smarter way to travek |url=https://www.uber.com/global/en/airports/cai/?id=POI |ish=Uber}}</ref> va Careem kabi naqd pul va karta toʻlovlarini qabul qiladigan mashhur mobil telefon ilovasiga asoslangan xizmatlardir. === Avtomobil ijarasi === Bir nechta xalqaro avtomobil ijarasi provayderlari Qohira xalqaro aeroportidan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Car Rental |url=https://www.cairo-airport.com/en-us/Visit-Egypt/Car-Rental |ish=Cairo International Airport – Official Website |qaralgan sana=27 March 2021}}</ref> (CAI) tashqarida ishlaydi va 3 va 1-terminallarda ham oʻz ofislariga egalik qiladi. Aeroportga Heliopolisdan Oroba yoʻli orqali yoki 3-terminalni Qohira halqa yoʻli va Suvaysh yoʻli bilan bogʻlaydigan yangi yoʻl orqali yetib borish mumkin<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Move From / To Airport |url=https://www.cairo-airport.com/en-us/Services/Passenger-Guide/Move-From-To-Airport |ish=Cairo International Airport – Official Website |qaralgan sana=27 March 2021 |arxivsana=2023-09-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230928121506/https://www.cairo-airport.com/en-us/Services/Passenger-Guide/Move-From-To-Airport }}</ref>. Aeroport hududiga kirish uchun toʻlov transport vositasining turiga qarab 10 dan 20 EGP gacha<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=رفع رسوم دخول السيارات والانتظار بساحات مطار القاهرة الدولى |url=https://www.youm7.com/story/2016/7/2/%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%85-%D8%AF%D8%AE%D9%88%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%8A%D8%A7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D8%A8%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D8%AA-%D9%85%D8%B7%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84%D9%89/2784912 |ish=اليوم السابع |sana=2 July 2016}}</ref>. Eslatma: Qohira-Suvaysh yoʻli Arab Mashriq xalqaro yoʻl tarmogʻining bir qismi boʻlib, 50/M50 avtomagistrali sifatida belgilangan. U [[Suvaysh kanali]] ostidagi Ahmad Hamdi tunneli orqali Qohirani Suvayshga, Janubiy Sinayga, soʻngra Taba chegara oʻtish punkti orqali Isroilga, Araba vodiysi oʻtish joyi orqali Iordaniyaga, Durra chegara punkti orqali [[Saudiya Arabistoni|Saudiya Arabistoniga]] va nihoyat Arar chegara punkti orqali [[Iroq]] bilan bogʻlaydi va Iroq poytaxti [[Bagʻdod|Bagʻdodda]] tugaydi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=UNITED NATIONS AGREEMENT ON INTERNATIONAL ROADS IN THE ARAB MASHREQ |url=https://treaties.un.org/doc/source/RecentTexts/11_B_33E.pdf |qaralgan sana=27 March 2021}}</ref>. Isroilga kirish vizasi talab qilinishi mumkin boʻlgan Taba chegara punkti orqali oʻtishni chetlab oʻtish uchun arab ichidagi yoʻl harakatining aksariyati, jumladan yuk va yuk tashish Nuvayba — [[Aqaba]] yoʻnalishidagi paromlardan foydalanadi. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1956-yil 20-fevralda „Transports Aériens Intercontinentaux“ Duglas DC-6 B samolyoti rejalashtirilgan Saygon-Karachi-Qohira-Parij reysi bilan Qohira aeroportiga yaqinlashayotganda qulab tushdi va bortdagi 63 kishidan 52 nafari halok boʻldi. * 1965-yil 19-martda Iroq havo yoʻllari aviakompaniyasining Vickers Viscount YI-ACU gidravlik tizimdagi nosozlikdan soʻng bir qator lampalar standartlariga duch kelganida, iqtisodiy taʼmirlab boʻlmaydigan darajada shikastlandi<ref name="ASN190365">{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19650319-1 |sarlavha=Accident description |nashriyot=Aviation Safety Network |qaralgan sana=7 October 2009 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20111217164519/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19650319-1 |arxivsana=17 December 2011}}</ref>. * 1965-yil 20-mayda Pokiston xalqaro havo yoʻllari 705-reysi, [[Boeing 720]] −040B samolyoti 34-qoʻnish-qoʻnish yoʻlagiga yaqinlashayotganda qulab tushdi va 121 kishi halok boʻldi. * 1966-yil 18-martda Birlashgan Arab Havo Yoʻllarining 749-reysi Qohira xalqaro aeroportiga qoʻnishga urinayotganda halokatga uchradi. Bortdagi barcha 30 yoʻlovchi va ekipaj aʼzolari halok boʻldi. * 1968-yil 15-yanvarda [[Egyptair|United Arab Airlines]] kompaniyasining Duglas DC-3 SU-AJG xalqaro rejalashtirilgan yuk reysi bilan Bayrutga joʻnab ketdi, ekipaj muzlash tufayli qaytishga qaror qildi. Keyinchalik samolyot havoda parchalanib, Zeftada qulab tushdi va bortdagi barcha toʻrt kishi halok boʻldi. Parvoz paytida yukning oʻzgarishi va samolyotning ogʻirligi {{Convert|500|kg|lb}} haddan tashqari yuklanish baxtsiz hodisaga olib kelgan boʻlishi mumkin<ref name="ASN150168">{{Veb manbasi |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19680115-0 |sarlavha=SU-AJG Accident description |nashriyot=Aviation Safety Network |qaralgan sana=24 July 2011 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110806041715/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19680115-0 |arxivsana=6 August 2011}}</ref>. * 1970-yil 6-sentyabrda [[Amsterdam|Amsterdamdan]] Nyu-Yorkka uchayotgan Pan Am 93 reysi oʻgʻirlab ketildi va Bayrutda yana bir oʻgʻirlovchini yonilgʻi quygandan soʻng Qohiraga qoʻndi. [[Boeing 747|Boeing 747-100]] hamma chiqib ketganidan keyin portlatilgan. Keyinroq samolyotni oʻgʻirlaganlar qoʻlga olindi. * 2011-yil 29-iyulda EgyptAir samolyoti (EgyptAir 667 reysi) Saudiya Arabistoniga rejalashtirilgan parvozi oldidan terminalda toʻxtab turganda yonib ketdi. Samolyot bortidagilarning barchasi tezda samolyotdan tushishga muvaffaq boʻldi<ref>{{Veb manbasi |url=http://avherald.com/h?article=44078aa7 |sarlavha=Accident: Egyptair B772 at Cairo on Jul 29th 2011, cockpit fire}}</ref>. == Maqtovlar == * 2010-yil — Skytrax World Airport Awards mukofotiga koʻra eng yaxshilangan uchta aeroportdan biri<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=The Most Improved Airports |sana=1 October 2010 |url=http://www.worldairportawards.com/Awards_2010/improved.htm |qaralgan sana=29 October 2010 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101129165741/http://worldairportawards.com/Awards_2010/improved.htm |arxivsana=29 November 2010}}</ref> * 2011-yil — Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan Aeroport xizmati sifati mukofotlari boʻyicha ''Afrikadagi ikkinchi eng yaxshi aeroport''<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.airportservicequalityawards.com/best-airport-region-africa |sarlavha=ASQ Award for Best Airport in Africa |ish=Airports Council International |sana=14 February 2012 |qaralgan sana=13 April 2012 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120411115415/http://www.airportservicequalityawards.com/best-airport-region-africa |arxivsana=11 April 2012}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} <references responsive="0"></references> Ushbu maqola <cite class="citation cs1">[https://www.afhra.af.mil/ ''Air Force Historical Research Agency''].</cite> [[Category:Wikipedia articles incorporating text from the Air Force Historical Research Agency]] jamoat mulki materiallarini oʻz ichiga oladi. == Havolalar == * {{Rasmiy sayt|http://www.cairo-airport.com/}} * [http://flightaware.com/live/airport/HECA Live flight tracking] at FlightAware {{Misr aeroportlari}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Misr aeroportlari]] [[Turkum:Qohira bino va inshootlari]] lurnvnndt44zbj8w8047fb449fhf86g 0 966399 6304602 6282766 2026-10-10T15:19:26Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304602 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Varna aeroporti | nativename = Летище Варна | image = Varna airport logo.svg | image-width = 125px | image2 = Varna airport.jpg | image2-width = 250px | IATA = VAR | ICAO = LBWN | type = Jamoatchilik | owner = State-owned | operator = [[Fraport]] Twin Star Airport Management AD | city-served = [[Varna, Bulgaria|Varna]] | location = Varna, [[Bolgariya]] | opened = {{Start date|1948|05|9|df=yes}} | hub = {{bulleted list|[[BH Air]]|[[Bulgaria Air]]|[[European Air Charter (Bulgarian airline)|European Air Charter]]|[[Wizz Air]]}} | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc = +2 | summer = [[EEST]] | utcs = +3 | elevation-f = 230 | elevation-m = 70 | metric-elev = Y | coordinates = {{coord|43|13|55|N|27|49|31|E|display=inline,title}} | website = {{URL|varna-airport.bg}} | pushpin_map = Bolgariya | pushpin_map_caption = Location of airport in Bulgaria | pushpin_label = VAR | r1-number = 09/27 | r1-length-f = 8258 | r1-length-m = 2517 | r1-surface = [[Asphalt concrete|Asphalt]] | metric-rwy = Y | stat-year = 2022 | stat1-header = Passengers | stat1-data = 1,484,186 | stat2-header = Passenger change 21-22 | stat2-data = {{increase}}46.9% | stat3-header = Aircraft movements | stat3-data = 11,420 | stat4-header = Movements change 21-22 | stat4-data = {{increase}}23.6% | stat5-header = Cargo (t) | stat5-data = 105 | stat6-header = Cargo change 21-22 | stat6-data = {{increase}}205.8% | footnotes = Source: Bulgarian [[Aeronautical Information Publication|AIP]] at [[European Organisation for the Safety of Air Navigation|EUROCONTROL]] }} '''Varna aeroporti''' ({{Lang-bg|Летище Варна|Letishte Varna}}) {{airport codes|VAR|LBWN}} – Bolgariyaning tarixiy dengiz porti yaqinida joylashgan aeroport. Varna aeroporti Bolgariyada kattaligi jihatidan uchinchi oʻrinda turadi. Aeoroport Varna markazidan 10 kilometr uzoqlikdagi [[Aksakovo|Aksakovo shahri]] yaqinida joylashgan. Aeroport Varna, Golden Sands va Bolgariyaning shimoli-sharqida istiqomat qiluvchi aholiga xizmat koʻrsatib keladi. Aeroportning eng gavjum davri may oyining oxiridan oktyabr oyining boshlariga toʻgʻri keladi. == Tarixi == Aeroport tarixi 1916-yilda Bolgariyadagi birinchi gidroport uchun ikkita shiypon qurilgan Peynerjik hududida (hozirgi Chayka turar-joy massivi) qurilishidan boshlangan. 1919—1920-yillar oraligʻida va faqat 1947- yilga kelib ikki shahar oʻrtasida doimiy aviakompaniya tashkil etilgan. Tihina aeroporti hozirgi Asparuhov koʻprigidan gʻarbda joylashgan boʻlib, haqiqatan ham zamonaviy shahar talablari uchun juda ibtidoiy ahvolda boʻlgan. Axiyri, 1946- yilga kelib hukumat tomonidan qaror qabul qilingan va bir necha kilometr gʻarbda yangi aeroport qurilgan. Qurilish va qayta tiklash uchun bir necha yil talab etilgan.1972- yilga kelib yangi terminal va 1974- yilda esa yangi uchish-qoʻnish yoʻlaglari qurilgan. 2013- yilga kelib yangi yoʻlovchi terminali ochildi va 20-asrda qurilgani yopildi. Varna shahridan 25 mamlakatning 70 ga yaqin yoʻnalishlariga, Bolgariya va xorijiy aviakompaniyalar bilan mahalliy va xalqaro reyslar mavjud. Aeroport Varna portiga va temir yoʻl tizimiga yaqin masofada joylashgan. Aeroportda ILS CAT I tizimiga ega 09/27 asfalt bilan qoplangan bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi va 24 ta samolyot uchun toʻxtash perroni mavjud. 2006-yil iyun oyida Bolgariya hukumati Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide kompaniyasiga Varna va Burgas aeroportlarida 35 yil muddatga 500 million yevrodan ortiq investitsiya, jumladan 2008-yilga kelib yangi yoʻlovchi terminalini qurish uchun imtiyoz berdi. 2011-yil 15-oktyabrdan 2012-yil 28-fevralgacha Varna aeroporti uchish-qoʻnish yoʻlagini rekonstruksiya qilish uchun yopildi. Barcha reyslar Burgas aeroportida amalga oshirildi<ref>{{cite web|url=http://www.novinite.com/view_news.php?id=130853|title=Varna Airport Closes for Runway Overhaul in October|access-date=7 June 2015}}</ref>. 2016- yilda aeroport 1 689 595 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu 2015-yilga nisbatan 20,8 foizga koʻp. == Terminallari == Aeroportda uchta terminal mavjud: 1-terminal [[1972|1972-yilda]] qurilgan (hozirda yopilgan), yoz mavsumida foydalaniladigan 3-terminal ([[2007-yil]] [[iyun]] oyida ochilgan) va yangi 2-terminal [[2013-yil|2013-yilning]] [[avgust]] oyida ochilgan. === 1-terminal === 1-terminal (yopiq)koʻp yillar davomida bir necha marta kengaytirilgan. Joʻnab ketish zonasida 21 ta roʻyxatga olish va oltita xavfsizlik nazorat punkti faoliyat yuritgan. Terminalda turli xil savdo nuqtalari: kafelar, fas-fud restoranlari, valyuta ayirboshlash va dyuti-fri doʻkonlari, uchib kelish joyida esa ikkita yuk karusellari mavjud boʻlgan. 1-terminalda ham VIP zonasi va biznes zal mavjud boʻlib 2010- yilda VIP zonasi taʼmirlandi. 2014-yil holatiga koʻra barcha reyslar, shu jumladan bepul parvozlar 2-terminal tomonidan boshqarilardi. Shu sababli, VIP zonasidan tashqari barcha eski terminallar keyinchalik yopilgan. === 2-terminal === 2-terminal 2013-yil 18-avgustda ishga tushgan.2- yiliga 1 800 000 yoʻlovchini qabul qilish imkoniyatiga ega boʻlib, 25 ta roʻyxatga olish stoliga ega. U 18 ming kvadrat metr maydonni egallaydi. 2-terminal~binolarda mavjud meʼmoriy qismni kengaytirish sifatida ularning sigʻimini oshirish uchun moʻljallangan. Minskdan Sofiaga birinchi boʻlib,2-terminaldagi yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish Bolgaria Air mahalliy aviaqatnovi tomonidan amalga oshirilgan.2-terminal dizayni Londonda joylashgan Pascall+Watson arxitektura firmasi tomonidan ishlab chiqilgan. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == {| class="wikitable" |Quyidagi aviakompaniyalar Varna aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshiradi<ref name="varna-airport.com">{{cite web|url=http://www.varna-airport.com/Flights/FlightSearch/tabid/356/language/en-US|title=Flight Search|website=www.varna-airport.com|date=10 September 2020|qaralgan sana=2023-09-07|arxivsana=2017-07-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170715073830/http://www.varna-airport.com/Flights/FlightSearch/tabid/356/language/en-US}}</ref> |- ! Aviaqatnovlar !! Manzillar |- | |[[Air Serbia]] || '''Mavsumiy:''' [[Belgrade Airport|Belgrade]]<ref>{{cite web | url=https://www.breitflyte.com/post/air-serbia-to-launch-new-service-to-krakow-ohrid-and-varna-for-summer-2023 | title=Air Serbia to launch New Service to Krakow, Ohrid and Varna for Summer 2023 | date=16 December 2022 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20221224010545/https://www.breitflyte.com/post/air-serbia-to-launch-new-service-to-krakow-ohrid-and-varna-for-summer-2023 | arxivsana=2022-12-24 | qaralgan sana=2023-09-07 }}</ref> |- | [[Arkia]] || '''Mavsumiy:''' [[Ben Gurion Airport|Tel Aviv]] |- |[[Austrian Airlines]] || '''Mavsumiy:''' [[Vienna International Airport|Vienna]] |- | [[Avion Express]] || '''Mavsumiy:''' [[Vilnius Airport|Vilnius]] |- |[[Vienna International Airport|Vienna]] | '''Mavsumiy reys:''' [[Antalya Airport|Antalya]],<ref>{{cite web | url=https://pochivki-turcia.bg/%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D1%82%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F-2023/ | title=Ранни записвания 2023 ✈️ - Почивки в Турция от Turkuaz | qaralgan sana=2023-09-07 | arxivsana=2023-04-15 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20230415034200/https://pochivki-turcia.bg/%D1%80%D0%B0%D0%BD%D0%BD%D0%B8-%D0%B7%D0%B0%D0%BF%D0%B8%D1%81%D0%B2%D0%B0%D0%BD%D0%B8%D1%8F-%D1%82%D1%83%D1%80%D1%86%D0%B8%D1%8F-2023/ }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.onextour.bg/offer/antaliya | title=Почивки в Анталия 2023, почивки в анталия със самолет &#124; Онекс Тур }}</ref> [[Nevşehir Kapadokya Airport|Nevşehir]]<ref>{{cite web | url=https://www.onextour.bg/offer/cappadocia_3_nights | title=Екскурзия до Кападокия 2022 с директен чартърен полет | qaralgan sana=2023-09-07 | arxivsana=2023-06-11 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20230611004200/https://www.onextour.bg/offer/cappadocia_3_nights }}</ref> |- |[[Bulgaria Air]] || [[Sofia Airport|Sofia]]<br /> '''Mavsumiy:''' [[Ben Gurion Airport|Tel Aviv]] <br /> '''Mavsumiy reys:''' [[Antalya Airport|Antalya]] (2023-yil 1-sentyabrdan),<ref>{{cite web | url=https://emerald.bg/bg/pochivki/44/kemer/ | title=Почивки в Кемер, Турция | date=5 September 2023 }}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web | url=https://emerald.bg/bg/pochivki/7/bodrum | title=Почивки в Бодрум, Турция | date=27 May 2023 }}</ref> [[Enfidha–Hammamet International Airport|Enfidha]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230322-fbvar | title=Bulgaria Air NS23 Varna Scheduled Charters Network Additions }}</ref> |- | [[Discover Airlines]] || '''Mavsumiy:''' [[Frankfurt Airport|Frankfurt]], [[Munich Airport|Munich]] (2024-yil 24-maydan)<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230704-4yns24muc | title=EUROWINGS DISCOVER NS24 MUNICH NETWORK ADDITIONS | date=4 July 2023 }}</ref> |- | [[easyJet]] ||'''Mavsumiy:''' [[Berlin Brandenburg Airport|Berlin]], [[Gatwick Airport|London–Gatwick]] |- | [[Edelweiss Air]] || '''Mavsumiy:''' [[Zurich Airport|Zürich]] |- | [[Enter Air]] || '''Mavsumiy reys:''' [[Gdańsk Lech Wałęsa Airport|Gdańsk]], [[Katowice Airport|Katowice]], [[Warsaw Chopin Airport|Warsaw-Chopin]], [[Copernicus Airport Wrocław|Wrocław]] |- | [[European Air Charter (Bulgarian airline)|European Air Charter]] || '''Mavsumiy reys:''' [[Antalya Airport|Antalya]],<ref name="auto">{{cite web | url=https://varna-airport.bg/en/flights | title=Flights &#124; Varna Airport }}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16793201723160/s-ekvator-na-pochivka-v-bodrum-s-chartari-ot-sofiya-varna-i-plovdiv | title=С Екватор на почивка в Бодрум с чартъри от София, Варна и Пловдив }}</ref> [[Cologne Bonn Airport|Cologne/Bonn]], [[Dalaman Airport|Dalaman]] (2023-yil 22-sentyabrdan),<ref>{{cite web | url=https://emerald.bg/bg/pochivki/189/fetie/ | title=Почивки в Фетие, Турция | date=26 May 2023 }}</ref> [[Düsseldorf Airport|Düsseldorf]], [[Enfidha–Hammamet International Airport|Enfidha]], [[Hamburg Airport|Hamburg]], [[Hannover Airport|Hannover]], [[Helsinki Airport|Helsinki]], [[Heraklion International Airport|Heraklion]] (2023-yil 5-sentabrdan),<ref>{{cite web | url=https://www.abax.bg/pochivka/pochivka-na-ostrov-krit-ot-varna/1264 | title=Почивка на остров Крит 2023 - с полет от Варна до Ираклион - Abax.bg }}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> [[Leipzig/Halle Airport|Leipzig/Halle]], [[Munich Airport|Munich]], [[Stuttgart Airport|Stuttgart]], [[Ben Gurion Airport|Tel Aviv]] |- | [[Eurowings]]|| '''Mavsumiy:''' [[Cologne Bonn Airport|Cologne/Bonn]], [[Düsseldorf Airport|Düsseldorf]], [[Hamburg Airport|Hamburg]], [[Stuttgart Airport|Stuttgart]] |- | {{nowrap|[[Freebird Airlines Europe]]}} ||'''Mavsumiy reys:''' [[Leipzig/Halle Airport|Leipzig/Halle]] |- | [[GetJet Airlines]] || '''Mavsumiy reys:''' [[Vilnius airport|Vilnius]] |- | [[Israir Airlines]] || '''Mavsumiy:''' [[Ben Gurion Airport|Tel Aviv]] |- | [[Jet Time]] || '''Mavsumiy reys:''' [[Aalborg Airport|Aalborg]], [[Billund Airport|Billund]] |- | [[LOT Polish Airlines]] || '''Mavsumiy:''' [[Warsaw Radom Airport|Warsaw–Radom]]<ref>https://www.lot.com/pl/en/flights/flights-to-europe/flights-to-poland/flights-to-warsaw/radom-airport-rdo {{bare URL inline|date=May 2023}}</ref><ref>{{cite web | url=https://varna-airport.bg/bg/destinations/polsha | title=Летище Варна }}</ref><br /> '''Mavsumiy reys:''' [[Katowice Airport|Katowice]], [[Warsaw Chopin Airport|Warsaw-Chopin]], [[Copernicus Airport Wrocław|Wrocław]] |- |[[Luxair]] ||'''Mavsumiy:''' [[Luxembourg Airport|Luxembourg]] |- | {{nowrap|[[Norwegian Air Shuttle]]}} || '''Mavsumiy:''' [[Copenhagen Airport|Copenhagen]], [[Helsinki Airport|Helsinki]], [[Oslo Airport, Gardermoen|Oslo]] |- | [[Ryanair]] || [[Vienna International Airport|Vienna]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Katowice Airport|Katowice]],<ref>{{cite web | url=https://www.fly4free.pl/5-kolejnych-nowych-trasach-ryanaira-z-polski/ | title=5 kolejnych nowych tras Ryanaira z Polski! Dużo wakacyjnych kierunków }}</ref> [[Kraków John Paul II International Airport|Kraków]]<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/462360/ryanair,poleci,z,krakowa,nad,morze,czarne|title=Pasazer.com: Ryanair poleci z Krakowa nad Morze Czarne|website=Pasazer.com}}</ref> [[Sofia Airport|Sofia]], [[Vilnius Airport|Vilnius]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221205-frns23 | title=Ryanair NS23 Network Additions – 05DEC22 }}</ref> |- |[[SkyUp]]<ref name="SkyUp">{{cite web|url=https://skyup.aero/en/board|title=Schedule|website=skyup.aero|qaralgan sana=2023-09-07|arxivsana=2021-01-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210125135625/https://skyup.aero/en/board}}</ref> || '''Mavsumiy:''' [[Boryspil International Airport|Kyiv–Boryspil]] (toʻxtatilgan)<ref>{{cite web | url=https://seenews.com/news/skyup-announces-flights-from-kyiv-to-bulgarias-varna-burgas-646354 | title=SkyUp announces flights from Kyiv to Bulgaria's Varna, Burgas | website=SeeNews }}</ref> # |} == Statistika == {| class="toccolours sortable" border="1" cellpadding="3" style="border-collapse:collapse" |+ '''Varna aeroport yoʻnalishlari''' |- style="background:lightgrey;" ! style="width:200px;"|Yili ! style="width:200px;"|Yoʻlovchilar ! style="width:200px;"|Oʻzgarishlar ! style="width:200px;"|Yuklar(tonnada) ! style="width:200px;"|Oʻzgarishlar ! style="width:200px;"|Havo kemasi ! style="width:200px;"|Oʻzgarishlar |- |1998||273,678||||N/A||{{Sort|15|}}||N/A||{{Sort|15|}} |-||N/A||||N/A|| |1999||511,819||{{Sort|11|{{increase}}87.0%}}||N/A||||N/A||{{Sort|09|}} |- |2000||691,689||{{Sort|12|{{increase}}35.1%}}||N/A||{{Sort|12|}}||9,425||{{Sort|14|}} |- |2001||932,549||{{Sort|12|{{increase}}34.8%}}||N/A||{{Sort|12|}}||9,549||{{Sort|14|{{increase}}1.3%}} |- |2002||1,090,709||{{Sort|07|{{increase}}16.9%}}||N/A||{{Sort|02|}}||9,006||{{Sort|06|{{decrease}}5.7%}} |- |2003||1,186,349||{{Sort|06|{{increase}}8.8%}}||N/A||{{Sort|04|}}||10,107||{{Sort|07|{{increase}}12.2%}} |- |2004||1,319,127||{{Sort|02|{{increase}}11.2%}}||N/A||{{Sort|05|}}||11,277||{{Sort|04|{{increase}}11.6%}} |- |2005||1,546,925||{{Sort|05|{{increase}}17.3%}}||N/A||{{Sort|10|}}||13,616||{{Sort|05|{{increase}}20.7%}} |- |2006||1,522,658||{{Sort|03|{{decrease}}1.6%}}||N/A||{{Sort|08|}}||14,721||{{Sort|01|{{increase}}8.1%}} |- |2007||1,478,093||{{Sort|01|{{decrease}}2.9%}}||N/A||{{Sort|03|}}||14,971||{{Sort|03|{{increase}}1.7%}} |- |2008||1,432,703||{{Sort|04|{{decrease}}3.1%}}||N/A||{{Sort|06|}}||15,129||{{Sort|02|{{increase}}1.1%}} |- |2009||1,206,535||{{Sort|13|{{decrease}}15.8%}}||N/A||{{Sort|14|}}||12,699||{{Sort|13|{{decrease}}16.1%}} |- |2010||1,198,956||{{Sort|09|{{decrease}}0.6%}}||N/A||{{Sort|11|}}||12,577||{{Sort|08|{{decrease}}1.0%}} |- |2011||1,163,884||{{Sort|08|{{decrease}}2.9%}}||N/A||{{Sort|07|}}||11,263||{{Sort|10|{{decrease}}10.4%}} |- |2012||1,211,196||{{Sort|10|{{increase}}4.1%}}||N/A||{{Sort|09|}}||10,739||{{Sort|12|{{decrease}}4.7%}} |- |2013||1,303,679||{{Sort|09|{{increase}}7.6%}}||N/A||||11,516||{{increase}}7.2% |- |2014||1,387,494||{{increase}}5.2%||N/A||||12,063||{{increase}}4.7% |- |2015||1,398,694||{{increase}}0.8%||N/A||||11,959||{{decrease}}0.9% |- |2016||1,689,595||{{increase}}20.8%||N/A||||14,818||{{increase}}23.9% |- |2017||1,970,700||{{increase}}16.6%||293||{{decrease}}93.0%||15,950||{{increase}}7.6%<ref name="auto2">{{cite web | url=https://www.fraport.com/en/investors/traffic-figures.html | title=Traffic Figures }}</ref> |- |2018||2,281,134||{{increase}}15.8%||136||{{decrease}}40.6%||17,776||{{increase}}11.4% |- |2019||2,084,319||{{decrease}}8.7%||123||{{decrease}}9.3%||15,468||{{decrease}}13.0% |- |2020||622,215||{{decrease}}70.1%||44||{{decrease}}64.1%||6,881||{{decrease}}55.5% |- |2021||1,010,494||{{increase}}62.4%||34||{{decrease}}23.9%||9,239||{{increase}}34.3% |- |2022||1,484,186||{{increase}}46.9%||104||{{increase}}205.8%||11,420||{{increase}}23.6%<ref name="auto2"/> |- |2023 (01.01-31.07) |1,059,166||{{increase}}44.0%||41||{{decrease}}52.3%||7,957||{{increase}}36.1%<ref name="auto2"/> |} == Yer usti transporti == 409-avtobus liniyasi aeroportni Varna shahri markazi va yaqin atrofdagi kurortlar bilan bogʻlaydi (marshrut: ''Varna aeroporti – [[Varna savdo markazi]] – Varna avtobus bekati / Grand Mall – shahar markazi – [[Avliyo Konstantin va Yelena, Bolgariya|Avliyo Konstantin va Helena]] – [[Golden Sands]]'')<ref>{{cite web|url=http://www.varna-airport.bg/PassengerServices/Howtogetthere/Bybus/tabid/180/language/en-US/Default.aspx|title=Начало|access-date=7 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20130901133520/http://www.varna-airport.bg/PassengerServices/Howtogetthere/Bybus/tabid/180/language/en-US/Default.aspx|archive-date=1 September 2013|url-status=dead|df=dmy-all}}</ref> == Hodisalar va baxtsiz hodisalar == * 1983-yil 7-mayda [[Bolqon Bolgariya havo yoʻllari 013-reysi]] pichoq bilan qurollangan toʻrt kishi tomonidan olib qochilgan. Ularni [[Vena]]ga olib borishni talab qilishayotganda, uchuvchilar Varnaga qoʻnish yoʻli orqali qurollanganlarni chalgʻitishdilar. Xavfsizlik kuchlari samolyotga bostirib kirib, uch nafar qurollanganlarni hibsga oldi va styuardessaga tahdid solayotgan bittasini oʻldirishdi. * 1992- yil 5- iyunda Bolgariya aviakompaniyasining [[Tupolev 154B]] samolyoti yomon ob-havo sharoitida 27-qoʻnish yoʻlagini bosib oʻtdi. Qurbonlar boʻlmagan, ammo samolyotni samolyotlar roʻyhatidan chiqarishgan.<ref>{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19920605-0|title=ASN Tupolevdagi samolyot halokati 154B LZ-BTD Varna aeroporti (VAR)|muallif=Harro Ranter|sana=5-iyun 1992-yil|kirish sanasi=2015-yil 7-iyun}}</ref> * 2013-yil 24-mayda [[Air VIA]]ning [[Leyptsig/Halle aeroporti|Leyptsig/Xalle]]dan Varnaga 502-reysi uchib ketganidan soʻng Varna aeroportida 09-qoʻnish reysi yoʻlakni bosib oʻtgan. Evakuatsiya vaqtida ikki yoʻlovchi jarohat olgan.<ref>{{cite web|url=http://www.dnevnik.bg/morski/2013/05/24/2067707_samolet_izleze_ot_pistata_na_letishte_varna_dve_jeni/|title=Morschet na Pistalet, Vastalet izmoslei ot dve jeni sa s's schupeni kraynici (doplena va video) - video - Dnevnik.bg|work=www.dnevnik.bg|date=24 may 2013 yil|access-date=7 iyun 2015 yil}}</ref><ref>{{ cite web|url=http://avherald.com/h?article=462c0ec6&opt=7168|title=The Aviation Herald|access-date=7-iyun 2015}}</ref> * 2014-yil 8-iyul kuni Golden Sandda dam olayotgan [[Germaniya|Germaniya]] fuqarosi Varna aeroporti yaqinida sirli ravishda gʻoyib boʻlgan [[Mittank]] oldingi ikki kun davomida Bolgariyada yolgʻiz boʻlgan va oʻzini gʻalati tutgani haqida xabar bergan va oxirgi marta xavfsizlik kameralarida aeroportdan tevarak-atrofdagi oʻrmonga qochib ketayotgani tasviri tushib qolgan. == Shuningdek qarang == * [[Bolgariyadagi aeroportlar roʻyxati]] * [[Bolgariya aviakompaniyalari ro'yxati]] * [[Yoʻlovchilar oqimi boʻyicha Yevropadagi eng band aeroportlar roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.varna-airport.com/ Varna aeroportining bosh sahifasi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20180910201051/http://www.varna-airport.com/ |date=2018-09-10 }} * [http://varna.info.bg/english/airport_en.htm Varna aeroportining tarixi] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20040820101858/http://varna.info.bg/english/airport_en.htm |date=2004-08-20 }} {{Portalbar|Bolgariya|Aviatsiya}} {{Bolgariya aeroportlari}} [[Kategoriya:Bolgariyadagi aeroportlar]] [[Kategoriya:Varna viloyatidagi binolar va inshootlar]] [[Kategoriya:Varna turizmi, Bolgariya]] [[Turkum:Bolgariya aeroportlari]] ppzj53unsrjyi5jtih17wh5nfat2nl5 0 968518 6304706 6120472 2026-10-10T18:42:26Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304706 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi |ism = Ryan King |image = |toliqism = |tavalludsana = 1986-yil 19-fevral (37 yosh) |tavalludshahar = [[Edmonton]], [[Alberta]] |tavalludmamlakat = |vafotsana = |vafotshahar = |vafotmamlakat = |boyi = 5 fut 11 dyuym (180 sm) |vazni = 100 kg |laqab = |poziciya = |joriyklub = |klubraqami = |yoshlikyillari = |yoshlikklublari = |yillar = |klublar = |gollar = Grey Cup champion (2015) Tom Pate Memorial (2015) |milliyyillar = |milliyjamoa = Edmonton Eskimos |milliygollar = |boshliqyillar = |boshliqklublar = |medallar = }} '''Ryan King''' (1988-yil 21-aprel sanasida tugʻilgan) – [[Kanada]] futbol ligasining (CFL) [[Edmonton Eskimos]] jamoasida sakkiz mavsum oʻynagan sobiq [[Kanada futboli|kanadalik]] futbolchi. == Ilk faoliyati == King [[2001]]-[[2003-yil]]lar oraligʻida [[Bev Facey Falcons]] oʻrta maktab jamoasida futbol oʻynagan<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Ryan King |url=http://www.esks.com/players/ryan-king/159121/ |nashriyot=Edmonton Eskimos |qaralgan sana=16 January 2017 |arxivsana=2017-03-09 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20170309215429/http://www.esks.com/players/ryan-king/159121/ }}</ref>. Bu vaqt ichida u [[Falcons]] jamoasi bilan 1 chi darajali shahar chempionligini qoʻlga kiritadi<ref name="highschoolnews">{{Yangiliklar manbasi |last=Jones |first=Shane |date=28 April 2014 |title=Vote of confidence for King |work=Sherwood Park News |url=http://www.sherwoodparknews.com/2014/04/28/vote-of-confidence-for-king |access-date=20 June 2015 |archive-date=2016-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921125956/http://www.sherwoodparknews.com/2014/04/28/vote-of-confidence-for-king |url-status=dead }}</ref>. [[2004]] −[[2007-yil]]lar oraligʻida esa King [[Kanada]] oʻsmirlar futbol ligasida (CJFL) [[Edmonton Wildcats]] jamoasida himoyachi sifatida oʻynashni boshlaydi. Bu jamoada King 169 ta toʻp oʻtkazdi va CJFL yilning eng yaxshi himoyachisi deb topildi<ref name="eskimos"/><ref name="gignews">{{Yangiliklar manbasi |last=Jones |first=Shane |date=23 July 2012 |title=Eskimos gig a snap for King |work=Sherwood Park News |url=http://www.sherwoodparknews.com/2012/07/23/eskimos-gig-a-snap-for-king |access-date=20 June 2015 |archive-date=2016-09-21 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160921130659/http://www.sherwoodparknews.com/2012/07/23/eskimos-gig-a-snap-for-king |url-status=dead }}</ref>. == Kollejdagi faoliyati == [[2008-yil]]dan [[2010-yil]]gacha boʻlgan vaqt oraligʻda King [[Sent-Mery’s Huskies]] jamoasi uchun himoyachi sifatida kollejda futbol oʻynagan. [[2009-yil]]da [[Atlantic University]] Sport (AUS) futbol yulduzi deb topilgan va [[2009]] −[[2010-yil]]larda jamoa sardorligini egallagan<ref name="allstar">{{Yangiliklar manbasi |date=11 November 2009 |title=2009 AUS football all-stars announced |work=CIS |url=http://english.cis-sic.ca/sports/fball/2009-10/releases/20091111-aus-allstars |access-date=20 June 2015 |archive-date=2016-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160819051043/http://english.cis-sic.ca/sports/fball/2009-10/releases/20091111-aus-allstars |url-status=dead }}</ref> [[2010-yil]] davomida King 114 ta toʻp urish boʻyicha maktab rekortchisiga aylangan<ref name="eskimos"/>. MDH tomonidan oʻrnatilgan, malum bir qoidasi tufayli King [[Sent-Mery’s]]dagi oxirgi yilgi kollej futbolini oʻynay olmadi<ref name="gignews"/>. == Professional faoliyati == [[Teylor Inglis]] [[Edmonton Eskimos]]lar safidan nafaqaga chiqqanida keyin, Kingdan uning oʻrnida qolishni soʻraydi soʻradi. King va Inglis ilgari CJFLning [[Edmonton Wildcatsda]] jamoadosh boʻlishgan. King [[Eskimoslar]] tomonidan [[2012-yil]]gi CFL loyihasining beshinchi bosqichida 38 chi umumiy tanlov bilan tanlangan. Yigʻindagi oʻrin uchun bir nechta boshqa oʻyinchilar bilan raqobatlashganidan soʻng, King [[2012-yil]]gi mavsum uchun boshlangʻich qadamini tashlaydi<ref name="gignews"/>. Yangi mavsumida King 15 ta oʻyinda 7 ta maxsus jamoa bilan oʻyin olib bordi va bitta magʻlubiyatga uchraydi<ref name="eskimos">{{Veb manbasi |sarlavha=Ryan King |url=http://www.esks.com/roster/show/id/5131 |ish=Edmonton Eskimos |qaralgan sana=20 June 2015 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150610015822/http://esks.com/roster/show/id/5131 |arxivsana=10 June 2015}}</ref>. [[13-oktabr]] kuni [[Eskimoslar]]ning 16-hafta doirasida utkazilgan [[Saskachewan Roughriders]]ga qarshi oʻyinda King yelkasidan jarohat oladi va yangi mavsumni yakunlash uchun toʻqqizta oʻyinni utkazib yuborishga majbur boʻladi<ref name="injury">{{Yangiliklar manbasi |last=OʻLeary |first=Chris |date=15 October 2012 |title=Eskimo Long-snapper Injured on Blindside Hit |work=Edmonton Journal |url=http://www.esks.com/article/eskimo-long-snapper-injured-on-blindside-hit |access-date=20 June 2015 |archive-date=2013-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130218055349/http://esks.com/article/eskimo-long-snapper-injured-on-blindside-hit |url-status=dead }}</ref>. [[2013-yil]]da esa oʻzining boshlangʻich pozitsiyasiga qaytadi va sakkizta maxsus jamoalar oʻyinini oʻtkazadi<ref name="eskimos" />. King [[2014-yil]] [[17-aprel]]da Eskimoslar bilan tuzgan shartnomani [[2015-yil]]gi mavsum oxirigacha uzaytiradi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=The Canadian Press |date=17 April 2014 |title=Edmonton Eskimos sign long snapper Ryan King to contract extension |work=Huffpost Alberta |url=http://www.huffingtonpost.ca/2014/04/17/edmonton-eskimos-sign-lon_n_5168463.html |access-date=20 June 2015}}</ref>. [[2014-yil]]da toʻqqizta maxsus guruh bilan oʻtgan mashiqlarni yakunladi. Mavsumdan keyingiikkita oʻyinda ham maydonga tushdi<ref name="eskimos"/>. King [[2021-yil]] [[13-aprel]]da futbolchilik faoliyatini yakunlashini eʼlon qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=April 13, 2021 |title=Thank You Ryan! |work=Esks.com |url=https://www.esks.com/2021/04/13/thank-you-ryan/ |access-date=April 13, 2021 |archive-date=2021-05-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210509215628/https://www.esks.com/2021/04/13/thank-you-ryan/ |url-status=dead }}</ref>. == Murabbiylik faoliyati == [[2014-yil]]da King „[[Edmonton Wildcats]]“ga murabbiylik boʻlib keladi, shu tariqa havaskor futbol murabbiylik faoliyatini boshlaydi. U himoyachilar bilan ishlaydigan murabbiy boʻlib, birinchi navbatda jamoaning himoyachilari bilan ishlagan<ref name="coachwildcats">{{Yangiliklar manbasi |date=25 March 2014 |title=Wildcats Announce 2014 Coaching Staff |work=Edmonton Wildcats Football |url=http://www.edmontonwildcats.com/news/wildcats-announce-2014-coaching-staff/ |access-date=20 June 2015}}</ref>. == Mukofot va sovrinlar == King [[2018-yil]]da [[Tom Pate Memorial]] mukofoti sovrindori boʻladi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Moddejonge |first=Gerry |date=27 December 2018 |title=Ryan King makes it back-to-back Tom Pate Memorial awards for Edmonton Eskimos |work=Cornwall Standard Freeholder |url=https://www.standard-freeholder.com/sports/football/cfl/edmonton-eskimos/ryan-king-makes-it-back-to-back-tom-pate-memorial-awards-for-edmonton-eskimos/wcm/c2ed705c-a022-46a8-8d05-96169d886a2b |access-date=15 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210619173219/https://www.standard-freeholder.com/sports/football/cfl/edmonton-eskimos/ryan-king-makes-it-back-to-back-tom-pate-memorial-awards-for-edmonton-eskimos/wcm/c2ed705c-a022-46a8-8d05-96169d886a2b |archive-date=2021-06-19 |url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == <references group="" responsive="0"></references> [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1986-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Sidneydan kelgan sportchilar]] [[Turkum:Edmontonlik Kanada futboli odamlari]] [[Turkum:Kanada futboli himoyachilari]] sux672bqfib5hfsm8cidczqtqgau67g 0 974248 6304999 6189663 2026-10-11T11:40:56Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304999 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Shaharcha | nomi = Shibetsu | asl nomi = {{nobold|標津町}} | tasvir = Shibetsu town hall. JPG | qaram = Xokkaydo | mamlakat = Yaponiya | gerb = Symbol of Shibetsu Town, Hokkaido.svg | bayroq = Flag of Shibetsu, Nemuro, Hokkaido.svg | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir =N | lat_deg =43 | lat_min =40 | lat_sec = | lon_dir =E | lon_deg =145 | lon_min =8 | lon_sec = | CoordAddon = | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = | tuman = | tuman 2 = | tuman 3 = | tuman 4 = | tuman 5 = | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = Makino Yuji | asos solingan = Meiji davrida | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 624.49 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 5,374 | sanalgan yil = 2016-yil 30-sentyabr | zichlik = 8,6 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +09:00JST | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Shibetsu''' (標津町, Shibetsu-chō) Xokkaydoning Nemuro subprefekturasida joylashgan shahar. 2016-yil 30-sentyabr holatiga koʻra shahar aholisi 5374 kishidan iborat. Maydoni 624.49 km²ni tashkil etadi<ref name="ShibetsuInfo">{{cite web|url=http://www.shibetsutown.jp/town/prof.html|script-title=ja:町の概況|date=2009|work=Official Website|publisher=Shibetsu Town|language=ja|access-date=7 May 2010|sarlavha=arxiv nusxasi|arxivsana=2016-03-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303192651/http://www.shibetsutown.jp/town/prof.html}}</ref>. Shahar Xokkaydo shimoli-sharqida, Nemuro subprefekturasining markazida joylashgan. Shibetsu bir tomondan Oxotsk dengiziga tutashgan boʻlsa, boshqa tomonida Shiretoko togʻlari yastanib yotadi. Shibetsuning shimoli-sharqida Rausu shahri, shimoli-gʻarbida Shari, janubida Betsukay va gʻarbda Nakashibetsu shaharlari joylashgan. == Aholisi == 1965-yilda shahar aholisi 8051 kishi boʻlgan boʻlsa-da, 2000-yilda aholi soni 6298 kishiga tushib ketdi. Tugʻilishlar kamayishi va yoshlarning shahardan chiqib ketishi oqibatida hozirda aholi soni tahminan 5825 kishidir<ref name="ShibetsuInfo" />. 2021-yil Rossiya fuqarosi Vaas Feniks Nokard siyosiy boshpana izlab Kunashiri orolidan (Rossiya va Yaponiya oʻrtasidagi bahsli hudud) Shibetsugacha boʻlgan 20 kilometr masofani suzib oʻtdi. Ushbu hodisa Shibetsu dunyo boʻylab yangiliklar sarlavhalarida koʻrinish berishiga sabab boʻldi. Rossiyadan qochmoqchi boʻlgan Nokard tunda Nemuro boʻgʻozi orqali Yaponiyaga suzib oʻtgandi<ref>{{Cite web |title=Russian man reportedly swims to Hokkaido to defect to Japan {{!}} The Asahi Shimbun: Breaking News, Japan News and Analysis |url=https://www.asahi.com/ajw/articles/14424010 |access-date=2023-05-23 |website=The Asahi Shimbun |language=en |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230523234116/https://www.asahi.com/ajw/articles/14424010 |arxivsana=2023-05-23}}</ref><ref>{{Cite web |last=Montgomery |first=Hanako |date=2021-09-15 |title=Russian Man Who Swam to Japan Now Wants to Stay |url=https://www.vice.com/en/article/n7bp78/russian-man-swims-japan |access-date=2023-05-23 |website=Vice |language=en}}</ref>. == Tarixi == Shibetsuga [[Meiji islohoti|Meiji davrida]] (1868-1912) endigina oʻtroqlashib boshlagan koʻchmanchilar tomonidan asos solingan va u tezda gullab-yashnayotgan baliqchilik va dehqonchilik shahriga aylangan<ref name="ShibetsuInfo" />. '''Xronologiya''' * 1901: Uembetsu qishlogʻi (hozirgi Rausu) Shibetsudan ajralib chiqdi. * 1923: Shibetsu qishlogʻi ikkinchi darajali munitsipalitetga aylandi. * 1946: Nakashibetsu ham Shibetsudan ajralib chiqdi. * 1958: Shibetsu qishlogʻiga shahar maqomi berildi. == Iqlimi == Shibetsuning yozlari salqin, qishlari esa juda sovuq. Yaponiyaning boshqa yirik orollaridan farqli oʻlaroq, Xokkaydoda odatda iyun-iyul oylarida yomgʻirli mavsum boʻlmaydi. Boshqa prefekturalarga nisbatan namlik past boʻlishi va issiq boʻlmagan yozlar Xokkaydo shaharlariga xosdir. == Sanoati == Qizil ikra, chigʻanoq, gulmoyi va mollyuskalarni yetishtirish Shibetsu iqtisodining asosidir. 2009-yilda Shibetsuda baliq ovlash sanoati yiliga 51 milliard yen foyda keltirdi (bundan 39 milliard yen losos yetishtirishga toʻgʻri keladi). Shibetsu shuningdek yiliga 82 milliard yen foyda keltiradigan samarali sut mahsulotlari ishlab chiqarish sanoatiga ham ega<ref name="ShibetsuInfo" />. == Transport == Shibetsu yaqinida temir yoʻl liniyasi yoʻqligi sababli, aholi va sayyohlar shaharga borish va qaytish uchun samolyot va mashinalarga tayanishadi. Shibetsu yaqinidagi Nakashibetsu aeroportidan Tokyoga parvozlar 1 soat 40 daqiqa, Sapporo aeroportiga esa 50-60 daqiqa davom etadi. Nakashibetsu aeroportidan 20-30 daqiqada Shibetsu shahriga yetib olish mumkin<ref name="ShibetsuAccess">{{cite web|url=http://www.shibetsutown.jp/town/access.html|title=標津町へのアクセス|date=2009|work=Official Website|publisher=Shibetsu Town|access-date=7 May 2010|arxivsana=2016-03-03|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160303165726/http://www.shibetsutown.jp/town/access.html}}</ref><ref name="NakashibetsuBus">{{cite web|url=http://www.nakashibetsu.jp/nakashibetsu.nsf/doc/koutu_03?OpenDocument|script-title=ja:バスの運行|work=Nakashibetsu Official Website|publisher=Nakashibetsu Town Office|language=ja|access-date=7 May 2010}}</ref>. == Manbalar == {{reflist}} 6qa1hi09w6nnasws1rvclsyux3f2vxl 0 975164 6304939 5113908 2026-10-11T07:45:41Z Panpanchik 72616 6304939 wikitext text/x-wiki {{Taom bilgiqutisi|name=Gozinaki|image=Gozinaki with walnuts.jpg|caption=|type=[[Qandolat mahsulotlari]]|main_ingredient=[[Yong'oq]] (odatda [[grek yong'og'i]]), [[asal]]|kelib chiqishi=[[Gruziya]]}} '''Gozinaki''' ({{Lang-ka|გოზინაყი}}, talaffuzi [ɡozinaqi]) [[Yongʻoq|yongʻoq]] aralashtirilgan karameldan, odatda yongʻoqni [[Asal|asalda]] qovurish natijasida hosil boʻladigan gruzin qandolatchilik mahsulotidir<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Gozinaki – Most favorite Georgian candy |url=https://www.georgianjournal.ge/georgian-cuisine/29356-gozinaki-most-favorite-georgian-candy.html |ish=GeorgianJournal |nashriyot=Georgian Journal |qaralgan sana=21 December 2017}}</ref>. Gruziyaning gʻarbiy [[Imeretiya|Imereti]] va Racha provinsiyalarida uni baʼzan „churchxela“ deb atashgan, bu nom koʻproq ipga tizilgan, oq uzum sharbatiga botirilgan, keyin esa quritilgan yongʻoqlarga nisbatan qoʻllanadi. Gruziyaning bir qancha qishloq joylarida yongʻoq va asal juda qadrlanadi. Qadimgi anʼanaga koʻra, Gozinaki maxsus tantanali kunlar uchun tayyorlanadi. Yangi yil va Rojdestvo bayramlari dasturxonining koʻrki hisoblanadi<ref>{{Kitob manbasi |last=Roufs |first=Timothy |title=Sweet Treats Around the World |date=29 July 2014 |publisher=ABC-CLIO |page=140 |isbn=9781610692212 |url=https://books.google.com/books?id=M_eCBAAAQBAJ&dq=Gozinaki+christmas&pg=PA140}}</ref>. == Sanoat darajasidagi „kozinak“ == Karamelga oʻxshash mahsulotlar va urugʻlar yoki yongʻoqlardan tayyorlangan, tuz yoki shakar bilan qoplangan turli xil ziravorlar, ruscha taʼrifga koʻra, „kozinak“ deb atasa ham boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://old.bigenc.ru/technology_and_technique/text/1930532 |sarlavha=ВОСТО́ЧНЫЕ СЛА́ДОСТИ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201010013927/https://bigenc.ru/technology_and_technique/text/1930532 |arxivsana=2020-10-10}}</ref>. Rossiyada eng keng tarqalgan „kozinak“ tozalangan kungaboqar urugʻlari va pekmez bilan tayyorlanadi. Baʼzida konsistensiyasi oʻxshash boʻlgan kunjut konfeti ham „kozinak“ deb ataladi („kozinak s kunzhutom“)<ref>https://33recepta.ru/deserty/kozinaki-iz-kunzhuta/ Kozinaki iz kunzhuta (literally „''g/k''ozinaki made of sesame seed“).</ref>. Rus tilida „gozinak(i)“ imlosidan koʻra „kozinak“ imlosi afzalroq hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} == Yana oʻqing == * Ani Dekanosidze (2007-yil 14-dekabr) [https://web.archive.org/web/20110720210912/http://www.georgiatoday.ge/article_details.php?id=4095 Gozinaki: Yangi yil bayrami uchun asalni qaynatib oling]. ''Bugun Gruziya''. [[Turkum:Taomlar]] [[Turkum:Qandolatchilik]] deweggftev9obekyl64xdftv53w8i18 6304940 6304939 2026-10-11T07:45:58Z Panpanchik 72616 [[Turkum:Gruziya oshxonasi]] qoʻshildi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304940 wikitext text/x-wiki {{Taom bilgiqutisi|name=Gozinaki|image=Gozinaki with walnuts.jpg|caption=|type=[[Qandolat mahsulotlari]]|main_ingredient=[[Yong'oq]] (odatda [[grek yong'og'i]]), [[asal]]|kelib chiqishi=[[Gruziya]]}} '''Gozinaki''' ({{Lang-ka|გოზინაყი}}, talaffuzi [ɡozinaqi]) [[Yongʻoq|yongʻoq]] aralashtirilgan karameldan, odatda yongʻoqni [[Asal|asalda]] qovurish natijasida hosil boʻladigan gruzin qandolatchilik mahsulotidir<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Gozinaki – Most favorite Georgian candy |url=https://www.georgianjournal.ge/georgian-cuisine/29356-gozinaki-most-favorite-georgian-candy.html |ish=GeorgianJournal |nashriyot=Georgian Journal |qaralgan sana=21 December 2017}}</ref>. Gruziyaning gʻarbiy [[Imeretiya|Imereti]] va Racha provinsiyalarida uni baʼzan „churchxela“ deb atashgan, bu nom koʻproq ipga tizilgan, oq uzum sharbatiga botirilgan, keyin esa quritilgan yongʻoqlarga nisbatan qoʻllanadi. Gruziyaning bir qancha qishloq joylarida yongʻoq va asal juda qadrlanadi. Qadimgi anʼanaga koʻra, Gozinaki maxsus tantanali kunlar uchun tayyorlanadi. Yangi yil va Rojdestvo bayramlari dasturxonining koʻrki hisoblanadi<ref>{{Kitob manbasi |last=Roufs |first=Timothy |title=Sweet Treats Around the World |date=29 July 2014 |publisher=ABC-CLIO |page=140 |isbn=9781610692212 |url=https://books.google.com/books?id=M_eCBAAAQBAJ&dq=Gozinaki+christmas&pg=PA140}}</ref>. == Sanoat darajasidagi „kozinak“ == Karamelga oʻxshash mahsulotlar va urugʻlar yoki yongʻoqlardan tayyorlangan, tuz yoki shakar bilan qoplangan turli xil ziravorlar, ruscha taʼrifga koʻra, „kozinak“ deb atasa ham boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://old.bigenc.ru/technology_and_technique/text/1930532 |sarlavha=ВОСТО́ЧНЫЕ СЛА́ДОСТИ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201010013927/https://bigenc.ru/technology_and_technique/text/1930532 |arxivsana=2020-10-10}}</ref>. Rossiyada eng keng tarqalgan „kozinak“ tozalangan kungaboqar urugʻlari va pekmez bilan tayyorlanadi. Baʼzida konsistensiyasi oʻxshash boʻlgan kunjut konfeti ham „kozinak“ deb ataladi („kozinak s kunzhutom“)<ref>https://33recepta.ru/deserty/kozinaki-iz-kunzhuta/ Kozinaki iz kunzhuta (literally „''g/k''ozinaki made of sesame seed“).</ref>. Rus tilida „gozinak(i)“ imlosidan koʻra „kozinak“ imlosi afzalroq hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} == Yana oʻqing == * Ani Dekanosidze (2007-yil 14-dekabr) [https://web.archive.org/web/20110720210912/http://www.georgiatoday.ge/article_details.php?id=4095 Gozinaki: Yangi yil bayrami uchun asalni qaynatib oling]. ''Bugun Gruziya''. [[Turkum:Taomlar]] [[Turkum:Qandolatchilik]] [[Turkum:Gruziya oshxonasi]] mpr1xm3m8eos0622nbf0jdw0ng43ft4 6304942 6304940 2026-10-11T07:49:42Z Panpanchik 72616 6304942 wikitext text/x-wiki {{Taom bilgiqutisi|name=Gozinaki|image=Gozinaki with walnuts.jpg|caption=|type=[[Qandolat mahsulotlari]]|main_ingredient=[[Yongʻoq]] (odatda [[grek yongʻogʻi]]), [[asal]]|kelib chiqishi=[[Gruziya]]}} {{Gruziya oshxonasi}} '''Gozinaki''' ({{Lang-ka|გოზინაყი}}, talaffuzi [ɡozinaqi]) [[Yongʻoq|yongʻoq]] aralashtirilgan karameldan, odatda yongʻoqni [[Asal|asalda]] qovurish natijasida hosil boʻladigan gruzin qandolatchilik mahsulotidir<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Gozinaki – Most favorite Georgian candy |url=https://www.georgianjournal.ge/georgian-cuisine/29356-gozinaki-most-favorite-georgian-candy.html |ish=GeorgianJournal |nashriyot=Georgian Journal |qaralgan sana=21 December 2017}}</ref>. Gruziyaning gʻarbiy [[Imeretiya|Imereti]] va Racha provinsiyalarida uni baʼzan „churchxela“ deb atashgan, bu nom koʻproq ipga tizilgan, oq uzum sharbatiga botirilgan, keyin esa quritilgan yongʻoqlarga nisbatan qoʻllanadi. Gruziyaning bir qancha qishloq joylarida yongʻoq va asal juda qadrlanadi. Qadimgi anʼanaga koʻra, Gozinaki maxsus tantanali kunlar uchun tayyorlanadi. Yangi yil va Rojdestvo bayramlari dasturxonining koʻrki hisoblanadi<ref>{{Kitob manbasi |last=Roufs |first=Timothy |title=Sweet Treats Around the World |date=29 July 2014 |publisher=ABC-CLIO |page=140 |isbn=9781610692212 |url=https://books.google.com/books?id=M_eCBAAAQBAJ&dq=Gozinaki+christmas&pg=PA140}}</ref>. == Sanoat darajasidagi „kozinak“ == Karamelga oʻxshash mahsulotlar va urugʻlar yoki yongʻoqlardan tayyorlangan, tuz yoki shakar bilan qoplangan turli xil ziravorlar, ruscha taʼrifga koʻra, „kozinak“ deb atasa ham boʻladi<ref>{{Veb manbasi |url=https://old.bigenc.ru/technology_and_technique/text/1930532 |sarlavha=ВОСТО́ЧНЫЕ СЛА́ДОСТИ |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201010013927/https://bigenc.ru/technology_and_technique/text/1930532 |arxivsana=2020-10-10}}</ref>. Rossiyada eng keng tarqalgan „kozinak“ tozalangan kungaboqar urugʻlari va pekmez bilan tayyorlanadi. Baʼzida konsistensiyasi oʻxshash boʻlgan kunjut konfeti ham „kozinak“ deb ataladi („kozinak s kunzhutom“)<ref>https://33recepta.ru/deserty/kozinaki-iz-kunzhuta/ Kozinaki iz kunzhuta (literally „''g/k''ozinaki made of sesame seed“).</ref>. Rus tilida „gozinak(i)“ imlosidan koʻra „kozinak“ imlosi afzalroq hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} == Yana oʻqing == * Ani Dekanosidze (2007-yil 14-dekabr) [https://web.archive.org/web/20110720210912/http://www.georgiatoday.ge/article_details.php?id=4095 Gozinaki: Yangi yil bayrami uchun asalni qaynatib oling]. ''Bugun Gruziya''. [[Turkum:Taomlar]] [[Turkum:Qandolatchilik]] [[Turkum:Gruziya oshxonasi]] o6ezll1g5qmuxet0eamacyw6qpjbkh1 3 982214 6304581 3921643 2026-10-10T14:43:04Z S.Marchenko 282485 S.Marchenko [[Foydalanuvchi munozarasi:Antep247]] sahifasini [[Foydalanuvchi munozarasi:Renamed user 1dcd620c24a5bd11747593cececf34a2]]ga koʻchirdi: Automatically moved page while renaming the user "[[Special:CentralAuth/Antep247|Antep247]]" to "[[Special:CentralAuth/Renamed user 1dcd620c24a5bd11747593cececf34a2|Renamed user 1dcd620c24a5bd11747593cececf34a2]]" 3921643 wikitext text/x-wiki == Xush kelibsiz! == Salom, '''{{BASEPAGENAME}}'''! Vikipediyaga [[Vikipediya:Xush kelibsiz|xush kelibsiz]]! Qoʻshajak hissangiz uchun oldindan rahmat. Umid qilamizki, sizga [[Vikipediya:Vikipediyachi|vikipediyachi]] boʻlish manzur boʻlgay! Sizga yordam tariqasida quyidagi sahifalar bilan tanishib chiqishni taklif qilamiz: * [[Vikipediya:Besh ustun|Vikipediyaning besh ustuni]] * [[Vikipediya:Dars|Qisqa dars]] * [[Yordam:Maqola qanday yoziladi?|Maqola qanday yoziladi?]] ({{plainlink|1=https://www.youtube.com/watch?v=r_L8mF59VXQ&list=PLTiLidqsHkJMY1CSQiUuweKqly5LmYp_L|2=videodarslar}}) * [[VP:YORDAM|Yordam sahifasi]] * [[Vikipediya:Qumloq|Sinov tahrirlari uchun sahifa]] Iltimos, munozara sahifalarida oʻz fikringizni bildirganingizdan soʻng [[Vikipediya:Imzo|imzo chekishni]] unutmang (bu toʻrtta tilda belgisini yozish bilan amalga oshiriladi: <nowiki>~~~~</nowiki>; bu belgilar avtomatik ravishda foydalanuvchi nomingiz va sanaga aylantiriladi). Agarda yordamga muhtoj boʻlsangiz, [[Vikipediya:Forum/Yordam|mana bu sahifaga]] tashrif buyuring yoki sizni qiziqtirgan savolni munozara sahifamda soʻrang. [[Q:Bosh Sahifa|Vikiiqtibos]], [[Wikt:Bosh Sahifa|Vikilugʻat]], [[d:Wikidata:Main Page|Vikimaʼlumotlar]], [[Commons:Main Page|Vikiombor]] kabi Vikipediyaga qardosh boshqa loyihalar ham bor. Ularni boyitishga ham hissa qoʻshishingiz mumkin. Yana bir bor xush kelibsiz! <!-- Andoza:Xush kelibsiz --> [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Muxriddin Azimov|munozara]]) 18:28, 23-Oktyabr 2023 (UTC) niozifdl5gvgrg6eyeg9qipvdnftwuv 0 999608 6304990 6277236 2026-10-11T10:47:58Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304990 wikitext text/x-wiki {| class="infobox" cellpadding="5" cellspacing="0" style="width:36%; border-collapse:collapse; text-align:center;" |- | style="text-align:center; font-size:115%"|'''Amaldagi chempion''' | style="text-align:center; font-size:115%"|'''Chempionlikka nomzod''' |- | width=33 % | [[File:Magnus Carlsen 2016.jpg|center|Magnus Carlsen|130px]] | width=33 % | [[File:Anastasia Bodnaruk Satka 2018.jpg|center|Anastasia Bodnaruk|130px]] |- | style="text-align:center"|{{flagicon|NOR}} '''[[Magnus Carlsen]]''' | style="text-align:center"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} '''[[Anastasia Bodnaruk]]''' |- style="font-size:200%;" | style="text-align:center"|10/13 | style="text-align:center"|8½/11<br/>{{font|text=(2½/4)|size=65%}} |- | style="text-align:center"|1990-yil 30-noyabrda tugʻilgan<br />33 yosh | style="text-align:center"|1992-yil 30-martda tugʻilgan<br />31 yosh |- | style="text-align:center"|[[Elo reyting tizimi|Reyting]]: 2818 ([[FIDE Jahon reytingi|No. 1]]) | style="text-align:center"|[[Elo reyting tizimi|Reyting]]: 2265 ([[FIDE Jahon reytingi|No. 133]]) |- |style="text-align:left"| ← [[Shaxmatning rapid va blits turlari boʻyicha jahon chempionati 2022|2022]] |style="text-align:right"| [[Shaxmatning rapid va blits turlari boʻyicha jahon chempionati 2024|2024]] → |} '''Shaxmatning rapid va blits turlari boʻyicha jahon chempionati 2023''' ({{lang-en|World Rapid and Blitz Chess Championship 2023}}) — 2023-yil 26–30-dekabr kunlari [[Samarqand|Samarqandda]] boʻlib oʻtgan shaxmat turniri<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.gazeta.uz/oz/2023/11/08/world-chess-championship/ |sarlavha=Rapid va blits bo'yicha jahon chempionati Samarqandda bo'lib o'tadi |til=uz |ish=Gazeta.uz |sana=2023-11-08 |qaralgan sana=2023-12-19}}</ref>. Mukofot jamgʻarmasi 1 million dollarni tashkil qiluvchi turnir, „Silk Road Samarkand“ majmuasi hududidagi Kongress markazida oʻtkazildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://worldrapidandblitz2023.fide.com/venue/ |sarlavha=Venue – FIDE World Rapid and Blitz Chess Championships 2023 |til=en-US |qaralgan sana=2023-12-19 |arxivsana=2023-12-19 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231219041009/https://worldrapidandblitz2023.fide.com/venue/}}</ref>. == Qoidalar == 2023-yil uchun reyting roʻyxatlaridan ko`ra (shu jumladan klassik nazorat, rapid va blits) kamida 2550 [[Shaxmatchilarning FIDE reytingi|ball]] (ochiq turnir) va kamida 2250 ball (ayollar turniri) toʻplagan oʻyinchilar, shuningdek, amaldagi mamlakat chempionlari turnirda ishtirok etish huquqiga ega. Shunigdek [[FIDE]] tomonidan 10 nafar va turnir tashkilotchisi tomonidan 15 nafar ishtirokchi nomzod qilib ko'rsatilishi mumkin<ref>{{Veb manbasi |url=https://worldrapidandblitz2023.fide.com/ |sarlavha=FIDE World Rapid and Blitz Chess Championships 2023 – FIDE World Rapid and Blitz Chess Championships 2023, Samarkand, Uzbekistan |til=en-US |sana=2023-12-13 |qaralgan sana=2023-12-19}}</ref>. === Rapid === Har bir o'yin uchun beriladigan vaqt 15 daqiqani tashkil etdi va ilk harakatdan boshlab har bir harakat uchun 10 soniya berildi. Turnir Shveysariya tizimida bir necha kun davomida o'tkazildi va 13 turdan (ochiq turnir) yoki 11 turdan (ayollar turniri) iborat bo`ldi. === Blits === Har bir o'yin uchun vaqt nazorati ilk harakatdan boshlab har bir harakatga 2 soniya qo'shilgan holda har bir o'yin uchun 3 daqiqa etib belgilangan. Turnir ikki kun davomida Shveysariya tizimida oʻtkazildi va 21 tur (ochiq turnir) yoki 17 turdan (ayollar turniri) iborat boʻldi. == Ishtirokchilar == Ochiq turnirda 202 nafar ishtirokchi<ref name="results">{{cite web|url=https://worldrapidandblitz2023.fide.com/results-open-rapid/|title=Results Open Rapid|work=FIDE|accessdate=January 5, 2024|arxivsana=2023-12-30|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231230024406/https://worldrapidandblitz2023.fide.com/results-open-rapid/}}</ref>, va ayollar turnirida 117 nafar ishtirokchi ishtirok etdi<ref name="womens-results">{{Cite web|title=Results - Women Rapid|url=https://worldrapidandblitz2023.fide.com/results-women-rapid/|access-date=2024-01-05|website=FIDE World Rapid and Blitz Chess Championships 2023|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231227141128/https://worldrapidandblitz2023.fide.com/results-women-rapid/|arxivsana=2023-12-27}}</ref>. == Mukofot fondi == Ochiq va Ayollar o'rtasidagi Rapid va Blits turnirlarining sovrin jamg'armasi quyida ko'rsatilgan. Barcha summalar AQSh dollarida. '''Ochiq turnir:''' * 1-o'rin: 60 000 * 2-o'rin: 50 000 * 3-o'rin: 40 000 * 4-o'rin: 30 000 * 5-o'rin: 25 000 * 6-o'rin: 22 000 * 7-o'rin: 18 000 * 8-o'rin: 14 000 * 9-o'rin: 11 000 * 10-o'rin: 8000 * 11-16-o'rinlar: 5000 * 17-25 o'rinlar: 3000 * 26-35 o'rinlar: 1500 Jami: 350 000 dollar '''Ayollar turniri:''' * 1-o'rin: 40 000 * 2-o'rin: 30 000 * 3-o'rin: 20 000 * 4-o'rin: 15 000 * 5-o'rin: 10 000 * 6-o'rin: 7000 * 7-o'rin: 6000 * 8-o'rin: 5000 * 9-o'rin: 4000 * 10-o'rin: 3000 * 11-15 o'rinlar: 2000 Jami: 150 000 dollar. == Natijalar == === Rapid === ==== Erkaklar ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space: nowrap;" ! № ! Ishtirokchi ! Mamlakat ! [[FIDE Jahon reytingi|Reyting]] ! Ball ! O`rin |- | 1 |style="text-align: left"|'''[[Magnus Carlsen]]''' |style="text-align: left"|{{NOR}} |2887 | '''10''' | [[Файл:Gold medal icon.svg|Oltin]] |- | 2 |style="text-align: left"|'''[[Vladimir Fedoseev]]''' |style="text-align: left"|{{SLO}} |2716 | '''9½''' | [[Файл:Silver medal icon.svg|Kumush]] |- | 3 |style="text-align: left"|'''[[Yu Yangyi]]''' |style="text-align: left"|{{CHN}} |2699 | '''9''' | [[Файл:Bronze medal icon.svg|Bronza]] |- | 4 |style="text-align: left"|'''[[Vidit Gujrathi]]''' |style="text-align: left"|{{IND}} |2691 | '''9''' | 4 |- | 5 |style="text-align: left"|'''[[Volodar Murzin]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2547 | '''9''' | 5 |- | 6 |style="text-align: left"|'''[[Maxime Vachier-Lagrave]]''' |style="text-align: left"|{{FRA}} |2767 | '''9''' | 6 |- | 7 |style="text-align: left"|'''[[Daniil Dubov]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2712 | '''9''' | 7 |- | 8 |style="text-align: left"|'''[[R Praggnanandhaa]]''' |style="text-align: left"|{{IND}} |2706 | '''9''' | 8 |- | 9 |style="text-align: left"|'''[[Dmitry Andreikin]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2629 | '''9''' | 9 |- | 10 |style="text-align: left"|'''[[Alexander Grischuk]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2678 | '''9''' | 10 |} ==== Ayollar ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space: nowrap;" ! № ! Ishtirokchi ! Mamlakat ! [[FIDE Jahon reytingi|Reyting]] ! Ball ! O`rin |- | 1 |style="text-align: left"|'''[[Anastasia Bodnaruk]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2265 | '''8½''' | [[Файл:Gold medal icon.svg|Oltin]] |- | 2 |style="text-align: left"|'''[[Koneru Humpy]]''' |style="text-align: left"|{{IND}} |2444 | '''8½''' | [[Файл:Silver medal icon.svg|Kumush]] |- | 3 |style="text-align: left"|'''[[Lei Tingjie]]''' |style="text-align: left"|{{CHN}} |2517 | '''8½''' | [[Файл:Bronze medal icon.svg|Bronza]] |- | 4 |style="text-align: left"|'''[[Nurgyul Salimova]]''' |style="text-align: left"|{{BUL}} |2371 | '''8''' | 4 |- | 5 |style="text-align: left"|'''[[Zhai Mo]]''' |style="text-align: left"|{{CHN}} |2351 | '''8''' | 5 |- | 6 |style="text-align: left"|'''[[Ju Venjun|Ju Wenjun]]''' |style="text-align: left"|{{CHN}} |2575 | '''8''' | 6 |- | 7 |style="text-align: left"|'''[[Valentina Gunina]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2412 | '''8''' | 7 |- | 8 |style="text-align: left"|'''[[Kateryna Lagno]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2463 | '''7½''' | 8 |- | 9 |style="text-align: left"|'''[[Aleksandra Goryachkina]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2486 | '''7½''' | 9 |- | 10 |style="text-align: left"|'''[[Leya Garifullina]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2287 | '''7½''' | 10 |} === Blits === ==== Erkaklar ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space: nowrap;" ! № ! Ishtirokchi ! Mamlakat ! [[FIDE Jahon reytingi|Reyting]] ! Ball ! O`rin |- | 1 |style="text-align: left"|'''[[Magnus Carlsen]]''' |style="text-align: left"|{{NOR}} |2887 | '''16''' | [[Файл:Gold medal icon.svg|Oltin]] |- | 2 |style="text-align: left"|'''[[Daniil Dubov]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2763 | '''15½''' | [[Файл:Silver medal icon.svg|Kumush]] |- | 3 |style="text-align: left"|'''[[Vladislav Artemev|Vladislav Artemiev]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2799 | '''15''' | [[Файл:Bronze medal icon.svg|Bronza]] |- | 4 |style="text-align: left"|'''[[Maxime Vachier-Lagrave]]''' |style="text-align: left"|{{FRA}} |2748 | '''14½''' | 4 |- | 5 |style="text-align: left"|'''[[Ian Nepomniachtchi]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2795 | '''14''' | 5 |- | 6 |style="text-align: left"|'''[[Arjun Erigaisi]]''' |style="text-align: left"|{{IND}} |2729 | '''14''' | 6 |- | 7 |style="text-align: left"|'''[[Levon Aronian]]''' |style="text-align: left"|{{USA}} |2772 | '''14''' | 7 |- | 8 |style="text-align: left"|'''[[Denis Lazavik]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2556 | '''14''' | 8 |- | 9 |style="text-align: left"|'''[[Aleksandar Inđić]]''' |style="text-align: left"|{{SRB}} |2631 | '''13½''' | 9 |- | 10 |style="text-align: left"|'''[[Jan-Krzysztof Duda]]''' |style="text-align: left"|{{POL}} |2775 | '''13½''' | 10 |} ==== Ayollar ==== {| class="wikitable" style="text-align:center; white-space: nowrap;" ! № ! Ishtirokchi ! Mamlakat ! [[FIDE Jahon reytingi|Reyting]] ! Ball ! O`rin |- | 1 |style="text-align: left"|'''[[Valentina Gunina]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2348 | '''14''' | [[Файл:Gold medal icon.svg|Oltin]] |- | 2 |style="text-align: left"|'''[[Alexandra Kosteniuk]]''' |style="text-align: left"|{{SUI}} |2455 | '''13½''' | [[Файл:Silver medal icon.svg|Kumush]] |- | 3 |style="text-align: left"|'''[[Zhu Jiner]]''' |style="text-align: left"|{{CHN}} |2384 | '''12½''' | [[Файл:Bronze medal icon.svg|Bronza]] |- | 4 |style="text-align: left"|'''[[Törmönkhiin Mönkhzul]]''' |style="text-align: left"|{{MGL}} |2211 | '''11½''' | 4 |- | 5 |style="text-align: left"|'''[[Kateryna Lagno]]''' |style="text-align: left"|{{flagicon image|FIDE flag icon.png}} [[FIDE]] |2522 | '''11½''' | 5 |- | 6 |style="text-align: left"|'''[[Bibissara Assaubayeva|Bibisara Assaubayeva]]''' |style="text-align: left"|{{KAZ}} |2476 | '''11''' | 6 |- | 7 |style="text-align: left"|'''[[Harika Dronavalli]]''' |style="text-align: left"|{{IND}} |2420 | '''11''' | 7 |- | 8 |style="text-align: left"|'''[[Meruert Kamalidenova]]''' |style="text-align: left"|{{KAZ}} |2314 | '''11''' | 8 |- | 9 |style="text-align: left"|'''[[Anna Muzychuk]]''' |style="text-align: left"|{{UKR}} |2447 | '''11''' | 9 |- | 10 |style="text-align: left"|'''[[Antoaneta Stefanova]]''' |style="text-align: left"|{{BUL}} |2398 | '''11''' | 10 |} == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Shaxmat musobaqasi]] [[Turkum:Oʻzbekiston mezbonlik qilgan xalqaro shaxmat musobaqalari]] [[Turkum:Oʻzbekistonda o‘tkazilgan jahon chempionatlari]] hdz4ia14958l6m65p2530n51ykm82h3 10 999796 6304927 6186598 2026-10-11T07:17:52Z YellowTurtle9 139593 6304927 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Oʻzbekiston tarkibi 2023-yilgi Osiyo Kubogi | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = gainsboro | country = Oʻzbekiston | comp link = AFC Osiyo kubogi 2023 | comp = AFC Osiyo kubogi 2023 | p1 = [[Oʻtkir Yusupov|Yusupov]] | p2 = [[Muhammadqodir Hamraliyev|Hamraliyev]] | p3 = [[Hojiakbar Alijonov|Alijonov]] | p4 = [[Farrux Sayfiyev|Sayfiyev]] | p5 = [[Rustam Ashurmatov|Ashurmatov]] | p6 = [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] | p7 = [[Otabek Shukurov|Shukurov]] | p8 = [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] | p9 = [[Odiljon Hamrobekov|Hamrobekov]] | p10 = [[Jaloliddin Masharipov|Masharipov]] | p11 = [[Oston Oʻrunov|Oʻrunov]] | p12 = [[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] | p13 = [[Sherzod Nasrullayev|Nasrullayev]] | p14 = [[Jamshid Boltaboyev|Boltaboyev]] | p15 = [[Umarbek Eshmurodov|Eshmurodov]] | p16 = [[Botirali Ergashev|Ergashev]] | p17 = [[Bobur Abduholiqov|Abduholiqov]] | p18 = [[Abdulla Abdullayev|Abdullayev]] | p19 = [[Azizbek Turgʻunboyev|Turgʻunboyev]] | p20 = [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] | p21 = [[Igor Sergeyev|Sergeyev]] | p22 = [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] | p23 = [[Shahboz Umarov|Umarov]] | p24 = [[Azizbek Amonov|Amonov]] | p25 = [[Abduqodir Xusanov|Xusanov]] | p26 = [[Zafarmurod Abdurahmatov|Abdurahmatov]] | murabbiy = [[Srechko Katanets|Katanets]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:AFC Osiyo kubogi 2023 tarkiblar andozalari|Oʻzbekiston]] [[Turkum:Oʻzbekistonning AFC Osiyo kubogidagi tarkibi andozalari]] </noinclude> da4jkzbvev94vh4tmfgzcg1efxyr60j 6304938 6304927 2026-10-11T07:41:58Z YellowTurtle9 139593 6304938 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Oʻzbekiston tarkibi 2023-yilgi Osiyo Kubogi | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = gainsboro | country = Oʻzbekiston | comp link = AFC Osiyo kubogi 2023 | comp = AFC Osiyo kubogi 2023 | p1 = [[Oʻtkir Yusupov|Yusupov]] | p2 = [[Muhammadqodir Hamraliyev|Hamraliyev]] | p3 = [[Hojiakbar Alijonov|Alijonov]] | p4 = [[Farrux Sayfiyev|Sayfiyev]] | p5 = [[Rustam Ashurmatov|Ashurmatov]] | p6 = [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] | p7 = [[Otabek Shukurov|Shukurov]] | p8 = [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] | p9 = [[Odiljon Hamrobekov|Hamrobekov]] | p10 = [[Jaloliddin Masharipov|Masharipov]] | p11 = [[Oston Urunov|Urunov]] | p12 = [[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] | p13 = [[Sherzod Nasrullayev|Nasrullayev]] | p14 = [[Jamshid Boltaboyev|Boltaboyev]] | p15 = [[Umarbek Eshmurodov|Eshmurodov]] | p16 = [[Botirali Ergashev|Ergashev]] | p17 = [[Bobur Abduholiqov|Abduholiqov]] | p18 = [[Abdulla Abdullayev|Abdullayev]] | p19 = [[Azizbek Turgʻunboyev|Turgʻunboyev]] | p20 = [[Hojimat Erkinov|Erkinov]] | p21 = [[Igor Sergeyev|Sergeyev]] | p22 = [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] | p23 = [[Shahboz Umarov|Umarov]] | p24 = [[Azizbek Amonov|Amonov]] | p25 = [[Abduqodir Xusanov|Xusanov]] | p26 = [[Zafarmurod Abdurahmatov|Abdurahmatov]] | murabbiy = [[Srechko Katanets|Katanets]] }}<noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:AFC Osiyo kubogi 2023 tarkiblar andozalari|Oʻzbekiston]] [[Turkum:Oʻzbekistonning AFC Osiyo kubogidagi tarkibi andozalari]] </noinclude> 6f9tosg9u5ct91quo12p0y3v0uwv94p 1 1000904 6304968 5673645 2026-10-11T08:49:14Z YellowTurtle9 139593 /* Ne'matovning ismi haqida */ yangi mavzu 6304968 wikitext text/x-wiki {{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}} {{OʻFL}} {{Shaxsiyatlar loyihasi}} == Ne'matovning ismi haqida == &#x7B;&#x7B;Reply to&#x7C;<bdi>AnvarxonM</bdi>|<bdi>Umarxon III</bdi>&#x7D;&#x7D; Hello, sorry for the sudden message. There's one question of Ne'matov's name. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti says his name is "Abduvahid Furqat o‘g‘li Ne’matov", but Oʻzbekiston Superligasi says his name as "Abduvohid Ne’matov". Then which one is his original name? --[[Foydalanuvchi:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:YellowTurtle9|munozara]]) 08:49, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) l487q96708az0gbw1nnvsssjvg7jw3f 6304969 6304968 2026-10-11T08:50:37Z YellowTurtle9 139593 /* Ne'matovning ismi haqida */ 6304969 wikitext text/x-wiki {{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}} {{OʻFL}} {{Shaxsiyatlar loyihasi}} == Ne'matovning ismi haqida == Hello, sorry for the sudden message. There's one question of Ne'matov's name. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti says his name is "[https://president.uz/oz/lists/view/8186 Abduvahid Furqat o‘g‘li Ne’matov]", but Oʻzbekiston Superligasi says his name as "[https://pfl.uz/player/175 Abduvohid Ne’matov]". Then which one is his original name? --[[Foydalanuvchi:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:YellowTurtle9|munozara]]) 08:49, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) :{{reply to|AnvarxonM|Umarxon III}} --[[Foydalanuvchi:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:YellowTurtle9|munozara]]) 08:50, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) biirsp5q9p4byfq6c2y7jwzrvm823sj 6304970 6304969 2026-10-11T09:05:51Z AnvarxonM 75105 /* Ne'matovning ismi haqida */ Javob 6304970 wikitext text/x-wiki {{Sahifaga tashriflar}}{{Munozara}} {{OʻFL}} {{Shaxsiyatlar loyihasi}} == Ne'matovning ismi haqida == Hello, sorry for the sudden message. There's one question of Ne'matov's name. Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti says his name is "[https://president.uz/oz/lists/view/8186 Abduvahid Furqat o‘g‘li Ne’matov]", but Oʻzbekiston Superligasi says his name as "[https://pfl.uz/player/175 Abduvohid Ne’matov]". Then which one is his original name? --[[Foydalanuvchi:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:YellowTurtle9|munozara]]) 08:49, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) :{{reply to|AnvarxonM|Umarxon III}} --[[Foydalanuvchi:YellowTurtle9|YellowTurtle9]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:YellowTurtle9|munozara]]) 08:50, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) ::Hello, how are you? His real name is Abduvohid, and he may have been recorded as Abduvahid in official documents. However, it is referred to and pronounced as Abduvohid. Why it is written this way: in the 1990s and 2000s, there were and remained errors in the inclusion of people's names and surnames in official documents. For example, Yusupov is listed as Utkir Davlatbekovich on the president's website, but is referred to as O‘tkir Yusupov. [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 09:05, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) f29k6grqergvlg7ob412qaylvii3ky2 0 1019507 6304793 5868476 2026-10-10T21:05:27Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304793 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi bilgiqutisi | ismi = Sajidur Rahmon | tasvir = Sajidur Rahman (2018).jpg | izoh = | tavallud_joyi = Bedtala, Sarail Upazila, Brahmanbaria tumani | tavallud_sanasi = {{Birth date and age|df=yes|1964|12|30}} | vafot sanasi = | vafot joyi = | millati = bangladeshlik | turmush_oʻrtogʻi = Habiba begim | bolalari = 4 oʻgʻil, 2 qiz | lavozim = Bosh kotib, Hefazat-e-Islom Bangladesh | boshlanish davri = 29-noyabr 2021-yil | tugash davri = | oʻtmishdoshi = [[Nurul Islom Jihodiy]] | vorisi = | sayt = | alma_mater = {{Bulleted list|[[Al-Jamiyatul Ahliya Dorul Ulum Moinul Islom]]|[[Jamiya al-Islomiya al-Yunusiya]]}} }} '''Sajidur Rahmon''' (1964-yil 30-dekabrda tugʻilgan) – Bangladeshlik islom olimi va pedagogi. U Hefazat-e-Islam Bangladesh bosh kotibi<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=6 January 2022 |title=Sajidur Rahman is Permanent secretary general of Hefazat |work=[[Prothom Alo]] |url=https://www.prothomalo.com/politics/হেফাজতের-পূর্ণ-মহাসচিব-হলেন-সাজিদুর-রহমান}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |date=5 January 2022 |title=Sajidur Rahman is the secretary general of Hefazat |work=[[Somoy TV]] |url=https://www.somoynews.tv/news/2022-01-05/%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AB%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%AC-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240117070007/https://www.somoynews.tv/news/2022-01-05/%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AE%E0%A7%81%E0%A6%95%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%B9%E0%A6%B2%E0%A7%87%E0%A6%A8-%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AB%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%AC-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8 |archive-date=2024-01-17 |access-date=2024-01-17 |url-status=dead}}</ref> va Al-Hayatul Ulya Lil-Jamiyatil Qavmiya Bangladesh hamraisi, Qavmi madrasasining oliy hokimiyati aʼzosi. U, shuningdek, [[Befaqul Madarisil Arabiya|Befaqul Madarisil Arabiyaning]] katta vitse-prezidenti, Jamiya Dorul Arkam al-Islomiya va Shayxul Hadis [[Jamiya al-Islomiya al-Yunusiya|Jamiya Islamiya Yunusiyaning]] asoschisidir. == Hayotining boshlangʻich davri == Sajidur Rahmon 1964-yil 30-dekabrda Sharqiy Pokistonning Komilla tumanidagi Brahmanbariyaning Sarail shahridagi Bedtala qishlogʻida Bengal musulmon oilasida tugʻilgan Uning ota-onasi Muhammad Ali va Oysha begim hisoblanadi. U boshlangʻich taʼlimni Brahmanbariya Sadar Upazila shahridagi Natai hukumati boshlangʻich maktabida tamomlagan. 1973-yilda u [[Jamiya al-Islomiya al-Yunusiya|Jamiya Islamiya Yunusiyaning]] Yazdham jamoatiga qabul qilingan. 3 yildan soʻng Birasar Islomiya madrasasiga oʻqishga kirgan. Ushbu madrasadan u viloyat taʼlim boshqarmasi Edaraye Talimiya Brahmanbariya markaziy imtihonida birinchi oʻrinni egallagan. Soʻngra „Al-Jamiyatul Ahliya Dorul Ulum Moynul Islom“ ga qabul qilingan. U 1984-yilda shu madrasada „Davra-i hadis“ kursi(magistrlik)ni tamomlagan<ref name="Ourislam24"></ref>. == Faoliyati == Oʻqishni tugatgandan soʻng, uning faoliyati Al-Jamiya al-Arabiya Nasirul Islom Nazirhatda oʻqituvchilik qilishdan boshlangan. Bu madrasada 3 yil dars berganidan soʻng „Al-Jamiyatul Ahliya Dorul Ulum Moynul Islom“ ga qoʻshilgan. Xathazari madrasasida 3 yil dars berganidan soʻng [[Qatar|Qatarga]] koʻchib oʻtgan. U yerda 3 yil [[Xatib|xatiblik]] qilgan. 1994-yilda mamlakatga qaytganidan soʻng, u Brahmanbariyaning [[Jamiya al-Islomiya al-Yunusiya|Jamiya Islamiya Yunusiya]] shahriga [[Hadis ilmi|muhaddis]] etib tayinlanadi. Xuddi shu yili u Brahmanbariyaning Gʻarbiy Medda shahrida Jamiya Dorul Arkam al-Islomiya kompaniyasiga asos solgan. Hozirda ushbu madrasaning mudiri va Yunusiya madrasasining shayxul hadisi sifatida xizmat qilmoqda. U tasavvufda [[Shoh Ahmad Shofiy|Shoh Ahmad Shofiyning]] shogirdlaridandir<ref name="Ourislam24">{{Yangiliklar manbasi |last=Hasan |first=Adiat |date=30 November 2021 |title=হেফাজতের ভারপ্রাপ্ত মহাসচিব আল্লামা সাজিদুর রহমানের কর্মময় জীবন |trans-title=Biography of Hefazat Acting Secretary General Allama Sajidur Rahman |work=Ourislam24.com |url=https://www.ourislam24.com/2021/11/30/%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AB%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE-2/}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFHasan2021">Hasan, Adiat (30 November 2021). [https://www.ourislam24.com/2021/11/30/%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AB%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE-2/ „হেফাজতের ভারপ্রাপ্ত মহাসচিব আল্লামা সাজিদুর রহমানের কর্মময় জীবন“] &#x5B;Biography of Hefazat Acting Secretary General Allama Sajidur Rahman&#x5D;. ''Ourislam24.com''.</cite></ref>. 2021-yil 2-noyabrda u [[Befaqul Madarisil Arabiya]] katta vitse-prezidenti va Al-Hayatul Ulya Lil-Jamiatil Qavmiya Bangladesh vitse-prezidenti etib saylangan <ref>{{Yangiliklar manbasi |title=কওমি মাদ্রাসা বোর্ডের কো-চেয়ারম্যান শায়খ সাজিদুর রহমান |trans-title=Shaikh Sajidur Rahman, Co-Chairman of Qawmi Madrasa Board |work=Daily Janakhonto |url=https://www.dailyjanakantha.com/details/article/610540/%E0%A6%95%E0%A6%93%E0%A6%AE%E0%A6%BF-%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A6%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%BE-%E0%A6%AC%E0%A7%8B%E0%A6%B0%E0%A7%8D%E0%A6%A1%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%95%E0%A7%8B-%E0%A6%9A%E0%A7%87%E0%A7%9F%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AE%E0%A7%8D%E0%A6%AF%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%B6%E0%A6%BE%E0%A7%9F%E0%A6%96-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8/}}</ref>. 29-noyabr kuni u Hefazat-e-Islam Bangladesh bosh kotibi vazifasini bajaruvchi etib saylangan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=29 November 2021 |title=মাওলানা সাজিদুর রহমান হেফাজতের ভারপ্রাপ্ত মহাসচিব |trans-title=Maulana Sajidur Rahman is the acting secretary general of Hefazat |work=Daily Inqilab |url=https://m.dailyinqilab.com/article/439710/%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%93%E0%A6%B2%E0%A6%BE%E0%A6%A8%E0%A6%BE-%E0%A6%B8%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%BF%E0%A6%A6%E0%A7%81%E0%A6%B0-%E0%A6%B0%E0%A6%B9%E0%A6%AE%E0%A6%BE%E0%A6%A8-%E0%A6%B9%E0%A7%87%E0%A6%AB%E0%A6%BE%E0%A6%9C%E0%A6%A4%E0%A7%87%E0%A6%B0-%E0%A6%AD%E0%A6%BE%E0%A6%B0%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%B0%E0%A6%BE%E0%A6%AA%E0%A7%8D%E0%A6%A4-%E0%A6%AE%E0%A6%B9%E0%A6%BE%E0%A6%B8%E0%A6%9A%E0%A6%BF%E0%A6%AC}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Hanafiylar]] [[Turkum:Deobandiylar]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:1964-yilda tugʻilganlar]] ej5t9w9qea143340edflkhyhxdk0fxj 0 1027500 6304590 6104869 2026-10-10T15:00:06Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304590 wikitext text/x-wiki {{Qoʻshiq bilgiqutisi | nomi = Rolling Stone | cover = | alt = | turi = promo | artist = [[The Weeknd]] | albom = [[Thursday]] {{noitalic|va}} [[Trilogy]] | B-side = | chiqarilgan = {{Start date|2011|05|25}} | recorded = | studio = | genre = | davomiyligi = {{Duration|m=3|s=50}} | leybl = XO | shoir = {{hlist|[[The Weeknd|Abel Tesfaye]]|Martin McKinney|Carlo Montagnese}} | prodyuser = {{hlist|Doc McKinney|Carlo Montagnese}} }} '''„Rolling Stone“''' – kanadalik qoʻshiqchi [[The Weeknd|The Weekndning]] qoʻshigʻi, uning ikkinchi miksteypi, ''[[Thursday]]''[[Thursday|ning]] (2011) tarkibiga kiradi. U 2011-yil 25-mayda miksteypning birinchi promo-singli sifatida chiqarildi. 2012-yilda qoʻshiq qayta ishlangan va The Weekndning ''Trilogy'' (2012) kompilyatsiya albomida tijorat maqsadida chiqarilgan. U The Weeknd tomonidan produserlar Doc McKinney va Illangelo bilan birga yozilgan. == Tarixi va chiqarilishi == 2011-yil ''[[House of Balloons]]'' miksteypi chiqqandan soʻng, [[The Weeknd]] ijtimoiy tarmoqlarda 2011-yil davomida yana ikkita miksteyp chiqarishini maʼlum qildi, ular ''[[Thursday]]'' va ''Echoes of Silence'' deb nomlangan. Ushbu eʼlondan soʻng, u „Rolling Stone“ ni 2011-yil 25-mayda Thursday uchun birinchi promo-singl sifatida chiqardi<ref>{{Jurnal manbasi |date=May 25, 2011 |title=Check Out: The Weeknd – “Rolling Stone” |url=https://consequence.net/2011/05/check-out-the-weeknd-rolling-stone/ |magazine=Consequence |access-date=}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.stereogum.com/713531/the-weeknd-rolling-stone-video/music/ |sarlavha=The Weeknd – Rolling Stone |ish=Stereogum |sana=May 26, 2011 |qaralgan sana= |arxivsana=October 21, 2020 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201021142117/https://www.stereogum.com/713531/the-weeknd-rolling-stone-video/music/}}</ref>. == Kompozitsiyasi va matni == ''Highsnobiety,'' „Rolling Stone“ The Weeknd muxlislariga ochiq xat boʻlib xizmat qilishini yozgan va qoʻshiq matni uning sanʼatkor sifatida oʻsishidan avvalgi qoʻrquvni va muxlislari uning „sayohati“da unga ergashishiga umid qilishini bildirgan<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.highsnobiety.com/p/25-best-the-weeknd-songs/ |sarlavha=The 31 Best Songs By The Weeknd To Bump When You Are In Your Feelings |ish=Highsnobiety |qaralgan sana=}}</ref>. == Musiqiy video == 2012-yil 3-oktabrda The Weeknd oʻzining ''Trilogy'' nomli kompilyatsiya albomini targʻib qilish maqsadida „Rolling Stone“ uchun musiqiy videoni chiqardi<ref>{{Jurnal manbasi |date=October 2, 2012 |title=The Weeknd Debuts ‘Trilogy’ Album Cover, ‘Rolling Stone’ Video |url=https://www.rap-up.com/2012/10/02/the-weeknd-debuts-trilogy-album-cover-rolling-stone-video/ |magazine=Rap-Up |access-date= |archive-url=https://web.archive.org/web/20240212231607/https://www.rap-up.com/2012/10/02/the-weeknd-debuts-trilogy-album-cover-rolling-stone-video/ |archive-date=2024-02-12 |url-status=dead}}</ref>. Video 2024-yilning fevral oyi holatiga koʻra [[YouTube|YouTubeʼda]] 50 milliondan ortiq koʻrilgan<ref>{{Video manbasi |url=https://youtube.com/ORVz_qeKgvg?si=tFr080_geyrKoG4o |title=The Weeknd - Rolling Stone (Explicit) (Official Video) |date=October 3, 2012 |publisher=[[The Weeknd]] }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Jonli ijrodagi chiqishlar == Qoʻshiq 2011-yil 24-iyulda Mod Clubdagi The Weekndning birinchi jonli konserti roʻyxatiga kiritilgan<ref>{{Yangiliklar manbasi |date=July 25, 2011 |title=Anonymous no more, this Weeknd is here to stay |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/arts/music/anonymous-no-more-this-weeknd-is-here-to-stay/article629484/ |access-date=}}</ref>. == Xodimlar == ''Trilogy'' titrlaridan olingan. * [[The Weeknd|Abel Tesfaye (The Weeknd)]] – bosh vokal, qoʻshimcha ishlab chiqarish, qoʻshiq yozish/kompozitsiya * Carlo Montagnese (Illangelo) – ishlab chiqarish, qoʻshiq yozish, aralashtirish, ovoz yozish muhandisi * Martin McKinney (Doc McKinney) – ishlab chiqarish, qoʻshiq yozish, ovoz yozish muhandisi * Matthew Acton – ovoz yozish muhandisi yordamchisi == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:2011-yil qoʻshiqlari]] [[Turkum:The Weeknd qoʻshiqlari]] [[Turkum:The Weeknd tomonidan yozilgan qoʻshiqlar]] [[Turkum:Ingliz tilidagi qoʻshiqlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha qoʻshiqlar]] {{The Weeknd qoʻshiqlari}} jg8lk4l7c1qidslxs5nj5rnmd030hmm 0 1085868 6305008 6268548 2026-10-11T11:57:32Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6305008 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti | image = Mumbai Airport Logo.svg | image-width = 300px | image2 = File:Chhatrapati Shivaji International Airport 3.jpg | image2-width = 300px | IATA = BOM | ICAO = VABB | type = Fuqarolik | owner = Hindiston aeroportlar boshqarmasi<ref>{{Cite web |title=LIST OF INDIAN AIRPORTS |url=https://www.aai.aero/sites/default/files/basic_page_files/list%20of%20airport%20bilingual.pdf }}</ref> | operator = Mumbai International Airport Limited (MIAL) {{smalldiv| *Adani Enterprises (74%) *Hindiston aeroportlar boshqarmasi (26%) }} | city-served = [[Mumbay metropolitan hududi]] | location = [[Mumbay]], [[Maharashtra]], [[Hindiston]] | opened = 1942 | hub = {{ubl| | {{nowrap|[[Air India]]}} | {{nowrap|[[Vistara]]}} }} | focus_city = {{ubl| | {{nowrap|[[Blue Dart Aviation]]}} | {{nowrap|[[FedEx Express]]}} }} | operating_base = {{ubl| | {{nowrap|[[Air India Express]]}} | {{nowrap|[[Akasa Air]]}} | {{nowrap|[[IndiGo]]}} | {{nowrap|[[SpiceJet]]}} }} | elevation-f = 37 | elevation-m = 11 | metric-elev = yes | coordinates = {{coord|19|05|19|N|72|52|05|E|region:IN|display=inline,title}} |latd=19|latm=05|lats=19|latNS=N|longd=72|longm=52|longs=05|longEW=E | website = {{URL|csmia.adaniairports.com}} | pushpin_map = Hindiston | pushpin_map_caption = Aeroportning Hindiston xaritasidagi joylashuvi | pushpin_relief = | pushpin_label = '''BOM''' | r1-number = 14/32 | r1-length-f = 9,810 | r1-length-m = 2,990 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | metric-rwy = y | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 52,820,754 ({{increase}} 20.2%) | stat-year = April 2023 — March 2024<!--Do not remove or change these sources, doing so will cause serious confict with other sources.--> | r2-number = 09/27 | r2-length-f = 12,008 | r2-length-m = 3,660 | r2-surface = Asfalt | stat2-header = Parvozlar soni | stat2-data = 324,986 ({{increase}} 11.9%) | stat3-header = Yuk tonnaji | stat3-data = 822,963 ({{increase}} 5.9%) | footnotes = Manba: AAI<ref name="AAI3">{{cite web|title=Annexure III – Passenger Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex3.pdf|website=aai.aero|access-date=20 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure II – Aircraft Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex2.pdf|website=aai.aero|access-date=20 April 2024}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure IV – Freight Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k24Annex4.pdf|website=aai.aero|access-date=20 April 2024}}</ref> }} '''Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti''' {{airport codes|BOM|VABB}} [[Hindiston]]ning [[Mumbay]] shahri va Mumbay metropolitan hududiga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. U umumiy va xalqaro yoʻlovchilar soni boʻyicha [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli aeroportidan]] keyin mamlakatning ikkinchi eng gavjum aeroporti va 2023—2024-moliya yilida yoʻlovchilar oqimi boʻyicha Osiyoning 9-eng gavjum, jahonning 25-eng gavjum aeroportidir<ref name="Annual Airport Traffic Report">{{Cite book|url=https://www.panynj.gov/content/dam/airports/statistics/statistics-general-info/annual-atr/ATR2019.pdf|title=2019 Annual Airport Traffic Report|publisher=Port Authority of New York and New Jersey.|year=2020|location=United States}}</ref>. Aeroportni Adani Groupning shoʻba korxonasi Adani Enterprises hamda Hindiston aeroportlar boshqarmasining [[qoʻshma korxona]]si boʻlgan Mumbai International Airport Limited (MIAL) boshqaradi<ref name=":0">{{Cite news |date=13 July 2021 |title=Adani Group takes over Mumbai airport |work=The Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/adani-group-takes-over-mumbai-airport/articleshow/84380085.cms |access-date=14 October 2023 |issn=0971-8257}}</ref>. Yangi terminalni asosiy arterial Gʻarbiy Ekspress avtomagistrali<ref>{{cite web |title=GVK CSIA Project |url=http://www.gvk.com/ourbusiness/airports/csiamumbai.aspx |access-date=21 September 2012 |publisher=GVK Industries Ltd. |arxivsana=2012-09-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120906000533/http://www.gvk.com/ourbusiness/airports/csiamumbai.aspx }}</ref> bilan bogʻlaydigan olti qatorli, baland yoʻl ham shu kuni jamoatchilikka ochildi<ref name="BS1">{{cite news |date=13 February 2014 |title=Sahar elevated corridor: Five minute 'short-cut' to airport from Western Express High now open to public |work=[[The Times of India]] |url=http://www.business-standard.com/article/economy-policy/mumbai-airport-t2-to-open-for-passengers-on-feb-12-114011001127_1.html |access-date=13 February 2014}}</ref>. Aeroport barcha oltita qitʼaga toʻxtovsiz yoki bogʻlangan reyslarni taklif qiladi. Aeroport [[Maratxa imperiyasi]]ning 17-asrdagi Chhatrapati shahri [[maharoja]]si [[Shivaji]] (1630-1680) sharafiga nomlangan. U 1999-yilda avvalgi „''Sahar aeroporti''“dan „''Chhatrapati Shivaji xalqaro aeroporti''“ga oʻzgartirildi („''Maharoja''“ nomi 2018-yil 30-avgustda kiritilgan<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/india/mumbai-airport-chhatrapati-shivaji-maharaj-international-airport-5333252/|title=Mumbai airport renamed as Chhatrapati Shivaji 'Maharaj' International Airport|work=The Indian Express|access-date=12 January 2019|date=30 August 2018}}</ref>). U Vile Parle Sharqidagi Santakruz va Sahar qishlogʻining chekkasida joylashgan. == Tarixi == Qirollik harbiy havo kuchlari (RAF) Santakruz bazasi 1930-yillarda qurilgan<ref>{{cite web|url=https://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/communication.html |title=Maharashtra State Gazetteers – Greater Bombay District |publisher=Cultural.maharashtra.gov.in |access-date=28 December 2017}}</ref>. U yaqinidagi Juhu aerodromidan kattaroq aerovokzal edi va 1942-yildan 1947-yilgacha [[Ikkinchi jahon urushi]] davrida bir nechta RAF eskadronlarida joylashgan edi<ref>{{cite web|url=http://www.rafweb.org/Stations/Stations-S.htm |title=RAF Santacruz |publisher= rafweb.org |date=9 January 2011|access-date=17 September 2011}}</ref>. Aeroport taxminan {{convert|1500|acre}} yerni egallagan va avvaliga uchta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega edi<ref name="GAZ">{{cite web|url=http://cultural.maharashtra.gov.in/english/gazetteer/greater_bombay/communication.html |title=Transport by Air |publisher= Maharashtra State Gazetteers |year= 1987 |access-date=5 March 2012}}</ref>. Apron 09/27 uchish-qoʻnish yoʻlagining janubiy tomonida edi va bugungi kunda „Eski aeroport“ deb ataladigan hududda [[Air India]], Air Works India, Indamer Aviation Pvt Ltd va MIAL umumiy aviatsiya terminalining texnik xizmat koʻrsatish angarlari joylashgan. 1946-yilga kelib RAF aerodromni fuqarolik operatsiyalari uchun Fuqarolik aviatsiyasi bosh direktoriga topshirish jarayonini boshlaganida<ref>{{cite web |url=https://api.parliament.uk/historic-hansard/written-answers/1946/oct/30/airfield-santa-cruz |title=Airfield, Santacruz |work=[[Hansard|Parliamentary Debates (Hansard)]] |date=30 October 1946 |access-date=17 September 2011 |archive-date=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200927215630/http://hansard.millbanksystems.com/written_answers/1946/oct/30/airfield-santa-cruz |url-status=live }}</ref>, Qirollik harbiy havo kuchlarining ikkita eski tashlandiq angari yoʻlovchilar tashish terminaliga aylantirildi. Bitta angar mahalliy terminal, boshqasi xalqaro terminal sifatida foydalanildi. Ikkala tomonida bojxona va immigratsiya tekshiruvlari uchun peshtaxtalar va markazda dam olish xonasi bor edi. Air India oʻz yoʻlovchilariga ikkita angarga tutashgan oʻz terminalida xizmat koʻrsatdi<ref name="GAZ"/>. Oʻzining birinchi yilida u kuniga oltita fuqarolik xizmatini bajargan. [[Karachi]]ning Pokiston tarkibida boʻlishidan keyin aeroportdagi gavjumlik oshdi va 1949-yilga kelib kuniga 40 ga yaqin mahalliy va xorijiy xizmat koʻrsatildi, bu Hindiston hukumatini aeroportni rivojlantirishga, aeroportni tungi qoʻnish tizimi bilan jihozlash, radio diapazoni va modernizatsiya qilingan chiroqni oʻz ichiga olgan yoritish tizimi<ref>{{cite web|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1949/1949%20-%200920.html |title=Santacruz to be developed|work=[[FlightGlobal]] |date=19 May 1949|access-date=17 September 2011}}</ref> oʻrnatishga undadi. Yangi yoʻlovchi terminali va apron qurilishi 1950-yilda boshlandi va 1958-yilda foydalanishga topshirildi<ref name="GAZ"/>. Oʻzi joylashgan mahalla nomi bilan atalgan va dastlab Jamoat ishlari boshqarmasi tasarrufida boʻlgan yangi aeroport keyinchalik Fuqarolik aviatsiyasi vazirligiga oʻtkazilgan. 1970-yillarda jumbo jet davrining boshlanishi bilan Santakruz, bir nechta kengaytmalarga qaramay, ish qobiliyatining yetishmasligidan azob cheka boshladi. Santakruz terminali istalgan vaqtda 600 yoʻlovchini qabul qilish uchun moʻljallangan edi, ammo 1970-yillarning oxiriga kelib u 1200 yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oldi. 1979—1980-yillarda Dehlining Palam aeroportidagi 3 millionga nisbatan Santa Kruzga 5 million mahalliy va xalqaro yoʻlovchilar uchib ketishgan. Aviakompaniyalar doimiy ravishda oʻz xizmatlarini kengaytirib bordilar, ammo terminalda boʻsh joy koʻpaymadi, bu esa uni mamlakatdagi eng gavjum aeroportga aylantirdi. [[Time (jurnal)|Time jurnali]] oʻz sonlaridan birida tartibsizlikni nazarda tutib, terminal binosini „[[qora tuynuk]]“ deb atagan<ref name="ITA1">{{cite news|title= Travellers can breathe freely with brand new and improved terminal at Sahar in Bombay | url= https://www.indiatoday.in/magazine/tourism/story/19801231-travellers-can-breathe-freely-with-brand-new-and-improved-terminal-at-sahar-in-bombay-773676-2013-11-29#ssologin=1#source=magazine | newspaper=[[India Today]]|date= 31 December 1980|access-date= 14 August 2019}}</ref>. 1979-yil 21-sentyabrda terminal binosining xalqaro qismidagi yirik yongʻin natijasida uch yoʻlovchi halok boʻldi va aeroport yopildi. Vaqtinchalik joʻnab ketish kengaytmasi yoki „Koʻrfaz terminali“ oʻsha yilning oktyabr oyida terminal taʼmirlanmaguncha ishlay boshladi<ref>{{cite news|url=http://indiatoday.intoday.in/story/fire-guts-Bombay-Santa-Cruz-airport-family-of-three-dies/1/427690.html |title=Bombay airport: A costly inferno |date=15 October 1979|access-date=20 January 2016}}</ref>. Aeroport bilan bogʻliq muammolarni oʻrganish uchun 1967-yilda tashkil etilgan Tata qoʻmitasi yetmishinchi yillardagi transport talablarini qondirish uchun yangi xalqaro terminal qurishni tavsiya qildi. Santa Kruz terminali faqat ichki qatnovlar uchun foydalanilishi kerak edi. 1972-yilda tashkil etilgan Hindiston xalqaro aeroporti maʼmuriyati (IAAI) xalqaro yoʻlovchi tashish uchun yangi terminal binosini qurishni rejalashtira boshladi va 1981-yilga qadar yakunlanishi kerak. Shunga koʻra, Saharda yangi xalqaro terminal qurilishi Vile Parledagi Santakruzning shimoli-sharqida, taxminiy qiymati ₹110 millionga olingan. Sahardagi yangi xalqaro terminalning qurilishi 1977-yil noyabr oyida boshlangan va birinchi bosqich qurilishi uch yil davom etgan. Sahar terminali 2A, uch qismli terminalning birinchi bosqichi 1980-yil 5-dekabrda ochilgan<ref name="ITA1"/>. AAI 1996-yilda Bombey aeroportini modernizatsiya qilishni koʻrib chiqayotgan edi, garchi AAI kengashi modernizatsiya boʻyicha taklifni faqat 2003-yilda maʼqullagan boʻlsa-da. Oʻsha paytga kelib Bombey va Dehli aeroportlari mamlakatdagi samolyotlar harakatining 38 foizini boshqarib, AAI tomonidan olingan barcha daromadlarning uchdan bir qismini ishlab chiqargan. Oʻsha paytda Bombey aeroporti 13,3 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, ularning 60 foizi mahalliy sayyohlar edi. Aeroportda havo kemalari va yoʻlovchilar uchun jiddiy tirbandlik yuzaga keldi, chunki u kuniga dastlab moʻljallanganidan ikki baravar koʻp samolyot harakatini amalga oshirar edi. Uni modernizatsiya qilish boʻyicha tender jarayoni oxir-oqibat 2004-yil may oyida boshlangan vazirlar Vakolatli Guruhi (EGoM) qarori bilan 2006-yil yanvarida eʼlon qilingan<ref>{{cite web |url=http://115.111.81.83:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/233/2007-05-01_RekhaJain.pdf |title=Airport Privatization in India: Lessons from the Bidding Process in Delhi and Mumbai |author1=Rekha Jain |author2=G. Raghuram |author3=Rachna Gangwar |date=1 May 2007 |access-date=7 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017231430/http://115.111.81.83:8080/xmlui/bitstream/handle/123456789/233/2007-05-01_RekhaJain.pdf |archive-date=17 October 2015 }}</ref> 2006-yil noyabr oyida Delta Air Lines Mumbaydan Nyu-Yorkka toʻgʻridan-toʻgʻri reysni ochdi<ref>{{cite news | id={{ProQuest|219188398}} | title=Delta, JFK exploit Mumbai’s star status | work=Crainʼs New York Business | date=18 September 2006 | author=Potkewitz, Hilary}}</ref><ref>{{cite news | url=https://timesofindia.indiatimes.com/india/delta-plans-non-stop-mumbai-ny-flight/articleshow/1953057.cms | title=Delta plans non-stop Mumbai-NY flight | work=The Times of India | date=4 September 2006 | accessdate=21 January 2023 | first1=Manju | first2=S. Ahmed | last1=V. | last2=Ali}}</ref>. == Yoʻlovchilar va havo harakati == 2018-yilda 49,8 million atrofida yoʻlovchilar oqimi boʻlgan. Yuk tashish boʻyicha ham ikkinchi eng gavjum aeroport hisoblanadi. 2017-yil martda aeroport oʻsha vaqtda bitta uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan [[London]]ning [[Gatvik aeroporti]]ni dunyo reytingida quvib oʻtdi. 2019-yil oxirida Mumbayda yoʻlovchilar soni kamayishi ortidan Gatvik aeroporti yana oʻtib ketdi<ref name="LGA">{{cite news |author=Manju, V. |date=13 May 2017 |title=Now, Mumbai world's busiest airport with only one runway |newspaper=The Times of India |agency=TNN |location=Mumbai |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/now-mumbai-worlds-busiest-airport-with-only-one-runway/articleshow/58652790.cms |access-date=13 May 2017}}</ref>. U 2018-yil 9-dekabrda 1007 ta samolyot harakati boʻyicha rekordni amalga oshirdi, bu 2018-yilning iyun oyida bir sutkada 1003 ta parvoz harakati boʻlgan oldingi rekordidan yuqori. 2014-yil 16-sentyabrda u bir soat ichida 51 ta harakatni amalga oshirdi<ref name="The Times of India">{{cite news |date=20 September 2014 |title=Mumbai ATC handles a about 50 flights an hour |work=The Times of India |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/Mumbai-ATC-handles-a-record-51-flights-an-hour/articleshow/43022431.cms |access-date=29 September 2014}}</ref>. 2020-moliya yilida Mumbay aeroporti 45,87 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, bu Hindistondagi IGI 67,3 milliondan keyin ikkinchi oʻrinda turadi<ref>{{cite web |title=Leading airports across India in financial year 2020, by number of passengers handled(in millions) |url=https://www.statista.com/statistics/589115/indian-airports-passenger-traffic/ |access-date=27 January 2021 |website=statista}}</ref>. 2023—2024 moliyaviy yilida aeroport oʻz tarixidagi 52,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bu yiliga 50 million yoʻlovchini oʻtkazish qobiliyatini oshirdi va Hindistondagi IGI 73,6 million yoʻlovchidan keyin ikkinchi oʻrinni egalladi<ref name="AAI3"/>. ==Egaligi== GVK Industries, Airports Company [[Janubiy Afrika Respublikasi|Janubiy Afrika]] va Bidvest konsorsiumi<ref name="Bidvest.co.za">{{cite web |title=Bidvest.co.za |url=http://www.bidvest.co.za/ |access-date=24 August 2010 |publisher=Bidvest.co.za }}{{Oʻlikhavola|date=iyul 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> Mumbay aeroportini boshqarish boʻyicha tenderda gʻolib chiqdi. Ushbu vazifani bajarish uchun konsorsium (74%) va Hindiston aeroportlar boshqarmasi (26%) oʻrtasida qoʻshma korxona boʻlgan Mumbay International Airport Private Limited (MIAL) tashkil etildi<ref>{{cite web |url=http://www.gvk.com/ourbusiness/airports/csiamumbai.aspx |title=GVK website, CSIA |publisher=gvk.com |access-date=19 January 2012 |arxivsana=2012-09-06 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20120906000533/http://www.gvk.com/ourbusiness/airports/csiamumbai.aspx }}</ref>. Oʻshandan beri MIAL CSMIAda estetika, dizayn va yoʻlovchilar uchun qulayliklarda bir qancha yaxshilanishlarni amalga oshirdi, shu jumladan 1A va 1B ichki terminallari, 2B va 2C xalqaro terminallari taʼmirlandi, yangi ichki terminal 1C va yangi terminal T2 ochilishi. MIAL shuningdek, yangi taksi yoʻllari, perronlarni ishga tushirish va ikkala uchish-qoʻnish yoʻlagini rekonstruksiya qilish kabi havo tomonini yaxshilash loyihalarini ham amalga oshirdi<ref name="APAO">{{cite web |date=24 June 2012 |title=Mumbai International Airport Limited – MIAL |url=http://www.apaoindia.com/?page_id=164 |access-date=4 May 2016 |publisher=Association of Private Airport Operators}}</ref>. 2008-yil fevral oyida MIAL havo transporti IT mutaxassisi SITA bilan shartnoma tuzdi, buning natijasida CSIA Hindistonda umumiy foydalanishdagi oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish kiosklari va CUTE (Common Use Terminal Equipment) roʻyxatdan oʻtish tizimlarini joriy qilgan birinchi aeroport boʻldi<ref>{{cite web|url=http://csia.in/Sita-Mial.asp |title=CSIA.in |publisher=CSIA.in |date=8 February 2008 |access-date=24 August 2010 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20090622054352/http://www.csia.in/Sita-Mial.asp |archive-date=22 June 2009 }}</ref>. 2021-yil fevral oyida Adani Group oʻzining shoʻba korxonasi orqali Adani Enterprises GVK va Bidvestning MIALdagi ulushlarini sotib oldi va unga korxonaning 74% nazorat paketini berdi<ref>{{Cite news|last=Thomas|first=Tanya|date=1 September 2020|title=Adani to acquire Mumbai airport|url=https://www.livemint.com/companies/news/adani-to-acquire-mumbai-airport-11598920714672.html|access-date=1 September 2020|work=Livemint|language=en}}</ref><ref>{{Cite news|last=Gandhi|first=Forum|title=Adani takes over MIAL, Navi Mumbai airports after a 2-year tussle with GVK|url=https://www.thehindubusinessline.com/companies/gvk-in-deal-with-adani-group-for-mumbai-international-airport/article32484211.ece|access-date=1 September 2020|work=@businessline|language=en}}</ref>. ==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar== === Yoʻlovchi tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> |{{nowrap|[[Air Arabia]]}} | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> |{{nowrap|[[Air Canada]]}} | '''Mavsumiy:''' [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Toronto Pirson xalqaro aeroporti|Toronto-Pirson]]<ref>{{cite web|url=https://www.businesstravelnewseurope.com/Air-Travel/Air-Canada-resumes-London-Mumbai-services|title=Air Canada resumes London-Mumbai services|publisher=Business News Europe|date=31 October 2023|accessdate=14 December 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Air France]]}} | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]]<ref name=Travelopen>{{cite web|url=https://www.businesstoday.in/coronavirus/story/india-reopens-gates-to-tourists-from-99-countries-as-covid-19-cases-decline-312244-2021-11-15|title=India reopens gates to tourists from 99 countries as COVID-19 cases decline|date=15 November 2021 |access-date=15 November 2021}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Air India]]}} | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Sri Guru Ram Das Ji xalqaro aeroporti|Amritsar]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1657705332058243072|title=Air India to start daily flights between Amritsar and Mumbai with effect from May 20|work=JetArena|accessdate=14 May 2023}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Roja Bhoj aeroporti|Bhopal]], [[Bhuj aeroporti|Bhuj]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1742851269004611968|title=Air India to launch Mumbai-Bhuj flights from March 1|work=JetArena|accessdate=4 January 2024}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa-Mopa]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/air-india-to-commence-mumbai-goa-mopa-service-in-dec-2023-1235993|title=Air India to commence Mumbai-Goa Mopa service in Dec-2023|work=CAPA|accessdate=23 November 2023}}</ref>, [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Devi Ahilyabay Hulkar aeroporti|Indaur]], [[Jaypur xalqaro aeroporti|Jaypur]], [[Jamnagar aeroporti|Jamnagar]], [[Jidda aeroporti|Jidda]], [[Jodhpur aeroporti|Jodhpur]], [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]], [[Koimbatur xalqaro aeroporti|Koimbatur]]<ref>{{cite news|author1=Shah, Shahrukh|title=Air India Set to Start Mumbai-Coimbatore-Mumbai Flight Service From May 3, Check Details|url=https://www.msn.com/en-in/autos/news/air-india-set-to-start-mumbai-coimbatore-mumbai-flight-service-from-may-3-check-details/ar-AA1azK7o|work=News18|date=1 May 2023|access-date=3 May 2023|language=en}}</ref>, [[Kojikode xalqaro aeroporti|Kojikode]] , [[Kochin xalqaro aeroporti|Kochi]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Chaudhari Charan Singh xalqaro aeroporti|Lakhnau]], [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Mangalor xalqaro aeroporti|Mangalor]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Melburn aeroporti|Melburn]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231101-aidec23bommel|title=AIR INDIA SCHEDULES MUMBAI – MELBOURNE LAUNCH IN DEC 2023|work=Aeroroutes|accessdate=1 November 2023}}</ref>, [[Dr. Bobosohib Ambedkar xalqaro aeroporti|Nagpur]], {{Flagicon|USA}}Nyuark, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite news|author1=Joshi, Gaurav|url=https://simpleflying.com/air-india-resumes-mumbai-jfk-flight/|title=Air India Resumes Mumbai-JFK Flight After Four Years|work=Simple Flying|date=14 February 2023|access-date=14 February 2023|language=en}}</ref>, [[Puna aeroporti|Puna]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1636423621663965189|title=Air India to start Mumbai to Pune service with effect from 26 March|work=JetArena|accessdate=16 March 2023}}</ref>, [[Jay Prakash Narayan aeroporti|Patna]], [[Rajkot xalqaro aeroporti|Rajkot]]<ref name="Rajkot Flights shift">{{cite news|last=Mondal|first=Anish|title=Gujarat: Rajkot International Airport starts functioning, IndiGo to operate all its services from here – Details inside|url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation-gujarat-rajkot-international-airport-starts-functioning-indigo-to-operate-all-its-services-from-here-details-inside-3238365/|work=The Financial Express|date=10 September 2023|access-date=10 September 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Tiruvanantapuram xalqaro aeroporti|Tiruvanantapuram]], [[Maharana Pratap aeroporti|Udaypur]], [[Vadodara aeroporti|Vadodara]], [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], [[Visakapatnam aeroporti|Visakapatnam]]<ref>{{cite web|url=https://www.airindia.in/time-table.htm|title=Air India nmSchedule|access-date=1 December 2021}}</ref>[[Chennay xalqaro aeroporti|Chennay]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite news|last=Velani|first=Bhavya|title=Air India to Restart the New Flights to Maldives|url=https://aviationa2z.com/index.php/2023/08/31/air-india-to-restart-flights-to-maldives/|work=Aviation A2Z|date=31 August 2023|access-date=2 September 2023|language=en}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Air India Express]]}} | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref name="AIX2024">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ix2q24int|title=Air India Express 2Q24 Middle East Network Additions|publisher=AeroRoutes|date=15 April 2024|accessdate=15 April 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Biju Patnaik aeroporti|Bxubaneshvar]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref>{{cite news|title=Air India Express launches daily direct flights from Mumbai and Hyderabad to Dammam|url=https://www.hindudayashankar.com/news/air-india-express-launches-daily-direct-flights-from-mumbai-and-hyderabad-to-dammam/amp|website=Hindu Dayashankar|date=14 December 2023|access-date=14 December 2023}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|url=https://flights.airindiaexpress.com/en/sitemap/city-to-city-flights/page-1?_gl=1*1qdj2nr*_ga*MjE0MzIzNTQ5LjE3MDY3MTQ4NzU.*_ga_KJWBC0BP9P*MTcwNjcxNDg3NS4xLjEuMTcwNjcxNTA0NC40NS4wLjA.*_ga_GMMG1HYTVG*MTcwNjcxNDg3NS4xLjEuMTcwNjcxNTA0NC40NS4wLjA.&_ga=2.187557611.2100669927.1706714877-214323549.1706714875|title=Air India Express Sitemap|website=Air India Express|accessdate=9 April 2024}}</ref>, [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]], [[Jaypur xalqaro aeroporti|Jaypur]], [[Chaudhari Charan Singh xalqaro aeroporti|Lakhnau]], [[Maduray aeroporti|Maduray]]<ref>{{cite web|url=https://flights.airindiaexpress.com/en/sitemap/city-to-city-flights/page-1?_gl=1*1qdj2nr*_ga*MjE0MzIzNTQ5LjE3MDY3MTQ4NzU.*_ga_KJWBC0BP9P*MTcwNjcxNDg3NS4xLjEuMTcwNjcxNTA0NC40NS4wLjA.*_ga_GMMG1HYTVG*MTcwNjcxNDg3NS4xLjEuMTcwNjcxNTA0NC40NS4wLjA.&_ga=2.187557611.2100669927.1706714877-214323549.1706714875|title=Air India Express Sitemap|website=Air India Express|accessdate=31 January 2024}}</ref>, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref name="AIX2024"/>, [[Birsa Munda aeroporti|Ranchi]], [[Srinagar aeroporti|Srinagar]]<ref>{{cite web|url=https://flights.airindiaexpress.com/en/sitemap/city-to-city-flights/page-1?_gl=1*1qdj2nr*_ga*MjE0MzIzNTQ5LjE3MDY3MTQ4NzU.*_ga_KJWBC0BP9P*MTcwNjcxNDg3NS4xLjEuMTcwNjcxNTA0NC40NS4wLjA.*_ga_GMMG1HYTVG*MTcwNjcxNDg3NS4xLjEuMTcwNjcxNTA0NC40NS4wLjA.&_ga=2.187557611.2100669927.1706714877-214323549.1706714875|title= Air India Express Sitemap|website=Air India Express|accessdate=31 January 2024}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> |{{nowrap|[[Air Mauritius]]}} | {{Flagicon|Mauritius}}Mavrikiy <!-- --> |{{nowrap|[[Air Peace]]}} | {{Flagicon|Nigeria}}Lagos<ref>{{cite web|title=AIR PEACE ADDS INDIA SERVICE IN NS23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230213-p4bom|work=Aeroroutes|accessdate=13 February 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Air Seychelles]]}} | {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref name=Travelopen/> <!-- --> |{{nowrap|[[Air Tanzania]]}} | [[Julius Nyerere xalqaro aeroporti|Dorussalom]]<ref>{{cite news |last1=Otieno |first1=Bonface |title=Air Tanzania ups stake for East African skies {{!}} Business Daily |url=https://www.businessdailyafrica.com/bd/corporate/shipping-logistics/air-tanzania-ups-stake-for-east-african-skies-3627352?view=htmlamp |access-date=16 February 2022 |work=Business Daily Africa |date=22 November 2021}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Akasa Air]]}}<ref>{{cite web|title=Akasa Air Flight Network|url=https://www.akasaair.com/fly-with-akasa/flight-schedule|website=Akasa Air|access-date=6 April 2024}}</ref> | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Ayodhya aeroporti|Ayodhya]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|title=Akasa Air to start International Flights on March 28|url=https://www.livemint.com/companies/news/akasa-air-to-start-international-operations-on-march-28-first-flight-to-connect-mumbai-with-doha-11708081579682.html|website=Mint|access-date=17 February 2024}}</ref>, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa-Mopa]], [[Guvalyor aeroporti|Guvalyor]]<ref>{{cite web|url=https://geotvnews.com/took-another-flight-to-mumbai-mumbai-gets-another-flight-weekly-flight-from-gwalior-to-mumbai-to-start-from-february-27-gwalior-news-geo-tv-news|title=Took another flight to Mumbai Mumbai gets another flight: Weekly flight from Gwalior to Mumbai to start from February 27|work=Geo TV News|accessdate=24 February 2024|arxivsana=2024-02-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240224075611/https://geotvnews.com/took-another-flight-to-mumbai-mumbai-gets-another-flight-weekly-flight-from-gwalior-to-mumbai-to-start-from-february-27-gwalior-news-geo-tv-news/}}</ref>, [[Lokpriya Gopinath Bordoloy xalqaro aeroporti|Guvahati]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]]<ref>{{cite web|title=Akasa Air Flight Network|url=https://www.akasaair.com/fly-with-akasa/our-network|website=Akasa Air|access-date=2 May 2023}}</ref>, [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]]<ref>{{Cite web |title=Akasa Air |url=https://www.laranews.net/akasa-air-launches-three-new-routes/#:~:text=Indian%20low%2Dfare%20carrier%2C%20Akasa,Pune%20to%20Dehli%20and%20Goa. |access-date=18 July 2023 |website=Lara News |date=10 July 2023 |language=en-US}}</ref>, [[Kochin xalqaro aeroporti|Kochi]], [[Chaudhari Charan Singh xalqaro aeroporti|Lakhnau]], [[Prajagraj aeroporti|Prajagraj]]<ref>{{cite news|title=Akasa Air to begin operations from Prayagraj on May 1|url=https://www.hindustantimes.com/cities/others/akasa-air-to-begin-operations-from-prayagraj-on-may-1-101712317299867.html|work=Hindustan Times|date=5 April 2024|access-date=6 April 2024|language=en}}</ref>, [[Srinagar aeroporti|Srinagar]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/AviationAll_/status/1753298747415740419|title=Akasa Air to start Mumbai to Srinagar flights from March 1|work=AviationAll|accessdate=2 February 2024}}</ref>, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]] <!-- --> |{{nowrap|[[Alliance Air]]}} | [[Bhuj aeroporti|Bhuj]], [[Diu aeroporti|Diu]], [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]]<ref name="AI">{{cite web|url=https://www.airindia.in/time-table.htm|title=Air India and Alliance Air schedule list|access-date=14 November 2021|publisher=airin todia.in}}</ref>, [[Devi Ahilyabay Hulkar aeroporti|Indaur]]<ref>{{cite web|url=https://bookme.allianceair.in/search-schedule|title=Alliance Air Indore Flights|website=Alliance Air}}</ref>, [[Keshod aeroporti|Keshod]]<ref>{{cite tweet|author=Network Thoughts|user=networkthoughts|number=1499667141410246658|title= Keshod airport to be operational from March 12, 2022||language=en|date=4 March 2022|access-date=4 March 2022}}</ref>, [[Sindhudurg aeroporti|Sindhudurg]]<ref>{{cite web|url=http://www.airindia.in/where-we-fly.htm|title=Alliance Air Schedule|access-date=23 March 2021}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[All Nippon Airways]]}} | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio-Narita]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> |[[Azerbaijan Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221004-j2nw22bom|title=AZERBAIJAN AIRLINES ADDS MUMBAI SERVICE FROM NOV 2022|publisher=AeroRoutes|date=4 October 2022|accessdate=4 October 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Batik Air Malaysia]]}} | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]]<ref name="aeroroutes1">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220609-od3q22in|title=Batik Air Malaysia 3Q22 India Network Restorations|website=AeroRoutes}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[British Airways]]}} | [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]] <!-- --> |{{nowrap|[[Cathay Pacific]]}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web|url=https://simpleflying.com/cathay-pacific-to-restart-flights-between-hong-kong-india-in-may/|title=Cathay Pacific to restart flights between Hong Kong and India in May|website=simpleflying.com|date=24 April 2022 |access-date=25 April 2022}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Egyptair]]}} | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230112-msbom|title=EgyptAir Mumbai service increase in NS23|publisher=Aeroroutes|date=12 January 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[El Al]]}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240112-lynw24in|title=El Al Tentatively Plans India Service Resumption in 4Q24|website=Aeroroutes|access-date=12 January 2024}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Emirates]]}} | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!-- --> |{{nowrap|[[Ethiopian Airlines]]}} | Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}})<ref name=Travelopen/> <!-- --> |{{nowrap|[[Etihad Airways]]}} | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> |{{nowrap|[[FlyArystan]]}} | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web|title=Flights from Almaty to Mumbai|url=https://booking.flyarystan.com/ibe/availability?tripType=ROUND_TRIP&depPort=ALA&arrPort=BOM&departureDate=04.01.2024&returnDate=11.01.2024&adult=1&child=0&infant=0&currency=KZT&lang=en|work=[[FlyArystan]]|access-date=21 November 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Fly Baghdad]]}} | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]] (ikkalasi ham toʻxtatilgan)<ref>{{cite news |last1=Mahmoud |first1=Sinan |title=Fly Baghdad grounds planes as Iraqi government orders inquiry into US sanctions |url=https://www.thenationalnews.com/mena/iraq/2024/01/25/fly-baghdad-flights-tickets-refund/ |access-date=26 January 2024 |work=The National |date=25 January 2024 |language=en}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[flydubai]]}} | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]] <!-- --> | [[flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{Cite web|url=https://www.flynas.com/en/route-map|title=flynas Route Map|qaralgan sana=2024-04-21|arxivsana=2023-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230528180734/https://www.flynas.com/en/route-map}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Jidda aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web|title=FLYNAS ADDS JEDDAH – MUMBAI SERVICE FROM JAN 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231205-xyjan24bom|website=Aeroroutes|date=5 December 2023|access-date=6 December 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Gulf Air]]}} |[[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> |{{nowrap|[[IndiGo]]}} | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Agra aeroporti|Agra]]<ref>{{cite web|url=https://www.amarujala.com/uttar-pradesh/agra/agra-to-mumbai-flight-from-29-march-2021-latest-news|title=IndiGo to start flying between Mumbai-Agra-Mumbai|work=Amar Ujala|access-date=12 March 2021}}</ref>, [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Sri Guru Ram Das Ji xalqaro aeroporti|Amritsar]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Avrangobod aeroporti|Avrangobod]], [[Ayodhya aeroporti|Ayodhya]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1738191649522745724|title=IndiGo to launch Mumbai-Ayodhya flights from January 15|work=JetArena|accessdate=22 December 2023}}</ref>, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220711-6eaug22bah|title=INDIGO ADDS MUMBAI – BAHRAIN ROUTE FROM AUGUST 2022|publisher=Aeroroutes|access-date=11 July 2022}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref name="Thailand">{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=IndiGo Restoring India-Thailand Links |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297722/indigo-restoring-india-thailand-links/ |website=Routesonline |access-date=15 March 2022}}</ref>, [[Bareilly aeroport|Bareilly]]<ref>{{cite web|url=https://www.businesstoday.in/sectors/aviation/indigo-to-begin-bareilly-to-mumbai-bengaluru-flights-from-april-29/story/432989.html|title=IndiGo to begin Bareilly to Mumbai, Bangalore flights from April 29|work=Business Today|date=4 March 2021 |access-date=4 March 2021}}</ref>, [[Roja Bhoj aeroporti|Bhopal]], [[Biju Patnaik aeroporti|Bxubaneshvar]], [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220912-6enw22bg|title=INDIGO PLANS BANGLADESH SERVICE EXPANSION FROM LATE-OCT 2022|work=Aeroroutes|accessdate=12 September 2022}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Dehradun aeroporti|Dehradun]], [[Dibrugarh aeroporti|Dibrugarh]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Qozi Nazrul Islom aeroporti|Durgapur]]<ref>{{cite web|title=IndiGo to commence Mumbai-Durgapur service in Jul-2023|url=https://centreforaviation.com/news/indigo-to-commence-mumbai-durgapur-service-in-jul-2023-1210245|work=CAPA|access-date=26 June 2023}}</ref>, [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa-Mopa]]<ref name="The New Indian Express">{{cite news|title=Goa's 2nd international airport starts operations, first flight lands from Hyderabad|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2023/Jan/05/goas-2nd-international-airport-starts-operations-firstflight-landsfrom-hyderabad-2534958.html|work=The New Indian Express|date=5 January 2023|access-date=5 January 2023|language=en}}</ref>, [[Gorakhpur aeroporti|Gorakhpur]], [[Lokpriya Gopinath Bordoloy xalqaro aeroporti|Guvahati]], [[Guvalyor aeroporti|Guvalyor]]<ref name="IndiGo domestic expansion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221110-6enw22in|title=INDIGO NW22 DOMESTIC NETWORK ADDITIONS – 09NOV22|work=Aeroroutes|accessdate=10 November 2022}}</ref>, [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Hubli aeroporti|Hubli]], [[Imphal aeroporti|Imphal]], [[Devi Ahilyabay Hulkar aeroporti|Indaur]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite news|author1=Joshi, Gaurav|title=IndiGo Launches Direct Mumbai-Istanbul Flights|url=https://simpleflying.com/indigo-mumbai-istanbul-flights/|work=Simple Flying|date=12 October 2022|access-date=12 October 2022|language=en}}</ref>, [[Itanagar aeroporti|Itanagar]]<ref>{{cite news|title=Civil Aviation Minister Jyotiraditya Scindia flags off first flight from Itanagar's Donyi Polo Airport|url=https://m.economictimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/civil-aviation-minister-jyotiraditya-scindia-flags-off-first-flight-from-itanagars-donyi-polo-airport/articleshow/95823390.cms|work=The Economic Times|date=28 November 2022|access-date=28 November 2022|language=en}}</ref>, [[Jabalpur aeroporti|Jabalpur]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230703-6eaug23cgk|title=INDIGO ADDS JAKARTA SERVICE FROM AUGUST 2023|work=Aeroroutes|accessdate=3 July 2023}}</ref>, [[Jammu aeroporti|Jammu]], [[Jaypur xalqaro aeroporti|Jaypur]], [[Jaysalmer aeroporti|Jaysalmer]]<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Joy|title=IndiGo announces connectivity to Jaisalmer|url=https://m.timesofindia.com/business/india-business/indigo-announces-connectivity-to-jaisalmer/articleshow/102917084.cms|work=The Times of India|date=21 August 2023|access-date=22 August 2023|language=en}}</ref>, [[Jidda aeroporti|Jidda]], [[Jodhpur aeroporti|Jodhpur]], [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]], [[Kannur xalqaro aeroporti|Kannur]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/indigo-to-resume-mumbai-kannur-service-from-jul-2023-1207653|title=IndiGo to resume Mumbai-Kannur service from Jul-2023|work=CAPA|accessdate=15 June 2023}}</ref>, [[Kanpur aeroporti|Kanpur]]<ref>{{cite news|title= IndiGo to start flights connecting Kanpur from October 31 |url= https://www.business-standard.com/article/current-affairs/indigo-to-start-flights-connecting-kanpur-from-october-31-121092900902_1.html|newspaper=Business Standard India|date= 29 September 2021|access-date=29 September 2021|last1=PTI}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, [[Koimbatur xalqaro aeroporti|Koimbatur]], [[Kojikode xalqaro aeroporti|Kojikode]], [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref>{{cite news|url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/indigo-launches-direct-mumbai-colombo-flights-to-enhances-connectivity/|title=IndiGo Launches Direct Mumbai-Colombo Flights to Enhances Connectivity|access-date=2024-04-21|archive-date=2025-08-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20250830013248/https://www.travelandtourworld.com/news/article/indigo-launches-direct-mumbai-colombo-flights-to-enhances-connectivity/|url-status=dead}}</ref>, [[Kochin xalqaro aeroporti|Kochi]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Chaudhari Charan Singh xalqaro aeroporti|Lakhnau]], [[Kushok Bakula Rimpochi aeroporti|Leh]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230307-6edom|title=INDIGO 1H23 DOMESTIC ROUTES ADDITION SUMMARY – 05MAR23|work=Aeroroutes|accessdate=7 March 2023}}</ref>, [[Maduray aeroporti|Maduray]], [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[Mangalor xalqaro aeroporti|Mangalor]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Dr. Bobosohib Ambedkar xalqaro aeroporti|Nagpur]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230628-6eaug23nbo|title=INDIGO SCHEDULES NAIROBI AUGUST 2023 LAUNCH|work=Aeroroutes|accessdate=29 June 2023}}</ref>, [[Jay Prakash Narayan aeroporti|Patna]], [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="Thailand"/>, [[Vir Savarkar xalqaro aeroporti|Port Bler]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230817-6e2h23in|title=INDIGO 2H23 DOMESTIC NETWORK ADDITIONS|work=Aeroroutes|accessdate=17 August 2023}}</ref>, [[Prajagraj aeroporti|Prajagraj]], [[Rajkot xalqaro aeroporti|Rajkot]]<ref name="Rajkot Flights shift"/>, [[Birsa Munda aeroporti|Ranchi]], [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]]<ref>{{cite news|author1=Joshi, Gaurav|title=UAE Expansion: IndiGo Starts New Direct Mumbai-Ras Al Khaimah Flights|url=https://simpleflying.com/indigo-mumbai-ras-al-khaimah-flights/|work=Simple Flying|date=23 September 2022|access-date=24 September 2022|language=en}}</ref>, [[Svami Vivekananda aeroporti|Raypur]], [[Silchar aeroporti|Silchar]]<ref name="JetArena">{{cite news|title=Effective 2 March, IndiGo will connect Mumbai with Silchar|url=https://mobile.twitter.com/ArenaJet/status/1628036725804257280|work=JetArena|date=21 February 2023|access-date=22 February 2023|language=en}}</ref>, [[Bagdogra aeroporti|Siliguri]], [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/indigo-to-resume-mumbai-singapore-service-from-mar-2023-1186961|title=IndiGo to resume Mumbai-Singapore service from Mar-2023|work=CAPA|accessdate=22 February 2023}}</ref>, [[Srinagar aeroporti|Srinagar]], [[Tiruvanantapuram xalqaro aeroporti|Tiruvanantapuram]], [[Tiruchirappalli xalqaro aeroporti|Tiruchirappalli]]<ref>{{cite news|last=Ganesan|first=S.|title=IndiGo to operate daily service on Mumbai-Tiruchi-Mumbai sector from November 4|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Tiruchirapalli/indigo-to-operate-daily-service-on-mumbai-tiruchi-mumbai-sector-from-november-4/article67403989.ece|work=The Hindu|date=10 October 2023|access-date=11 October 2023|language=en}}</ref>, [[Maharana Pratap aeroporti|Udaypur]], [[Vadodara aeroporti|Vadodara]], [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], [[Visakapatnam aeroporti|Visakapatnam]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], [[Chandigarh aeroporti|Chandigarh]], [[Chennay xalqaro aeroporti|Chennay]] <!-- --> |{{nowrap|[[Iran Air]]}} | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron-Imom Xumayniy]] <!-- --> |{{nowrap|[[Iraqi Airways]]}} | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]] <!-- --> |{{nowrap|[[Jazeera Airways]]}} | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> |{{nowrap|[[Kenya Airways]]}} | [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]] <!-- --> |{{nowrap|[[KLM]]}} | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> |{{nowrap|[[Kuwait Airways]]}} | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> |{{nowrap|[[LOT Polish Airlines]]}} | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava-Shopen]]<ref>{{cite news |last1=Bobon |first1=Gabriel |title=Rută nouă: Varșovia - Mumbai cu LOT Polish Airlines din mai 2022 |url=https://boardingpass.ro/ruta-noua-varsovia-mumbai-cu-lot-polish-airlines-din-mai-2022/ |access-date=3 April 2022 |work=BoardingPass.ro |date=24 March 2022 |language=ro-RO}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Lufthansa]]}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{Cite web |title=Flight from Mumbai to Munich from 46,652 ₹ |url=https://www.lufthansa.com/xx/en/flights/flight-mumbai-munich |access-date=17 September 2022 |website=Lufthansa}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Malaysia Airlines]]}} | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]]<ref>{{cite web|title=Malaysia Airlines - Flights|url=https://fly.malaysiaairlines.com/plnext/MASAirways/Override.action#/FPOW|website=Malaysia Airlines}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Nepal Airlines]]}} | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref>{{cite news |last1=Srinet |first1=Amulya Raj |title=Nepal Airlines Corporation to start Mumbai-Kathmandu flight from March 27 |url=https://zeenews.india.com/aviation/nepal-airlines-corporation-to-start-mumbai-kathmandu-flight-from-march-27-2447786.html |access-date=3 April 2022 |work=Zee News |date=25 March 2022 |language=en}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Oman Air]]}} | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> |{{nowrap|[[Qatar Airways]]}} | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> |{{nowrap|[[Saudia]]}} | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Jidda aeroporti|Jidda]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]] <!-- --> |{{nowrap|[[Singapore Airlines]]}} | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> |{{nowrap|[[SpiceJet]]}}<ref name="SpiceJet Flight Schedule">{{cite web|url= https://corporate.spicejet.com/schedules.aspx |title=SpiceJet Flight Schedule|publisher=Official Website of SpiceJet|access-date=5 February 2024}}</ref> | [[Ayodhya aeroporti|Ayodhya]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/AviationAll_/status/1746082347051782551|title=SpiceJet to launch Mumbai-Ayodhya flights from 2 February|work=AviationAll|accessdate=13 January 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="SpiceJet Mumbai resumptions">{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/spicejet-to-resume-services-from-bangalore-to-mumbai-and-patna-from-sep-2023-1218180|title=SpiceJet to resume services from Bangalore to Mumbai and Patna from Sep-2023|work=CAPA|accessdate=14 August 2023}}</ref>, [[Bhavnagar Airport|Bhavnagar]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-sgnw23bombkk|title=SPICEJET RESUMES MUMBAI – BANGKOK SERVICE FROM LATE-OCT 2023|work=Aeroroutes|accessdate=25 September 2023}}</ref>, [[Darbhanga aeroporti|Darbhanga]]<ref name="auto">{{cite news |last1=Ojha |first1=Sangeeta |title=SpiceJet starts booking for flights for Delhi, Mumbai, Bengaluru from Darbhanga |url=https://www.livemint.com/news/india/spicejet-starts-bookings-for-daily-flights-for-delhi-mumbai-bengaluru-from-darbhanga-11600667152183.html |access-date=3 April 2022 |work=Mint |date=21 September 2020 |language=en}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Qozi Nazrul Islom aeroporti|Durgapur]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa-Mopa]]<ref name="SpiceJet Flight Schedule"/>, [[Gorakhpur aeroporti|Gorakhpur]], [[Lokpriya Gopinath Bordoloy xalqaro aeroporti|Guvahati]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Jabalpur aeroporti|Jabalpur]]<ref name="SpiceJet Flight Schedule"/>, [[Jidda aeroporti|Jidda]]<ref name="moneycontrol1">{{cite web|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/spicejet-adding-new-flights-in-phases-from-april-26-to-strengthen-international-domestic-networks-8371741.html/amp |title=SpiceJet to add new flights from April 26 on domestic, international routes |publisher=Moneycontrol.com |date=18 April 2022 |accessdate=28 May 2022}}</ref>, [[Kandla aeroporti|Kandla]], [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]], [[Kochin xalqaro aeroporti|Kochi]], [[Jay Prakash Narayan aeroporti|Patna]], [[Vir Savarkar xalqaro aeroporti|Port Bler]], [[Bagdogra aeroporti|Siliguri]], [[Tirupati aeroporti|Tirupati]], [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/spicejet-to-resume-mumbai-varanasi-service-from-sep-2023-1221518 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA }}</ref>, [[Chennay xalqaro aeroporti|Chennay]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="moneycontrol1"/>, [[Jaysalmer aeroporti|Jaysalmer]], [[Kushok Bakula Rimpochi aeroporti|Leh]], [[Srinagar aeroporti|Srinagar]], [[Maharana Pratap aeroporti|Udaypur]] <!-- --> |{{nowrap|[[SriLankan Airlines]]}}| [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]] <!-- --> |{{nowrap|[[Star Air]]}} | [[Belgaum aeroporti|Belgaum]], [[Kolhapur Airport|Kolhapur]]<ref>{{cite news|title=Minister of Civil Aviation, Shri Jyotiraditya Scindia inaugurates direct flights between Kolhapur and Mumbai|url=https://orissadiary.com/amp-capital-establishes-energy-transmission-platform-in-india-with-sterlite-power/|work=Orissa Diary|date=4 October 2022|access-date=4 October 2022|language=en}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Swiss International Air Lines]]}} | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name=Travelopen/> <!-- --> |{{nowrap|[[Thai Airways International]]}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref>{{cite news|url=https://scandasia.com/thai-airways-to-resume-international-services-to-36-destinations-including-denmark-and-sweden/|title=Thai Airways to resume international services to 36 destinations including Denmark and Sweden|newspaper=Scandasia |date=15 October 2021 |access-date=15 October 2021|last1=Møller |first1=Gregers }}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Thai Lion Air]]}} | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok-Don Mueang <!-- --> |{{nowrap|[[Turkish Airlines]]}} | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> |{{nowrap|[[Uganda Airlines]]}} |{{Flagicon|Uganda}}Entebbe<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-uroct23|title=UGANDA AIRLINES SCHEDULES LAGOS / MUMBAI OCT 2023 LAUNCH|work=Aeroroutes|accessdate=12 September 2023}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Uzbekistan Airways]]}} | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240123-hyns24bom|title=Uzbekistan Airways Resumes Mumbai Service from April 2024|website=Aeroroutes|accessdate=24 January 2024}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[VietJet Air]]}} |[[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Vietnam}}Da Nang, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]<ref>{{cite news|title=Travel India to Vietnam for just Rs 9! Vietjet announces super-saver air tickets on THESE routes|url=https://zeenews.india.com/aviation/travel-india-to-vietnam-for-just-rs-9-vietjet-announces-super-saver-air-tickets-on-these-routes-2501127.html/amp|work=Zee News|date=24 August 2022|access-date=9 September 2022|language=en}}</ref> <!-- --> |{{nowrap|[[Vietnam Airlines]]}} | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref name="Vietnam Airlines Mumbai">{{cite web|title=Vietnam Airlines Adds Mumbai from May 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230321-vnin|work=Aeroroutes|accessdate=21 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref name="Vietnam Airlines Mumbai"/> <!-- --> |{{nowrap|[[Virgin Atlantic]]}} | [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]] <!-- --> |{{nowrap|[[Vistara]]}} | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news|author1=Pickett, Riley|title=Vistara Begins Nonstop Flights From Mumbai To Abu Dhabi|url=https://simpleflying.com/vistara-begins-mumbai-abu-dhabi-flights/|work=Simple Flying|date=1 October 2022|access-date=2 October 2022|language=en}}</ref>, [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Sri Guru Ram Das Ji xalqaro aeroporti|Amritsar]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/vistara-to-commence-mumbai-amritsar-service-in-nov-2023-1228423|title=Vistara to commence Mumbai-Amritsar service in Nov-2023|work=CAPA|accessdate=12 October 2023}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref>{{cite news |author1= Devansh Mehta|title=Vistara To Start Bangkok-Mumbai Flights In August|url=https://simpleflying.com/vistara-to-start-bangkok-mumbai-flights-in-august/|access-date= 12 July 2022 |work=Simple Flying |date= 10 July 2022 |language=en}}</ref>, [[Biju Patnaik aeroporti|Bxubaneshvar]], [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite news |title=Indian airliner Vistara to launch Dhaka-Mumbai flights from Nov 15 |url=https://www.thedailystar.net/life-living/travel/news/indian-airliner-vistara-launch-dhaka-mumbai-flights-nov-15-3149346 |access-date=25 October 2022 |work=The Daily Star |date=22 October 2022}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref>{{cite news|title=Vistara commences services to Dammam|url=https://www.zawya.com/en/press-release/companies-news/vistara-commences-services-to-dammam-sciq9933|work=[[Zawya]]|date=2 March 2023|access-date=2 March 2023|language=en}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Dehradun aeroporti|Dehradun]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Joy|title=Vistara announces flights between Mumbai and Doha|url=https://m.timesofindia.com/business/india-business/vistara-announces-flights-between-mumbai-and-doha/articleshow/105634295.cms|work=The Times of India|date=30 November 2023|access-date=1 December 2023|language=en}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite news|last=Velani|first=Bhavya|title=Vistara Launches New Mumbai to Frankfurt Flights with 787|url=https://aviationa2z.com/index.php/2023/09/23/vistara-launches-mumbai-to-frankfurt-787-flights/|work=Aviation A2Z|date=23 September 2023|access-date=23 September 2023|language=en}}</ref>, [[Dabolim aeroporti|Goa-Dabolim]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa-Mopa]]<ref>{{cite news|author1=Joshi, Gaurav|title=Vistara Begins Services To Goa's New Airport|url=https://simpleflying.com/vistara-begins-services-to-goas-new-airport/|work=Simple Flying|date=14 February 2023|access-date=14 February 2023|language=en}}</ref>, [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Jaypur xalqaro aeroporti|Jaypur]]<ref>{{cite web|title=Vistara to fly twice daily direct Mumbai- Jaipur from 30 Sept|url=https://www.traveldailymedia.com/vistara-to-fly-twice-daily-direct-mumbai-jaipur-from-30-sept/|website=www.traveldailymedia.com|date=5 September 2022 |access-date=8 September 2022}}</ref>, [[Jidda aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite news |author1=John Benny |title=India's Vistara to launch Jeddah flights from August 2 |url=https://gulfnews.com/business/aviation/indias-vistara-to-launch-jeddah-flights-from-august-2-1.88306207 |access-date=2 June 2022 |work=Gulf News |date=12 October 2022 |language=en}}</ref>, [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]], {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref>{{cite web|title=Vistara to launch Mumbai-Kathmandu flights from Nov 15|url=https://www.airvistara.com/in/en/flights-to-kathmandu|website=www.airvistara.com|access-date=5 June 2021}}</ref>, [[Koimbatur xalqaro aeroporti|Koimbatur]]<ref>{{cite news |last1=PTI |title=Vistara to start flights from Coimbatore to Delhi, Mumbai, Bengaluru from May 20 |url=https://www.thehindubusinessline.com/news/national/vistara-to-start-flights-from-coimbatore-to-delhi-mumbai-bengaluru-from-may-20/article65320541.ece |access-date=15 April 2022 |work=Business Line |date=14 April 2022 |language=en}}</ref>, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]]<ref>{{cite news|author1=Joshi, Gaurav|title=Vistara Resumes Flights Between Mumbai And Colombo|url=https://simpleflying.com/vistara-resumes-flights-between-mumbai-and-colombo/|work=Simple Flying|date=2 March 2023|access-date=2 March 2023|language=en}}</ref>, [[Kochin xalqaro aeroporti|Kochi]]<ref>{{cite web|title=Vistara to commence Mumbai-Cochin service in Mar-2023|url=https://centreforaviation.com/news/vistara-to-commence-mumbai-cochin-service-in-mar-2023-1190323|work=CAPA|accessdate=10 March 2023}}</ref>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|title=Vistara to launch daily direct flight services between Mumbai-Muscat from Dec 12|url=https://zeenews.india.com/aviation/vistara-to-launch-daily-direct-flight-services-between-mumbai-muscat-from-this-day-2534239.html|website=www.zeenews.india.com|access-date=12 November 2022}}</ref>, {{Flagicon|Mauritius}}Mavrikiy<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230210-ukmru|title=VISTARA ADDS MAURITIUS SERVICE FROM LATE-MARCH 2023|work=Aeroroutes|accessdate=10 February 2023}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]]<ref>{{cite web|title=Mumbai To Paris Nonstop:Vistara Announces its latest Long-Haul 787 FLight|url=https://simpleflying.com/mumbai-to-paris-vistara-boeing-787-flight/|website=Simple Flying|access-date=10 January 2023}}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Srinagar aeroporti|Srinagar]], [[Tiruvanantapuram xalqaro aeroporti|Tiruvanantapuram]], [[Maharana Pratap aeroporti|Udaypur]], [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]]<ref>{{cite web|title=Vistara Flight Schedule|url=https://www.airvistara.com/lk/en/flightschedule|website=airvistara.com|access-date=27 August 2021|archive-date=8 June 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210608060043/https://www.airvistara.com/lk/en/flightschedule|url-status=dead}}</ref>, [[Chandigarh aeroporti|Chandigarh]], [[Chennay xalqaro aeroporti|Chennay]] <!-- --> |{{nowrap|[[Yemenia]]}} | [[Adan xalqaro aeroporti|Adan]]<ref>{{cite web |url=https://yemenia.com/ |title=Home |website=yemenia.com}}</ref> <!-- --> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[AeroLogic]]| [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] <!-- --> | [[Aerotranscargo]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.atc-md.aero/|website=[[Aerotranscargo]]}}</ref> | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | [[Air Tanzania|Air Tanzania Cargo]] | [[Julius Nyerere xalqaro aeroporti|Dorussalom]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay-Al-Maktum]] <!-- --> | [[Amazon Air]]<ref>{{cite news|author1=Staff writers|title=Amazon Air takes off in India|url=https://www.aboutamazon.in/news/operations/amazon-air-takes-off-in-india|work=[[Amazon (company)|Amazon]]|date=23 January 2023|access-date=18 February 2023|language=en-US}}</ref>|[[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]] <!-- --> | [[Astral Aviation]]<ref>{{cite press release|title=ASTRAL AVIATION AND SPICEXPRESS ENTER INTO A PIONEERING INTERLINE AGREEMENT FOR SEAMLESS CARGO CONNECTIONS ACROSS INDIA, AFRICA AND THE MIDDLE EAST|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=[[Astral Aviation]]|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}</ref>| [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Kobul aeroporti|Kobul]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Aviacon Zitotrans]] | [[Narimanovo aeroporti|Astraxan]], [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]], {{Flagicon|Thailand}}Pattaya <!-- --> | [[Blue Dart Aviation]]<ref name="Blue">{{cite web|url=http://bluedartaviation.com/corporatebg.htm|title=Corporate details, Blue dart Aviation|publisher=bluedartaviation.com|access-date=10 September 2015|archive-date=26 September 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926093635/http://bluedartaviation.com/corporatebg.htm|url-status=dead}}</ref>| [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]]<ref>{{cite web|url=https://www.bluedartaviation.com/corporatebg_net.htm|title=Destinations, Blue Dart Aviation|access-date=30 October 2021|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728223435/https://bluedartaviation.com/|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific|Cathay Cargo]]<ref>{{cite web|url=http://www.cathaypacificcargo.com/ManageYourShipment/CheckFlightSchedule/tabid/117/orig/BKK/dest/BOM/type/A/date/27Feb17/clientdate/2017-02-27/language/en-US/Default.aspx|title=Check Flight Schedule: Cathay Pacific Cargo|access-date=27 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cathaypacificcargo.com/HelpSupport/OfficeLocator/Station/tabid/252/code/BOM/language/en-US/Default.aspx|title=Network|work=Cathay Pacific Cargo|access-date=27 February 2017}}</ref>|[[Schiphol|Amsterdam]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Chennay xalqaro aeroporti|Chennay]] <!-- --> | [[China Airlines|China Airlines Cargo]] | [[Schiphol|Amsterdam]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[CMA CGM Air Cargo]]<ref>Map of scheduled flights on the CMA CGM website https://www.cma-cgm.com/products-services/air-cargo</ref>|[[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]] <!-- --> | [[DHL Aviation]] |[[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] <!-- --> | [[Egyptair|Egyptair Cargo]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[Emirates|Emirates SkyCargo]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay-Al-Maktum]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]] <!-- --> | [[Ethiopian Airlines|Ethiopian Cargo]]<ref>{{cite web|title= Cargo Network|publisher= m.keshav|url=http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/network.aspx|archive-url=https://web.archive.org/web/20140408103155/http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/network.aspx|archive-date= 8 April 2014}}</ref>| Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|China}}Syamen, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] <!-- --> | [[FedEx Express]]| [[Schiphol|Amsterdam]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay-Xalqaro]], [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|Germany}}Hahn, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan-Malpensa]], {{Flagicon|USA}}Memfis, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim-Fiumichino]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio-Narita]] <!-- --> | [[Georgian Airlines]]| [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | [[IndiGo|IndiGo CarGo]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite news|title=IndiGo CarGo starts operations with first freighter Delhi-Mumbai flight|url=https://m.economictimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indigo-cargo-starts-operations-with-first-freighter-delhi-mumbai-flight/articleshow/95538731.cms|work=The Economic Times|date=15 November 2022|access-date=28 November 2022|language=en}}</ref>, [[Qozi Nazrul Islom aeroporti|Durgapur]]<ref>{{cite news|last=Pal|first=Satyen|title=Andal Cargo terminal: কাজি নজরুল ইসলাম বিমানবন্দরে নয়া কার্গো টার্মিনাল, রুটগুলি জেনে নিন|url=https://bangla.hindustantimes.com/bengal/districts/andal-cargo-terminal-know-the-route-31690820403992.html|work=Hindustan Times|date=31 July 2023|access-date=1 August 2023|language=bn|archive-date=2023-08-11|archive-url=https://web.archive.org/web/20230811143712/https://bangla.hindustantimes.com/bengal/districts/andal-cargo-terminal-know-the-route-31690820403992.html|url-status=dead}}</ref>, [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|title=A look at routes where IndiGo has deployed its freighters|url=https://mobile.twitter.com/ArenaJet/status/1646135496588886017|work=JetArena|date=12 April 2023|access-date=12 April 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Kenya Airways|Kenya Airways Cargo]] | [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>[http://193.24.34.250/flightschedule/LHcargo_FlightSchedule.xls Lufthansa Cargo AG flight schedule] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051230043029/http://193.24.34.250/flightschedule/LHcargo_FlightSchedule.xls |date=30 December 2005 }} (9mb file in Excel format) only those destinations with MD-11 service are Lufthansa Cargo destinations</ref>| [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref>{{cite web|url=https://www.freightwaves.com/news/lufthansa-cargo-begins-scheduled-service-to-hanoi|title=Lufthansa Cargo begins scheduled service to Hanoi|publisher=Freight Waves|date=28 November 2022|accessdate=28 November 2022}}</ref> <!-- --> | [[MASkargo]]<ref>{{cite web |url=http://www.maskargo.com/fleet/network |title=MAS Cargo network |publisher=Maskargo.com |date=30 October 2016 |access-date=27 March 2017 |arxivsana=2020-02-20 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200220114854/http://www.maskargo.com/fleet/network }}</ref>| [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur-Xalqaro]] <!-- --> | [[National Airlines (N8)|National Airlines]] | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] <!-- --> | [[Oman Air|Oman Air Cargo]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> | [[Pradhaan Air Express]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] <!-- --> | [[Qatar Airways#Yuk|Qatar Cargo]]<ref>{{cite web|url=http://www.qrcargo.com/qrcg|title=Route Map|access-date=27 February 2017|work=[[Qatar Airways Cargo]]|archive-date=31 January 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170131171136/http://qrcargo.com/qrcg|url-status=dead}} Enlarge the map to see all mentioned destinations</ref>|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], {{Flagicon|China}}Makao <!-- --> | [[ROM Cargo Airlines]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] | [[SalamAir|SalamAir Cargo]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Saudia Cargo]]<ref>{{cite web|url=http://saudiacargo.com/freighterschedule/2017%20Winter%20Freighter%20Schedule%20effective%20(01%20FEB%2017-28%20FEB%2017).pdf|title=2017 Winter Freighter Schedule effective (01 FEB 17 – 28 FEB 17)|work=[[Saudia Cargo]]|access-date=27 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170228075327/http://saudiacargo.com/freighterschedule/2017%20Winter%20Freighter%20Schedule%20effective%20(01%20FEB%2017-28%20FEB%2017).pdf|archive-date=28 February 2017|url-status=dead}}</ref>| [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Jidda aeroporti|Jidda]] <!-- --> | [[SF Airlines]] | {{Flagicon|China}}Changsha, {{Flagicon|China}}Chengdu-Shuangliu <!-- --> | [[Sichuan Airlines|Sichuan Airlines Cargo]] | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]] <!-- --> | [[Silk Way Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | [[Silk Way West Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[Singapore Airlines|Singapore Airlines Cargo]] | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | [[SpiceJet|SpiceXpress]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Netaji Subhas Chandra Bose xalqaro aeroporti|Kalkutta]], [[Ras al-Xayma xalqaro aeroporti|Ras al-Xayma]], [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web |title=Spicejet introduces scheduled freighter services to Singapore |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2021/02/25/spicejet-introduces-scheduled-freighter-services-to-singapore/ |website=Business Traveller |publisher=Business Traveller India |date=25 February 2021}}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Turkish Airlines|Turkish Cargo]]<ref>{{cite web|url=http://www.turkishcargo.com.tr/documents/Turkishcargo/download_2015/S15_CARGO_SCHEDULE(UTC)-ekim-sonu-EN.pdf|title=WINTER 2016 CARGO SCHEDULE (16–22 JAN 2017)|work=Turkish Airlines Cargo|access-date=27 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623030532/http://www.turkishcargo.com.tr/documents/Turkishcargo/download_2015/S15_CARGO_SCHEDULE(UTC)-ekim-sonu-EN.pdf|archive-date=23 June 2017|url-status=dead}}</ref>|[[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay-Al-Maktum]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo-Bandaranaike]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] <!-- --> | [[Volga-Dnepr Airlines]] | [[Abu-Dabi xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Sheremetyevo xalqaro aeroporti|Moskva-Sheremetyevo]] <!-- --> | [[YTO Cargo Airlines]]<ref>{{cite web|title=Global Cargo Offices|url=https://www.ytoglobal.com/global?type=office|website=[[YTO Cargo Airlines]]|access-date=12 August 2023}}</ref> | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Nannin <!-- --> }} == Bogʻlanish imkoniyati == [[File:Indian Railways Suburban Railway Logo.svg|25px]] '''Vile Parle''' — aeroport T1 va T2 ga eng yaqin boʻlgan Mumbay shahar atrofi temir yoʻllari tarmogʻining Gʻarbiy yoʻnalishi va Bandargoh yoʻnalishidagi temir yoʻl bekati. <br />[[File:Mumbai metro Logo.png|25px]] '''Aeroport yoʻli va Marol Naka''' — [[Mumbay metropoliteni]]ning 1-qatoridagi T2ga eng yaqin bekatlar. <br />[[File:Mumbai metro Logo.png|25px]] '''Gʻarbiy ekspress avtomagistrali (WEH)''' — T1ga eng yaqin boʻlgan [[Mumbay metropoliteni]]ning 1-qatoridagi bekat. Brihanmumbai elektr taʼminoti va transport korxonasi (BEST) aeroportga Thane, Navi Mumbay, Borivali, Janubiy Mumbay va Andheri temir yoʻl bekatidan [[Havoni konditsirlash|konditsionerli]] avtobuslarda xizmat koʻrsatadi, ularni Chalo ilovasida bron qilish mumkin<ref name="BESTt2">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/thane/BEST-starts-12-services-to-Mumbais-T2-international-airport-from-Thane/articleshow/37692108.cms |title=BEST starts 12 services to Mumbai's T2 international airport from Thane |first=Maonj |last=Badgeri |work= [[The Times of India]] |location=Mumbai |date=3 July 2014 |access-date=4 February 2015 }}</ref><ref>{{cite news |last1=Sen |first1=Somit |title=Mumbai: Now, AC bus ride on Andheri station-T2 shuttle route for Rs 6 {{!}} Mumbai News |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/mumbai-ac-bus-service-starts-from-terminal-2-to-andheri-station/articleshow/74570754.cms |access-date=2 June 2020 |work=The Times of India |date=11 March 2020 |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Mumbai Luxury AC Bus Service Connecting City To Airport: Comfortable, Convenient, And Cost-Effective |url=https://www.freepressjournal.in/mumbai/mumbai-luxury-ac-bus-service-connecting-city-to-airport-comfortable-convenient-and-cost-effective |access-date=25 January 2024 |website=Free Press Journal |language=en}}</ref><ref>{{Cite news |date=13 October 2023 |title=Now, book a ride on BEST's Chalo app for T2-Borivli route |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/mumbai/now-book-a-ride-on-bests-chalo-app-for-t2-borivli-route/articleshow/104385739.cms |access-date=25 January 2024 |work=The Times of India |issn=0971-8257}}</ref>. Navi Mumbay shahar transporti (NMMT) Navi Mumbayning turli tugunlaridan aeroportga avtobus qatnovini amalga oshiradi<ref name="NMMTac">{{cite news |url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/navi-mumbai/NMMT-will-run-2-routes-from-city-to-airports/articleshow/39962727.cms |title=NMMT will run 2 routes from city to airports |first=Sanjay |last=Bannerjee |work=[[The Times of India]] |location=Navi Mumbai |access-date=4 February 2015}}</ref>. === Qurilayotgan metro bekatlari === [[Mumbay metropoliteni]]ning 3-liniyasi Cuffe Paradedan SEEPZgacha yer ostida ishlaydi va CSMIAga uchta bekat orqali xizmat qiladi — biri Santakruz va Sahar terminallarida va biri GVK SkyCityda<ref name="The Indian Express">{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/mial-to-build-three-stations-near-airport/920108/0 |title=MIAL to build three stations near airport |work=The Indian Express|date=5 March 2012 |access-date=28 March 2012}}</ref>. Bu Colaba va aeroport oʻrtasidagi qatnov vaqtini 40 daqiqagacha qisqartiradi<ref name="business-standard1">{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/mumbai-airport-plans-rs-1-600-cr-airport-upgrade-114030800652_1.html |title=Mumbai airport plans Rs 1,600-crore upgrade |work=Business Standard|date=10 March 2014 |access-date=10 September 2014|last1=Phadnis |first1=Aneesh }}</ref>. 2012-yilning boshida MMRDA MIAL bilan uchta liniya bekatini qurish yoki qurilishini moliyalashtirish boʻyicha muzokaralar olib bordi<ref name="CSIAtalks">{{cite web|url=http://www.indianexpress.com/news/development-body-in-talks-with-csia/899608/1 |title=Development body in talks with CSIA| work=[[The Indian Express]]|date= 14 January 2012|access-date=10 September 2014}}</ref>. MIAL yoʻlovchilar uchun qulaylikning oshishi sababli jami ₹ 777 krorni tashkil etishi kutilayotgan uchta bekatni qurish xarajatlarini oʻz zimmasiga olishga rozi boʻldi. Biroq, CSIA MMRDA oldiga koridor uchun shartlar qoʻydi<ref name="CSIAtalks" />; * Toq soatlarda rejalashtirilgan xalqaro reyslar yoʻlovchilariga xizmat koʻrsatish uchun metro liniyasi kuniga yigirma toʻrt soat ishlashi kerak. * Barcha metro bekatlarida roʻyxatdan oʻtish uchun qulaylik yaratiladi. MIAL oʻzi qurayotgan uchta bekatning tijorat huquqlari toʻliq vakolatda boʻlishini va binolardagi har qanday tijorat faoliyatidan olingan daromad MIALga oʻtishini taʼkidladi. U ₹ 600 kror turadigan bekatlarni loyihalash va qurilish ishlarini mustaqil ravishda oʻz zimmasiga oladi va elektromexanik uskunalarning taxminiy qiymatini (taxminan ₹ 177 kror) MMRDAga uch yil davomida uchta teng boʻlib toʻlaydi<ref name="The Indian Express"/>. 7A liniyasi T2ga ulanadigan {{cvt|16.475|km|mi}}<ref name="MMRDA Line 7">{{cite web|url=https://mmrda.maharashtra.gov.in/metro-line-7|title=Mumbai Metro Line 7 (ANDHERI EAST – DAHISAR EAST)|access-date=15 May 2020|arxivsana=2023-05-01|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230501092600/https://mmrda.maharashtra.gov.in/metro-line-7/}}</ref> uzunlikdagi „Qizil chiziq“ ning davomi hisoblanadi<ref name="Mumbai Mirror">{{Cite news|url=http://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/state-clears-extension-of-metro-7-up-to-terminal-2/articleshow/58138113.cms|title=State clears extension of Metro 7 up to Terminal 2|access-date= 15 May 2020}}</ref>. Bu liniya CSMIAda yer osti bekatiga ega boʻladi<ref name="HT7">{{Cite news|url=https://www.hindustantimes.com/mumbai-news/metro-7a-in-mumbai-to-get-twin-tunnels/story-ROb5j1OhmyOhNFv3ORJfEP.html|title=Metro 7A in Mumbai to get twin tunnels|newspaper=[[Hindustan Times]]|date=24 January 2019|access-date=15 May 2020}}</ref>. Bu yoʻnalishdagi qurilish ishlari 2020-yil boshida boshlangan va 2023-yil oxirigacha, CSMIAgacha yakunlanishi kerak<ref name="IE7">{{Cite news|url=https://indianexpress.com/article/cities/mumbai/mumbai-work-on-second-underground-metro-line-7a-begins-6301335/ |title=Mumbai: Work on second underground Metro line 7A begins |newspaper=[[The Indian Express]]|date=5 March 2020|access-date=15 May 2020}}</ref>. MMRDA shuningdek, CSMIA va qurilayotgan Navi Mumbay xalqaro aeroporti oʻrtasida 8-qatorni rejalashtirgan<ref name="HT7"/>. == Mukofotlari == [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli aeroporti]] bilan bir qatorda aeroport Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan har yili 40 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan eng yuqori toifadagi aeroportlar boʻyicha Airport Service Quality Awards 2017 da „Dunyoning eng yaxshi aeroporti“ deb topildi<ref name="BEST AIRPORT">{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/infrastructure/airlines-aviation/delhis-igi-mumbais-chhatrapati-shivaji-airports-beat-singapore-changi-seoul-incheon-to-become-worlds-best/1089998/|title=Delhi's IGI, Mumbai's Chhatrapati Shivaji Maharaj airports beat Singapore Changi, Seoul Incheon to become world's best|work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|date=7 March 2018|access-date=2 May 2018|author=Devanjana Nag}}</ref>. Shuningdek, u Skytrax 2016 World Airport Awards mukofotida „Hindiston va Markaziy Osiyodagi eng yaxshi aeroport“ mukofotiga sazovor boʻldi<ref name="HBL1">{{cite web|title=CSIA voted Best Airport in India and Central Asia|url=http://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/csia-voted-best-airport-in-india-and-central-asia/article8381079.ece|work=[[Business Line]]|date= 21 March 2016| access-date=22 March 2016}}</ref>. Bu oʻz vaqtida uchish va qoʻnishlarni taʼminlash uchun Aeroportda hamkorlikda qaror qabul qilish (A-CDM) amalga oshirilgan Hindistondagi uchta aeroportdan biri hisoblanadi<ref>{{cite web |title=2020 – Best Airport by Size and Region |url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |website=ACI World |access-date=10 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |url-status=dead }}</ref>. Aeroport Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan 2020-yilda (yiliga 40 milliondan ortiq yoʻlovchi) ''Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroport'' sifatida taqdirlangan<ref>{{cite web |title=2020 – Best Airport by Size and Region |url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |website=ACI World |access-date=10 March 2021 |archive-date=1 March 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |url-status=dead }}</ref>. 2023-yil mart oyida aeroport Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan yiliga 40 milliondan ortiq yoʻlovchi toifasida ''Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroport'' sifatida yana taqdirlandi<ref>{{cite news|author1=Raj, Amulya|title=Mumbai International Airport Declared Asia-Pacific's Best Airport In 'Over 40 Million Passengers' Category|url=https://www.msn.com/en-in/money/topstories/mumbai-international-airport-declared-asia-pacifics-best-airport-in-over-40-million-passengers-category/ar-AA18gXQS?PC=EMMX01|work=[[Zee News]]|date=6 March 2023|access-date=7 March 2023|language=en}}</ref>. 2023-yil iyul oyida aeroport Travel + Leisure tomonidan dunyoning eng sevimli 10 ta aeroporti roʻyxatidan toʻrtinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite news|title=Mumbai airport ranked 4th favorite international airport of 2023 by Travel + Leisure|url=https://www.cnbctv18.com/aviation/mumbai-airport-4th-favorite-international-airport-2023-travel-leisure-17204111.htm|work=[[CNBC TV18]]|date=12 July 2023|access-date=15 July 2023|language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|Chhatrapati Shivaji Maharaj International Airport}} {{Wikivoyage}} * {{Official website|https://csmia.adaniairports.com}} {{Adani Group}} {{Mumbay}} {{Hindiston aeroportlari}} {{Portal bar|Hindiston|Aviatsiya}} {{Authority control}} [[Turkum:Maharashtra aeroportlari]] [[Turkum:Mumbay aeroportlari]] [[Turkum:Hindistonning xalqaro aeroportlari]] [[Turkum:1942-yil Hindistonda tashkil etilganlar]] [[Turkum:1942-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Shivaji yodgorliklari va memoriallari]] [[Turkum:Hindistondagi Ikkinchi jahon urushi joylari]] [[Turkum:Hindistonda 20-asr arxitekturasi]] [[Turkum:Adani Group]] bqfs76cvewskbh7be0uz5zoftk5mi61 0 1098708 6304918 5885649 2026-10-11T06:43:21Z Azizxon Muzaffarov 61732 6304918 wikitext text/x-wiki {{Koʻchirishga|2024-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri}} {{Xalqaro futbol musobaqasi bilgiqutisi | tourney_name = Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri | year = 2024 | image = Olympic rings without rims.svg | size = 150 | country = Fransiya | dates = {{nowrap|24-iyul – 9-avgust}} | num_teams = 16 | confederations = 6 | venues = 7 | cities = 7 | champion = | count = | second = | third = | fourth_ = | matches = | goals = | attendance = | top_scorer = | fair_play = |prevseason=[[Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri 2020|2020]] |nextseason=[[Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol 2028|2028]] }} {{Olimpiada o‘yinlarida futbol 2024}} '''2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida [[Futbol|erkaklar oʻrtasidagi futbol]] turniri''' 2024-yilning 24-iyulidan 9-avgustiga qadar boʻlib oʻtadi<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Paris to host Olympic Football Tournaments draw on 20 March |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/news/origin1904-p.cxm.fifa.com/paris-to-host-olympic-football-tournaments-draw-on-20-march |qaralgan sana=29 February 2024 |ish=fifa.com}}</ref>. Bu [[Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol|erkaklar oʻrtasidagi futbol boʻyicha 28-Olimpiya]] turniri boʻladi. Ayollar musobaqasi bilan birga 2024-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari futbol turniri Fransiyaning yetti shahridagi yettita stadionda boʻlib oʻtadi. Final [[Parij|Parijdagi]] [[Parc des Princes|Parc de Prens]] stadionida boʻlib oʻtadi. Erkaklar oʻrtasidagi musobaqada qatnashadigan jamoalar 23 yoshgacha boʻlgan (2001-yil 1-yanvarda yoki undan keyin tugʻilgan) oʻyinchilar bilan cheklanadi, koʻpi bilan uchta katta yoshli oʻyinchilarga ruxsat beriladi. == Jadval == Jadval quyidagicha<ref>{{Veb manbasi |url=https://inside.fifa.com/tournaments/womens/womensolympic/paris2024/media-releases/match-schedules-confirmed-for-olympic-football-tournaments-at-paris-2024 |sarlavha=Match schedules confirmed for Olympic Football Tournaments at Paris 2024 |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |sana=28 July 2022 |qaralgan sana=28 July 2022}}</ref>.  {{Olimpiada o‘yinlari jadvali tavsifi|sport=football}} {| class="wikitable olympic-schedule football" ! {{diagonal split header|Turnir|Sana}} ! 24 Chorshanba ! 25 Payshanba ! 26 Juma ! 27 Shanba ! 28 Yakshanba ! 29 Dushanba ! 30 Seshanba ! 31 chorshanba ! 1 Payshanba ! 2 Juma ! 3 Shanba ! 4 Yakshanba ! 5 Dushanba ! 6 Seshanba ! 7 Chorshanba ! 8 Payshanba ! 9 Juma |- | | bgcolor="#FFBBBB" | Guruh bosqichi | | | bgcolor="#FFBBBB" | Guruh bosqichi | | | bgcolor="#FFBBBB" | Guruh bosqichi | | | bgcolor="#BBF3FF" | Chorak final | | | bgcolor="#BBF3BB" | Chorak final | | | bgcolor="#FEDCBA" | Bronza | bgcolor="#FFFFBB" | Final |} == Saralangan jamoalar == Mezbon [[Fransiya]]<nowiki/>dan tashqari, oltita alohida qitʼa konfederatsiyasidan oʻn beshta erkaklar terma jamoasi saralash huquqini qoʻlga kiritdi. [[FIFA]] musobaqalari tashkiliy qoʻmitasi 2022-yil 24-fevraldagi yigʻilishida oʻrinlar taqsimotini ratifikatsiya qildi<ref>{{cite magazine |url=https://digitalhub.fifa.com/m/49db2cdaf7e8829/original/Circular-No-1792-information-on-preliminary-competitions_EN.pdf |title=Olympic Football Tournaments Paris 2024 – information on preliminary competitions |magazine=FIFA Circular Letter |publisher=[[FIFA|Fédération Internationale de Football Association]] |number=1792 |date=11 April 2022 |access-date=29 June 2022}}</ref>. {{:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar saralash bosqichi 2024}} {{notelist|group=tables}} == Joylar == {{See|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol 2024#Joylar}} Turnir yettita shahar boʻylab yettita maydonda oʻtkaziladi: {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! [[Marseille]] ! [[Décines-Charpieu]]<br /><small>([[Metropolis of Lyon|Lyon area]])</small> ! [[Paris]] |- | [[Stade Vélodrome|Stade de Marseille]] | [[Parc Olympique Lyonnais|Stade de Lyon]] | [[Parc des Princes]] |- | Sigʻimi: '''67,394''' | Sigʻimi: '''59,186''' | Sigʻimi: '''47,929''' |- | [[File:Stade Vélodrome en novembre 2021 (1).jpg|200x200px]] | [[File:OL-Angers Groupama Stadium 01.jpg|200x200px]] | [[File:Paris Le Parc des Princes.jpg|200x200px]] |- ! rowspan="4" colspan="2" | {{Location map+|France|float=center|width=410|caption=|places= {{Location map~|France|lat=43.269847|long= 5.395913|label=[[Marseille]]|position=bottom}} {{Location map~|France|lat=45.765279|long= 4.982019|label=[[Décines-Charpieu]]|position=top}} {{Location map~|France|lat=48.841437|long= 2.253081|label=[[Paris]]|position=top}} {{Location map~|France|lat=44.897358|long=-0.561602|label=[[Bordeaux]]|position=left}} {{Location map~|France|lat=45.460757|long= 4.390171|label=[[Saint-Étienne]]|position=left}} {{Location map~|France|lat=43.705102|long= 7.192609|label=[[Nice]]|position=left}} {{Location map~|France|lat=47.256022|long=-1.524681|label=[[Nantes]]|position=left}}}} ! [[Bordeaux]] |- | [[Nouveau Stade de Bordeaux|Stade de Bordeaux]] |- | Sigʻimi: '''42,115''' |- | [[File:Stade Matmut Atlantique 2023.jpg|200x200px]] |- ! [[Saint-Étienne]] ! [[Nice]] ! [[Nantes]] |- | [[Stade Geoffroy-Guichard]] | [[Allianz Riviera|Stade de Nice]] | [[Stade de la Beaujoire]] |- | Sigʻimi: '''41,965''' | Sigʻimi: '''36,178''' | Sigʻimi: '''35,322''' |- | [[File:AS Saint-Étienne v Olympique Lyonnais, 10 November 2013.jpg|200x200px]] | [[File:Allianz inauguration.jpg|200x200px]] | [[File:Match Football FC Nantes x RC Lens Stade Beaujoire - Nantes (FR44) - 2022-09-18 - 34.jpg|200x200px]] |} == Tarkiblar == {{main|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar jamoasi tarkibi 2024}} Har bir jamoa 18 nafar oʻyinchidan iborat tarkibni taqdim etishi kerak edi, ulardan ikkitasi 2001-yil 1-yanvarda yoki undan keyin tugʻilgan kamida oʻn beshtasi darvozabon boʻlishi va uchtasi yoshi kattaroq oʻyinchi boʻlishi mumkin edi. Bundan tashqari, har bir jamoada toʻrtta muqobil oʻyinchi roʻyxati boʻlishi mumkin, ular turnir davomida jarohat olgan holda tarkibdagi istalgan oʻyinchini almashtirishi mumkin<ref name="regulations" />. == Oʻyin rasmiylari == 2024-yil 3-aprel kuni [[FIFA]] Olimpiada oʻyinlarini boshqaradigan hakamlar roʻyxatini eʼlon qildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/olympicgames/articles/referees-paris-2024-olympics |sarlavha=FIFA match officials appointed for Olympic Football Tournaments Paris 2024 |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |sana=3 April 2024 |qaralgan sana=3 April 2024}}</ref>. {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" |+ Oʻyin rasmiylari |- ! Konfederatsiya ! Hakam ! Yordamchi hakamlar |- | rowspan="2" | [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] | Adel Al-Naqbi ([[United Arab Emirates Football Association|Birlashgan Arab Amirliklari]]) | Ahmed Alrashadi ([[United Arab Emirates Football Association|Birlashgan Arab Amirliklari]])<br />Sabet Obaid Suroor Al-Ali ([[United Arab Emirates Football Association|Birlashgan Arab Amirliklari]]) |- | [[Ilgiz Tantashev]] ([[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi|Oʻzbekiston]]) | [[Timur Gaynullin]] ([[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi|Oʻzbekiston]])<br />[[Andrey Tsapenko]] ([[Oʻzbekiston futbol assotsiatsiyasi|Oʻzbekiston]]) |- | rowspan="2" | [[Afrika Futbol Konfederatsiyasi|CAF]] | Dahane Beida ([[Football Federation of the Islamic Republic of Mauritania|Mavritaniya]]) | Liban Abdoulrazack Ahmed ([[Djiboutian Football Federation|Jibuti]])<br />Elvis Noupue ([[Cameroonian Football Federation|Kamerun]]) |- | Mahmood Ali Ismail ([[Sudan Football Association|Sudan]]) | Jerson Emiliano dos Santos ([[Angolan Football Federation|Angola]])<br />Stephen Yiembe ([[Football Kenya Federation|Keniya]]) |- | rowspan="2" | [[CONCACAF]] | [[Drew Fischer]] ([[Canadian Soccer Association|Kanada]]) | Lyes Arfa ([[Canadian Soccer Association|Kanada]])<br />Micheal Barwegen ([[Canadian Soccer Association|Kanada]]) |- | [[Saíd Martínez]] ([[National Autonomous Federation of Football of Honduras|Gonduras]]) | Walter López ([[National Autonomous Federation of Football of Honduras|Gonduras]])<br />Christian Ramírez ([[National Autonomous Federation of Football of Honduras|Gonduras]]) |- | rowspan="2" | [[CONMEBOL]] | Yael Falcón ([[Argentine Football Association|Argentina]]) | Facundo Rodríguez ([[Argentine Football Association|Argentina]])<br />Maximiliano Del Yesso ([[Argentine Football Association|Argentina]]) |- | Ramon Abatti ([[Brazilian Football Confederation|Braziliya]]) | Rafael Alves ([[Brazilian Football Confederation|Braziliya]])<br />Guillerme Camilo ([[Brazilian Football Confederation|Braziliya]]) |- | [[Okeaniya Futbol Konfederatsiyasi|OFC]] | Campbell-Kirk Kawana-Waugh ([[Association football in New Zealand|Yangi Zelandiya]]) | Isaac Trevis ([[Association football in New Zealand|Yangi Zelandiya]])<br />Bernard Mutukera ([[Solomon Islands Football Federation|Solomon orollari]]) |- | rowspan="3" | [[UEFA]] | [[François Letexier]] ([[French Football Federation|Fransiya]]) | Cyril Mugnier ([[French Football Federation|Fransiya]])<br />Mehdi Rahmouni ([[French Football Federation|Fransiya]]) |- | [[Espen Eskås]] ([[Norwegian Football Federation|Norvegiya]]) | Isaak Bashevkin ([[Norwegian Football Federation|Norvegiya]])<br />Jan Erik Engan ([[Norwegian Football Federation|Norvegiya]]) |- | [[Glenn Nyberg]] ([[Swedish Football Association|Shvetsiya]]) | Mahbod Beigi ([[Swedish Football Association|Shvetsiya]])<br />Andreas Söderkvist ([[Swedish Football Association|Shvetsiya]]) |} {| class="wikitable" |+ Rasmiylarni yordamchilari |- ! Konfederatsiya ! Hakam |- | [[Osiyo Futbol Konfederatsiyasi|AFC]] |Veronika Bernatskaia ([[Qirgʻiziston futbol ittifoqi|Qirgʻiziston]]) |- |[[Afrika Futbol Konfederatsiyasi|CAF]] |Shamirah Nabadd ([[Federation of Uganda Football Associations|Uganda]]) |- |[[CONCACAF]] |Odette Hamilton ([[Jamaica Football Federation|Yamayka]]) |- |[[CONMEBOL]] |Anahí Fernández ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) |- | rowspan="2" | [[UEFA]] |Frida Klarlund ([[Danish Football Association|Daniya]]) |- |Jelena Cvetković ([[Football Association of Serbia|Serbiya]]) |} {{col-2}} {| class="wikitable" |+ Video yordamchi hakamlar |- ! Konfederatsiya ! Video yordamchi hakam |- | colspan="3" style="text-align:center; background:whitesmoke;" | '''Erkak rasmiylar''' |- | rowspan="2" | [[Asian Football Confederation|AFC]] |[[Khamis Al-Marri]] ([[Qatar Football Association|Qatar]]) |- |[[Sivakorn Pu-udom]] ([[Football Association of Thailand|Tailand]]) |- | rowspan="2" | [[Confederation of African Football|CAF]] |Lahlou Benbraham ([[Algerian Football Federation|Jazoir]]) |- |Mahmoud Ashour ([[Egyptian Football Association|Misr]]) |- | rowspan="2" | [[CONCACAF]] |Daneon Parchment ([[Jamaica Football Federation|Yamayka]]) |- |Guillermo Pacheco ([[Mexican Football Federation|Meksika]]) |- | rowspan="3" | [[CONMEBOL]] |Héctor Paletta ([[Argentine Football Association|Argentina]]) |- |Rodrigo Carvajal ([[Football Federation of Chile|Chili]]) |- |Leodán González ([[Uruguayan Football Association|Uruguay]]) |- |- | rowspan="7" | [[UEFA]] |[[Ivan Bebek]] ([[Croatian Football Federation|Xorvatiya]]) |- |[[David Coote (referee)|David Coote]] ([[The Football Association|Angliya]]) |- |[[Jérôme Brisard]] ([[French Football Federation|Angliya]]) |- |[[Paolo Valeri]] ([[Italian Football Federation|Italiya]]) |- |Rob Dieperink ([[Royal Dutch Football Association|Niderlandiya]]) |- |[[Ovidiu Hațegan]] ([[Romanian Football Federation|Ruminiya]]) |- |[[Carlos del Cerro Grande]] ([[Royal Spanish Football Federation|Ispaniya]]) |- | colspan="3" style="text-align:center; background:whitesmoke;" | '''Ayol rasmiylar''' |- |[[Asian Football Confederation|AFC]] |[[Kate Jacewicz]] ([[Football Australia|Avstraliya]]) |- |[[CONCACAF]] |Tatiana Guzmán ([[Nicaraguan Football Federation|Nikaragua]]) |- |[[CONMEBOL]] |Daiane Muniz ([[Brazilian Football Confederation|Braziliya]]) |- | [[UEFA]] |[[Katalin Kulcsár]] ([[Hungarian Football Federation|Vengriya]]) |} {{col-end}} == Qur’a == Turnirga qura tashlash marosimi 2024-yil 20-mart, [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CET]] vaqti bilan 20:00 ([[UTC+01:00|UTC+1]]), Fransiyaning [[Parij]] shahridagi Pulse binosida boʻlib oʻtdi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/about-fifa/organisation/news/paris-to-host-olympic-football-tournaments-draw-on-20-march |sarlavha=Paris to host Olympic Football Tournaments draw on 20 March |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |sana=23 February 2023 |qaralgan sana=10 March 2024}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/olympicgames/paris2024/articles/draw-mens-and-womens-tournaments |sarlavha=Paris 2024 draws produce blockbuster match-ups |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |sana=20 March 2024 |qaralgan sana=20 March 2024}}</ref>. 16 ta jamoa toʻrtta jamoadan toʻrtta guruhga boʻlingan. Hech bir guruhda har bir konfederatsiyadan bittadan ortiq jamoa mavjud<ref>https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/olympicgames/paris2024/articles/olympic-football-tournaments-draw-paris-2024-date-place-host-info</ref><ref>https://digitalhub.fifa.com/m/f8505818e26ba58/original/Draw-procedures-for-the-Men-s-Olympic-Football-Tournament-Paris-2024.pdf</ref>. {| class="wikitable" ! style="width:25%" | 1-savat ! style="width:25%" | 2-savat ! style="width:25%" | 3-savat ! style="width:25%" | 4-savat |- style="vertical-align:top;" | * {{Fbu|23|FRA}} (A1 savatga tayinlangan) * {{fbo|JPN}}{{efn|name=AFC|[[AFC U-23 Osiyo kubogi 2024|AFC U-23 Osiyo Kubogi]] yoʻllanmasini qoʻlga kiritgan uchta jamoa faqat qurʼa tashlash marosimidan soʻng maʼlum boʻlishi kerakligi sababli, oʻrin egalari [[Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri 2020|Tokio 2020 futbol boʻyicha erkaklar olimpiya turniri]] reytingiga koʻra taqsimlandi. Oʻrin egalari „AFC 1“, „AFC 2“ va „AFC 3“ deb nomlandi.}} * {{fbo|UZB}}{{efn|name=AFC}} * {{Fbu|23|ARG}} | * {{Fbu|23|ESP}} * {{Fbu|23|NZL}} * {{Fbu|23|PAR}} * {{Fbu|23|MAR}} | * {{Fbu|23|USA}} * {{Fbu|23|EGY}} * {{fbo|IRQ}}{{efn|name=AFC}} * {{Fbu|23|MLI}} | * {{Fbu|23|DOM}} * {{Fbu|23|ISR}} * {{Fbu|23|UKR}} * {{Fbu|23|GUI}} |} '''Eslatmalar'''{{Notelist}} == Guruh bosqichi == Raqobatchi davlatlar A, B, C va D guruhlari sifatida koʻrsatilgan toʻrtta jamoadan iborat toʻrtta guruhga boʻlingan. Har bir guruhdagi jamoalar bir-biri bilan aylana boʻyicha oʻynaydi, har bir guruhning eng yaxshi ikki jamoasi chorakga yoʻl oladi. Barcha vaqtlar mahalliy, [[Markaziy Yevropa yozgi vaqti|CEST]] ([[UTC+02:00|UTC+2]])<ref>{{Veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/28cbbb045cb9d61b/original/Olympic-Games-Paris-Match-Schedule.pdf |sarlavha=Paris 2024 Olympic Football Tournament: Match Schedule |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association |qaralgan sana=10 March 2020}}</ref>. === Taybreykerlar === Guruh bosqichidagi jamoalarning reytingi quyidagicha aniqlanadi:<ref name="regulations">{{Veb manbasi |url=https://digitalhub.fifa.com/m/754585c92a6f25a8/original/OFT2024-Regulations_EN.pdf |sarlavha=Regulations for the Olympic Football Tournaments Paris 2024 |ish=FIFA.com |nashriyot=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> # Guruhdagi barcha oʻyinlarda olingan ochkolar (gʻalaba uchun uch ochko, durang uchun bitta, magʻlubiyat uchun yoʻq); # Guruhdagi barcha oʻyinlarda toʻplar farqi; # Barcha guruh oʻyinlarida urilgan gollar soni; # Koʻrib chiqilayotgan jamoalar oʻrtasidagi oʻyinlarda olingan ochkolar; # Koʻrib chiqilayotgan jamoalar oʻrtasidagi oʻyinlardagi toʻplar farqi; # Koʻrib chiqilayotgan jamoalar oʻrtasidagi oʻyinlarda kiritilgan gollar soni; # Barcha guruh oʻyinlarida halol oʻyin ochkolari (bitta oʻyinda oʻyinchiga faqat bitta chegirma qoʻllanishi mumkin): {{unordered list|Sariq kartochka: −1 ochko;|Bilvosita qizil kartochka (ikkinchi sariq kartochka): −3 ochko;|Toʻgʻridan-toʻgʻri qizil kartochka: −4 ochko;|Sariq va toʻgʻridan-toʻgʻri qizil kartochka: −5 ochko;}} # Qur’a tashlash. === A guruhi === {{Asosiy|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|AStandings}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|A1}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|A2}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|A3}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|A4}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|A5}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri A guruhi 2024|A6}} === B guruhi === {{Asosiy|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|BStandings}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|B1}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|B2}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|B3}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|B4}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|B5}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri B guruhi 2024|B6}} === C guruhi === {{Asosiy|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|CStandings}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|C1}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|C2}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|C3}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|C4}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|C5}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri C guruhi 2024|C6}} === D guruhi === {{Asosiy|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|DStandings}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|D1}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|D2}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|D3}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|D4}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|D5}} {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri D guruhi 2024|D6}} == Pley-off bosqichi == {{Asosiy|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024}} Pley-off bosqichida, agar oʻyin normal oʻyin vaqti oxirida durang boʻlsa, [[Qoʻshimcha vaqt (sport)|qoʻshimcha vaqt]] oʻynaladi (har biri 15 daqiqadan ikki boʻlim) va kerak boʻlsa, gʻolibni aniqlash uchun [[O‘yindan keyingi penaltilar seriyasi|penaltilar seriyasi]] oʻtkaziladi<ref name="regulations"></ref>. === Bosqichlar === {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|Bosqichlar}} === Chorak final === {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|QF1}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|QF2}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|QF3}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|QF4}} === Yarim final ===   {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|SF1}} ---- {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|SF2}} === Bronza medali uchun kurash ===   {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|BM}} === Oltin medal uchun kurash === {{Main|Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri finali 2024}} <!--{{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri finali 2024|Gold}}--> {{#lst:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri Pley-off 2024|GM}} ==Statistika== ===Gol mualliflari=== {{Goalscorers | matches = 2 | goals = 7 | updated = 2024-yil 24-iyul (8 uchrashuvdan 2 tasi yakunlangan) | source = |2 goals= *{{fbuicon|23|MAR}} [[Soufiane Rahimi]] |1 goal= *{{fbuicon|23|ARG}} [[Cristian Medina]] *{{fbuicon|23|ARG}} [[Giuliano Simeone]] *{{fbuicon|23|ESP}} [[Sergio Gómez]] *{{fbuicon|23|ESP}} [[Marc Pubill]] *{{fbuicon|23|UZB}} [[Eldor Shomurodov]] }} == Yana qarang == * [[Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – ayollar turniri 2024]] == Izohlar == {{notelist}} {{manbalar|group=izoh}} {{manbalar|group=lower-alpha}} {{manbalar|group=upper-alpha}} {{manbalar|group=note}} {{manbalar|group=†}} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/olympicgames/paris2024/mens Olimpiada futbol turniri Parij 2024], FIFA.com {{Yozgi Olimpiada o‘yinlarining erkaklar oʻrtasidagi futbol turniri gʻoliblari}} {{Football at the 2024 Summer Olympics tournament navbox}} {{Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – saralash bosqichi 2024}} {{Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol}} {{DEFAULTSORT:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri 2024}} [[Turkum:Yozgi Olimpiada oʻyinlarida futbol]] [[Turkum:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri 2024]] [[Turkum:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol 2024]] [[Turkum:Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri]] dqojj5ne9ncrm9mj5zi1a0ur8y5fpzb 10 1108388 6304937 6186599 2026-10-11T07:41:43Z YellowTurtle9 139593 6304937 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlarida Oʻzbekiston erkaklar futbol jamoasi tarkibi | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = gainsboro | country = Oʻzbekiston | comp = Futbol boʻyicha 2022-yilgi Osiyo oʻyinlari | title = Oʻzbekiston erkaklar futbol jamoasi tarkibi | team link = Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha) | comp = 2024-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari | comp link = Yozgi Olimpiada oʻyinlarida futbol – erkaklar turniri 2024 | p1 = [[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] | p2 = [[Saidazamat Mirsaidov|Mirsaidov]] | p3 = [[Abduqodir Xusanov|Xusanov]] | p4 = [[Husniddin Aliqulov|Aliqulov]] | p5 = [[Muhammadqodir Hamraliyev|Hamraliyev]] | p6 = [[Ibrohimhalil Yoʻldoshev|Yoʻldoshev]] | p7 = [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] | p8 = [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] | p9 = [[Husayin Norchayev|Norchayev]] | p10 = [[Jasurbek Jaloliddinov|Jaloliddinov]] | p11 = [[Oston Urunov|Urunov]] | p12 = [[Vladimir Nazarov|Nazarov]] | p13 = [[Zafarmurod Abdurahmatov|Abdurahmatov]] | p14 = [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]] ([[Sardor (futbol)|c]]) | p15 = [[Umarali Rahmonaliyev|Rahmonaliyev]] | p16 = [[Asadbek Rahimjonov|Rahimjonov]] | p17 = [[Diyor Xolmatov|Xolmatov]] | p18 = [[Abdurauf Boʻriyev|Boʻriyev]] | p19 = [[Ibrohim Ibrohimov|Ibrohimov]] | p21 = [[Behruz Asqarov|Asqarov]] | p20 = [[Alisher Odilov|Odilov]] | p22 = [[Hamidullo Abdunabiyev|Abdunabiyev]] | murabbiy = [[Temur Kapadze]] }}<noinclude> [[Turkum:Yozgi Olimpiada oʻyinlarida futbol jamoalari tarkiblari 2024 navigatsion andozalari]] [[Turkum:Oʻzbekistonning Yozgi Olimpiya oʻyinlarida futbol jamoasi tarkibi navigatsion andozalari]] </noinclude> n8uqpdv5cgjy74xz006dzpz6xto0wao 0 1109821 6304854 6189113 2026-10-11T02:23:15Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304854 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | oʻzbekcha nomi = Sardasht | asl nomi = {{lang-fa|سردشت}} <br />{{lang-ku|سەردەشت}} | image_skyline = |tasvir_eni=280px | mavqe = Shahar | mamlakat = Eron | mintaqa turi = Eron ustonlari{{!}}uston | mintaqa = | jadvalda mintaqa = Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni{{!}}Gʻarbiy Ozarbayjon | tuman turi = Eron shahristonlari{{!}}shahriston | tuman = Sardasht shahristoni{{!}}Sardasht | jadvalda tuman = | jamoat turi = [[baxsh]] | jamoat = [[Markaziy tuman (Sardasht shahristoni)|Markaziy tuman]] | jadvalda jamoat = | qaram = |lat_deg= 36|lat_min= 09|lat_sec=19 |lon_deg= 45|lon_min= 28|lon_sec=48 |CoordAddon = type:city(10034830)_region:IR | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 260 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mamlakat xaritasi = | mintaqa xaritasi = | tuman xaritasi = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Hokim | rahbar = | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = 1480 | iqlim = | rasmiy til = fors tili | aholi = 46 412<ref name="2016 census"/> | sanalgan yil = 2016 | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxronim = | vaqt mintaqasi = +3:30 | DST = | telefon kodi = | pochta indeksi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = |sayt = | Commons turkumi = Sardasht }} '''Sardasht''' ({{lang-fa|سردشت}}){{efn|'''Sar Dasht''' shaklida ham [[romanizatsiya]] qilinadi; {{lang-ku|سه‌رده‌شت}}, '''Serdeşt''' shaklida romanizatsiya qilinadi<ref>{{GEOnet3|-3082687}}</ref>}} – [[Eron]]ning [[Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni]] Sardasht shahristoni Markaziy tumandagi shahar boʻlib, ham shahriston, ham tuman markazi vazifasini bajaradi<ref name="West Azerbaijan Structure">{{cite web |title = Approval of the organization and chain of citizenship of the elements and units of the country divisions of West Azerbaijan province, centered in the city of Urmia |language = fa |website = Lamtakam |url = https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113037 |archive-url = https://web.archive.org/web/20231220192713/https://lamtakam.com/law/council_of_ministers/113037 |publisher = Ministry of Interior, Council of Ministers |last = Habibi |first = Hassan |date = 7 July 1369 |archive-date = 20 December 2023 |access-date = 20 December 2023}}</ref>. [[Urmiya koʻli]]ning shimoli-gʻarbida, [[Turkiya]] yaqinida<ref name=":0">{{Cite journal|last=Bosworth|first=C. E.|date=2012|title=Salmās|journal=Encyclopedia of Islam|doi=10.1163/1573-3912_islam_SIM_6560}}</ref>. 2006-yilgi aholini milliy roʻyxatga olish vaqtida shahar aholisi 8 224 xonadonda yashovchi 37 115 kishini tashkil qilgan<ref name="2006 census">{{cite web | title = Census of the Islamic Republic of Iran, 1385 (2006) | page = 24 | language = fa | publisher = The Statistical Center of Iran | website = AMAR | url = http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/24.xls | access-date = 25 September 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20110920094514/http://www.amar.org.ir/DesktopModules/FTPManager/upload/upload2360/newjkh/newjkh/24.xls | format = Excel | archive-date = 20 September 2011}}</ref>. 2011-yilgi aholini roʻyxatga olishda 10 491 ta xonadondan iborat 42 167 kishi bor edi<ref name="2011 census">{{cite web | title = Census of the Islamic Republic of Iran, 1390 (2011) | page = 24 | language = fa | publisher = The Statistical Center of Iran | website = Syracuse University | url = https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Ardabil.xls |archive-url = https://web.archive.org/web/20230115211527/https://irandataportal.syr.edu/wp-content/uploads/Ardabil.xls |archive-date = 15 January 2023 | access-date = 19 December 2022 | format = Excel}}</ref>. 2016-yilgi aholini roʻyxatga olish vaqtida 12 551 ta xonadonga boʻlingan 46 412 kishi istiqomat qilgan<ref name="2016 census">{{cite web | title = Census of the Islamic Republic of Iran, 1395 (2016) | page = 24 | language = fa | publisher = The Statistical Center of Iran | website = AMAR | url = https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_24.xlsx | access-date = 19 December 2022 | archive-url = https://web.archive.org/web/20190322123220/https://www.amar.org.ir/Portals/0/census/1395/results/abadi/CN95_HouseholdPopulationVillage_24.xlsx | format = Excel | archive-date = 22 March 2019}}</ref>. 2019-yilgi aholini roʻyxatga olishga koʻra, shahar nufusi 127 864 kishini tashkil qiladi<ref name="Statistical Center of Iran">{{cite web |url=https://www.amar.org.ir/english |publisher=Statistical Center of Iran |access-date=20 May 2017 |title=2016 Population and Housing Census}}</ref>. Sardasht [[Urmiya koʻli]]dan janubi-gʻarbda, dengiz sathidan taxminan 1480 metr balandlikda joylashgan. [[Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni]]da joylashgan. Front chizigʻidan uzoqda joylashgan Sardasht [[Eron]]-[[Iroq]] urushi paytida [[Saddam Husayn]] davrida Iroq kuchlari tomonidan kimyoviy qurol bilan hujumga uchragan. Bu Eron tinch aholisiga qarshi birinchi qasddan kimyoviy hujum edi. Sardashtda etnik [[kurdlar]] koʻpchilikni tashkil qiladi<ref>{{cite web | url=https://anfpersian.com/znn/مرگ-ناخواسته-یک-دختر-کرد-در-سردشت-39362 | title=مرگ ناخواسته یک دختر کرد در سردشت }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=سردشت، ویزیت ایران |url=https://www.visitiran.ir/fa/destination/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA |qaralgan sana=2024-05-23 |arxivsana=2021-11-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20211107184139/https://www.visitiran.ir/fa/destination/%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA }}</ref><ref>[https://www.tabnak.ir/fa/tags/178176/1/%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%D8%AF%D8%B4%D8%AA در مورد سردشت در ویکی تابناک بیشتر بخوانید]</ref>. [[File:Gawerk Lords in iranian kurdistan - urmia - sardasht-آغایان ایل گورک در سردشت و مهاباد 1900 میلادی.jpg|thumb|Eron Kurdistoni — Mohobod — Sardashtdagi Gaverk lordlari]] == Etimologiyasi == Keng tarqalgan fikrga koʻra, Sardasht (yoki Zardasht) kurdcha [[Zardusht]] soʻzidan kelib chiqqan<ref>{{cite web |url=http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |title=معرفی شهر سردشت |access-date=2015-02-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |archive-date=2014-11-29 }}</ref>. Sardasht soʻzining oʻzi ham ikki soʻzdan — ''sar'' (bosh) va ''dasht'' soʻzlaridan kelib chiqqan. Ushbu birikma daryogacha choʻzilgan [atrofdagi] tekisliklarning boshini bildiradi<ref>{{cite web |url=http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |title=معرفی شهر سردشت |access-date=2015-02-04 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20141129032201/http://bukanmukri.org/site-articlepage/sardasht/2-sardasht-fa.html |archive-date=2014-11-29 }}</ref>. == Tarixi == === Islomgacha boʻlgan davr === Islomgacha boʻlgan davrda Sardasht hozirgi joylashgan joyidan shimoli-gʻarbda joylashgan boʻlib, katta buloqqa yaqin boʻlgan. Shahar ''Nizeru'' deb ham atalgan va beshta minorasi boʻlgan. Sardasht tarixiy hudud boʻlib, islomgacha boʻlgan qadimiy joylar hozirgacha saqlanib qolgan. Sardasht yaqinida [[Parfiya|Parfiya imperiyasi]] davridan qolgan qal’a bor. 1912-yil noyabrida [[Usmoniylar davlati|Usmonli]] qoʻshinlari olti yillik ishgʻoldan soʻng shahardan chiqib ketishdi<ref>{{Cite web|date=2016-05-16|title=File 3154/1912 Pt 1-2 'Turco-Persian frontier: the position of Hawizeh; miscellaneous prints'|url=https://www.qdl.qa/en/universal-viewer/81055/vdc_100032533196.0x000002|access-date=2021-03-19|website=Qatar Digital Library|language=English}}</ref>. === 1987-yilgi Sardashtga kimyoviy qurollar bilan qilingan hujum === 1987-yil 28-iyun kuni [[Iroq]] samolyotlari, [[Eron]] hukumati fikricha, [[iprit]] gazi bombasini Sardashtga, toʻrtta turar-joy hududiga ikkita alohida bomba tashladi. Qurbonlar soni dastlab 10 tinch aholi halok boʻlgan va 650 tinch aholi yaralangan deb taxmin qilingan<ref name="nti_sardasht_attack">{{cite web| title =Iran Profile - Chemical Chronology 1987 | publisher =Nuclear Threat Initiative|date=October 2003| url =http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html | access-date =2007-07-01 |archive-url = https://web.archive.org/web/20070416101720/http://www.nti.org/e_research/profiles/Iran/Chemical/2340_2959.html <!-- Bot retrieved archive --> |archive-date = 2007-04-16}}</ref>. 20 000 aholining 25 foizi hamon hujumlar natijasida ogʻir kasalliklardan aziyat chekmoqda<ref>{{Veb manbasi |sarlavha=Iranian Chemical Attacks Victims<!-- Bot generated title --> |url=http://www.payvand.com/news/06/dec/1239.html |qaralgan sana=2024-05-23 |arxivsana=2011-05-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110522023927/http://www.payvand.com/news/06/dec/1239.html }}</ref>. Gaz hujumlari [[Eron-Iroq urushi]] paytida, Iroq Eron tinch aholisi va askarlariga qarshi tez-tez [[Kimyoviy qurollar|kimyoviy qurol]] ishlatgan paytda sodir boʻlgan. 2004-yil aprel oyida [[Tehron]] jamoat sudi Amerika Qoʻshma Shtatlari (AQSh) hukumatini avvalgi Saddam Husayn hukumatini qoʻllab-quvvatlagani tufayli hujumlar uchun javobgar deb topdi. AQSh hukumati jabrlanganlarga 600 million dollar tovon puli toʻlashi kerak edi<ref name="tehrancourtruling">{{cite news | title=Iran: Tehran's Public Court issues $600 million verdict against US to pay to Sardasht residents | date=2004-04-28 | publisher=Payvand | url=http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html | access-date=2007-07-01 | archive-date=2021-07-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210709181342/http://www.payvand.com/news/04/apr/1184.html | url-status=dead }}</ref>. Sardasht harbiy nishon hisoblanmagani uchun aholi ham himoyasiz, ham kimyoviy qurol hujumiga tayyor emas edi. Chegaraga va urush front chizigʻiga yaqin yashagan fuqarolar Iroqning oddiy qurollar bilan bombardimon qilishiga oʻrganib qolgan edi. Biroq, odamlar keyinchalik shifokorlarga bombalar kimyoviy qurol boʻlganini bilmaganliklarini aytishdi. Aslida bombalar portlamay qolganda, ular yengilroq jabrlangan edi. Shamol yoʻnalishi tufayli hatto kasalxona va sanatoriy ham ifloslangan va u yerda ishlaydigan bir nechta shifokor va hamshiralar ketishga majbur boʻlgan. Jabrlanganlarni zararsizlantirish uchun ikkita umumiy hammomdan foydalanildi va kichik stadion 150 oʻrinli tibbiyot muassasasiga aylantirildi. Dastlabki bir necha soat ichida 30 ga yaqin odam, asosan, yosh bolalar va qariyalar ogʻir nafas olish muammolari tufayli vafot etdi. Rasmiy maʼlumotlarga koʻra, 12 000 aholidan 8 000 tasi taʼsirlangan. Tibbiy yordamga muhtoj 4500 kishidan 1500 nafari kasalxonaga yotqizilgan, ulardan 600 nafari Tehronda. Qolgan 3000 nafari ambulator sifatida davolanib, uyga javob berilgan. Bu 3000 nafar sobiq ambulatoriya bemorlarining aksariyati shaharni tark etib, qishloqlarga joʻnab ketishdi va anʼanaviy dori vositalari va boshqalarni qoʻllash orqali oʻzlarini davolashga urinishgan. Tibbiy yordamga muhtoj boʻlgan 4500 qurbonlar orasida qutqaruvchilarning bir qismi ham bor edi<ref>Foroutan, Abbas. Medical Review of Iraqi Chemical Warfare. Tehran, Iran: Baqiyatallah University of Medical Sciences, 2003, p. 183</ref>. 2007-yilgacha qurbonlar: jami 130 kishi (109 tinch aholi, 21 harbiy va boshqalar) 1987-yil iyun oyida Sardashtda oltingugurtli [[iprit]] hujumi natijasida halok boʻldi. 20 kishi dastlabki bir necha soat ichida, oʻn kishi boshqa shaharlarga evakuatsiya qilish paytida va taxminan bir kishi halok boʻldi, yana yuz kishi keyingi oy davomida Eron va Yevropadagi kasalxonalarda vafot etdi. Halok boʻlgan tinch aholidan 39 nafari 18 yoshga toʻlmagan, jumladan, 11 nafari 5 yoshgacha boʻlgan. 34 nafar ayol va qiz halok boʻlgan<ref>Khateri S, Wangerin R. Denied Truths, the story of victims of chemical weapons in Iran, center for women and family affairs. 2008, {{ISBN|978-600-5201-13-0}}</ref><ref>Khateri S. Victims of chemical weapons in Iran — an evaluation on health status of 45,000 Iranian victims of chemical warfare agents. Society for Chemical Weapons Victims Support (SCWVS) (www.scwvs.org), April 2003, {{ISBN|964-93602-5-5}}</ref>. [[Iprit]] oʻlimga olib keluvchi vosita emas, balki 3-5% oʻlimga olib keladigan qobiliyatsiz vosita hisoblanadi. Sardashtdagi gaz hujumidan omon qolgan 95% ning koʻpchiligida keyingi bir necha yil ichida jiddiy uzoq muddatli asoratlar, jumladan nafas olish yoʻllari, koʻz lezyonlari, teri muammolari, shuningdek immunitet tizimidagi muammolar rivojlandi<ref>Khateri S, Ghanei M, Soroush MR, Haines D. Effects of mustard gas exposure in paediatric patients. Long-term health status of mustard-exposed children, 14 years after chemical bombardment of Sardasht. J Burns & Wound Care [serial online] [https://www.journalofburnsandwounds.com Journal Of Burnsand Wounds] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240527002848/https://www.journalofburnsandwounds.com/ |date=2024-05-27 }}), 2003;2(1):11</ref><ref>Ghanei M, Aslani J, Khateri S, Hamadanizadeh K. Public Health Status of the Civil Population of Sardasht 15 Years Following Large−Scale Wartime Exposure to Sulfur Mustard. J Burns &Surg Wound Care [serial online] 2003;2(1):7. Available from: [https://www.journalofburns.com Mål og omfang] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20240519140316/https://journalofburns.com/ |date=2024-05-19 }}. Published March 11, 2003</ref>. === Eron-PJAK mojarosi === Sardasht va uning atrofidagi hududlar [[Islom inqilobi gvardiyasi korpusi|IIGK]] kuchlari va jangari kurd Kurdiston Ozod hayot partiyasi (PJAK) tashkiloti oʻrtasida vaqti-vaqti bilan toʻqnashuvlar sahnasiga aylandi. Oʻsha toʻqnashuvlar orasida 2013-yil avgustida Sardasht toʻqnashuvi ham bor edi. == Iqlimi == {{Joy iqlimi | Uzunlik = | Joylashuv oʻrni = Sardasht, Āzarbāijān-e Gharbī | Joy_ot = | Manba = [http://irimo.ir/english/monthly&annual/admin2.asp?CODE=127 Synoptic Stations Statistics] | Yan_oʻr = | Yan_oʻr_yogʻin = 134.6 | Fev_oʻr = | Fev_oʻr_yogʻin = 108.3 | Mar_oʻr = | Mar_oʻr_yogʻin = 128.2 | Apr_oʻr = | Apr_oʻr_yogʻin = 124.3 | May_oʻr = | May_oʻr_yogʻin = 50.7 | Iyn_oʻr = | Iyn_oʻr_yogʻin = 4.8 | Iyl_oʻr = | Iyl_oʻr_yogʻin = 1.8 | Avg_oʻr = | Avg_oʻr_yogʻin = 1.1 | Sen_oʻr = | Sen_oʻr_yogʻin = 2.8 | Okt_oʻr = | Okt_oʻr_yogʻin = 41.4 | Noy_oʻr = | Noy_oʻr_yogʻin = 118.5 | Dek_oʻr = | Dek_oʻr_yogʻin = 149.5 | Yil_oʻr = | Yil_oʻr_yogʻin = 866 | Yan_oʻr_min = &minus;3.5 | Yan_oʻr_maks = 1.2 | Fev_oʻr_min = &minus;3.1 | Fev_oʻr_maks = 2.3 | Mar_oʻr_min = 1.3 | Mar_oʻr_maks = 7.6 | Apr_oʻr_min = 7.1 | Apr_oʻr_maks = 14.8 | May_oʻr_min = 11.8 | May_oʻr_maks = 20.5 | Iyn_oʻr_min = 17.4 | Iyn_oʻr_maks = 27.0 | Iyl_oʻr_min = 21.2 | Iyl_oʻr_maks = 31.2 | Avg_oʻr_min = 20.8 | Avg_oʻr_maks = 31.0 | Sen_oʻr_min = 17.1 | Sen_oʻr_maks = 26.6 | Okt_oʻr_min = 11.5 | Okt_oʻr_maks = 19.4 | Noy_oʻr_min = 4.3 | Noy_oʻr_maks = 10.4 | Dek_oʻr_min = &minus;0.5 | Dek_oʻr_maks = 4.8 | Yil_oʻr_min = 8.78 | Yil_oʻr_maks = 16.40 | Yan_m_min = &minus;25 | Yan_m_maks = 16 | Fev_m_min = &minus;19.6 | Fev_m_maks = 13.8 | Mar_m_min = &minus;16.6 | Mar_m_maks = 21.1 | Apr_m_min = &minus;2.4 | Apr_m_maks = 27.2 | May_m_min = &minus;1.8 | May_m_maks = 32.0 | Iyn_m_min = 7.8 | Iyn_m_maks = 35.2 | Iyl_m_min = 13.0 | Iyl_m_maks = 39.6 | Avg_m_min = 11.4 | Avg_m_maks = 38.2 | Sen_m_min = 5.8 | Sen_m_maks = 34.4 | Okt_m_min = 2.6 | Okt_m_maks = 29.6 | Noy_m_min = &minus;9.2 | Noy_m_maks = 20.0 | Dek_m_min = &minus;12.8 | Dek_m_maks = 18.0 | Yil_m_min = &minus;25 | Yil_m_maks = 39.6 | Yan_suv = | Fev_suv = | Mar_suv = | Apr_suv = | May_suv = | Iyn_suv = | Iyl_suv = | Avg_suv = | Sen_suv = | Okt_suv = | Noy_suv = | Dek_suv = | Yil_suv = }} {{Portal|Eron}} == Eslatmalar == {{notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Sardasht}} * [https://archive.today/20130103201728/http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-sardasht19mar19,0,4513205,full.story?coll=la-home-headlines 1987-yilgi kimyoviy hujum hali ham Eronni taʼqib qilmoqda] * [http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/12/e448bece-def1-4c16-9051-75fa9552a4c8.html Saddam Husayn davrining „unutilgan qurbonlari“ adolat kutmoqda] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080709062329/http://www.rferl.org/featuresarticle/2006/12/e448bece-def1-4c16-9051-75fa9552a4c8.html |date=2008-07-09 }} {{Authority control}} [[Turkum:Sardasht shahristoni aholi punktlari]] [[Turkum:Gʻarbiy Ozarbayjon ustoni shaharlari]] [[Turkum:Eron Kurdistoni]] [[Turkum:Gʻarbiy Ozarbayjon ustonidagi kurd manzilgohlari]] 19dg5ylvaxojf6obt0tocp1csioph6b 0 1138939 6304840 4928097 2026-10-11T00:12:41Z Heitor100YT 248368 Adicionada a Bandeira e o Brasão de Verê - PR. 6304840 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | asl nomi = <!-- for cities whose native name is not in English --> | mavqe = Munitsipalitet | tasvir = | bayroq = Bandeira de Verê - PR.svg | bayroq eni = | gerb = Brasão de Verê - PR.svg | mamlakat = Braziliya | mintaqa turi = Viloyat | mintaqa = | tuman turi = Shtat | tuman = Paraná | jamoat turi = | jamoat = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = <!-- Area ---------------------> | maydon = | balandlik_m = | aholi = 7, 174 | sanalgan yil = 2020 <ref>[https://cidades.ibge.gov.br/brasil/mg/carvalhopolis/panorama IBGE 2020]</ref> | zichlik = <!-- General information ---------------> | vaqt mintaqasi = &minus;3 | DST = | telefon kodi = | pochta indeksi = | sayt = | koordinatalar = }} '''Verê''' – [[Braziliya|Braziliyaning]] janubi-sharqiy mintaqasida joylashgan [[Parana (shtat)|Parana]] shtati tarkibidagi munitsipalitet. == Manbalar == {{Manbalar}} [[Turkum:Koordinatalar Vikimaʼlumotlarda]] [[Turkum:Braziliya geografiyasiga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Minas Gerais shtatidagi munitsipalitetlar]] {{Brazil-geo-stub}} 20sytw7a1ea2t6l8vjpiwfi0u8e1wje 0 1146309 6304983 6070010 2026-10-11T10:11:26Z Kontributor 2K 104477 6304983 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Garonne | jadvalda tuman = Haute-Garonne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | gerb = Blason ville fr Bax (Haute-Garonne).svg }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Occitania (maʼmuriy hudud)|Occitania]] mintaqasi [[Haute-Garonne]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://data.haute-garonne.fr/explore/dataset/communes-de-la-haute-garonne-millesime-2023-insee/information/|sarlavha=Communes de la Haute-Garonne - Millésime 2023 (depuis 1943) source Insee|nashriyot=data.haute-garonne.fr|qaralgan sana=08-11-2024|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.citypopulation.de/en/france/hautegaronne/|sarlavha=France: Haute-Garonne|nashriyot=City Population|qaralgan sana=08-11-2024|til=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Garonne departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Garonne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] k4a9uge5xx01ct2q00lgcxe4w6zm53i 0 1160246 6304532 5589767 2026-10-10T12:24:28Z Kontributor 2K 104477 Blason ville fr Bagneux-la-Fosse (Aube).svg 6304532 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Bagneux-la-Fosse | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Aube | jadvalda tuman = Aube | maydon = | aholi = | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | gerb = Blason ville fr Bagneux-la-Fosse (Aube).svg }} '''Bagneux-la-Fosse''' — [[Fransiya]]ning [[Grand Est]] mintaqasi [[Aube]] departamentida joylashgan kommuna<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-30353 Populations légales 2021]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Andoza:Aube departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Aube departamenti kommunalari]] [[Turkum:2016-yilda tashkil etilganlar]] k7pmrdyw7icaw302d1gy7smsbmz757c 0 1167853 6304952 5613117 2026-10-11T08:09:52Z Kontributor 2K 104477 6304952 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Mayenne | jadvalda tuman = Mayenne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = 2021 | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | gerb = Blason ville fr Maisoncelles-du-Maine (Mayenne).svg }} '''Maisoncelles-du-Maine''' — [[Fransiya]]ning [[Mayenne ]] departamentida joylashgan kommunadir<ref>[https://www.insee.fr/fr/statistiques/7725600?geo=COM-30353 Populations légales 2021]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Mayenne departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}} 9hwnw7lgzp5eahzsh27dh84x3plf24j 0 1172580 6305000 5636203 2026-10-11T11:43:54Z Kontributor 2K 104477 6305000 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Seine-Maritime | jadvalda tuman = Seine-Maritime | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor | gerb = Blason ville fr Saint-Pierre-des-Jonquières (Seine-Maritime).svg }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Normandy (maʼmuriy hudud)|Normandy]] mintaqasi [[Seine-Maritime]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.francethisway.com/communes/communes-76.php|sarlavha=Seine-Maritime department - index of communes|nashriyot=France This Way|qaralgan sana=08-11-2024|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.citypopulation.de/en/france/seinemaritime/|sarlavha= France: Seine-Maritime|nashriyot=City Population|qaralgan sana=07-11-2024|til=fr}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Seine-Maritime departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Fransiya geografiyasiga oid chala maqolalar]] [[Turkum:Seine-Maritime departamentida joylashgan kommunalar]] 2mxrvea3iiqbq5s6zvg2flmfcy2gx1y 10 1201486 6304915 6299928 2026-10-11T06:27:49Z Azizxon Muzaffarov 61732 6304915 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat yon paneli | name = Lionel Messi series | person = Lionel Messi | portrait = Lionel Messi playing in Argentina 2022 FIFA World Cup.jpg | border_color = | background_color = #9acdff | font_color = black | contents = {{bold div|[[Argentinlar|{{color|#000|Argentinalik}}]] {{color|#000|professional futbolchi}}}} * [[Lionel Messining faoliyati|Faoliyati]] * [[Lionel Messi tomonidan milliy terma jamoada kiritilgan gollar roʻyxati|Xalqaro gollar]] * [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|Yutuqlar]] * [[Messi–Ronaldo raqobati|Cristiano Ronaldo bilan raqobati]] * [[Yangi Maradona]] ---- {{bold div|Eponimlar va ommaviy sanʼat}} * [[Messi (puma)|Puma]] * [[Messi (it)|It]] * [[Liolaemus messii]] * [[Futbolning Sikstin kapellasi]] ---- {{bold div|Bogʻliq klublar}} * [[Leones de Rosario FC]] * [[Deportivo LSM]] * [[UE Cornellà]] ---- {{bold div|Media}} * [[Messi (2014-yil filmi)|''Messi'' (2014)]] * [[Messi (2017-yil filmi)|''Messi'' (2017)]] * [[Messi and Maud|''Messi and Maud'' (2017)]] * [[Take the Ball Pass the Ball|''Take the Ball Pass the Ball'' (2018)]] * [[Messi's World Cup: The Rise of a Legend|''Messi's World Cup: The Rise of a Legend'' (2024)]] * [[Messi and the Giants|''Messi and the Giants'' (2027)]] ---- {{bold div|Oilasi}} * [[Jorge Messi]] * [[Antonela Roccuzzo]] * [[Maxi Biancucchi]] * [[Emanuel Biancucchi]] ---- {{bold div|Bogʻliq}} * [[Más+]] * [[Hong Kong v Inter Miami]] * [[Lionel Messining Hindistonga 2025-yilgi safari|Hindistonga 2025-yilgi safari]] * [[Messi Cup]] ---- {{#ifeq:{{PAGENAME}}|Lionel Messi|<!-- Exclude signature from Messi's main biography page, where it is already displayed in the infobox. -->| <div class="skin-invert-image">[[File:{{PAGENAME:Firma de Lionel Messi.svg}}|120px|class=notpageimage|link=Lionel Messi|Lionel Messi's signature]]</div> }} }} <noinclude> {{DEFAULTSORT:Messi, Lionel}} [[Turkum:Sportchilarga tegishli yon panellar andozalari]] </noinclude> 6eq1lfi49vd2jpqnqohex78frls82dn 0 1204850 6304563 5904311 2026-10-10T13:34:11Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304563 wikitext text/x-wiki {{Multiple image | align = right | direction = vertical | width = 220 | image1 = 2015 Mazda MX-5 (ND) Roadster GT convertible (2018-09-03) 01.jpg | caption1 = Mazda MX-5 (2016-yil) | image2 = 1931 Ford Model A 40B Roadster C9954.jpg | caption2 = Ford Model A roadster (1931-yil) }} '''Roadster''' (shuningdek, '''oʻrgimchak''' yoki '''spyder''') – sport koʻrinishi yoki xususiyatiga urgʻu berilgan, tepa qismi ochiq ikki oʻrindiqli [[avtomobil]]<ref>{{Cite encyclopedia | editor-last =Pollard | editor-first =Elaine | encyclopedia =The Oxford Paperback Dictionary | title =R | edition =Fourth | year =1994 | publisher =Oxford University Press | location =Oxford, UK | isbn =0-19-280012-4 | page =692 | quote ='''roadster''' ''noun'' an open car without rear seats.}}</ref><ref>{{cite book |editor1-first= G. N.|editor1-last= Georgano| editor1-link = G.N. Georgano|title= Encyclopedia of American Automobiles|url= https://archive.org/details/encyclopediaofam0000geor| isbn = 0-525-097929| lccn = 79147885| chapter = Glossary|year= 1971|publisher= E. P. Dutton|location= New York, NY USA|pages= [https://archive.org/details/encyclopediaofam0000geor/page/n234 215]–217|quote= '''Roadster.''' A two-passenger open car of sporting appearance.}}</ref>. Dastlab ob-havoga qarshi himoyalanmagan ikki oʻrindiqli avtomobillar uchun „Amerika“ atamasi qoʻllanishi xalqaro miqyosda keng tarqaldi. Keyinchalik, ikki oʻrindiqli [[kabriolet]]larni oʻz ichiga oladigan soʻzga aylandi. Roadster 1950-1960-yillarda „[[Amerika Qo‘shma Shtatlari Avtoklubi]]“ (USAC) chempionati poygasida, shu jumladan [[Indianapolis 500|"Indianapolis 500"]] da boshqariladigan poyga avtomobillari uslubi edi. Ushbu turdagi poyga avtomobili oʻrnini dvigateli orqaga oʻrnatiladigan avtomobillar egalladi. == Etimologiyasi == [[File:1909 Vanderbilt Cup, American roadster.jpg|thumb|right|[[Vanderbilt kubogi]] uchun raqobatlashayotgan dastlabki roadster]] „Rodster“ atamasi XIX asrda Qoʻshma Shtatlarda paydo boʻlgan va sayohat qilish uchun mos otni tasvirlashda ishlatilgan<ref>{{cite encyclopedia | title = Roadster | dictionary = An American Dictionary of the English Language | last1 = Webster | first1 = Noah | last2 = Goodrich | first2 = Chauncey A. | last3 = Porter | first3 = Noah | year = 1861 | publisher = G. and C. Merriam | location = Springfield, MA US |page=959}}</ref><ref name="Haajanen">{{cite book |last= Haajanen|first= Lennart W.|others= Illustrations by Bertil Nydén; foreword by [[Karl Ludvigsen]]|year= 2003|title= Illustrated Dictionary of Automobile Body Styles|location= Jefferson, NC USA|publisher= McFarland|isbn= 0-7864-1276-3|lccn= 2002014546|page=113}}</ref>. Asr oxiriga kelib, bu taʼrif [[velosiped]] va uch gʻildirakli transport vositalarini oʻz ichiga olgan holda kengaytirildi<ref>{{cite encyclopedia | title = Roadster | dictionary = Webster's International Dictionary of the English Language | editor-last = Porter | editor-first = Noah | year = 1898 | publisher = G. and C. Merriam | location = Springfield, MA US | lccn = 98001281 | page=1246}}</ref>. 1916-yilda [[Amerika Qo‘shma Shtatlari]] „[[Avtomobil muhandislari jamiyati]]“ roadsterni quyidagicha taʼrifladi: „ikki yoki uchta oʻrindiqli ustki qismi ochiq avtomobil. Unda transport vositalariga chiqishda foydalaniladigan qism yoki orqa tomonida qoʻshimcha oʻrindiqlar boʻlishi mumkin“<ref>{{cite news| title= What's What in Automobile Bodies Officially Determined| url= https://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10C1FFB3F5D17738DDDA90A94D0405B868DF1D3| format = pdf| agency= Nomenclature Division, [[SAE International|Society of Automobile Engineers]]| newspaper = [[The New York Times]]| location = New York, NY USA| issn = 0362-4331| oclc = 1645522| date= August 20, 1916| access-date = 2012-05-31| quote = Here it is, with other body types and distinctions, officially determined recently by the Nomenclature Division of the Society of Automobile Engineers: | first= Nomenclature Division | last= Society of Automobile Engineers}}</ref>. Unda bir qator oʻrindiqlarga ega boʻlgani sababli, haydovchi va yoʻlovchi uchun asosiy oʻrindiq odatda sayohat avtomobillarida boʻlganidek, [[shassi]]dan uzoqroqda joylashgan<ref name="Haajanen"/><ref name="Clough">{{cite book |last=Clough|first=Albert L. |title=A dictionary of automobile terms |year=1913 |publisher=The Horseless Age Company |lccn= 13003001 |url= https://archive.org/details/dictionaryofauto00clourich |access-date= 1 September 2014}}</ref>. Roadsterlarda odatda usti yopiladigan boshqaruv paneli mavjud boʻlgan<ref name="Clough"/>. [[Buyuk Britaniya]]da tarixan „ochiq ikki oʻrindiqli“ va „ikki oʻrindiqli sayyoh“ atamalari afzal koʻrilgan<ref>{{cite book |last1= Culshaw|first1= David|last2= Horrobin|first2= Peter|year= 2013|orig-year= 1974|chapter= Appendix 5 - Coachwork styles|title= The complete catalogue of British Cars 1895 - 1975|edition= e-book|location= Poundbury, Dorchester, UK|publisher= Veloce Publishing|pages= 480–484|isbn= 978-1-845845-83-4}}</ref><ref name="GOMp260">{{cite book |title= Garage Organization and Management|url=https://books.google.com/books?id=Ct8NAAAAQAAJ |access-date=2012-10-26 |publisher=Taylor & Francis |pages=259&ndash;260|chapter=The Used Car Problem |chapter-url=https://books.google.com/books?id=Ct8NAAAAQAAJ&pg=PA256 |quote= (for the purposes of this British publication) 'In order to avoid confusion, however, the universally understood terms "Tourer", "Coupé", "Saloon", "Limousine", etc., have been adopted, adding the American term 'Roadster' as the two-seater edition of the tourer.'}}</ref>. 1950-yillardan boshlab Buyuk Britaniyada „roadster“ atamasi ham tobora keng qoʻllanila boshlandi. Qayd etilishicha, keyinchalik, [[Morgan Roadster]] avtomobilining toʻrt oʻrindiqli varianti texnik jihatdan Roadster deb hisoblanmay qoʻygan. „Oʻrgimchak“ yoki „spyder“ atamasi, baʼzan kabriolet modellari nomlarida ishlatiladi va bu atama avtomobil davridan oldin paydo boʻlgan deyiladi. XIX asrning baʼzi yengil otlar tomonidan tortiladigan [[foytun]]lar kichik tana va ingichka spitsalari boʻlgan katta yogʻoch gʻildiraklarga ega edi. Ular tashqi koʻrinishi tufayli „oʻrgimchaklar“ laqabini olgan; garchi ular oʻxshash boʻlmasa ham bu atama sport avtomobillariga oʻtkazildi<ref>{{Cite web |title=Here's Why Convertibles Are Called Spiders |last=Silvestro |first=Brian |work=Road & Track |date=14 May 2018 |url= https://www.roadandtrack.com/car-culture/a20685360/why-convertibles-are-called-spiders/}}</ref>. 1962-yilda [[Chevrolet]] oʻzining Corvair kompaktining turbo quvvatlagichli versiyasi, kabriolet yoki kupe sifatida mavjud boʻlgan ''[[Monza]] Spyderni'' taqdim etdi. Avtomobil ikki oʻrindiqli boʻlmasa-da, u „sport avtomobili“ sifatida tasniflash uchun yangilangan suspenziya va boshqa jihozlarga ega edi. == Tarixi == Birinchi yirik avtomobil musobaqalari 1894-yilda [[Yevropa]]da va 1895-yilda esa Qoʻshma Shtatlarda boshlangan. Eng qadimgi poyga avtomobillarining baʼzilari eng katta tezlik uchun ataylab qurilgan yoki minimal, umuman [[kuzov]]siz yechilib tashlangan, bu esa „speedster“ deb nomlanuvchi kuzov uslubiga olib keldi. Qirqilgan speedsterning korpus uslubi 1900-yillarda shakllangan. Korpusning koʻp qismi (va qanotlari) olib tashlangach, narvon ramkali [[shassi]]dagi boʻsh platformaga bir yoki ikki oʻrindiq, yonilgʻi baki va ehtiyot shinalari oʻrnatildi<ref name=classicspeed>[https://www.classicspeedsters.com/blog/2018/9/24/the-cutdown-speedster The Cutdown Speedster – ClassicSpeedsters.com]</ref>. Amerikaning [[Mercer]] va [[Stutz]] avtomobil ishlab chiqaruvchi kompaniyalari [[poyga]] va egasining haydashi uchun ataylab qurilgan, mohiyatan birinchi poyga avtomobili boʻlgan, tayyor poyga speedsterlarini taklif qila boshladilar<ref name=classicspeed/>. <gallery mode="packed" widths="180px" heights="120px" caption="1890-1920-yillardagi speedsterlar"> File:RansomEliOldsOldsPirate.jpg|[[Ransom E. Olds|Ransom Oldsning]] 1896-1897-yillardagi „Pirate“ poyga avtomobili, birinchi speedsterlardan biri File:Henry Ford and Barney Oldfield with Old 999, 1902.jpg|Barney Oldfield va [[Henry Ford|Genri Ford]] Oldfieldning 999 spidsteri bilan (1902-yil) File:1909_Model_T_Ford_race_winner.jpg|1909 model T speedsteri 1909-yilgi Okeandan Okeanga poyga gʻolibi dvigatel oʻzgarishi tufayli diskvalifikatsiya qilingani eʼlon qilindi File:Goodwood2007-051 Mercer Raceabout (1912) (cropped).jpg|1910-yil Mercer 35R Raceabout (1912-yilgi namunasi) File:Stutz Bearcat.jpeg|1912-yilgi Stutz Bear Cat yoki Bearcat (1914-yil namoyish etilgan), 1916-yilgacha eshiksiz boʻlgan </gallery> Roadsterning bevosita oʻtmishdoshi runabout boʻlib, korpus uslubi bir qator oʻrindiqlarga va eshiklarga ega, old oyna yoki ob-havoga muhofazasi yoʻq edi. Yana bir oʻtmishdoshi sayyohlik avtomobili boʻlib, bir nechta qator oʻrindiqlardan tashqari korpus uslubi boʻyicha zamonaviy roadsterga oʻxshash boʻlgan. 1920-yillarga kelib, roadsterlar eshiklari, old oynalari, oddiy buklanadigan tepa qismi va yon pardalari boʻlgan sayohat avtomobillariga oʻxshash tarzda ishlab chiqarilgan<ref name="Haajanen"/>. Roadster kuzovi [[Ford Model T]] va [[Austin 7]] kabi ommaviy ishlab chiqarilgan avtomobillardan tortib [[Cadillac V-16]], [[Duesenberg Model J]] va [[Bugatti 41 Royale modeli|Bugatti Royale]] kabi juda qimmat avtomobillargacha boʻlgan barcha oʻlcham va sinflardagi avtomobillarda taklif qilingan. <gallery mode=packed caption="1920-1950-yillardagi roadsterlar" widths="180px" heights="130px" > File:Fire Chief's Model T.jpg|1926-yildagi Ford Model T roadsteri File:1932 Duesenberg J Murphy coupe convertible.jpg|1932-yildagi Duesenberg J Murphy korpusi bilan jihozlangan roadsteri File:1937 Delahaye 135MS Roadster.jpg|1937-yildagi Delahaye 135 MS roadsteri File:1949MGTCMidget.jpg|1949 MG TC ochiq ikki oʻrindiqli avtomobili, AQShda roadster sifatida sotilgan</gallery> 1970-yillarga kelib, „roadster“ sport koʻrinishi yoki xususiyatiga ega har qanday ikki oʻrindiqli avtomobillarga nisbatan qoʻllanila boshladi{{Sfn|Georgano|1971|p=216}}. Bozor talabiga javoban ular kabrioletlar kabi eshiklardagi yon oynalar bilan yaxshi jihozlangan holda ishlab chiqarilgan{{Sfn|Culshaw|Horrobin|2013|p=482}}. <gallery mode=packed caption="1950-1980-yillardagi roadsterlar" widths="180px" heights="120px" > File:'73 MG MGB Roadster (Hudson).JPG|1973-yildagi MGB roadsteri File:Alfa Romeo Spider front 20110410.jpg|Alfa Romeo Spider File:Mercedes_benz_1983_380sl_us.jpg|1983-yildagi Mercedes-Benz 380SL File:Cadillac Allante.jpg|1987-yildagi Cadillac Allanté </gallery>Eng koʻp sotilgan roadster 1989-yilda taqdim etilgan [[Mazda MX-5]] modeli hisoblanadi<ref>{{cite web |title=Mazda Produces 900,000th MX-5, Recognized as World's Best-Selling Sports Car |url=http://www.motortrend.com/news/mazda-produces-900000th-mx-5-recognized-worlds-best-selling-sports-car-28207/ |website=www.motortrend.com |access-date=23 June 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=History of the Mazda MX-5 - picture special |url=https://www.autocar.co.uk/car-news/motoring/history-mazda-mx-5-picture-special |website=www.autocar.co.uk |access-date=23 June 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=25 Snapshots of the Mazda Miata Through History |url=https://www.cheatsheet.com/automobiles/mazda-miata-history.html/ |website=www.cheatsheet.com |access-date=23 June 2018 |arxivsana=2018-06-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180623063736/https://www.cheatsheet.com/automobiles/mazda-miata-history.html/ }}</ref>. Minimal ob-havoga qarshi himoyaga ega boʻlgan roadsterning dastlabki uslubi hali ham bir nechta ishlab chiqaruvchilar tomonidan ishlab chiqarilmoqda, jumladan, derazasiz [[Morgan Roadster]], eshiksiz [[Caterham 7]] va korpussiz [[Ariel Atom]]. <gallery mode=packed caption="1990-yillardan hozirgi kungacha boʻlgan roadsterlar" widths="180px" heights="120px" > File:BMW Z3 1.9L 1998.jpg|BMW Z3 File:PontiacSolstice.jpg|[[Pontiac Solstice]] File:2015 Mazda MX-5 (ND) Roadster GT convertible (2018-10-30) 01.jpg|Mazda MX-5 File:Boxster Type 986.jpg|Porsche Boxster File:MG_Cyberster_005_(cropped).jpg|MG Cyberster </gallery> == IndyCar roadster tuzilishi == [[File:Kurtis Indy Roadster Donington pits.jpg|thumb|right|Kurtis Indy roadsteri (1957-yil)]] ''"Roadster"'' atamasi 1952-yildan 1969-yilgacha [[AAA/USAC Championship Cars]] seriyasida (oʻsha paytdagi IndyCar ekvivalentlari) raqobatlashuvchi poyga avtomobillarining uslubini tasvirlash uchun ishlatilgan. Roadster [[dvigatel]]i va haydash oʻqi avtomobilning markaziy chizigʻidan joy olgan. Bu haydovchiga shassida pastroq oʻtirishga imkon beradi va oval yoʻllarda foydali boʻlgan vaznni kamaytirishni osonlashtiradi<ref>{{cite web |title=The 10 greatest Indy roadsters in history |url=https://macsmotorcitygarage.com/the-10-greatest-indy-roadsters-in-history/ |website=www.macsmotorcitygarage.com |access-date=28 October 2018}}</ref>. Nima uchun bu turdagi poyga avtomobili „roadster“ deb atalishi haqidagi hikoyalardan biri shundayki, bir jamoa Indianapolis 500 uchun yangi avtomobil tayyorlamoqda edi. Uni doʻkonlarining bir burchagiga berkitib qoʻyishadi. Agar ulardan avtomobillari haqida soʻralsa, ular bu shunchaki ularning (issiq rod) „roadster“i ekanligini aytib, uning mohiyatini yashirishga harakat qilishadi. Indianapolis poygachisi ommaga eʼlon qilinganidan keyin ham „roadster“ nomi unga biriktirildi. Frank Kurtis poyga uchun birinchi roadsterni yaratdi va roadster [[1952-yilgi Indianapolis 500]] musobaqasida qatnashdi. Roadsterni [[Bill Vukovich]] boshqargan, koʻp poygalarda yetakchilik qilgan va poyga paytida ruldagi nosozlik tufayli halok boʻlgan. Vukovich boshqargan [[Howard Keck]]ga tegishli jamoa 1953-1954-yillardagi musobaqalarda bir xil mashina bilan gʻolib chiqqan. Vukovich yetakchilik qilayotgan davrida halok boʻlganidan keyin, [[1955-yilgi Indianapolis 500]] [[Bob Sweikert]] gʻolib chiqadi. A. J. Watson, George Salih va Quin Epperly boshqa taniqli roadster konstruktorlari sanaladi<ref>{{cite web |title=(USAC) Championship Indy Car Roadster |url=https://www.ewarbirds.org/automotive/1961indy.shtml |website=www.ewarbirds.org |access-date=28 October 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181028112305/https://www.ewarbirds.org/automotive/1961indy.shtml |arxivsana=2018-10-28}}</ref>. Watson tomonidan ishlab chiqarilgan roadsterlar 1956-yil, 1959-1964-yillarda gʻalaba qozongan, biroq 1961-yil va 1963-yildagi gʻoliblar ham aslida Watson dizaynlariga yaqin nusxalar boʻlgan. 1957-1958-yillardagi gʻolib boshqargan mashina Epperly yordami bilan Salih tomonidan ishlab chiqarilgan boʻlib, dvigatelning oʻziga xos joylashuvi bilan „ yotqizish“ montajida qurilgan, shuning uchun, [[silindr]]lari anʼanaviy dizaynga koʻra [[vertikal]] emas, deyarli gorizontal<ref>{{cite web |title=Brickyard Classic: 1958 Indy 500 – The Salih and Epperly "Laydown" Roadsters |url=http://www.curbsideclassic.com/blog/nostalgia-1958-indy-500-the-salih-and-epperly-laydown-roadsters/ |website=www.curbsideclassic.com |access-date=28 October 2018}}</ref>. Bu biroz pastroq [[massa markazi]] va pastki profilni berdi. Garchi, roadsterlar yangi orqa dvigatelli poyga mashinalariga nisbatan raqobatbardosh boʻlmay qolgan boʻlsa-da, 1960-yillarning oxirigacha poygalarda ishtirok etdi. Poygada toʻliq masofasini bosib oʻtgan soʻnggi roadster [[1965-yilgi Indianapolis 500]]da Gordon Johncock tomonidan boshqarilgan va u Wienberger Homes Watson avtomobilida beshinchi oʻrinni egallagan. Poygada qatnashgan soʻnggi roadster [[1968-yilgi Indianapolis 500|1968-yilgi poygada]] Jim Hurtubise tomonidan yasalgan va boshqarilgan, biroq, poygani erta tark etgan<ref>{{cite web |title=Robin Miller |url=https://racer.com/author/robin-miller/ |website=www.racer.com |access-date=28 October 2018 |arxivsana=2024-04-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240424061756/https://racer.com/author/robin-miller/ }}</ref>. Baʼzi mitti roadsterlar 1970-yillarning boshlarida qurilgan va musobaqalarda qatnashgan, ammo hech qachon ustunlik qilmagan<ref>{{cite web |title=The Don Edmunds Fully Independent Suspended Roadster Midget |url=http://www.donedmunds.com/RoadsterMidget.html |website=www.donedmunds.com |access-date=14 April 2019 |arxivsana=2023-12-10 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231210053852/http://www.donedmunds.com/RoadsterMidget.html }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Roadsterlar]] [[Turkum:Avtomobil kuzovi uslublari]] [[Turkum:Avtomobil tasniflari]] [[fr:Type de carrosserie#Roadster]] g1eme9fmm7yz8drjnj8rm11xp6rfsuf 0 1230630 6304603 6292735 2026-10-10T15:19:53Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304603 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Podshoh Xolid xalqaro aeroporti | nativename-a = {{lang|ar|مطار الملك خالد الدولي}} | nativename-r = ''{{small|{{transliteration|ar|Matār al-Malik Khālid al-Duwaliyy}}}}'' | image = King Khalid International Airport Logo.svg | image-width = 250 | image2 = Riyadh-airport.jpg | image2-width = 250 | caption2 = Aeroportning sunʼiy yoʻldoshdan olingan tasviri | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | IATA = RUH | ICAO = OERK | type = Fuqarolik | owner = Saudiya Fuqarolik aviatsiyasi bosh boshqarmasi <!-- | Director General = Eng. Abdullah Mohammed Hamad Altassan --> | city-served = [[Ar-Riyod]] | location = [[Ar-Riyod]], [[Saudiya Arabistoni]] | hub = {{plainlist| *[[Flynas]] *[[flyadeal]] *[[Riyadh Air]] (2025-yildan boshlanadi) *[[Saudia]] }} | elevation-f = 2,049 | elevation-m = 625 | website = {{URL|https://kkia.sa}} | coordinates = {{coord|24|57|28|N|046|41|56|E|region:SA|display=inline,title}} |latd=24|latm=57|lats=28|latNS=N|longd=046|longm=41|longs=56|longEW=E | pushpin_map = Saudiya Arabistoni | pushpin_relief = yes | pushpin_map_caption = Aeroportning Saudiya Arabistoni xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = '''RUH''' | pushpin_label_position = right | metric-rwy = y | r1-number = 15R/33L | r1-length-m = 4,205 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 15L/33R | r2-length-m = 4,205 | r2-surface = Asfalt | stat-year = 2018 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 26,000,000+<ref name="A19">{{cite web |date=27 January 2019 |title=26 million passengers visit Riyadh airport in 2018 |url=http://www.arabnews.com/node/1442816/saudi-arabia |access-date=23 September 2019}}</ref> | stat2-header = Parvozlar soni | stat2-data = 212,632<ref name="A19"/> | stat3-header = Iqtisodiy taʼsiri (2012) | stat3-data = $8.0 milliard | stat4-header = Ijtimoiy taʼsiri (2012) | stat4-data = 87.1 ming | footnotes = Manbalar: AIP Saudiya Arabistoni<ref>1 [https://bysky.aero/articles/pdf/oerk.pdf „AIP“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20200605010632/https://bysky.aero/articles/pdf/oerk.pdf |date=2020-06-05 }}</ref> | opened = {{start date and age|1983|11|16|df=y|p=n|br=n}} | owner-oper = Riyadh Airports Company }} '''Podshoh Xolid xalqaro aeroporti''' ({{lang-ar|مطار الملك خالد الدولي}}, ''{{transliteration|ar|Maṭār al-Malik Khālid al-Duwaliyy}}'', {{airport codes|RUH|OERK|p=n}}) – [[Saudiya Arabistoni]] poytaxti [[Ar-Riyod]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Shahardan {{convert|35|km}} shimolda joylashgan<ref name="flights">{{cite web |title=King Khaled International Airport Overview |url=http://www.flightstats.com/go/Airport/airportDetails.do?airportCode=RUH |access-date=9 August 2012 |publisher=Flight Stats |archive-date=25 December 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181225193648/https://www.flightstats.com/v2/airport-conditions/RUH |url-status=dead }}</ref>. HOK arxitektura kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan<ref>{{Cite book |last=Kultermann |first=Udo |title=Contemporary Architecture in the Arab States: Renaissance of a Region |publisher=McGraw Hill |year=1999 |isbn=9780070368316 |pages=144–145}}</ref>. Saudiya hukumati nomidan Bechtel Company Limited qurilish boshqaruvchisi sifatida faoliyat olib borgan. Aeroport beshta yoʻlovchi [[Aerovokzal|terminalidan]] iborat (hozirda faqat uchtasidan foydalanilmoqda), har bir terminal sakkizta teletrapga ega. Bundan tashqari aeroportda [[masjid]], 11 600 ta transport vositasiga moʻljallangan yopiq va ochiq avtoturargoh, Qirollik terminali (qirollik oilasi, hukumat rahbarlari va mehmonlar uchun), markaziy nazorat minorasi (dunyodagi eng balandlardan biri) va har birining uzunligi {{convert|4260|m|ft}} boʻlgan ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Yer maydoni jihatidan Podshoh Xolid aeroporti ilgari dunyodagi eng yirik aeroport boʻlgan, hozirda [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti]]dan keyin ikkinchi oʻrinda turadi<ref>{{cite web |title=King Khaled International Airport, Riyadh, Saudi Arabia |url=https://www.airport-technology.com/projects/king-khaled/ |access-date=11 June 2020 |website=Airport Technology |publisher=Verdict Media Limited}}</ref> va Yaqin Sharqdagi eng gavjum aeroportlardan biridir. Aeroportni Riyadh Airports Company boshqaradi. Qirollik masjidi badiiy jihatdan boy dastur asosida loyihalashtirilgan boʻlib, uning vitraj oynalari britaniyalik meʼmoriy rassom Brian Clarke tomonidan yaratilgan. Bu vitraj oynalar zamonaviy davrning eng yirik va texnik jihatdan rivojlangan loyihalaridan biri sifatida tan olingan va ushbu yoʻnalish tarixida muhim asar sifatida baholangan<ref>{{Cite journal |last=Amaya |first=Mario |author-link= |date=June 1984 |title=Clarke's New Constructivism |journal=Studio International |volume=197 |issue=1005}}</ref>. == Tarixi == Podshoh Xolid xalqaro aeroporti ({{lang-en|King Khalid International Airport}}, KKIA) [[AQSh]]ning Hellmuth, Obata & Kassabaum kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan<ref>{{Cite book |last=Kultermann |first=Udo |title=Contemporary Architecture in the Arab States: Renaissance of a Region |publisher=McGraw-Hill |year=1999 |isbn=9780070368316 |pages=144–145}}</ref> va 1983-yil 16-noyabrda [[Fahd ibn Abdulaziz as-Saud|Podshoh Fahd]] tomonidan rasman ochilgan. Oʻsha yilning 5-dekabridan muntazam parvozlarga xizmat koʻrsatishni boshlagan. Oʻsha vaqtga qadar hozirgi [[Podshoh Salmon aviabazasi]] Ar-Riyod shahriga xizmat koʻrsatuvchi asosiy aeroport boʻlgan. Ar-Riyodda xalqaro va mahalliy transport ehtiyojlarining oʻsishi yangi aeroportni ochishni talab qilgan. Shahar markaziga yaqinroq boʻlgan Podshoh Salmon aviabazasi hozirda Saudiya Harbiy-havo kuchlari tomonidan boshqariladi. Aeroport [[NASA]]ning [[Fazoviy moki|kosmik kemalari]] uchun zaxira qoʻnish maydoni vazifasini ham bajargan<ref>{{cite web |first=John |last=Pike |date=20 July 2011 |title=Space Shuttle Emergency Landing Sites |url=http://www.globalsecurity.org/space/facility/sts-els.htm |publisher=Globalsecurity.org}}</ref>. 2023-yil 12-martda Saudiya Arabistoni valiahd shahzodasi [[Muhammad ibn Salmon]] Riyadh Air aviakompaniyasi tashkil etilishini eʼlon qildi. Yangi aviakompaniya ushbu aeroportdan aviahab sifatida foydalanadi<ref>{{cite news |date=12 March 2023 |title=Saudi Arabia launches new national airline |url=https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/saudi-arabia-launches-new-national-airline-2023-03-12/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20230803031450/https://www.reuters.com/business/aerospace-defense/saudi-arabia-launches-new-national-airline-2023-03-12/ |archive-date=3 August 2023 |work=Reuters}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === <!-- Faqat mustaqil manbalardan foydalaning. Aeroport va aviakompaniyaning oʻzi mustaqil manbalar emas. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- --> | [[Air Arabia]] | {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | airblue | [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]] <!-- --> | [[Air Cairo]] | {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-smdec22spx|title=AIR CAIRO BEGINS GIZA SPHINX INTERNATIONAL SERVICE IN DEC 2022|website=aeroroutes.com|date=29 November 2022}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-smnw24hmb | title=Air Cairo NW24 Sohag Network Expansion }}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO NS23 EMBRAER E190 NETWORK – 12MAR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-sme90|website=aeroroutes.com|date=13 March 2023}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web |title=Chinese Carriers Continue Saudi Arabia Network Add with Air China Riyadh From May 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240329-cans24ruh |website=Aeroroutes |access-date=29 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air India]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]] <!-- --> | Air India Express | {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1745713687271440453|title=Air India Express to launch flights from Hyderabad to Riyadh from February 2|work=JetArena|accessdate=12 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kannur, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram<ref>{{cite web|url=https://www.onmanorama.com/travel/travel-news/2024/08/05/air-india-express-flight-thiruvananthapuram-riyadh-saudi-arabia.html|title=Air India Express resumes direct flights from Thiruvananthapuram to Riyadh|work=onmanorama|accessdate=5 August 2024}}</ref> <!-- --> | Air Montenegro | '''Charter:''' [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]] <!-- --> | AirSial | [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]]<ref>>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240906-pfnw24ruh|title=AirSial Adds Islamabad – Riyadh From late-Oct 2024|publisher=Aeroroutes|access-date=6 September 2024}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="Anadolu">{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=Turkish Airlines confirms AnadoluJet network transition from late-March 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288734/turkish-airlines-confirms-anadolujet-network-transition-from-late-march-2020/ |access-date=14 January 2020 |website=Routesonline}}</ref> <!-- --> | Akasa Air | [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web|title=Akasa Air Schedules Riyadh Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240531-qpjun24ruh|access-date=31 May 2024|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Ariana Afghan Airlines]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="AZALtoSA-23">{{cite news |title=Azerbaijan Airlines Expands Saudi Arabia Network in Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230727-j2sep23sa |access-date=30 July 2023 |work=AeroRoutes |date=27 July 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Badr Airlines | Port Sudan <!-- --> | BeOnd | [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite web|url=https://onemileatatime.com/news/beond-airlines/|title=Beond, New All-Business Class Maldivian carrier to start operations from November 2023 and releases first routes|website = One Mile at a Time|date=11 October 2023 |access-date=12 October 2023}}</ref> <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]] <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] <!-- --> | Cathay Pacific | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web |title=Cathay Pacific Resumes Riyadh Service From Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240604-cxnw24ruh |website=Aeroroutes |access-date=4 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240405-muapr24ruh|title=China Eastern moves Riyadh Launch to Late-April 2024|website=Aeroroutes|date=5 April 2024|access-date=5 April 2024}}</ref> <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web |title=China Southern Adds Beijing – Riyadh From April 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240207-czns24ruh |website=Aeroroutes |access-date=7 February 2024}}</ref>, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240325-czjun24ruh|title=China Southern Continues Saudi Arabia Expansion in June 2024|publisher=AeroRoutes|date=25 March 2024|accessdate=25 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | [[flyadeal]] | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240618-f3jun24dwc |title=FLYADEAL ADDS RIYADH – DUBAI AL MAKTOUM FROM LATE-JUNE 2024 |website=AeroRoutes|access-date=19 June 2024}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Ha'il]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/276411/flyadeal-launches-gizan-service-from-late-dec-2017/|title=flyadeal launches Gizan service from late-Dec 2017|website=Routes}}</ref>, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]]<ref>{{cite web |date=6 June 2018 |title=Flyadeal receives 8th leased A320 |url=http://www.arabnews.com/node/1316526/corporate-news |access-date=23 October 2018 |website=arabnews.com}}</ref>, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Najron mintaqaviy aeroporti|Najron]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{Cite web|url=https://www.zawya.com/en/business/flyadeal-launches-its-third-international-destination-from-riyadh-to-cairo-eu05b799|title=flyadeal launches its third international destination from Riyadh to Cairo|website=www.zawya.com}}</ref>, [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]]<ref>{{Cite news |date=2018-04-17 |title=flyadeal flying daily to Tabuk from May 3 |language=en-GB |work=Saudigazette |url=http://saudigazette.com.sa/article/532918/BUSINESS/flyadeal-flying-daily-to-Tabuk-from-May-3 |access-date=2018-04-20}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=F3S232/>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name=F3S232/>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name=F3S23>{{cite web | url=https://www.timesaerospace.aero/news/air-transport/saudia-and-flyadeal-launch-25-new-destinations-in-2023 | title=Saudia and flyadeal launch 25 new destinations in 2023 &#124; Times Aerospace }}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref name=F3S232>{{cite web|title=FLYADEAL NS23 NETWORK ADDITIONS – 15MAY23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-f3ns23|date=16 May 2023|website=aeroroutes.com}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref name=F3S232/> <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> |Fly Jinnah | [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]] | [[flynas]] | [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref>{{Cite web|url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/flynas-fly-addis-ababa-two-saudi-points|title=Flynas To Fly To Addis Ababa From Two Saudi Points &#124; Aviation Week Network|website=aviationweek.com|accessdate=10 December 2023}}</ref>, [[Al-Baha mahalliy aeroporti|Al-Baha]], [[Al-Jouf aeroporti|Al-Jouf]], [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti|Al-Olamayn]], [[Shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Al-Ula]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Arar mahalliy aeroporti|Arar]]<ref>{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=flynas Domestic network additions from late-August 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293328/flynas-domestic-network-additions-from-late-august-2020/ |access-date=25 August 2020 |website=Routesonline}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/273889/flynas-plans-beirut-service-from-nov-2017/|title=flynas plans Beirut service from Nov 2017|website=Routes}}</ref>, [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Bisha mahalliy aeroporti|Bisha]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web |url=https://aeroroutes.com/eng/220622-xyjul22bjv | title=FLYNAS ADDS RIYADH – BODRUM SERVICE FROM LATE-JULY 2022|publisher=AeroRoutes | access-date=22 June 2022}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284330/flynas-schedules-delhi-launch-in-july-2019/|title=flynas schedules Delhi launch in July 2019|website=Routes}}</ref>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{Cite web|url=https://arab.news/526f9|title=flynas: 6 daily flights to Doha from Riyadh, Jeddah from Nov. 20|date=27 October 2022|website=Arab News}}</ref>, [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/240522-xysep23ae|title=Flynas resumes 5 UAE routes in 2024}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Uganda}}Entebbe<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241104-xy1q25ebb|title=Flynas Adds Riyadh – Entebbe Service In 1Q25|publisher=AeroRoutes|date=4 November 2024|accessdate=4 November 2024}}</ref>, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite press release|url=https://www.zawya.com/en/press-release/companies-news/flynas-operates-weekly-direct-flights-to-sphinx-international-airport-in-egypt-from-riyadh-and-jeddah-d9kt35yq?amp=1|title=Flynas operates weekly direct flights to Sphinx International Airport in Egypt from Riyadh and Jeddah|work=[[Zawya]]|date=26 May 2023|access-date=26 May 2023|language=en}}</ref>, [[Gurayat mahalliy aeroporti|Gurayat]], [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Ha'il]], {{Flagicon|Turkey}}Hatay{{Citation needed}}<!-- RIYADH - HATAY NO LONGER ON SALE ON FLYNAS WEBSITE -->, {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite web |title=flynas files additional new service from June 2018 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278767/flynas-files-additional-new-service-from-june-2018/?highlight=hyderabad |access-date=2018-06-16 |publisher=Routesonline}}</ref>, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], {{Flagicon|India}}Kojikode<ref name="flynasCalicut">{{cite web |title=Flynas Flight Schedule |url=https://www.flynas.com/en/booking-flynas/flight-schedule |access-date=2019-09-09 |publisher=flynas.com |arxivsana=2023-05-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230531171636/https://www.flynas.com/en/booking-flynas/flight-schedule }}</ref>, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|India}}Lakhnau<ref>{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=flynas W19 network expansion |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286340/flynas-w19-network-expansion/ |access-date=13 September 2019 |website=Routesonline}}</ref>, [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Najron mintaqaviy aeroporti|Najron]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref>{{Cite web|url=https://www.linkedin.com/posts/dr-anurag-jain-anuragkjain-yahoo-com-b85a_and-we-have-another-new-destination-sohag-activity-6978229285673152512-3cKT|title=Dr. Anurag Jain (anuragkjain@yahoo.com) on LinkedIn: And, we have another new destination - Sohag! We will connect it thrice…|website=www.linkedin.com}}</ref>, [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], {{Flagicon|Albania}}Tirana, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="flynas.com">{{Cite web|url=https://www.flynas.com/en|title=Low fare flights across the MENA, Europe and Asia &#124; flynas|website=flynas.com|qaralgan sana=2024-12-10|arxivsana=2023-03-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230307164711/https://www.flynas.com/en}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221226-xyns23intl|title=Flynas NS23 International Network Additions – 25DEC22|website=AeroRoutes|accessdate=10 December 2023}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="XYS20">{{cite web |last=Liu |first=Jim |date=26 February 2020 |title=flynas S20 Network Expansion |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289864/flynas-s20-network-expansion/ |publisher=Routesonline}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/230711-xyaug23ruhist|title= FLYNAS RESUMES RIYADH – ISTANBUL SERVICE IN 3Q23|publisher=Aeroroutes}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Mikonos<ref name="booking.flynas.com">[https://booking.flynas.com/#/booking/flights Flights] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230521030035/https://booking.flynas.com/#/booking/flights |date=2023-05-21 }} flynas.com</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref>{{cite web |date=February 2022 |title=Aerolinka Flynas nahrála linku Praha – Rijád do systému |url=https://flyondrej.eu/zpravy/flynas-nova-linka-praha-rijad-2/ |access-date=1 February 2022 |publisher=flyondrej.eu}}</ref>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]]<ref name=XYS20/>, {{Flagicon|Greece}}Santorini<ref name="booking.flynas.com"/>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo, [[Tivat aeroporti|Tivat]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite web | url=https://www.flynas.com/en/flights-from-armenia-1 | title=Flynas &#124; Flights from Armenia | qaralgan sana=2024-12-10 | arxivsana=2023-03-07 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20230307102658/https://www.flynas.com/en/flights-from-armenia-1 }}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref>{{cite web |date=26 February 2021 |title=flynas Flight Schedule |url=https://www.flynas.com/en/booking-flynas/flight-schedule |website=flynas.com |qaralgan sana=2024-12-10 |arxivsana=2023-05-31 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230531171636/https://www.flynas.com/en/booking-flynas/flight-schedule }}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | Himalaya Airlines | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu <!-- --> | [[IndiGo]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite web|title=Schedule–Riyadh to Hyderabad|url=https://www.goindigo.in/bookings/flight-select.html|website=[[IndiGo]]|access-date=10 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=IndiGo adds Mumbai – Riyadh from Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286323/indigo-adds-mumbai-riyadh-from-oct-2019/ |access-date=12 September 2019 |website=Routesonline}}</ref><ref>{{cite web |title=IndiGo Middle East Network expansion in Oct 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286107/indigo-middle-east-network-expansion-in-oct-2019/ |access-date=30 August 2019 |website=Airlineroute}}</ref> <!-- --> | Iraqi Airways | '''Mavsumiy charter:''' [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | ITA Airways | [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite web |last=Machado |first=João |date=11 October 2023 |title=ITA Airways announces seven new destinations for Summer 2024 |website=Aviaci Online - Últimas noticias de aviación de Argentina, Latinoamérica y el mundo |language=English |url=https://www.aviacionline.com/2023/10/ita-airways-announces-seven-new-destinations-for-summer-2024/ |access-date=11 October 2023 }}</ref> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | [[Kam Air]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230502-rqapr23intl|title=KAM AIR LATE-APRIL 2023 INTERNATIONAL NETWORK EXPANSION|publisher=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web |date=21 July 2020 |title=KLM adjusts flight schedule to Gulf States and adds Riyadh (Saudi Arabia) as new destination |url=https://news.klm.com/klm-adjusts-flight-schedule-to-gulf-states-and-adds-riyadh-saudi-arabia-as-new-destination/ |website=KLM Press Release |quote=Adding Riyadh as a new destination will strengthen KLM's network in the Middle East and help keep it robust.}}</ref><ref>{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=KLM NW20 Intercontinental network as of 15OCT20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294410/klm-nw20-intercontinental-network-as-of-15oct20/ |access-date=16 October 2020 |website=Routesonline}}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref>{{cite web|url=https://newsroom.aviator.aero/lot-polish-airlines-launching-flights-to-saudi-arabia|title=LOT Polish Airlines Launching Flights To Saudi Arabia|date=6 December 2023 }}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-lhsep24sa | title=Lufthansa Modifies Saudi Arabia Service from mid-Sep 2024 }}</ref> <!-- --> | [[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- --> | [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu <!-- --> | [[Nesma Airlines]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref>{{cite web|title=NESMA AIRLINES ADDS SOHAG – RIYADH SERVICE FROM MAY 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230517-nemay23ruh|website=Aeroroutes|date=17 May 2023}}</ref> <!-- --> | [[Nile Air]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> | Pakistan International Airlines | [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|Pakistan}}Moʻlton, {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar, {{Flagicon|Pakistan}}Sialkot<ref>{{cite web |date=4 May 2016 |title=Pakistan International Increases Saudi Arabia Flights from late-April 2016 |url=http://airlineroute.net/2016/05/04/pk-jedruh-apr16/ |website=Routesonline}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref>{{cite web|title=PEGASUS NS23 NETWORK ADDITIONS – 16APR23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-pcns23|website=aeroroutes.com|date=18 April 2023}}</ref> <!-- --> | [[Philippine Airlines]] | {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web |date=9 January 2021 |title=Qatar and Saudi Arabia to resume direct flights |url=https://www.reuters.com/article/gulf-qatar-saudi-airways/qatar-airways-to-resume-flights-to-saudi-arabia-from-monday-idUSL8N2JK0GM |work=[[Reuters]]}}</ref> <!-- --> | Royal Air Maroc | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<!-- AT only have only have traffic rights to Morocco; do not add any other destinations here --> <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231227-rjfy24e2 | title=Royal Jordanian 2024 Embraer E190/195-E2 Network Overview – 24DEC23 }}</ref> <!-- --> | SalamAir | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/283696/salam-air-outlines-further-network-expansion-in-s19/ |title=Salam Air outlines further network expansion in S19 &#124; Routes |publisher=Routesonline.com |accessdate=2022-05-07}}</ref> <!-- --> | [[Saudia]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]], {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Al-Baha mahalliy aeroporti|Al-Baha]], [[Al-Jouf aeroporti|Al-Jouf]], [[Shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Al-Ula]], [[Al-Vaj mahalliy aeroporti|Al-Vaj]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Arar mahalliy aeroporti|Arar]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2022/08/07/saudia-set-to-operate-year-round-barcelona-flights/ |title=Saudia set to launch year-round Barcelona flights |publisher=Airline Geeks |date=2022-08-07 |accessdate=2022-08-11}}</ref>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web |date=28 February 2022 |title=Saudia marks launch of direct flights to Thailand |url=https://www.arabnews.com/node/2033271/business-economy |publisher=Arab News}}</ref>, [[Bisha mahalliy aeroporti|Bisha]], [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Davadmi mahalliy aeroporti|Davadmi]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{Cite tweet |number=1347924839705812992 |user=Saudi_Airlines |title=سافر مع #الخطوط_السعودية من #جدة و... |date=9 January 2021}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Gurayat mahalliy aeroporti|Gurayat]], [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Ha'il]], [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jizan mintaqaviy aeroporti|Jizan]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref>{{cite web |title=Saudia Intends to Resumes Riyadh – Kozhikode Service in NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241022-svnw24ccj |website=Aeroroutes |access-date=22 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|India}}Lakhnau, [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], [[Velana xalqaro aeroporti|Male]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], {{Flagicon|Mauritius}}Mavrikiy, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], [[Najron mintaqaviy aeroporti|Najron]], [[Neom koʻrfazi aeroporti|Neom koʻrfazi]]<ref>{{cite web |date=2 July 2019 |title=Neom Bay, Saudi Arabia opens to commercial traffic |url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/79392-neom-bay-saudi-arabia-opens-to-commercial-traffic |website=ch-aviation.com}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230515-svaug23pkx|title=Saudia Schedules August Beijing Launch|website=Aeroroutes|date=15 May 2023}}</ref>, {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-svnw24hkt|title=Saudia Schedules Phuket Dec 2024 Debut|website=AeroRoutes|date=26 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|Saudi Arabia}}Qaysuma, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]], [[Rafha mahalliy aeroporti|Rafha]], [[Qizil dengiz xalqaro aeroporti|Qizil dengiz]]<ref>{{cite web |title=Saudia Inaugurates Red Sea International Airport Service in late-Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230927-svsep23rsi |website=Aeroroutes |access-date=27 September 2023}}</ref>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]], [[Sharura mahalliy aeroporti|Sharura]], [[Tabuk mintaqaviy aeroporti|Tabuk]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], [[Turaif mahalliy aeroporti|Turaif]], [[Vodiy ad-Davosir mahalliy aeroporti|Vodiy ad-Davosir]], {{Flagicon|USA}}Vashington–Dalles, [[Yanbu aeroporti|Yanbu]], {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{Cite news|url=https://aviation.direct/saudia-nimmt-riad-zuerich-auf|title=Saudia nimmt Riad-Zürich auf|trans-title=Saudia accepts Riyadh-Zürich|publisher=Aviation Direct|language=German|date=11 June 2022}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]], [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240130-svns24eu|title=Saudia NS24 Europe Service Changes - 29JAN24|publisher=AeroRoutes|date=29 January 2024|accessdate=31 January 2024}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Indonesia}}Makassar, {{Flagicon|Spain}}Malaga, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|Greece}}Mikonos<ref>{{cite web |title=SAUDIA launches new direct service to Greek Mykonos in July |url=https://www.aviationbusinessme.com/airlines/saudia-new-route-mykonos-greece |website=Aviation Business |access-date=10 December 2023 |date=18 April 2022}}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220515-sv3q22nce?rq=Saudia%20|title=Saudia Relaunches Nice|website=Aeroroutes}}</ref>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]], {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288652/saudia-resumes-riyadh-vienna-seasonal-service-in-s20/ |title=Saudia resumes Riyadh – Vienna seasonal service in S20 &#124; Routes |publisher=Routesonline.com |date= |accessdate=2022-05-07}}</ref> <!-- --> | [[Serene Air]] | {{Flagicon|Pakistan}}Peshovar<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220713-erjul22ruh|title=SERENE AIR PLANS PESHAWAR – RIYADH LATE-JULY 2022 LAUNCH|publisher=Aeroroutes|access-date=13 July 2022}}</ref> <!-- --> | SkyUp | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | Syrian Air | [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]]<ref name="KsaSy1">{{Cite web|url=https://alwatan.sy/archives/392592|trans-title=Negotiations regarding the two “Syrian” planes are continuing... Kabas to “Al-Watan”: Operating regular flights between Damascus and Riyadh airports as of July 7|title=المفاوضات بخصوص طائرتي «السورية» متواصلة … كباس لـ«الوطن»: تشغيل رحلات نظامية بين مطاري دمشق والرياض اعتباراً من 7 تموز|publisher=Al Watan.sy|access-date=11 June 2024|date=11 June 2024}}</ref> <!-- --> | Tarco Aviation | Port Sudan <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Turkey}}Rize<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240627-tkjun24rzv|title=Turkish Airlines Expands Rize – Saudi Arabia Network From June 2024|publisher=AeroRoutes|date=27 June 2024|accessdate=27 June 2024}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref>{{cite web |title=Turkish Airlines adds new seasonal Saudi Arabia routes in S17 |url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/272739/turkish-airlines-adds-new-seasonal-saudi-arabia-routes-in-s17/ |access-date=9 May 2017 |publisher=routesonline}}</ref><ref>{{cite web |title=Turkish Airlines Expands Riyadh Service in S16 |url=http://airlineroute.net/2016/03/16/tk-ruh-s16/ |access-date=16 March 2016 |publisher=airlineroute}}</ref> <!-- --> |Virgin Atlantic | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/09/02/virgin-atlantic-to-launch-flights-to-riyadh/|title=Virgin Atlantic to launch flights to Riyadh|publisher=businesstraveller|access-date=2 September 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://corporate.virginatlantic.com/gb/en/media/press-releases/new-destinations-summer-2025.html|title=Virgin Atlantic adds three new destinations for summer 2025|publisher=virginatlantic|access-date=2 September 2024}}</ref> <!-- --> |[[Wizz Air]]<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-signals-saudi-expansion-with-20-new-routes | title=Wizz Air signals Saudi expansion with 20 new routes }}</ref> | [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]] <!-- --> | Yemenia | {{Flagicon|Yemen}}Adan <!-- --> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Aerotranscargo<ref>{{cite web|title=Flight History of ER-BAM (Aerotranscargo–F5/ATG)-20 September 2023|url=https://flightaware.com/live/flight/ERBAM/history|website=[[FlightAware]]}}</ref><ref>{{cite web|title=Flight History of ER-BBC (Aerotranscargo–F5/ATG)-20 September 2023|url=https://www.flightaware.com/live/flight/ERBBC/history|website=[[FlightAware]]}}</ref> | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Fujayra xalqaro aeroporti|Fujayra]], {{Flagicon|Germany}}Hahn, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | Atlas Air<ref>{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=[[Atlas Air]]|access-date=22 December 2023|arxivsana=2023-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp}}</ref> | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|Germany}}Hahn, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Spain}}Saragosa <!-- --> | Cargolux{{Citation needed}} | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg <!-- --> | Cathay Cargo<ref>{{cite web |title=Cathay Pacific Launches Freighter Service to Riyadh |url=https://news.cathaypacific.com/cathay-pacific-launches-freighter-service-to-riyadh |access-date=2021-01-04 |website=news.cathaypacific.com |language=en-HK}}</ref> | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | Central Airlines<ref>{{cite news|title=UAS Supports Central Airlines Inaugural Flight to Riyadh|url=https://www.uas.aero/uas-supports-central-airlines-inaugural-flight-to-riyadh/|work=UAS–International Trip Support|date=10 May 2022|access-date=21 August 2023|language=en|archive-date=2024-12-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20241208114025/https://www.uas.aero/uas-supports-central-airlines-inaugural-flight-to-riyadh/|url-status=dead}}</ref> | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | {{nowrap|[[China Southern Airlines]]{{Citation needed}}}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]] <!-- --> | DHL International Aviation ME{{Citation needed}} | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | Ethiopian Cargo{{Citation needed}} | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|Spain}}Saragosa <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230815-lhcnw23tpe|title=Lufthansa Cargo Adds Taipei Service From Nov 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 August 2023}}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[My Freighter]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]]<ref>{{cite web|url=https://www.stattimes.com/air-cargo/qatar-airways-cargo-launches-freighters-to-riyadh-1346916|title=Qatar Airways Cargo launches freighters to Riyadh|work=The Stat Trade Times|date=2 November 2022|accessdate=2 November 2022}}</ref> | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> |{{nowrap|[[Saudia Cargo]]<ref name="SCnet">{{cite web |title=Sauda Cargo network |url=https://www.saudiacargo.com/NETWORK-FLEET/NETWORK.aspx |access-date=1 February 2022 |archive-date=1 February 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220201070905/https://www.saudiacargo.com/NETWORK-FLEET/NETWORK.aspx |url-status=dead }}</ref>}} | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Schiphol|Amsterdam]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="SCnet"/>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], Lagos ({{Flagicon|Nigeria}}), [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Kenya}}Nayrobi, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | [[Turkish Airlines|Turkish Cargo]]<ref>{{Cite web|url=http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130604104217/http://wwwdownload.thy.com/kargo/pdf/winter2012_2013.pdf|url-status=dead|title=Turkish Airlines Cargo Winter Schedule|archivedate=4 June 2013}}</ref> |[[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]] <!-- --> }} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2010-yil 27-iyul mahalliy vaqt bilan 11:38 da Lufthansa Cargo aviakompaniyasining 8460-reysi bilan uchayotgan MD-11 samolyoti (registratsiya raqami D-ALCO) aeroportga qoʻnayotganda halokatga uchradi va yongʻin natijasida tuzatib boʻlmas darajada shikastlandi. Bortda boʻlgan ikkala odam – ekipaj komandiri va ikkinchi uchuvchi jarohatlandi<ref>{{Cite news |date=27 July 2010 |title=UPDATE 2-Lufthansa cargo plane crashes at Saudi airport |work=Reuters|url=https://www.reuters.com/article/idUSLDE66Q10Z20100727 |access-date=27 July 2010}}</ref><ref>{{Cite news |date=27 March 2010 |title= Lufthansa cargo plane crashes at Riyadh airport |publisher=BBC News |url=https://www.bbc.co.uk/news/world-middle-east-10772817 |access-date=27 July 2010}}</ref><ref>{{cite web |date=27 July 2010 |title=Flight 8460 at the Aviation Safety Network |url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=20100727-0 |publisher=Aviation-safety.net}}</ref>. == Yana qarang == * [[Saudiya Arabistoni aeroportlari roʻyxati]] * [[Saudia]] * [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category-inline|King Khalid International Airport}} * [https://kkia.sa/en/Pages/default.aspx King Khalid International Airport] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20241202152727/https://www.kkia.sa/en/Pages/default.aspx |date=2024-12-02 }} Riyadh {{Portalbar|Saudiya Arabistoni|Aviatsiya}} {{Saudiya Arabistoni aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:1983-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Saudiya Arabistoni aeroportlari]] [[Turkum:Ar-Riyod]] 8o8pu8b42pkabs8j0ilbri4ll4f37vl 14 1233102 6304878 5358533 2026-10-11T03:28:38Z AnvarxonM 75105 [[Turkum:Falkirk F.C. futbolchilari]]ga yoʻnaltirildi 6304878 wikitext text/x-wiki #REDIRECT[[Turkum:Falkirk F.C. futbolchilari]] gdlowsf3soiht0pe1t2fuy9d46s15xp 0 1233998 6305005 6276049 2026-10-11T11:55:52Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6305005 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Indira Gandi xalqaro aeroporti | image = Indira Gandhi International Airport Logo.svg | image-width = 250 | image_alt = IGI Airport logo | image2 = File:2024-12-14-00 00 2024-12-14-23 59 Sentinel-2 L2A True color.jpg | image2-width = 250 | caption2 = Aeroportning yuqoridan koʻrinishi | IATA = DEL | ICAO = VIDP | type = Fuqarolik | owner = Hindiston aeroportlar boshqarmasi<ref>{{Cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/basic_page_files/list%20of%20airport%20bilingual.pdf|title=List of Indian Airports}}</ref> | operator = Delhi International Airport Limited (DIAL) {{smalldiv| *[[GMR Group]] (74%) *[[Hindiston aeroportlar boshqarmasi]] (26%) }} | city-served = Nyu-Dehli Milliy poytaxt mintaqasi (NCR) | location = Palam, [[Dehli]], [[Hindiston]] | opened = 1962-yil | hub = {{ubl|class=nowrap | Air India | Alliance Air | FedEx Express | Quikjet Airlines}} | operating_base = | Air India Express | [[IndiGo]] | SpiceJet | Zooom Air<ref>{{cite news|title=Zooom restarts services with Delhi-Ayodhya flight; plans fleet expansion|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/zooom-restarts-services-with-delhi-ayodhya-flight-plans-fleet-expansion/articleshow/107289447.cms|work=The Times of India|date=31 January 2024|access-date=6 February 2024|language=en}}</ref> | elevation-f = 777 | elevation-m = 237 <!-- please verify --> | metric-elev = yes | coordinates = {{coord|28|34|07|N|077|06|44|E|region:IN|display=inline,title}} |latd=28|latm=34|lats=07|latNS=N|longd=077|longm=06|longs=44|longEW=E | website = {{URL|www.newdelhiairport.in}} | pushpin_map = Hindiston | pushpin_label = '''DEL'''/VIDP | pushpin_map_caption = Aeroportning Hindiston xaritasidagi joylashuvi | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 2816 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 10/28 | r2-length-m = 3,813 | r2-surface = Asfalt | r3-number = 11R/29L | r3-length-m = 4,430 | r3-surface = Asfalt | r4-number = 11L/29R | r4-length-m = 4,400 | r4-surface = Asfalt | metric-rwy = yes | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 79 259 890 ({{increase}} 7,6%) | stat2-header = Xalqaro yoʻlovchilar | stat2-data = 21 561 977 ({{increase}} 10,7%) | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 468 822 ({{increase}} 6%) | stat4-header = Yuk tonnaji | stat4-data = 1 109 519 ({{increase}} 10,6%) | stat-year = 2024-yil aprel – 2025-yil mart<!--Do not change or remove these sources, doing so will cause serious conflict with other sources.--> | footnotes = Manba: Hindiston aeroportlar boshqarmasi<ref name="AAI3">{{cite web|title=Annexure III – Passenger Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex3.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure II – Aircraft Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex2.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure IV – Freight Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex4.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref> }} '''Indira Gandi xalqaro aeroporti''' ({{lang-en|Indira Gandhi International Airport}}) {{airport codes|DEL|VIDP}} – [[Hindiston]] poytaxti [[Nyu-Dehli]] shahri hamda Milliy poytaxt mintaqasiga ({{lang-en|National Capital Region (NCR)}}) xizmat koʻrsatuvchi asosiy xalqaro aeroport. {{convert|5106|acres}} maydonni<ref name="igicustoms">[https://web.archive.org/web/20120419022746/http://www.igiacustoms.gov.in/igi-airport.htm About IGI Airport] from the Wayback Machine</ref> egallagan aeroport [[Dehli]]ning Palam hududida, Nyu-Dehli temir yoʻl vokzalidan {{convert|15|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda, [[Nyu-Dehli]] shahar markazidan {{convert|16|km|abbr=on}} masofada joylashgan<ref name="AIP">{{citation|url=http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/eAIP/PUB/2012-04-01/html/index-en-GB.html|title=eAIP India|publisher=OF Airports Authority of India|date=1 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331042733/http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/eAIP/PUB/2012-04-01/html/index-en-GB.html|archive-date=31 March 2014}}</ref><ref name="newdelhiairport1"/>. Hindistonning sobiq Bosh vaziri [[Indira Gandi]] (1917–1984) sharafiga nomlangan aeroport 2009-yildan beri yoʻlovchilar oqimi boʻyicha Hindistonning eng gavjum aeroporti hisoblanadi<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/Delhi-s-airport-busier-than-Mumbai-s-by-40-flights-a-day/502562|title=Delhi Airport busier than Mumbai by 40 flights a day|newspaper=[[The Indian Express]]|date=16 August 2009|access-date=5 May 2014}}</ref>. Yuk tashish hajmi boʻyicha ham mamlakatning eng yirik aeroportidir. 2023—2024-moliya yilida aeroport 7,36 kror (73,6 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan va bu aeroport tarixidagi rekord koʻrsatkichdir<ref name="AAI3" /><ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/589115/indian-airports-passenger-traffic/|title=Leading airports across India in financial year 2020, by number of passengers handled (in millions)|website=Statista|access-date=20 April 2024}}</ref>. [[Buyuk Britaniya]]ning OAG aviakonsalting kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra, 2024-yil holatida aeroport dunyoning 10-eng gavjum aeroportidir<ref>{{Cite web |author=Saurabh Sinha|date=21 December 2022 |title=Up three spots, Delhi's IGI Airport is now world's 7th busiest airport {{!}} Delhi News – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/up-three-spots-delhis-igi-airport-is-now-worlds-7th-busiest-airport/articleshow/96379942.cms |access-date=21 December 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Delhi's IGI airport is the 10th busiest airport in the world: Report|url=https://indianexpress.com/article/world/world-busiest-airport-ranking-delhi-igi-airport-9277020/|work=The Indian Express|date=18 April 2024|access-date=20 April 2024|language=en}}</ref>. 36 lakh (3,6 million) oʻrindiqqa ega aeroport oʻrindiqlar sigʻimi boʻyicha dunyoning ikkinchi yirik aeroportidir<ref>{{cite news |title=IGI airport world's second busiest in seat capacity, flight frequency |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/igi-worlds-2nd-busiest-in-seat-capacity-flight-frequency/articleshow/91270448.cms |access-date=4 May 2022 |work=The Times of India |date=3 May 2022 |language=en}}</ref><ref name="ITMay2022">{{cite news |title=Delhi's IGI airport is now world's second busiest airport |url=https://www.indiatoday.in/cities/delhi/story/delhi-news-igi-airport-second-busiest-world-official-airline-guide-1944447-2022-05-02 |access-date=3 May 2022 |work=India Today |date=2 May 2022 |language=en}}</ref><ref name="OAG">{{cite web |title=Busiest Airports in the World 2023 |url=https://www.oag.com/busiest-airports-world-2023 |website=OAG Aviation |access-date=20 April 2024|language=en-gb}}</ref> va 2023-yilda 6,55 kror (65,5 million) yoʻlovchi tashigan holda Osiyoning eng gavjum aeroportiga aylandi<ref name="ITMay2022" /><ref name="OAG" />. [[Xalqaro aeroportlar kengashi]] reytinglarida muntazam dunyoning eng gavjum aeroportlari qatorida tilga olinadi<ref>{{Cite web |last=Josephs |first=Leslie |date=15 April 2024 |title=World's busiest airports show surge in international travel. Here are the rankings |url=https://www.cnbc.com/2024/04/15/worlds-busiest-airport-rankings-2023.html |access-date=15 April 2024 |website=CNBC |language=en}}</ref>. Aeroport boshqaruvi [[Hindiston aeroportlar boshqarmasi]]ga oʻtishidan oldin Hindiston Harbiy-havo kuchlari tomonidan amalga oshirilgan<ref>{{cite news|date= 9 April 2011|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-opinion/article1663173.ece|title=Why they should stay with the Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312015546/https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-opinion/Why-they-should-stay-with-the-Air-Force/article20169377.ece|archive-date=12 March 2020|work=Business Line|access-date=3 May 2022}}</ref>. 2006-yil mayda aeroport boshqaruvi GMR Group yetakchiligidagi Delhi International Airport Limited (DIAL) konsorsiumiga topshirildi<ref>{{cite magazine|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=381981|title=Mumbai, Delhi airport management to be handed over to pvt cos|date=2 May 2006|magazine=Outlook|access-date=5 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060514064757/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=381981|archive-date=14 May 2006}}</ref>. 2008-yil sentyabrda aeroportning {{convert|4430|m|abbr=on}} lik uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi. 2010-yil 3-terminalning ish boshlashi bilan aeroport [[Hindiston]] va [[Janubiy Osiyo]]ning eng yirik aviahabiga aylandi. 3-terminal binosi yiliga 3,4 kror (34 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega va qurib bitkazilgandan keyin dunyoning sakkizinchi eng yirik [[Aerovokzal|terminaliga]] aylandi<ref name="newdelhiairport1">{{cite web|url=http://www.newdelhiairport.in/fact-sheet.aspx|title=Fact Sheet|publisher=Newdelhiairport.in|access-date=5 May 2014}}</ref>. 2023-yil iyulda aeroportning {{convert|4400|m|abbr=on}} lik uchish-qoʻnish yoʻlagi va ikkita parallel taksi yoʻlagi boʻlgan {{convert|2.1|km}} lik Sharqiy kesishuv taksi yoʻlagi ({{lang-en|Eastern Cross Taxiways (ECT)}}) ochildi<ref name="TOI">{{cite news|title=Photos: Delhi airport first in country to have four runways, elevated taxiways|url=https://www.msn.com/en-in/travel/news/delhi-airport-first-in-country-to-have-four-runways-elevated-taxiways/ar-AA1dR9D4|work=[[The Times of India]]|date=14 July 2023|access-date=15 July 2023|language=en}}</ref>. Aeroportda uchish va qoʻnishlarni oʻz vaqtida va oldindan prognoz qilish mumkin boʻlishiga yordam berish uchun Airport Collaborative Decision Maing (A-CDM) deb nomlangan ilgʻor tizimdan foydalaniladi<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=101523|title=Advance System at IGIA|publisher=Press Information Bureau, Government of India, Ministry of Civil Aviation|date=12 December 2013|access-date=12 December 2013}}</ref>. Milliy poytaxt mintaqasiga xizmat koʻrsatuvchi yana bir aeroporti Hindon aeroporti boʻlib, u nisbatan kichikroq va asosan UDAN sxemasi boʻyicha shahar tashqarisidagi mintaqaviy reyslarga xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/delhi-s-second-airport-to-operate-first-flight-from-tomorrow-11570689656434.html|title=Delhi's second airport to operate first flight from tomorrow|date=10 October 2019}}</ref>. Hozirda foydalanilmayotgan Safdarjung aeroporti esa uchish-qoʻnish yoʻlagining qisqaligi tufayli VVIP vertolyotlari va kichik charter vertolyotlariga xizmat koʻrsatadi. Ortib borayotgan transport oqimi talablarini qondirish uchun hozirda yangi Noida xalqaro aeroporti qurilmoqda<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/inauguration-of-jewar-airport-by-end-of-december-nandi/articleshow/66448455.cms|title=Jewar international airport: Inauguration of Jewar airport by end of December: Nandi &#124; Allahabad News – Times of India|website=The Times of India|date=31 October 2018 |access-date=18 December 2019}}</ref>. == Tarixi == [[File:Lockheed Hudson - Delhi-Palam - Royal Air Force Operations in the Far East, 1941-1945. CI408.jpg|thumb|Palam RAF stansiyasidagi 194-RAF eskadronining Lockheed Hudson Mark VI samolyoti|261x261px]] Palam aeroportining soatlik maksimal oʻtkazish qobilyati 1 300 yoʻlovchini tashkil qilgan<ref name="igicustoms"/>. 1979—1980-yilda Palam aeroporti orqali 30 lakh (3 million) mahalliy va xalqaro yoʻlovchilar uchgan<ref name="ITA1">{{cite news|title= Travellers can breathe freely with brand new and improved terminal at Sahar in Bombay | url= https://www.indiatoday.in/magazine/tourism/story/19801231-travellers-can-breathe-freely-with-brand-new-and-improved-terminal-at-sahar-in-bombay-773676-2013-11-29#ssologin=1#source=magazine | newspaper=[[India Today]]|date= 31 December 1980|access-date= 14 August 2019}}</ref>. 1970—1980-yillarda aviaqatnovning ortishi tufayli hududi Palamning eski terminalidan deyarli toʻrt barobar katta boʻlgan qoʻshimcha terminal qurildi. 1986-yil 2-mayda ushbu yangi xalqaro [[Aerovokzal|terminal]] – 2-terminal ochilishi bilan aeroport Indira Gandi xalqaro aeroporti deb qayta nomlandi<ref name="igicustoms"/>. Eski mahalliy aeroport (Palam) 1-terminal sifatida tanilgan va 1A, 1B va 1C deb atalgan alohida binolarga boʻlingan. Ilgari 1A va 1B bloklar xalqaro parvozlar, 1C blok esa mahalliy parvozlarga xizmat koʻrsatgan. 1A va 1B bloklar keyinchalik mahalliy aviakompaniyalar uchun maxsus terminalga aylantirilgan va hozirda yopilgan. Yangi terminallar qurilgach, ular buzilishi rejalashtirilgan. 1C bloki ham mahalliy qoʻnish terminaliga aylantirilgan va qayta qurilib, 2022-yil 24-fevralda ochilgan. Yangi qurilgan mahalliy uchib ketish bloki (1D) hozirda barcha mahalliy lou-kosterlarga ([[IndiGo]] va SpiceJet) xizmat koʻrsatadi. VIP yoʻlovchilar uchun alohida texnik hudud ham bor. Mahalliy qoʻnish 1C terminali buzib tashlandi va yangi mahalliy qoʻnish terminali sifatida qayta qurildi. Ushbu kengaytirish ishlari uchun GoAir va IndiGoning tanlangan reyslari 2-terminalga, SpiceJet va IndiGoning tanlangan reyslari 3-terminalga koʻchirildi. 2001-yil oktyabrda Canada 3000 aviakompaniyasi Torontoga parvozni yoʻlga qoʻydi<ref name="gm1001">{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/life/travel/canada-3000-launches-nas-only-non-stop-india-route/article763676/ | title=Canada 3000 launches N.A.'s only non-stop India route | work=The Globe and Mail | date=10 October 2001 | access-date=7 November 2021 | author=McArthur, Douglas}}</ref>. Bu Hindiston va Shimoliy Amerika oʻrtasidagi birinchi toʻxtovsiz reys edi<ref>{{cite news | url=https://www.tribuneindia.com/2001/20011011/biz.htm#2 | title=Canada 3000 flight lands in India | work=The Tribune | date=10 October 2001 | accessdate=23 April 2023 | access-date=2025-01-11 | archive-date=2023-04-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230409063927/https://www.tribuneindia.com/2001/20011011/biz.htm#2 | url-status=dead }}</ref>. [[Sovuq urush]]dan keyin Rossiyaning havo hududini ochish haqidagi qarori aviakompaniyaga Arktika ustidan toʻgʻridan-toʻgʻri parvoz qilish orqali vaqtni tejash imkonini berdi<ref>{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/canada-3000-plans-polar-passage-to-india/article18290929/ | title=Canada 3000 plans polar passage to India | work=The Globe and Mail | date=22 January 2001 | access-date=7 November 2021 | author=McArthur, Keith}}</ref>. Garchi [[2001-yil 11-sentyabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumlari]] havo qatnovining global pasayishiga olib kelgan boʻlsa ham, Canada 3000 ushbu reys oʻzining moliyaviy ahvolini yaxshilashga yordam beradi deb umid qilgan<ref name="gm1001" /><ref>{{cite news | url=https://www.newspapers.com/clip/88075491/ | title=Canada 3000 looks east for relief | work=National Post | date=9 October 2001 | access-date=7 November 2021 | author=Fitzpatrick, Peter}}</ref>. Shunga qaramay, aviakompaniya bir oydan keyin yopildi<ref>{{cite news | url=https://www.cbc.ca/news/canada/canada-3000-grounds-fleet-without-warning-1.286660 | title=Canada 3000 grounds fleet without warning | work=CBC | date=10 November 2001 | access-date=6 November 2021}}</ref>. Hindiston aviatsiya sanoatining sezilarli oʻsishi yoʻlovchi tashish hajmining koʻpayishiga olib keldi. 1-terminalning sigʻimi yiliga 71,5 lakh (7,15 million) yoʻlovchini tashkil etadi. 2005—2006-yilda real yoʻlovchi oʻtkazish sigʻimi 1,04 krorga (10,4 million) yetdi. Oʻsha paytda yopilgan xalqaro terminalni (2-terminal) hisobga olgan holda, aeroportning umumiy sigʻimi yiliga 1,25 krorni (12,5 million) tashkil etgan boʻlsa-da, 2006/07-yilda 1,65 kror (16,5 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/IGI-Airport-tops-world-in-growth-/articleshow/2712536.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811033258/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-01-19/delhi/27779425_1_igi-airport-new-domestic-departure-terminal-dial-official|url-status=live|archive-date=11 August 2011|title=IGI Airport tops world in growth|date=19 January 2008|work=[[The Times of India]]|access-date=5 May 2014}}</ref>. 2008-yil aeroportdagi yoʻlovchilarning umumiy soni 2,4 krorga (23,97 million) yetdi. Mavjud terminallardagi gavjumlikni yumshatish va 2010-yilgi [[Millatlar hamdoʻstligi|Hamdoʻstlik]] oʻyinlariga tayyorgarlik koʻrish maqsadida<ref>{{cite news |last1=Burke |first1=Jason |last2=Jethra |first2=Aashish |date=4 July 2010 |title=£2bn Delhi airport terminal signals a new India, says PM |url=https://www.theguardian.com/world/2010/jul/04/delhi-india-airport-terminal |work=The Guardian |access-date=4 March 2024}}</ref> yirikroq 3-terminal qurildi va 2010-yil 3-iyulda foydalanishga topshirildi<ref name="GMR">{{cite web|url=http://www.gmrgroup.in/pressreleasedetail-III-03-July-2010.aspx|title=Brand New Beginning – New Integrated Passenger Terminal 3 Inaugurated at IGIA|work=GMR Group|access-date=27 January 2017|date=3 July 2010|archive-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202075712/http://www.gmrgroup.in/pressreleasedetail-III-03-July-2010.aspx|url-status=dead}}</ref>. Yangi terminal 37 oyda qurildi va aeroportning umumiy yoʻlovchi sigʻimini 34 millionga yetkazdi<ref name="GMR"/>. 1- va 2-terminallar tomonidan xizmat koʻrsatiladigan uchta mahalliy lou-koster aviakompaniyadan tashqari boshqa barcha aviakompaniyalar parvozlarni 3-terminaldan amalga oshiradi. 2022-yil iyunda Dehli xalqaro aeroporti Hindistonda toʻliq gidroenergetika va quyosh energiyasidan foydalanadigan birinchi aeroportga aylandi<ref>{{Cite web |date=22 June 2022 |title=Delhi airport international becomes India's 1st to run entirely on hydro and solar energy - The AeroNation |url=https://theaeronation.com/delhi-airport-international-becomes-indias-1st-to-run-entirely-on-hydro-and-solar-energy/ |website=The AeroNation |access-date=26 June 2022 |arxivsana=2024-04-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240423170035/https://theaeronation.com/delhi-airport-international-becomes-indias-1st-to-run-entirely-on-hydro-and-solar-energy/ }}</ref>. == Egaligi == 2006-yil 31-yanvarda aviatsiya vaziri Praful Patel vakolatli Vazirlar guruhi Dehli aeroportining boshqaruv huquqlarini DIAL konsorsiumiga va [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay aeroportini]] GVK guruhiga sotishga kelishib olganligini eʼlon qildi<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.in/bline/2007/02/12/stories/2007021200580600.htm |title=Delhi, Mumbai airport modernisation&nbsp;– Efforts to ensure a smoother journey |newspaper=Business Line |access-date=16 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004153918/http://www.thehindubusinessline.in/bline/2007/02/12/stories/2007021200580600.htm |archive-date=4 October 2012 |url-status=dead}}</ref>. 2006-yil 2-mayda Dehli va [[Mumbay]] aeroportlari boshqaruvi xususiy konsorsiumlarga topshirildi<ref>{{cite web|url=http://news.outlookindia.com/item.aspx?381981|title=Mumbai, Delhi airport management to be handed over to pvt cos|publisher=news.outlookindia.com|access-date=16 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715023520/http://news.outlookindia.com/item.aspx?381981|archive-date=15 July 2011}}</ref>. Delhi International Airport Limited (DIAL) GMR Group (54% (hozirda 64%)), [[Fraport]] (10%) va Malaysia Airports (10% (hozirda ulush yoʻq)) kompaniyalari konsorsiumidir<ref name="malaysiaairports204">{{cite web|url=http://www.malaysiaairports.com.my/index.php?ch=38&pg=204&ac=1182|title=Malaysia Airports Holdings Berhad|publisher=Malaysiaairports.com.my|date=4 April 2006|access-date=16 July 2010|arxivsana=2012-03-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120308072800/http://www.malaysiaairports.com.my/index.php?ch=38&pg=204&ac=1182}}</ref>, Hindiston aeroportlar boshqarmasi 26% ulushini saqlab qolgan<ref>{{cite web|author=Sandeep Sharma|url=http://www.constructionupdate.com/products/equipmentindia/june2008/009.html|title=Equipment India&nbsp;– India's first infrastructure equipment magazine|publisher=Constructionupdate.com|date=31 March 2010|access-date=16 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228064029/http://www.constructionupdate.com/products/equipmentindia/june2008/009.html|archive-date=28 December 2010}}</ref>. Toʻqqiz yildan keyin, 2015-yil may oyida Malaysia Airports DIAL konsorsiumidan chiqdi va oʻzidagi 10% ulushni asosiy aksiyador GMR Infraga $79 millionga sotdi. Shundan keyin GMR Groupning DIALdagi ulushi 64% ga yetdi<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/GMR-infrastructure-acquires-10-additional-share-in-Delhi-airport-overall-stake-rises-to-64/articleshow/47421655.cms|title=GMR Infrastructure acquires 10% additional share in Delhi airport overall stake rises to 64%|website=[[The Times of India]]|date=25 May 2015 |access-date=18 August 2015}}</ref>. Avvalroq GMR Fraportdagi 10% ulushni sotib olishga qiziqish bildirgan<ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/VZW7biWNEfTbI8JWdtdrMJ/Malaysia-Airports-sells-Delhi-International-Airport-stake-to.html|title=Malaysia Airports sells Delhi International Airport stake to GMR|access-date=18 August 2015|date=24 March 2015}}</ref>. == Infratuzilmasi == === Uchish-qoʻnish yoʻlaklari === [[File:(1) Interior of New Delhi Airport.jpg|thumb|Mahalliy uchib ketish terminalining ichki qismi]] {| class="wikitable sortable" |+Uchish-qoʻnish yoʻlaklari !Uchish-qoʻnish yoʻlagi raqami !Uzunligi !Kengligi !Yaqinlashish chiroqlari /ILS<ref name="newdelhiairport1"/><ref name="TOI"/> |- |11R/29L |{{convert|4430|m|ft|abbr=on}} |{{convert|60|m|ft|abbr=on}} |CAT III-B / CAT II |- |11L/29R |{{convert|4400|m|ft|abbr=on}} |{{convert|45|m|ft|abbr=on}} |CAT III-B / CAT II |- |10/28 |{{convert|3813|m|ft|abbr=on}} |{{convert|46|m|ft|abbr=on}} |CAT I / CAT III-B |- |09/27 |{{convert|2816|m|ft|abbr=on}} |{{convert|45|m|ft|abbr=on}} |CAT I / CAT I |} Dehli aeroportining toʻrtta deyarli parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi bor: 11R/29L uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|4430|x|60|m|abbr=on}}, 11L/29R uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|4400|x|60|m|abbr=on}}, 10/28 uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|3813|x|60|m|abbr=on}} va 09/27 uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|2816|x|60|m|abbr=on}}. 09/27 uchish-qoʻnish yoʻlagi aeroportning birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi hisoblanadi, britaniyaliklar uzunligi 2 816 metr, kengligi 60 metr boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagini mustaqillikdan oldingi davrda qurgan va [[2-jahon urushi]]da foydalangan<ref>{{Cite news|last=ANI|date=5 January 2022|title=End of British-era: Delhi's IGI Airport refurbishes runway|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/end-of-british-era-delhi-s-igi-airport-refurbishes-runway-122010500712_1.html|access-date=11 January 2022}}</ref>. 2017-yil holatiga koʻra, [[Lakhnau]]dagi Chaudhari Charan Singh xalqaro aeroporti va [[Jaypur]]dagi Jaypur aeroportidan tashqari Dehli aeroporti Hindistondagi CAT III-B ILS tizimi bilan jihozlangan oz sonli aeroportlardan biridir<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-aai-commits-more-airports-for-cat-iii-ils-compliance-2311836|title=AAI commits more airports for CAT III ILS compliance|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|access-date=4 May 2018|date=4 February 2017|agency=ANI}}</ref>. 2005-yil qishida tuman/smog tufayli Dehli aeroportida rekord darajadagi uzilishlar kuzatildi. Oʻshandan beri baʼzi mahalliy aviakompaniyalar oʻz uchuvchilarini kamida {{convert|350|m|ft|abbr=on}} koʻrish masofasida CAT-II sharoitida ishlashga trening qildirdi. 2006-yil 31-martda IGI 28-uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻngan SpiceJet samolyoti va bir vaqtning oʻzida 27-uchish-qoʻnish yoʻlagidan havoga koʻtarilgan Jet Airways samolyoti ishtirokidagi sinovdan soʻng bir vaqtning oʻzida ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagini boshqargan birinchi Hindiston aeroporti boʻldi. == Terminallari == [[File:Indira Gandhi International Airport.JPG|thumb|1D terminali]] [[File:Sculpture of hasta mudras at Indira Gandhi International Airport.jpg|thumb|Indira Gandi xalqaro aeroportidagi 3-terminalning ichki koʻrinishi]] IGI aeroporti [[Air India]], Alliance Air, [[IndiGo]] va SpiceJet kabi bir qator hind aviatashuvchilari uchun yirik aviahab yoki ikkilamchi havo yoʻli tuguni boʻlib xizmat qiladi. Taxminan 80 ta aviakompaniya ushbu aeroportdan uchadi. Hozirda uchta faol yoʻlovchi terminali va yuk terminali mavjud. 2021-yil DIAL aeroportning barcha uchta terminalida yoʻlovchilar uchun elektron oʻtish yoʻlagini joriy qildi, uning yordamida barcha bort darvozalarida bortga chiqish kartasi skanerlari oʻrnatilgan kontanktsiz elektron shlyuzlar paydo boʻldi<ref>{{Cite news|title=DIAL introduces e-boarding facility at all three terminals of Delhi airport|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/dial-introduces-e-boarding-facility-at-all-three-terminals-of-delhi-airport/articleshow/88256036.cms|access-date=31 December 2021}}</ref> . 3-terminal xalqaro va mahalliy reyslar uchun foydalaniladigan integratsiyalashgan terminaldir. Bu terminaldan [[Air India]], [[IndiGo]] va SpiceJet kabi mahalliy aviakompaniyalar xalqaro qatnovlarni amalga oshiradi. 3-terminalning mahalliy qatnovlar qismi Air India, Air India Express va SpiceJet hamda IndiGoning tanlangan parvozlarida foydalaniladi. IndiGoning bir qator mahalliy reyslari 2-terminaldan uchadi. === Hozirda faoliyat yuritayotgan terminallar === ==== 1-terminal ==== 1-terminal SpiceJet va [[IndiGo]] kabi mahalliy lou-kosterlar tomonidan qoʻllaniladi. 2022-yilda 1D terminali uchib kelish zali bilan toʻliq kengaytirildi, uning maqsadi yillik yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish hajmini avvalgi 1,8 krordan (18 million) 4 krorga (40 million) oshirish hisoblandi<ref name="auto">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/DIAL-plans-4th-runway-at-IGI-by-2020-new-terminal-too/articleshow/51533722.cms|title=DIAL plans 4th runway at IGI by 2020, new terminal too |work=The Times of India|access-date=29 May 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/t1-expansion-delayed-by-a-year-as-covid-19-hits-air-traffic-badly/articleshow/78851581.cms|title=Delhi: T1 expansion delayed by a year as Covid-19 hits air traffic badly|work=The Times of India|access-date=15 January 2021}}</ref>. ==== 2-terminal ==== 2-terminal 1986-yil 1-mayda ochildi. Uning qurilishiga [[Hindiston rupiyasi|₹]]95 kror mablagʻ sarflandi<ref name="igicustoms"/> va 2010-yil iyulgacha xalqaro parvozlar uchun foydalanildi. Shundan keyin bu terminal yiliga faqatgina 3 oy Haj mavsumida ishlatildi<ref name="TIES">{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/business/delhi-indira-gandhi-international-airport-indigo-spicejet-goair-terminal1-terminal-2-delhi-airport-domestic-flights-4894585/|title=IGI T2: GoAir shifts to new terminal 2 from October 29, but IndiGo, SpiceJet reluctant|newspaper=[[The Indian Express]]|date=17 October 2017|access-date=8 May 2018|author=Express Web Desk|place=New Delhi}}</ref>. 2017-yil 2-terminal ₹100 kror bilan yangilangandan keyin<ref name="TIES"/> DIAL 1-terminalni kengaytirish ishlarini davom ettirish uchun GoAirning barcha reyslarini va IndiGoning tanlangan reyslarini 2-terminalga koʻchirdi<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/delhi-airport-t1-upgrade-goair-shifts-to-t2-no-nod-from-indigo-spicejet-117102800310_1.html|title=Delhi airport T1 upgrade: GoAir shifts to T2; no nod from IndiGo, Spicejet|newspaper=[[Business Standard]]|author=Arindam Majumder|date=28 October 2017|access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-airport-goair-to-shift-operations-to-t2-from-october-29-4889163/ |title=Delhi airport: GoAir to shift operations to T2 from October 29|newspaper=[[The Indian Express]]|date=13 October 2017|access-date=7 March 2018|agency=Press Trust of India}}</ref>. ==== 3-terminal ==== {{multiple image | align = right | total_width = 240 | perrow = 2 | image1 = Sculpture of Surya, the Sun God.jpg | alt1 = smiling head-on pedestal | image2 = Sculpture in Terminal 3 of Indira Gandhi International Airport at Delhi depicting the Surya Namaskara asanas.jpg | alt2 = figures posed on a coil | image3 = An internal view of Indira Gandhi International Airport.jpg | alt3 = hands extending from a wall over the immigration counters | footer = 3-terminaldagi haykallar: Hind quyosh xudosi Surya (yuqoridan chapda), Surya Namaskara asanas (yuqoridan oʻngda) va immigratsiya peshtaxtalari ustidagi devordan choʻzilgan qoʻl imo-ishoralari (pastda) }} [[File:T3 interior Delhi international Airport.jpg|thumb|231x231px|3-terminalning ichki qismi]] 3-terminal [[AQSh]]ning HOK kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan va [[Buyuk Britaniya]]ning Mott MacDonald shirkati konsalting kompaniyasi sifatida yollangan<ref>{{cite web|url=http://www.worldinteriordesignnetwork.com/news/igi_airport_in_india_to_unveil_worlds_third_largest_terminal_100330|title=IGI Airport in India to unveil world's third-largest terminal|publisher=World Interior Design Network|access-date=16 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100606013739/http://www.worldinteriordesignnetwork.com/news/igi_airport_in_india_to_unveil_worlds_third_largest_terminal_100330/|archive-date=6 June 2010}}</ref>. Terminal ikki qavatli bino boʻlib, maydoni 54 lakh (5,4 million) kvadrat fut (taxminan 502 000 kv. m.) va dunyoning 15-eng yirik terminali hisoblanadi. Terminalning pastki qavati uchib kelish hududi, yuqori qavati esa uchib ketish hududi sanaladi. Ushbu terminalda 168 ta roʻyxatdan oʻtish punkti, 48 ta kontakt stendidagi 78 ta teletrap, 54 ta avtoturargoh, 95 ta immigratsiya punkti, 18 ta [[Rentgen nurlari|rentgen]] tekshiruv joyi, kutish vaqtlarini qisqartirish, [[Boj olinmaydigan savdo doʻkoni|boj olinmaydigan savo doʻkonlari]] va boshqa inshootlar bor. Xalqaro reyslar 1—26-darvozalardan (bunda 2, 4, 6-darvozalar avtobus darvozalari), mahalliy reyslar 27—62-darvozalardan (bunda 42, 44-darvozalar avtobus darvozalari) uchadi<ref>{{cite web|url=http://www.gmrgroup.co.in/Airports/Delhi_International_Airport__P__Limited.html|title=Delhi International Airport (P) Limited|publisher=Gmrgroup.co.in (GMR)|access-date=5 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100410020827/http://www.gmrgroup.co.in/Airports/Delhi_International_Airport__P__Limited.html|archive-date=10 April 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/Transportation/DIAL_to_invest_Rs_30000_cr_build_4_new_terminals_in_Delhi/articleshow/2956408.cms|title=DIAL to invest Rs 30,000 cr, build 4 new terminals in Delhi|newspaper=The Economic Times|date=16 April 2008|access-date=5 May 2014}}</ref>. Ushbu yangi terminal Dehlida boʻlib oʻtgan 2010-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlarida yakunlanishi uchun moʻljallangan boʻlib, Dehli bilan sakkiz qatorli Dehli-Gurgaon ekspress yoʻli va [[Dehli metropoliteni]]ga Aeroport ekspress yoʻnalishi (Apelsinrang yoʻl) orqali bogʻlangan. Terminal rasman 2010-yil 3-iyulda ochilgan. Barcha xalqaro aviakompaniyalar 2010-yil iyul oyining oxirida, toʻliq xizmat koʻrsatuvchi mahalliy aviakompaniyalar oʻsha yilning noyabr oyida yangi terminalga koʻchirilgan. Uchib kelish hududi 14 ta yuk karuseli bilan jihozlangan. 3-terminalda Hindistonning birinchi avtomatlashtirilgan toʻxtash joyini boshqarish va yoʻl-yoʻriq koʻrsatish tizimi mavjud boʻlib, u yetti qavatdan iborat va 4300 ta mashinani sigʻdira oladi. 3-terminal aeroportni kengaytirishning birinchi bosqichini tashkil etadi, u shartli ravishda qoʻshimcha yoʻlovchi va yuk terminallarini qurishni oʻz ichiga oladi (4-, 5- va 6-terminallar)<ref name="TH">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/New-terminal-to-take-off-at-Delhi-airport/article16265555.ece|title=New terminal to take off at Delhi airport|date=23 June 2010|access-date=20 January 2017|newspaper= The Hindu |author=Urvashi Sarkar}}</ref>. Mahalliy toʻliq xizmat koʻrsatuvchi aviakompaniya – [[Air India]] 3-terminaldan ishlaydi<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Decks-cleared-for-shifting-of-operations-to-T3/articleshow/6904159.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103220214/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-11/delhi/28246343_1_t3-domestic-operations-terminal|url-status=live|archive-date=3 November 2012|title=Decks cleared for shift of operations to T3|date=11 November 2010|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=18 November 2001}}</ref>. Air India Express, garchi lou-koster aviakompaniya boʻlsa ham, mahalliy reyslarni ushbu terminaldan amalga oshiradi. SpiceJet va [[IndiGo]] aviakompaniyalarining baʼzi reyslari 1-terminalni kengaytirish uchun vaqtincha 3-terminalga koʻchirilgan. 2024-yil 16-dekabrda Thai AirAsia X Dehli va Bangkokning Don Mueang aeroporti oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reysni ishga tushirdi va bu orqali Indira Gandi aeroporti 150 ta aeroport yoki yoʻnalishga toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlangan Hindistonning birinchi aeroportiga aylandi<ref>https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/delhis-igi-airport-connects-capital-to-150-destinations-first-to-do-so-in-india-101734337843192.html</ref>. ==== Umumiy aviatsiya terminali ==== Hindistonning birinchi umumiy aviatsiya terminali ushbu aeroportda 2020-yil sentyabrida foydalanishga topshirildi. Terminal aeroportdan charter reyslari yoki xususiy samolyotlar orqali uchayotgan yoʻlovchilarning harakatlanishi va xizmat koʻrsatilishini qoʻllab-quvvatlashga xizmat qiladi<ref>{{cite news |title=India's first General Aviation Terminal for private jets opens at Delhi Airport – Exclusive landing |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indias-first-general-aviation-terminal-for-private-jets-opens-at-delhi-airport/exclusive-landing/slideshow/78183585.cms |access-date=18 February 2022 |work=The Economic Times}}</ref><ref>{{cite news |title=Indias first General Aviation terminal facility for Private Jets launched at Delhi Airport |url=https://www.gmrairports.com/Indias-first-General-Aviation-terminal-facility-for-Private-Jets-launched-at-Delhi-Airport.aspx |access-date=18 February 2022 |website=Ggmrairports.com |archive-date=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218115600/https://www.gmrairports.com/Indias-first-General-Aviation-terminal-facility-for-Private-Jets-launched-at-Delhi-Airport.aspx |url-status=dead }}</ref>. ==== Aviakargo majmuasi ==== Aviakargo majmuasi 3-terminaldan {{convert|1|km|abbr=on}} uzoqlikda joylashgan. Majmua alohida jigarrang va yashil yuk terminallaridan iborat<ref name="GBCAR">{{cite web|url=https://www.newdelhiairport.in/dial-invites-expression-of-interest-(ieoi)-for-cargo-village-project-at-igi-airport.aspx|title=DIAL invites Expression of Interest (IEoI) for Cargo Village Project at IGI Airport|publisher=Official Website of Delhi Airport|date=10 February 2013|access-date=8 May 2018|place=New Delhi}}</ref>. Jigarrang terminalni Celebi Delhi Cargo Management India Pvt. Ltd. Kompaniyasi boshqaradi. Bu kompaniya Delhi International Airport Private Ltd (DIAL) va Turkiyaning Celebi Ground Handling (CGH) shirkati oʻrtasidagi qoʻshma korxonadir<ref>{{cite web|url=http://www.celebicargo.in/delhi/corporate|title=Corporate: Celebi Delhi Cargo Terminal Management India Pvt Ltd|website=Celebi Cargo India|access-date=8 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509012958/http://www.celebicargo.in/delhi/corporate|url-status=dead}}</ref>. CGH 2009-yilning noyabr oyida DIAL tomonidan mavjud yuk terminalini ishlab chiqish, modernizatsiya qilish va moliyalashtirish hamda terminalni yigirma besh yil muddatga ishlatish boʻyicha shartnoma bilan taqdirlandi<ref name="PPZ">{{cite web|url=http://www.itln.in/air-cargo-terminals-striving-for-ppp-boost|title=Air cargo terminals Striving for PPP boost|date=13 May 2014 |publisher=Indian Transport and Logistics News|access-date=8 May 2018}}</ref>. CGH oʻz faoliyatini 2010-yil iyun oyida boshlagan<ref name="PPZ"/>. Mavjud terminalga qoʻshimcha ravishda, DIAL va Cargo Service Center (CSC) oʻrtasidagi qoʻshma korxona Dehli Cargo Service Center (DCSC) tomonidan bosqichma-bosqich yangi yashil maydon qurilmoqda<ref name="PPZ"/>. Yashil yuk terminali loyihasi mos ravishda 48 000 kvadrat metr va 28 500 kvadrat metr maydonda qurilgan ikkita terminaldan iborat. Loyihaning 1A bosqichi yakunlandi va toʻliq ishga tushirildi<ref name="GBCAR"/>. Butun loyiha tugallangach, bu ikkita yangi terminal yiliga 12,5 lakh (1,25 million) tonna yuk tashish quvvatiga ega boʻladi<ref name="PPZ"/>. Aeroportning yuk operatsiyalari 2007-yilda „e-Asia 2007“ mukofotiga „Aviayuk tashish sektorida elektron tijorat/elektron maʼlumotlar almashinuvini tatbiq etish“ uchun sazovor boʻlgan<ref>{{cite web|url=http://www.newdelhiairport.in/pr-DIAL-Cargo-gets-international-e-ASIA-2007-Award-IGI-Airport-becomes-the-First-Indian-Airport-to-get-this-award.aspx|title=Dial Cargo gets international 'e Asia 2007 Award' I.G.I. Airport becomes the First Indian Airport to get this award|access-date=26 January 2016|date=22 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202032453/http://www.newdelhiairport.in/pr-DIAL-Cargo-gets-international-e-ASIA-2007-Award-IGI-Airport-becomes-the-First-Indian-Airport-to-get-this-award.aspx|archive-date=2 February 2017|url-status=dead}}</ref>. === Eski terminali === ==== 1A terminali ==== 1A terminali 1982-yilda Dehlida boʻlib oʻtgan [[Millatlar hamdoʻstligi|Hamdoʻstlik]] hukumat rahbarlarining 1983-yilda boʻlib oʻtgan yigʻilishiga kelgan xalqaro VIP yoʻlovchilar uchun vaqtinchalik tuzilma sifatida qurilgan. Ushbu voqeadan keyin 1988-yilda Indian Airlines [[Airbus A320|A320]] samolyoti bilan faoliyatini boshlagunga qadar bino foydalanilmay qoldi. 1996-yil oktyabr oyida yongʻin natijasida ichki qism yonib ketgandan keyin taʼmir talab ahvolga keldi<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/19961130-devastating-fire-leaves-terminal-1a-of-indira-gandhi-international-airport-in-rubble-834166-1996-11-29|title=Devastating fire leaves Terminal 1A of Indira Gandhi International Airport in rubble |work=India Today|date=30 November 1996 |access-date=27 September 2024}}</ref> va DIAL terminalni sezilarli darajada yangiladi. 2010-yil 11-noyabrda Air India oʻz faoliyatini yangi 3-terminalga oʻtkazgach, 1 A terminal yopildi<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/delhi/end-of-an-era-at-terminal-1-a/story-YtUdS8OVzxjpJGnpPNorcL.html|title=End of an era at Terminal 1 A|work=Hindustan Times |date=10 November 2010|access-date=3 May 2017}}</ref>. DIAL avvalroq terminaldan Haj operatsiyalari hamda charter samolyotlari uchun foydalanishni rejalashtirgan edi, ammo bu reja amalga oshmadi. Terminal 2018-yilgacha, DIAL uni buzishga qaror qilgangacha foydalanilmay qolgan<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/19961130-devastating-fire-leaves-terminal-1a-of-indira-gandhi-international-airport-in-rubble-834166-1996-11-29|title=Delhi IGI airport's Terminal T1A set to be demolished; here's why |work=The Financial Express (India)|date=5 June 2018 |access-date=27 September 2024}}</ref>. ==== 1B terminali ==== 1B terminali 1980-yillarning oxirida qurilgan va mahalliy uchib ketish zali sifatida foydalanilgan. 2009-yilda mahalliy uchib ketish uchun yangi 1D terminali qurilgach, 1B terminali yopilgan va yangi terminallar qurib boʻlingandan keyin buzib tashlanishi kutilmoqda. ==== 1C terminali ==== [[File:Domestic Terminal of IGI.jpg|thumb|1D terminalining ichki qismi]] 1C terminali ham 1980-yillarning oxirida qurilgan va mahalliy uchib kelish zali sifatida foydalanilgan. Terminal yangi kengaytirilgan kutib olish zonasi va sakkizta belbogʻli kattaroq yuklarni qaytarib olish maydoni bilan takomillashtirildi. 1C terminali yopildi va 2022-yil 24-fevralda yangi ichki kirish zaliga aylantirildi. ==== 1D terminali ==== 1D terminali DIAL tomonidan ishlab chiqilgan va 2009-yil 27-fevralda<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/new-terminal-inaugurated-at-airport/|title=New terminal inaugurated at airport |work= The Indian Express |date=27 February 2009 |access-date=27 September 2024}}</ref> umumiy maydoni {{convert|53000|m2|abbr=on}} va yiliga 1,5 kror (15 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻlgan mahalliy uchib ketish terminali sifatida ochilgan<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/delhi/end-of-an-era-at-terminal-1-a/story-YtUdS8OVzxjpJGnpPNorcL.html|title=Terminal 1D expansion work to begin by year end|work=[[The Hindu]]|date=16 August 2016|access-date=3 May 2017}}</ref>. Terminal 2009-yil 19-aprelda ish boshladi<ref name="NI">{{cite web|url=http://netindian.in/news/2009/04/14/delhi-airports-new-terminal-1d-open-april-19|title=Delhi Airport's new Terminal 1D to open on April 19|website=Netindian.in|date=14 April 2009|access-date=3 May 2017|arxivsana=2018-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180528133405/http://netindian.in/news/2009/04/14/delhi-airports-new-terminal-1d-open-april-19}}</ref>. Unda 72 ta Common Use Terminal Equipment (CUTE) yoqilgan roʻyxatga olish taymerlari, 16 ta oʻz-oʻzini roʻyxatga olish punkti va 16 ta xavfsizlik kanallari mavjud<ref name="NI" />. ==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar== === Yoʻlovchi === <!-- Please use only independent sources. The airport and airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aero Nomad Airlines]] | [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/|website=Aero Nomad Airlines|qaralgan sana=2025-01-12|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604133205/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/}}</ref> <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|title=Schedule|url=https://flights.aeroflot.ru/ru-en/schedule|website=[[Aeroflot]]|access-date=13 January 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en|title = Air Arabia| website=Airarabia.com |access-date=21 May 2022}}</ref> <!-- --> | [[AirAsia X]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=AirAsia X Rebuilding Network After Two-Year Grounding |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297858/airasia-x-rebuilding-network-after-two-year-grounding/ |website=Routesonline |access-date=6 April 2022}}</ref> <!-- --> | [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]] <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Kalgari, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite news |last1=Air Canada |date=3 June 2024 |title="Ab India Door Nahin!" Air Canada Significantly Expands Service to India for Winter 2024-25, Leveraging its Global Network Strength |url=https://www.newswire.ca/news-releases/-ab-india-door-nahin-air-canada-significantly-expands-service-to-india-for-winter-2024-25-leveraging-its-global-network-strength-858057321.html |work=News Wire |access-date=5 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240807-afnw24in|title=Air France NW24 India Aircraft Changes – 06AUG24|website=AeroRoutes}}</ref> <!-- --> | [[Air India]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Amritsar, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231123-ainw23ams|title=AIR INDIA RESUMES AMSTERDAM SERVICE FROM MID-DEC 2023|work=Aeroroutes|accessdate=23 November 2023}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|India}}Avrangobod, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Roja Bhoj aeroporti|Bhopal]], [[Birmingem aeroporti|Birmingem]], {{Flagicon|India}}Bxubaneshvar, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230731-aisep23dac|title=AIR INDIA RESUMES DELHI – DHAKA SERVICE FROM SEP 2023|work=Aeroroutes|accessdate=31 July 2023}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|India}}Dehradun, [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241111-ainov24|title=Air India / Vistara NW24 Selected Mixed Aircraft International Service|work=Aeroroutes|accessdate=11 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dibrugarh, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/AviationAll_/status/1736733221843611961|title=Air India to launch Delhi to Goa–Mopa flights from January 2024|work=AviationAll|accessdate=18 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Guvahati, {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{Cite news|url=https://travelobiz.com/air-india-to-operate-additional-flights-between-delhi-and-hong-kong-starting-jan-02/|title=Air India To Operate Additional Flights Between Delhi And Hong Kong Starting Jan 02|first=Editorial|last=Team|date=21 December 2021|work=Travelobiz|access-date=22 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Imphal, {{Flagicon|India}}Indur, {{Flagicon|India}}Jammu, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|India}}Jodhpur, {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|India}}Koimbatur, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite news|title=Air India returns to Copenhagen, Milan and Vienna|url=https://www.businesstraveller.com/news/2023/03/01/air-india-returns-to-copenhagen-milan-and-vienna/|work=Business Traveller |date=1 March 2023|access-date=2 March 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-aisep24kul|title=AIR INDIA RESUMES DELHI – KUALA LUMPUR FROM MID-SEP 2024|work=Aeroroutes|accessdate=8 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Lakhnau, {{Flagicon|India}}Leh, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], {{Flagicon|Australia}}Melburn, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite news|title=Air India resumes direct flight services between Milan and New Delhi|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-resumes-direct-flight-services-between-milan-and-new-delhi/articleshow/97552010.cms|work=The Economic Times|date=2 February 2023|access-date=2 February 2023|language=en}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], {{Flagicon|India}}Nagpur, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230307-ainbo|title=AIR INDIA NS23 KENYA OPERATION CHANGES|work=Aeroroutes|accessdate=7 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Nyuark, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|India}}Patna, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231124-aidec23hkt|title=AIR INDIA ADDS DELHI – PHUKET FROM MID-DEC 2023|work=Aeroroutes|accessdate=24 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Port Blair, {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Rajkot<ref name="RF1">{{cite news|last=Mondal|first=Anish|title=Gujarat: Rajkot International Airport starts functioning, IndiGo to operate all its services from here – Details inside|url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation-gujarat-rajkot-international-airport-starts-functioning-indigo-to-operate-all-its-services-from-here-details-inside-3238365/|work=The Financial Express|date=10 September 2023|access-date=10 September 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Ranchi, {{Flagicon|India}}Raypur, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sidney aeroporti|Sidney]], {{Flagicon|India}}Siliguri, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|India}}Srinagar, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240503-aijun24zrh|title=AIR INDIA RESUMES ZURICH SERVICE FROM JUNE 2024|work=Aeroroutes|accessdate=3 May 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram, {{Flagicon|India}}Tirupati, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|India}}Udaypur, {{Flagicon|India}}Vadodara, {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|India}}Vijayavada, {{Flagicon|India}}Visakhapatnam, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite news|title=Air India to start Delhi-Ho Chi Minh City flights from June 1|url=https://indianexpress.com/article/business/aviation/air-india-delhi-ho-chi-minh-city-flights-june-1-9262529/|work=The Indian Express|date=10 April 2024|access-date=10 April 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Myanmar}}Yangon, {{Flagicon|India}}Chandigarh, {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | Air India Express | {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref name="AAyodhya">{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1736992051064172814|title=Air India Express to launch flights to Ayodhya from January 16|work=JetArena|accessdate=19 December 2023}}</ref>, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ix2q24int|title=Air India Express 2Q24 Middle East Network Additions|publisher=AeroRoutes|date=15 April 2024|accessdate=15 April 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Bxubaneshvar, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-aiixcodeshare|title=AIR INDIA EXPANDS AIR INDIA EXPRESS INTERNATIONAL CODESHARE FROM JULY 2024 |publisher=AeroRoutes|accessdate=8 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim, {{Flagicon|India}}Guvahati, {{Flagicon|India}}Gvaliyor<ref name="AAyodhya"/>, {{Flagicon|India}}Imphal, {{Flagicon|India}}Indur, {{Flagicon|India}}Jaypur, {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|India}}Lakhnau<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/lucknow-news/now-airasia-india-flights-to-connect-lucknow-with-3-cities-101659703126217.html|title=AirAsia India to Lucknow|via=Hindustan Times|accessdate=16 June 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Mangalor<ref>{{cite news|title=Mangaluru to have its first non-West Asia international flight to Singapore from January|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/mangaluru-to-have-its-first-non-west-asia-international-flight-to-singapore-from-january/article68973990.ece|language=en}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Ranchi, {{Flagicon|India}}Siliguri, {{Flagicon|India}}Srinagar, {{Flagicon|India}}Surat<ref>{{cite web|url= https://twitter.com/ArenaJet/status/1613543612310261762|title=Air Asia India Returns to Surat |access-date=12 January 2023}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | Air Mauritius | {{Flagicon|Mauritius}}Mavritsiya<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230104-mkdel|title=AIR MAURITIUS RESUMES DELHI SERVICE FROM MAY 2023|work=Aeroroutes|accessdate=4 January 2023}}</ref> <!-- --> | Akasa Air<ref>{{cite web|title=Akasa Air Flight Network|url=https://www.akasaair.com/fly-with-akasa/our-network|website=Akasa Air|access-date=29 May 2024}}</ref>, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Ayodhya, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]], {{Flagicon|India}}Gorakhpur, {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Prayagraj, {{Flagicon|India}}Puna <!-- --> | Alliance Air<ref>{{cite web|title=Alliance Air Flight Network and Schedule|url=https://allianceair.in/schedule|website=Alliance Air|access-date=24 April 2024}}</ref>, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Amritsar<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-to-commence-delhi-amritsar-service-in-mar-2023-1190039|title=Alliance Air to commence Delhi-Amritsar service in Mar-2023|work=CAPA|accessdate=9 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bareilly, {{Flagicon|India}}Bathinda<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-to-resume-delhi-bathinda-service-from-oct-2023-1225359|title=Alliance Air to resume Delhi-Bathinda service from Oct-2023|work=CAPA|accessdate=25 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bikaner<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-to-resume-delhi-bikaner-service-from-oct-2023-1225358|title=Alliance Air to resume Delhi-Bikaner service from Oct-2023|work=CAPA|accessdate=25 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bilaspur<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-commences-delhi-bilaspur-service-1231921|title=Alliance Air commences Delhi-Bilaspur service|work=Aeroroutes|accessdate=1 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dehradun, {{Flagicon|India}}Dharamshala, {{Flagicon|India}}Gorakhpur, {{Flagicon|India}}Indur<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1638551874717581312|title=Alliance Air Summer Schedule Expansion|work=JetArena|access-date=22 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jabalpur, {{Flagicon|India}}Jagdalpur<ref>{{cite news|url=https://www.business-standard.com/india-news/dgca-issues-license-for-ambikapur-airport-to-begin-flight-operations-124031600270_1.html|title=DGCA issues license for Ambikapur airport to begin flight operations|quote=The chief minister inaugurated flight services from Bilaspur to Delhi and Kolkata on March 12, while the flight service Delhi-Jabalpur- Jagdalpur-Jabalpur-Delhi was also launched on the same day, the official said.|work=Business Standard|date=16 March 2024|access-date=16 March 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jammu, {{Flagicon|India}}Jaypur, {{Flagicon|India}}Kullu, {{Flagicon|India}}Prayagraj, {{Flagicon|India}}Udaypur, {{Flagicon|India}}Shimla<ref>{{cite news|author1=Bisht, Gaurav|title=Delhi-Shimla daily flight resumes after two years|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/delhishimla-daily-flight-resumes-after-two-years-101664184401162-amp.html|work=Hindustan Times|date=26 September 2022|access-date=27 September 2022|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Chandigarh <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|India}}Jaysalmer <!-- --> | All Nippon Airways | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{Cite news|agency=ANI |date=20 November 2019 |url=https://www.indiatoday.in/business/story/japan-s-ana-launches-direct-flight-between-chennai-and-tokyo-1620693-2019-11-20 |title=Japan's ANA launches direct flight between Chennai and Tokyo |magazine=India Today |access-date=3 May 2022}}</ref> <!-- --> | American Airlines | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite web|url=https://www.americanairlines.in/intl/in/index.jsp|title=American Airlines flight booking|publisher=American Airlines|access-date=22 October 2021|archive-date=26 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126082857/https://www.americanairlines.in/intl/in/index.jsp|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Ariana Afghan Airlines]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.flyariana.com/bookings/m/flight_search_results.aspx?newRequest=false&TT=OW&SS=&RT=&DC=KBL&AC=DEL&AM=2023-05&AD=21&DC=&AC=&AM=&AD=&DC=&AC=&AM=&AD=&DC=&AC=&AM=&AD=&RM=2023-05&RD=29&PA=1&PC=&PI=&FL=on&CC=&NS=&CD=#jqm_search_results1|website=[[Ariana Afghan Airlines]]|access-date=19 May 2023}}</ref> <!-- --> | Armenia Airways | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news|author=Ameya|title=Armenia airways to connect Delhi with Yerevan from July 15|url=https://networkthoughts.com/2024/06/06/armenia-airways-to-connect-delhi-with-yerevan-from-july-15/|website=Network Thoughts|date=6 June 2024|access-date=7 June 2024|language=en}}</ref> <!-- --> | Armenian Airlines | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="JI_NW24_Postpone">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Armenian Airlines Revises Network Expansion in NW24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241025-jinw24|access-date=25 October 2024 |work=AeroRoutes|date=25 October 2024 |language=en-CA}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241120-jijan25del|title= Armenian Airlines Moves Delhi Launch To Jan 2025|publisher=AeroRoutes|date=20 November 2024|accessdate=24 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]] <!-- --> | [[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |title=Belavia NS24 India Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240215-b2ns24in |access-date=15 February 2024 |work=AeroRoutes |date=15 February 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Bhutan Airlines<ref>{{cite web|title=Flight Schedule from 1st Dec 2023 to 14th Feb 2024|url=https://www.bhutanairlines.bt/assets/bhutan-airlines-images/assets/uploads/flight%20schedule/Tentative%20Flight%20Schedule%20from%20Dec%2023%20to%20Nov%2024.pdf|work=Bhutan Airlines|access-date=4 December 2023}}</ref> | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|Bhutan}}Paro<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220726-b3sep22|title=Bhutan Airlines Tentatively Resumes Scheduled Service in Mid-Sep 2022|work=Aeroroutes|accessdate=14 August 2022}}</ref> <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{Cite web|url=https://www.biman-airlines.com/|title=Your Home In The Sky|publisher=Biman Bangladesh Airlines|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name=Travelopen>{{cite news|url=https://www.businesstoday.in/coronavirus/story/india-reopens-gates-to-tourists-from-99-countries-as-covid-19-cases-decline-312244-2021-11-15|title=India reopens gates to tourists from 99 countries as COVID-19 cases decline|author=Staff writers|magazine=Business Today|location=New Delhi|publisher=Living Media|date=15 November 2021 |access-date=15 November 2021}}</ref> <!-- --> | Cambodia Angkor Air | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/240301-k6ns24del|title=CAMBODIA ANGKOR AIR MOVES INDIA LAUNCH TO JUNE 2024|website=Aeroroutes|access-date=1 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web|title=Flight timetable|url=https://www.cathaypacific.com/cx/en_IN/book-a-trip/timetable.html|website=[[Cathay Pacific]]|access-date=13 January 2024}}</ref> <!-- --> | Drukair<ref>{{cite web|title=SCHEDULE FOR PERIOD DECEMBER 2023|url=https://ast.twai.com/drukair/cms/SCH_DEC%202023%20UPDATED%20.pdf|website=Drukair|access-date=4 December 2023}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{BTN}} | {{Flagicon|Bhutan}}Paro <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230615-msaug23del|title=EGYPTAIR MOVES DELHI LAUNCH TO AUGUST 2023|work=Aeroroutes|accessdate=15 June 2023}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|url=https://www.emirates.com/in/english/help/covid-19/our-current-network-and-services/|title=Our current network and services &#124; COVID-19 information hub &#124; Emirates India|publisher=Emirates|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{cite web|url=https://www.finnair.com/in-en|title = Fly to over 100 destinations with Finnair|publisher=Finnair|date = 19 November 2021}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite web|title=Flydubai Resumption of Flights|url=https://www.flydubai.com/en/plan/covid-19/resumption-of-flights|website=Flydubai.com}}</ref> <!-- --> | [[Flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.flynas.com/en/flight-schedule|website=flynas|access-date=8 February 2023|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604023536/https://www.flynas.com/en/flight-schedule}}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{Cite web|url=https://flights.gulfair.com/calendar?adt=1&chd=0&tnn=0&inf=0&flight_type=single&destination=BAH&origin=DEL&departure_date=20211129&cabin_class=A|title=Hold Up|website=Gulfair.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[IndiGo]]<ref name="Indigo1">{{cite web|url=https://www.goindigo.in/information/flight-schedule.html|title=Flight Schedule for Domestic & International Flights |website=IndiGo.in |access-date=25 December 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goindigo.in/information/international-travel-guidelines.html|title=International Destinations|website=Goindigo.in |access-date=20 November 2021}}</ref> | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], {{Flagicon|India}}Agartala, [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Amritsar, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|India}}Avrangobod, {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref>{{cite press release|title=IndiGo commences operations from Ayodhya, its 86th domestic destination|url=https://www.goindigo.in/press-releases/indigo-commences-operations-from-ayodhya.html|work=IndiGo|date=6 January 2024|access-date=10 January 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Ayzaul, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=IndiGo Restoring India-Thailand Links |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297722/indigo-restoring-india-thailand-links/ |website=Routesonline |access-date=15 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Belgaum<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/aug/27/indigo-flight-from-belagavi-to-delhi-from-october-5-2609008.html|title=IndiGo flight from Belagavi to Delhi from October 5|work=The Indian Express|date=27 August 2023 |accessdate=28 August 2023}}</ref>, [[Roja Bhoj aeroporti|Bhopal]], {{Flagicon|India}}Bikaner<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/indigo-announces-flights-between-delhi-and-bikaner/articleshow/116876614.cms|title=IndiGo announces flights between Delhi and Bikaner|work=Times of India|accessdate=2 January 2025}}</ref>, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite news|last=Khan|first=Yaruqhullah|title=IndiGo gears up for flight services to Bishkek, Langkawi, Penang in next few months|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/indigo-gears-up-for-flight-services-to-bishkek-langkawi-penang-in-next-few-months-12853733.html|website=Moneycontrol|date=29 October 2024|access-date=29 October 2024|language=en}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news|title=INDIGO SCHEDULES BAKU LAUNCH IN AUGUST 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230707-6eaug23gyd|work=Aeroroutes|accessdate=5 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bxubaneshvar, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|India}}Darbhanga<ref>{{cite news|title=IndiGo's direct flights from Darbhanga to Delhi and Mumbai to begin on THIS date|url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation-indigo-to-start-direct-flights-from-darbhanga-to-delhi-and-mumbai-to-begin-on-this-date-3650355/|website=The Financial Express|date=27 October 2024|access-date=29 October 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dehradun, {{Flagicon|India}}Deoghar<ref>{{cite news|last=Pandey|first=Sunil|title=Deoghar Airport: दिल्ली से अब सीधे देवघर, आज से फ्लाइट सर्विस शुरू, पहली 'VIP' लैडिंग, जानें शेड्यूल|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/jharkhand/deoghar/delhi-to-deoghar-direct-flight-service-will-start-today-rajiv-pratap-rudy-first-flight-landing-deoghar-airport/articleshow/93224124.cms|work=Navbharat Times|date=30 July 2022|access-date= 30 July 2022|language=hi}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dharamshala<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230307-6edom|title=INDIGO 1H23 DOMESTIC ROUTES ADDITION SUMMARY – 05MAR23|work=Aeroroutes|accessdate=7 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dibrugarh, {{Flagicon|India}}Dimapur, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|India}}Durgapur, {{Flagicon|India}}Gaya, {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]]<ref>{{cite news|title=Goa's 2nd international airport starts operations, first flight lands from Hyderabad|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2023/Jan/05/goas-2nd-international-airport-starts-operations-firstflight-landsfrom-hyderabad-2534958.html|work=The New Indian Express|date=5 January 2023|access-date=5 January 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Gorakhpur, {{Flagicon|India}}Guvahati, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230825-6eoct23hkg|title=INDIGO ADDS DELHI – HONG KONG SERVICE FROM OCT 2023|work=Aeroroutes|accessdate=25 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|India}}Hubli<ref>{{cite news|title=IndiGo starts direct flights between Delhi and Karnataka's Hubballi|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/travel-trends/indigo-starts-direct-flights-between-delhi-and-karnatakas-hubballi-9517991.html/amp|work=Moneycontrol|date=14 November 2022|access-date=14 November 2022|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Imphal, {{Flagicon|India}}Indur, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|India}}Itanagar<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/indigo-to-commence-delhi-donyi-service-in-oct-2023-1221658|title=IndiGo to commence Delhi-Donyi service in Oct-2023|work=CAPA|accessdate=4 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jabalpur, {{Flagicon|India}}Jammu, {{Flagicon|India}}Jaypur, {{Flagicon|India}}Jaysalmer<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Joy|title=IndiGo announces connectivity to Jaisalmer|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/indigo-announces-connectivity-to-jaisalmer/articleshow/102917084.cms|work=The Times of India|date=21 August 2023|access-date=22 August 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jharsuguda<ref>{{cite web|url=https://odishabytes.com/indigo-announces-daily-direct-flight-from-jharsuguda-to-new-delhi-from-may-15-know-schedule/amp|title=IndiGo announces daily direct flight from Jharsuguda to New Delhi from May 15|work=Odisha Bytes|date=15 April 2024 |accessdate=15 April 2024}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|India}}Jodhpur, {{Flagicon|India}}Jorhat, {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|India}}Kannur<ref>{{cite news|title=IndiGo to resume Kannur-Delhi daily flights from December 12|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/indigo-to-resume-kannur-delhi-daily-flights-from-december-12/article68905332.ece|work=The Hindu|date=24 November 2024|access-date=6 December 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kanpur<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.goindigo.in/booking/flight-select.html|website=[[IndiGo]]|access-date=16 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|India}}Khajuraho<ref name="IndiGo Khajuraho">{{cite news|last=Velani|first=Bhavya|title=IndiGo Launches the New and 80th Destination as Khajuraho|url=https://aviationa2z.com/index.php/2023/08/22/indigo-launches-80th-destination-as-khajuraho/|work=Aviation A2Z|date=22 August 2023|access-date=22 August 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Koimbatur, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|India}}Kojikode, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|India}}Lakhnau, {{Flagicon|India}}Leh, {{Flagicon|India}}Maduray, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite news|title=Delhi-Male Direct Flight by Indigo Restarts Operations From Nov 1, Details Here|url=https://www.news18.com/auto/delhi-male-direct-flight-by-indigo-restarts-operations-from-nov-1-details-here-8570664.html|work=News18|date=9 September 2023|access-date=10 September 2023|language=en}}</ref>, [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref>{{cite web|url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/01/10/indigo-plans-delhi-manchester-flight/|title=IndiGo Plans New Non-Stop Flights to Manchester from July 2025|website=Aviation A2Z|date=10 January 2025}}</ref>, {{Flagicon|India}}Mangalor, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Nagpur, {{Flagicon|India}}Nashik<ref>{{cite news|title=IndiGo Announces New Flights Between Delhi and Nashik|url=https://www.deccanchronicle.com/business/indigo-announces-new-flights-between-delhi-and-nashik-888597|website=Deccan Chronicle|date=6 April 2024|access-date=6 April 2024|language=en}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="Ion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230817-6esep23|title=INDIGO EXPANDS CENTRAL ASIA NETWORK FROM LATE-SEP 2023|work=Aeroroutes|accessdate=17 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Pantnagar<ref>{{cite web |title=IndiGo strengthens domestic network with the launch of Pantnagar as 72nd destination in 6E network |url=https://www.goindigo.in/content/dam/goindigo/investor-relations/press-releases/2022/220223_IndiGo-strengthens-domestic-network-with-the-launch-of-Pantnagar-as-72nd-destination-in-6E-network.pdf |website=IndiGo |access-date=23 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Patna, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], {{Flagicon|India}}Port Blair, {{Flagicon|India}}Prayagraj, {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Rajahmundri, {{Flagicon|India}}Rajkot<ref name="RF1"/>, {{Flagicon|India}}Ranchi, {{Flagicon|India}}Raypur, {{Flagicon|India}}Silchar, {{Flagicon|India}}Siliguri, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web|url=https://www.zeebiz.com/economy-infra/aviation/news-indigo-adds-flights-to-singapore-bangkok-after-go-first-cancels-flights-interglobe-aviation-share-price-on-bse-nse-233237|title=IndiGo strengthens connectivity to Southeast Asia, adds flights connecting Singapore, Bangkok|work=Zee Business|accessdate=3 May 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Srinagar, {{Flagicon|India}}Surat, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230704-6eaug23tbs|title=INDIGO PLANS TBILISI AUGUST 2023 LAUNCH|work=Aeroroutes|accessdate=4 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram, {{Flagicon|India}}Tirupati, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Ion"/>, {{Flagicon|India}}Udaypur, {{Flagicon|India}}Vadodara, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], {{Flagicon|India}}Vijayavada<ref>{{cite news|title=Vijayawada Airport: Good news for Vijayawada residents..IndiGo to operate daily flight services to Delhi from now on|url=https://zeenews.india.com/telugu/ap/indigo-daily-service-vijayawada-to-new-delhi-starts-from-sept-14th-rv-156746|website=Zee Telugu News|date=15 August 2024|access-date=17 August 2024|language=telugu}}</ref>, {{Flagicon|India}}Visakhapatnam, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], {{Flagicon|India}}Chandigarh, {{Flagicon|India}}Chennay <!-- --> | Iraqi Airways<ref>{{cite web|title=Route Map Iraqi Airways|url=https://flyiraqiairways.com/about/route-map|website=Iraqi Airways|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230611124343/https://flyiraqiairways.com/about/route-map}}</ref> | [[Basra xalqaro aeroporti|Basra]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | ITA Airways | [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite news|title=Ita Airways, inaugurato il volo Roma Fiumicino-Nuova Delhi|url=https://notizie.tiscali.it/regioni/lazio/articoli/ita-airways-inaugurato-volo-roma-fiumicino-nuova-delhi-00001/|work=Tiscali Notizia|date=3 December 2022|access-date=4 December 2022|language=it}}</ref> <!-- --> | Japan Airlines | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{Cite web|url=https://booking.jazeeraairways.com/en/select-flight|title=Jazeera Airways|website=Booking.jazeeraairways.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Kam Air]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|title=Route Map|url=https://kamair.com/plan-my-trip/route-map|website=[[Kam Air]]|access-date=19 May 2023|archive-date=16 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230216135114/https://www.kamair.com/plan-my-trip/route-map|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web|title=Where We Fly - Routemap|url=https://www.koreanair.com/route-map|website=[[Korean Air]]|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230522171047/https://www.koreanair.com/route-map}}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref>{{cite web|url=https://www.lot.com/in/en |title=Lot Booking|website=Lot.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]]<ref>{{cite web|url=https://mobile.lufthansa.com/rs/revenue?execution=e1s1&l=en|title=Flight Search|website=Mobile.lufthansa.com|access-date=22 February 2022}}{{dead link|date=August 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{Cite web|url=https://www.lufthansa.com/xx/en/flights/flight-frankfurt-delhi|title=Flight from Frankfurt to Delhi|website=Lufthansa.com|access-date=22 February 2022}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | Mahan Air, {{IRN}} | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|title=International Destinations|url=https://www.mahan.aero/en/international-route|website=Mahan Air|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-05-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230517031920/https://www.mahan.aero/en/international-route}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite news|title=Malaysia likely to reopen to international travellers from January 1|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/malaysia-likely-to-reopen-to-international-travellers-from-january-1/as87669719.cms|newspaper=[[The Times Of India]]|access-date=17 November 2021}}</ref> <!-- --> | Myanmar Airways International | {{Flagicon|Myanmar}}Yangon<ref>{{cite web|title=Schedule to Delhi|url=https://book-myanmar.crane.aero/ibe/availability/?currency=USD&language=en&tripType=ONE_WAY&depPort=RGN&arrPort=DEL&departureDate=19/05/2023&returnDate=19/05/2023&passengerQuantities%5B0%5D.passengerType=ADULT&passengerQuantities%5B0%5D.quantity=1&passengerQuantities%5B1%5D.passengerType=CHILD&passengerQuantities%5B1%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B2%5D.passengerType=INFANT&passengerQuantities%5B2%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B3%5D.passengerType=NTNL&passengerQuantities%5B3%5D.quantity=0&availabilityParametricLinkRequestParams=0&withCalendar=true|website=Myanmar Airways International|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-05-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230519081824/https://book-myanmar.crane.aero/ibe/availability/?currency=USD&language=en&tripType=ONE_WAY&depPort=RGN&arrPort=DEL&departureDate=19/05/2023&returnDate=19/05/2023&passengerQuantities%5B0%5D.passengerType=ADULT&passengerQuantities%5B0%5D.quantity=1&passengerQuantities%5B1%5D.passengerType=CHILD&passengerQuantities%5B1%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B2%5D.passengerType=INFANT&passengerQuantities%5B2%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B3%5D.passengerType=NTNL&passengerQuantities%5B3%5D.quantity=0&availabilityParametricLinkRequestParams=0&withCalendar=true}}</ref> <!-- --> | [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref>{{Cite web|url=https://nepalairlines.com.np/home/schedule/international|title=International &#124;&#124; Nepal Airlines Corporation|website=Nepalairlines.com.np|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{Cite web|url=https://www.omanair.com/gbl/en|title=Oman Air &#124; The New Wings of Oman|first=Oman|last=Air|website=Omanair.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Qantas]] | {{Flagicon|Australia}}Melburn<ref name="QantasInternational">{{cite web|url=https://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/qantas-and-jetstar-gear-up-for-accelerated-border-opening/|title=Qantas and Jetstar gear up for accelerated border opening|publisher=Qantas|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref name="QatarRoutes">{{Cite web|url=https://booking.qatarairways.com/nsp/views/timeTableIndex.xhtml|title=Flight timetable|website=Booking.qatarairways.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250109-rjns25in|title=Royal Jordanian Resumes India Service in NS25|work=AeroRoutes|accessdate=9 January 2025}}</ref> <!-- --> | [[SalamAir]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-ovns24|title=SALAMAIR NS24 NETWORK ADDITIONS|work=Aeroroutes|accessdate=11 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/singapore-airlines-to-start-india-flights-from-nov-29/articleshow/8|title=Singapore Airlines to start India Flights|website=[[The Times of India]]|access-date=23 November 2021}}</ref> <!-- --> | [[Somon Air]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]] <!-- --> | SpiceJet<ref name="SJ">{{cite web|url= https://corporate.spicejet.com/schedules.aspx |title=SpiceJet Flight Schedule|publisher=Official Website of SpiceJet|access-date=3 December 2024}}</ref>, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Amritsar, {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1747571890175328335|title=SpiceJet expands Ayodhya flights from February|work=JetArena|accessdate=17 January 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|India}}Darbhanga, {{Flagicon|India}}Dharamshala, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]], {{Flagicon|India}}Guvahati, {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|India}}Jabalpur, {{Flagicon|India}}Jaysalmer<ref name="SJ"/>, {{Flagicon|India}}Jammu, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|India}}Kandla, {{Flagicon|India}}Khajuraho, {{Flagicon|India}}Leh, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Patna, {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Siliguri, {{Flagicon|India}}Srinagar, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], {{Flagicon|India}}Shillong<ref>{{cite news|title=SpiceJet connects Shillong to national capital|url=https://theshillongtimes.com/2023/02/25/spicejet-connects-shillong-to-national-capital/|work=The Shillong Times|date=25 February 2023|access-date=25 February 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Shirdi, {{Flagicon|India}}Chennay <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|India}}Jodhpur, {{Flagicon|India}}Prayagraj<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250102-sg1q25ixd|title=SpiceJet Adds Prayagraj Service in 1Q25|date=2 January 2025|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- --> | Thai AirAsia X | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang<ref>{{cite web|title=Thai AirAsia X opens new direct route between Thailand and India|url=https://www.traveldailymedia.com/thai-airasia-x-opens-new-direct-route-between-thailand-and-india/|website=traveldailymedia|access-date=November 15, 2024}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Thai Airways International]]}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=https://scandasia.com/thai-airways-to-resume-international-services-to-36-destinations-including-denmark-and-sweden/|title=Thai Airways to resume international services to 36 destinations including Denmark and Sweden|date=15 October 2021 |access-date=15 October 2021}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|url=https://www.turkishairlines.com/en-in/flights/booking/availability/?cId=7f2b78d8-5c98-4631-9e8f-a6a713ce9151|title=Turkish Airlines Booking Availability|date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122211612/https://www.turkishairlines.com/en-in/flights/booking/availability/?cId=7f2b78d8-5c98-4631-9e8f-a6a713ce9151 |access-date=22 May 2022|archive-date=22 November 2021 }}</ref> <!-- --> | [[Turkmenistan Airlines]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230403-t5del|title=TURKMENISTAN AIRLINES RESUMES DELHI SERVICE IN NS23|work=Aeroroutes|accessdate=3 April 2023}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Nyuark <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://book.uzairways.com/en/booking/search/|title=Ticket Search|website=Book.uzairways.com|access-date=22 February 2022|arxivsana=2023-04-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230404002343/https://book.uzairways.com/en/booking/search/}}</ref> <!-- --> | [[VietJet Air]] | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref name="aeroroutes.com">{{cite web |title=VietJet Air Plans 3Q22 India Network Expansion |url=https://aeroroutes.com/eng/220320-vjin |website=Aeroroutes |access-date=20 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<br /> <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite web|url=https://en.vietnamplus.vn/vietnam-airlines-launches-direct-route-to-india/231202.vnp|title=Vietnam Airlines launches direct route to India|date=15 June 2022|work=Vietnam+|accessdate=15 June 2022|language=en}}</ref> <!-- --> | Virgin Atlantic, {{UK}} | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite web|url=https://flights.virginatlantic.com/en-in/flights-from-delhi-to-london|title=Flights to London (LON) from Delhi (DEL) 2022/2023&#124; Virgin Atlantic|website=flights.virginatlantic.com|access-date=22 May 2022}}</ref> <!-- --> | Zooom Air, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref>{{cite news|last=Velani|first=Bhavya|title=Zooom Airlines Return After More than 5 Years with New Flights to Ayodhya|url=https://aviationa2z.com/index.php/2024/01/31/zooom-airlines-return-after-more-than-5-years-with-new-flights-to-ayodhya/|work=Aviation A2Z|date=31 January 2024|access-date=5 January 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Explore Ayodhya–Find your next destination with us|url=https://zooom.paxlinks.com/|website=Zooom Air|access-date=5 February 2024}}</ref> <!-- --> }} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|3rdcoltitle=Manbalar|3rdcolunsortable=yes <!-- --> | AeroLogic, {{DEU}} | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]| <!-- --> | Aerotranscargo, {{MDA}} | {{Flagicon|Australia}}Brisben, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Australia}}Melburn, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin |<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.atc-md.aero/|website=Aerotranscargo}}</ref> <!-- --> | Amazon Air, {{USA}} | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]|<ref>{{cite news|author1=Staff writers|title=Amazon Air takes off in India|url=https://www.aboutamazon.in/news/operations/amazon-air-takes-off-in-india|work=[[Amazon (shirkat)|Amazon]]|date=23 January 2023|access-date=18 February 2023|language=en-US}}</ref> <!-- --> | Astral Aviation, {{KEN}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]|<ref>{{cite press release|title=ASTRAL AVIATION AND SPICEXPRESS ENTER INTO A PIONEERING INTERLINE AGREEMENT FOR SEAMLESS CARGO CONNECTIONS ACROSS INDIA, AFRICA AND THE MIDDLE EAST|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=[[Astral Aviation]]|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | Atlas Air, {{USA}} | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Spain}}Saragosa, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Myanmar}}Yangon |<ref>{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=10 April 2024|arxivsana=2023-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp}}</ref> <!-- --> | Blue Dart Aviation, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Kalkutta, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Chennay |<ref name="Blue">{{cite web|url=https://www.bluedartaviation.com/corporatebg_net.htm|title=Destinations, Blue dart Aviation|publisher=Official Website of Blue Dart Aviation|access-date=10 September 2015|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728223435/https://bluedartaviation.com/|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific|Cathay Cargo]] | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]|<ref>{{cite web|url=http://www.cathaypacificcargo.com/ManageYourShipment/CheckFlightSchedule/tabid/117/orig/HKG/dest/DEL/type/F/date/07May18/clientdate/2018-05-02/language/en-US/Default.aspx|title=Check Flight Schedule: Cathay Pacific Cargo|access-date=2 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cathaypacificcargo.com/Default.aspx?tabid=252&portalid=0&language=en-US&code=DEL|title=Network|work=Cathay Pacific Cargo|access-date=2 May 2018}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines|China Airlines Cargo]] | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]|<ref>{{cite web |url=http://www.stattimes.com/index.php/air-china-airlines-cargo-resumes-freighter-operations-india-after-four-years/ |title=China Airlines Cargo resumes freighter operations to India after four years &#124; Air Cargo News |website=Stattimes.com |access-date=2 December 2016 |archive-date=31 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731185505/http://www.stattimes.com/index.php/air-china-airlines-cargo-resumes-freighter-operations-india-after-four-years/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://focustaiwan.tw/news/aeco/201608250021.aspx |title=China Airlines to resume cargo services to India &#124; FOCUS TAIWAN – CNA ENGLISH NEWS |website=Focustaiwan.tw |date=25 August 2016 |access-date=2 December 2016}}</ref> <!-- --> | DHL Aviation, {{DEU}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]|<ref>{{cite web|url=http://www.globe-air-cargo.de/fileadmin/daten/pdfs/ungeschuetzt/Flugplaene/QY_Flugplan_ab_01JUL16.pdf|title=DHL Aviation – Flight Schedule|access-date=2 May 2018|publisher=Globe Air Cargo|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404002339/http://www.globe-air-cargo.de/fileadmin/daten/pdfs/ungeschuetzt/Flugplaene/QY_Flugplan_ab_01JUL16.pdf|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Cargo | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] |<ref>{{cite web|title= Cargo Network|publisher= Ethiopian Airlines|url= http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/network.aspx|archive-url= https://web.archive.org/web/20140408103155/http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/network.aspx|archive-date= 8 April 2014}}</ref> <!-- --> | FedEx Express, {{USA}} | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|USA}}Memfis, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu |<ref>{{cite web|title=FedEx – Express Delivery, Courier & Shipping Services – India|url= https://www.fedex.com/en-in/home.html|website=[[FedEx]]|access-date=21 June 2023}}</ref> <!-- --> | [[IndiGo|IndiGo CarGo]] | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/BLRAirport/status/1680548309478387712|title=x.com}}{{primary source inline|date=August 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]|<ref>{{cite news|title=IndiGo CarGo starts operations with first freighter Delhi-Mumbai flight|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indigo-cargo-starts-operations-with-first-freighter-delhi-mumbai-flight/articleshow/95538731.cms|work=The Economic Times|date=15 November 2022|access-date=28 November 2022|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] |<ref>{{cite web|url=https://www.eturbonews.com/227680/korean-air-launches-cargo-flights-to-delhi-india|title=Korean Air launches cargo flights to Delhi, India|date=10 July 2018|access-date=2 August 2018|publisher=Eturbonews}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Yemelyanovo xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]]|<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://lufthansa-cargo.com/network/schedule-routings|website=[[Lufthansa Cargo]]|access-date=18 February 2023}} </ref> <!-- --> | MASkargo, {{MYS}} | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|India}}Chennay |<ref>{{cite web|url=http://www.maskargo.com/fleet-network|title=Fleet & Network|access-date=4 May 2018|publisher=Official Website of MASkargo}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279258/maskargo-adds-new-intra-asia-routing-in-s18/ |title=MASKargo adds new intra-Asia routing in S18 |publisher=Routesonline |access-date=8 July 2018}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Cargo]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]|<ref>{{cite web|url=http://www.qrcargo.com/docs/03.Summer%2018%20Freighter%20Schedule%20Issue%203%20-%20Effective%201st%20May%202018%20to%2027th%20Oct%202018.pdf|title=Summer 18 Freighter Schedule Issue 3: 1st May to 27th Oct 2018|publisher=Official Website of [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]]|access-date=5 May 2018|page=2}}</ref> <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Echjou, {{Flagicon|China}}Uxan, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu |<ref>{{cite web|title=SF Airlines commences Shenzhen-Delhi service|url=https://centreforaviation.com/news/sf-airlines-commences-shenzhen-delhi-service-947531|work=CAPA|access-date=21 October 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=SF Standard Express (International Services)|url=https://www.sf-international.com/us/en/product_service/International/standard_express/|website=SF International|access-date=21 June 2023|arxivsana=2023-06-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230629071632/https://www.sf-international.com/us/en/product_service/International/standard_express/}}</ref> <!-- --> | Sichuan Airlines Cargo, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]|<ref>{{cite web|title=China Sichuan Airlines - Flight Status–3U9016 (DEL-TFU)|url=https://global.sichuanair.com/m/views/flightstatus/#!/flightdetail/0|website=[[Sichuan Airlines]]|access-date=29 June 2023}}</ref> <!-- --> | [[Silk Way West Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]| <!-- --> | [[Singapore Airlines|Singapore Airlines Cargo]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]| <!-- --> | SpiceXpress, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|India}}Leh<ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/spicejet-launches-dedicated-freighter-services-to-leh-in-ladakh-120112600827_1.html|title=SpiceJet launches dedicated freighter services to Leh in Ladakh|work=Business Standard|access-date=10 December 2020}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] |<ref name="Press Release News Page">{{cite web|url=https://www.spicejet.com/PressReleaseNewsPage.aspx?strNews=seasonallyweakquarter|title=Press Release News Page|website=Spicejet.com|access-date=18 December 2019}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines|Turkish Cargo]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] |<ref>{{cite web|url=http://www.turkishcargo.com.tr/documents/Turkishcargo/download_2015/S15_CARGO_SCHEDULE(UTC)-ekim-sonu-EN.pdf|title=Winter 2016 Cargo Schedule (16–22 Jan 2017)|work=Turkish Airlines Cargo|access-date=27 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623030532/http://www.turkishcargo.com.tr/documents/Turkishcargo/download_2015/S15_CARGO_SCHEDULE(UTC)-ekim-sonu-EN.pdf|archive-date=23 June 2017|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | UPS Airlines, {{USA}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn |<ref>{{cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/with-ups-using-delhi-airport-as-hub-for-freighter-north-based-firms-may-benefit/article29824925.ece|url-status=dead|title=With UPS using Delhi airport as hub for freighter, North-based firms may benefit - the Hindu BusinessLine|access-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029173806/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/with-ups-using-delhi-airport-as-hub-for-freighter-north-based-firms-may-benefit/article29824925.ece|archive-date=29 October 2019}}</ref> <!-- --> | YTO Cargo Airlines, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Nannin |<ref>{{cite web|title=Global Cargo Offices|url=https://www.ytoglobal.com/global?type=office|website=YTO Cargo Airlines|access-date=12 August 2023}}</ref> }} ==Bogʻlanishi== IGI majmuasida toʻrtta yoʻlovchi terminali, bitta yuk terminali va tijoriy Aerocity bor. Mahalliy parvozlarga xizmat koʻrsatuvchi 1-terminal shimoli-sharqiy burchakda, Aerocity tijoriy habi janubi-sharqiy burchakda, 2-terminal (mahalliy byudjet aviakompaniyalar uchun) va 3-terminal (xalqaro parvozlar uchun) janubi-gʻarbiy burchakda, yuk terminali esa 3-terminal va Aerocity orasida joylashgan. IGIning asosiy bogʻlanish tuguni Dehli metropolitenining Sariq yoʻli (faoliyat koʻrsatayotgan) va Tillarang yoʻlidagi (2026-yil martda qurib bitkazilishi kutilmoqda)<ref name="CW">{{cite news|title=Delhi's Airport Metro set for silver line extension to terminal 1|url=https://www.constructionworld.in/policy-updates-and-economic-news/delhis-airport-metro-set-for-silver-line-extension-to-terminal-1/48426|work=Construction World|date=12 January 2024|access-date=14 January 2024|language=en}}</ref> Dehli Aerocity metro bekati, NH48 avtomagistrali va Dvarka ekspress yoʻlidir. Uning yonida quyidagilar qurilishi rejalashtirilgan: Aerocity shaharlararo avtobus vokzali (Aerocity metro bekati gʻarbida)<ref name=isbti1>{{cite news |last1=सोनी |first1=प्रशांत |last2=श्रीवास्तव |first2=अनुज |date=15 December 2023 |title=IGI एयरपोर्ट के पास बनेगा नया बस अड्डा, यूपी -पंजाब के यात्रियों को होगा सीधा फायदा |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/metro/delhi/other-news/new-isbt-will-be-built-near-igi-airport-up-punjab-and-many-state-passengers-use-it/articleshow/106011473.cms |work=Navbharat Times |language=hi |access-date=16 December 2023}}</ref>, Dehli-Alvar mintaqaviy tezkor tranzit tizimidagi yer ostidagi Dehli Aerocity MTTT bekati (Aerocity metro bekati sharqida)<ref name="float1">[https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/tender-floated-for-construction-of-rapid-rail.html Tender floated for construction of Rapid Rail]{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Daily Pioneer, 25 December 2018.</ref>, taqiqlangan hudud ichida terminallar oʻrtasida yoʻlovchilar harakatini amalga oshiruvchi Avtomatlashtirilgan odamlarni koʻchirish tizimi ({{lang-en|Automatic People Mover}})<ref name="pert1"/> hamda avtoriksha, mototsikl va mashinalar uchun Aerocity yoʻlovchi tashish markazi<ref name="pert1">[https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/isbt-metro-rrts-passenger-mover-in-aerocity-hub-vision-101703095803103.html ISBT, Metro, RRTS, passenger mover in Aerocity hub vision], Hindustan Times, 21 December 2023.</ref>. Yangilangan Bijvasan [[temir yoʻl stansiyasi]] Apelsinrang va koʻk yoʻllarning kesishmasi boʻlgan Dwarka Sector 21 metro bekati yonida joylashgan va janubdagi Patli temir yoʻl stansiyasi orqali Haryana orbital temir yoʻl koridoriga ulanadi (2025-yil martida yakunlanishi kutilmoqda). === Air train === 2024-yil sentyabrda DIAL 2027-yil oxirigacha qurib bitkazilishi kerak boʻlgan yuqori darajadagi avtomatlashtirilgan odamlarni koʻchirish (APM) tizimi uchun tenderlar eʼlon qildi. 7,7 km liniyada toʻrtta bekat – T2/3, T1, Aerocity va cargo city boʻladi. Bu liniya Hindiston aeroportidagi birinchi APM boʻladi va loyihalash, qurish, moliyalashtirish, foydalanish va egalikni oʻtkazish (DBFOT) modelida amalga oshirilishi taklif etiladi<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/delhi-airport-to-get-indias-first-air-train-to-connect-terminal-1-with-t2-and-t3/articleshow/113623556.cms |title=Delhi airport to get India's first air train, will connect Terminal 1 with T2 and T3 | work=The Economic Times |date= 24 September 2024|access-date=27 September 2024}}</ref>. ===Yaqinidagi muqobil aeroportlar=== Milliy poytaxt mintaqasi transport rejasi doirasida quyidagi aeroportlar IGIga muqobil aeroport sifatida ishlab chiqilmoqda<ref name=hsalt1/><ref name=altn1/>: * Hisar aeroporti, IGIdan 190&nbsp;km gʻarbda<ref name=hsalt1>{{cite news |title=International airport at Hisar, Haryana to give breather to IGI airport in Delhi? See what CM said |url=https://www.zeebiz.com/india/news-international-airport-at-hisar-haryana-to-give-breather-to-igi-airport-in-delhi-see-what-cm-said-113355 |access-date=16 December 2023 |work=Zee Business |agency=IANS |date=29 October 2019}}</ref>. 2023-yil aprelda Haryana Bosh vaziri Manohar Lal Khattar Hisar xalqaro aeroporti—IGI aeroporti yoʻnalishini (HIAIGI Line) tasdiqladi. Temir yoʻl Bijvasan-Gurgaon-Garhi Harsaru-Sultonpur-Farruhnagar-Jhajjar, Rohtak-Hansi-Hisar yoʻnalishi orqali bogʻlanadi<ref name=hsalt2>{{cite news |title=Haryana CM Khattar greenlights rail link between IGI & Hisar airport |url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/haryana-cm-approves-rail-link-between-delhi-s-igi-airport-hisar-s-maharaja-agrasen-airport-via-garhi-harsaru-jhajjar-aiib-sanctions-rs-1-040-crore-loan-101681317256488.html |access-date=16 December 2023 |work=Hindustan Times |date=12 April 2023}}</ref>. * Noida xalqaro aeroporti, 100&nbsp;km janubi-sharqda<ref name=altn1>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=178342|title=New Greenfield Noida International Airport at Jewar picking momentum- Progress Report|publisher=Press Information Bureau|date=3 April 2018| access-date=11 May 2018}}</ref>. == Mukofotlari == 2010-yil IGIA Xalqaro aeroportlar kengashi (XAK) tomonidan 15-25 million toifasida dunyodagi toʻrtinchi eng yaxshi aeroport va [[Hind-Tinch ummoni mintaqasi]]da ''Eng yaxshilangan aeroport'' deb topilgan<ref>[https://web.archive.org/web/20120512200746/http://www.aci.aero/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-7-46%5E35015_666_2__ ACI Airport Service Quality Awards 2009, Asia Pacific airports sweep top places in worldwide awards] from the Wayback Machine</ref>. XAK 2015-yil aeroportni 25-40 million yoʻlovchi toifasida ''Dunyodagi eng yaxshi aeroport'' deb topdi<ref>{{cite news |title=Delhi's IGI is world's 2nd best airport for service quality again-Delhi News, Firstpost |url=https://www.firstpost.com/delhi/delhis-igi-is-worlds-2nd-best-airport-for-service-quality-again-1557317.html |access-date=23 February 2022 |work=Firstpost |date=5 June 2014 |language=en}}</ref><ref name="wap.business-standard.com">{{cite news|url=http://wap.business-standard.com/article/companies/delhi-airport-ranked-first-for-service-quality-115021700253_1.html|title=Delhi Airport Ranked First for Service Quality|work=Business Standard|date=17 February 2015|access-date=2025-01-12|archive-date=2016-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821152951/http://wap.business-standard.com/article/companies/delhi-airport-ranked-first-for-service-quality-115021700253_1.html|url-status=dead}}</ref>. Skytrax World Airport Awards 2015 da ''Markaziy Osiyodagi eng yaxshi aeroport'' va ''Markaziy Osiyodagi eng yaxshi aeroport xodimlari'' nominatsiyalari bilan taqdirlangan<ref name="The Economic Times">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/delhis-indira-gandhi-international-airport-bags-two-international-awards-in-paris/articleshow/46587892.cms|title=Delhi's Indira Gandhi International Airport bags two international awards in Paris|newspaper=[[The Economic Times]]|date=17 March 2015|access-date=17 March 2015}}</ref>. Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan oʻtkazilgan 2015-yilgi aeroport xizmati sifati (ASQ) mukofotlari boʻyicha yangi reytingda ham birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/indira-gandhi-international-airport-is-worlds-best-airport-for-second-time-in-row/1/609828.html|title=Indira Gandhi International Airport is world's best airport for second time in a row|website=India Today|date=2 March 2016 |access-date=2 March 2016}}</ref>. Aeroport [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay aeroporti]] bilan bir qatorda 2017-yilgi Airport Service Quality Awards tanlovida har yili 40 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan eng yuqori toifadagi aeroportlar qatorida „Dunyoning eng yaxshi aeroporti“ deb topildi<ref name="BESTAIRP">{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/infrastructure/airlines-aviation/delhis-igi-mumbais-chhatrapati-shivaji-airports-beat-singapore-changi-seoul-incheon-to-become-worlds-best/1089998/|title=Delhi's IGI, Mumbai's Chhatrapati Shivaji airports beat Singapore Changi, Seoul Incheon to become world's best|work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|date=7 March 2018|access-date=2 May 2018|author=Devanjana Nag}}</ref>. XAK 2020-yilda yiliga 40 million yoʻlovchi toifasida Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi „eng yaxshi aeroport“ deb topdi<ref>{{cite web |title=2020 – Best Airport by Size and Region |url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |archive-date=1 March 2021 |access-date=3 March 2021 |website=ACI World}}</ref>. 2023-yilda aeroport ''Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng toza aeroport'' sifatida taqdirlandi va yiliga 40 milliondan ortiq yoʻlovchilar toifasida 2022-yilda aeroport xizmati sifati (ASQ) mukofotlari reytingida yana birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite news|title=Delhi airport cleanest in Asia Pacific: Airports Council International|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhi-airport-cleanest-in-asia-pacific-airports-council-international/articleshow/98456311.cms|work=[[The Times of India]]|date=6 March 2023|access-date=7 March 2023|language=en}}</ref>. == Kelajakdagi kengayishi == Yangiroq mahalliy uchish kelish va ketish 1C va 1D terminallari ulandi va hozirgi kunda 1-terminal deb nomlanuvchi, yiliga 40 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga qodir boʻlgan yagona mahalliy terminalga aylantirildi. 4-, 5- va 6-terminallar keyingi bosqichlar quriladi, bu esa yoʻlovchilar oqimining oʻsishi bilan bogʻliq. Tugallangach, barcha xalqaro reyslar ushbu uchta yangi terminalga oʻtadi. Keyin 3-terminal faqat mahalliy aviaqatnovga xizmat koʻrsatish uchun foydalaniladi. Yangi yuk tashish binosi ham qurilishi rejalashtirilgan. Delhi International Airport Limited (DIAL) maʼlumotlariga koʻra, bu yangi terminallar aeroportning yillik yoʻlovchi tashish hajmini 10 krorgacha (100 million) oshiradi<ref name="TH"/>. DIAL 2016-yilda oʻsha paytdagi aviatsiya kotibi R. N. Choubeyga aeroportni yangi toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va 4-terminal bilan bosqichma-bosqich kengaytirish boʻyicha rejani taqdim etdi<ref name="auto" />. 2016-yilda aeroportning bosh rejasi Hindiston aeroportlar boshqarmasi bilan maslahatlashgan holda DIAL tomonidan koʻrib chiqildi va yangilandi<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=159263|title=Master Plan for Expansion of IGI Airport|publisher=[[Press Information Bureau]]|access-date=29 May 2017|date=15 March 2017}}</ref>. Rejaga koʻra, terminal qurilishi toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurib bitkazilgan va 1-terminal kengaytirilgandan soʻng boshlanishi kerak edi<ref name="auto" />. Biroq, 2-terminalni toʻliq xalqaro terminalga aylantirish va kengaytirish toʻxtatildi va keyinga qoldirildi<ref>{{Cite news |date=15 April 2024 |title=Delhi Airport's plan to convert Terminal 2 to international terminal delayed to early next year |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/delhi-airports-plan-to-convert-terminal-2-to-international-terminal-delayed-to-early-next-year/articleshow/109302655.cms?from=mdr |access-date=2 October 2024 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Jefford |first1= C.G. |title= RAF Squadrons. A comprehensive record of the movement and equipment of all RAF squadrons and their antecedents since 1912 |url=https://archive.org/details/rafsquadronscomp0000jeff |year=1988 |publisher= Airlife |location= Shrewsbury |isbn= 1-85310-053-6 }} * {{cite book |last1=Lake |first1=A |title= Flying units of the RAF |url=https://archive.org/details/flyingunitsofraf0000lake |year=1999 |publisher= Airlife |location= Shrewsbury |isbn= 1-84037-086-6 }} == Havolalar == {{Commons category-inline|Indira Gandhi International Airport}} {{Wikivoyage}} * [https://www.newdelhiairport.in Indira Gandhi International Airport] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230105073345/https://www.newdelhiairport.in/ |date=2023-01-05 }}, official website * [https://www.newdelhiairport.in GMR Delhi International Airport Limited (DIAL)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230105073345/https://www.newdelhiairport.in/ |date=2023-01-05 }} {{Portal bar|Hindiston|Aviatsiya}} {{Hindiston aeroportlari |holat=yigʻilgan}} {{Authority control}} [[Turkum:Hindistonning xalqaro aeroportlari]] [[Turkum:Dehli]] ou3opoepr9sit2cun89w0y876sjqfk6 6305006 6305005 2026-10-11T11:55:59Z KiranBOT 163356 URL manzillardan AMP kuzatuvi olib tashlandi ([[:m:User:KiranBOT/AMP|tafsilotlar]]) ([[User talk:Usernamekiran|xato haqida xabar bering]]) v3.1.1s 6305006 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Indira Gandi xalqaro aeroporti | image = Indira Gandhi International Airport Logo.svg | image-width = 250 | image_alt = IGI Airport logo | image2 = File:2024-12-14-00 00 2024-12-14-23 59 Sentinel-2 L2A True color.jpg | image2-width = 250 | caption2 = Aeroportning yuqoridan koʻrinishi | IATA = DEL | ICAO = VIDP | type = Fuqarolik | owner = Hindiston aeroportlar boshqarmasi<ref>{{Cite web|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/basic_page_files/list%20of%20airport%20bilingual.pdf|title=List of Indian Airports}}</ref> | operator = Delhi International Airport Limited (DIAL) {{smalldiv| *[[GMR Group]] (74%) *[[Hindiston aeroportlar boshqarmasi]] (26%) }} | city-served = Nyu-Dehli Milliy poytaxt mintaqasi (NCR) | location = Palam, [[Dehli]], [[Hindiston]] | opened = 1962-yil | hub = {{ubl|class=nowrap | Air India | Alliance Air | FedEx Express | Quikjet Airlines}} | operating_base = | Air India Express | [[IndiGo]] | SpiceJet | Zooom Air<ref>{{cite news|title=Zooom restarts services with Delhi-Ayodhya flight; plans fleet expansion|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/zooom-restarts-services-with-delhi-ayodhya-flight-plans-fleet-expansion/articleshow/107289447.cms|work=The Times of India|date=31 January 2024|access-date=6 February 2024|language=en}}</ref> | elevation-f = 777 | elevation-m = 237 <!-- please verify --> | metric-elev = yes | coordinates = {{coord|28|34|07|N|077|06|44|E|region:IN|display=inline,title}} |latd=28|latm=34|lats=07|latNS=N|longd=077|longm=06|longs=44|longEW=E | website = {{URL|www.newdelhiairport.in}} | pushpin_map = Hindiston | pushpin_label = '''DEL'''/VIDP | pushpin_map_caption = Aeroportning Hindiston xaritasidagi joylashuvi | r1-number = 09/27 | r1-length-m = 2816 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 10/28 | r2-length-m = 3,813 | r2-surface = Asfalt | r3-number = 11R/29L | r3-length-m = 4,430 | r3-surface = Asfalt | r4-number = 11L/29R | r4-length-m = 4,400 | r4-surface = Asfalt | metric-rwy = yes | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 79 259 890 ({{increase}} 7,6%) | stat2-header = Xalqaro yoʻlovchilar | stat2-data = 21 561 977 ({{increase}} 10,7%) | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 468 822 ({{increase}} 6%) | stat4-header = Yuk tonnaji | stat4-data = 1 109 519 ({{increase}} 10,6%) | stat-year = 2024-yil aprel – 2025-yil mart<!--Do not change or remove these sources, doing so will cause serious conflict with other sources.--> | footnotes = Manba: Hindiston aeroportlar boshqarmasi<ref name="AAI3">{{cite web|title=Annexure III – Passenger Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex3.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure II – Aircraft Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex2.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref><ref>{{cite web|title=Annexure IV – Freight Movement Data|url=https://www.aai.aero/sites/default/files/traffic-news/Mar2k25Annex4.pdf|website=aai.aero|access-date=26 April 2025}}</ref> }} '''Indira Gandi xalqaro aeroporti''' ({{lang-en|Indira Gandhi International Airport}}) {{airport codes|DEL|VIDP}} – [[Hindiston]] poytaxti [[Nyu-Dehli]] shahri hamda Milliy poytaxt mintaqasiga ({{lang-en|National Capital Region (NCR)}}) xizmat koʻrsatuvchi asosiy xalqaro aeroport. {{convert|5106|acres}} maydonni<ref name="igicustoms">[https://web.archive.org/web/20120419022746/http://www.igiacustoms.gov.in/igi-airport.htm About IGI Airport] from the Wayback Machine</ref> egallagan aeroport [[Dehli]]ning Palam hududida, Nyu-Dehli temir yoʻl vokzalidan {{convert|15|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda, [[Nyu-Dehli]] shahar markazidan {{convert|16|km|abbr=on}} masofada joylashgan<ref name="AIP">{{citation|url=http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/eAIP/PUB/2012-04-01/html/index-en-GB.html|title=eAIP India|publisher=OF Airports Authority of India|date=1 April 2012|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140331042733/http://www.aai.aero/public_notices/aaisite_test/eAIP/PUB/2012-04-01/html/index-en-GB.html|archive-date=31 March 2014}}</ref><ref name="newdelhiairport1"/>. Hindistonning sobiq Bosh vaziri [[Indira Gandi]] (1917–1984) sharafiga nomlangan aeroport 2009-yildan beri yoʻlovchilar oqimi boʻyicha Hindistonning eng gavjum aeroporti hisoblanadi<ref>{{cite news|url=http://www.indianexpress.com/news/Delhi-s-airport-busier-than-Mumbai-s-by-40-flights-a-day/502562|title=Delhi Airport busier than Mumbai by 40 flights a day|newspaper=[[The Indian Express]]|date=16 August 2009|access-date=5 May 2014}}</ref>. Yuk tashish hajmi boʻyicha ham mamlakatning eng yirik aeroportidir. 2023—2024-moliya yilida aeroport 7,36 kror (73,6 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan va bu aeroport tarixidagi rekord koʻrsatkichdir<ref name="AAI3" /><ref>{{cite web|url=https://www.statista.com/statistics/589115/indian-airports-passenger-traffic/|title=Leading airports across India in financial year 2020, by number of passengers handled (in millions)|website=Statista|access-date=20 April 2024}}</ref>. [[Buyuk Britaniya]]ning OAG aviakonsalting kompaniyasi maʼlumotlariga koʻra, 2024-yil holatida aeroport dunyoning 10-eng gavjum aeroportidir<ref>{{Cite web |author=Saurabh Sinha|date=21 December 2022 |title=Up three spots, Delhi's IGI Airport is now world's 7th busiest airport {{!}} Delhi News – Times of India |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/up-three-spots-delhis-igi-airport-is-now-worlds-7th-busiest-airport/articleshow/96379942.cms |access-date=21 December 2022 |website=The Times of India |language=en}}</ref><ref>{{cite news|title=Delhi's IGI airport is the 10th busiest airport in the world: Report|url=https://indianexpress.com/article/world/world-busiest-airport-ranking-delhi-igi-airport-9277020/|work=The Indian Express|date=18 April 2024|access-date=20 April 2024|language=en}}</ref>. 36 lakh (3,6 million) oʻrindiqqa ega aeroport oʻrindiqlar sigʻimi boʻyicha dunyoning ikkinchi yirik aeroportidir<ref>{{cite news |title=IGI airport world's second busiest in seat capacity, flight frequency |url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/igi-worlds-2nd-busiest-in-seat-capacity-flight-frequency/articleshow/91270448.cms |access-date=4 May 2022 |work=The Times of India |date=3 May 2022 |language=en}}</ref><ref name="ITMay2022">{{cite news |title=Delhi's IGI airport is now world's second busiest airport |url=https://www.indiatoday.in/cities/delhi/story/delhi-news-igi-airport-second-busiest-world-official-airline-guide-1944447-2022-05-02 |access-date=3 May 2022 |work=India Today |date=2 May 2022 |language=en}}</ref><ref name="OAG">{{cite web |title=Busiest Airports in the World 2023 |url=https://www.oag.com/busiest-airports-world-2023 |website=OAG Aviation |access-date=20 April 2024|language=en-gb}}</ref> va 2023-yilda 6,55 kror (65,5 million) yoʻlovchi tashigan holda Osiyoning eng gavjum aeroportiga aylandi<ref name="ITMay2022" /><ref name="OAG" />. [[Xalqaro aeroportlar kengashi]] reytinglarida muntazam dunyoning eng gavjum aeroportlari qatorida tilga olinadi<ref>{{Cite web |last=Josephs |first=Leslie |date=15 April 2024 |title=World's busiest airports show surge in international travel. Here are the rankings |url=https://www.cnbc.com/2024/04/15/worlds-busiest-airport-rankings-2023.html |access-date=15 April 2024 |website=CNBC |language=en}}</ref>. Aeroport boshqaruvi [[Hindiston aeroportlar boshqarmasi]]ga oʻtishidan oldin Hindiston Harbiy-havo kuchlari tomonidan amalga oshirilgan<ref>{{cite news|date= 9 April 2011|url=http://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-opinion/article1663173.ece|title=Why they should stay with the Air Force|archive-url=https://web.archive.org/web/20200312015546/https://www.thehindubusinessline.com/todays-paper/tp-opinion/Why-they-should-stay-with-the-Air-Force/article20169377.ece|archive-date=12 March 2020|work=Business Line|access-date=3 May 2022}}</ref>. 2006-yil mayda aeroport boshqaruvi GMR Group yetakchiligidagi Delhi International Airport Limited (DIAL) konsorsiumiga topshirildi<ref>{{cite magazine|url=http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=381981|title=Mumbai, Delhi airport management to be handed over to pvt cos|date=2 May 2006|magazine=Outlook|access-date=5 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20060514064757/http://www.outlookindia.com/pti_news.asp?id=381981|archive-date=14 May 2006}}</ref>. 2008-yil sentyabrda aeroportning {{convert|4430|m|abbr=on}} lik uchish-qoʻnish yoʻlagi ochildi. 2010-yil 3-terminalning ish boshlashi bilan aeroport [[Hindiston]] va [[Janubiy Osiyo]]ning eng yirik aviahabiga aylandi. 3-terminal binosi yiliga 3,4 kror (34 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega va qurib bitkazilgandan keyin dunyoning sakkizinchi eng yirik [[Aerovokzal|terminaliga]] aylandi<ref name="newdelhiairport1">{{cite web|url=http://www.newdelhiairport.in/fact-sheet.aspx|title=Fact Sheet|publisher=Newdelhiairport.in|access-date=5 May 2014}}</ref>. 2023-yil iyulda aeroportning {{convert|4400|m|abbr=on}} lik uchish-qoʻnish yoʻlagi va ikkita parallel taksi yoʻlagi boʻlgan {{convert|2.1|km}} lik Sharqiy kesishuv taksi yoʻlagi ({{lang-en|Eastern Cross Taxiways (ECT)}}) ochildi<ref name="TOI">{{cite news|title=Photos: Delhi airport first in country to have four runways, elevated taxiways|url=https://www.msn.com/en-in/travel/news/delhi-airport-first-in-country-to-have-four-runways-elevated-taxiways/ar-AA1dR9D4|work=[[The Times of India]]|date=14 July 2023|access-date=15 July 2023|language=en}}</ref>. Aeroportda uchish va qoʻnishlarni oʻz vaqtida va oldindan prognoz qilish mumkin boʻlishiga yordam berish uchun Airport Collaborative Decision Maing (A-CDM) deb nomlangan ilgʻor tizimdan foydalaniladi<ref>{{cite press release|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=101523|title=Advance System at IGIA|publisher=Press Information Bureau, Government of India, Ministry of Civil Aviation|date=12 December 2013|access-date=12 December 2013}}</ref>. Milliy poytaxt mintaqasiga xizmat koʻrsatuvchi yana bir aeroporti Hindon aeroporti boʻlib, u nisbatan kichikroq va asosan UDAN sxemasi boʻyicha shahar tashqarisidagi mintaqaviy reyslarga xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web|url=https://www.livemint.com/news/india/delhi-s-second-airport-to-operate-first-flight-from-tomorrow-11570689656434.html|title=Delhi's second airport to operate first flight from tomorrow|date=10 October 2019}}</ref>. Hozirda foydalanilmayotgan Safdarjung aeroporti esa uchish-qoʻnish yoʻlagining qisqaligi tufayli VVIP vertolyotlari va kichik charter vertolyotlariga xizmat koʻrsatadi. Ortib borayotgan transport oqimi talablarini qondirish uchun hozirda yangi Noida xalqaro aeroporti qurilmoqda<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/allahabad/inauguration-of-jewar-airport-by-end-of-december-nandi/articleshow/66448455.cms|title=Jewar international airport: Inauguration of Jewar airport by end of December: Nandi &#124; Allahabad News – Times of India|website=The Times of India|date=31 October 2018 |access-date=18 December 2019}}</ref>. == Tarixi == [[File:Lockheed Hudson - Delhi-Palam - Royal Air Force Operations in the Far East, 1941-1945. CI408.jpg|thumb|Palam RAF stansiyasidagi 194-RAF eskadronining Lockheed Hudson Mark VI samolyoti|261x261px]] Palam aeroportining soatlik maksimal oʻtkazish qobilyati 1 300 yoʻlovchini tashkil qilgan<ref name="igicustoms"/>. 1979—1980-yilda Palam aeroporti orqali 30 lakh (3 million) mahalliy va xalqaro yoʻlovchilar uchgan<ref name="ITA1">{{cite news|title= Travellers can breathe freely with brand new and improved terminal at Sahar in Bombay | url= https://www.indiatoday.in/magazine/tourism/story/19801231-travellers-can-breathe-freely-with-brand-new-and-improved-terminal-at-sahar-in-bombay-773676-2013-11-29#ssologin=1#source=magazine | newspaper=[[India Today]]|date= 31 December 1980|access-date= 14 August 2019}}</ref>. 1970—1980-yillarda aviaqatnovning ortishi tufayli hududi Palamning eski terminalidan deyarli toʻrt barobar katta boʻlgan qoʻshimcha terminal qurildi. 1986-yil 2-mayda ushbu yangi xalqaro [[Aerovokzal|terminal]] – 2-terminal ochilishi bilan aeroport Indira Gandi xalqaro aeroporti deb qayta nomlandi<ref name="igicustoms"/>. Eski mahalliy aeroport (Palam) 1-terminal sifatida tanilgan va 1A, 1B va 1C deb atalgan alohida binolarga boʻlingan. Ilgari 1A va 1B bloklar xalqaro parvozlar, 1C blok esa mahalliy parvozlarga xizmat koʻrsatgan. 1A va 1B bloklar keyinchalik mahalliy aviakompaniyalar uchun maxsus terminalga aylantirilgan va hozirda yopilgan. Yangi terminallar qurilgach, ular buzilishi rejalashtirilgan. 1C bloki ham mahalliy qoʻnish terminaliga aylantirilgan va qayta qurilib, 2022-yil 24-fevralda ochilgan. Yangi qurilgan mahalliy uchib ketish bloki (1D) hozirda barcha mahalliy lou-kosterlarga ([[IndiGo]] va SpiceJet) xizmat koʻrsatadi. VIP yoʻlovchilar uchun alohida texnik hudud ham bor. Mahalliy qoʻnish 1C terminali buzib tashlandi va yangi mahalliy qoʻnish terminali sifatida qayta qurildi. Ushbu kengaytirish ishlari uchun GoAir va IndiGoning tanlangan reyslari 2-terminalga, SpiceJet va IndiGoning tanlangan reyslari 3-terminalga koʻchirildi. 2001-yil oktyabrda Canada 3000 aviakompaniyasi Torontoga parvozni yoʻlga qoʻydi<ref name="gm1001">{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/life/travel/canada-3000-launches-nas-only-non-stop-india-route/article763676/ | title=Canada 3000 launches N.A.'s only non-stop India route | work=The Globe and Mail | date=10 October 2001 | access-date=7 November 2021 | author=McArthur, Douglas}}</ref>. Bu Hindiston va Shimoliy Amerika oʻrtasidagi birinchi toʻxtovsiz reys edi<ref>{{cite news | url=https://www.tribuneindia.com/2001/20011011/biz.htm#2 | title=Canada 3000 flight lands in India | work=The Tribune | date=10 October 2001 | accessdate=23 April 2023 | access-date=2025-01-11 | archive-date=2023-04-09 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230409063927/https://www.tribuneindia.com/2001/20011011/biz.htm#2 | url-status=dead }}</ref>. [[Sovuq urush]]dan keyin Rossiyaning havo hududini ochish haqidagi qarori aviakompaniyaga Arktika ustidan toʻgʻridan-toʻgʻri parvoz qilish orqali vaqtni tejash imkonini berdi<ref>{{cite news | url=https://www.theglobeandmail.com/report-on-business/canada-3000-plans-polar-passage-to-india/article18290929/ | title=Canada 3000 plans polar passage to India | work=The Globe and Mail | date=22 January 2001 | access-date=7 November 2021 | author=McArthur, Keith}}</ref>. Garchi [[2001-yil 11-sentyabr terror xurujlari|11-sentyabr hujumlari]] havo qatnovining global pasayishiga olib kelgan boʻlsa ham, Canada 3000 ushbu reys oʻzining moliyaviy ahvolini yaxshilashga yordam beradi deb umid qilgan<ref name="gm1001" /><ref>{{cite news | url=https://www.newspapers.com/clip/88075491/ | title=Canada 3000 looks east for relief | work=National Post | date=9 October 2001 | access-date=7 November 2021 | author=Fitzpatrick, Peter}}</ref>. Shunga qaramay, aviakompaniya bir oydan keyin yopildi<ref>{{cite news | url=https://www.cbc.ca/news/canada/canada-3000-grounds-fleet-without-warning-1.286660 | title=Canada 3000 grounds fleet without warning | work=CBC | date=10 November 2001 | access-date=6 November 2021}}</ref>. Hindiston aviatsiya sanoatining sezilarli oʻsishi yoʻlovchi tashish hajmining koʻpayishiga olib keldi. 1-terminalning sigʻimi yiliga 71,5 lakh (7,15 million) yoʻlovchini tashkil etadi. 2005—2006-yilda real yoʻlovchi oʻtkazish sigʻimi 1,04 krorga (10,4 million) yetdi. Oʻsha paytda yopilgan xalqaro terminalni (2-terminal) hisobga olgan holda, aeroportning umumiy sigʻimi yiliga 1,25 krorni (12,5 million) tashkil etgan boʻlsa-da, 2006/07-yilda 1,65 kror (16,5 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/IGI-Airport-tops-world-in-growth-/articleshow/2712536.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20110811033258/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2008-01-19/delhi/27779425_1_igi-airport-new-domestic-departure-terminal-dial-official|url-status=live|archive-date=11 August 2011|title=IGI Airport tops world in growth|date=19 January 2008|work=[[The Times of India]]|access-date=5 May 2014}}</ref>. 2008-yil aeroportdagi yoʻlovchilarning umumiy soni 2,4 krorga (23,97 million) yetdi. Mavjud terminallardagi gavjumlikni yumshatish va 2010-yilgi [[Millatlar hamdoʻstligi|Hamdoʻstlik]] oʻyinlariga tayyorgarlik koʻrish maqsadida<ref>{{cite news |last1=Burke |first1=Jason |last2=Jethra |first2=Aashish |date=4 July 2010 |title=£2bn Delhi airport terminal signals a new India, says PM |url=https://www.theguardian.com/world/2010/jul/04/delhi-india-airport-terminal |work=The Guardian |access-date=4 March 2024}}</ref> yirikroq 3-terminal qurildi va 2010-yil 3-iyulda foydalanishga topshirildi<ref name="GMR">{{cite web|url=http://www.gmrgroup.in/pressreleasedetail-III-03-July-2010.aspx|title=Brand New Beginning – New Integrated Passenger Terminal 3 Inaugurated at IGIA|work=GMR Group|access-date=27 January 2017|date=3 July 2010|archive-date=2 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202075712/http://www.gmrgroup.in/pressreleasedetail-III-03-July-2010.aspx|url-status=dead}}</ref>. Yangi terminal 37 oyda qurildi va aeroportning umumiy yoʻlovchi sigʻimini 34 millionga yetkazdi<ref name="GMR"/>. 1- va 2-terminallar tomonidan xizmat koʻrsatiladigan uchta mahalliy lou-koster aviakompaniyadan tashqari boshqa barcha aviakompaniyalar parvozlarni 3-terminaldan amalga oshiradi. 2022-yil iyunda Dehli xalqaro aeroporti Hindistonda toʻliq gidroenergetika va quyosh energiyasidan foydalanadigan birinchi aeroportga aylandi<ref>{{Cite web |date=22 June 2022 |title=Delhi airport international becomes India's 1st to run entirely on hydro and solar energy - The AeroNation |url=https://theaeronation.com/delhi-airport-international-becomes-indias-1st-to-run-entirely-on-hydro-and-solar-energy/ |website=The AeroNation |access-date=26 June 2022 |arxivsana=2024-04-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240423170035/https://theaeronation.com/delhi-airport-international-becomes-indias-1st-to-run-entirely-on-hydro-and-solar-energy/ }}</ref>. == Egaligi == 2006-yil 31-yanvarda aviatsiya vaziri Praful Patel vakolatli Vazirlar guruhi Dehli aeroportining boshqaruv huquqlarini DIAL konsorsiumiga va [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay aeroportini]] GVK guruhiga sotishga kelishib olganligini eʼlon qildi<ref>{{cite news |url=http://www.thehindubusinessline.in/bline/2007/02/12/stories/2007021200580600.htm |title=Delhi, Mumbai airport modernisation&nbsp;– Efforts to ensure a smoother journey |newspaper=Business Line |access-date=16 July 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121004153918/http://www.thehindubusinessline.in/bline/2007/02/12/stories/2007021200580600.htm |archive-date=4 October 2012 |url-status=dead}}</ref>. 2006-yil 2-mayda Dehli va [[Mumbay]] aeroportlari boshqaruvi xususiy konsorsiumlarga topshirildi<ref>{{cite web|url=http://news.outlookindia.com/item.aspx?381981|title=Mumbai, Delhi airport management to be handed over to pvt cos|publisher=news.outlookindia.com|access-date=16 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110715023520/http://news.outlookindia.com/item.aspx?381981|archive-date=15 July 2011}}</ref>. Delhi International Airport Limited (DIAL) GMR Group (54% (hozirda 64%)), [[Fraport]] (10%) va Malaysia Airports (10% (hozirda ulush yoʻq)) kompaniyalari konsorsiumidir<ref name="malaysiaairports204">{{cite web|url=http://www.malaysiaairports.com.my/index.php?ch=38&pg=204&ac=1182|title=Malaysia Airports Holdings Berhad|publisher=Malaysiaairports.com.my|date=4 April 2006|access-date=16 July 2010|arxivsana=2012-03-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120308072800/http://www.malaysiaairports.com.my/index.php?ch=38&pg=204&ac=1182}}</ref>, Hindiston aeroportlar boshqarmasi 26% ulushini saqlab qolgan<ref>{{cite web|author=Sandeep Sharma|url=http://www.constructionupdate.com/products/equipmentindia/june2008/009.html|title=Equipment India&nbsp;– India's first infrastructure equipment magazine|publisher=Constructionupdate.com|date=31 March 2010|access-date=16 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20101228064029/http://www.constructionupdate.com/products/equipmentindia/june2008/009.html|archive-date=28 December 2010}}</ref>. Toʻqqiz yildan keyin, 2015-yil may oyida Malaysia Airports DIAL konsorsiumidan chiqdi va oʻzidagi 10% ulushni asosiy aksiyador GMR Infraga $79 millionga sotdi. Shundan keyin GMR Groupning DIALdagi ulushi 64% ga yetdi<ref>{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/GMR-infrastructure-acquires-10-additional-share-in-Delhi-airport-overall-stake-rises-to-64/articleshow/47421655.cms|title=GMR Infrastructure acquires 10% additional share in Delhi airport overall stake rises to 64%|website=[[The Times of India]]|date=25 May 2015 |access-date=18 August 2015}}</ref>. Avvalroq GMR Fraportdagi 10% ulushni sotib olishga qiziqish bildirgan<ref>{{cite web|url=http://www.livemint.com/Companies/VZW7biWNEfTbI8JWdtdrMJ/Malaysia-Airports-sells-Delhi-International-Airport-stake-to.html|title=Malaysia Airports sells Delhi International Airport stake to GMR|access-date=18 August 2015|date=24 March 2015}}</ref>. == Infratuzilmasi == === Uchish-qoʻnish yoʻlaklari === [[File:(1) Interior of New Delhi Airport.jpg|thumb|Mahalliy uchib ketish terminalining ichki qismi]] {| class="wikitable sortable" |+Uchish-qoʻnish yoʻlaklari !Uchish-qoʻnish yoʻlagi raqami !Uzunligi !Kengligi !Yaqinlashish chiroqlari /ILS<ref name="newdelhiairport1"/><ref name="TOI"/> |- |11R/29L |{{convert|4430|m|ft|abbr=on}} |{{convert|60|m|ft|abbr=on}} |CAT III-B / CAT II |- |11L/29R |{{convert|4400|m|ft|abbr=on}} |{{convert|45|m|ft|abbr=on}} |CAT III-B / CAT II |- |10/28 |{{convert|3813|m|ft|abbr=on}} |{{convert|46|m|ft|abbr=on}} |CAT I / CAT III-B |- |09/27 |{{convert|2816|m|ft|abbr=on}} |{{convert|45|m|ft|abbr=on}} |CAT I / CAT I |} Dehli aeroportining toʻrtta deyarli parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi bor: 11R/29L uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|4430|x|60|m|abbr=on}}, 11L/29R uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|4400|x|60|m|abbr=on}}, 10/28 uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|3813|x|60|m|abbr=on}} va 09/27 uchish-qoʻnish yoʻlagi, {{convert|2816|x|60|m|abbr=on}}. 09/27 uchish-qoʻnish yoʻlagi aeroportning birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi hisoblanadi, britaniyaliklar uzunligi 2 816 metr, kengligi 60 metr boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagini mustaqillikdan oldingi davrda qurgan va [[2-jahon urushi]]da foydalangan<ref>{{Cite news|last=ANI|date=5 January 2022|title=End of British-era: Delhi's IGI Airport refurbishes runway|work=Business Standard India|url=https://www.business-standard.com/article/current-affairs/end-of-british-era-delhi-s-igi-airport-refurbishes-runway-122010500712_1.html|access-date=11 January 2022}}</ref>. 2017-yil holatiga koʻra, [[Lakhnau]]dagi Chaudhari Charan Singh xalqaro aeroporti va [[Jaypur]]dagi Jaypur aeroportidan tashqari Dehli aeroporti Hindistondagi CAT III-B ILS tizimi bilan jihozlangan oz sonli aeroportlardan biridir<ref>{{cite news|url=http://www.dnaindia.com/india/report-aai-commits-more-airports-for-cat-iii-ils-compliance-2311836|title=AAI commits more airports for CAT III ILS compliance|newspaper=[[Daily News and Analysis]]|access-date=4 May 2018|date=4 February 2017|agency=ANI}}</ref>. 2005-yil qishida tuman/smog tufayli Dehli aeroportida rekord darajadagi uzilishlar kuzatildi. Oʻshandan beri baʼzi mahalliy aviakompaniyalar oʻz uchuvchilarini kamida {{convert|350|m|ft|abbr=on}} koʻrish masofasida CAT-II sharoitida ishlashga trening qildirdi. 2006-yil 31-martda IGI 28-uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻngan SpiceJet samolyoti va bir vaqtning oʻzida 27-uchish-qoʻnish yoʻlagidan havoga koʻtarilgan Jet Airways samolyoti ishtirokidagi sinovdan soʻng bir vaqtning oʻzida ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagini boshqargan birinchi Hindiston aeroporti boʻldi. == Terminallari == [[File:Indira Gandhi International Airport.JPG|thumb|1D terminali]] [[File:Sculpture of hasta mudras at Indira Gandhi International Airport.jpg|thumb|Indira Gandi xalqaro aeroportidagi 3-terminalning ichki koʻrinishi]] IGI aeroporti [[Air India]], Alliance Air, [[IndiGo]] va SpiceJet kabi bir qator hind aviatashuvchilari uchun yirik aviahab yoki ikkilamchi havo yoʻli tuguni boʻlib xizmat qiladi. Taxminan 80 ta aviakompaniya ushbu aeroportdan uchadi. Hozirda uchta faol yoʻlovchi terminali va yuk terminali mavjud. 2021-yil DIAL aeroportning barcha uchta terminalida yoʻlovchilar uchun elektron oʻtish yoʻlagini joriy qildi, uning yordamida barcha bort darvozalarida bortga chiqish kartasi skanerlari oʻrnatilgan kontanktsiz elektron shlyuzlar paydo boʻldi<ref>{{Cite news|title=DIAL introduces e-boarding facility at all three terminals of Delhi airport|work=The Economic Times|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/dial-introduces-e-boarding-facility-at-all-three-terminals-of-delhi-airport/articleshow/88256036.cms|access-date=31 December 2021}}</ref> . 3-terminal xalqaro va mahalliy reyslar uchun foydalaniladigan integratsiyalashgan terminaldir. Bu terminaldan [[Air India]], [[IndiGo]] va SpiceJet kabi mahalliy aviakompaniyalar xalqaro qatnovlarni amalga oshiradi. 3-terminalning mahalliy qatnovlar qismi Air India, Air India Express va SpiceJet hamda IndiGoning tanlangan parvozlarida foydalaniladi. IndiGoning bir qator mahalliy reyslari 2-terminaldan uchadi. === Hozirda faoliyat yuritayotgan terminallar === ==== 1-terminal ==== 1-terminal SpiceJet va [[IndiGo]] kabi mahalliy lou-kosterlar tomonidan qoʻllaniladi. 2022-yilda 1D terminali uchib kelish zali bilan toʻliq kengaytirildi, uning maqsadi yillik yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish hajmini avvalgi 1,8 krordan (18 million) 4 krorga (40 million) oshirish hisoblandi<ref name="auto">{{cite news|url=http://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/DIAL-plans-4th-runway-at-IGI-by-2020-new-terminal-too/articleshow/51533722.cms|title=DIAL plans 4th runway at IGI by 2020, new terminal too |work=The Times of India|access-date=29 May 2017}}</ref><ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/t1-expansion-delayed-by-a-year-as-covid-19-hits-air-traffic-badly/articleshow/78851581.cms|title=Delhi: T1 expansion delayed by a year as Covid-19 hits air traffic badly|work=The Times of India|access-date=15 January 2021}}</ref>. ==== 2-terminal ==== 2-terminal 1986-yil 1-mayda ochildi. Uning qurilishiga [[Hindiston rupiyasi|₹]]95 kror mablagʻ sarflandi<ref name="igicustoms"/> va 2010-yil iyulgacha xalqaro parvozlar uchun foydalanildi. Shundan keyin bu terminal yiliga faqatgina 3 oy Haj mavsumida ishlatildi<ref name="TIES">{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/business/delhi-indira-gandhi-international-airport-indigo-spicejet-goair-terminal1-terminal-2-delhi-airport-domestic-flights-4894585/|title=IGI T2: GoAir shifts to new terminal 2 from October 29, but IndiGo, SpiceJet reluctant|newspaper=[[The Indian Express]]|date=17 October 2017|access-date=8 May 2018|author=Express Web Desk|place=New Delhi}}</ref>. 2017-yil 2-terminal ₹100 kror bilan yangilangandan keyin<ref name="TIES"/> DIAL 1-terminalni kengaytirish ishlarini davom ettirish uchun GoAirning barcha reyslarini va IndiGoning tanlangan reyslarini 2-terminalga koʻchirdi<ref>{{cite news|url=http://www.business-standard.com/article/current-affairs/delhi-airport-t1-upgrade-goair-shifts-to-t2-no-nod-from-indigo-spicejet-117102800310_1.html|title=Delhi airport T1 upgrade: GoAir shifts to T2; no nod from IndiGo, Spicejet|newspaper=[[Business Standard]]|author=Arindam Majumder|date=28 October 2017|access-date=7 March 2018}}</ref><ref>{{cite news|url=http://indianexpress.com/article/cities/delhi/delhi-airport-goair-to-shift-operations-to-t2-from-october-29-4889163/ |title=Delhi airport: GoAir to shift operations to T2 from October 29|newspaper=[[The Indian Express]]|date=13 October 2017|access-date=7 March 2018|agency=Press Trust of India}}</ref>. ==== 3-terminal ==== {{multiple image | align = right | total_width = 240 | perrow = 2 | image1 = Sculpture of Surya, the Sun God.jpg | alt1 = smiling head-on pedestal | image2 = Sculpture in Terminal 3 of Indira Gandhi International Airport at Delhi depicting the Surya Namaskara asanas.jpg | alt2 = figures posed on a coil | image3 = An internal view of Indira Gandhi International Airport.jpg | alt3 = hands extending from a wall over the immigration counters | footer = 3-terminaldagi haykallar: Hind quyosh xudosi Surya (yuqoridan chapda), Surya Namaskara asanas (yuqoridan oʻngda) va immigratsiya peshtaxtalari ustidagi devordan choʻzilgan qoʻl imo-ishoralari (pastda) }} [[File:T3 interior Delhi international Airport.jpg|thumb|231x231px|3-terminalning ichki qismi]] 3-terminal [[AQSh]]ning HOK kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan va [[Buyuk Britaniya]]ning Mott MacDonald shirkati konsalting kompaniyasi sifatida yollangan<ref>{{cite web|url=http://www.worldinteriordesignnetwork.com/news/igi_airport_in_india_to_unveil_worlds_third_largest_terminal_100330|title=IGI Airport in India to unveil world's third-largest terminal|publisher=World Interior Design Network|access-date=16 July 2010|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100606013739/http://www.worldinteriordesignnetwork.com/news/igi_airport_in_india_to_unveil_worlds_third_largest_terminal_100330/|archive-date=6 June 2010}}</ref>. Terminal ikki qavatli bino boʻlib, maydoni 54 lakh (5,4 million) kvadrat fut (taxminan 502 000 kv. m.) va dunyoning 15-eng yirik terminali hisoblanadi. Terminalning pastki qavati uchib kelish hududi, yuqori qavati esa uchib ketish hududi sanaladi. Ushbu terminalda 168 ta roʻyxatdan oʻtish punkti, 48 ta kontakt stendidagi 78 ta teletrap, 54 ta avtoturargoh, 95 ta immigratsiya punkti, 18 ta [[Rentgen nurlari|rentgen]] tekshiruv joyi, kutish vaqtlarini qisqartirish, [[Boj olinmaydigan savdo doʻkoni|boj olinmaydigan savo doʻkonlari]] va boshqa inshootlar bor. Xalqaro reyslar 1—26-darvozalardan (bunda 2, 4, 6-darvozalar avtobus darvozalari), mahalliy reyslar 27—62-darvozalardan (bunda 42, 44-darvozalar avtobus darvozalari) uchadi<ref>{{cite web|url=http://www.gmrgroup.co.in/Airports/Delhi_International_Airport__P__Limited.html|title=Delhi International Airport (P) Limited|publisher=Gmrgroup.co.in (GMR)|access-date=5 May 2014|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20100410020827/http://www.gmrgroup.co.in/Airports/Delhi_International_Airport__P__Limited.html|archive-date=10 April 2010}}</ref><ref>{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/News/News_By_Industry/Transportation/DIAL_to_invest_Rs_30000_cr_build_4_new_terminals_in_Delhi/articleshow/2956408.cms|title=DIAL to invest Rs 30,000 cr, build 4 new terminals in Delhi|newspaper=The Economic Times|date=16 April 2008|access-date=5 May 2014}}</ref>. Ushbu yangi terminal Dehlida boʻlib oʻtgan 2010-yilgi Hamdoʻstlik oʻyinlarida yakunlanishi uchun moʻljallangan boʻlib, Dehli bilan sakkiz qatorli Dehli-Gurgaon ekspress yoʻli va [[Dehli metropoliteni]]ga Aeroport ekspress yoʻnalishi (Apelsinrang yoʻl) orqali bogʻlangan. Terminal rasman 2010-yil 3-iyulda ochilgan. Barcha xalqaro aviakompaniyalar 2010-yil iyul oyining oxirida, toʻliq xizmat koʻrsatuvchi mahalliy aviakompaniyalar oʻsha yilning noyabr oyida yangi terminalga koʻchirilgan. Uchib kelish hududi 14 ta yuk karuseli bilan jihozlangan. 3-terminalda Hindistonning birinchi avtomatlashtirilgan toʻxtash joyini boshqarish va yoʻl-yoʻriq koʻrsatish tizimi mavjud boʻlib, u yetti qavatdan iborat va 4300 ta mashinani sigʻdira oladi. 3-terminal aeroportni kengaytirishning birinchi bosqichini tashkil etadi, u shartli ravishda qoʻshimcha yoʻlovchi va yuk terminallarini qurishni oʻz ichiga oladi (4-, 5- va 6-terminallar)<ref name="TH">{{cite news|url=http://www.thehindu.com/news/cities/Delhi/New-terminal-to-take-off-at-Delhi-airport/article16265555.ece|title=New terminal to take off at Delhi airport|date=23 June 2010|access-date=20 January 2017|newspaper= The Hindu |author=Urvashi Sarkar}}</ref>. Mahalliy toʻliq xizmat koʻrsatuvchi aviakompaniya – [[Air India]] 3-terminaldan ishlaydi<ref>{{cite news|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/Decks-cleared-for-shifting-of-operations-to-T3/articleshow/6904159.cms|archive-url=https://web.archive.org/web/20121103220214/http://articles.timesofindia.indiatimes.com/2010-11-11/delhi/28246343_1_t3-domestic-operations-terminal|url-status=live|archive-date=3 November 2012|title=Decks cleared for shift of operations to T3|date=11 November 2010|newspaper=[[The Times of India]]|access-date=18 November 2001}}</ref>. Air India Express, garchi lou-koster aviakompaniya boʻlsa ham, mahalliy reyslarni ushbu terminaldan amalga oshiradi. SpiceJet va [[IndiGo]] aviakompaniyalarining baʼzi reyslari 1-terminalni kengaytirish uchun vaqtincha 3-terminalga koʻchirilgan. 2024-yil 16-dekabrda Thai AirAsia X Dehli va Bangkokning Don Mueang aeroporti oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reysni ishga tushirdi va bu orqali Indira Gandi aeroporti 150 ta aeroport yoki yoʻnalishga toʻgʻridan-toʻgʻri bogʻlangan Hindistonning birinchi aeroportiga aylandi<ref>https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/delhis-igi-airport-connects-capital-to-150-destinations-first-to-do-so-in-india-101734337843192.html</ref>. ==== Umumiy aviatsiya terminali ==== Hindistonning birinchi umumiy aviatsiya terminali ushbu aeroportda 2020-yil sentyabrida foydalanishga topshirildi. Terminal aeroportdan charter reyslari yoki xususiy samolyotlar orqali uchayotgan yoʻlovchilarning harakatlanishi va xizmat koʻrsatilishini qoʻllab-quvvatlashga xizmat qiladi<ref>{{cite news |title=India's first General Aviation Terminal for private jets opens at Delhi Airport – Exclusive landing |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indias-first-general-aviation-terminal-for-private-jets-opens-at-delhi-airport/exclusive-landing/slideshow/78183585.cms |access-date=18 February 2022 |work=The Economic Times}}</ref><ref>{{cite news |title=Indias first General Aviation terminal facility for Private Jets launched at Delhi Airport |url=https://www.gmrairports.com/Indias-first-General-Aviation-terminal-facility-for-Private-Jets-launched-at-Delhi-Airport.aspx |access-date=18 February 2022 |website=Ggmrairports.com |archive-date=2022-02-18 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220218115600/https://www.gmrairports.com/Indias-first-General-Aviation-terminal-facility-for-Private-Jets-launched-at-Delhi-Airport.aspx |url-status=dead }}</ref>. ==== Aviakargo majmuasi ==== Aviakargo majmuasi 3-terminaldan {{convert|1|km|abbr=on}} uzoqlikda joylashgan. Majmua alohida jigarrang va yashil yuk terminallaridan iborat<ref name="GBCAR">{{cite web|url=https://www.newdelhiairport.in/dial-invites-expression-of-interest-(ieoi)-for-cargo-village-project-at-igi-airport.aspx|title=DIAL invites Expression of Interest (IEoI) for Cargo Village Project at IGI Airport|publisher=Official Website of Delhi Airport|date=10 February 2013|access-date=8 May 2018|place=New Delhi}}</ref>. Jigarrang terminalni Celebi Delhi Cargo Management India Pvt. Ltd. Kompaniyasi boshqaradi. Bu kompaniya Delhi International Airport Private Ltd (DIAL) va Turkiyaning Celebi Ground Handling (CGH) shirkati oʻrtasidagi qoʻshma korxonadir<ref>{{cite web|url=http://www.celebicargo.in/delhi/corporate|title=Corporate: Celebi Delhi Cargo Terminal Management India Pvt Ltd|website=Celebi Cargo India|access-date=8 May 2018|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509012958/http://www.celebicargo.in/delhi/corporate|url-status=dead}}</ref>. CGH 2009-yilning noyabr oyida DIAL tomonidan mavjud yuk terminalini ishlab chiqish, modernizatsiya qilish va moliyalashtirish hamda terminalni yigirma besh yil muddatga ishlatish boʻyicha shartnoma bilan taqdirlandi<ref name="PPZ">{{cite web|url=http://www.itln.in/air-cargo-terminals-striving-for-ppp-boost|title=Air cargo terminals Striving for PPP boost|date=13 May 2014 |publisher=Indian Transport and Logistics News|access-date=8 May 2018}}</ref>. CGH oʻz faoliyatini 2010-yil iyun oyida boshlagan<ref name="PPZ"/>. Mavjud terminalga qoʻshimcha ravishda, DIAL va Cargo Service Center (CSC) oʻrtasidagi qoʻshma korxona Dehli Cargo Service Center (DCSC) tomonidan bosqichma-bosqich yangi yashil maydon qurilmoqda<ref name="PPZ"/>. Yashil yuk terminali loyihasi mos ravishda 48 000 kvadrat metr va 28 500 kvadrat metr maydonda qurilgan ikkita terminaldan iborat. Loyihaning 1A bosqichi yakunlandi va toʻliq ishga tushirildi<ref name="GBCAR"/>. Butun loyiha tugallangach, bu ikkita yangi terminal yiliga 12,5 lakh (1,25 million) tonna yuk tashish quvvatiga ega boʻladi<ref name="PPZ"/>. Aeroportning yuk operatsiyalari 2007-yilda „e-Asia 2007“ mukofotiga „Aviayuk tashish sektorida elektron tijorat/elektron maʼlumotlar almashinuvini tatbiq etish“ uchun sazovor boʻlgan<ref>{{cite web|url=http://www.newdelhiairport.in/pr-DIAL-Cargo-gets-international-e-ASIA-2007-Award-IGI-Airport-becomes-the-First-Indian-Airport-to-get-this-award.aspx|title=Dial Cargo gets international 'e Asia 2007 Award' I.G.I. Airport becomes the First Indian Airport to get this award|access-date=26 January 2016|date=22 September 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20170202032453/http://www.newdelhiairport.in/pr-DIAL-Cargo-gets-international-e-ASIA-2007-Award-IGI-Airport-becomes-the-First-Indian-Airport-to-get-this-award.aspx|archive-date=2 February 2017|url-status=dead}}</ref>. === Eski terminali === ==== 1A terminali ==== 1A terminali 1982-yilda Dehlida boʻlib oʻtgan [[Millatlar hamdoʻstligi|Hamdoʻstlik]] hukumat rahbarlarining 1983-yilda boʻlib oʻtgan yigʻilishiga kelgan xalqaro VIP yoʻlovchilar uchun vaqtinchalik tuzilma sifatida qurilgan. Ushbu voqeadan keyin 1988-yilda Indian Airlines [[Airbus A320|A320]] samolyoti bilan faoliyatini boshlagunga qadar bino foydalanilmay qoldi. 1996-yil oktyabr oyida yongʻin natijasida ichki qism yonib ketgandan keyin taʼmir talab ahvolga keldi<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/19961130-devastating-fire-leaves-terminal-1a-of-indira-gandhi-international-airport-in-rubble-834166-1996-11-29|title=Devastating fire leaves Terminal 1A of Indira Gandhi International Airport in rubble |work=India Today|date=30 November 1996 |access-date=27 September 2024}}</ref> va DIAL terminalni sezilarli darajada yangiladi. 2010-yil 11-noyabrda Air India oʻz faoliyatini yangi 3-terminalga oʻtkazgach, 1 A terminal yopildi<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/delhi/end-of-an-era-at-terminal-1-a/story-YtUdS8OVzxjpJGnpPNorcL.html|title=End of an era at Terminal 1 A|work=Hindustan Times |date=10 November 2010|access-date=3 May 2017}}</ref>. DIAL avvalroq terminaldan Haj operatsiyalari hamda charter samolyotlari uchun foydalanishni rejalashtirgan edi, ammo bu reja amalga oshmadi. Terminal 2018-yilgacha, DIAL uni buzishga qaror qilgangacha foydalanilmay qolgan<ref>{{cite web|url=https://www.indiatoday.in/magazine/states/story/19961130-devastating-fire-leaves-terminal-1a-of-indira-gandhi-international-airport-in-rubble-834166-1996-11-29|title=Delhi IGI airport's Terminal T1A set to be demolished; here's why |work=The Financial Express (India)|date=5 June 2018 |access-date=27 September 2024}}</ref>. ==== 1B terminali ==== 1B terminali 1980-yillarning oxirida qurilgan va mahalliy uchib ketish zali sifatida foydalanilgan. 2009-yilda mahalliy uchib ketish uchun yangi 1D terminali qurilgach, 1B terminali yopilgan va yangi terminallar qurib boʻlingandan keyin buzib tashlanishi kutilmoqda. ==== 1C terminali ==== [[File:Domestic Terminal of IGI.jpg|thumb|1D terminalining ichki qismi]] 1C terminali ham 1980-yillarning oxirida qurilgan va mahalliy uchib kelish zali sifatida foydalanilgan. Terminal yangi kengaytirilgan kutib olish zonasi va sakkizta belbogʻli kattaroq yuklarni qaytarib olish maydoni bilan takomillashtirildi. 1C terminali yopildi va 2022-yil 24-fevralda yangi ichki kirish zaliga aylantirildi. ==== 1D terminali ==== 1D terminali DIAL tomonidan ishlab chiqilgan va 2009-yil 27-fevralda<ref>{{cite web|url=https://indianexpress.com/article/cities/delhi/new-terminal-inaugurated-at-airport/|title=New terminal inaugurated at airport |work= The Indian Express |date=27 February 2009 |access-date=27 September 2024}}</ref> umumiy maydoni {{convert|53000|m2|abbr=on}} va yiliga 1,5 kror (15 million) yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻlgan mahalliy uchib ketish terminali sifatida ochilgan<ref>{{cite web|url=http://www.hindustantimes.com/delhi/end-of-an-era-at-terminal-1-a/story-YtUdS8OVzxjpJGnpPNorcL.html|title=Terminal 1D expansion work to begin by year end|work=[[The Hindu]]|date=16 August 2016|access-date=3 May 2017}}</ref>. Terminal 2009-yil 19-aprelda ish boshladi<ref name="NI">{{cite web|url=http://netindian.in/news/2009/04/14/delhi-airports-new-terminal-1d-open-april-19|title=Delhi Airport's new Terminal 1D to open on April 19|website=Netindian.in|date=14 April 2009|access-date=3 May 2017|arxivsana=2018-05-28|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180528133405/http://netindian.in/news/2009/04/14/delhi-airports-new-terminal-1d-open-april-19}}</ref>. Unda 72 ta Common Use Terminal Equipment (CUTE) yoqilgan roʻyxatga olish taymerlari, 16 ta oʻz-oʻzini roʻyxatga olish punkti va 16 ta xavfsizlik kanallari mavjud<ref name="NI" />. ==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar== === Yoʻlovchi === <!-- Please use only independent sources. The airport and airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aero Nomad Airlines]] | [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.aeronomad.kg/index.php/en/|website=Aero Nomad Airlines|qaralgan sana=2025-01-12|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604133205/https://www.aeronomad.kg/index.php/en/}}</ref> <!-- --> | [[Aeroflot]] | [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|title=Schedule|url=https://flights.aeroflot.ru/ru-en/schedule|website=[[Aeroflot]]|access-date=13 January 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|url=https://www.airarabia.com/en|title = Air Arabia| website=Airarabia.com |access-date=21 May 2022}}</ref> <!-- --> | [[AirAsia X]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=AirAsia X Rebuilding Network After Two-Year Grounding |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297858/airasia-x-rebuilding-network-after-two-year-grounding/ |website=Routesonline |access-date=6 April 2022}}</ref> <!-- --> | [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]] <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Kalgari, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite news |last1=Air Canada |date=3 June 2024 |title="Ab India Door Nahin!" Air Canada Significantly Expands Service to India for Winter 2024-25, Leveraging its Global Network Strength |url=https://www.newswire.ca/news-releases/-ab-india-door-nahin-air-canada-significantly-expands-service-to-india-for-winter-2024-25-leveraging-its-global-network-strength-858057321.html |work=News Wire |access-date=5 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240807-afnw24in|title=Air France NW24 India Aircraft Changes – 06AUG24|website=AeroRoutes}}</ref> <!-- --> | [[Air India]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Amritsar, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231123-ainw23ams|title=AIR INDIA RESUMES AMSTERDAM SERVICE FROM MID-DEC 2023|work=Aeroroutes|accessdate=23 November 2023}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|India}}Avrangobod, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Roja Bhoj aeroporti|Bhopal]], [[Birmingem aeroporti|Birmingem]], {{Flagicon|India}}Bxubaneshvar, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230731-aisep23dac|title=AIR INDIA RESUMES DELHI – DHAKA SERVICE FROM SEP 2023|work=Aeroroutes|accessdate=31 July 2023}}</ref>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|India}}Dehradun, [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241111-ainov24|title=Air India / Vistara NW24 Selected Mixed Aircraft International Service|work=Aeroroutes|accessdate=11 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dibrugarh, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]]<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/AviationAll_/status/1736733221843611961|title=Air India to launch Delhi to Goa–Mopa flights from January 2024|work=AviationAll|accessdate=18 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Guvahati, {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{Cite news|url=https://travelobiz.com/air-india-to-operate-additional-flights-between-delhi-and-hong-kong-starting-jan-02/|title=Air India To Operate Additional Flights Between Delhi And Hong Kong Starting Jan 02|first=Editorial|last=Team|date=21 December 2021|work=Travelobiz|access-date=22 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Imphal, {{Flagicon|India}}Indur, {{Flagicon|India}}Jammu, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|India}}Jodhpur, {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|India}}Koimbatur, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{cite news|title=Air India returns to Copenhagen, Milan and Vienna|url=https://www.businesstraveller.com/news/2023/03/01/air-india-returns-to-copenhagen-milan-and-vienna/|work=Business Traveller |date=1 March 2023|access-date=2 March 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-aisep24kul|title=AIR INDIA RESUMES DELHI – KUALA LUMPUR FROM MID-SEP 2024|work=Aeroroutes|accessdate=8 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Lakhnau, {{Flagicon|India}}Leh, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], {{Flagicon|Australia}}Melburn, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite news|title=Air India resumes direct flight services between Milan and New Delhi|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/air-india-resumes-direct-flight-services-between-milan-and-new-delhi/articleshow/97552010.cms|work=The Economic Times|date=2 February 2023|access-date=2 February 2023|language=en}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], {{Flagicon|India}}Nagpur, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230307-ainbo|title=AIR INDIA NS23 KENYA OPERATION CHANGES|work=Aeroroutes|accessdate=7 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Nyuark, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|India}}Patna, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231124-aidec23hkt|title=AIR INDIA ADDS DELHI – PHUKET FROM MID-DEC 2023|work=Aeroroutes|accessdate=24 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Port Blair, {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Rajkot<ref name="RF1">{{cite news|last=Mondal|first=Anish|title=Gujarat: Rajkot International Airport starts functioning, IndiGo to operate all its services from here – Details inside|url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation-gujarat-rajkot-international-airport-starts-functioning-indigo-to-operate-all-its-services-from-here-details-inside-3238365/|work=The Financial Express|date=10 September 2023|access-date=10 September 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Ranchi, {{Flagicon|India}}Raypur, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sidney aeroporti|Sidney]], {{Flagicon|India}}Siliguri, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|India}}Srinagar, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240503-aijun24zrh|title=AIR INDIA RESUMES ZURICH SERVICE FROM JUNE 2024|work=Aeroroutes|accessdate=3 May 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram, {{Flagicon|India}}Tirupati, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|India}}Udaypur, {{Flagicon|India}}Vadodara, {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], {{Flagicon|India}}Vijayavada, {{Flagicon|India}}Visakhapatnam, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite news|title=Air India to start Delhi-Ho Chi Minh City flights from June 1|url=https://indianexpress.com/article/business/aviation/air-india-delhi-ho-chi-minh-city-flights-june-1-9262529/|work=The Indian Express|date=10 April 2024|access-date=10 April 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Myanmar}}Yangon, {{Flagicon|India}}Chandigarh, {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | Air India Express | {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref name="AAyodhya">{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1736992051064172814|title=Air India Express to launch flights to Ayodhya from January 16|work=JetArena|accessdate=19 December 2023}}</ref>, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ix2q24int|title=Air India Express 2Q24 Middle East Network Additions|publisher=AeroRoutes|date=15 April 2024|accessdate=15 April 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Bxubaneshvar, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-aiixcodeshare|title=AIR INDIA EXPANDS AIR INDIA EXPRESS INTERNATIONAL CODESHARE FROM JULY 2024 |publisher=AeroRoutes|accessdate=8 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim, {{Flagicon|India}}Guvahati, {{Flagicon|India}}Gvaliyor<ref name="AAyodhya"/>, {{Flagicon|India}}Imphal, {{Flagicon|India}}Indur, {{Flagicon|India}}Jaypur, {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|India}}Lakhnau<ref>{{cite web|url=https://www.hindustantimes.com/cities/lucknow-news/now-airasia-india-flights-to-connect-lucknow-with-3-cities-101659703126217.html|title=AirAsia India to Lucknow|via=Hindustan Times|accessdate=16 June 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Mangalor<ref>{{cite news|title=Mangaluru to have its first non-West Asia international flight to Singapore from January|url=https://www.thehindu.com/news/cities/Mangalore/mangaluru-to-have-its-first-non-west-asia-international-flight-to-singapore-from-january/article68973990.ece|language=en}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Ranchi, {{Flagicon|India}}Siliguri, {{Flagicon|India}}Srinagar, {{Flagicon|India}}Surat<ref>{{cite web|url= https://twitter.com/ArenaJet/status/1613543612310261762|title=Air Asia India Returns to Surat |access-date=12 January 2023}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | Air Mauritius | {{Flagicon|Mauritius}}Mavritsiya<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230104-mkdel|title=AIR MAURITIUS RESUMES DELHI SERVICE FROM MAY 2023|work=Aeroroutes|accessdate=4 January 2023}}</ref> <!-- --> | Akasa Air<ref>{{cite web|title=Akasa Air Flight Network|url=https://www.akasaair.com/fly-with-akasa/our-network|website=Akasa Air|access-date=29 May 2024}}</ref>, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Ayodhya, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]], {{Flagicon|India}}Gorakhpur, {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Prayagraj, {{Flagicon|India}}Puna <!-- --> | Alliance Air<ref>{{cite web|title=Alliance Air Flight Network and Schedule|url=https://allianceair.in/schedule|website=Alliance Air|access-date=24 April 2024}}</ref>, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Amritsar<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-to-commence-delhi-amritsar-service-in-mar-2023-1190039|title=Alliance Air to commence Delhi-Amritsar service in Mar-2023|work=CAPA|accessdate=9 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bareilly, {{Flagicon|India}}Bathinda<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-to-resume-delhi-bathinda-service-from-oct-2023-1225359|title=Alliance Air to resume Delhi-Bathinda service from Oct-2023|work=CAPA|accessdate=25 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bikaner<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-to-resume-delhi-bikaner-service-from-oct-2023-1225358|title=Alliance Air to resume Delhi-Bikaner service from Oct-2023|work=CAPA|accessdate=25 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bilaspur<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/alliance-air-commences-delhi-bilaspur-service-1231921|title=Alliance Air commences Delhi-Bilaspur service|work=Aeroroutes|accessdate=1 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dehradun, {{Flagicon|India}}Dharamshala, {{Flagicon|India}}Gorakhpur, {{Flagicon|India}}Indur<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1638551874717581312|title=Alliance Air Summer Schedule Expansion|work=JetArena|access-date=22 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jabalpur, {{Flagicon|India}}Jagdalpur<ref>{{cite news|url=https://www.business-standard.com/india-news/dgca-issues-license-for-ambikapur-airport-to-begin-flight-operations-124031600270_1.html|title=DGCA issues license for Ambikapur airport to begin flight operations|quote=The chief minister inaugurated flight services from Bilaspur to Delhi and Kolkata on March 12, while the flight service Delhi-Jabalpur- Jagdalpur-Jabalpur-Delhi was also launched on the same day, the official said.|work=Business Standard|date=16 March 2024|access-date=16 March 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jammu, {{Flagicon|India}}Jaypur, {{Flagicon|India}}Kullu, {{Flagicon|India}}Prayagraj, {{Flagicon|India}}Udaypur, {{Flagicon|India}}Shimla<ref>{{cite news|author1=Bisht, Gaurav|title=Delhi-Shimla daily flight resumes after two years|url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/delhishimla-daily-flight-resumes-after-two-years-101664184401162.html|work=Hindustan Times|date=26 September 2022|access-date=27 September 2022|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Chandigarh <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|India}}Jaysalmer <!-- --> | All Nippon Airways | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{Cite news|agency=ANI |date=20 November 2019 |url=https://www.indiatoday.in/business/story/japan-s-ana-launches-direct-flight-between-chennai-and-tokyo-1620693-2019-11-20 |title=Japan's ANA launches direct flight between Chennai and Tokyo |magazine=India Today |access-date=3 May 2022}}</ref> <!-- --> | American Airlines | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite web|url=https://www.americanairlines.in/intl/in/index.jsp|title=American Airlines flight booking|publisher=American Airlines|access-date=22 October 2021|archive-date=26 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221126082857/https://www.americanairlines.in/intl/in/index.jsp|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Ariana Afghan Airlines]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.flyariana.com/bookings/m/flight_search_results.aspx?newRequest=false&TT=OW&SS=&RT=&DC=KBL&AC=DEL&AM=2023-05&AD=21&DC=&AC=&AM=&AD=&DC=&AC=&AM=&AD=&DC=&AC=&AM=&AD=&RM=2023-05&RD=29&PA=1&PC=&PI=&FL=on&CC=&NS=&CD=#jqm_search_results1|website=[[Ariana Afghan Airlines]]|access-date=19 May 2023}}</ref> <!-- --> | Armenia Airways | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news|author=Ameya|title=Armenia airways to connect Delhi with Yerevan from July 15|url=https://networkthoughts.com/2024/06/06/armenia-airways-to-connect-delhi-with-yerevan-from-july-15/|website=Network Thoughts|date=6 June 2024|access-date=7 June 2024|language=en}}</ref> <!-- --> | Armenian Airlines | [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="JI_NW24_Postpone">{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=Armenian Airlines Revises Network Expansion in NW24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241025-jinw24|access-date=25 October 2024 |work=AeroRoutes|date=25 October 2024 |language=en-CA}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241120-jijan25del|title= Armenian Airlines Moves Delhi Launch To Jan 2025|publisher=AeroRoutes|date=20 November 2024|accessdate=24 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]] <!-- --> | [[Belavia]] | [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref>{{cite news |title=Belavia NS24 India Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240215-b2ns24in |access-date=15 February 2024 |work=AeroRoutes |date=15 February 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Bhutan Airlines<ref>{{cite web|title=Flight Schedule from 1st Dec 2023 to 14th Feb 2024|url=https://www.bhutanairlines.bt/assets/bhutan-airlines-images/assets/uploads/flight%20schedule/Tentative%20Flight%20Schedule%20from%20Dec%2023%20to%20Nov%2024.pdf|work=Bhutan Airlines|access-date=4 December 2023}}</ref> | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|Bhutan}}Paro<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220726-b3sep22|title=Bhutan Airlines Tentatively Resumes Scheduled Service in Mid-Sep 2022|work=Aeroroutes|accessdate=14 August 2022}}</ref> <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{Cite web|url=https://www.biman-airlines.com/|title=Your Home In The Sky|publisher=Biman Bangladesh Airlines|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name=Travelopen>{{cite news|url=https://www.businesstoday.in/coronavirus/story/india-reopens-gates-to-tourists-from-99-countries-as-covid-19-cases-decline-312244-2021-11-15|title=India reopens gates to tourists from 99 countries as COVID-19 cases decline|author=Staff writers|magazine=Business Today|location=New Delhi|publisher=Living Media|date=15 November 2021 |access-date=15 November 2021}}</ref> <!-- --> | Cambodia Angkor Air | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/240301-k6ns24del|title=CAMBODIA ANGKOR AIR MOVES INDIA LAUNCH TO JUNE 2024|website=Aeroroutes|access-date=1 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web|title=Flight timetable|url=https://www.cathaypacific.com/cx/en_IN/book-a-trip/timetable.html|website=[[Cathay Pacific]]|access-date=13 January 2024}}</ref> <!-- --> | Drukair<ref>{{cite web|title=SCHEDULE FOR PERIOD DECEMBER 2023|url=https://ast.twai.com/drukair/cms/SCH_DEC%202023%20UPDATED%20.pdf|website=Drukair|access-date=4 December 2023}}{{Oʻlikhavola|date=aprel 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{BTN}} | {{Flagicon|Bhutan}}Paro <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230615-msaug23del|title=EGYPTAIR MOVES DELHI LAUNCH TO AUGUST 2023|work=Aeroroutes|accessdate=15 June 2023}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|url=https://www.emirates.com/in/english/help/covid-19/our-current-network-and-services/|title=Our current network and services &#124; COVID-19 information hub &#124; Emirates India|publisher=Emirates|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{cite web|url=https://www.finnair.com/in-en|title = Fly to over 100 destinations with Finnair|publisher=Finnair|date = 19 November 2021}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite web|title=Flydubai Resumption of Flights|url=https://www.flydubai.com/en/plan/covid-19/resumption-of-flights|website=Flydubai.com}}</ref> <!-- --> | [[Flynas]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.flynas.com/en/flight-schedule|website=flynas|access-date=8 February 2023|arxivsana=2023-06-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230604023536/https://www.flynas.com/en/flight-schedule}}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{Cite web|url=https://flights.gulfair.com/calendar?adt=1&chd=0&tnn=0&inf=0&flight_type=single&destination=BAH&origin=DEL&departure_date=20211129&cabin_class=A|title=Hold Up|website=Gulfair.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[IndiGo]]<ref name="Indigo1">{{cite web|url=https://www.goindigo.in/information/flight-schedule.html|title=Flight Schedule for Domestic & International Flights |website=IndiGo.in |access-date=25 December 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.goindigo.in/information/international-travel-guidelines.html|title=International Destinations|website=Goindigo.in |access-date=20 November 2021}}</ref> | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], {{Flagicon|India}}Agartala, [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Amritsar, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|India}}Avrangobod, {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref>{{cite press release|title=IndiGo commences operations from Ayodhya, its 86th domestic destination|url=https://www.goindigo.in/press-releases/indigo-commences-operations-from-ayodhya.html|work=IndiGo|date=6 January 2024|access-date=10 January 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Ayzaul, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web |last1=Karp |first1=Aaron |title=IndiGo Restoring India-Thailand Links |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297722/indigo-restoring-india-thailand-links/ |website=Routesonline |access-date=15 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Belgaum<ref>{{cite web|url=https://www.newindianexpress.com/thesundaystandard/2023/aug/27/indigo-flight-from-belagavi-to-delhi-from-october-5-2609008.html|title=IndiGo flight from Belagavi to Delhi from October 5|work=The Indian Express|date=27 August 2023 |accessdate=28 August 2023}}</ref>, [[Roja Bhoj aeroporti|Bhopal]], {{Flagicon|India}}Bikaner<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/pune/indigo-announces-flights-between-delhi-and-bikaner/articleshow/116876614.cms|title=IndiGo announces flights between Delhi and Bikaner|work=Times of India|accessdate=2 January 2025}}</ref>, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite news|last=Khan|first=Yaruqhullah|title=IndiGo gears up for flight services to Bishkek, Langkawi, Penang in next few months|url=https://www.moneycontrol.com/news/business/indigo-gears-up-for-flight-services-to-bishkek-langkawi-penang-in-next-few-months-12853733.html|website=Moneycontrol|date=29 October 2024|access-date=29 October 2024|language=en}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{cite news|title=INDIGO SCHEDULES BAKU LAUNCH IN AUGUST 2023|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230707-6eaug23gyd|work=Aeroroutes|accessdate=5 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Bxubaneshvar, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], {{Flagicon|India}}Darbhanga<ref>{{cite news|title=IndiGo's direct flights from Darbhanga to Delhi and Mumbai to begin on THIS date|url=https://www.financialexpress.com/business/airlines-aviation-indigo-to-start-direct-flights-from-darbhanga-to-delhi-and-mumbai-to-begin-on-this-date-3650355/|website=The Financial Express|date=27 October 2024|access-date=29 October 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dehradun, {{Flagicon|India}}Deoghar<ref>{{cite news|last=Pandey|first=Sunil|title=Deoghar Airport: दिल्ली से अब सीधे देवघर, आज से फ्लाइट सर्विस शुरू, पहली 'VIP' लैडिंग, जानें शेड्यूल|url=https://navbharattimes.indiatimes.com/state/jharkhand/deoghar/delhi-to-deoghar-direct-flight-service-will-start-today-rajiv-pratap-rudy-first-flight-landing-deoghar-airport/articleshow/93224124.cms|work=Navbharat Times|date=30 July 2022|access-date= 30 July 2022|language=hi}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dharamshala<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230307-6edom|title=INDIGO 1H23 DOMESTIC ROUTES ADDITION SUMMARY – 05MAR23|work=Aeroroutes|accessdate=7 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Dibrugarh, {{Flagicon|India}}Dimapur, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|India}}Durgapur, {{Flagicon|India}}Gaya, {{Flagicon|India}}Goa–Dabolim, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]]<ref>{{cite news|title=Goa's 2nd international airport starts operations, first flight lands from Hyderabad|url=https://www.newindianexpress.com/nation/2023/Jan/05/goas-2nd-international-airport-starts-operations-firstflight-landsfrom-hyderabad-2534958.html|work=The New Indian Express|date=5 January 2023|access-date=5 January 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Gorakhpur, {{Flagicon|India}}Guvahati, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230825-6eoct23hkg|title=INDIGO ADDS DELHI – HONG KONG SERVICE FROM OCT 2023|work=Aeroroutes|accessdate=25 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|India}}Hubli<ref>{{cite news|title=IndiGo starts direct flights between Delhi and Karnataka's Hubballi|url=https://www.moneycontrol.com/news/trends/travel-trends/indigo-starts-direct-flights-between-delhi-and-karnatakas-hubballi-9517991.html/amp|work=Moneycontrol|date=14 November 2022|access-date=14 November 2022|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Imphal, {{Flagicon|India}}Indur, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|India}}Itanagar<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/indigo-to-commence-delhi-donyi-service-in-oct-2023-1221658|title=IndiGo to commence Delhi-Donyi service in Oct-2023|work=CAPA|accessdate=4 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jabalpur, {{Flagicon|India}}Jammu, {{Flagicon|India}}Jaypur, {{Flagicon|India}}Jaysalmer<ref>{{cite news|last=Sengupta|first=Joy|title=IndiGo announces connectivity to Jaisalmer|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/indigo-announces-connectivity-to-jaisalmer/articleshow/102917084.cms|work=The Times of India|date=21 August 2023|access-date=22 August 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Jharsuguda<ref>{{cite web|url=https://odishabytes.com/indigo-announces-daily-direct-flight-from-jharsuguda-to-new-delhi-from-may-15-know-schedule/amp|title=IndiGo announces daily direct flight from Jharsuguda to New Delhi from May 15|work=Odisha Bytes|date=15 April 2024 |accessdate=15 April 2024}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|India}}Jodhpur, {{Flagicon|India}}Jorhat, {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|India}}Kannur<ref>{{cite news|title=IndiGo to resume Kannur-Delhi daily flights from December 12|url=https://www.thehindu.com/news/national/kerala/indigo-to-resume-kannur-delhi-daily-flights-from-december-12/article68905332.ece|work=The Hindu|date=24 November 2024|access-date=6 December 2024|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kanpur<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://www.goindigo.in/booking/flight-select.html|website=[[IndiGo]]|access-date=16 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|India}}Khajuraho<ref name="IndiGo Khajuraho">{{cite news|last=Velani|first=Bhavya|title=IndiGo Launches the New and 80th Destination as Khajuraho|url=https://aviationa2z.com/index.php/2023/08/22/indigo-launches-80th-destination-as-khajuraho/|work=Aviation A2Z|date=22 August 2023|access-date=22 August 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Koimbatur, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|India}}Kojikode, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]], {{Flagicon|India}}Lakhnau, {{Flagicon|India}}Leh, {{Flagicon|India}}Maduray, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite news|title=Delhi-Male Direct Flight by Indigo Restarts Operations From Nov 1, Details Here|url=https://www.news18.com/auto/delhi-male-direct-flight-by-indigo-restarts-operations-from-nov-1-details-here-8570664.html|work=News18|date=9 September 2023|access-date=10 September 2023|language=en}}</ref>, [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref>{{cite web|url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/01/10/indigo-plans-delhi-manchester-flight/|title=IndiGo Plans New Non-Stop Flights to Manchester from July 2025|website=Aviation A2Z|date=10 January 2025}}</ref>, {{Flagicon|India}}Mangalor, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Nagpur, {{Flagicon|India}}Nashik<ref>{{cite news|title=IndiGo Announces New Flights Between Delhi and Nashik|url=https://www.deccanchronicle.com/business/indigo-announces-new-flights-between-delhi-and-nashik-888597|website=Deccan Chronicle|date=6 April 2024|access-date=6 April 2024|language=en}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="Ion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230817-6esep23|title=INDIGO EXPANDS CENTRAL ASIA NETWORK FROM LATE-SEP 2023|work=Aeroroutes|accessdate=17 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Pantnagar<ref>{{cite web |title=IndiGo strengthens domestic network with the launch of Pantnagar as 72nd destination in 6E network |url=https://www.goindigo.in/content/dam/goindigo/investor-relations/press-releases/2022/220223_IndiGo-strengthens-domestic-network-with-the-launch-of-Pantnagar-as-72nd-destination-in-6E-network.pdf |website=IndiGo |access-date=23 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Patna, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], {{Flagicon|India}}Port Blair, {{Flagicon|India}}Prayagraj, {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Rajahmundri, {{Flagicon|India}}Rajkot<ref name="RF1"/>, {{Flagicon|India}}Ranchi, {{Flagicon|India}}Raypur, {{Flagicon|India}}Silchar, {{Flagicon|India}}Siliguri, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web|url=https://www.zeebiz.com/economy-infra/aviation/news-indigo-adds-flights-to-singapore-bangkok-after-go-first-cancels-flights-interglobe-aviation-share-price-on-bse-nse-233237|title=IndiGo strengthens connectivity to Southeast Asia, adds flights connecting Singapore, Bangkok|work=Zee Business|accessdate=3 May 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Srinagar, {{Flagicon|India}}Surat, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230704-6eaug23tbs|title=INDIGO PLANS TBILISI AUGUST 2023 LAUNCH|work=Aeroroutes|accessdate=4 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram, {{Flagicon|India}}Tirupati, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref name="Ion"/>, {{Flagicon|India}}Udaypur, {{Flagicon|India}}Vadodara, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], {{Flagicon|India}}Vijayavada<ref>{{cite news|title=Vijayawada Airport: Good news for Vijayawada residents..IndiGo to operate daily flight services to Delhi from now on|url=https://zeenews.india.com/telugu/ap/indigo-daily-service-vijayawada-to-new-delhi-starts-from-sept-14th-rv-156746|website=Zee Telugu News|date=15 August 2024|access-date=17 August 2024|language=telugu}}</ref>, {{Flagicon|India}}Visakhapatnam, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], {{Flagicon|India}}Chandigarh, {{Flagicon|India}}Chennay <!-- --> | Iraqi Airways<ref>{{cite web|title=Route Map Iraqi Airways|url=https://flyiraqiairways.com/about/route-map|website=Iraqi Airways|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-06-11|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230611124343/https://flyiraqiairways.com/about/route-map}}</ref> | [[Basra xalqaro aeroporti|Basra]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | ITA Airways | [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite news|title=Ita Airways, inaugurato il volo Roma Fiumicino-Nuova Delhi|url=https://notizie.tiscali.it/regioni/lazio/articoli/ita-airways-inaugurato-volo-roma-fiumicino-nuova-delhi-00001/|work=Tiscali Notizia|date=3 December 2022|access-date=4 December 2022|language=it}}</ref> <!-- --> | Japan Airlines | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{Cite web|url=https://booking.jazeeraairways.com/en/select-flight|title=Jazeera Airways|website=Booking.jazeeraairways.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Kam Air]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|title=Route Map|url=https://kamair.com/plan-my-trip/route-map|website=[[Kam Air]]|access-date=19 May 2023|archive-date=16 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230216135114/https://www.kamair.com/plan-my-trip/route-map|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web|title=Where We Fly - Routemap|url=https://www.koreanair.com/route-map|website=[[Korean Air]]|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-05-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230522171047/https://www.koreanair.com/route-map}}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref name=Travelopen/> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref>{{cite web|url=https://www.lot.com/in/en |title=Lot Booking|website=Lot.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]]<ref>{{cite web|url=https://mobile.lufthansa.com/rs/revenue?execution=e1s1&l=en|title=Flight Search|website=Mobile.lufthansa.com|access-date=22 February 2022}}{{dead link|date=August 2023|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{Cite web|url=https://www.lufthansa.com/xx/en/flights/flight-frankfurt-delhi|title=Flight from Frankfurt to Delhi|website=Lufthansa.com|access-date=22 February 2022}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | Mahan Air, {{IRN}} | [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|title=International Destinations|url=https://www.mahan.aero/en/international-route|website=Mahan Air|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-05-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230517031920/https://www.mahan.aero/en/international-route}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite news|title=Malaysia likely to reopen to international travellers from January 1|url=https://timesofindia.indiatimes.com/travel/travel-news/malaysia-likely-to-reopen-to-international-travellers-from-january-1/as87669719.cms|newspaper=[[The Times Of India]]|access-date=17 November 2021}}</ref> <!-- --> | Myanmar Airways International | {{Flagicon|Myanmar}}Yangon<ref>{{cite web|title=Schedule to Delhi|url=https://book-myanmar.crane.aero/ibe/availability/?currency=USD&language=en&tripType=ONE_WAY&depPort=RGN&arrPort=DEL&departureDate=19/05/2023&returnDate=19/05/2023&passengerQuantities%5B0%5D.passengerType=ADULT&passengerQuantities%5B0%5D.quantity=1&passengerQuantities%5B1%5D.passengerType=CHILD&passengerQuantities%5B1%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B2%5D.passengerType=INFANT&passengerQuantities%5B2%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B3%5D.passengerType=NTNL&passengerQuantities%5B3%5D.quantity=0&availabilityParametricLinkRequestParams=0&withCalendar=true|website=Myanmar Airways International|access-date=19 May 2023|arxivsana=2023-05-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230519081824/https://book-myanmar.crane.aero/ibe/availability/?currency=USD&language=en&tripType=ONE_WAY&depPort=RGN&arrPort=DEL&departureDate=19/05/2023&returnDate=19/05/2023&passengerQuantities%5B0%5D.passengerType=ADULT&passengerQuantities%5B0%5D.quantity=1&passengerQuantities%5B1%5D.passengerType=CHILD&passengerQuantities%5B1%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B2%5D.passengerType=INFANT&passengerQuantities%5B2%5D.quantity=0&passengerQuantities%5B3%5D.passengerType=NTNL&passengerQuantities%5B3%5D.quantity=0&availabilityParametricLinkRequestParams=0&withCalendar=true}}</ref> <!-- --> | [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref>{{Cite web|url=https://nepalairlines.com.np/home/schedule/international|title=International &#124;&#124; Nepal Airlines Corporation|website=Nepalairlines.com.np|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{Cite web|url=https://www.omanair.com/gbl/en|title=Oman Air &#124; The New Wings of Oman|first=Oman|last=Air|website=Omanair.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Qantas]] | {{Flagicon|Australia}}Melburn<ref name="QantasInternational">{{cite web|url=https://www.qantasnewsroom.com.au/media-releases/qantas-and-jetstar-gear-up-for-accelerated-border-opening/|title=Qantas and Jetstar gear up for accelerated border opening|publisher=Qantas|date=22 October 2021|access-date=22 October 2021}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref name="QatarRoutes">{{Cite web|url=https://booking.qatarairways.com/nsp/views/timeTableIndex.xhtml|title=Flight timetable|website=Booking.qatarairways.com|access-date=22 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250109-rjns25in|title=Royal Jordanian Resumes India Service in NS25|work=AeroRoutes|accessdate=9 January 2025}}</ref> <!-- --> | [[SalamAir]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-ovns24|title=SALAMAIR NS24 NETWORK ADDITIONS|work=Aeroroutes|accessdate=11 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]] <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/singapore-airlines-to-start-india-flights-from-nov-29/articleshow/8|title=Singapore Airlines to start India Flights|website=[[The Times of India]]|access-date=23 November 2021}}</ref> <!-- --> | [[Somon Air]] | [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]] <!-- --> | SpiceJet<ref name="SJ">{{cite web|url= https://corporate.spicejet.com/schedules.aspx |title=SpiceJet Flight Schedule|publisher=Official Website of SpiceJet|access-date=3 December 2024}}</ref>, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], {{Flagicon|India}}Amritsar, {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref>{{cite web|url=https://twitter.com/ArenaJet/status/1747571890175328335|title=SpiceJet expands Ayodhya flights from February|work=JetArena|accessdate=17 January 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|India}}Darbhanga, {{Flagicon|India}}Dharamshala, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]], {{Flagicon|India}}Guvahati, {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|India}}Jabalpur, {{Flagicon|India}}Jaysalmer<ref name="SJ"/>, {{Flagicon|India}}Jammu, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|India}}Kandla, {{Flagicon|India}}Khajuraho, {{Flagicon|India}}Leh, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Patna, {{Flagicon|India}}Puna, {{Flagicon|India}}Siliguri, {{Flagicon|India}}Srinagar, [[Lal Bahadur Shastri aeroporti|Varanasi]], {{Flagicon|India}}Shillong<ref>{{cite news|title=SpiceJet connects Shillong to national capital|url=https://theshillongtimes.com/2023/02/25/spicejet-connects-shillong-to-national-capital/|work=The Shillong Times|date=25 February 2023|access-date=25 February 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|India}}Shirdi, {{Flagicon|India}}Chennay <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|India}}Jodhpur, {{Flagicon|India}}Prayagraj<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250102-sg1q25ixd|title=SpiceJet Adds Prayagraj Service in 1Q25|date=2 January 2025|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- --> | Thai AirAsia X | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang<ref>{{cite web|title=Thai AirAsia X opens new direct route between Thailand and India|url=https://www.traveldailymedia.com/thai-airasia-x-opens-new-direct-route-between-thailand-and-india/|website=traveldailymedia|access-date=November 15, 2024}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Thai Airways International]]}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=https://scandasia.com/thai-airways-to-resume-international-services-to-36-destinations-including-denmark-and-sweden/|title=Thai Airways to resume international services to 36 destinations including Denmark and Sweden|date=15 October 2021 |access-date=15 October 2021}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|url=https://www.turkishairlines.com/en-in/flights/booking/availability/?cId=7f2b78d8-5c98-4631-9e8f-a6a713ce9151|title=Turkish Airlines Booking Availability|date=22 November 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211122211612/https://www.turkishairlines.com/en-in/flights/booking/availability/?cId=7f2b78d8-5c98-4631-9e8f-a6a713ce9151 |access-date=22 May 2022|archive-date=22 November 2021 }}</ref> <!-- --> | [[Turkmenistan Airlines]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230403-t5del|title=TURKMENISTAN AIRLINES RESUMES DELHI SERVICE IN NS23|work=Aeroroutes|accessdate=3 April 2023}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Nyuark <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://book.uzairways.com/en/booking/search/|title=Ticket Search|website=Book.uzairways.com|access-date=22 February 2022|arxivsana=2023-04-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230404002343/https://book.uzairways.com/en/booking/search/}}</ref> <!-- --> | [[VietJet Air]] | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref name="aeroroutes.com">{{cite web |title=VietJet Air Plans 3Q22 India Network Expansion |url=https://aeroroutes.com/eng/220320-vjin |website=Aeroroutes |access-date=20 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<br /> <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite web|url=https://en.vietnamplus.vn/vietnam-airlines-launches-direct-route-to-india/231202.vnp|title=Vietnam Airlines launches direct route to India|date=15 June 2022|work=Vietnam+|accessdate=15 June 2022|language=en}}</ref> <!-- --> | Virgin Atlantic, {{UK}} | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite web|url=https://flights.virginatlantic.com/en-in/flights-from-delhi-to-london|title=Flights to London (LON) from Delhi (DEL) 2022/2023&#124; Virgin Atlantic|website=flights.virginatlantic.com|access-date=22 May 2022}}</ref> <!-- --> | Zooom Air, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Ayodhya<ref>{{cite news|last=Velani|first=Bhavya|title=Zooom Airlines Return After More than 5 Years with New Flights to Ayodhya|url=https://aviationa2z.com/index.php/2024/01/31/zooom-airlines-return-after-more-than-5-years-with-new-flights-to-ayodhya/|work=Aviation A2Z|date=31 January 2024|access-date=5 January 2024|language=en}}</ref><ref>{{cite web|title=Explore Ayodhya–Find your next destination with us|url=https://zooom.paxlinks.com/|website=Zooom Air|access-date=5 February 2024}}</ref> <!-- --> }} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar|3rdcoltitle=Manbalar|3rdcolunsortable=yes <!-- --> | AeroLogic, {{DEU}} | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]| <!-- --> | Aerotranscargo, {{MDA}} | {{Flagicon|Australia}}Brisben, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Australia}}Melburn, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin |<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.atc-md.aero/|website=Aerotranscargo}}</ref> <!-- --> | Amazon Air, {{USA}} | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]|<ref>{{cite news|author1=Staff writers|title=Amazon Air takes off in India|url=https://www.aboutamazon.in/news/operations/amazon-air-takes-off-in-india|work=[[Amazon (shirkat)|Amazon]]|date=23 January 2023|access-date=18 February 2023|language=en-US}}</ref> <!-- --> | Astral Aviation, {{KEN}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi-Jomo Kenyatta]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]|<ref>{{cite press release|title=ASTRAL AVIATION AND SPICEXPRESS ENTER INTO A PIONEERING INTERLINE AGREEMENT FOR SEAMLESS CARGO CONNECTIONS ACROSS INDIA, AFRICA AND THE MIDDLE EAST|url=https://astral-aviation.com/astral-aviation-and-spicexpress-enter-into-a-pioneering-interline-agreement-for-seamless-cargo-connections-across-india-africa-and-the-middle-east/|work=[[Astral Aviation]]|date=4 February 2021|access-date=31 July 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | Atlas Air, {{USA}} | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Spain}}Saragosa, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Myanmar}}Yangon |<ref>{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=Atlas Air|access-date=10 April 2024|arxivsana=2023-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp}}</ref> <!-- --> | Blue Dart Aviation, {{IND}} | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Kalkutta, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|India}}Chennay |<ref name="Blue">{{cite web|url=https://www.bluedartaviation.com/corporatebg_net.htm|title=Destinations, Blue dart Aviation|publisher=Official Website of Blue Dart Aviation|access-date=10 September 2015|archive-date=28 July 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200728223435/https://bluedartaviation.com/|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific|Cathay Cargo]] | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]|<ref>{{cite web|url=http://www.cathaypacificcargo.com/ManageYourShipment/CheckFlightSchedule/tabid/117/orig/HKG/dest/DEL/type/F/date/07May18/clientdate/2018-05-02/language/en-US/Default.aspx|title=Check Flight Schedule: Cathay Pacific Cargo|access-date=2 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.cathaypacificcargo.com/Default.aspx?tabid=252&portalid=0&language=en-US&code=DEL|title=Network|work=Cathay Pacific Cargo|access-date=2 May 2018}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines|China Airlines Cargo]] | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]|<ref>{{cite web |url=http://www.stattimes.com/index.php/air-china-airlines-cargo-resumes-freighter-operations-india-after-four-years/ |title=China Airlines Cargo resumes freighter operations to India after four years &#124; Air Cargo News |website=Stattimes.com |access-date=2 December 2016 |archive-date=31 July 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170731185505/http://www.stattimes.com/index.php/air-china-airlines-cargo-resumes-freighter-operations-india-after-four-years/ |url-status=dead }}</ref><ref>{{cite web|url=http://focustaiwan.tw/news/aeco/201608250021.aspx |title=China Airlines to resume cargo services to India &#124; FOCUS TAIWAN – CNA ENGLISH NEWS |website=Focustaiwan.tw |date=25 August 2016 |access-date=2 December 2016}}</ref> <!-- --> | DHL Aviation, {{DEU}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]|<ref>{{cite web|url=http://www.globe-air-cargo.de/fileadmin/daten/pdfs/ungeschuetzt/Flugplaene/QY_Flugplan_ab_01JUL16.pdf|title=DHL Aviation – Flight Schedule|access-date=2 May 2018|publisher=Globe Air Cargo|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404002339/http://www.globe-air-cargo.de/fileadmin/daten/pdfs/ungeschuetzt/Flugplaene/QY_Flugplan_ab_01JUL16.pdf|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Cargo | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] |<ref>{{cite web|title= Cargo Network|publisher= Ethiopian Airlines|url= http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/network.aspx|archive-url= https://web.archive.org/web/20140408103155/http://www.ethiopianairlines.com/en/cargo/network.aspx|archive-date= 8 April 2014}}</ref> <!-- --> | FedEx Express, {{USA}} | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|USA}}Memfis, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu |<ref>{{cite web|title=FedEx – Express Delivery, Courier & Shipping Services – India|url= https://www.fedex.com/en-in/home.html|website=[[FedEx]]|access-date=21 June 2023}}</ref> <!-- --> | [[IndiGo|IndiGo CarGo]] | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{Cite web|url=https://twitter.com/BLRAirport/status/1680548309478387712|title=x.com}}{{primary source inline|date=August 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]|<ref>{{cite news|title=IndiGo CarGo starts operations with first freighter Delhi-Mumbai flight|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/indigo-cargo-starts-operations-with-first-freighter-delhi-mumbai-flight/articleshow/95538731.cms|work=The Economic Times|date=15 November 2022|access-date=28 November 2022|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] |<ref>{{cite web|url=https://www.eturbonews.com/227680/korean-air-launches-cargo-flights-to-delhi-india|title=Korean Air launches cargo flights to Delhi, India|date=10 July 2018|access-date=2 August 2018|publisher=Eturbonews}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Yemelyanovo xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk]]|<ref>{{cite web|title=Flight Schedule|url=https://lufthansa-cargo.com/network/schedule-routings|website=[[Lufthansa Cargo]]|access-date=18 February 2023}} </ref> <!-- --> | MASkargo, {{MYS}} | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|India}}Chennay |<ref>{{cite web|url=http://www.maskargo.com/fleet-network|title=Fleet & Network|access-date=4 May 2018|publisher=Official Website of MASkargo}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279258/maskargo-adds-new-intra-asia-routing-in-s18/ |title=MASKargo adds new intra-Asia routing in S18 |publisher=Routesonline |access-date=8 July 2018}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Cargo]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]|<ref>{{cite web|url=http://www.qrcargo.com/docs/03.Summer%2018%20Freighter%20Schedule%20Issue%203%20-%20Effective%201st%20May%202018%20to%2027th%20Oct%202018.pdf|title=Summer 18 Freighter Schedule Issue 3: 1st May to 27th Oct 2018|publisher=Official Website of [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]]|access-date=5 May 2018|page=2}}</ref> <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Echjou, {{Flagicon|China}}Uxan, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu |<ref>{{cite web|title=SF Airlines commences Shenzhen-Delhi service|url=https://centreforaviation.com/news/sf-airlines-commences-shenzhen-delhi-service-947531|work=CAPA|access-date=21 October 2019}}</ref><ref>{{cite web|title=SF Standard Express (International Services)|url=https://www.sf-international.com/us/en/product_service/International/standard_express/|website=SF International|access-date=21 June 2023|arxivsana=2023-06-29|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230629071632/https://www.sf-international.com/us/en/product_service/International/standard_express/}}</ref> <!-- --> | Sichuan Airlines Cargo, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]|<ref>{{cite web|title=China Sichuan Airlines - Flight Status–3U9016 (DEL-TFU)|url=https://global.sichuanair.com/m/views/flightstatus/#!/flightdetail/0|website=[[Sichuan Airlines]]|access-date=29 June 2023}}</ref> <!-- --> | [[Silk Way West Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]| <!-- --> | [[Singapore Airlines|Singapore Airlines Cargo]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]| <!-- --> | SpiceXpress, {{IND}} | {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagicon|India}}Leh<ref>{{cite web|url=https://www.business-standard.com/article/companies/spicejet-launches-dedicated-freighter-services-to-leh-in-ladakh-120112600827_1.html|title=SpiceJet launches dedicated freighter services to Leh in Ladakh|work=Business Standard|access-date=10 December 2020}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] |<ref name="Press Release News Page">{{cite web|url=https://www.spicejet.com/PressReleaseNewsPage.aspx?strNews=seasonallyweakquarter|title=Press Release News Page|website=Spicejet.com|access-date=18 December 2019}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines|Turkish Cargo]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] |<ref>{{cite web|url=http://www.turkishcargo.com.tr/documents/Turkishcargo/download_2015/S15_CARGO_SCHEDULE(UTC)-ekim-sonu-EN.pdf|title=Winter 2016 Cargo Schedule (16–22 Jan 2017)|work=Turkish Airlines Cargo|access-date=27 February 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170623030532/http://www.turkishcargo.com.tr/documents/Turkishcargo/download_2015/S15_CARGO_SCHEDULE(UTC)-ekim-sonu-EN.pdf|archive-date=23 June 2017|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | UPS Airlines, {{USA}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn |<ref>{{cite web|url=https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/with-ups-using-delhi-airport-as-hub-for-freighter-north-based-firms-may-benefit/article29824925.ece|url-status=dead|title=With UPS using Delhi airport as hub for freighter, North-based firms may benefit - the Hindu BusinessLine|access-date=29 October 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20191029173806/https://www.thehindubusinessline.com/economy/logistics/with-ups-using-delhi-airport-as-hub-for-freighter-north-based-firms-may-benefit/article29824925.ece|archive-date=29 October 2019}}</ref> <!-- --> | YTO Cargo Airlines, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Nannin |<ref>{{cite web|title=Global Cargo Offices|url=https://www.ytoglobal.com/global?type=office|website=YTO Cargo Airlines|access-date=12 August 2023}}</ref> }} ==Bogʻlanishi== IGI majmuasida toʻrtta yoʻlovchi terminali, bitta yuk terminali va tijoriy Aerocity bor. Mahalliy parvozlarga xizmat koʻrsatuvchi 1-terminal shimoli-sharqiy burchakda, Aerocity tijoriy habi janubi-sharqiy burchakda, 2-terminal (mahalliy byudjet aviakompaniyalar uchun) va 3-terminal (xalqaro parvozlar uchun) janubi-gʻarbiy burchakda, yuk terminali esa 3-terminal va Aerocity orasida joylashgan. IGIning asosiy bogʻlanish tuguni Dehli metropolitenining Sariq yoʻli (faoliyat koʻrsatayotgan) va Tillarang yoʻlidagi (2026-yil martda qurib bitkazilishi kutilmoqda)<ref name="CW">{{cite news|title=Delhi's Airport Metro set for silver line extension to terminal 1|url=https://www.constructionworld.in/policy-updates-and-economic-news/delhis-airport-metro-set-for-silver-line-extension-to-terminal-1/48426|work=Construction World|date=12 January 2024|access-date=14 January 2024|language=en}}</ref> Dehli Aerocity metro bekati, NH48 avtomagistrali va Dvarka ekspress yoʻlidir. Uning yonida quyidagilar qurilishi rejalashtirilgan: Aerocity shaharlararo avtobus vokzali (Aerocity metro bekati gʻarbida)<ref name=isbti1>{{cite news |last1=सोनी |first1=प्रशांत |last2=श्रीवास्तव |first2=अनुज |date=15 December 2023 |title=IGI एयरपोर्ट के पास बनेगा नया बस अड्डा, यूपी -पंजाब के यात्रियों को होगा सीधा फायदा |url=https://navbharattimes.indiatimes.com/metro/delhi/other-news/new-isbt-will-be-built-near-igi-airport-up-punjab-and-many-state-passengers-use-it/articleshow/106011473.cms |work=Navbharat Times |language=hi |access-date=16 December 2023}}</ref>, Dehli-Alvar mintaqaviy tezkor tranzit tizimidagi yer ostidagi Dehli Aerocity MTTT bekati (Aerocity metro bekati sharqida)<ref name="float1">[https://www.dailypioneer.com/2018/state-editions/tender-floated-for-construction-of-rapid-rail.html Tender floated for construction of Rapid Rail]{{Oʻlikhavola|date=mart 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, Daily Pioneer, 25 December 2018.</ref>, taqiqlangan hudud ichida terminallar oʻrtasida yoʻlovchilar harakatini amalga oshiruvchi Avtomatlashtirilgan odamlarni koʻchirish tizimi ({{lang-en|Automatic People Mover}})<ref name="pert1"/> hamda avtoriksha, mototsikl va mashinalar uchun Aerocity yoʻlovchi tashish markazi<ref name="pert1">[https://www.hindustantimes.com/cities/delhi-news/isbt-metro-rrts-passenger-mover-in-aerocity-hub-vision-101703095803103.html ISBT, Metro, RRTS, passenger mover in Aerocity hub vision], Hindustan Times, 21 December 2023.</ref>. Yangilangan Bijvasan [[temir yoʻl stansiyasi]] Apelsinrang va koʻk yoʻllarning kesishmasi boʻlgan Dwarka Sector 21 metro bekati yonida joylashgan va janubdagi Patli temir yoʻl stansiyasi orqali Haryana orbital temir yoʻl koridoriga ulanadi (2025-yil martida yakunlanishi kutilmoqda). === Air train === 2024-yil sentyabrda DIAL 2027-yil oxirigacha qurib bitkazilishi kerak boʻlgan yuqori darajadagi avtomatlashtirilgan odamlarni koʻchirish (APM) tizimi uchun tenderlar eʼlon qildi. 7,7 km liniyada toʻrtta bekat – T2/3, T1, Aerocity va cargo city boʻladi. Bu liniya Hindiston aeroportidagi birinchi APM boʻladi va loyihalash, qurish, moliyalashtirish, foydalanish va egalikni oʻtkazish (DBFOT) modelida amalga oshirilishi taklif etiladi<ref>{{cite web|url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/delhi-airport-to-get-indias-first-air-train-to-connect-terminal-1-with-t2-and-t3/articleshow/113623556.cms |title=Delhi airport to get India's first air train, will connect Terminal 1 with T2 and T3 | work=The Economic Times |date= 24 September 2024|access-date=27 September 2024}}</ref>. ===Yaqinidagi muqobil aeroportlar=== Milliy poytaxt mintaqasi transport rejasi doirasida quyidagi aeroportlar IGIga muqobil aeroport sifatida ishlab chiqilmoqda<ref name=hsalt1/><ref name=altn1/>: * Hisar aeroporti, IGIdan 190&nbsp;km gʻarbda<ref name=hsalt1>{{cite news |title=International airport at Hisar, Haryana to give breather to IGI airport in Delhi? See what CM said |url=https://www.zeebiz.com/india/news-international-airport-at-hisar-haryana-to-give-breather-to-igi-airport-in-delhi-see-what-cm-said-113355 |access-date=16 December 2023 |work=Zee Business |agency=IANS |date=29 October 2019}}</ref>. 2023-yil aprelda Haryana Bosh vaziri Manohar Lal Khattar Hisar xalqaro aeroporti—IGI aeroporti yoʻnalishini (HIAIGI Line) tasdiqladi. Temir yoʻl Bijvasan-Gurgaon-Garhi Harsaru-Sultonpur-Farruhnagar-Jhajjar, Rohtak-Hansi-Hisar yoʻnalishi orqali bogʻlanadi<ref name=hsalt2>{{cite news |title=Haryana CM Khattar greenlights rail link between IGI & Hisar airport |url=https://www.hindustantimes.com/cities/chandigarh-news/haryana-cm-approves-rail-link-between-delhi-s-igi-airport-hisar-s-maharaja-agrasen-airport-via-garhi-harsaru-jhajjar-aiib-sanctions-rs-1-040-crore-loan-101681317256488.html |access-date=16 December 2023 |work=Hindustan Times |date=12 April 2023}}</ref>. * Noida xalqaro aeroporti, 100&nbsp;km janubi-sharqda<ref name=altn1>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=178342|title=New Greenfield Noida International Airport at Jewar picking momentum- Progress Report|publisher=Press Information Bureau|date=3 April 2018| access-date=11 May 2018}}</ref>. == Mukofotlari == 2010-yil IGIA Xalqaro aeroportlar kengashi (XAK) tomonidan 15-25 million toifasida dunyodagi toʻrtinchi eng yaxshi aeroport va [[Hind-Tinch ummoni mintaqasi]]da ''Eng yaxshilangan aeroport'' deb topilgan<ref>[https://web.archive.org/web/20120512200746/http://www.aci.aero/cda/aci_common/display/main/aci_content07_c.jsp?zn=aci&cp=1-7-46%5E35015_666_2__ ACI Airport Service Quality Awards 2009, Asia Pacific airports sweep top places in worldwide awards] from the Wayback Machine</ref>. XAK 2015-yil aeroportni 25-40 million yoʻlovchi toifasida ''Dunyodagi eng yaxshi aeroport'' deb topdi<ref>{{cite news |title=Delhi's IGI is world's 2nd best airport for service quality again-Delhi News, Firstpost |url=https://www.firstpost.com/delhi/delhis-igi-is-worlds-2nd-best-airport-for-service-quality-again-1557317.html |access-date=23 February 2022 |work=Firstpost |date=5 June 2014 |language=en}}</ref><ref name="wap.business-standard.com">{{cite news|url=http://wap.business-standard.com/article/companies/delhi-airport-ranked-first-for-service-quality-115021700253_1.html|title=Delhi Airport Ranked First for Service Quality|work=Business Standard|date=17 February 2015|access-date=2025-01-12|archive-date=2016-08-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20160821152951/http://wap.business-standard.com/article/companies/delhi-airport-ranked-first-for-service-quality-115021700253_1.html|url-status=dead}}</ref>. Skytrax World Airport Awards 2015 da ''Markaziy Osiyodagi eng yaxshi aeroport'' va ''Markaziy Osiyodagi eng yaxshi aeroport xodimlari'' nominatsiyalari bilan taqdirlangan<ref name="The Economic Times">{{cite news|url=http://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/delhis-indira-gandhi-international-airport-bags-two-international-awards-in-paris/articleshow/46587892.cms|title=Delhi's Indira Gandhi International Airport bags two international awards in Paris|newspaper=[[The Economic Times]]|date=17 March 2015|access-date=17 March 2015}}</ref>. Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan oʻtkazilgan 2015-yilgi aeroport xizmati sifati (ASQ) mukofotlari boʻyicha yangi reytingda ham birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite web|url=http://indiatoday.intoday.in/story/indira-gandhi-international-airport-is-worlds-best-airport-for-second-time-in-row/1/609828.html|title=Indira Gandhi International Airport is world's best airport for second time in a row|website=India Today|date=2 March 2016 |access-date=2 March 2016}}</ref>. Aeroport [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay aeroporti]] bilan bir qatorda 2017-yilgi Airport Service Quality Awards tanlovida har yili 40 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatadigan eng yuqori toifadagi aeroportlar qatorida „Dunyoning eng yaxshi aeroporti“ deb topildi<ref name="BESTAIRP">{{cite web|url=https://www.financialexpress.com/infrastructure/airlines-aviation/delhis-igi-mumbais-chhatrapati-shivaji-airports-beat-singapore-changi-seoul-incheon-to-become-worlds-best/1089998/|title=Delhi's IGI, Mumbai's Chhatrapati Shivaji airports beat Singapore Changi, Seoul Incheon to become world's best|work=[[The Financial Express (India)|The Financial Express]]|date=7 March 2018|access-date=2 May 2018|author=Devanjana Nag}}</ref>. XAK 2020-yilda yiliga 40 million yoʻlovchi toifasida Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi „eng yaxshi aeroport“ deb topdi<ref>{{cite web |title=2020 – Best Airport by Size and Region |url=https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210301172701/https://aci.aero/customer-experience-asq/asq-awards-and-recognition/asq-awards/current-winner-2020/best-airport-by-size-and-region/ |archive-date=1 March 2021 |access-date=3 March 2021 |website=ACI World}}</ref>. 2023-yilda aeroport ''Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi eng toza aeroport'' sifatida taqdirlandi va yiliga 40 milliondan ortiq yoʻlovchilar toifasida 2022-yilda aeroport xizmati sifati (ASQ) mukofotlari reytingida yana birinchi oʻrinni egalladi<ref>{{cite news|title=Delhi airport cleanest in Asia Pacific: Airports Council International|url=https://timesofindia.indiatimes.com/city/delhi/delhi-airport-cleanest-in-asia-pacific-airports-council-international/articleshow/98456311.cms|work=[[The Times of India]]|date=6 March 2023|access-date=7 March 2023|language=en}}</ref>. == Kelajakdagi kengayishi == Yangiroq mahalliy uchish kelish va ketish 1C va 1D terminallari ulandi va hozirgi kunda 1-terminal deb nomlanuvchi, yiliga 40 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga qodir boʻlgan yagona mahalliy terminalga aylantirildi. 4-, 5- va 6-terminallar keyingi bosqichlar quriladi, bu esa yoʻlovchilar oqimining oʻsishi bilan bogʻliq. Tugallangach, barcha xalqaro reyslar ushbu uchta yangi terminalga oʻtadi. Keyin 3-terminal faqat mahalliy aviaqatnovga xizmat koʻrsatish uchun foydalaniladi. Yangi yuk tashish binosi ham qurilishi rejalashtirilgan. Delhi International Airport Limited (DIAL) maʼlumotlariga koʻra, bu yangi terminallar aeroportning yillik yoʻlovchi tashish hajmini 10 krorgacha (100 million) oshiradi<ref name="TH"/>. DIAL 2016-yilda oʻsha paytdagi aviatsiya kotibi R. N. Choubeyga aeroportni yangi toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va 4-terminal bilan bosqichma-bosqich kengaytirish boʻyicha rejani taqdim etdi<ref name="auto" />. 2016-yilda aeroportning bosh rejasi Hindiston aeroportlar boshqarmasi bilan maslahatlashgan holda DIAL tomonidan koʻrib chiqildi va yangilandi<ref>{{cite web|url=http://pib.nic.in/newsite/PrintRelease.aspx?relid=159263|title=Master Plan for Expansion of IGI Airport|publisher=[[Press Information Bureau]]|access-date=29 May 2017|date=15 March 2017}}</ref>. Rejaga koʻra, terminal qurilishi toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurib bitkazilgan va 1-terminal kengaytirilgandan soʻng boshlanishi kerak edi<ref name="auto" />. Biroq, 2-terminalni toʻliq xalqaro terminalga aylantirish va kengaytirish toʻxtatildi va keyinga qoldirildi<ref>{{Cite news |date=15 April 2024 |title=Delhi Airport's plan to convert Terminal 2 to international terminal delayed to early next year |url=https://economictimes.indiatimes.com/industry/transportation/airlines-/-aviation/delhi-airports-plan-to-convert-terminal-2-to-international-terminal-delayed-to-early-next-year/articleshow/109302655.cms?from=mdr |access-date=2 October 2024 |work=The Economic Times |issn=0013-0389}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{cite book |last1=Jefford |first1= C.G. |title= RAF Squadrons. A comprehensive record of the movement and equipment of all RAF squadrons and their antecedents since 1912 |url=https://archive.org/details/rafsquadronscomp0000jeff |year=1988 |publisher= Airlife |location= Shrewsbury |isbn= 1-85310-053-6 }} * {{cite book |last1=Lake |first1=A |title= Flying units of the RAF |url=https://archive.org/details/flyingunitsofraf0000lake |year=1999 |publisher= Airlife |location= Shrewsbury |isbn= 1-84037-086-6 }} == Havolalar == {{Commons category-inline|Indira Gandhi International Airport}} {{Wikivoyage}} * [https://www.newdelhiairport.in Indira Gandhi International Airport] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230105073345/https://www.newdelhiairport.in/ |date=2023-01-05 }}, official website * [https://www.newdelhiairport.in GMR Delhi International Airport Limited (DIAL)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230105073345/https://www.newdelhiairport.in/ |date=2023-01-05 }} {{Portal bar|Hindiston|Aviatsiya}} {{Hindiston aeroportlari |holat=yigʻilgan}} {{Authority control}} [[Turkum:Hindistonning xalqaro aeroportlari]] [[Turkum:Dehli]] ixnuf1616e70q5efd4bkyfafpq39g2l 0 1234492 6304598 6276046 2026-10-10T15:17:26Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304598 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Hitrou aeroporti | image = | image-width = 250 | image2 = London - Heathrow_(LHR - EGLL) AN1572653.jpg | image2-width = 250 | IATA = LHR | ICAO = EGLL | WMO = 03772 | type = Fuqarolik | owner-oper = [[Heathrow Airport Holdings]] | city-served = [[London]] aglomeratsiyasi | location = Hillingdon, London, Angliya | built = 1929 | opened = {{start date and age|1946|03|25|df=yes}} | hub = {{ubl|class=nowrap | [[British Airways]] | [[Virgin Atlantic]]}} | elevation-f = 83 | coordinates = {{coord|51|28|39|N|000|27|41|W|region:GB-HIL|display=it}} |latd=51|latm=28|lats=39|latNS=N|longd=000|longm=27|longs=41|longEW=E | website = {{URL|https://www.heathrow.com}} | pushpin_map = Birlashgan Qirollik | pushpin_label = '''LHR'''/EGLL | metric-rwy = Yes | r1-number = 09L/27R | r1-length-m = 3,902 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 09R/27L | r2-length-m = 3,660 | r2-surface = Asfalt | stat-year = 2023 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 79,151,723 {{increase}} 28.5% | stat2-header = Parvozlar soni | stat2-data = 454,089 {{increase}} 18.1% | stat3-header = Yuk (tonna) | stat3-data = 1,387,060 {{increase}} 2.7% | stat4-header = Iqtisodiy taʼsiri | stat4-data = £4.7 milliard<ref>{{cite web|url=https://cebr.com/wp-content/uploads/2021/07/Cebr-Report_Heathrow_Airport-20210711.pdf|title = Supporting a Global Britain – The Economic impact of Heathrow Airport}}</ref> | stat5-header = Ijtimoiy taʼsiri | stat5-data = 114 000<ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/content/dam/heathrow/web/common/documents/company/about/airports-commission/best-placed-for-britain.pdf|title=Heathrow Best placed for Britain|access-date=15 February 2024|archive-date=15 February 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240215210914/https://www.heathrow.com/content/dam/heathrow/web/common/documents/company/about/airports-commission/best-placed-for-britain.pdf|url-status=live}}</ref> | stat6-header = Maydoni | stat6-data = {{cvt|1227|ha}}<ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/company/about-heathrow/facts-and-figures|title = Facts and figures &#124; Heathrow}}</ref> | footnotes = Manbalar: Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi, [[Heathrow Airport Holdings]]<ref name=stats>{{cite web|url=http://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/|title=Aircraft and passenger traffic data from UK airports|publisher=[[UK Civil Aviation Authority]]|date=3 March 2018|access-date=30 July 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20170211070518/http://www.caa.co.uk/Data-and-analysis/UK-aviation-market/Airports/Datasets/|archive-date=11 February 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/company/investor-centre/reports/traffic-statistics|title=Traffic Statistics {{!}} Heathrow|website=Heathrow Airport|access-date=22 January 2020|archive-date=9 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309002807/https://www.heathrow.com/company/investor-centre/reports/traffic-statistics|url-status=live}}</ref> }} '''Hitrou aeroporti''' ({{lang-en|Heathrow Airport}} ({{IPAc-en|,|h|iː|θ|'|r|oʊ|,_|'|h|iː|θ|r|oʊ}})<ref>{{cite web|title='Heathrow'|url=https://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/heathrow|work=Oxford Learners Dictionaries|access-date=7 July 2021|archive-date=22 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170722022630/http://www.oxfordlearnersdictionaries.com/definition/english/heathrow?|url-status=live}}</ref>) 1966-yilgacha '''London aeroporti''' deb atalgan, '''London Hitrou aeroporti''' sifatida ham mashhur {{airport codes|LHR|EGLL}} – [[Birlashgan Qirollik]] va [[Angliya]]ning poytaxti hamda eng yirik shahri [[London]]ga xizmat koʻrsatuvchi asosiy xalqaro aeroport. [[London aeroporti|London aeroportlari tizimidagi]] oltita xalqaro aeroportning eng yirigi (qolganlari [[Gatvik aeroporti|Gatvik]], Stansted, Luton, City va Southend). Aeroport egasi va boshqaruvchisi Heathrow Airport Holdings sanaladi<ref name=":1">{{Cite web |title=About Heathrow {{!}} Heathrow |url=https://www.heathrow.com/company/about-heathrow |access-date=2024-04-15 |website=Heathrow Airport |language=en-GB |archive-date=28 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210628220647/https://www.heathrow.com/company/about-heathrow |url-status=live }}</ref>. 2023-yil Hitrou Yevropadagi eng gavjum aeroport<ref>{{Cite web |url=https://businesstravelerusa.com/news/london-heathrow-reigns-supreme-as-europes-busiest-airport/ |title=Ranking: London Heathrow Reigns Supreme as Europe's Busiest Airport |date=12 April 2023 |access-date=21 October 2023 |last=Cole |first=Fergus |publisher=businesstravelerusa.com |author-link=}}</ref> va yoʻlovchilar oqimi boʻyicha jahondagi toʻrtinchi eng yirik va xalqaro yoʻlovchilar oqimi boʻyicha ikkinchi eng yirik aeroport boʻldi. 2023-yil holatiga koʻra, Hitrou jahondagi eng koʻp xalqaro aloqaga ega aeroport hisoblanadi<ref>{{Cite web |date=22 September 2023 |title=London Heathrow Reclaims Title as World's Most Connected Airport |url=https://businesstravelerusa.com/news/london-heathrow-most-connected-airport/ |access-date=8 October 2023 |website=Business Traveler USA |language=en |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010004358/https://businesstravelerusa.com/news/london-heathrow-most-connected-airport/ |url-status=live }}</ref>. Hitrou 1930-yilda kichik aerodrom sifatida tashkil etilgan<ref>{{Cite web |title=Our History {{!}} Heathrow |url=https://www.heathrow.com/company/about-heathrow/our-history |access-date=2024-04-14 |website=Heathrow Airport |language=en-GB |archive-date=23 April 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240423033756/https://www.heathrow.com/company/about-heathrow/our-history |url-status=live }}</ref> va [[Ikkinchi jahon urushi]]dan keyin ancha kattaroq aeroportga aylantirilgan. Markaziy Londondan 14 milya gʻarbda joylashgan boʻlib, {{convert|14|mi|km|abbr=off|lk=on}} maydonni egallaydi. Aeroport 75 yil davomida asta-sekin kengaytirildi va hozirda ikkita parallel sharq-gʻarb uchish-qoʻnish yoʻlagi, toʻrtta faol yoʻlovchi [[Aerovokzal|terminali]] va bitta yuk terminali bor<ref name=aip>{{cite web| title=London Heathrow – EGLL| publisher=NATS Aeronautical Information Service| url=http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php%3Foption%3Dcom_content%26task%3Dblogcategory%26id%3D94%26Itemid%3D143.html| access-date=21 April 2011| archive-date=20 February 2018| archive-url=https://web.archive.org/web/20180220104619/http://www.nats-uk.ead-it.com/public/index.php?option=com_content&task=blogcategory&id=94&Itemid=143.html| url-status=dead}}</ref>. Aeroport [[British Airways]] va Virgin Atlantic aviakompaniyalarining asosiy aviahabi hisoblanadi. == Joylashuvi == Hitrou Markaziy Londondan {{convert|14|miles}} gʻarbda joylashgan<ref name=aip/>. Hounslowdan {{convert|3|miles}} gʻarbda, Hayesdan {{convert|3|miles}} janubda va Staines-upon-Thamesdan {{convert|3|miles}} shimoli-sharqda joylashgan. Hitrou butunlay Londonning Hillingdon boroughi chegaralarida va TW6 pochta indeksli Twickenham pochta hududiga toʻgʻri keladi. U shimolda Sipson, Harlington, Harmondsworth va Longford qishloqlari, sharqda Cranford va Hatton mahallalari bilan oʻralgan. Janubda Feltham, Bedfont va Stanwell joylashgan, gʻarbda esa Hitrou [[Berkshire]] hududidagi [[Slough]], Horton va Windsordan M25 avtomagistrali bilan ajratilgan. Aeroport Hayes va Harlington parlament saylov okrugida joylashgan. Aeroport Londonning gʻarbida joylashgani va uning uchish-qoʻnish yoʻlaklari sharqdan gʻarbga yoʻnalgani sababli samolyotlarning qoʻnishi odatda toʻgʻridan-toʻgʻri Katta London aglomeratsiyasi ustidan oʻtadi. == Tarixi == [[File:Aerial photograph of Heathrow Airport, 1955.jpg|thumb|right|Hitrou aeroportining 1950-yillarda, terminallar qurilishidan oldingi aerofotosurati]] Hitrou aeroporti 1929-yil Hitrou hamletining janubi-sharqidagi yerda kichik aerodrom sifatida oʻz faoliyatini boshlagan. Ushbu hamlet nomi aeroport nomiga aylangan. Oʻsha davrda yerlar dehqonchilik, tomorqa va bogʻlardan iborat boʻlgan, taxminan zamonaviy 2-terminal joylashgan hududda Hitrou fermasi, „Heathrow Hall“ va „Heathrow House“ joylashgan. Bu hamlet, asosan, hozirgi markaziy terminallar hududining sharqiy va janubiy chekkalari boʻylab choʻzilgan qishloq yoʻli (Hitrou yoʻli) boʻylab joylashgan. Hitrou hududining kattaroq aeroport sifatida rivojlanishi 1944-yilda [[Ikkinchi jahon urushi]] paytida boshlangan. Aeroport [[Uzoq Sharq|Uzoq Sharqqa]] uchadigan uzoq masofali harbiy samolyotlar uchun moʻljallangan edi. Aerodromning baʼzi uchish-qoʻnish yoʻlaklari foydalanishga yaroqli boʻlganida, Ikkinchi jahon urushi tugadi va Buyuk Britaniya hukumati bu joyni fuqarolik aeroporti sifatida rivojlantirishda davom etdi. Aeroport 1946-yil 25-martda London aeroporti sifatida faoliyat boshlagan. Londonga xizmat koʻrsatadigan boshqa ikkita aeroport – [[Gatvik aeroporti|Gatvik]] va Stansted bilan chalkashmaslik uchun 1966-yil sentyabr oyining soʻnggi haftasida aeroport Hitrou aeroporti deb oʻzgartirildi<ref>{{cite news |last1=Copps |first1=Alan |title=Airport News: Flights May Be Halted by Pay Freeze Row |url=https://www.newspapers.com/clip/122374618/airport-news-flights-may-be-halted-by-p/ |work=Middlesex Chronicle |date=30 September 1966 |page=8 |via=[[Newspapers.com]] |quote=BAA this week announced their intention to revive the name Heathrow as the official title of the airport. This, they say, is being done to avoid confusion with the other two airports which serve London, Gatwick and Stansted. In future, they will refer to what is now known as London Airport as Heathrow Airport-London.}}</ref>. Aeroport dizayni ser Frederick Gibberd tomonidan yaratilgan. Gibberd dastlabki terminallar va markaziy hududdagi binolarni, jumladan, dastlabki boshqaruv minorasini va koʻp eʼtiqodli Avliyo George ibodatxonasini yaratdi. == Faoliyati == [[File:A6EEE-LHR-20241011-161753.jpg|thumb|''27L'' uchish-qoʻnish yoʻlagiga yaqinlashayotgan [[Emirates]]ning [[Airbus A380]] samolyoti Myrtle avenyusi ustidan uchib oʻtmoqda]] [[File:Heathrow Control Tower (6151313288).jpg|thumb|3-terminaldagi uchib ketish darvozalari orasidagi Hitrou boshqaruv minorasi]] [[File:Concorde G-BOAB at Heathrow.jpg|thumb|''G-BOAB'', Hitrouda saqlanib qolgan British Airwaysning foydalanilmayotgan [[Concorde]] samolyoti]] === Infratuzilmasi === Hitrou aeroportidan 84 ta mamlakatdagi 214 ta yoʻnalishga parvoz qiluvchi 89 dan ortiq aviakompaniyalar foydalanadi. Aeroport [[British Airways]] aviakompaniyasining asosiy markazi va Virgin Atlantic uchun baza hisoblanadi. Unda toʻrtta yoʻlovchi terminali (2 dan 5 gacha) va yuk terminali mavjud. 2021-yilda Hitrou 19,4 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan, shundan 17 millioni xalqaro va 2,4 millioni mahalliy yoʻlovchilardir. Aeroport orqali 80,9 million yoʻlovchi sayohat qilgan 2019-yil tarixidagi eng gavjum yil boʻldi. Hitrou butun dunyo boʻylab 218 dan ortiq yoʻnalishlar tarmogʻiga ega boʻlgan Buyuk Britaniyaning eng yirik portidir. Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng gavjum yagona yoʻnalish Nyu-York boʻlib, 2021-yilda Hitrou va JFK aeroporti oʻrtasida uch milliondan ortiq yoʻlovchilar uchgan<ref>{{cite web |title=International Air Passenger Traffic To and From Reporting Airports for 2013 |url=http://www.caa.co.uk/docs/80/airport_data/2013Annual/Table_12_1_Intl_Air_Pax_Route_Analysis_2013.pdf |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150704161033/https://www.caa.co.uk/docs/80/airport_data/2013Annual/Table_12_1_Intl_Air_Pax_Route_Analysis_2013.pdf |archive-date=4 July 2015 |access-date=12 February 2015 |publisher=Civil Aviation Authority |page=68}}</ref>. 1950-yillarda Hitrouda oltita uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlgan, ular geksagramma shaklida turli burchaklarda uch juft boʻlib, oʻrtada doimiy yoʻlovchi terminali va maydonning shimoliy chekkasi boʻylab eski terminali joylashgan, uning ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi har doim shamol yoʻnalishidan 30° atrofida boʻladi. Uchish-qoʻnish yoʻlaklari uchun zarur boʻlgan uzunlik oshgani sayin, Hitrou endilikda sharqdan gʻarbga yoʻnaltirilgan ikkita parallel uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega. Bu asl geksagrammadan sharqiy-gʻarbiy ikki uchish-qoʻnish yoʻlagining kengaytirilgan versiyalari hisoblanadi. Havodan deyarli barcha uchish-qoʻnish yoʻlaklarini koʻrish mumkin, ular hozirgi taksi yoʻllari tizimiga kiritilgan. Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi va eski taksi yoʻlaklari va apronlarning shimolida, hozirda keng avtoturargohlar joylashgan boʻlib, kirish tunneliga kirish va Hitrouning norasmiy „darvoza qoʻriqchisi“ joylashgan joy hisoblanadi. Bu joyda uzoq yillar davomida British Airways [[Concorde]] samolyotining 40% miqyosdagi modeli G-CONC joylashgan, 2008-yilda esa Emirates [[Airbus A380]] modeli keltirilgan<ref>{{cite news |date=30 March 2007 |title=Heathrow Concorde model removed |newspaper=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/6509667.stm |access-date=23 March 2018 |archive-date=16 March 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200316023144/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/6509667.stm |url-status=live }}</ref>. Hitrou aeroportida [[Anglikan cherkovi|anglikan]], [[Katolik cherkovi|katolik]], erkin cherkov, [[Hinduiylik|hindu]], [[Yahudiylik|yahudiy]], [[musulmon]] va [[Sikhizm|sikh]] kapellanlari bor. Har bir terminalda koʻp dinga ixtisoslashgan ibodatxona va maslahat xonasi mavjud, bundan tashqari eski nazorat minorasi yonidagi yer osti omborida nasroniylik marosimlari oʻtkaziladigan Avliyo Georgening dinlararo ibodatxonasi bor. Kapellanlar ibodatxonada ibodat qiladi va jamoatga imomlik qiladi<ref>{{cite web |title=Multi faith prayer rooms |url=https://www.heathrow.com/airport-guide/terminal-facilities-and-services/multi-faith-prayer-rooms |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20181223085213/https://www.heathrow.com/airport-guide/terminal-facilities-and-services/multi-faith-prayer-rooms |archive-date=23 December 2018 |publisher=Heathrow Airport}}</ref>. Aeroportda oltita fotograf va bir televidenie jamoasidan iborat oʻzining doimiy matbuot korpusi mavjud boʻlib, ular dunyodagi barcha yirik gazeta va televideniyelarga xizmat koʻrsatadi<ref name="Ref_n">{{cite news |date=13 July 2007 |title=Heathrow's hidden gems |agency=CNN |url=http://www.cnn.com/2007/TRAVEL/07/13/bt.citytips/index.html |url-status=live |access-date=21 April 2011 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121105075832/http://www.cnn.com/2007/TRAVEL/07/13/bt.citytips/index.html |archive-date=5 November 2012}}</ref>. Hitrou ichki yoʻllarining koʻp nomlari birinchi harfi bilan kodlangan: shimolda N (masalan, Nyuall yoʻli), sharqda E (masalan, Elmdon yoʻli), janubda S (masalan, Stratford yoʻli), gʻarbda W (masalan. Walrus yoʻli), markazda C (masalan, Camborne yoʻli). === Yuk tashish === 2022-yilda 1,4 million tonna yuk tashilib, [[AQSh]], [[Xitoy]] va [[BAA]] eng koʻp yuk eksport qilingan yoʻnalishlar boʻlgan. Eng koʻp eksport qilinadigan mahsulotlarga kitob, qizil ikra va dori-darmon kiradi<ref name="Facts">{{cite web |date=23 September 2023 |title=Facts and figures |url=https://www.heathrow.com/company/about-heathrow/facts-and-figures |access-date=25 September 2023 |publisher=Heathrow Airport |archive-date=31 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230831162611/https://www.heathrow.com/company/about-heathrow/facts-and-figures |url-status=live }}</ref>. === Xavfsizlik === Aeroportdagi politsiya faoliyati uchun Metropolitan politsiya boʻlimi – Aviatsiya xavfsizligi tezkor qoʻmondonlik boʻlimi mas’ul boʻlsa-da, kuchaytirilgan xavfsizlik davrlarida Britaniya armiyasi, jumladan, Qirollik otliq gvardiyasining zirhli transport vositalari ham aeroportga yuborilgan<ref>{{Cite news |date=11 February 2003 |title=Soldiers drafted in to increase Heathrow security |work=[[The Guardian]] |url=https://www.theguardian.com/uk/2003/feb/11/september11.terrorism |access-date=7 May 2023 |issn=0261-3077}}</ref>. Aeroportda hozirda tanani toʻliq skanerlash uskunalari ishlatiladi va ushbu uskunalardan foydalanishni rad etgan yoʻlovchilar maxsus xonada qoʻl tekshiruvidan oʻtishga majbur boʻladi<ref name=scanners/>. Skanerlash yoʻlovchilarni multfilm qahramonlari shaklida tasvirlaydi, yashirilgan buyumlar joylashgan joylar esa koʻrsatiladi<ref name=scanners>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/more/help-with-this-website/faqs/security-and-baggage |title=Security (body) scanners |publisher=Heathrow Airport |access-date=23 March 2018 |archive-date=24 March 2018 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102507/https://www.heathrow.com/more/help-with-this-website/faqs/security-and-baggage }}</ref>. Koʻp yillar davomida Hitrou aeroporti bagajlarni tashuvchi xodimlari oʻgʻirlik qilishi bilan mashhur boʻlgan. Bu esa aeroportni „Thiefrow“ (oʻgʻirlik joyi) deb nomlashga olib keldi va bagaj tashuvchi xodimlar muntazam ravishda qoʻlga olingan<ref>{{cite news |url=https://www.nytimes.com/1974/05/28/archives/london-tightens-airport-security-scotland-yard-to-take-over-at.html |date=28 May 1974 |access-date=27 May 2021 |title=Scotland Yard to take over responsibility at "Thiefrow" |last=Arbose |first=Jules |work=[[The New York Times]] |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120113059/https://www.nytimes.com/1974/05/28/archives/london-tightens-airport-security-scotland-yard-to-take-over-at.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.standard.co.uk/news/baggage-stealing-gang-seized-6300493.html |title=Heathrow baggage-stealing gang arrested |date=12 April 2012 |publisher=[[The Evening Standard]] |access-date=27 May 2021 |last=Davenport |first=Justin |archive-date=13 October 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151013145239/http://www.standard.co.uk/news/baggage-stealing-gang-seized-6300493.html |url-status=live }}</ref>. [[Gatvik aeroporti]]da dronlar koʻrishga oid keng tarqalgan xabarlar va soʻnggi xavfsizlik hodisasi natijasida Hitrou aeroportida ham dronlar aniqlash tizimi oʻrnatildi. Bu tizim noqonuniy dronlardan kelib chiqadigan bezovtaliklarni bartaraf etishga qaratilgan<ref>{{cite news |title=Heathrow airport: Drone sighting halts departures |work=BBC News |date=8 January 2019 |url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-46803713 |access-date=18 December 2019}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.shephardmedia.com/news/uv-online/heathrows-picks-new-c-uas-combat-drone-disruption/ |title=Heathrow picks C-UAS to combat drone disruption |access-date=13 March 2019 |archive-date=9 November 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191109111036/https://www.shephardmedia.com/news/uv-online/heathrows-picks-new-c-uas-combat-drone-disruption/ |url-status=live }}</ref>. === 2-terminal === [[File:Heathrow T2 central overview.jpg|thumb|2-terminalning markaziy uchib ketish hududi]] Rasmiy nomi Qirolicha terminali boʻlgan 2-terminal aeroportning eng yangi terminali boʻlib, 2014-yil 4-iyun kuni ochilgan va 24 ta samolyot toʻxtash joyiga ega<ref>{{cite news|title=United is first airline to fly out of Heathrow Airport's new T2|first=Linda|last=Blachly|work=[[Air Transport World]]|date=4 June 2014|url=http://atwonline.com/airports-routes/united-first-airline-fly-out-heathrow-airport-s-new-t2|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140604143219/http://atwonline.com/airports-routes/united-first-airline-fly-out-heathrow-airport-s-new-t2|archive-date=4 June 2014|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|title=Heathrow Terminal 2 named Queen's Terminal|work=BBC News|date=14 June 2013|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-22899336|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181119052528/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-22899336|archive-date=19 November 2018|url-status=live}}</ref>. [[Ispaniya]]lik meʼmor Luis Vidal tomonidan loyihalashtirilgan, u dastlabki 2-terminal va Queens Building joylashgan hududda qurilgan<ref name=BBCT2open>{{cite news|title=Heathrow airport's new Terminal 2 opens to passengers|work=BBC News|date=23 November 2009|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-27691651|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180420220505/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-27691651|archive-date=20 April 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|title=New London Heathrow T2 opening set for June 4|first=Kurt|last=Hofmann|work=[[Air Transport World]]|date=28 May 2014|url=http://atwonline.com/airports-routes/new-london-heathrow-t2-opening-set-june-4|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140529105810/http://atwonline.com/airports-routes/new-london-heathrow-t2-opening-set-june-4|archive-date=29 May 2014|url-status=live}}</ref>. Asosiy majmua 2013-yil noyabr oyida qurib bitkazilgan va ochilishidan oldin olti oy davomida sinovdan oʻtkazilgan. Unga yoʻldosh pier (T2B), 1 340 oʻrinli avtoturargoh va sovutilgan suv generatsiya qiluvchi sovitish stansiyasi kiradi. Terminalda 52 ta doʻkon va 17 ta bar hamda restoran mavjud<ref>{{cite press release|title=The new Terminal 2: Only one year to go|publisher=Heathrow Airport|date=4 June 2013|url=http://mediacentre.heathrow.com/pressrelease/details/81/Corporate-operational-24/4142|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102710/http://mediacentre.heathrow.com/pressrelease/details/81/Corporate-operational-24/4142|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref>. Aviakompaniyalar joriy foydalanayotgan terminallaridan olti oy davomida koʻchirilgan boʻlib, dastlabki olti hafta davomida reyslarning faqat 10% 2-terminaldan amalga oshirilgan ([[United Airlines]]ning transatlantik reyslari), bu 5-terminal ochilishidagi muammolar takrorlanmasligi uchun amalga oshirilgan. 2014-yil 4-iyun kuni United aviakompaniyasi 1- va 4-terminaldan 2-terminalga koʻchgan birinchi aviakompaniya boʻldi, undan keyin All Nippon Airways, [[Air Canada]] va [[Air China]] 3-terminaldan koʻchdi. Air New Zealand, [[Asiana Airlines]], Croatia Airlines, [[LOT Polish Airlines]], South African Airways va TAP Air Portugal 2014-yil 22-oktyabrda koʻchib oʻtdi<ref>{{cite news|title= Heathrow's Terminal 2 to be opened in stages|work= BBC News|date= 3 June 2014|url= https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-27681065|access-date= 4 June 2014|archive-url= https://web.archive.org/web/20140604000733/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-27681065|archive-date= 4 June 2014|url-status= live}}</ref>. 2-terminaldan foydalanadigan reyslar asosan [[Shimoliy Yevropa|Shimoliy]] yoki [[Gʻarbiy Yevropa]]dan uchib keladi. Bu terminal, asosan, Star Alliance aʼzolari tomonidan foydalaniladi (Star Alliancening „Bir tom ostida harakat qilish“ siyosati asosida aviakompaniyalarni bir joyga toʻplash). Shuningdek, bu terminaldan bir nechta mustaqil aviakompaniyalar ham foydalanadi. 2-terminal – [[Buyuk Britaniya]] ichki va [[Irlandiya]]ga boʻladigan reyslarni amalga oshiruvchi ikkita terminaldan biridir. Garchi Scandinavian Airlines 2024-yil 1-sentyabrdan SkyTeam aʼzosi boʻlgan boʻlsa-da, hanuzgacha 2-terminaldan foydalanadi. Dastlabki 2-terminal Europa Building nomi ostida 1955-yilda ochilgan va aeroportning eng qadimgi terminali hisoblangan. Maydoni {{convert|49654|m2|sqft|abbr=on}} boʻlib, dastlab yiliga 1,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan. Soʻnggi yillarda esa 8 milliongacha yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Bu terminal orqali umuman 316 million yoʻlovchi oʻtgan. Binoning oʻzi va Queens Building 2010-yilda buzib tashlangan<ref>{{cite news|title=Demolition work begins at Heathrow's Terminal 2|work=BBC News|date=29 April 2010|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/8650872.stm|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426134155/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/england/london/8650872.stm|archive-date=26 April 2014|url-status=live}}</ref>. === 3-terminal === [[File:Heathrow Airport 010.jpg|thumb|3-terminalning qush parvozi balandligidan koʻrinishi]] 3-terminal dastlab Okean terminali nomi bilan 1961-yil 13-noyabrda ochilgan boʻlib, xorijiy aviakompaniyalarning AQSh va Osiyoga uzoq masofali reyslarini qabul qilish uchun moʻljallangan<ref name="BAA History">{{cite news|url=https://www.heathrowairport.com/about-us/company-news-and-information/company-information/our-history|title=Our history|publisher=Heathrow Airport Holdings|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150713211238/http://www.heathrowairport.com/about-us/company-news-and-information/company-information/our-history|archive-date=13 July 2015|url-status=dead}}</ref>. Oʻsha davrda aeroportdan toʻgʻridan-toʻgʻri vertolyot xizmati orqali terminal binosi tomidagi bogʻdan London markaziga parvozlar amalga oshirilgan. 1968-yilda 3-terminal deb nomi oʻzgartirildi va 1970-yilda kirish binosi qoʻshildi. Qoʻshimcha qulayliklar orasida Buyuk Britaniyada birinchi harakatlanuvchi yoʻlaklar ham bor edi. 2006-yilda £105 million qiymatidagi yangi Pier 6 qurilishi yakunlandi<ref name="nqaheu">{{cite news|title=Debut A380 flight lands in London|work=BBC News|date=18 March 2008|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7301455.stm|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20080321183007/http://news.bbc.co.uk/1/hi/business/7301455.stm|archive-date=21 March 2008|url-status=live}}</ref> va u [[Airbus A380]] samolyotlarini qabul qilish uchun moʻljallangan. [[Emirates]] va [[Qantas]] 3-terminaldan Airbus A380 bilan muntazam parvozlarni amalga oshiradi. 2007-yilda terminal oldidagi hudud toʻrt yoʻlakli tushirish zonasi va katta piyodalar maydoni bilan yangilanib, bino oldiga soyabon oʻrnatildi. Bu oʻzgarishlar yoʻlovchilarga xizmat sifatini oshirish, tirbandliklarni kamaytirish va xavfsizlikni kuchaytirish maqsadida amalga oshirilgan<ref name="Ref_y">{{cite press release|url=http://www.prnewswire.co.uk/news-releases/baa-heathrow-unveils-plans-to-re-develop-terminal-3-155771575.html|title=BAA Heathrow unveils plans to re-develop Terminal 3|publisher=BAA|date=15 February 2007|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170625163412/http://www.prnewswire.co.uk/news-releases/baa-heathrow-unveils-plans-to-re-develop-terminal-3-155771575.html|archive-date=25 June 2017|url-status=live}}</ref>. Ushbu loyihaga koʻra Virgin Atlantic aviakompaniyasiga maxsus roʻyxatdan oʻtish zonasi – „A zonasi“ ajratildi, unda katta haykal va atrium mavjud. 2013-yil holatiga koʻra, 3-terminal maydoni {{convert|98962|m2|abbr=on}} boʻlib, 28 ta samolyot toʻxtash joyiga ega, 2011-yilda u 104 100 ta reysda 19,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref>{{cite news |url=https://www.heathrowairport.com/about-us/company-news-and-information/company-information/facts-and-figures |title=Heathrow facts and figures |publisher=Heathrow Airport Limited |access-date=23 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150705154826/http://www.heathrowairport.com/about-us/company-news-and-information/company-information/facts-and-figures |archive-date=5 July 2015 |url-status=dead }}</ref>. 3-terminaldan amalga oshiriladigan reyslarning aksariyati Shimoliy Amerika, Osiyo va Yevropadan tashqari boʻlgan boshqa chet davlatlarga boʻladi. 3-terminal – Oneworld aʼzolarining ([[Malaysia Airlines]], [[Qatar Airways]] va Royal Air Maroc bundan mustasno, ular 4-terminaldan foydalanadi), SkyTeam aʼzolari Aeroméxico, [[China Airlines]], Delta Air Lines, [[Middle East Airlines]], Virgin Atlantic, shuningdek uzoq masofaga parvoz qiluvchi bir nechta mustaqil aviakompaniyalar bazasi hisoblanadi. British Airways, shuningdek, Iberia va Vueling ham ushbu terminaldan bir qancha reyslarni amalga oshiradi. === 4-terminal === [[File:Heathrow LON 04 07 77.JPG|thumb|4-terminalning qush parvozi balandligidan koʻrinishi]] 1986-yilda ochilgan 4-terminal 22 ta darvozaga ega<ref>{{cite web |title=Terminal 4 Map London Heathrow Airport LHR |url=https://www.ifly.com/airports/london-heathrow-airport/terminal-map/Terminal-4-map |website=ifly.com |publisher=Red Cirrus, LLC |access-date=6 February 2025}}</ref>. U janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagining janubiy tomonida, yuk terminali yonida joylashgan boʻlib, 2- va 3-terminal bilan Hitrou yuk tunneli orqali bogʻlangan. Terminalning umumiy maydoni {{convert|105481|m2|abbr=on}} boʻlib, hozirda SkyTeam alyansiga mansub aviakompaniyalarga xizmat koʻrsatadi. SkyTeamga aʼzo Scandinavian Airlines 2-terminaldan, [[China Airlines]], Aeroméxico, Delta Air Lines, [[Middle East Airlines]] va Virgin Atlantic esa 3-terminaldan foydalanadi. Shuningdek, Oneworld alyasiga aʼzo [[Malaysia Airlines]], [[Qatar Airways]] va Royal Air Maroc aviakompaniyalari uchun ham bu terminal asosiy baza hisoblanadi. [[Etihad Airways]], Gulf Air va Royal Brunei Airlines kabi baʼzi mustaqil aviakompaniyalar ham bu yerda faoliyat yuritadi. 4-terminal 45 ta aviakompaniyani qabul qila oladigan tarzda yangilanishi uchun £200 millionlik modernizatsiyadan oʻtkazilgan boʻlib, old maydoni transport tirbandligini kamaytirish va xavfsizlikni yaxshilash uchun yangilangan. 4-terminaldan foydalanadigan reyslarning aksariyati [[Sharqiy Yevropa]], Markaziy Osiyo, [[Shimoliy Afrika]] va Yaqin Sharqqa boʻlib, baʼzi Yevropa yoʻnalishlari ham mavjud. Kengaytirilgan roʻyxatdan oʻtish maydoni, yangilangan perronlar va joʻnab ketish zallari, shuningdek yangi yuk tizimi oʻrnatilgan. Airbus A380 samolyotlari uchun moʻljallangan toʻrtta yangi toʻxtash joyi qurilgan – Qatar Airways ushbu turdagi samolyotlar bilan muntazam reyslarni amalga oshiradi. === 5-terminal === [[File:Heathrow Airport 014.jpg|thumb|5-terminalning qush parvozi balandligidan koʻrinishi]] [[File:Heathrow Terminal 5C Iwelumo-1.jpg|thumb|5C terminaldagi British Airways samolyotlari]] [[File:TerminalFiveAirportHeathrowAugust2012.JPG|thumb|5-terminaldagi markaziy kutish zonasi]] 5-terminal Hitrouning gʻarbiy qismida shimoliy va janubiy uchish-qoʻnish yoʻlaklari orasida joylashgan. Qirolicha Yelizaveta II tomonidan 2008-yil 14-martda rasman<ref name="Ref_2008b">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7294618.stm|title=Queen opens new Heathrow Terminal|date=14 March 2008|access-date=23 March 2018|work=BBC News|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201092823/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/7294618.stm|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref>, omma uchun esa 2008-yil 27-martda ochilgan. Loyihaning boshlanishidan to toʻliq ishga tushishigacha 19 yil vaqt ketgan. Umumiy 50 ta darvozasi{{Citation needed}}, xususan uchta qattiq qoplamali toʻxtash joyiga ega bu terminal eksklyuziv tarzda British Airways va uning hamkor kompaniyasi Iberia tomonidan foydalaniladi. Ushbu terminaldan oʻtgan birinchi yoʻlovchi [[Keniya]]dan kelgan emigrant boʻlib, u oʻsha kuni 04:30 da xavfsizlik tekshiruvidan oʻtgan. Unga British Airways bosh direktori Willie Walsh tomonidan Parijga BA302 reysini amalga oshirish uchun bortga chiqish talonini taqdim etgan. Ochilganidan keyingi ikki hafta davomida terminalning IT-tizimlari bilan bogʻliq muammolar, shuningdek, test sinovlari va xodimlarni oʻqitishning yetarli darajada oʻtkazilmagani tufayli operatsiyalar toʻxtatildi, bu esa 500 dan ortiq reyslarning bekor qilinishiga olib keldi<ref name="Ref_2008c">{{cite news|title=British Airways reveals what went wrong with Terminal 5|work=Computer Weekly|url=http://www.computerweekly.com/news/2240086013/British-Airways-reveals-what-went-wrong-with-Terminal-5|date=14 May 2008|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180307033642/http://www.computerweekly.com/news/2240086013/British-Airways-reveals-what-went-wrong-with-Terminal-5|archive-date=7 March 2018|url-status=live}}</ref>. 5-terminal British Airways tomonidan global markaz sifatida eksklyuziv tarzda foydalaniladi. Biroq, birlashuv tufayli, 2012-yil 25-martdan 2022-yil 12-iyulgacha Iberia aviakompaniyasining Hitroudagi faoliyati ushbu terminalga koʻchirildi va bu 5-terminalni International Airlines Group uchun bosh qarorgohga aylantirdi<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/news/2012/02/08/iberia-to-move-to-heathrow-t5/|title=Iberia to move to Heathrow T5|date=8 February 2012|work=Business Traveller|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171027232443/https://www.businesstraveller.com/news/2012/02/08/iberia-to-move-to-heathrow-t5/|archive-date=27 October 2017|url-status=live}}</ref>. 2022-yil 12-iyulda Iberianing reyslari 3-terminalga qaytarildi. 2020-yil 7-iyulda American Airlines 5-terminalga koʻchdi, bu pandemiya davrida Americanning transatlantik reyslaridan British Airways reyslariga oʻtishni osonlashtirish uchun amalga oshirildi. [[China Southern Airlines]] ham pandemiya sababli 5-terminaldan foydalandi, biroq 2022-yil noyabr oyida 4-terminalga koʻchirildi. £4,3 milliardga qurilgan ushbu terminal toʻrt qavatli asosiy terminal binosi (A yoʻlak) va asosiy terminal bilan yerosti yoʻlovchi tashuvchi tranzit tizimi orqali bogʻlangan ikkita yoʻldosh binosidan iborat. A yoʻlak British Airwaysning Buyuk Britaniya va Yevropa boʻylab parvoz qiluvchi tor fuzelyajli samolyotlari uchun moʻljallangan, birinchi yoʻldosh bino (B yoʻlak) esa BA va Iberianing Airbus A380dan tashqari keng fuzelyajli samolyotlari uchun ajratilgan toʻxtash joylarini oʻz ichiga oladi, ikkinchi yoʻldosh bino (C yoʻlak) esa A380 uchun ajratilgan 7 ta samolyot toʻxtash joyiga ega. U 2011-yil 1-iyunda toʻliq faoliyat yuritishni boshlagan. 5-terminal Skytrax tomonidan 2014-yilda „Dunyodagi eng yaxshi aeroport terminali“ deb topilgan<ref>{{cite web|last1=Andy|first1=Ivy|title=Londen Heathrow|access-date=23 March 2018|url=http://vliegveldlonden.nl/londen-heathrow/|website=Vliegveld Londen|language=nl|date=1 January 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20171201045031/http://vliegveldlonden.nl/londen-heathrow/|archive-date=1 December 2017|url-status=live}}</ref>. Asosiy terminal binosi (A yoʻlak) {{Convert|300000|m2|sqft}} maydonga ega, B yoʻlak esa {{Convert|60000|m2|sqft}} ni egallaydi<ref name="Ref_2011b">{{cite web|title=Heathrow Terminal 5|url=http://www.richardrogers.co.uk/Asp/uploadedFiles/Image/1065_t5/RSHP_A_JS_1065_L_E_GB.pdf|archive-url=https://web.archive.org/web/20110719200525/http://www.richardrogers.co.uk/Asp/uploadedFiles/Image/1065_t5/RSHP_A_JS_1065_L_E_GB.pdf|archive-date=19 July 2011|url-status=dead}}</ref>. Terminalda 60 ta samolyot toʻxtash joyi va yiliga 30 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvati mavjud boʻlib, 100 dan ortiq doʻkon va restoranlar mavjud<ref>{{cite news|title=Heathrow Terminal 5: The Vital Statistics|publisher=Sky News|url=http://news.sky.com/skynews/Home/Sky-News-Archive/Article/200806413649522|archive-url=https://archive.today/20120712100254/http://news.sky.com/skynews/Home/Sky-News-Archive/Article/200806413649522|archive-date=12 July 2012|date=15 March 2008|access-date=7 May 2011|url-status=dead}}</ref>. Shuningdek, bu yerda British Airwaysning flagman kutish zali, shu jumladan Concorde Room va yana toʻrtta British Airways brendidagi zal joylashgan<ref>{{cite web|url=https://thriftypoints.com/british-airways-first-class-review/|title=British Airways First Class Flight Review – Fly BA First Class for free!|access-date=27 March 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190328005054/https://thriftypoints.com/british-airways-first-class-review/|archive-date=28 March 2019|url-status=live}}</ref>. Ulardan biri – British Airways Arrivals Lounge – terminal ichki hududida joylashgan. Shuningdek, C yoʻlak bilan bir xil hajmga ega boʻlgan yana bir bino – D yoʻlak – mavjud hududning sharqiy tomonida qurilishi mumkin va u qoʻshimcha 16 ta samolyot toʻxtash joyi bilan taʼminlaydi. British Airways va Iberia oʻrtasidagi birlashuvdan soʻng, bu ustuvor masalaga aylanishi mumkin, chunki birlashgan kompaniya Hitrouda yagona tom ostida joylashishga ehtiyoj sezadi, bu esa kutilgan xarajatlarni tejashni taʼminlaydi. D yoʻlak uchun taklif Hitrouning 2009-yilgi Kapital sarmoya rejasida koʻrsatilgan. Aeroport atrofidagi transport tarmogʻi yoʻlovchilar sonining ortishi bilan moslashtirildi. Heathrow Express va Metropoliten temiryoʻlining Piccadilly liniyasi yangi umumiy Hitrou 5-terminal stansiyasiga yangi tarmoqlar orqali xizmat koʻrsatadi. Terminal M25 avtomagistralining (14 va 15-chi chiqishlar oraligʻida) ajratilgan kirish yoʻli orqali bogʻlangan. Terminalda 3 800 ta oʻrinli koʻp qavatli avtoturargoh mavjud. Uzoqroq joylashgan, biznes yoʻlovchilar uchun moʻljallangan uzoq muddatli avtoturargoh terminal bilan Heathrow Pod deb nomlangan shaxsiy tezkor tranzit tizimi orqali bogʻlangan boʻlib, 2011-yil bahorida ishga tushirilgan<ref>{{cite web |title=Heathrow Pod Self Guided Tour Instructions |url=http://www.ultraglobalprt.com/wp-content/uploads/2011/10/Ultra_SelfTour2.pdf |website=ultraglobalprt.com |publisher=Ultra Global PRT |access-date=30 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140326034128/http://www.ultraglobalprt.com/wp-content/uploads/2011/10/Ultra_SelfTour2.pdf |archive-date=26 March 2014|url-status=live}}</ref>. Transit deb nomlanuvchi avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashuvchi tizim asosiy terminal binosi va yoʻldosh binolar orasida samolyot hududidagi yoʻlovchilarni tashiydi<ref name="bombardier-heathrow">{{cite web |title=INNOVIA APM Automated People Mover System – London Heathrow, UK – the United Kingdom – Bombardier |url=https://www.bombardier.com/en/transportation/projects/project.innovia-london-uk.html |website=Bombardier |access-date=29 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140331113703/https://www.bombardier.com/en/transportation/projects/project.innovia-london-uk.html |archive-date=31 March 2014 |date=31 March 2014|url-status=dead}}</ref>. === Terminallar taqsimoti === 2025-yil holatiga koʻra, Hitrouning toʻrtta yoʻlovchi terminali quyidagicha taqsimlangan<ref>[https://www.heathrow.com/at-the-airport/terminal-guides/which-terminal heathrow.com – Which terminal] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20241224143225/https://www.heathrow.com/at-the-airport/terminal-guides/which-terminal |date=24 December 2024 }} retrieved 6 January 2025</ref>: {| class="wikitable" |- !Terminal nomi !Aviakompaniyalar va alyanslar |- |'''2-terminal''' |Star Alliance aʼzolari va bir nechta mustaqil (alyansga kirmagan) aviakompaniyalar<!--DO NOT STATE ALL AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |'''3-terminal''' |Oneworld ([[Iberia]], [[Malaysia Airlines]], Royal Air Maroc va [[Qatar Airways]] aviakompaniyalaridan tashqari), [[British Airways]] (ayrim yoʻnalishlar), Virgin Atlantic va bir nechta mustaqil aviakompaniyalar<!--DO NOT STATE ANY MORE AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |'''4-terminal''' |SkyTeam (Aeromėxico, China Airlines, Delta Air Lines, [[Middle East Airlines]], Scandinavian Airlines va Virgin Atlantic aviakompaniyalaridan tashqari) hamda bir nechta mustaqil aviakompaniyalar<!--DO NOT STATE ANY MORE AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |'''5-terminal''' |[[British Airways]] (aksar yoʻnalishlar) va [[Iberia]] |} 2008-yil mart oyida 5-terminal ochilgandan soʻng, terminal almashinuvi boʻyicha murakkab dastur amalga oshirildi. Bu orqali iloji boricha aviakompaniyalar alyanslarga qarab bir xil terminalda toʻplanishi maqsad qilingan<ref name="Ref_ad">{{Cite journal |date=2007 |title=Heathrow looks ahead |journal=Airports |publisher=Key Publishing |volume=September/October |page=30}}</ref>. 2014-yil iyun oyida yangi 2-terminalning 1-bosqichi ochilgach, Star Alliance aʼzolari<ref>{{cite web|url=http://worldairlinenews.com/2014/06/04/terminal-2-opens-as-the-star-alliance-terminal-at-london-heathrow-airport/|title=Terminal 2 opens as the Star Alliance terminal at London Heathrow Airport|work=World Airline News|date=4 June 2014|access-date=8 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150523052442/http://worldairlinenews.com/2014/06/04/terminal-2-opens-as-the-star-alliance-terminal-at-london-heathrow-airport/|archive-date=23 May 2015|url-status=live}}</ref> (yangi aʼzo Air India bundan mustasno, u 2017-yil boshida koʻchib oʻtdi<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2017/01/26/air-india-re-locates-heathrow-t2/|title=Air India re-locates at Heathrow T2 – Business Traveller – The leading magazine for frequent flyers|date=26 January 2017|publisher=Business Traveler|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165003/https://www.businesstraveller.com/business-travel/2017/01/26/air-india-re-locates-heathrow-t2/|archive-date=11 January 2018|url-status=live}}</ref>), shuningdek Aer Lingus va Germanwings bosqichma-bosqich 2-terminalga koʻchdi va bu jarayon 2014-yil 22-oktyabrda yakunlandi. 2015-yil 30-iyunga kelib esa barcha aviakompaniyalar 1-terminalni tark etdi va uning oʻrnida 2-terminalning 2-bosqichini qurish uchun joy boʻshatildi<ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-london-33309025|title=London Heathrow Airport bids farewell to Terminal 1|newspaper=BBC News|date=29 June 2015|access-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180618194402/https://www.bbc.com/news/uk-england-london-33309025|archive-date=18 June 2018|url-status=live}}</ref>. Boshqa baʼzi aviakompaniyalar ham keyinchalik kichikroq oʻzgarishlar qildi, masalan, Delta Air Lines barcha parvozlarini 3-terminalga birlashtirdi, ilgari esa 3- va 4-terminal oʻrtasida taqsimlangan<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/airlines/2016/08/22/delta-move-heathrow-services-t3/|title=Delta to move all Heathrow services to Terminal 3 – Business Traveller – The leading magazine for frequent flyers|date=22 August 2016|publisher=Business Traveler|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180111165033/https://www.businesstraveller.com/airlines/2016/08/22/delta-move-heathrow-services-t3/|archive-date=11 January 2018|url-status=live}}</ref>. [[Iberia]] esa 2023-yil 1-iyundan boshlab 5-terminalga koʻchdi<ref>{{Cite web |title=Iberia Returns to London-Heathrow Terminal 5 |url=https://grupo.iberia.com/pressrelease/details/16401 |access-date=2 September 2023 |website=Iberia |archive-date=3 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230903003629/https://grupo.iberia.com/pressrelease/details/16401 |url-status=live }}</ref>. ==== COVID-19 pandemiyasi davridagi terminaldan foydalanish ==== Hitrou aeroportida toʻrtta terminal mavjud boʻlib, jami 115 ta darvozaga ega, ulardan 66 tasi keng fyuzelyajli samolyotlar, 24 tasi esa [[Airbus A380]]ni qabul qila oladi. [[COVID-19 pandemiyasi]] sababli aeroport faoliyati keskin qisqardi. 2020-yil 6-apreldan boshlab Hitrou aeroporti yagona uchish-qoʻnish yoʻlagi rejimiga oʻtdi va vaqtincha 3- va 4-terminallar yopildi; qolgan reyslar esa 2- yoki 5-terminallarga yoʻnaltirildi<ref>{{cite web |date=2 April 2020 |title=Heathrow remains open for the UK |url=https://www.heathrow.com/latest-news/heathrow-remains-open-for-the-uk |access-date=7 May 2023 |website=Heathrow |publisher=LHR Airports Limited |archive-date=17 May 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200517110126/https://www.heathrow.com/latest-news/heathrow-remains-open-for-the-uk |url-status=live }}</ref>. 2020-yil avgustda ikki yoʻlakli faoliyat tiklandi, ammo 2020-yil 9-noyabrda yana bir yoʻlak rejimiga qaytildi. 2020-yil 11-dekabrda aeroport 4-terminal 2021-yil oxirigacha yopiq boʻlishini eʼlon qildi<ref>{{cite web|date=15 July 2020|title=Heathrow Airport Won't Open All Terminals Until 2021|url=https://www.wltz.com/2020/07/15/heathrow-airport-wont-open-all-terminals-until-2021/|access-date=14 November 2020|website=WLTZ|archive-date=15 August 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200815053628/https://www.wltz.com/2020/07/15/heathrow-airport-wont-open-all-terminals-until-2021/|url-status=dead}}</ref>. 2021-yil davomida 4-terminal faqatgina „qizil roʻyxatdagi“ mamlakatlardan kelgan yoʻlovchilar uchun – majburiy karantinli mehmonxonalar orqali – cheklangan holda ishlatildi<ref>{{cite web | url=https://news.sky.com/story/heathrow-airport-reopens-terminal-4-to-process-arrivals-from-covid-red-list-countries-12483831 | title=Heathrow Airport reopens Terminal 4 to process arrivals from COVID red list countries | access-date=14 March 2024 | archive-date=14 March 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240314092459/https://news.sky.com/story/heathrow-airport-reopens-terminal-4-to-process-arrivals-from-covid-red-list-countries-12483831 | url-status=live }}</ref>. 3-terminal 2021-yil 15-iyulda Virgin Atlantic va Delta uchun qayta ochildi, 4-terminal esa 2022-yil 14-iyunda toʻliq faoliyatga tiklandi<ref>{{Cite news|date=5 July 2021|title=Britain's Heathrow Airport reopens Terminal 3 ahead of travel pick-up|work=Reuters|location=London|url=https://www.reuters.com/world/uk/britains-heathrow-airport-reopens-terminal-3-ahead-travel-pick-up-2021-07-05/|access-date=9 August 2021|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920163419/https://www.reuters.com/world/uk/britains-heathrow-airport-reopens-terminal-3-ahead-travel-pick-up-2021-07-05/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|date=14 June 2022|title=London Heathrow: Airport reopens Terminal 4 after Covid closure|website=BBC News|location=London|publisher=BBC English Regions|url=https://www.bbc.com/news/uk-england-london-61794676|access-date=19 July 2022|archive-date=20 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220920170615/https://www.bbc.com/news/uk-england-london-61794676|url-status=live}}</ref>. === Faoliyati toʻxtatilgan 1-terminal === 1-terminal 1968-yilda ochilgan va 1969-yil aprelida qirolicha [[Yelizaveta II]] tomonidan tantanali ravishda ishga tushirilgan<ref>{{cite press release|url=http://mediacentre.heathrow.com/pressrelease/details/81/Corporate-operational-24/4711|title=Heathrow – Heathrow bids farewell to Terminal 1|publisher=Heathrow|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180310195758/http://mediacentre.heathrow.com/pressrelease/details/81/Corporate-operational-24/4711|archive-date=10 March 2018|url-status=live}}</ref><ref name="Ref_w">''Above Us The Skies: The Story of BAA'' – 1991 (Michael Donne – BAA plc), p. 40</ref>. 5-terminal ochilishidan oldin 1-terminal [[British Airways]]ning mahalliy va Yevropa yoʻnalishlari, shuningdek, baʼzi uzoq masofali reyslari uchun asosiy bazasi boʻlgan. 2012-yilda British Airways egasi International Airlines Group tomonidan British Midland International (BMI) aviakompaniyasi sotib olingach, British Airways BMIning qisqa va oʻrta masofali yoʻnalishlarini ushbu terminaldan boshqara boshladi<ref>{{cite news|last=Walton|first=John|title=British Airways takes over, rebrands BMI lounge at Heathrow T1|url=https://www.ausbt.com.au/british-airways-takes-over-rebrands-bmi-lounge-at-heathrow-t1|access-date=23 March 2018|work=Australian Business Traveller|date=31 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20170711064349/https://www.ausbt.com.au/british-airways-takes-over-rebrands-bmi-lounge-at-heathrow-t1|archive-date=11 July 2017|url-status=live}}</ref>. 1-terminal, shuningdek, Star Alliance aʼzolarining asosiy bazasi boʻlib xizmat qilgan, ammo baʼzilari 3-terminaldan ham faoliyat koʻrsatgan. 5-terminal ochilishidan oldin barcha mahalliy va Umumiy sayohat hududi reyslari uchun 1-terminaldan foydalanish talab qilingan va ushbu reyslar uchun alohida uchish pierlar boʻlgan. 1-terminal 2015-yil iyun oyi oxirida yopildi va hozirda uning maydoni 2014-yil iyunda ochilgan 2-terminalni kengaytirish uchun foydalanilmoqda<ref>{{cite news|title=Heathrow Terminal One deserted ahead of closure next month|url=http://www.itv.com/news/london/2015-05-28/heathrow-terminal-one-deserted-ahead-of-closure-next-month/|access-date=23 March 2018|work=ITV News|date=28 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20180315202357/http://www.itv.com/news/london/2015-05-28/heathrow-terminal-one-deserted-ahead-of-closure-next-month/|archive-date=15 March 2018|url-status=live}}</ref>. 1-terminal tomonidan foydalanilgan yangi yoʻlaklarning bir qismi 2-terminal loyihasi doirasida qurilgan va saqlanib qolingan<ref>{{cite news|last1=Calder|first1=Simon|title=Heathrow and Gatwick: Terminal confusion at London's airports|url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/heathrow-and-gatwick-terminal-confusion-at-londons-airports-9997793.html|access-date=23 March 2018|work=The Independent|date=23 January 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20171107154727/http://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/heathrow-and-gatwick-terminal-confusion-at-londons-airports-9997793.html|archive-date=7 November 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|last=Paylor|first=Anne|title=London Heathrow turns out the lights in Terminal 1|url=http://atwonline.com/airports-routes/london-heathrow-turns-out-lights-terminal-1|publisher=[[Air Transport World]]|date=29 June 2015|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150630124041/http://atwonline.com/airports-routes/london-heathrow-turns-out-lights-terminal-1|archive-date=30 June 2015|url-status=live}}</ref>. British Airways bilan birga terminaldagi soʻnggi operatorlar El Al, Icelandair (2015-yil 25-martda 2-terminalga koʻchirilgan) va LATAM Brasil (2015-yil 27-mayda 3-terminalga oʻtkazilgan) edi. British Airways 1-terminaldagi soʻnggi operator boʻldi. Ushbu aviakompaniyaning ikkita reysi bilan – biri [[Hannover]]ga uchib ketgan, ikkinchisi esa [[Boku]]dan kelgan – 2015-yil 29-iyun kuni terminal yopildi. British Airwaysning faoliyati 3- va 5-terminallarga koʻchirildi<ref name="Heathrow shuts doors on Terminal 1 flights">{{cite news|title=Heathrow shuts doors on Terminal 1 flights|first=James|last=Mellon|location=London|work=[[Flightglobal]]|date=30 June 2015|access-date=23 March 2018|url=http://www.flightglobal.com/news/articles/heathrow-shuts-doors-on-terminal-1-flights-414153/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715015351/http://www.flightglobal.com/news/articles/heathrow-shuts-doors-on-terminal-1-flights-414153/|archive-date=15 July 2015|url-status=live}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> Quyidagi aviakompaniyalar London Hitrou aeroportidan muntazam yoʻlovchi reyslarini amalga oshiradi<ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/flight-timetable|title=Flight timetable|publisher=Heathrow Airport Limited|location=London|access-date=21 May 2022|archive-date=16 December 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20211216225904/https://www.heathrow.com/flight-timetable|url-status=live}}</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite web | url=https://www.gtp.gr/TDirectoryDetails.asp?id=10417&lng=2 | title=Aegean Airlines UK- London - Greek Travel Pages | access-date=14 August 2024 | archive-date=14 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240814181523/https://www.gtp.gr/TDirectoryDetails.asp?id=10417&lng=2 | url-status=live }}</ref> <!-- --> | Aer Lingus<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/international-airlines-group-iag/aer-lingus/aer-lingus-reduces-dublin-heathrow-flights-but-gains-airbus-a321xlr-for-transatlantic-expansion/ | title=Aer Lingus reduces Dublin-Heathrow flights but gains Airbus A321XLR for transatlantic expansion | date=28 August 2024 | access-date=29 August 2024 | archive-date=29 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240829105311/https://www.aviation24.be/airlines/international-airlines-group-iag/aer-lingus/aer-lingus-reduces-dublin-heathrow-flights-but-gains-airbus-a321xlr-for-transatlantic-expansion/ | url-status=live }}</ref>, {{IRL}} | {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/international-airlines-group-iag/aer-lingus/aer-lingus-reduces-dublin-heathrow-flights-but-gains-airbus-a321xlr-for-transatlantic-expansion/ | title=Aer Lingus reduces Dublin-Heathrow flights but gains Airbus A321XLR for transatlantic expansion | date=28 August 2024 | access-date=29 August 2024 | archive-date=29 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240829105311/https://www.aviation24.be/airlines/international-airlines-group-iag/aer-lingus/aer-lingus-reduces-dublin-heathrow-flights-but-gains-airbus-a321xlr-for-transatlantic-expansion/ | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Ireland}}Kork, {{Flagicon|Ireland}}Nok<ref>{{cite web | url=https://www.tourismireland.com/news-and-press-releases/press-releases/article/tourism-ireland-welcomes-new-aer-lingus-flight-from-london-heathrow-to-ireland-west-airport-knock | title=Tourism Ireland welcomes new Aer Lingus flight from London Heathrow to Ireland West Airport Knock | access-date=14 August 2024 | archive-date=14 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240814181749/https://www.tourismireland.com/news-and-press-releases/press-releases/article/tourism-ireland-welcomes-new-aer-lingus-flight-from-london-heathrow-to-ireland-west-airport-knock | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Ireland}}Shannon<ref>{{Cite web|url=https://www.clare.fm/news/aer-lingus-anticipates-shannon-heathrow-cancellations-october/|title=Aer Lingus Anticipates Further Shannon-Heathrow Cancellations Before October|date=26 July 2022|access-date=1 November 2024|archive-date=6 July 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240706161640/https://www.clare.fm/news/aer-lingus-anticipates-shannon-heathrow-cancellations-october/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Aeroméxico | {{Flagicon|Mexico}}Mexiko <!-- --> | [[Air Algérie]] | {{Flagicon|Algeria}}Jazoir <!-- --> | [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{Cite web | url=https://www.ttgmedia.com/news/uk-to-gain-new-route-to-largest-kazakh-city-and-financial-hub-33929 | title=UK to gain new route to largest Kazakh city and financial hub | access-date=1 November 2024 | archive-date=13 October 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221013132552/https://www.ttgmedia.com/news/uk-to-gain-new-route-to-largest-kazakh-city-and-financial-hub-33929 | url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Galifaks<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230927-acnw23yhzlhr|title=Air Canada NW23 Halifax – London Service Reductions|website=AeroRoutes|access-date=28 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928160600/https://www.aeroroutes.com/eng/230927-acnw23yhzlhr|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Kalgari, {{Flagicon|Canada}}Montreal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Ottava<ref>{{cite web | url= https://aviationa2z.com/index.php/2024/08/14/air-canada-a321xlr-to-operate-london-flights/| title= Air Canada New A321XLR to Operate London Flights in 2025| date= 14 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|Canada}}Vankuver <br /> '''Mavsumiy:''' [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{Cite web|url=https://www.newswire.ca/news-releases/-ab-india-door-nahin-air-canada-significantly-expands-service-to-india-for-winter-2024-25-leveraging-its-global-network-strength-858057321.html|title="Ab India Door Nahin!" Air Canada Significantly Expands Service to India for Winter 2024-25, Leveraging its Global Network Strength|first=Air|last=Canada|website=www.newswire.ca|access-date=3 June 2024|archive-date=3 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240603145919/https://www.newswire.ca/news-releases/-ab-india-door-nahin-air-canada-significantly-expands-service-to-india-for-winter-2024-25-leveraging-its-global-network-strength-858057321.html|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230914-canov23peklhr|title=Air China Nov 2023 Beijing – London Service Reductions|website=AeroRoutes|access-date=18 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928231008/https://www.aeroroutes.com/eng/230914-canov23peklhr|url-status=live}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]] <!-- --> | [[Air France]] | {{Flagicon|France}}Nitsa<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240214-ns24318|title=Air France / TAROM A318 NS24 Operations – 11FEB24|website=Aeroroutes.com|publisher=Aeroroutes|accessdate=1 November 2024|archive-date=6 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241006093321/https://www.aeroroutes.com/eng/240214-ns24318|url-status=live}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-afns24eu|title=Air France NS24 Paris European Frequency Variations – 21JAN24|website=Aeroroutes|access-date=27 October 2024|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203051404/https://www.aeroroutes.com/eng/240122-afns24eu|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Air India | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{Cite web|url= https://www.cnbctv18.com/travel/destinations/air-india-to-start-daily-direct-flights-between-bengaluru-and-london-heathrow-from-october-27-19495672.htm|title= Air India shifts BLR-LGW to BLR-LHR in WS 2024|date= 19 October 2024|access-date= 19 October 2024|archive-date= 15 December 2024|archive-url= https://web.archive.org/web/20241215165803/https://www.cnbctv18.com/travel/destinations/air-india-to-start-daily-direct-flights-between-bengaluru-and-london-heathrow-from-october-27-19495672.htm|url-status= live}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]] <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240702-b6jucodeshare | title=JetBlue / Air Serbia Expands Codeshare Service from July 2024 | access-date=3 September 2024 | archive-date=3 September 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240903132419/https://www.aeroroutes.com/eng/240702-b6jucodeshare | url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[All Nippon Airways]] | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230915-nhnw23eu|title=ANA NW23 European Operations – 15SEP23|website=AeroRoutes|access-date=18 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928174448/https://www.aeroroutes.com/eng/230915-nhnw23eu|url-status=live}}</ref> <!-- --> | American Airlines | {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth<ref name="aeroroutes_241104-aans25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Filadelfiya, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles<ref name="aeroroutes_241104-aans25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref name="aeroroutes_241104-aans25inc"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name="aeroroutes_241104-aans25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Raleigh/Durham, {{Flagicon|USA}}Sharlott<ref name="aeroroutes_241104-aans25inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241104-aans25inc|title=American Airlines NS25 Intercontinental Network Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=4 November 2024|accessdate=4 November 2024|language=en-CA|archive-date=12 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112202037/https://www.aeroroutes.com/eng/241104-aans25inc|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare<ref name="aeroroutes_241104-aans25inc"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|USA}}Finiks–Sky Harbor<ref>{{cite web |title=AMERICAN CANCELS PHOENIX – LONDON HEATHROW SERVICE IN NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240716-aanw24phxlhr |website=Aeroroutes |access-date=16 July 2024}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240618-caoscodeshare | title=Air China Expands Austrian Codeshare from late-June 2024 | access-date=24 June 2024 | archive-date=24 June 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240624144231/https://www.aeroroutes.com/eng/240618-caoscodeshare | url-status=live }}</ref> <!-- --> | Avianca, {{COL}} | Bogota ({{Flagicon|Colombia}}) <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240101-j2ns24lgw|title=Azerbaijan Airlines Adds London Gatwick Service in NS24|website=Aeroroutes.com|date=1 January 2024|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Beijing Capital Airlines | {{Flagicon|China}}Sindao <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], {{Flagicon|Bangladesh}}Silhet <!-- --> | [[British Airways]] | {{Flagicon|Scotland}}Aberdin<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241031-banw24lhreu|title=British Airways NW24 Heathrow – Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=7 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207035222/https://www.aeroroutes.com/eng/241031-banw24lhreu|url-status=live}}</ref>, Abuja ({{Flagicon|Nigeria}})<ref name="aeroroutes_220509-bajun22lhrlh">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220509-bajun22lhrlh|title=British Airways June - Oct 2022 London Heathrow Long-Haul Adjustment|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215164350/https://www.aeroroutes.com/eng/220509-bajun22lhrlh|url-status=live}}</ref>, [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Ghana}}Akkra<ref name="aeroroutes_220509-bajun22lhrlh"/>, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241108-bans25me|title=British Airways NS25 Middle East Service Changes – 07NOV24|website=Aeroroutes.com|date=8 November 2024|accessdate=28 November 2024|language=en-CA|archive-date=3 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241203001900/https://www.aeroroutes.com/eng/241108-bans25me|url-status=live}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|USA}}Atlanta<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231129-bans24inc|title=British Airways NS24 Intercontinental Network Changes – 29NOV23|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215172953/https://www.aeroroutes.com/eng/231129-bans24inc|url-status=live}}</ref>, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite web|url=https://www.aerotime.aero/articles/british-airways-scraps-bahrain-suspension|title=British Airways scraps plan to drop flights to Bahrain in apparent U-turn|publisher=Aero Time|date=21 November 2024|accessdate=22 November 2024|archive-date=21 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241121215612/https://www.aerotime.aero/articles/british-airways-scraps-bahrain-suspension|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Baltimor<ref name="auto2">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230918-bans24inc|title=British Airways NS24 Intercontinental Network Changes – 18SEP23|website=AeroRoutes|access-date=18 September 2023|archive-date=19 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230919131108/https://www.aeroroutes.com/eng/230918-bans24inc|url-status=live}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="aeroroutes_240402-bans24inc">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240402-bans24inc|title=British Airways NS24 Intercontinental Network Changes – 31MAR24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=25 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241225023953/https://www.aeroroutes.com/eng/240402-bans24inc|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Barbados}}Barbados<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast–City<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Bermuda}}Bermuda<ref name="aeroroutes_220509-bajun22lhrlh"/>, {{Flagicon|Denmark}}Billund<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241028-banw24inc|title=British Airways NW24 Intercontinental Network Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref name="lh pre"/>, {{Flagicon|USA}}Denver<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230921-bans24doh|title=British Airways NS24 Doha Service Changes|website=AeroRoutes|access-date=21 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928061309/https://www.aeroroutes.com/eng/230921-bans24doh|url-status=live}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Filadelfiya<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|USA}}Finiks–Sky Harbor<ref name="aeroroutes_231028-banw23inc"/>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/> {{Flagicon|Germany}}Gannover<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Gibraltar}}Gibraltar<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Scotland}}Glazgo<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Cayman Islands}}Grand Kayman<ref name="aeroroutes_220728-banw22inc">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220728-banw22inc|title=British Airways NW22 Intercontinental Network Adjustment - 28JUL22|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215175659/https://www.aeroroutes.com/eng/220728-banw22inc|url-status=live}}</ref>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|Scotland}}Inverness<ref name="aeroroutes_240527-banw24lhreu">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-banw24lhreu|title=British Airways NW24 London Heathrow – Europe Frequency Changes – 26MAY24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=27 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241227033930/https://www.aeroroutes.com/eng/240527-banw24lhreu|url-status=live}}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{Cite web|url=https://arab.news/nupgp|title=British Airways to resume Jeddah operations, enhancing UK-Saudi connectivity|date=15 May 2024|website=Arab News}}</ref>, {{Flagicon|Jersey}}Jersey<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Keyptaun<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite news|url=https://m.economictimes.com/news/international/business/british-airways-to-cancel-hundreds-of-winter-flights-on-rolls-royce-parts-delays-ft-says/articleshow/114157316.cms|title= British Airways delays Kuala Lumpur resumption to April 2025|newspaper= The Economic Times|date= 11 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="summ1">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231030-uknw23 | title=UK NW23 Network Additions/Removals Summary – 29OCT23 | access-date=3 September 2024 | archive-date=3 September 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240903231643/https://www.aeroroutes.com/eng/231030-uknw23 | url-status=live }}</ref>, Lagos ({{Flagicon|Nigeria}})<ref name="aeroroutes_231028-banw23inc">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231028-banw23inc|title=British Airways NW23 Intercontinental Network Changes – 27OCT23|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215175537/https://www.aeroroutes.com/eng/231028-banw23inc|url-status=live}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Las Vegas<ref name="add1">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240722-banw24us | title=British Airways NW24 Additional US Service Changes – 20JUL24 | access-date=17 August 2024 | archive-date=17 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240817211833/https://www.aeroroutes.com/eng/240722-banw24us | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles<ref name="add1"/>, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref name="aeroroutes_240527-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|France}}Lion<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref name="britishairways.com">{{Cite web|url=https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_gb|title=British Airways - Timetables|website=www.britishairways.com|access-date=3 March 2020|archive-date=30 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170330083400/https://www.britishairways.com/travel/schedules/public/en_gb|url-status=live}}</ref>, [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2018/05/22/british-airways-launches-marrakech-route-from-heathrow/|title=British Airways launches Marrakech route from Heathrow|date=22 May 2018|last=Otley|first=Tom|website=Business Traveller|access-date=22 May 2018|archive-date=24 July 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220724010615/https://www.businesstraveller.com/business-travel/2018/05/22/british-airways-launches-marrakech-route-from-heathrow/|url-status=live}}</ref>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko<ref name="aeroroutes_220509-bajun22lhrlh"/>, {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Canada}}Montreal–Trudeau<ref name="laun"/>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref name="aeroroutes_231028-banw23inc"/>, {{Flagicon|USA}}Nashvill<ref name="aeroroutes_240402-bans24inc"/>, {{Flagicon|Bahamas}}Nassau<ref name="aeroroutes_220728-banw22inc"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-bans24eu|title=British Airways NS24 Gatwick / Heathrow European Frequency Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=12 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112223326/https://www.aeroroutes.com/eng/240122-bans24eu|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref name="aeroroutes_240402-bans24inc"/>, {{Flagicon|USA}}Nyukasl<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name="add1"/>, {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Ostin<ref name="lh pre">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240826-bans25lhr | title=British Airways NS25 Heathrow Long-Haul Preliminary Changes – 25AUG24 | access-date=26 August 2024 | archive-date=26 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240826140730/https://www.aeroroutes.com/eng/240826-bans25lhr | url-status=live }}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Pitsburg<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240913-bans25lhr|title=British Airways NS25 London Heathrow Long-Haul Changes – 12SEP24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Piza<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Portland (OR)<ref name="add1"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Turks and Caicos Islands}}Providenciales<ref name="aeroroutes_220728-banw22inc"/>, {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="summ1"/>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Brazil}}Rio de Janeyro–Galeão<ref name="lh pre"/>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|url=https://www.britishairways.com/en-gb/destinations/cairo/flights-to-cairo|publisher=britishairways.com|access-date=1 November 2020|title=Cairo|archive-date=29 November 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20201129074653/https://www.britishairways.com/en-gb/destinations/cairo/flights-to-cairo|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|USA}}San Diego<ref name="auto2"/>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko<ref name="aeroroutes_231028-banw23inc"/>, {{Flagicon|Chile}}Santyago de Chile<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221110-bans23lhr|title=British Airways NS23 London Heathrow Intercontinental Network Adjustment – 09NOV22|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=30 November 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221130060342/https://www.aeroroutes.com/eng/221110-bans23lhr|url-status=live}}</ref>, [[Sidney aeroporti|Sidney]]<ref name="aeroroutes_231028-banw23inc"/>, {{Flagicon|USA}}Sietl/Takuma<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref name="auto2"/>, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Sinsinnati]]<ref name="aeroroutes_240402-bans24inc"/>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="aeroroutes_240527-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref>{{cite web | url=https://mediacentre.britishairways.com/news/17092024/british-airways-launches-the-uks-only-direct-flight-to-georgian-capital-tbilisi | title=British Airways announces direct flights to Georgian capital, Tbilisi – 19 September 2024 }}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240920-bans25tbs|title=British Airways Resumes Tbilisi Service in late-March 2025|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024}}</ref>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name='BA_res_TLV_24'>{{cite news |last1=Calder |first1=Simon |title=British Airways returns to Tel Aviv – with a downgraded service |url=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/british-airways-heathrow-tel-aviv-b2492771.html |access-date=8 February 2024 |work=The Independent |date=8 February 2024 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|France}}Tuluza<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name="lh pre"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|USA}}Yangi Orlean<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg<ref name="auto2"/>, Zagreb ({{Flagicon|Croatia}})<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|India}}Chennay<ref name="laun">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240620-bajun24788 | title=British Airways Launches 787-8 Club Suite Service in late-June 2024 }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare<ref name="aeroroutes_241028-banw24inc"/> <br />'''Mavsumiy:''' [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news|last=Darkunde|first=Mahesh|title=British Airways to Resume New Flights to Abu Dhabi After 4 Years Hiatus|url=https://aviationa2z.com/index.php/2023/10/19/british-airways-resume-flights-to-abu-dhabi/|work=Aviation A2Z|date=19 October 2023|access-date=19 October 2023|language=en|archive-date=19 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231019205656/https://aviationa2z.com/index.php/2023/10/19/british-airways-resume-flights-to-abu-dhabi/|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241221-bans25auh|title=British Airways Suspends Abu Dhabi Service in NS25|website=Aeroroutes|accessdate=21 December 2024|archive-date=21 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241221052822/https://www.aeroroutes.com/eng/241221-bans25auh|url-status=live}}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Brindisi<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth<ref>{{cite web|url=https://aviationa2z.com/index.php/2024/11/09/british-airways-turns-london-dallas-route-seasonal/|title=British Airways turns London-Dallas route into seasonal service|publisher=Aviation A2Z|date=November 9, 2024|accessdate=November 22, 2024|archive-date=13 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241113002551/https://aviationa2z.com/index.php/2024/11/09/british-airways-turns-london-dallas-route-seasonal/|url-status=live}}</ref>, Dubrovnik ({{Flagicon|Croatia}})<ref name="aeroroutes_230130-baeu">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230130-baeu|title=British Airways NS23 Europe Frequency Variations – 29JAN23|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=30 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230130160158/https://www.aeroroutes.com/eng/230130-baeu|url-status=live}}</ref>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|France}}Figari<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, [[Florensiya aeroporti|Florensiya]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221230-bans23flr|title=British Airways Adds London Heathrow – Florence Service From April 2023|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024|archive-date=30 December 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221230080102/https://www.aeroroutes.com/eng/221230-bans23flr|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|France}}Grenoble<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Austria}}Insbruk<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/british-airways-to-operate-heathrow-izmir-route-from-may | title=British Airways to operate Heathrow-Izmir route from May | access-date=21 December 2023 | archive-date=5 February 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240205234911/https://travelweekly.co.uk/news/air/british-airways-to-operate-heathrow-izmir-route-from-may | url-status=live }}</ref>, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Slovenia}}Lyublyana<ref>{{Cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2024/06/british-airways-to-suspend-ljubljana.html|title=British Airways to suspend Ljubljana service over winter|date=26 June 2024|access-date=26 June 2024|archive-date=26 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240626122610/https://www.exyuaviation.com/2024/06/british-airways-to-suspend-ljubljana.html|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Mikonos<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, {{Flagicon|Germany}}Nuremberg<ref>[https://www.routesonline.com/airports/6864/albrecht-durer-airport-nurnberg/news/299663197/nurembergs-christmas-market-now-served-by-a-seasonal-british-airways-service-from-london-heathrow/ routesonline.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240623095208/https://www.routesonline.com/airports/6864/albrecht-durer-airport-nurnberg/news/299663197/nurembergs-christmas-market-now-served-by-a-seasonal-british-airways-service-from-london-heathrow/ |date=23 June 2024 }} 17 June 2024</ref>, {{Flagicon|Italy}}Olbiya<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Cyprus}}Pafos, {{Flagicon|Italy}}Perugiya<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, {{Flagicon|Italy}}Rimini<ref>{{cite web |title=British Airways Expands Italy Network in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241128-bans25it |website=Aeroroutes |access-date=28 November 2024 |archive-date=30 November 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241130150601/https://www.aeroroutes.com/eng/241128-bans25it |url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="aeroroutes_230130-baeu"/>, {{Flagicon|Greece}}Santorini<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, Split ({{Flagicon|Croatia}})<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Norway}}Tromsø<ref>{{Cite web|url=http://travelweekly.co.uk/news/air/british-airways-to-launch-inaugural-tromso-service-in-december|title=British Airways to launch inaugural Tromsø service in December|first=Jacobs Media Group|last=Ltd|website=Travel Weekly|access-date=15 June 2024|archive-date=13 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240613104431/http://travelweekly.co.uk/news/air/british-airways-to-launch-inaugural-tromso-service-in-december|url-status=live}}</ref>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Zakintos<ref name="aeroroutes_240122-bans24eu"/>, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref name="aeroroutes_241031-banw24lhreu"/> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-snnw24eu|title=Brussels Airlines NW24 Europe Frequency Changes – 26MAY24|website=Aeroroutes|access-date=27 October 2024|archive-date=12 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241112223417/https://www.aeroroutes.com/eng/240527-snnw24eu|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Bulgaria Air | {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230823-fbnw23220|title=Bulgaria Air NW23 A220 Operations – 22AUG23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|archive-date=5 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241205071459/https://www.aeroroutes.com/eng/230823-fbnw23220|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240926-munw24lhr|title=China Eastern Expands NW24 London Heathrow Service|website=Aeroroutes|access-date=30 September 2024|archive-date=23 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241123233816/https://www.aeroroutes.com/eng/240926-munw24lhr|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230915-cznov23pkxlhr|title=China Southern Nov 2023 Beijing – London Service Reductions|website=AeroRoutes|access-date=18 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928231002/https://www.aeroroutes.com/eng/230915-cznov23pkxlhr|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230926-cz4q23lon|title=China Southern 4Q23 London Network Expansion|website=AeroRoutes|access-date=28 September 2023|archive-date=28 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230928162358/https://www.aeroroutes.com/eng/230926-cz4q23lon|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Croatia Airlines | Zagreb ({{Flagicon|Croatia}})<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241029-ounw24220|title=Croatia Airlines NW24 A220 Network – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' Split ({{Flagicon|Croatia}})<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230821-ounw23|title=Croatia Airlines NW23 Network Changes – 20AUG23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA|archive-date=26 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241126202212/https://www.aeroroutes.com/eng/230821-ounw23|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Delta Air Lines]] | {{Flagicon|USA}}Atlanta, {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|USA}}Detroit, {{Flagicon|USA}}Minneapolis/St. Paul, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], {{Flagicon|USA}}Salt Lake City, {{Flagicon|USA}}Sietl/Takuma <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|USA}}Orlando<ref>{{cite web|url=https://www.travelandleisure.com/delta-expands-to-orlando-london-salt-lake-city-aruba-8667301|title=Delta Announces Exciting New Routes, Including Aruba, Orlando, London, and More|website=Travel and Leisure|date=June 21, 2024|access-date=June 21, 2024|archive-date=21 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240621194833/https://www.travelandleisure.com/delta-expands-to-orlando-london-salt-lake-city-aruba-8667301|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<br />'''Mavsumiy:''' [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]] <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240129-sklycodeshare | title=El al / SAS Begins Codeshare Partnership from Feb 2024 | access-date=3 September 2024 | archive-date=3 December 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241203105249/https://www.aeroroutes.com/eng/240129-sklycodeshare | url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241007-etnov24351|title=Ethiopian Airlines Outlines Nov 2024 A350-1000XWB Operations|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241108-eynw24|title=Etihad NW24 Service Changes – 08NOV24|website=Aeroroutes.com|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=en-CA|archive-date=4 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241204025451/https://www.aeroroutes.com/eng/241108-eynw24|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref name="aeroroutes_240916-nhewcodeshare"/>, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="aeroroutes_240916-nhewcodeshare"/>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="aeroroutes_240916-nhewcodeshare">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240916-nhewcodeshare|title=ANA / Eurowings NW24 Codeshare Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=16 September 2024|accessdate=4 January 2025|language=en-ca|archive-date=4 January 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250104132606/https://www.aeroroutes.com/eng/240916-nhewcodeshare|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref name="aeroroutes_240916-nhewcodeshare"/> <!-- --> | [[EVA Air]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240809-aynw24lhr | title=Finnair NW24 London Service Increases | access-date=16 August 2024 | archive-date=16 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240816131747/https://www.aeroroutes.com/eng/240809-aynw24lhr | url-status=live }}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|China}}Changsha <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241007-iboct24eu|title=Iberia Moves A321XLR Europe Debut to 28OCT24|website=Aeroroutes|access-date=7 October 2024|archive-date=7 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007153306/https://www.aeroroutes.com/eng/241007-iboct24eu|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Icelandair | {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231021-fins24intl|title=Icelandair NS24 International Peak Season Service Changes – 20OCT23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA|archive-date=6 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241206145124/https://www.aeroroutes.com/eng/231021-fins24intl|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Japan Airlines]] | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241102-jlns25lhr|title=JAL NS25 London Heathrow Preliminary Aircraft Changes|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|archive-date=2 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241102094920/https://www.aeroroutes.com/eng/241102-jlns25lhr|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[JetBlue]] | {{Flagicon|USA}}Boston, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241008-tpb6codeshare|title=TAP Air Portugal Expands JetBlue Trans-Atlantic Codeshare From Oct 2024|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Kenya Airways]] | [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230928-kqnw23lhr|title=Kenya Airways NW23 London Service Expansion|website=AeroRoutes|access-date=28 September 2023|archive-date=4 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231004115343/https://www.aeroroutes.com/eng/230928-kqnw23lhr|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240801-klnw2432q | title=KLM NW24 A321neo Network Expansion | access-date=16 August 2024 | archive-date=5 October 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20241005193929/https://www.aeroroutes.com/eng/240801-klnw2432q | url-status=live }}</ref> <!-- --> | KM Malta Airlines | {{Flagicon|Malta}}Malta<ref name="Malta">{{cite web|url=https://timesofmalta.com/articles/view/new-airline-replacing-air-malta-fly-march-31.1058754|title=New airline replacing Air Malta to fly on March 31, 2024|date=2 October 2023|access-date=24 October 2023|archive-date=17 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231017065245/https://timesofmalta.com/articles/view/new-airline-replacing-air-malta-fly-march-31.1058754|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | LATAM Brasil | {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos <!-- --> | Loganair, {{UK}} | {{Flagicon|Scotland}}Dandi<ref name="aeroroutes_230419-lmlhr">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230419-lmlhr|title=Loganair Moves Derry / Dundee – London Service to Heathrow From May 2023|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA|archive-date=19 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230419044805/https://www.aeroroutes.com/eng/230419-lmlhr|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Northern Ireland}}Derry<ref name="aeroroutes_240227-lmns24">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-lmns24|title=Loganair NS24 Service Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA|archive-date=15 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615175506/https://www.aeroroutes.com/eng/240227-lmns24|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Isle of Man}}Men oroli<ref name="aeroroutes_240227-lmns24"/>, {{Flagicon|Scotland}}Kirkwall{{efn|Kirkwall reysi Dandi reysining davomi hisoblanadi va bir xil reys raqami bilan belgilanadi}}<ref name="aeroroutes_230419-lmlhr"/>, {{Flagicon|Scotland}}Sumburg{{efn|Sumburg reysi Dandi reysining davomi hisoblanadi va bir xil reys raqami bilan belgilanadi}}<ref name="aeroroutes_230419-lmlhr"/> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220725-loaug22|title=LOT Polish Airlines August 2022 Network Adjustment - 24JUL22|website=Aeroroutes.com|date=25 July 2022|accessdate=29 December 2024|language=en-CA|archive-date=29 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241229183848/https://www.aeroroutes.com/eng/220725-loaug22|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-lhnw23lhr|title=Lufthansa Expands London Heathrow Seasonal Routes from Mid-Dec 2023|publisher=AeroRoutes|date=20 July 2023|accessdate=21 July 2023}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]] <!-- --> | [[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> | [[Qantas]] | {{Flagicon|Australia}}Pert<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240809-qfaug24perlhr | title=Qantas August 2024 Perth – London Routing Changes | access-date=16 August 2024 | archive-date=16 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240816132223/https://www.aeroroutes.com/eng/240809-qfaug24perlhr | url-status=live }}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Sidney aeroporti|Sidney]]{{efn|Sidney reysi Singapur reysining davomi hisoblanadi va bir xil reys raqami bilan belgilanadi}} <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Royal Air Maroc | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220413-at3q22eu|title=Royal Air Maroc 3Q22 European Frequency Changes - 11APR22|website=Aeroroutes.com|date=13 April 2022|accessdate=8 February 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Royal Brunei Airlines | {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241105-rjnw24|title=Royal Jordanian NW24 Service Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=5 November 2024|accessdate=5 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | RwandAir | {{Flagicon|Rwanda}}Kigali <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="aeroroutes_241104-svnw24int"/>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="aeroroutes_241104-svnw24int">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241104-svnw24int|title=Saudia NW24 International Service Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=4 November 2024|accessdate=4 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="aeroroutes_241030-sknw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-sknw24eu|title=SAS NW24 Europe Service Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2024|accessdate=27 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref name="aeroroutes_241030-sknw24eu"/>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="aeroroutes_241030-sknw24eu"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Sweden}}Sälen-Trysil<ref name=sas>{{Cite web|url=http://travelweekly.co.uk/news/air/sas-adds-two-winter-routes-from-london-to-northern-scandinavia|title=SAS adds two winter routes from London to northern Scandinavia|first=Jacobs Media Group|last=Ltd|website=Travel Weekly|access-date=15 June 2024|archive-date=23 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240623173501/https://travelweekly.co.uk/news/air/sas-adds-two-winter-routes-from-london-to-northern-scandinavia|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Tromsø<ref name=sas/> <!-- --> | Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240731-sqnov24lhr | title=Singapore Airlines Nov 2024 London Heathrow Service Changes }}</ref> <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-lxnw24eu|title=SWISS NW24 Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220704-lxaug22eu|title=Swiss August 2022 Intra-Europe Operation Update - 03JUL22|website=Aeroroutes|accessdate=30 October 2024|archive-date=7 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207043311/https://www.aeroroutes.com/eng/220704-lxaug22eu|url-status=live}}</ref> <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240702-b6tpcodeshare|title=JetBlue / TAP Air Portugal Expands Codeshare Service From July 2024|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=2 July 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Thai Airways International]]}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | Tianjin Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Tyantszin<ref>{{cite web|title=Tianjin Airlines 4Q24 London Service Changes|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241002-gs4q24lhr}}</ref>, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]<ref>{{cite web|title=Tianjin Airlines 4Q24 London Service Changes|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241002-gs4q24lhr|access-date=16 November 2024|archive-date=7 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241207052935/https://www.aeroroutes.com/eng/241002-gs4q24lhr|url-status=live}}</ref>, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] <!-- --> | Tunisair | {{Flagicon|Tunisia}}Tunis <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Denver, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240730-uaoct24ewrlhr | title=United Extra Newark – London Service in Oct 2024 | access-date=17 August 2024 | archive-date=17 August 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240817192542/https://www.aeroroutes.com/eng/240730-uaoct24ewrlhr | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Uzbekistan Airways Increases London Service From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-hydec23lhr |access-date=4 October 2023 |work=AeroRoutes |date=4 October 2023 |language=en-CA |archive-date=10 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231010004358/https://www.aeroroutes.com/eng/231004-hydec23lhr |url-status=live }}</ref> <!-- --> | Vietnam Airlines | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-vnns24lhr|title=Vietnam Airlines NS24 London Operations – 28DEC23|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | [[Virgin Atlantic]] | {{Flagicon|Antigua and Barbuda}}Antigua<ref name="aeroroutes_241007-skvscodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241007-skvscodeshare|title=SAS / Virgin Atlantic Begins Codeshare Service From Oct 2024|website=Aeroroutes|access-date=7 October 2024|archive-date=7 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241007152534/https://www.aeroroutes.com/eng/241007-skvscodeshare|url-status=live}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/09/02/virgin-atlantic-to-launch-flights-to-riyadh/|title=Virgin Atlantic to launch flights to Riyadh|publisher=businesstraveller|access-date=2 September 2024|archive-date=3 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240903095103/https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/09/02/virgin-atlantic-to-launch-flights-to-riyadh/|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Atlanta<ref name="aeroroutes_231216-vsns24">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231216-vsns24|title=Virgin Atlantic NS24 Service Adjustments – 16DEC23|website=Aeroroutes}}</ref>, {{Flagicon|Barbados}}Barbados<ref name="aeroroutes_241007-skvscodeshare"/>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="VS Network Expansion">{{cite press release|title=Virgin Atlantic announces new routes across three continents|url=https://corporate.virginatlantic.com/gb/en/media/press-releases/new-routes-across-three-continents.html|work=[[Virgin Atlantic]]|date=5 June 2023|access-date=6 June 2023|archive-date=6 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230606164418/https://corporate.virginatlantic.com/gb/en/media/press-releases/new-routes-across-three-continents.html|url-status=live}}</ref><ref name="ukn">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ukns24 | title=UK NS24 Network Additions – 14APR24 | access-date=3 September 2024 | archive-date=3 September 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240903214303/https://www.aeroroutes.com/eng/240415-ukns24 | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref name="aeroroutes_231028-vsnw23">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231028-vsnw23|title=Virgin Atlantic NW23 Operation Changes – 28OCT23|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=8 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241008071953/https://www.aeroroutes.com/eng/231028-vsnw23|url-status=live}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231106-vnvscodeshare|title=Vietnam Airlines Adds Virgin Atlantic Codeshare From mid-Dec 2023|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=6 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231106043512/https://www.aeroroutes.com/eng/231106-vnvscodeshare|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Grenada}}Grenada<ref name="aeroroutes_231028-vsnw23"/>, {{Flagicon|Mexico}}Kankun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241108-vsnw25cun|title=Virgin Atlantic Resumes Cancun Service From Oct 2025|website=Aeroroutes.com|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=en-CA|archive-date=8 November 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241108163124/https://www.aeroroutes.com/eng/241108-vsnw25cun|url-status=live}}</ref>, Lagos ({{Flagicon|Nigeria}})<ref name="aeroroutes_240509-vsns25">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240509-vsns25|title=Virgin Atlantic NS25 Initial Operation Changes – 05MAY24|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215170259/https://www.aeroroutes.com/eng/240509-vsns25|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Las Vegas<ref name="aeroroutes_231028-vsnw23"/>, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles<ref name="aeroroutes_231216-vsns24"/>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref name="aeroroutes_231028-vsnw23"/>, {{Flagicon|Jamaica}}Montego Bay<ref name="auto">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240104-vsnw24caribbean|title=Virgin Atlantic NW24 Jamaica / Bahamas Service Increases|website=AeroRoutes|access-date=4 January 2024|archive-date=4 January 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240104094821/https://www.aeroroutes.com/eng/240104-vsnw24caribbean|url-status=live}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="aeroroutes_240509-vsns25"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240910-ns25naeu|title=Data: NS25 North America Daytime Morning Departures to Europe|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=10 September 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240910133245/https://www.aeroroutes.com/eng/240910-ns25naeu|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Orlando<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220730-vsnw22|title=Virgin Atlantic NW22 Operation Update / A330-900neo Network as of 30JUL22|website=Aeroroutes}}</ref>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240603-vsns25sfo|title=Virgin Atlantic NS25 San Francisco Aircraft Changes|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=3 October 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241003054229/https://www.aeroroutes.com/eng/240603-vsns25sfo|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Saint Vincent and the Grenadines}}Sent-Vinsent–Argyle<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240610-kqvscodeshare|title=Kenya Airways Adds Virgin Atlantic Codeshare to St. Vincent From June 2024|website=Aeroroutes}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Sietl/Takuma<ref name="aeroroutes_231028-vsnw23"/>, {{Flagicon|USA}}Tampa<ref name="aeroroutes_231216-vsns24"/>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |title=לאחר הירי למרכז: וירג'ין אטלנטיק דוחה את חידוש טיסותיה לישראל |url=https://passportnews.co.il/article/192364 |access-date=25 September 2024 |work=פספורטניוז |date=25 September 2024 |language=he |archive-date=25 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240925125250/https://passportnews.co.il/article/192364 |url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240615-vsns25yyz|title=Virgin Atlantic resumes Toronto service from late-March 2025|first=Jim|last=Liu|website=Aeroroutes|date=June 15, 2024|access-date=June 15, 2024|archive-date=15 June 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240615074323/https://www.aeroroutes.com/eng/240615-vsns25yyz|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240429-vsns24iad|title=Virgin Atlantic Extends A350 Washington Service in NS24|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215181824/https://www.aeroroutes.com/eng/240429-vsns24iad|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo<ref name="aeroroutes_240513-muvscodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240513-muvscodeshare|title=China Eastern / Virgin Atlantic mid-May 2024 Codeshare Expansion|website=Aeroroutes|access-date=26 October 2024|archive-date=15 December 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20241215171504/https://www.aeroroutes.com/eng/240513-muvscodeshare|url-status=live}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="summ1"/>, {{Flagicon|South Africa}}Keyptaun<ref name="aeroroutes_240513-muvscodeshare"/>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref name="VirginAdds">{{cite news|last=Mayling|first=Samantha|url=https://travelweekly.co.uk/news/air/virgin-atlantic-unveils-new-services-to-maldives-and-turks-caicos|title=Virgin Atlantic unveils new services to Maldives and Turks and Caicos|work=Travel Weekly|date=17 November 2022|access-date=17 November 2022|archive-date=21 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230221190811/https://travelweekly.co.uk/news/air/virgin-atlantic-unveils-new-services-to-maldives-and-turks-caicos|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Saint Lucia}}Sent Lyusiya–Hewanorra<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240304-vsns24|title=Virgin Atlantic NS24 Operation Changes – 03MAR24|website=Aeroroutes}}</ref> | Vueling, {{ESP}} | {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="Vueling">{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/articles/516494/vueling-adds-two-routes-from-heathrow | title=Vueling adds two routes from Heathrow | access-date=14 February 2024 | archive-date=14 February 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240214120108/https://travelweekly.co.uk/articles/516494/vueling-adds-two-routes-from-heathrow | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|France}}Parij–Orli<ref name="Vueling"/> <!-- --> | WestJet, {{CAN}} | {{Flagicon|Canada}}Kalgari<ref>{{cite web|url=https://ca.travelpulse.com/news/airlines/westjet-announces-route-details-for-new-yyc-lhr-service.html|title=WestJet Announces Routes Details for New YYC-LHR route|publisher=ca.travelpulse.com|date=December 1, 2021|accessdate=December 1, 2021|archive-date=2 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221002230940/https://ca.travelpulse.com/news/airlines/westjet-announces-route-details-for-new-yyc-lhr-service.html|url-status=live}}</ref> <!-- --> }} === Yuk === <!-- DO NOT EDIT THIS SECTION WITHOUT A REFERENCE. THIS IS A FACTUAL PAGE AND THUS DOES NOT DEAL WITH THE REALM OF FICTION. ANY UNREFERENCED CHANGES MADE WILL BE REVERSED. PLEASE HAVE RESPECT FOR THE FACTUAL ACCURACY OF THIS PAGE. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Aerotranscargo<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.atc-md.aero/|website=[[Aerotranscargo]]|access-date=21 September 2023|archive-date=17 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230617081039/https://www.atc-md.aero/|url-status=live}}</ref><ref>{{cite press release|title=ER-JAI Take off from Heathrow LHR|url=https://www.atc-md.aero/er-jai-take-off-from-heathrow-lhr/|work=[[Aerotranscargo]]|date=2 January 2021|access-date=21 September 2023|archive-date=29 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230929000220/https://www.atc-md.aero/er-jai-take-off-from-heathrow-lhr/|url-status=live}}</ref>, {{MDA}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]] <!-- --> | Cathay Cargo<ref name="cxcargo">[http://www.cathaypacificcargo.com/en-us/manageyourshipment/checkflightschedule.aspx cathaypacificcargo.com – Check Flight Schedule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221217135700/http://www.cathaypacificcargo.com/en-us/manageyourshipment/checkflightschedule.aspx |date=17 December 2022 }} retrieved 1 March 2020</ref> | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | DHL Aviation<ref name="DHL">[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served dhl.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220505063723/https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served |date=5 May 2022 }} retrieved 20 January 2021</ref>, {{DEU}} | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Sinsinnati]] <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]]<ref name="kecargo">[https://cargo.koreanair.com/en/weekly-schedule cargo.koreanair.com – Weekly Schedule] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211101150512/https://cargo.koreanair.com/en/weekly-schedule |date=1 November 2021 }} retrieved 1 March 2020</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref name="lhcargo">[https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings lufthansa-cargo.com – Routes & Schedules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605030717/https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings |date=5 June 2023 }} retrieved 20 September 2022</ref><ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220920-lhcnw22lhr | title=Lufthansa Cargo Adds A321 Freighter London Service from Oct 2022 |website=AeroRoutes |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20231004115001/https://www.aeroroutes.com/eng/220920-lhcnw22lhr |archive-date= Oct 4, 2023 }}</ref> | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- --> | One Air<ref>{{cite web|url=https://www.freightwaves.com/news/uk-startup-one-air-launches-cargo-service-with-1-jumbo-jet|title=UK startup One Air launches cargo service with 1 jumbo jet|publisher=Freight Waves|date=25 July 2023|accessdate=28 July 2023|archive-date=28 July 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230728135141/https://www.freightwaves.com/news/uk-startup-one-air-launches-cargo-service-with-1-jumbo-jet|url-status=live}}</ref>, {{UK}} | {{Flagicon|China}}Jinan <!-- --> | [[Qatar Airways#Yuk|Qatar Airways Cargo]]<ref name="qrcargo.com">[http://www.qrcargo.com/docs/07.Summer%2019%20Freighter%20Schedule%20Issue%207%20-%20Effective%201st%20October%202019%20to%2026th%20October%202019.pdf qrcargo.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808230535/https://www.qrcargo.com/docs/07.Summer%2019%20Freighter%20Schedule%20Issue%207%20-%20Effective%201st%20October%202019%20to%2026th%20October%202019.pdf |date=8 August 2020 }} retrieved 12 September 2019</ref><ref name=QRCargo>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230113-qrceu|title=Qatar Airways Cargo Adds New European Sectors From Jan 2023|website=AeroRoutes|access-date=27 January 2023|archive-date=19 January 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230119105822/https://www.aeroroutes.com/eng/230113-qrceu|url-status=live}}</ref> | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | [[Singapore Airlines Cargo]]<ref name="siacargo">[http://www.siacargo.com/ccn/ScheduleSearch.aspx siacargo.com – Flight Schedules] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191201142707/http://www.siacargo.com/ccn/ScheduleSearch.aspx |date=1 December 2019 }} retrieved 24 November 2019</ref> | [[Schiphol|Amsterdam]], [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]] <!-- --> | Virgin Atlantic<ref name="vscargo">[https://corporate.virginatlantic.com/gb/en/media/press-releases/virgin-atlantic-operates-flights-to-brussels.html Virgin Atlantic operates flights to Brussels for the winter season] retrieved 14 December 2024</ref>, {{UK}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> }} == Aviatrafigi va statistikasi == === Umumiy holati === [[File:London Heathrow Statistics.png|thumb|upright=2.05|1986—2014-yillardagi London Hitrou statistikasi]] 2022-yil dekabri holatiga koʻra, yoʻlovchilar oqimi boʻyicha Hitrou xalqaro miqyosda sakkizinchi eng gavjum aeroport boʻlib, Hartsfield–Jackson Atlanta xalqaro aeroporti, Dallas/Fort Worth xalqaro aeroporti, Denver xalqaro aeroporti, Chikago OʻHare xalqaro aeroporti, [[Dubay xalqaro aeroporti]], [[Los-Anjeles|Los Anjeles]] xalqaro aeroporti va [[Istanbul aeroporti]]dan keyin turadi[<ref>{{cite web |date=13 April 2023 |title=The top 10 busiest airports in the world by passenger numbers |url=https://www.internationalairportreview.com/article/32311/top-10-busiest-airports-world-passenger-number/ |publisher=International Airport Review |access-date=24 September 2023 |archive-date=28 September 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230928231001/https://www.internationalairportreview.com/article/32311/top-10-busiest-airports-world-passenger-number/ |url-status=live }}</ref>. OAG kompaniyasining Megahubs indeksiga koʻra, 2019-yilda Hitrou 317 ball bilan dunyoning ikkinchi eng yaxshi bogʻlangan aeroporti sifatida qayd etilgan. Dominant aviatashuvchisi British Airways aviahabdagi parvozlarning 51% ulushiga egaligi yozilgan<ref>{{cite web|url=https://www.oag.com/oag-megahubs-2019|title=Megahubs Index 2019|publisher=OAG|location=Luton|date=29 October 2019|access-date=5 June 2022|archive-date=27 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220927151251/https://www.oag.com/oag-megahubs-2019|url-status=live}}</ref>. 2015-yilda Hitrou jami yoʻlovchi tashish boʻyicha Yevropadagi eng gavjum aeroport boʻldi, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll aeroportidan]]<ref name=cdg>{{cite web|url=http://www.parisaeroport.fr/en/group/finance/investor-relations/traffic|title=Investor Relations – Paris Airports Traffic|publisher=Aeroports De Paris|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180313085015/http://www.parisaeroport.fr/en/group/finance/investor-relations/traffic|archive-date=13 March 2018|url-status=live}}</ref> 14% va [[Otaturk aeroporti|Istanbul Otaturk aeroportidan]]<ref>{{cite web|url=http://dhmi.gov.tr/istatistik.aspx|title=Turkish Airport Statistics|publisher=DHMI|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150510154340/http://dhmi.gov.tr/istatistik.aspx|archive-date=10 May 2015|url-status=dead}}</ref> 22% koʻproq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Hitrou 2013-yilda [[Frankfurt aeroporti]], Parij–Sharl de Goll va [[Schiphol|Amsterdam Schiphol aeroportidan]] keyin yuk tashish boʻyicha Yevropaning toʻrtinchi aeroporti boʻldi<ref>{{cite web|url=http://www.aci.aero/Data-Centre/Annual-Traffic-Data/Cargo/2016-final-summary|title=Cargo Traffic 2013 Final|year=2013|access-date=23 March 2018|publisher=Airports Council International|archive-url=https://web.archive.org/web/20180612141937/http://www.aci.aero/Data-Centre/Annual-Traffic-Data/Cargo/2016-final-summary|archive-date=12 June 2018|url-status=live}}</ref>. 2020-yilda Hitrou yoʻlovchilari soni global [[COVID-19 pandemiyasi]] sabab boʻlgan sayohatlarga qoʻyilgan cheklovlar va/yoki taqiqlarning taʼsiri tufayli 72 foizdan koʻproq (2019-yilga nisbatan 58 million sayohatchiga) kamaydi. 2023-yilning mart oyida Hitrouga va Hitroudan mahalliy va xalqaro reyslarda toʻrt milliondan ortiq yoʻlovchi sayohat qildi, bu koʻrsatkich uni 2022-yil noyabrida ikkinchi oʻringa tushib qolganidan soʻng yana Yevropadagi eng gavjum aeroportga aylantirdi<ref>{{Cite web|url=https://businesstravelerusa.com/news/london-heathrow-reigns-supreme-as-europes-busiest-airport/|title=Europe's Busiest Airports|date=12 April 2023|website=Business Traveler USA}}</ref>. 2024-yil 29-noyabrda Hitrou aeroporti aviadispetcherlariga dunyodagi eng gavjum aeroportlardan birini boshqarishda yordam berish uchun Amy nomi bilan mashhur boʻlgan [[sunʼiy intellekt]] tizimidan foydalanishni sinovdan oʻtkazayotgani xabar qilindi. Muvofiqlashtirish samaradorligiga koʻp tayanadigan tizim yerdan toʻplangan radar va video maʼlumotlar kombinatsiyasi bilan keng havo hududida samolyotlarni kuzatish imkoniyatiga ega<ref>{{Cite web |date=2024-11-29 |title=How AI is being piloted to help direct air traffic at Heathrow airport |url=https://www.euronews.com/next/2024/11/29/one-of-the-worlds-busiest-airports-is-piloting-using-ai-to-assist-air-traffic-control |access-date=2024-12-06 |website=euronews |language=en |archive-date=7 December 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241207060521/https://www.euronews.com/next/2024/11/29/one-of-the-worlds-busiest-airports-is-piloting-using-ai-to-assist-air-traffic-control |url-status=live }}</ref>. === Yillik trafik statistikasi === {|class="wikitable sortable sticky-header-multi" style="padding:0.5em; text-align:center" |+Hitrouning yillik trafik statistikasi<ref>{{Cite report|url=https://www.heathrow.com/company/investor-centre/reports/traffic-statistics|title=Traffic statistics|date=6 October 2022|publisher=Heathrow Airport Holdings|location=London|archive-date=9 March 2023|access-date=22 January 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20230309002807/https://www.heathrow.com/company/investor-centre/reports/traffic-statistics|url-status=live}}</ref> ! rowspan=2|Yillar ! colspan=2|Xizmat koʻrsatilgan yoʻlovchilar{{efn|Yoʻlovchilar soni, shu jumladan mahalliy, xalqaro va tranzit}} ! colspan=2|Yuk ! colspan=2|Parvozlar harakati |- ! Soni ! Oʻzgarishi, %da ! (tonna) ! Oʻzgarishi, %da ! Soni ! Oʻzgarishi, %da |- |1986||31 675 779||{{sort|26|{{nochange}}}}||537 131||{{sort|27|{{nochange}}}}||315 753||{{nochange}} |- |1987||35 079 755||{{increase}}{{sort|02|10,7}}||574 116||{{increase}}{{sort|09|6,9}}||329 977||{{increase}} 4,3 |- |1988||37 840 503||{{increase}}{{sort|04|7,9}}||642 147||{{increase}}{{sort|05|11,8}}||351 592||{{increase}} 6,1 |- |1989||39 881 922||{{increase}}{{sort|08|5,4}}||686 170||{{increase}}{{sort|10|6,9}}||368 429||{{increase}} 4,6 |- |1990||42 950 512||{{increase}}{{sort|05|7,7}}||695 347||{{increase}}{{sort|17|1,3}}||390 372||{{increase}} 5,6 |- |1991||40 494 575||{{decrease}}{{sort|24|5,7}}||654 625||{{decrease}}{{sort|23|5,9}}||381 724||{{decrease}} 2,3 |- |1992||45 242 591||{{increase}}{{sort|01|11,7}}||754 770||{{increase}}{{sort|01|15,3}}||406 481||{{increase}} 6,1 |- |1993||47 899 081||{{increase}}{{sort|07|5,9}}||846 486||{{increase}}{{sort|04|12,2}}||411 173||{{increase}} 1,1 |- |1994||51 713 366||{{increase}}{{sort|03|8,0}}||962 738||{{increase}}{{sort|03|13,7}}||424 557||{{increase}} 3,2 |- |1995||54 461 597||{{increase}}{{sort|10|5,3}}||1 031 639||{{increase}}{{sort|08|7,2}}||434 525||{{increase}} 2,3 |- |1996||56 049 706||{{increase}}{{sort|15|2,9}}||1 040 486||{{increase}}{{sort|18|0,9}}||440 343||{{increase}} 1,3 |- |1997||58 185 398||{{increase}}{{sort|13|3,8}}||1 156 104||{{increase}}{{sort|06|11,1}}||440 631||{{increase}} 0,1 |- |1998||60 683 988||{{increase}}{{sort|11|4,3}}||1 208 893||{{increase}}{{sort|13|4,6}}||451 382||{{increase}} 2,4 |- |1999||62 268 292||{{increase}}{{sort|16|2,6}}||1 265 495||{{increase}}{{sort|12|4,7}}||458 300||{{increase}} 1,5 |- |2000||64 618 254||{{increase}}{{sort|14|3,8}}||1 306 905||{{increase}}{{sort|16|3,3}}||466 799||{{increase}} 1,8 |- |2001||60 764 924||{{decrease}}{{sort|25|6,0}}||1 180 306||{{decrease}}{{sort|26|9,6}}||463 567||{{decrease}} 0,7 |- |2002||63 362 097||{{increase}}{{sort|12|4,3}}||1 234 940||{{increase}}{{sort|14|4,6}}||466 545||{{increase}} 0,6 |- |2003||63 495 367||{{increase}}{{sort|19|0,2}}||1 223 439||{{decrease}}{{sort|20|0,9}}||463 650||{{decrease}} 0,6 |- |2004||67 342 743||{{increase}}{{sort|06|6,1}}||1 325 173||{{increase}}{{sort|07|8,3}}||476 001||{{increase}} 2,6 |- |2005||67 913 153||{{increase}}{{sort|17|0,8}}||1 305 686||{{decrease}}{{sort|21|1,5}}||477 887||{{increase}} 0,4 |- |2006||67 527 923||{{decrease}}{{sort|21|0,6}}||1 264 129||{{decrease}}{{sort|22|3,2}}||477 048||{{decrease}} 0,2 |- |2007||68 066 028||{{increase}}{{sort|18|0,8}}||1 310 987||{{increase}}{{sort|15|3,7}}||481 476||{{increase}} 0,9 |- |2008||67 054 745||{{decrease}}{{sort|22|1,5}}||1 397 054||{{increase}}{{sort|11|6,6}}||478 693||{{decrease}} 0,6 |- |2009||66 036 957||{{decrease}}{{sort|23|1,5}}||1 277 650||{{decrease}}{{sort|24|8,5}}||466 393||{{decrease}} 2,6 |- |2010||65 881 660||{{decrease}} {{sort|20|0,2}}||1 472 988||{{increase}}{{sort|02|15,3}}||454 823||{{decrease}} 2,5 |- |2011||69 433 230||{{increase}} {{sort|09|5,4}}||1 484 351||{{increase}}{{sort|19|0,8}}||480 906||{{increase}} 5,4 |- |2012||70 037 417||{{increase}} {{sort|09|0,9}}||1 464 390||{{decrease}}{{sort|25|1,3}}||475 176||{{decrease}} 1,2 |- |2013||72 367 054||{{increase}} {{sort|09|3,3}}||1 422 939|| {{decrease}}{{sort|24|2,8}}||471 936||{{decrease}} 0,7 |- |2014||73 374 825||{{increase}} {{sort|20|1,4}}||1 498 906|| {{increase}}{{sort|22|5,3}}||472 802||{{increase}} 0,2 |- |2015||74 959 058||{{increase}} {{sort|20|2,2}}||1 496 551|| {{decrease}}{{sort|22|0,2}}||473 087||{{increase}} 2,7 |- |2016||75 676 223||{{increase}} {{sort|20|1,0}}||1 541 029|| {{increase}}{{sort|23|3,0}}||473 231||{{increase}} 0,2 |- |2017||77 988 752||{{increase}} {{sort|20|3,1}}||1 698 455|| {{increase}}{{sort|23|9,3}}||474 033||{{increase}} 0,6 |- |2018||80 102 017||{{increase}} {{sort|20|2,7}}||1 788 815|| {{increase}}{{sort|23|5,3}}||477 604||{{increase}} 1,0 |- |2019||80 884 310||{{increase}} {{sort|09|0,9}}||1 587 451|| {{decrease}}{{sort|23|11,2}}||475 861||{{decrease}} 0,3 |- |2020||22 109 723||{{decrease}} {{sort|09|72,7}}||1 150 030|| {{decrease}}{{sort|23|28,0}}||200 905||{{decrease}}57,8 |- |2021||19 393 145||{{decrease}} {{sort|09|12,3}}||1 402 913|| {{increase}}{{sort|23|22,0}}||190 032||{{decrease}}5,4 |- |2022||61 611 838||{{increase}} {{sort|09|217,6}}||1 350 878|| {{decrease}}{{sort|23|3,7}}||384 383||{{increase}}98,7 |- |2023||79 151 723||{{increase}} {{sort|09|28,5}}||1 387 060|| {{increase}}{{sort|23|2,7}}||454 089||{{increase}}18,1 |} === Eng gavjum yoʻnalishlar === {|class="wikitable sortable" style="width:align" |+ Eng gavjum xalqaro yoʻnalishlar (2023) ! Oʻrni ! Yoʻnalish ! Yoʻlovchilar soni ! Oʻzgarishi, 2022 / 23 |- | 1 | {{flagicon | USA}} [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK, AQSh]] | 3 073 200 | {{increase}} 29,48% |- | 2 | {{flagicon | UAE}} [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay, BAA]] | 2 438 593 | {{increase}} 7,89% |- | 3 | {{flagicon | QAT}} [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha, Qatar]] | 1 712 158 | {{increase}} 14,80% |- | 4 | {{flagicon | IRE}} Dublin, Irlandiya | 1 693 197 | {{increase}} 28,26% |- | 5 | {{flagicon | USA}} Los Anjeles, AQSH | 1 662 464 | {{increase}} 35,66% |- | 6 | {{flagicon | ESP}} [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid, Ispaniya]] | 1 471 836 | {{increase}} 24,16% |- | 7 | {{flagicon | SIN}} [[Changi aeroporti|Singapur–Changi, Singapur]] | 1 426 108 | {{increase}} 50,15% |- | 8 | {{flagicon | NED}} [[Schiphol|Amsterdam, Niderlandiya]] | 1 385 530 | {{increase}} 21,11% |- | 9 | {{flagicon | GER}} [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt, Germaniya]] | 1 333 000 | {{increase}} 27,44% |- | 10 | {{flagicon | IND}} [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Nyu-Dehli, Hindiston]] | 1 284 213 | {{increase}} 43,83% |- class="sortbottom" | colspan="4" style="text-align:right;"| ''Manba: Birlashgan Qirollik Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi statistikasi''<ref name="auto1">{{Cite web |title=Annual airport data 2023 |url=https://www.caa.co.uk/data-and-analysis/uk-aviation-market/airports/uk-airport-data/uk-airport-data-2023/annual-2023/ |access-date=12 December 2024 |website=www.caa.co.uk |archive-date=26 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326165259/https://www.caa.co.uk/data-and-analysis/uk-aviation-market/airports/uk-airport-data/uk-airport-data-2023/annual-2023/ |url-status=live }}</ref> |} {|class="wikitable sortable" style="width:align" |+ Eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (2022) ! Oʻrni ! Yoʻnalish ! Yoʻlovchilar soni ! Oʻzgarishi, 2021 / 22 |- | 1 | Edinburg | 732 421 | {{increase}} 91% |- | 2 | Glazgo | 694 334 | {{increase}} 88% |- | 3 | Belfast-City | 598 977 | {{increase}} 77% |- | 4 | [[Manchester aeroporti|Manchester]] | 412,547 | {{increase}} 81% |- | 5 | Aberdin | 411 683 | {{increase}} 68% |- | 6 | Nyukasl | 328 801 | {{increase}} 184% |- | 7 | Jersey | 316 997 | {{increase}} 101% |- | 8 | Inverness | 132 529 | {{increase}} 107% |- | 9 | Men oroli | 20 345 | {{increase}} 194% |- | 10 | Newquay | 11 704 | {{increase}} 14% |- class="sortbottom" | colspan="4" style="text-align:right;"| ''Manba: Birlashgan Qirollik Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi statistikasi''<ref name="auto2023">{{Cite web |title=Annual airport data 2022 |url=https://www.caa.co.uk/data-and-analysis/uk-aviation-market/airports/uk-airport-data/ |access-date=6 March 2024 |website=www.caa.co.uk |archive-date=26 March 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240326165259/https://www.caa.co.uk/data-and-analysis/uk-aviation-market/airports/uk-airport-data/ |url-status=live }}</ref> |} == Boshqa inshootlari == [[File:Compass Building on the Bath Road by Philip Jeffrey.jpg|thumb|Compass Centre, Heathrow Airport Holdings bosh ofisi]] Heathrow Airport Holdings (oldingi BAA Limited) Hitrouning shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi yonidagi Compass Centreda joylashgan boʻlib, bu bino ilgari British Airways parvoz ekipaji markazi vazifasini bajargan<ref name="Ref_ag">{{cite web|url=http://www.britishairwaysjobs.com/baweb1/?newms=info41|archive-url=https://web.archive.org/web/20060303141450/http://www.britishairwaysjobs.com/baweb1/?newms=info41|archive-date=3 March 2006|title=Explore Our Working World|publisher=British Airways|date=3 March 2006|url-status=dead}}</ref>. World Business Centre Heathrow uchta binodan iborat: Heathrow Airport Holdings ofis binolari, Hitrou aeroportining oʻzi va Scandinavian Airlines ofislari<ref>{{cite web|url=http://www.thearoragroup.com/business/property/world-business-centre-heathrow|title=World Business Centre Heathrow|publisher=thearoragroup.com|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324070901/http://www.thearoragroup.com/business/property/world-business-centre-heathrow|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref>. Ilgari International Airlines Groupning bosh ofisi 2-World Business Centreda joylashgan edi<ref>{{cite web|url=http://www.iairgroup.com/phoenix.zhtml?c=240949&p=contact|title=IAG – International Airlines Group – Investor Relations Team|publisher=Iairgroup.com|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180826031348/http://www.iairgroup.com/phoenix.zhtml?c=240949&p=contact|archive-date=26 August 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.iairgroup.com/phoenix.zhtml?c=240949&p=aboutoverview|title=IAG – International Airlines Group – About Us|publisher=Iairgroup.com|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150903230804/http://www.iairgroup.com/phoenix.zhtml?c=240949&p=aboutoverview|archive-date=3 September 2015|url-status=live}}</ref>. Bir vaqtlar British Airways bosh ofisi Hitrou aeroporti hududidagi Speedbird Houseda joylashgan edi<ref name="Ref_ah">"World Airline Directory." ''[[Flight International]]''. 26 March – 1 April 1997. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1997/1997%20-%200826.html?search=%22British%20Airways%22 58] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120306010603/http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1997/1997%20-%200826.html?search=%22British%20Airways%22|date=6 March 2012}}. „Speedbird House, PO Box 10, London Heathrow Airport, Hounslow, Middlesex, TW6 2JA, UK.“</ref>, 1998-yil iyunda BAning Harmondsworthdagi hozirgi ofisi Waterside qurib bitkazildi va aviakompaniya u yerga koʻchdi<ref name="McKellar200">{{Cite book |last1=McKellar |first1=Susie |chapter-url=https://books.google.com/books?id=xsHsnIUPGw0C&dq=Waterside+completed+june+1998&pg=PA200 |title=Interior Design and Identity |last2=Sparke |first2=Penny |publisher=Manchester University Press |year=2004 |isbn=978-0-7190-6729-7 |page=200 |chapter=The Contemporary Office |access-date=12 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160518094217/https://books.google.com/books?id=xsHsnIUPGw0C&pg=PA200&dq=Waterside+completed+june+1998&cd=2#v=onepage&q=Waterside%20completed%20june%201998&f=false |archive-date=18 May 2016 |url-status=live |via=[[Google Books]]}}</ref>. Aerodromning shimolida Hitrou avtoulovlarini ijaraga berish agentliklarining aksariyati joylashgan Shimoliy Perimetr yoʻli va unga parallel, biroq aeroport kampusidan tashqarida Bath yoʻli joylashgan. == Yer usti transporti == === Jamoat transporti === [[File:Heathrow Airport tube and rail stations.png|thumb|Hitrou aeroporti metro va temir yoʻl bekatlari (Eslatma: Xarita eskirgan, TfL Rail hozirda Elizabeth liniyasi boʻlgan.]] ==== Poyezd ==== [[File:Paddington - GWR 387141%2B387130 arriving from Heathrow.JPG|thumb|London Paddington vokzalidagi Hitrou Ekspress Class 387 poyezdi]] Markaziy Londonga boradigan uchta poyezd xizmati mavjud: * Hitrou Ekspress: London Paddington vokzaligacha toʻgʻridan-toʻgʻri toʻxtovsiz xizmat. Poyezdlar har 15 daqiqada yoʻlga chiqadi, safar vaqti 15 daqiqa (5-terminaldan esa 21 daqiqa). Poyezdlar Hitrou 5-terminaldan yoki Hitrou Markaziy vokzalidan (2 & 3 terminallar) yoʻlga chiqadi. 4-terminal va Hitrou Markaziy oʻrtasida bepul transfer xizmat mavjud. * Elizabeth liniyasi: Paddington va Markaziy London orqali Abbey Wood va Shenfieldgacha boradigan xizmat. Soatiga 6 ta poyezd qatnovga chiqadi, shundan 2 tasi 5-terminaldan, 4 tasi 4-terminaldan<ref>{{cite web |title=Elizabeth line timetable 21 May to 9 Dec 2023 |url=https://content.tfl.gov.uk/elizabeth-line-timetable-may-2023.pdf |publisher=[[Transport for London]] |access-date=24 May 2023 |archive-date=26 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230526055814/https://content.tfl.gov.uk/elizabeth-line-timetable-may-2023.pdf |url-status=dead }}</ref>. Hayes & Harlington bekatida Readingga boruvchi poyezdlarga ulanish imkoniyati mavjud. Markaziy Londongacha belgilangan safar vaqti taxminan 35 daqiqa. * [[London metropoliteni]] (Piccadilly liniyasi): Aeroportda 4 ta bekat xizmat koʻrsatadi: 2 & 3 terminallar, 4-terminal hamda 5-terminal yoʻlovchilar uchun moʻljallangan; Hatton Cross esa texnik xizmat koʻrsatish hududlariga xizmat qiladi. Hitrou markazidan Markaziy Londonga borish odatda 40–50 daqiqa davom etadi<ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/trains|title=Heathrow Airport trains|publisher=Heathrow Airport Holdings|location=London|access-date=23 March 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324105350/https://www.heathrow.com/transport-and-directions/trains|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref>. ==== Avtobus ==== Koʻplab [[avtobus]] xizmatlari 2- va 3-terminalni oʻz ichiga olgan Hitrou Markaziy avtobus vokzalidan harakatlanadi. 4-Terminal va 5-terminalda joylashgan avtobus bekatlaridan ham xizmat koʻrsatiladi. === Terminallararo tranport === [[File:Heathrow Terminal 5 - Track Transit System (2307580672).jpg|thumb|5-terminal havo yoʻlovchi tranzit tizimi]] 2- va 3-terminallar bir-biriga yaqin va piyoda borish mumkin. 2- va 3-terminallardan 4- va 5-terminalga oʻtish Elizabeth liniyasi, Hitrou Ekspress poyezdlari hamda London metropoliteni (Piccadilly liniyasi) orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|title=Travel between terminals|url=https://www.heathrow.com/airport-guide/getting-around-heathrow/travel-between-terminals|publisher=Heathrow Airport Holdings|location=London|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102159/https://www.heathrow.com/airport-guide/getting-around-heathrow/travel-between-terminals|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref>. 4- va 5-terminal oʻrtasida 2022-yil 1-dekabrdan boshlab Diamond Buses tomonidan joriy etilgan H30 yoʻnalishi boʻyicha bepul xizmat koʻrsatiladi<ref>{{cite web |url=https://www.diamondbuses.com/news/south-east-new-service-announcement/ |title=South East New Service Announcement |publisher=Diamond Buses |date=29 November 2022 |access-date=22 January 2024 }}{{Dead link|date=January 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Tranzit yoʻlovchilar uchun terminallar orasida maxsus bepul avtobuslar xizmat koʻrsatadi. Ushbu avtobuslar samolyot harakatlariga xalaqit bermaslik uchun maxsus tunnellar (2/3 va 4-terminallar orasidagi Heathrow Cargo Tunnel va 2/3 va 5-terminallar orasidagi Heathrow Airside Road Tunnel) orqali harakatlanadi. Heathrow Pod shaxsiy tezkor transport tizimi 5-terminal va biznes avtoturargoh oʻrtasida 21 ta kichik, haydovchisiz pod tizimi bilan xizmat qiladi. Ushbu batareyali podlar talabga binoan ishlaydi va 4 kilometr uzunlikdagi yoʻldan harakatlanadi. Har bir pod 4 nafar katta yoshli inson, 2 nafar bola va ularning yuklarini tashishi mumkin<ref name="Ref_2009c">{{Cite news|title=Heathrow to Debut Futuristic Travel Pods|publisher=PopSci.com.au|date=27 January 2009|url=http://www.popsci.com.au/scitech/article/2009-01/heathrow-debut-futuristic-travel-pods|access-date=27 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090131090627/http://popsci.com.au/scitech/article/2009-01/heathrow-debut-futuristic-travel-pods|archive-date=31 January 2009|url-status=dead}}</ref>. 2- va 3-terminalni uzoqdagi avtoturargohlar bilan ulash uchun ushbu tizimni kengaytirish rejalari mavjud<ref>{{cite journal|title=My Pods|journal=Futureairports|page=61|url=http://viewer.zmags.com/publication/b0ecc6ab#/b0ecc6ab/1|access-date=8 September 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140908133104/http://viewer.zmags.com/publication/b0ecc6ab#/b0ecc6ab/1|archive-date=8 September 2014|url-status=live}}</ref>. ''Transit'' deb ataladigan yer osti avtomatlashtirilgan odam tashish tizimi 5-terminalda xizmat koʻrsatadi. Tizim 5-terminalning asosiy binosini yoʻldosh terminallari (5B va 5C) bilan bogʻlaydi. Ushbu tizim Bombardier Innovia APM 200 qurilmalaridan foydalanadi<ref name=bombardier >{{cite web|url=https://www.bombardier.com/en/transportation/projects/project.innovia-london-uk.html|title=INNOVIA APM 200 – London Heathrow Airport, UK|location=Derby|publisher=Bombardier Transportation UK|access-date=4 June 2018|archive-date=3 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220403151337/https://web.archive.org/web/20140331113703/https://www.bombardier.com/en/transportation/projects/project.innovia-london-uk.html|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=Heathrow Terminal 5 |url=https://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2008/01/23/heathrow_terminal5_feature.shtml |website=BBC |access-date=23 October 2019 |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120113112/https://www.bbc.co.uk/london/content/articles/2008/01/23/heathrow_terminal5_feature.shtml |url-status=live }}</ref>. === Mehmonxonalarga kirish === Baʼzi mehmonxonalar toʻgʻridan-toʻgʻri terminallarga ulanib, piyoda borishga imkon beradi. Koʻplab mehmonxonalar mahalliy avtobuslar orqali osongina yetib boriladigan masofada joylashgan. Hotel Hoppa avtobus tarmogʻi ham barcha terminallarni yirik mehmonxonalar bilan bogʻlaydi<ref>[https://www.hotelhoppa.co.uk/ Home] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180421232252/https://www.hotelhoppa.co.uk/ |date=21 April 2018 }} Hotel Hoppa</ref>. === Taksi === Barcha terminallarda taksi xizmatlari mavjud<ref>{{Cite web |title=By taxi or mini cab {{!}} Heathrow |url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/by-taxi-or-mini-cab |access-date=11 January 2024 |website=Heathrow Airport |language=en-GB |archive-date=11 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240111203120/https://www.heathrow.com/transport-and-directions/by-taxi-or-mini-cab |url-status=live }}</ref> . === Avtomobil === Hitrouga M4 avtomagistrali yoki A4 yoʻli (2-3 terminal), M25 avtomagistrali (4- va 5-terminal) va A30 yoʻli (4-terminal) orqali kirish mumkin. Barcha terminallarda qisqa<ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking/heathrow-short-stay-parking|title=Heathrow Short Stay Parking|publisher=Heathrow Airport|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324101931/https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking/heathrow-short-stay-parking|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref> va uzoq<ref>{{cite web|url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking/heathrow-long-stay-parking|title=Heathrow Long Stay Parking|publisher=Heathrow Airport|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102202/https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking/heathrow-long-stay-parking|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref> muddatli koʻp qavatli avtoturargohlar mavjud. Hitrou aeroportidagi barcha old maydonlar faqat tushirish hududlari sifatida foydalaniladi<ref name=":0">{{cite web|title=Heathrow parking picking up and dropping off information|url=https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking|website=www.heathrow.com|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324102402/https://www.heathrow.com/transport-and-directions/heathrow-parking|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref>. Aeroport hududidan tashqarida joylashgan avtoturargohlar, masalan, National Car Parks, ham terminallarga ulanish uchun avtobuslar orqali xizmat koʻrsatadi. Shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi ostidagi toʻrtta parallel tunnel M4 Hitrou tarmogʻi va A4 yoʻlini 2-3-terminal bilan bogʻlaydi. Ikkita katta tunnelning har biri ikki qatorli boʻlib, mototransport vositalari uchun moʻljallangan. Ikkita kichikroq tunnel dastlab piyodalar va velosipedchilar uchun ajratilgan edi, ammo transport sigʻimini oshirish maqsadida velosiped yoʻlaklarining har biri avtomobillar uchun bitta yoʻlga aylantirilgan, biroq velosipedlar avtomobillarga nisbatan ustuvorlikka ega. Piyodalar uchun kichik tunnellardan foydalanish toʻxtatildi va oʻrniga bepul avtobus xizmatlari taqdim etilmoqda. === Velosiped === Baʼzi terminallarda (asosan yoʻl chetida joylashgan) velosiped yoʻlaklari mavjud<ref name="Ref_aq">[[Transport for London]] free maps 'London Cycling Guide 6' covers Terminals 1, 2 & 3 while 'London Cycling Guide 9' covers Terminal 4 (as of the June 2007 revision).</ref>. 4-terminaldagi 1- va 1A-avtoturargohda, 5-terminalning Shimoliy va Janubiy almashuv maydonida bepul velosiped joylari mavjud. Markaziy hudud va 2-3-terminalga borish uchun asosiy tunnel orqali velosipedda harakat qilish hozircha taqiqlangan<ref name="Ref_ar">{{Cite web|url=http://www.heathrowairport.com/assets/Internet/Heathrow/Heathrow%20downloads/Static%20files/Cycle_Motorcycle.pdf|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080511181653/http://www.heathrowairport.com/assets/Internet/Heathrow/Heathrow%20downloads/Static%20files/Cycle_Motorcycle.pdf|url-status=dead|title=Cycling and Motorcycling map|archivedate=11 May 2008}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1948-yil 3-mart kuni tumanli ob-havoda Sabena kompaniyasining OO-AWH roʻyxatga olingan Douglas DC-3 samolyoti qulab tushdi. Ekipajning 3 nafar aʼzosi va 22 yoʻlovchidan 19 nafari halok boʻldi<ref name="Ref_2003">{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/printFriendly/0,,1-46-597343,00.html|work=[[The Times]]|location=London|title=On This Day The Times 3 March 1948|date=3 March 2003|access-date=23 March 2018|first=Fiona|last=Hamilton|archive-url=https://web.archive.org/web/20080905163546/http://www.timesonline.co.uk/printFriendly/0,,1-46-597343,00.html|archive-date=5 September 2008|url-status=dead}}{{subscription required}}</ref>. * 1950-yil 31-oktyabrda BEA kompaniyasining G-AHPN roʻyxatga olingan Vickers Viking samolyoti qayta uchish paytida uchish-qoʻnish yoʻlagiga urilib quladi. 3 ekipaj aʼzosi va 25 yoʻlovchi halok boʻldi<ref name="Ref_as">{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19501031-0|title=Aviation Safety Network G-AHPN|website=Aviation Safety Network|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111074118/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19501031-0|archive-date=11 January 2012|url-status=live}}</ref>. * 1955-yil 16-yanvarda BEA kompaniyasining G-AMOK roʻyxatga olingan Vickers Viscount samolyoti tumanli ob-havoda foydalanilmayotgan uchish-qoʻnish yoʻlagidan uchish paytida toʻsiqlarga urildi. 2 kishi jarohatlandi<ref>{{cite web|url=http://mid.gov.kz/images/stories/contents/050_en.pdf|title=ICAO Aircraft Accident Digest No 7, Page 46|publisher=ICAO|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20170703162914/http://mid.gov.kz/images/stories/contents/050_en.pdf|archive-date=3 July 2017|url-status=dead}}</ref>. * 1955-yil 22-iyunda BOAC kompaniyasining G-ALTM roʻyxatga olingan de Havilland Dove samolyoti suratga olish parvozida uchish-qoʻnish yoʻlagiga yetmay qolib, uchuvchi notoʻgʻri dvigatelni oʻchirgani uchun qulab tushdi. Halok boʻlganlar yoʻq<ref>{{cite news|url=http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200059.html|title=Flight 13 January 1956, Civil Aviation|work=Flightglobal|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180219051936/https://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1956/1956%20-%200059.html|archive-date=19 February 2018|url-status=live}}</ref>. * 1956-yil 1-oktyabrda Qirollik havo kuchlarining XA897 roʻyxatga olingan Avro Vulcan strategik bombardimonchisi yomon ob-havo sharoitida qoʻnishga urinib, Hitrou aeroportida qulab tushdi. Samolyot [[Avstraliya]] va [[Yangi Zelandiya]]ga namoyish parvozidan qaytayotgan edi. Birinchi va ikkinchi uchuvchi katapultadan foydalandi va omon qoldi, ammo boshqa 4 kishi halok boʻldi<ref name="Blackman142">Blackman, Tony (2007). ''Vulcan Test Pilot: My Experiences in the Cockpit of a Cold War Icon.'' London: Grub Street. {{ISBN|978-1-904943-88-4}}. p. 142.</ref>. * 1960-yil 7-yanvarda BEA kompaniyasining G-AOHU roʻyxatga olingan Vickers Viscount samolyoti qoʻnish paytida old gʻildirakning qulashi natijasida iqtisodiy jihatdan tiklanmas darajada shikastlandi. Keyin yongʻin paydo boʻlib, fyuzelyaj yonib ketdi. Bortdagi 59 kishining hech biri jabrlanmadi<ref name=ASN070160>{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19600107-0|title=Accident description|website=Aviation Safety Network|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20110806030508/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19600107-0|archive-date=6 August 2011|url-status=live}}</ref>. * 1965-yil 27-oktyabrda [[Edinburg]]dan uchgan BEA kompaniyasining G-APEE roʻyxatga olingan Vickers Vanguard samolyoti yomon koʻrish sharoitida qoʻnishga urinib, 28R uchish-qoʻnish yoʻlagiga quladi. Bortdagi barcha 30 yoʻlovchi va 6 ekipaj aʼzosi halok boʻldi<ref name="Ref_at">{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19651027-0&lang=en|title=ASN Aircraft accident description Vickers 951 Vanguard G-APEE – London–Heathrow Airport (LHR)|website=Aviation Safety Network|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120111074122/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19651027-0&lang=en|archive-date=11 January 2012|url-status=live}}</ref><ref name="Scotsman">{{cite news|url=https://www.scotsman.com/news/night_the_sky_turned_to_flames_1_967404|title=Night the sky turned to flames|work=The Scotsman|location=Edinburgh|date=1 December 2005|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924143225/http://www.scotsman.com/news/night_the_sky_turned_to_flames_1_967404|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref>. * 1968-yil 8-aprelda BOAC 712-reysi bilan [[Singapur]] orqali [[Avstraliya]]ga uchishi kerak boʻlgan roʻyxatga olish raqami G-ARWE boʻlgan [[Boeing 707]] samolyoti uchishdan koʻp oʻtmay dvigatel yonib ketdi. Dvigatel qanotdan ajralib, yaqin atrofdagi Staines shahridagi shagʻal chuquriga tushdi, shundan soʻng samolyot yonayotgan qanot bilan favqulodda qoʻnishni amalga oshirdi. Biroq, samolyot yerga tushgach, yonib ketdi. 4 yoʻlovchi va 1 styuardessa – jami 5 kishi halok boʻldi, 122 kishi esa omon qoldi. Evakuatsiyada yordam bergan styuardessa Barbara Harrison vafotidan keyin Georgiy xochi bilan taqdirlandi<ref name="Ref_av">{{cite web|url=http://www.stephen-stratford.com/women_gcs.htm|title=Women awarded the George Cross|publisher=Stephen-stratford.com|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180619205858/http://www.stephen-stratford.com/women_gcs.htm|archive-date=19 June 2018|url-status=dead}}</ref>. * 1968-yil 3-iyul: BKS Air Transport kompaniyasining G-AMAD roʻyxatga olingan Airspeed Ambassador samolyotining port qanotlarini boshqarish tayogʻi charchoq tufayli ishdan chiqdi, bu port qanotlarining orqaga tortilishiga olib keldi. Natijada portga yaqinlashish vaqtida nazorat qilib boʻlmaydigan aylanma harakat sodir boʻldi, samolyot oʻtga tegib, terminal binosi tomon burilib ketdi. U toʻxtab turgan British European Airwaysning ikkita Hawker Siddeley Trident samolyotiga borib urildi, yonib ketdi va terminal binosining birinchi qavatiga urilib toʻxtadi. 8 ekipaj aʼzosidan 6 nafari va bortdagi 8 ot halok boʻldi. Trident G-ARPT samolyoti yaroqsiz holga keldi<ref name="Ref_aw">{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19680703-0|title=Aviation Safety Network G-AMAD|website=Aviation Safety Network|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120323112357/http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19680703-0|archive-date=23 March 2012|url-status=live}}</ref>, Trident G-ARPI samolyoti esa jiddiy shikastlandi, ammo keyinchalik taʼmirlandi va 1972-yilda Stainesdagi falokatda yoʻqoldi. * 1972-yil 18-iyunda BEA548-reysi bilan uchayotgan Trident G-ARPI samolyoti uchishdan ikki daqiqa oʻtib, Staines yaqinidagi Crooked Billet jamoat uyi yaqinidagi dalaga quladi. Bordagi barcha 118 yoʻlovchi va ekipaj aʼzosi halok boʻldi<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/18/newsid_2515000/2515787.stm|title=1972: UK's worst air crash kills 118|work=BBC News|access-date=23 March 2018|date=18 June 1972|archive-date=7 March 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080307113508/http://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/june/18/newsid_2515000/2515787.stm|url-status=live}}</ref>. * 1997-yil 5-noyabrda Virgin Atlantic 024-reysi bilan uchayotgan G-VSKY roʻyxatga olingan Airbus A340-311 samolyoti chap asosiy qoʻnish moslamasi qisman tushgan holatda qolganligi sababli, 27L uchish-qoʻnish yoʻlagiga qorin qismi bilan qoʻnishni amalga oshirdi. Favqulodda evakuatsiya paytida 2 ekipaj aʼzosi va 5 yoʻlovchi yengil jarohat oldi. Tadqiqotchilar Los-Anjeles xalqaro aeroportidan (LAX) uchish paytida qoʻnish moslamasidan tormoz momenti pini tushib ketganini aniqladi, chunki pin va uning mahkamlagich qismi xizmat koʻrsatish paytida kutilganidan yuqori yuklamaga duch kelgan; nosozlikning aniq sababini aniqlab boʻlmadi, chunki LAXda faqat pin topildi, uning mahkamlagich qismi esa topilmadi. Samolyot jiddiy shikastlandi, ammo taʼmirlandi va qayta ishga tushirildi<ref>{{cite web |date=29 June 2000 |title=Report on the accident to Airbus A340-311, G-VSKY, at London Heathrow Airport on 5 November 1997 |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5422ed0ce5274a1317000165/4-2000_G-VSKY.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20170205000040/https://assets.publishing.service.gov.uk/media/5422ed0ce5274a1317000165/4-2000_G-VSKY.pdf |archive-date=5 February 2017 |access-date= |series= |publisher=Air Accidents Investigation Branch |type=Official accident report}}</ref><ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/324108 |title=Accident Airbus A340-311 G-VSKY |website=flightsafety.org |publisher=Aviation Safety Network |access-date=24 June 2024}}</ref>. * 2008-yil 17-yanvarda BA038 reysi bilan [[Pekin]]dan kelayotgan British Airways aviakompaniyasining [[Boeing 777|Boeing 777-236ER]] samolyoti (roʻyxatga olish raqami: G-YMMM) 27L uchish-qoʻnish yoʻlagiga yetmay qolib, kirish chegarasida toʻxtadi, natijada 18 kishi yengil jarohat oldi. Zarba oʻng qoʻnish moslamasini uzib yubordi va chap qoʻnish moslamasini qanot ildiziga surib kirdi; samolyot keyinchalik yaroqsiz deb topildi. Baxtsiz hodisa yoqilgʻi muzlashi tufayli tortish kuchining yoʻqolishi tufayli yuz berdi<ref>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7598267.stm|title='Ice in fuel' caused BA jet crash|author=Symonds, Tom|date=4 September 2008|work=BBC News|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402213224/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/7598267.stm|archive-date=2 April 2015|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://asn.flightsafety.org/asndb/321801 |title=Accident Airbus Boeing 777-236ER G-YMMM |website=flightsafety.org |publisher=Aviation Safety Network |access-date=25 June 2024 |archive-date=25 June 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240625192207/https://asn.flightsafety.org/asndb/321801 |url-status=live }}</ref>. * 2022-yil 28-sentyabrda uchishga tayyorlanayotgan [[Korean Air]] kompaniyasining Boeing 777 samolyoti endigina qoʻngan Icelandair kompaniyasining Boeing 757 samolyoti bilan toʻqnashdi. 777 samolyoti ekipaji uchishni bekor qildi; jarohatlanganlar haqida xabar berilmadi, ammo samolyot yengil shikastlandi<ref>{{cite news|url=https://news.sky.com/story/two-aircraft-in-minor-collision-at-heathrow-12707218|title=Two aircraft in minor collision on ground at Heathrow|date=28 September 2022|last=Osborne|first=Samuel|work=Sky News|location=London|archive-date=29 September 2022|access-date=29 September 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220929080448/https://news.sky.com/story/two-aircraft-in-minor-collision-at-heathrow-12707218|url-status=live}}</ref>. * 2024-yil 6-aprel: 3-terminalda tortib borilayotgan boʻsh Virgin Atlantic Boeing 787 samolyotining qanoti yaqin atrofdagi darvozada 121 yoʻlovchi bilan uchishga tayyorlanayotgan British Airways samolyotiga tegdi. Yoʻlovchilar boshqa British Airways samolyotiga oʻtib, bir necha soatdan keyin uchdi. Hitrou hech qanday jarohat boʻlmaganini aytdi, ammo ikkala samolyot ham shikastlandi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-68749072|title=Heathrow Airport: Two planes collide|work=BBC News|date=6 April 2024|accessdate=6 April 2024}}</ref>. === Terrorizm va xavfsizlik hodisalari === * 1968-yil 8-iyunda [[Martin Luther King Jr.|Martin Luther Kingning]] 1968-yil 4-apreldagi oʻldirilishida gumon qilingan James Earl Ray [[Rodeziya]]ga (hozirgi [[Zimbabve]]) soxta Kanada pasporti bilan uchishga urinib, Hitrou aeroportida qoʻlga olindi, hibsga olindi va [[AQSh]]ga [[ekstraditsiya]] qilindi<ref name="Borrell1968">{{cite news|first=Clive|last=Borrell|title=Ramon Sneyd denies that he killed Dr King|url=http://archive.timesonline.co.uk/tol/viewArticle.arc?articleId=ARCHIVE-The_Times-1968-06-28-02-006&pageId=ARCHIVE-The_Times-1968-06-28-02|work=[[The Times]]|location=London|page=2|date=28 June 1968|access-date=13 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090713081131/http://archive.timesonline.co.uk/tol/viewArticle.arc?articleId=ARCHIVE-The_Times-1968-06-28-02-006&pageId=ARCHIVE-The_Times-1968-06-28-02|archive-date=13 July 2009|url-status=dead}}{{subscription required}}</ref>. * 1970-yil 6-sentyabrda El Al 219-reysini [[Falastinni ozod qilish uchun xalq fronti|PFLP]] aʼzolari oʻgʻirlashga urindi. Samolyot Hitrou aeroportiga favqulodda qoʻnish paytida bitta qaroqchi oʻldirildi, ikkinchisi esa qoʻlga olindi. * 1974-yil 19-may: Irland Respublikasi armiyasi (IRA) 1-terminal avtoturargohida bir qator bombalar joylashtirdi. Portlashlar natijasida 2 kishi jarohatlandi<ref name="Ref_ax">{{cite web|url=http://www.milesfaster.co.uk/information/heathrow-airport/heathrow-history.htm|title=Heathrow Airport History|publisher=Milesfaster.co.uk|access-date=31 May 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20080518004154/http://www.milesfaster.co.uk/information/heathrow-airport/heathrow-history.htm|archive-date=18 May 2008|url-status=live}}</ref>. * 1983-yil 26-noyabrda Hitrou yaqinidagi ombordan 26 million funt sterlingga yaqin baholangan 6800 ta oltin kosa oʻgʻirlangan Brink’s-Mat talonchiligi sodir boʻldi. Oltinning faqat kichik qismi qaytarildi va faqat 2 kishi jinoyat uchun hukm qilindi<ref name="Ref_2000">{{cite news|title=Brinks Mat gold|date=15 April 2000|work=BBC News|access-date=23 March 2018|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/714289.stm|archive-url=https://web.archive.org/web/20170817153656/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/714289.stm|archive-date=17 August 2017|url-status=live}}</ref>. * 1986-yil 17-aprel: [[Isroil]]ning El Al aviakompaniyasi reysiga chiqishga urinayotgan homilador irlandiyalik ayolning sumkasida semtex portlovchi moddasi topildi. [[Portlovchi moddalar|Portlovchi modda]] uni Nizar Hindawi ismli iordaniyalik sevgilisi va homilasining otasi tomonidan berilgan. Bu voqea Hindawi ishi sifatida tanildi<ref name="Reynolds2002">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2581277.stm|title=Assad engages politics of politeness|date=16 December 2002|work=BBC News|access-date=23 March 2018|first=Paul|last=Reynolds|archive-url=https://web.archive.org/web/20040613114202/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/middle_east/2581277.stm|archive-date=13 June 2004|url-status=live}}</ref>. * 1988-yil 21-dekabrda Pan Am 103-reysi Lockerbie shaharchasi ustida portladi, bortdagi 259 kishi va yerda 11 kishi halok boʻldi. Reys [[Frankfurt aeroporti|Frankfurtdan]] qoʻshimcha reys sifatida boshlangan, Heathrowda samolyot almashtirilgan va [[Nyu-York]]ning JFK aeroportiga transatlantik uchish paytida sodir boʻlgan. Portlovchi modda bilan toʻldirilgan radiosi/kasseta pleeri boʻlgan hamrohsiz chamadon [[Malta]]da roʻyxatdan oʻtkazilgan va Frankfurtda ushbu reys uchun oraliq bagaj sifatida yuborilgan, shundan soʻng transatlantik uchishga olib borilgan. * 1994-yil 6 kun ichida (8, 10 va 13-mart) Hitrou IRA tomonidan uch marta nishonga olindi, ular 12 ta minomyot otishini amalga oshirdi. Hitrou Buyuk Britaniya iqtisodiyoti uchun muhimligi sababli ramziy nishon boʻlgan va aeroportning bir qismi bu davrda yopilganligi sababli katta tartibsizliklar yuzaga keldi. Voqeaning jiddiyligi 10-mart kuni [[Elizabeth II|qirolichani]] RAF orqali Hitrouga qaytarib olib kelishganida yanada kuchaydi<ref name="Henderson1998">{{cite book|title=Silent Swift Superb: The Story of the Vickers VC10|last=Henderson|first=Scott|year=1998|publisher=Scoval|location=Newcastle-upon-Tyne|isbn=978-1-901125-02-3|page=130}}</ref>. * 2002-yil mart oyida South African Airways reysi bilan kelgan 3 million AQSh dollari oʻgʻirlangan. Bir necha hafta oldin [[Bahrayn]]dan kelgan British Airways reysidan ham shu miqdorda pul oʻgʻirlangan edi<ref name="Ref_2002a">{{cite news|title=$3m heist at Heathrow|work=BBC News|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/1880953.stm|date=19 March 2002|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20070808005230/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/1880953.stm|archive-date=8 August 2007|url-status=live}}</ref>. * 2003-yil fevral oyida Britaniya armiyasi 1000 politsiya xodimi bilan birga Hitrouga joylashtirildi, chunki razvedka maʼlumotlariga koʻra, [[al-Qoida]] terrorchilari Britaniya yoki Amerika samolyotlariga [[Boshqariladigan zenit raketalari|zenit raketalari]] bilan hujum qilishi mumkin edi<ref>{{Cite web |last1=Bamber |first1=David |last2=Craig |first2=Olga |last3=Elliott |first3=Francis |date=16 February 2003 |title=Blair sent in tanks after 'chilling' threat |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1422243/Blair-sent-in-tanks-after-chilling-threat.html |url-access=subscription |access-date=7 May 2023 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |archive-date=7 May 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230507183200/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/1422243/Blair-sent-in-tanks-after-chilling-threat.html |url-status=live }}</ref>. * 2004-yil 17-mayda [[Scotland Yard]]ning Flying Squad boʻlimi Hitroudagi Swissport omboridan 40 million funt sterling miqdoridagi oltin qotishmasini va shu miqdorda naqd pulni oʻgʻirlashga urinayotgan 7 kishining harakatini bartaraf etdi<ref name="Ref_az">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3723839.stm|title=Flying Squad foils £80m robbery|date=18 May 2004|work=BBC News|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180710013336/http://news.bbc.co.uk/2/hi/uk_news/3723839.stm|archive-date=10 July 2018|url-status=live}}</ref>. * 2008-yil 25-fevralda uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishiga qarshi norozilik bildirgan Greenpeace faollari Manchester aeroportidan endigina kelgan British Airways [[Airbus A320]] samolyotining ustiga chiqishga muvaffaq boʻldi. Taxminan 09:45 GMT da namoyishchilar samolyotning dum qismida „Iqlim favqulodda holati – Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi yoʻq“ bannerini ochishdi. 11:00 GMT ga kelib 4 kishi hibsga olindi<ref name="Ref_2008e">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7262614.stm|title=Climate protest on Heathrow plane|date=25 February 2008|work=BBC News|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20080229004619/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk/7262614.stm|archive-date=29 February 2008|url-status=live}}</ref>. * 2010-yil oktyabr oyida [[angola]]lik fuqaro British Airways samolyotida deportatsiya qilinayotgan edi. Xavfsizlik xodimlari unga qoʻpol munosabatda boʻldi va uni xavfli holatga soldi, bu esa uning nafas olishi toʻxtab qolishiga olib keldi. U omon qolmadi<ref>{{cite web |date=16 December 2014 |title=G4S guards cleared of using 'carpet karaoke' technique to kill deportee on British Airways flight |url=https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/law-and-order/11296844/G4S-guards-cleared-of-killing-deportee-on-British-Airways-flight-using-carpet-karaoke-technique.html |url-access=subscription |access-date=7 May 2023 |website=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |archive-date=20 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221120223214/https://www.telegraph.co.uk/news/uknews/law-and-order/11296844/G4S-guards-cleared-of-killing-deportee-on-British-Airways-flight-using-carpet-karaoke-technique.html |url-status=live }}</ref>. * 2015-yil 13-iyulda iqlim oʻzgarishi norozilik guruhi Plane Stupid aʼzolari 13 nafar faol aeroportning chekka toʻsiqlaridan oʻtib, shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagiga chiqishga muvaffaq boʻldi. Ular norozilik bildirish uchun oʻzlarini zanjir bilan bogʻlab oldi, bu esa yuzlab reyslarni toʻxtatdi. Barcha faollar oxir-oqibat hibsga olindi<ref>{{cite news|title=London Heathrow cancels flights due to protests over third runway|first=Alan|last=Dron|publisher=Air Transport World|date=13 July 2015|url=http://atwonline.com/eco-aviation/london-heathrow-cancels-flights-due-protests-over-third-runway|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715021411/http://atwonline.com/eco-aviation/london-heathrow-cancels-flights-due-protests-over-third-runway|archive-date=15 July 2015|url-status=dead}}{{nbsp}}</ref><ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-33503167|title=Heathrow Airport climate change protest delays flights|date=13 July 2015|work=BBC News|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171117030638/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-33503167|archive-date=17 November 2017|url-status=live}}</ref>. * 2022-yil iyun oyida koʻplab namoyishchilar Buyuk Britaniya-Ruanda kelishuviga norozilik bildirish uchun Hitrou va Gatvik aeroportlarida yigʻildi. Buyuk Britaniyadan [[Ruanda]]ga qochqinlarni olib ketishi kerak boʻlgan reys bekor qilindi<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/uk-news/2022/jun/15/day-of-drama-and-despair-before-rwanda-flight-called-off | title=Day of drama and despair before Rwanda flight called off |last1=Taylor|first1=Diane|last2=Syal|first2=Rajeev|newspaper=The Guardian|location=London | date=15 June 2022 }}</ref>. * 2022-yil dekabr oyida aeroportda topilgan [[Uran (kimyoviy unsur)|uran]] metall boʻlagi qarshi terrorchilik tergovini keltirib chiqardi. U 29-dekabr kuni Ummondan yoʻlovchi reysi orqali [[Pokiston]]dan kelgan metalllar chiqindilari toʻplamida topilgan edi. U Buyuk Britaniyada joylashgan Eron biznesi uchun moʻljallangan edi<ref>{{cite news | url=https://www.theguardian.com/uk-news/2023/jan/11/heathrow-uranium-seizure-raises-questions-over-what-it-was-for | title=Uranium was embedded in metal bars seized at Heathrow|last1=Sabbagh|first1=Dan|newspaper=The Guardian|location=London | date=11 January 2023 }}</ref>. === Boshqa hodisalar === * 2010-yil 18-dekabrda [[qor]] yogʻishi (Heathrow Winter Resilience Enquiryga koʻra 9 sm)<ref>{{cite web|url=http://www.baa.com/assets/Internet/BAA%20Airports/Downloads/Static%20files/BeggReport220311_BAA.pdf|title=Heathrow Winter Resilience Enquiry|access-date=5 November 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118191647/http://www.baa.com/assets/Internet/BAA%20Airports/Downloads/Static%20files/BeggReport220311_BAA.pdf|archive-date=18 January 2012|url-status=live}}</ref> butun aeroportning yopilishiga olib keldi, bu Hitrou tarixidagi eng yirik hodisalardan biriga aylandi. 5 kun ichida 4000 ga yaqin reys bekor qilindi va 18-dekabr kuni dastlabki qor yogʻishidan keyin 9 500 yoʻlovchi Hitrouda tunashga majbur boʻldi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-12071442|title=BAA launches inquiry into Heathrow Airport snow chaos|work=BBC News|date=23 December 2010|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150926000144/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-12071442|archive-date=26 September 2015|url-status=live}}</ref>. Muammolar nafaqat uchish-qoʻnish yoʻlaklaridagi qor, balki samolyotlar bilan toʻldirilgan 198 ta toʻxtash joyidagi qor va muz tufayli ham yuzaga keldi<ref>{{cite web|url=http://www.icax.co.uk/Deicing_Runways.html|title=De-icing Aircraft Parking Stands|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317130900/http://www.icax.co.uk/Deicing_Runways.html|archive-date=17 March 2018|url-status=live}}</ref>. * 2013-yil 12-iyulda Hitrou aeroportida turgan Ethiopian Airlines kompaniyasining [[Boeing 787 Dreamliner]] samolyotidagi favqulodda joylashuv koʻrsatkichi qisqa tutashuv tufayli yonib ketdi<ref>{{cite news|url=https://www.reuters.com/article/britain-airport-boeing-idUSL6N0FI3B120130712|title=Plane on fire at Heathrow airport was Boeing Dreamliner-TV|work=Reuters|date=12 July 2013|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20150924182854/http://www.reuters.com/article/2013/07/12/britain-airport-boeing-idUSL6N0FI3B120130712|archive-date=24 September 2015|url-status=live}}</ref>. Samolyotda yoʻlovchilar boʻlmagan va hech kim jarohatlanmadi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-23294760|title=Heathrow shut after Boeing Dreamliner 787 fire|work=BBC News|date=12 July 2013|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171116093847/http://www.bbc.co.uk/news/uk-23294760|archive-date=16 November 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite report |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/media/55d43f8d40f0b6091a000001/AAIB_2-2015_ET-AOP.pdf |title=Aircraft Accident Report 2/2015: Report on the serious incident to Boeing B787-8, ET-AOP London Heathrow Airport 12 July 2013 |date=19 August 2015 |publisher=Air Accidents Investigation Branch |access-date=7 May 2023 }}</ref>. * 2019-yil 12-sentyabrdan boshlab Iqlim oʻzgarishi kampaniyasi guruhi – Heathrow Pause Londonning Hitrou aeroportiga va undan uchib ketayotgan reyslarni izdan chiqarish uchun aeroportning cheklangan zonasida [[dron]]larni uchirishga urindi. Harakat reyslarni izdan chiqarishga muvaffaq boʻlmadi va 19 kishi hibsga olindi<ref>{{cite news |author=<!--Staff writer(s); no by-line.--> |title=Extinction Rebellion co-founder arrested at Heathrow protest |url=https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/14/extinction-rebellion-co-founder-arrested-at-heathrow-protest |work=The Guardian |date=14 September 2019 |access-date=14 September 2019 |quote=Despite the minimal disruption, Heathrow Pause said it is happy about the "conversation" triggered by its action. |archive-date=15 September 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190915224758/https://www.theguardian.com/environment/2019/sep/14/extinction-rebellion-co-founder-arrested-at-heathrow-protest |url-status=live }}</ref>. * 2025-yil 21-mart ertalab aeroport yaqinidagi quvvat stansiyasidagi yongʻin tufayli yuzaga kelgan kuchli elektr quvvati uzilishi tufayli yopildi. Aeroport maʼmurlari tomonidan dastlabki eʼlon shuni koʻrsatdiki, u oʻsha kuni tungacha yopiq qoladi<ref>{{Cite web |first4=Martin |last4=Golliandeau |last5=Liu |first5=Juliana |first3=Jessie |last3=Yeung |last2=Stambaugh |first1=Todd |last1=Symons |first2=Alex |date=21 March 2025 |title=London's Heathrow Airport announces complete shutdown due to 'significant power outage' |url=https://www.cnn.com/2025/03/20/europe/london-heathrow-airport-shut-intl-hnk/index.html |access-date=21 March 2025 |website=[[CNN International|CNN]] |language=en}}</ref>. Ushbu yopilish 1 351 ta reysning bekor qilinishiga yoki yoʻnalishini oʻzgartirishiga olib keldi va dunyo boʻyicha 290 000 dan ortiq yoʻlovchiga taʼsir qildi<ref>{{Cite web |date=21 March 2025 |title=Over 1,300 flights cancelled and counting...: How closure of UK's Heathrow airport has caused chaos in the skies |url=https://www.firstpost.com/explainers/uk-heathrow-airport-closure-global-flight-disruptions-impact-9-11-aviation-crisis-13873355.html |access-date=21 March 2025 |website=Firstpost |language=en-us}}</ref><ref name=":2">{{Cite web |title=Heathrow closure latest: Counter-terrorism police leading investigation into 'unprecedented' fire that shut airport |url=https://news.sky.com/story/heathrow-closure-latest-major-disruption-as-airport-shut-by-unprecedented-fire-with-cause-unknown-13332924 |access-date=21 March 2025 |website=Sky News |language=en}}</ref>. Yongʻin sababi Metropolitan politsiyasi tomonidan shubhali deb hisoblanmadi, ammo ehtiyot chorasi sifatida Antiterror politsiyasi tomonidan tergov qilindi<ref>{{Cite news |date=21 March 2025 |title=Counter-terror police investigating Heathrow fire |url=https://www.bbc.com/news/articles/cvg5dg4p2l0o |access-date=21 March 2025 |work=BBC News |language=en-GB}}</ref>. Aeroport 22-mart kuni qayta ochildi, ammo aviakompaniyalar reyslarni qayta tiklashga va qolgan yoʻlovchilarni qaytarishga shoshilganligi sababli reyslar yana kechikdi<ref>{{cite news |last1=Bishop |first1=Katrina |title=Heathrow Airport reopens after nearby fire — but travelers told to expect delays |url=https://www.cnbc.com/2025/03/22/heathrow-airport-reopens-after-nearby-fire-but-travellers-still-face-major-disruption.html |work=CNBC |date=22 March 2025 |language=en}}</ref>. == Kelajakda kengaytirilishi va rejalari == === Uchish-qoʻnish yoʻlagi va terminalni kengaytirish === [[File:Take off queue, Heathrow, 10 Sept. 2010 - Flickr - PhillipC.jpg|thumb|Uchish uchun navbatda turgan British Airways samolyotlari]] Hitrou fuqarolik aeroportiga aylantirilgandan beri uni kengaytirish boʻyicha uzoq tarixga ega boʻlgan takliflar mavjud. 1974-yilda Maplin loyihasi bekor qilinganidan soʻng, toʻrtinchi terminal taklif qilingan, ammo undan ortiq kengayish rad etilgan. Biroq, 1981—1983-yillardagi aeroport tergovlari va 1985-yilgi Oq kitobda yana kengaytirish koʻrib chiqilgan va 1995—1999-yillardagi toʻrt yillik ommaviy tergovdan soʻng 5-terminal qurilishi tasdiqlangan. 2003-yilda koʻplab tadqiqotlar va maslahatlashuvlardan soʻng Kelajakdagi havo transporti boʻyicha Oq kitob eʼlon qilindi, unda Hitrou aeroportiga uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi hamda Stansted aeroportiga ikkinchi yoʻlak qurish taklif etildi<ref>{{Cite book|title=Inside London's Airports Policy: Indecision, decision and counter-decision|last=Le Blond|first=Paul|publisher=ICE Publishing|year=2018|isbn=9780727763655|location=London}}</ref>. 2009-yil yanvar oyida, oʻsha paytdagi Transport vaziri Geoff Hoon Britaniya hukumati Hitrouni {{Convert|2200|m|adj=on}} uzunlikdagi uchinchi yoʻlagini va oltinchi terminal binosini qurish orqali kengaytirishni qoʻllab-quvvatlashini eʼlon qildi<ref name="Ref_abb">{{cite book |year=2009 |title=Britain's Transport Infrastructure: Adding Capacity at Heathrow: Decisions Following Consultation |url=http://www.dft.gov.uk/pgr/aviation/heathrowconsultations/heathrowdecision/decisiondocument/decisiondoc.pdf |archive-url=http://webarchive.nationalarchives.gov.uk/20100513163203/http://www.dft.gov.uk/pgr/aviation/heathrowconsultations/heathrowdecision/decisiondocument/decisiondoc.pdf |archive-date=13 May 2010 |access-date=16 January 2009 |publisher=Department of Transport |isbn=978-1-906581-79-4}}</ref>. Bu qaror 2003-yilgi Oq kitob va 2007-yil noyabr oyida oʻtkazilgan jamoatchilik maslahatlashuvlaridan<ref name="Ref_2007a">{{cite news|title=Industry backs third Heathrow runway as consultation opens|work=[[Flight International]]|date=22 November 2007|url=http://www.flightglobal.com/articles/2007/11/22/219826/industry-backs-third-heathrow-runway-as-consultation-opens.html|access-date=8 December 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20071226034428/http://www.flightglobal.com/articles/2007/11/22/219826/industry-backs-third-heathrow-runway-as-consultation-opens.html|archive-date=26 December 2007|url-status=dead}}</ref> keyin qabul qilingan<ref name="Ref_2003a">{{cite web |date=1 December 2003 |title=The Future of Air Transport |url=https://assets.publishing.service.gov.uk/government/uploads/system/uploads/attachment_data/file/685595/6046.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20070503030214/http://www.dft.gov.uk/about/strategy/whitepapers/air/thefutureofairtransportwhite5694 |archive-date=3 May 2007 |access-date=21 May 2007 |website=Department for Transport}}</ref>. Bu qaror jiddiy qarshiliklarga duch keldi, chunki bu issiqxona gazlari chiqindilari, mahalliy aholi hayotiga taʼsiri, shovqin va havo ifloslanishi xavotirlari tufayli tanqid qilindi<ref>{{cite web|url=http://www.historyandpolicy.org/policy-papers/papers/maplin-the-treasury-and-londons-third-airport-in-the-1970s|title=Maplin: the Treasury and London's third airport in the 1970s|last=Needham|first=Duncan|date=27 October 2014|website=History & Policy|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171226134247/http://www.historyandpolicy.org/policy-papers/papers/maplin-the-treasury-and-londons-third-airport-in-the-1970s|archive-date=26 December 2017|url-status=live}}</ref>. 2010-yilgi umumiy saylovlar oldidan, Konservatorlar va Liberal-demokrat partiyalari aeroportda uchinchi yoʻlak yoki boshqa har qanday sezilarli kengaytirishlarni amalga oshirishga qarshi chiqishlarini eʼlon qildi. Oʻsha paytdagi London meri [[Boris Johnson]] esa Londonga koʻproq aeroport quvvati kerakligini taʼkidlab, Hitrouni kengaytirishni emas, [[Temza]] [[estuariy]]sida yangi aeroport qurilishini yoqlagan.<ref name="Ref_abe">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7722261.stm|title=Heathrow's new runway|work=BBC News|date=15 January 2009|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20090216051349/http://news.bbc.co.uk/1/hi/uk_politics/7722261.stm|archive-date=16 February 2009|url-status=live}}</ref>. Konservatorlar-Liberal-demokrat koalitsiyasi hokimiyatga kelgach, uchinchi yoʻlak loyihasi bekor qilindi<ref name=Cancelled>{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/8678282.stm|title=Heathrow third runway plans scrapped by new government|work=BBC News|date=12 May 2010|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20120304022501/http://news.bbc.co.uk/1/hi/england/london/8678282.stm|archive-date=4 March 2012|url-status=live}}</ref>. Ikki yildan soʻng, yetakchi konservatorlar bu masala boʻyicha fikrlarini oʻzgartirganliklari haqida xabarlar tarqaldi<ref name="PossibleUTurn">{{cite news|title=Top Tories admit: we got it wrong on third runway|work=The Observer|location=London|date=24 March 2012|url=https://www.theguardian.com/environment/2012/mar/24/tories-third-runway-heathrow|author1=Helm, Toby|author2=Doward, Jamie|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180923120819/https://www.theguardian.com/environment/2012/mar/24/tories-third-runway-heathrow|archive-date=23 September 2018|url-status=live}}</ref>. Hitrouni kengaytirish boʻyicha yana bir taklif – Heathrow Hub boʻlib, unda ikkita mavjud yoʻlakni 7 000 metrga uzaytirib, ularni toʻrt qismga boʻlish rejalashtirilgan. Bu orqali har bir yoʻlak ikkita toʻliq uzunlikdagi yoʻlak vazifasini bajarib, bir vaqtda uchish va qoʻnishlarni amalga oshirish, shovqinni kamaytirish imkonini beradi<ref>{{cite news|url=http://ig-legacy.ft.com/content/f0a05b64-8987-11e2-ad3f-00144feabdc0|title=Pilot plots longer Heathrow runways|last1=Parker|first1=Andrew|last2=Jacobs|first2=Rose|work=Financial Times|location=London|date=10 March 2013|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324162251/http://ig-legacy.ft.com/content/f0a05b64-8987-11e2-ad3f-00144feabdc0|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref><ref name="CPS paper">{{cite book |year=2013 |title=Double Upon Heathrow |url=http://www.cps.org.uk/files/reports/original/130705094049-DoubleuponHeathrow.pdf |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20160526204815/http://www.cps.org.uk/files/reports/original/130705094049-DoubleuponHeathrow.pdf |archive-date=26 May 2016 |access-date=23 March 2018 |publisher=[[Centre for Policy Studies|CPS]] |isbn=978-1-906996-77-2}}</ref>. 2013-yil iyul oyida Aeroportlar komissiyasiga kengaytirish boʻyicha uchta yangi taklif taqdim etildi. Ushbu komissiya Angliyaning janubi-sharqidagi aeroport quvvatlarini koʻrib chiqish uchun tuzilgan boʻlib, unga ser Howard Davies raislik qilgan. U tayinlangunga qadar Singapur hukumatining investitsiya kompaniyasi hisoblangan GIC Private Limitedda ishlagan va uning xalqaro maslahat kengashi aʼzosi boʻlgan. GIC Hitrouning asosiy egalaridan biri hisoblanadi. Ser Howard tayinlanish tasdiqlangach bu lavozimlardan isteʼfoga chiqqan, ammo Aeroportlar komissiyasi manfaatlar reyestrini toʻldirish chogʻida bu haqda maʼlumot bermagan, deb tanqid qilingan. Ser Howard boshchiligidagi komissiya koʻrib chiqadigan uchta taklif ham Hitrouga uchinchi yoʻlak qurilishini nazarda tutgan – bu yoʻlak aeroportning shimol, shimoli-gʻarb yoki janubi-gʻarb tomonida joylashishi mumkin edi<ref>{{cite news|date=17 July 2013|title=Heathrow submits third runway options to Davies Commission|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-23337754|work=BBC News|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309112818/http://www.bbc.co.uk/news/uk-23337754|archive-date=9 March 2018|url-status=live}}</ref>. Komissiya oʻzining oraliq hisobotini 2013-yil dekabrda eʼlon qildi, unda uchta variant tanlab olindi: Hitrouda shimoli-gʻarbiy yoʻlak varianti, mavjud yoʻlakni uzaytirish, va [[Gatvik aeroporti]]da ikkinchi yoʻlak qurish. Hisobotdan soʻng hukumat janubi-sharqiy hududda kengayish boʻyicha hech qanday variantni istisno qilmasligini va Hitrouda yangi yoʻlak 2015-yildan oldin qurilmasligini eʼlon qildi<ref name="BBC-shortlist">{{cite news|title=Airports Commission reveals expansion shortlist|url=https://www.bbc.co.uk/news/business-25402007|access-date=23 March 2018|work=BBC News|date=17 December 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20180317114851/http://www.bbc.co.uk/news/business-25402007|archive-date=17 March 2018|url-status=live}}</ref>. 2015-yil 1 iyulda yakuniy hisobot eʼlon qilinib, Hitrouda uchinchi, shimoli-gʻarbiy yoʻlakni qurishni qoʻllab-quvvatladi<ref>{{cite news|date=1 July 2015|title=Airports Commission releases final report|url=https://www.gov.uk/government/news/airports-commission-releases-final-report|work=gov.uk|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180202131252/https://www.gov.uk/government/news/airports-commission-releases-final-report|archive-date=2 February 2018|url-status=live}}</ref>. Hisobotga munosabat, xususan, London meri Boris Jonson tomonidan umuman salbiy boʻldi. Katta konservatorlardan biri [[Channel 4]] ga shunday degan: „Howard Davies bosh vazir stoliga butunlay bugʻlanib turgan pul uyumini tashladi“<ref>{{cite news|date=1 July 2015|access-date=23 March 2018|url=https://www.independent.co.uk/voices/comment/heathrow-expansion-this-final-conclusion-has-simply-fanned-the-airport-flames-10358766.html|first=Chris|last=Blackhurst|location=London|title=Heathrow expansion: This final 'conclusion' has simply fanned the airport flames|work=The Independent|archive-url=https://web.archive.org/web/20180626002947/https://www.independent.co.uk/voices/comment/heathrow-expansion-this-final-conclusion-has-simply-fanned-the-airport-flames-10358766.html|archive-date=26 June 2018|url-status=live}}</ref>. 2016-yil 25-oktyabrda hukumat Hitrouga uchinchi yoʻlak qurishga ruxsat berishini tasdiqladi; ammo yakuniy qaror 2017/18-yil qishida, maslahatlashuvlar va hukumat ovozlaridan soʻng qabul qilinishi kerak edi. Eng erta ochilish sanasi 2025-yil sifatida belgilangan. 2018-yil 5-iyun kuni Buyuk Britaniya hukumati uchinchi yoʻlakni tasdiqladi, Parlamentda toʻliq ovoz berish rejalashtirildi<ref name="cabinet2018jun">{{cite news |title=Heathrow Airport: Cabinet approves new runway plan |url=https://www.bbc.com/news/uk-politics-44357580 |date=5 June 2018 |work=BBC News |access-date=21 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180710095617/https://www.bbc.com/news/uk-politics-44357580 |archive-date=10 July 2018 |url-status=live }}</ref>. 2018-yil 25-iyun kuni Parlamentning Umumiy Palatasi 415–119 ovoz bilan uchinchi yoʻlak foydasiga ovoz berdi. Bu qonunni [[Konservatorlar partiyasi|Konservatorlar]] va Leyboristlar partiyasining koʻpchilik aʼzolari qoʻllab-quvvatladi<ref>{{Cite news |url=https://www.theguardian.com/politics/blog/live/2018/jun/25/heathrow-boris-johnson-should-honour-his-promise-to-oppose-heathrow-expansion-and-resign-says-senior-tory-politics-live |title=House of Commons backs third runway for Heathrow airport – as it happened &#124; Politics |newspaper=The Guardian |date=25 June 2018 |access-date=16 October 2018 |last1=Sparrow |first1=Andrew |last2=Rawlinson |first2=Kevin |archive-url=https://web.archive.org/web/20181017053210/https://www.theguardian.com/politics/blog/live/2018/jun/25/heathrow-boris-johnson-should-honour-his-promise-to-oppose-heathrow-expansion-and-resign-says-senior-tory-politics-live |archive-date=17 October 2018 |url-status=live }}</ref>. Ushbu qarorga qarshi Londonning toʻrtta mahalliy hokimiyati – Wandsworth, Richmond, Hillingdon hamda Hammersmith va Fulham Greenpeace va London meri Sodiq Xon bilan hamkorlikda sudga murojaat qildi<ref>{{cite web |date=26 June 2018 |title=Heathrow expansion plans approved for take-off after Commons vote |url=https://www.shropshirestar.com/news/uk-news/2018/06/26/heathrow-expansion-plans-approved-for-take-off-after-commons-vote/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180626030501/https://www.shropshirestar.com/news/uk-news/2018/06/26/heathrow-expansion-plans-approved-for-take-off-after-commons-vote/ |archive-date=26 June 2018 |access-date=26 June 2018 |website=Shropshire Star}}</ref>. Sodiq Xon bu qonun qabul qilinsa, sudga murojaat qilishini oldinroq bildirgan edi<ref>{{Cite news |url=https://www.bbc.com/news/uk-england-london-44561789 |title=Heathrow third runway: Sadiq Khan backs legal challenge |date=21 June 2018 |access-date=16 October 2018 |newspaper=BBC News |archive-url=https://web.archive.org/web/20181101050010/https://www.bbc.co.uk/news/amp/uk-england-london-44561789 |archive-date=1 November 2018 |url-status=live }}</ref>. 2020-yil fevral oyida Apellyatsiya sudi uchinchi yoʻlak loyihasini noqonuniy deb topdi, chunki u Parij iqlim kelishuvi doirasidagi hukumat majburiyatlarini yetarli darajada hisobga olmagan<ref>{{cite news |last=Carrington |first=Damian |date=27 February 2020 |title=Heathrow third runway ruled illegal over climate change |url=https://www.theguardian.com/environment/2020/feb/27/heathrow-third-runway-ruled-illegal-over-climate-change |work=The Guardian |access-date=20 April 2021}}</ref>. Biroq, bu qaror 2020-yil dekabrda Oliy sud tomonidan bekor qilindi<ref>{{cite news |last=Carrington |first=Damian |date=16 December 2020 |title=Top UK court overturns block on Heathrow's third runway |url=https://www.theguardian.com/environment/2020/dec/16/top-uk-court-overturns-block-on-heathrows-third-runway |work=The Guardian |access-date=20 April 2021}}</ref>. [[Birlashgan Qirollikda COVID-19 pandemiyasi|COVID pandemiyasi]] vaqtida yoʻlovchilar sonining keskin kamayishi va investitsiya xarajatlari boʻyicha xavotirlar tufayli loyiha toʻxtatilgan edi<ref name=guardian-20230202>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/business/2023/feb/02/heathrow-airport-boss-john-holland-kaye-quits-turbulent-year |title=Heathrow airport boss quits after turbulent year |last=Topham |first=Gwyn |newspaper=The Guardian |date=2 February 2023 }}</ref>, ammo [[Buyuk Britaniya parlament saylovlari (2024)|2024-yilgi Buyuk Britaniya umumiy saylovlarida]] [[Leyboristlar partiyasi]] gʻalaba qozonganidan keyin bu loyiha yana kun tartibiga qaytdi. 2024-yil noyabr oyida aeroport bosh direktori hukumatdan 2025-yil oxirigacha „yakuniy“ qaror qabul qilishni soʻrashini bildirdi<ref>{{cite news |last1=Reid |first1=Jenni |title=Heathrow boss says 2025 to bring final decision on controversial third runway |url=https://www.cnbc.com/2024/11/26/heathrow-third-runway-ceo-expects-final-decision-by-end-of-2025.html |work=CNBC |date=26 November 2024 }}</ref>. === Yangi transport takliflari === [[File:Western Rail Approach to Heathrow.png|thumb|Koʻrib chiqilayotgan loyihalardan biri – Hitrouga Gʻarbiy temir yoʻl kirishi.]] Hozirda Hitrou aeroporti bilan barcha temiryoʻl aloqalari sharq–gʻarb yoʻnalishida, yaʼni markaziy London bilan bogʻlangan. Yillar davomida Londondagi boshqa hududlar va shahar tashqarisidagi stansiyalar bilan bogʻlaydigan yangi temir yoʻllar boʻyicha turli sxemalar taklif qilingan<ref name="Coogan">{{cite book |last1=Coogan |first1=Matthew A. |title=Improving Public Transportation Access to Large Airports |date=2000 |publisher=Leigh Fisher Associates, Transportation Research Board, Transit Cooperative Research Program |isbn=9780309066594 |page=66 |url=https://books.google.com/books?id=E3a7n--Se9wC&q=heathrow%20airport%20transport%20links%20central%20london&pg=PA66 |access-date=12 September 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912131434/https://books.google.co.uk/books?id=E3a7n--Se9wC&lpg=PA66&dq=heathrow%20airport%20transport%20links%20central%20london&pg=PA66 |archive-date=12 September 2018 |url-status=live }}</ref>. Ushbu asosiy temir yoʻl xizmatlari Elizabeth yoʻnalishi ochilishi bilan kengaytirildi. 2009-yilda Hitrouni London Waterloo bilan Waterloo–Reading yoʻnalishi orqali bogʻlash taklif qilingan, ammo 2011-yilda bu loyiha moliyalashtirish yetishmasligi va Londonga kirish yoʻlida koʻplab darajali chorrahalar mavjudligi sababli bekor qilindi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-13042740|title=Heathrow Airtrack Waterloo rail link shelved by BAA|work=BBC News London|date=11 April 2011|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20171030124455/http://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-13042740|archive-date=30 October 2017|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.rail.co/2011/04/11/heathrow-no-option-but-to-withdraw-proposed-airtrack-link-to-staines/|title=Heathrow: 'No option but to withdraw proposed Airtrack link to Staines'|last=Samuel|first=A.|work=Rail News from Rail.co|date=11 April 2011|access-date=11 April 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20120118181237/http://www.rail.co/2011/04/11/heathrow-no-option-but-to-withdraw-proposed-airtrack-link-to-staines/|archive-date=18 January 2012|url-status=dead}}</ref>. Shuningdek, Hitrouni HS2 (High Speed 2) yuqori tezlikdagi temiryoʻl liniyasi bilan bogʻlash rejalari (yangi stansiya – Heathrow Hub bilan) ham 2015-yil mart oyida HS2 loyihasidan chiqarib tashlandi<ref name="Oakeshott2009">{{cite news|url=http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article5439472.ece|work=[[The Times]]|location=London|title=Heathrow train plan to allay environmental fears|first1=Isabel|last1=Oakeshott|first2=Chris|last2=Gourlay|date=4 January 2009|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20110927122107/http://www.timesonline.co.uk/tol/news/politics/article5439472.ece|archive-date=27 September 2011|url-status=dead}}{{subscription required}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.gov.uk/government/policies/hs2-high-speed-rail|title=High Speed Rail: Investing in Britain's Future|publisher=Department for Transport|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180324230842/https://www.gov.uk/government/policies/hs2-high-speed-rail|archive-date=24 March 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{Cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-31814933|title=HS2: Heathrow spur plans dropped by transport minister|newspaper=BBC News|date=10 March 2015|access-date=21 July 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007212458/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-31814933|archive-date=7 October 2018|url-status=live}}</ref>. Koʻrib chiqilgan boshqa loyihalardan biri – Hitrou va Gatvik aeroportlarini bogʻlovchi tezkor transport tizimi boʻlib, bu Heathwick (Heathrou + Gatwick) nomi bilan tanilgan. Bu ikki aeroportni yagona aviatsiya markaziga aylantirishga yordam berishi mumkin edi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-15227879|work=BBC News|title=Heathrow and Gatwick airports: Ministers mull rail link|date=8 October 2011|access-date=23 March 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181007205251/https://www.bbc.co.uk/news/uk-england-london-15227879|archive-date=7 October 2018|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web|last1=Commons|first1=The Committee Office, House of|title=House of Commons – Transport Committee: Written evidence from Interlinking Transit Solutions Ltd (AS 115)|url=https://www.publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmselect/cmtran/78/78vw_d15.htm|website=www.publications.parliament.uk|access-date=1 July 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20180801155219/https://publications.parliament.uk/pa/cm201314/cmselect/cmtran/78/78vw_d15.htm|archive-date=1 August 2018|url-status=live}}</ref>. 2018-yilda Transport departamenti Hitrou aeroportiga xususiy mablagʻlar hisobiga temir yoʻl aloqasi loyihalari boʻyicha takliflarni qabul qilishni boshladi<ref>{{cite news |last1=Morby |first1=Aaron |title=DfT tests appetite for £2.3bn Heathrow rail links {{!}} Construction Enquirer |url=http://www.constructionenquirer.com/2018/05/08/dft-tests-appetite-for-2-3bn-heathrow-rail-links/ |access-date=12 September 2018 |work=constructionenquirer.com |agency=Construction Enquirer |date=8 May 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912113402/http://www.constructionenquirer.com/2018/05/08/dft-tests-appetite-for-2-3bn-heathrow-rail-links/ |archive-date=12 September 2018|url-status=live}}</ref>. Ushbu tashabbus doirasida koʻrib chiqilayotgan loyihalar jumlasiga quyidagilar kiradi: * Hitrouga Gʻarbiy temir yoʻl kirishi: Katta gʻarbiy magistral yoʻnalishdan shaxobcha ajratish orqali Hitrouni Reading, Slough, Janubi-gʻarbiy Angliya, Janubiy Uels va Gʻarbiy Midlands bilan bogʻlash taklifi<ref>{{cite magazine |last1=MCINTYRE |first1=FIONA |title=Private partner wanted for £900M Heathrow rail link |url=https://www.newcivilengineer.com/latest/private-partner-wanted-for-900m-heathrow-rail-link/10030804.article |access-date=12 September 2018 |magazine=New Civil Engineer |archive-url=https://web.archive.org/web/20180912113541/https://www.newcivilengineer.com/latest/private-partner-wanted-for-900m-heathrow-rail-link/10030804.article |archive-date=12 September 2018 |url-status=live}}</ref>; * Hitrou janubiy temir yoʻli: Airtrack loyihasiga oʻxshash reja boʻlib, bu 5-terminal stansiyasini Chertsey yoki Virginia Water, Staines, London Waterloo, Guildford va Clapham Junction bilan bogʻlashni koʻzda tutadi<ref name="route">{{cite web |title=Proposed Route – Heathrow Southern Railway |url=https://heathrowrail.com/proposed-route/ |website=Heathrow Southern Railway |access-date=22 August 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180822151427/https://heathrowrail.com/proposed-route/ |archive-date=22 August 2018 |url-status=live }}</ref>. === Izohlar === <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|London Heathrow Airport}} {{Wikivoyage|Heathrow Airport}} * {{official website|https://www.heathrow.com}} * [https://www.hceb.org.uk Heathrow Community Engagement Board website] {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Heathrow}} [[Turkum:London]] [[Turkum:Angliya aeroportlari]] aiu8q30y865g52o2xuhm4nmsd2xtwcx 0 1240421 6305007 6298992 2026-10-11T11:56:33Z Janob Mirzaolim 64438 /* Statistikasi */ 6305007 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Kuala Lumpur xalqaro aeroporti | nativename = {{nobold|{{nowrap|{{small|{{lang-ms|Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur}}}}}}}} | nativename-a = | nativename-r = | image = Kuala Lumpur International Airport Logo.svg | image-width = 250 | image2 = KLIA MTB&Tower.jpg | image2-width = 250 | caption2 = | WMO = 48650 | IATA = KUL | ICAO = WMKK | type = Fuqarolik | owner = Khazanah Nasional | operator = Malaysia Airports | city-served = Katta [[Kuala Lumpur]] | location = Sepang tumani, Selangor shtati, [[Malayziya]] | opened = {{start date and age|1998|06|27|df=yes}} | hub = {{ubl|class=nowrap | [[Batik Air Malaysia]] | [[Malaysia Airlines]] | [[MASkargo]] | Raya Airways | World Cargo Airlines}} | operating_base = {{ubl|class=nowrap | [[AirAsia]] | [[AirAsia X]]}} | timezone = MST | utc = [[UTC+08:00]] | elevation-f = 70 | elevation-m = 21 | metric-elev = yes | coordinates = {{coord|02|44|36|N|101|41|53|E|region:MY-10|display=it}} | latd=02|latm=44|lats=36|latNS=N|longd=101|longm=41|longs=53|longEW=E | website = {{URL|airports.malaysiaairports.com.my}} | image_map_caption = | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | pushpin_map = Malayziya | pushpin_label = '''KUL'''/WMKK | pushpin_map_caption = Aeroportning Malayziya xaritasidagi joylashuvi | r1-number = 14L/32R | r1-length-m = 4,019 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 14R/32L | r2-length-m = 4,000 | r2-surface = Asfalt | r3-number = 15/33 | r3-length-m = 3,960 | r3-surface = Asfalt | metric-rwy = yes | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 47,224,000 ({{increase}}85.9%) | stat2-header = Mahalliy yoʻlovchilar | stat2-data = 14,664,000 ({{increase}}31.8%) | stat3-header = Xalqaro yoʻlovchilar | stat3-data = 32,560,000 ({{increase}}128.1%) | stat4-header = Parvozlar soni | stat4-data = 319,026 ({{increase}} 60.9%) | stat5-header = Yuk (tonna) | stat5-data = 660,040 ({{increase}} 30.7%)(2022) | stat-year = 2023 | footnotes = Manba: MAHB<ref>[https://mahb.listedcompany.com/newsroom/MAHB_Traffic_Shanpshot_-_December_2022.pdf Traffic Snapshot] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20231118030822/https://mahb.listedcompany.com/newsroom/MAHB_Traffic_Shanpshot_-_December_2022.pdf |date=2023-11-18 }} listedcompany.com December 2022</ref> }} '''Kuala Lumpur xalqaro aeroporti''' ({{lang-ms|Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur}}, {{lang-en|Kuala Lumpur International Airport}}, '''KLIA''', {{airport codes|KUL|WMKK|p=n}}) – asosan [[Malayziya]] poytaxti [[Kuala Lumpur]] shahri aholisiga xizmat koʻrsatuvchi markaziy xalqaro aeroport. Selangor shtatining Sepang tumanida, Kuala Lumpur shahar markazidan {{convert|45|km|mi|abbr=on}} janubda joylashgan. Kuala Lumpur xalqaro aeroporti [[Malayziya]]ning eng yirik va eng gavjum aeroporti boʻlib, mega hab sifatida tan olingan. Aeraport 2023-yilda 47,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatib, unda 980 040 tonna yuk tashilgan va 819 026 parvoz amalga oshirilgan. Umumiy yoʻlovchi oqimi boʻyicha dunyo reytingida 35-oʻrinni egallagan. 2024-yil KLIA OAG provayderi tomonidan (yoʻlovchi reyslarining chastotasi va xizmat koʻrsatilgan yoʻnalishlar nisbati boʻyicha) Global lou-kost megahablar indeksida birinchi oʻrinni egalladi, aeroport 137 dan ortiq yoʻnalish boʻylab 11 188 ta mumkin boʻlgan lou-kost ulanishlarni taqdim etgan<ref>{{Cite web |title=Megahubs 2024 {{!}} Most Connected Airports in the World {{!}} OAG |url=https://www.oag.com/megahubs-airports-2024 |access-date=2025-01-22 |website=www.oag.com |language=en}}</ref>. OAG KLIAni 33 411 ta mumkin boʻlgan yoʻnalish bilan 2024-yilda dunyodagi ikkinchi eng bogʻlangan aeroport deb ham topdi (yoʻlovchi reyslarining chastotasi va xizmat koʻrsatgan yoʻnalishlar nisbati boʻyicha), OAG Megahab indeksiga koʻra, [[Hitrou aeroporti|London-Hitroudan]] keyin ikkinchi oʻrinda turadi, undan keyingi oʻrinlarda esa [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]], [[Schiphol|Amsterdam]] va [[Inchxon aeroporti|Seul-Inchxon]] joylashgan<ref>{{cite web|url=https://moodiedavittreport.com/oag-megahubs-2024-london-heathrow-remains-worlds-number-one-internationally-connected-airport/|title=KLIA/KLIA2|website=OAG Megahubs 2024: London Heathrow remains world's number one internationally connected airport|date=11 October 2024|language=en|access-date=11 October 2024}}</ref>. Malayziyadagi yetakchi aviatashuvchi va 14 583 lou-kost ulanishni amalga oshiruvchi [[AirAsia]] KLIAda joylashgan va jami parvozlarning 34% ulushiga ega boʻlib, undan keyingi oʻrinda [[Malayziya havo yoʻllari|Malaysia Airlines MAS]] turadi<ref>{{Cite web |last=BERNAMA |date=2024-10-10 |title=AirAsia Drives KLIA To Top Global LCC Megahub Status, Announces New Routes |url=https://bernama.com/en/news.php?id=2350182 |access-date=2025-01-22 |website=BERNAMA |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |title=Megahubs 2024 {{!}} Most Connected Airports in the World {{!}} OAG |url=https://www.oag.com/megahubs-airports-2024#top-25-lcc |access-date=2025-01-22 |website=www.oag.com |language=en}}</ref>. Aeroportni Malaysia Airports (MAHB) Sepang Sdn Bhd boshqaradi va u [[Malaysia Airlines]], MASkargo, [[Batik Air Malaysia]], UPS Airlines va World Cargo Airlines, [[AirAsia]] va AirAsia X uchun asosiy hab vazifasini bajaradi. == Tarixi == === Kelib chiqishi === Kuala Lumpur xalqaro aeroportining tamal toshi qoʻyish marosimi 1993-yil 1-iyunda boʻlib oʻtdi<ref>{{cite web|url=https://diveintomalaysia.com/klia-klia2/|title=KLIA/KLIA2|website=Dive Into Malaysia|date=25 March 2019|language=en-US|access-date=1 August 2019|arxivsana=2024-12-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241210165721/https://diveintomalaysia.com/klia-klia2/}}</ref>. Oʻshanda [[Mahathir Mohamad]] boshchiligidagi hukumat mavjud Kuala Lumpur aeroporti (keyinchalik Subang xalqaro aeroporti, hozirda Sulton Abdulaziz Shoh aeroporti) kelajakdagi talabni qondira olmaydi, degan qarorga keldi. Aeroport qurilishi, asosan, bir nechta davlatga tegishli qurilish kompaniyalari hamda Tan Sri Datuk Lim Kang Hoo boshchiligidagi Ekovest Berhad tomonidan amalga oshirildi. Malayziyaning yirik rivojlanish rejasi – Multimedia Super Corridor tarkibida barpo etilgan. Yangi aeroport terminalining bosh meʼmori etib [[yaponiya]]lik meʼmor Kisho Kurokawa tayinlangan<ref>{{cite web|url=http://www.kisho.co.jp/page/223.html|title=Kisho Kurokawa}}</ref>. KLIA qurib bitkazilgach, Subang aeroportining 1-terminali buzib tashlandi. Malaysia Airports qolgan 3-terminalni turboprop va charter samolyotlari uchun maxsus aeroportga aylantirish boʻyicha kelishuvga erishdi, bu hudud atrofida turar-joy va biznes markazlari barpo etildi<ref>{{cite news |url= https://www.edgeprop.my/content/1302873/wct-buys-60-stake-subang-skypark |title =WCT buys 60% stake in Subang Skypark |year=2018|access-date=7 October 2022|work= The edge markets}}</ref>. '''KUL''' [[IATA aeroport kodi]] Subang aeroportidan KLIAga oʻtkazildi. Bugungi kunda Subang faqat turboprop samolyotlari, umumiy aviatsiya va harbiy samolyotlarga xizmat koʻrsatadi. === Hozirgi joylashuvi === Aeroport oʻtmishda qishloq xoʻjaligi [[Germaniya yerlari|yeri]] boʻlgan {{convert|100|km2|sqmi}} maydonni egallaydi<ref name="KLIA History">{{cite web|title=History of KLIA |year=1998 |url=http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/MENU/MainFrame.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20080305010314/http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/MENU/MainFrame.htm |archive-date= 5 March 2008 }}</ref> va maydoni boʻyicha dunyodagi eng yirik aeroportlardan biri. Uch bosqichli rivojlantirish rejasi KLIAda uchta uchish-qoʻnish yoʻlagi va ikkita terminal (har birida ikkitadan yoʻldosh terminali bilan) boʻlishini koʻzda tutadi<ref name="KLIA Phases"/>. Birinchi bosqich sigʻimi 25 million yoʻlovchi boʻlgan asosiy terminal va bitta yoʻldosh terminal va ikkita toʻliq xizmat koʻrsatadigan uchish-qoʻnish yoʻlagi qurilishini oʻz ichiga oladi. Birinchi bosqichdagi aeroportda 60 ta bogʻlanish perroni, 80 ta samolyot toʻxtatishiga moʻljallangan 20 ta masofaviy toʻxtash joyi, toʻrtta taʼmirlash angari va oʻt oʻchirish stansiyalari qurildi. Ikkinchi bosqich yoʻlovchilar sonini yiliga 35 milliongacha oshirishni maqsad qilgan va katta qismi yakunlangan. Uchinchi bosqichda yiliga 100 million yoʻlovchini sigʻdira oladigan darajaga yetkazish rejalashtirilgan<ref name="KLIA Phases">{{cite web|title=Phases of KLIA |year=1998 |url=http://www.kiat.net/klia/phases.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20150826070610/http://www.kiat.net/klia/phases.html |archive-date=26 August 2015 }}</ref>. === Tantanali ochilishi === Kuala Lumpur xalqaro aeroporti rasman 1998-yil 27-iyunda, 1998-yil Hamdoʻstlik oʻyinlari oldidan, Malayziyaning oʻninchi podshohi, Negeri-Sembilan sultoni Tuanku Jaʼafar tomonidan ochilgan<ref name="KLIA Inauguration">{{cite web|title=First Flights of Kuala Lumpur International Airport |publisher=Department of Civil Aviation KLIA Branch |year=1998 |url=http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/History/history_opening.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20071009211552/http://www.dcaklia.gov.my/EnglishPages/History/history_opening.htm |archive-date=9 October 2007 }}</ref><ref>{{cite web|first1=Pei Ying|last1=Teoh|access-date=2025-02-15|title=NST175: Malaysian aviation through the years|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2020/08/616768/nst175-malaysian-aviation-through-years|date=15 August 2020|website=[[New Straits Times]]}}</ref>. Biroq, aeroport ochilgan dastlabki kunlarda koʻplab muammolarga duch keldi. Teletrap va samolyot joylashuvi tizimlari ishlamay qoldi, bu esa butun aeroport boʻylab uzun navbatlar hosil boʻlishiga olib keldi. Bagajlarni boshqarish tizimi ishdan chiqdi, natijada yoʻlovchilarning yuklari yoʻqolib, 5–7 soatgacha kutish vaqtlari yuzaga keldi<ref name="LKS">{{cite web |title=KLIA's opening marked with problems |url=http://www.limkitsiang.com/archive/1998/July98/sg1120.htm |publisher=Lim Kit Siang Media Release |date=July 1998}}</ref>. Ushbu muammolarning aksariyati oxir-oqibat hal qilindi, faqat bagajni qayta ishlash tizimi 2007-yilda toʻliq almashtirish tenderiga qoʻyilgunga qadar muammolarga duch keldi. Aeroport [[1997-yilgi Osiyo moliyaviy inqirozi]], [[2001-yil 11-sentyabr terror xurujlari|11-sentyabr xurujlari]], SARS, [[parranda grippi]], [[Jahon moliyaviy inqirozi|2007—2008-yillardagi moliyaviy inqiroz]], 2009-yil choʻchqa grippi pandemiyasi va [[COVID-19 pandemiyasi]] tufayli yoʻlovchilar oqimining kamayishi kabi iqtisodiy inqirozlar sababli katta yoʻqotishlarga uchradi. Bundan tashqari, KLIA taxminan {{convert|300|km|mi}} janubi-sharqda joylashgan va xalqaro obroʻga ega Singapurdagi [[Changi aeroporti]] bilan raqobatga duch kelmoqda. Ayniqsa, Janubiy Malayziyada (masalan, [[Johor]]da) yashovchi yoʻlovchilar koʻpincha KLIAdan koʻra Changi orqali sayohat qilishni afzal koʻradi. Ochilishning birinchi yilida yoʻlovchilar soni qisqardi, chunki baʼzi aviakompaniyalar, xususan, All Nippon Airways (2015-yil 1-sentyabrda qayta tiklagan), [[British Airways]] (2015-yil 28-maydan 2021-yil 28-martgacha<ref>{{cite news |title=British Airways axes Kuala Lumpur, suspends Sydney and Bangkok till November|url=https://mainlymiles.com/2020/12/17/british-airways-axes-kuala-lumpur-suspends-sydney-and-bangkok-till-november/|publisher=Mainly miles|date=17 December 2020|access-date=22 October 2022}}</ref> qayta tiklagan), [[Lufthansa]] (2004-yil 28-martdan<ref>{{cite news |title=Lufthansa to resume flights to KL next March |url=https://www.travelweekly-asia.com/Travel-News/Lufthansa-to-resume-flights-to-KL-next-March |publisher=Travel Weekly Asia |date=18 December 2003 |access-date=13 February 2020}}</ref> 2016-yil 28-fevralgacha qayta tiklagan)<ref>{{cite news|title=Lufthansa to discontinue Kuala Lumpur service from March 2016|publisher=vimanphotography|date=17 December 2015 |url=https://vimanphotography.com/2015/12/17/lufthansa-to-discontinue-kuala-lumpur-service-from-march-2016/|access-date=13 February 2020}}</ref>, oʻz reyslarini toʻxtatdi. [[Qantas]] Sidney-Kuala Lumpur yoʻnalishini oʻzining lou-kost shoʻba aviakompaniyasi Jetstarga oʻtkazdi va Jetstar esa bu yoʻnalishni 2008-yilgacha bajargan. [[Aeroflot]] 2001-yilda Singapur orqali amalga oshiriladigan Moskva-Kuala Lumpur yoʻnalishini toʻxtatdi, bu yoʻnalishni qayta tiklash boʻyicha munozaralar boʻlgan boʻlsa-da, lekin biror natijaga erishilmagan. Northwest Airlines aviakompaniyasi 2001-yilda Osakadan Kuala-Lumpurga zarar yetkazuvchi yoʻnalishni toʻxtatdi. KLIA toʻliq faoliyat koʻrsatgan birinchi yil – 1999-yilda (quvvati yiliga 25 million yoʻlovchi boʻlgan birinchi bosqichda) 13,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref name="KLIA Passengers Up">{{cite news |title=Passengers at Kuala Lumpur Airport up despite fewer airlines |url=http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0WDP/is_2001_August_6/ai_77496547 |publisher=Asian Economic News |date=6 August 2001 |archive-url=https://web.archive.org/web/20151016162028/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m0WDP/is_2001_August_6/ai_77496547 |archive-date=16 October 2015}}</ref>. 2004-yilda bu koʻrsatkich 21,1 millionga, 2013-yilda esa 47 millionga yetgan<ref name="2013 Statistics">{{cite web|url=http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/ATR2013.pdf|title=Airport Traffic Report|year=1998|access-date=20 April 2014|archive-date=3 March 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303204422/http://www.panynj.gov/airports/pdf-traffic/ATR2013.pdf}}</ref>, ammo 2003-yilgacha yiliga 25 million yoʻlovchi qabul qilish haqidagi dastlabki prognozga yetib bormagan. === Rebrending === 2023-yil 9-fevralda Transport vaziri Anthony Loke Siew Fook hukumat va MAHB KLIA va klia2 ni mos ravishda KLIA 1-terminal va KLIA 2-terminal deb rebrending qilishga kelishib olganini eʼlon qildi<ref>{{Cite web |last=Tee |first=Kenneth |date=9 February 2023 |title=Anthony Loke: KLIA and KLIA2 to be rebranded to Terminals 1 and 2 |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2023/02/09/anthony-loke-klia-and-klia2-to-be-rebranded-to-terminals-1-and-2/54096 |access-date=29 March 2023 |website=Malay Mail |language=en}}</ref>. Rebrending bilan bogʻliq toʻliq MAHB tomonidan qoplanadi<ref>{{Cite web |title=Loke: KLIA, KLIA2 rebranding costs do not involve govt allocation |url=https://www.thesundaily.my/local/loke-klia-klia2-rebranding-costs-do-not-involve-govt-allocation-CO10782550 |access-date=29 March 2023 |website=www.thesundaily.my |language=en-MY |arxivsana=2023-03-29 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230329102717/https://www.thesundaily.my/local/loke-klia-klia2-rebranding-costs-do-not-involve-govt-allocation-CO10782550 }}</ref>. == Uchish-qoʻnish yoʻlaklari == [[File:KLIA Layout.svg|thumb|Aeroport sxemasi]] Kuala Lumpur xalqaro aeroportida uchta parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud ('''14L/32R; 14R/32L; 15/33'''<ref>KLIA2 uchun uchib kelishlar uchun faqat 32L, uchib ketishlar esa faqat 14R ishlatishi mumkin.</ref>), ularning har biri {{convert|3800|m|ft}} dan uzunroq va {{convert|60|m|ft}} kenglikda. 14L/32R uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|4019|m|ft}}, 14R/32L uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|4000|m|ft}}, 15/33 uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|3960|m|ft}} uzunlikka ega<ref>{{cite web |title=Air Supplement Malaysia 10/2014 (appendix - a6 : WMKK AD 2.12 RUNWAY PHISICAL CHARACTERISTICS) |url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIP%20SUPP/AIPSUPP%20201410.pdf |website=aip.caam.gov.my |publisher=CAAM |access-date=17 February 2025 |date=20 February 2014}}</ref>. Har bir yoʻlakda kamida toʻqqizta taksi yoʻlagi mavjud boʻlib, ulardan foydalanish muddati 2 daqiqadan 11 daqiqagacha oʻzgaradi<ref>{{cite web |title=Air Supplement Malaysia 10/2014 (appendix - a7 : WMKK AD 2.13 DECLARED DISTANCES) |url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIP%20SUPP/AIPSUPP%20201410.pdf |website=aip.caam.gov.my |publisher=CAAM |access-date=17 February 2025 |date=20 February 2014}}</ref>. Hozirgi uchta uchish-qoʻnish yoʻlagi soatiga 78 ta qoʻnishni amalga oshirish imkoniyatiga ega boʻlib, Kuala-Lumpur parvoz axborot hududi modernizatsiya qilingach, bu raqam 108 tagacha oshirilishi kutilgan edi<ref>{{cite news |title=ADS-B at Kuala Lumpur To Boost Landings, FIR Restructuring |url=https://www.ainonline.com/aviation-news/air-transport/2017-04-05/ads-b-kuala-lumpur-boost-landings-fir-restructuring |work=Aviation International News |access-date=15 October 2017}}</ref>. Aeroport 14L/32R va 14R/32L yoʻlaklari uchun CAT II darajadagi aniq qoʻnish tizimiga ega boʻlib, u har qanday ob-havo sharoitida, koʻrinish 350 metr (1,150&nbsp;fut) boʻlganida ham xavfsiz qoʻnishni taʼminlaydi. 15/33 yoʻlagi esa CAT I darajasidagi aniq qoʻnish tizimiga ega boʻlib, eng past koʻrinish darajasi 900 metr (2 953&nbsp;fut) boʻlganida ham qoʻnishni amalga oshirish imkonini beradi<ref>{{cite web |title=Air Supplement Malaysia 10/2014 (appendix - a8 : WMKK AD 2.14 APPROACH AND RUNWAY LIGHTING) |url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIP%20SUPP/AIPSUPP%20201410.pdf |website=aip.caam.gov.my |publisher=CAAM |access-date=17 February 2025 |date=20 February 2014}}</ref>. Ushbu uchish-qoʻnish yoʻlaklari havo harakatining talablariga muvofiq turli uchish/qoʻnish rejimlarida ishlaydi<ref>{{cite web |title=eAIP Malaysia |url=http://aip.dca.gov.my/aip/eAIP/2017-08-17/html/index-en-MS.html |website=aip.dca.gov.my |access-date=15 October 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015151026/http://aip.dca.gov.my/aip/eAIP/2017-08-17/html/index-en-MS.html |archive-date=15 October 2017 }}</ref>. == Faoliyati va infratuzilmasi == Kuala Lumpur xalqaro aeroporti zamonaviy dizayn xususiyatlariga ega boʻlib, uning samarali ishlashiga yordam beradi. Aeroport 100% shtrix-kodli bortga chiqish pasportlari tizimini joriy qilgan Osiyo-Tinch okeani mintaqasidagi dastlabki aeroportlardan biri<ref>{{cite news |title=Kuala Lumpur's StB vision |url=http://www.check-in.aero/2009/09/kuala-lumpurs-stb-vision/ |access-date=31 August 2010 |archive-date=2010-08-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100819193543/http://www.check-in.aero/2009/09/kuala-lumpurs-stb-vision/ |url-status=dead }}</ref>. [[Malaysia Airlines]]<ref>"[http://www.malaysiaairlines.com/us/en/corporate-info/press-room/2015/3-december-2015.html Malaysia Airlines Recovery Plan Quarterly Update (1 Sept-30 Nov 15)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160730130633/http://www.malaysiaairlines.com/us/en/corporate-info/press-room/2015/3-december-2015.html |date=30 July 2016 }}." [[Malaysia Airlines]]. Retrieved on 5 May 2016.</ref>; [[AirAsia]]<ref>Chan Tien Hin. „[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&sid=auJTd4gmrEYo&refer=asia AirAsia Has Record Drop on Loss, Analyst Downgrade].“ ''[[Bloomberg L.P.]]''. 1 December 2008. Retrieved 27 September 2009.</ref>; kargo aviakompaniya – MASkargo<ref>"[http://www.maskargo.com/module.php?folder=contact&filename=map Location Map] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100101222145/http://www.maskargo.com/module.php?folder=contact&filename=map|date=1 January 2010}}." [[MASkargo]]. Retrieved 22 February 2010. "Malaysia Airlines Cargo Sdn. Bhd. 1M, Zone C, Advanced Cargo Centre KLIA Free Commercial Zone, Southern Support Zone Kuala Lumpur International Airport 64000 Sepang Selangor, Malaysia „</ref> va Malayziya aeroportlari operatori va boshqaruvchisi boʻlgan Malaysian Airports kompaniyalarining bosh ofislari KLIA hududida joylashgan<ref>“[http://www.malaysiaairports.com.my/index.php/component/content/article/283.html Contact Information] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809042304/http://www.malaysiaairports.com.my/index.php/component/content/article/283.html|date=9 August 2017}}." [[Malaysia Airports]]. Retrieved 23 May 2011. „Malaysia Airports Holdings Berhad Malaysia Airports Corporate Office, Persiaran Korporat KLIA, 64000 KLIA, Sepang, Selangor.“</ref>. [[Malaysia Airlines]]ning Parvozlarni boshqarish binosi ham KLIAda joylashgan<ref>"[http://www.malaysiaairlines.com/my/en/contact.html Contact]." [[Malaysia Airlines]]. Retrieved 31 October 2012. „MAS Golden Boutiques Sdn. Bhd. 1st Floor, MAS Flight Management Building 64000 Sepang, Kuala Lumpur International Airport Selangor, Malaysia“</ref>. === Havo harakatini boshqarish minorasi === [[Image:KLIA Tower Dec. 2006 004.jpg|thumb|right|KLIA Sharqiy boshqarish minorasi]] [[File:KLIA control tower 2 2016 October.jpg|thumb|left|KLIA Gʻarbiy boshqarish minorasi]] [[File:KLIA Apron-Tower.jpg|thumb|KLIA Perronni boshqarish minorasi]] Kuala Lumpur xalqaro aeroportida ikkita havo harakatini boshqarish minoralari mavjud: ikkita asosiy boshqaruv minorasi (Sharqiy minora va Gʻarbiy minora) va perronni boshqarish minorasi. Sharqiy minora aeroport faoliyati boshlanganidan beri mavjud boʻlib, balandligi 130 metrni tashkil etadi. U ikkita asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi harakatini boshqaradi<ref name="tower1">{{cite web |last1=Nilson |first1=Peter |title=The top 10 tallest ATC towers in the world |url=https://www.airport-technology.com/features/the-top-10-tallest-atc-towers-in-the-world/?cf-view&cf-closed |website=airport-technology.com |publisher=Verdict Media Limited |access-date=26 February 2025 |date=27 March 2024}}</ref>. 133,8 metr balandlikdagi Gʻarbiy minora dunyodagi eng baland havo harakatini boshqarish minorasi hisoblanadi. Undan keyin Bangkokdagi [[Suvarnabhumi|Suvarnabhumi aeroporti]] minorasi va KLIA Sharqiy minorasi turadi. Biroq hozirda bu rekord Jidda shahridagi [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti]] tomonidan yangilangan boʻlib, u 136 metr balandlikka ega<ref name="tower2">{{Cite web|url=https://www.klia2.info/klia2/facilities/tower-west/|title=Tower West at klia2, tallest air traffic control tower in the world – klia2.info|date=5 February 2019 |language=en-US|access-date=2019-04-24}}</ref><ref>{{cite web |last1=Ghazzawi |first1=Abdulaziz |title=Jeddah's south terminal to shift to new airport by year-end |url=https://saudigazette.com.sa/article/172163 |website=saudigazette.com.sa |access-date=26 February 2025 |date=1 February 2017}}</ref>. Ikkalasi ham Olimpiya mash’alasiga oʻxshaydi, unda havo harakatini boshqarish tizimlari va radar uskunalari joylashgan<ref>{{cite web |last1=Albakri |first1=Niklas |title=QuickCheck: Is KLIA2's air traffic control tower the tallest in the world? |url=https://www.thestar.com.my/news/true-or-not/2023/03/23/quickcheck-is-klia2039s-air-traffic-control-tower-the-tallest-in-the-world |website=thestar.com.my |date=23 March 2023 |publisher=Star Media Group Berhad |access-date=26 February 2025}}</ref>. 55 metrli Perronni boshqarish minorasi yoʻldosh terminali binosining shimoliy va janubiy qismlarida hamda yuk perroni hududlarida havo kemalari va transport vositalari harakatiga Havo harakati xizmatini taqdim etish uchun javobgardir<ref>{{cite web |title=Kuala Lumpur International Airport Proposed New LCC Terminal and Associated Works at KL International Airport, Sepang, Selangor |url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIC/AIC%20201001.pdf |website=caam.gov.my |publisher=Aeronautical Information Services, Department of Civil Aviation |access-date=26 February 2025 |date=12 March 2010}}</ref><ref>{{cite web |title=Air Supplement Malaysia 10/2014 (appendix - a14 : WMKK AD 2.22 FLIGHT PROCEDURES) |url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIP%20SUPP/AIPSUPP%20201410.pdf |website=aip.caam.gov.my |publisher=CAAM |access-date=17 February 2025 |date=20 February 2014}}</ref>. === Bagajga ishlov berish tizimi === Aeroportning bagajga ishlov berish tizimi (BHS) 24 soat asosda 216 ta peshtaxtaning istalgan birida bagajni umumiy roʻyxatga olish imkoniyatini beradi va shtrix-kodni avtomatik tartiblash boshqaruvini, 4-darajali yuklarning xavfsizlik skriningini va yuqori tezlikdagi konveyer lentalarini oʻz ichiga oladi<ref name="klia2">{{cite web |title=Baggage Handling System at klia2 |url=https://www.klia2.info/klia2/facilities/klia2-baggage/ |website=klia2.info.com |date=31 January 2019 |access-date=27 February 2025}}</ref>. [[Image:KLIA baggage reclaim.jpg|thumb|left|KLIA konveyer lentalari]] Bagajga ishlov berish tizimi Toyo Kanetsu kompaniyasi<ref name="firstBHS">{{cite web |last1=Jia Teng |first1=Liew |title=Home Four-horse race for MAHB's baggage handling system contract Edge Weekly Four-horse race for MAHB's baggage handling system contract |url=https://theedgemalaysia.com/article/fourhorse-race-mahbs-baggage-handling-system-contract |website=theedgemalaysia.com |access-date=27 February 2025 |date=7 Jun 2021}}</ref> tomonidan ishlab chiqilgan boʻlib, u Belt Carry Sorter, Triplanar, Hinged Diverter, Horizontal Sliding Belt Diverter va FOD (begona jismlarni aniqlash tizimi) kabi mexanizmlarni oʻz ichiga oladi<ref>{{cite web |title=Introduction of Japanese Technology in Airports |url=https://www.mlit.go.jp/koku/content/001719925.pdf |website=milt.go.jp |publisher=Council for International Development of Aviation Infrastructure - Japan Civil Aviation Bureau |access-date=27 February 2025 |date=1 January 2024}}</ref>. 2006-yilda [[Siemens]] kompaniyasi asosiy terminal binosidagi ERL (Ekspress temir yoʻl aloqasi) va yoʻldosh binosi orasida bagajga ishlov berish tizimini yangilash boʻyicha shartnomani qoʻlga kiritdi<ref name="bhsupgrade">{{cite web |title=Siemens Clinches KLIA Contract Worth RM100 Million |url=https://www.aviationpros.com/home/news/10438142/siemens-clinches-klia-contract-worth-rm100-million |website=aviationpros.com |publisher=Endeavor Business Media LLC. |access-date=27 February 2025 |date=31 March 2006}}</ref>. Siemensning yangi tizimi bagajlarni soatiga 36 km tezlik bilan tashishga imkon yaratdi, oldingi tizim esa soatiga 7,2 km tezlikda tashiy olardi<ref name="bhsupgrade"/>. Yangi tizim yuqori tezlikda harakatlanadigan patnisli konveyer tizimidan foydalanadi, bunda sumkalar alohida patnislarga joylashtiriladi, bu esa ularni anʼanaviy lenta konveyerlariga qaraganda yaxshiroq nazorat qilish va kuzatishga imkon beradi. Bu tizim KLIA Express operatori, ERL Berhad yangi qulaylikni joriy etgandan soʻng, bagajlarning KL Sentral stansiyasida tekshirib chiqilishi imkoniyatini yaratdi<ref>Siemens. [http://presszoom.com/story_116507.html Siemens equips Kuala Lumpur Airport with high-speed baggage handling system] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20250624212640/http://presszoom.com/story_116507.html |date=2025-06-24 }}. April.</ref>. 1-terminaldagi bagajga ishlov berish tizimiga quyidagilar kiradi<ref name="BHS">{{cite web|title = KLIA Baggage Handling System|publisher = |accessdate = 2008-06-07|url = http://www.kiat.net/klia/mtb.html|arxivsana = 2008-05-16|arxivurl = https://web.archive.org/web/20080516051815/http://www.kiat.net/klia/mtb.html}}</ref>: * 8 ta qisqa muddatli bagaj roʻyxatga olish peshtaxtalari; * 8 ta avtobus va poyezd stansiyalaridagi bagaj roʻyxatga olish peshtaxtalari; * 3 bosqichli xavfsizlik tekshiruvi tizimi; * Erta roʻyxatdan oʻtgan bagajlar uchun saqlash joyi (1 200 ta bagaj sigʻimi); * 17 ta bagaj olish konveyer lentasi; * Umumiy uzunligi 33 km boʻlgan konveyer lentalari; * Lentaning bir qismi Asosiy terminal binosidan yoʻldosh binosi tomon 1,1 km lik tuneldan harakatlanadi. 2-terminaldagi bagajga ishlov berish tizimi [[Norvegiya]]ning BCS Group kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan<ref>{{cite web |last1=Chi |first1=Melissa |title=KLIA2 task force insists work on track |url=https://www.malaymail.com/news/money/2013/08/19/klia2-task-force-insists-work-on-track/511723 |website=malaymail.com |access-date=27 February 2025 |date=19 August 2013}}</ref> va 2014-yil may oyida ochilgunga qadar [[Yaponiya]]ning Daifuku Airport Technologies kompaniyasi tomonidan takomillashtirilgan. Qiymati 60 million [[ringgit]]<ref name="klia2upgrade">{{cite web |title=KLIA2 Airport Kuala Lumpur Design, supply and install of automated baggage handling system |url=https://daifukuatec.com/api/asset/2019/07/KL-International-Airport-Case-Study-1.pdf |website=daifukutec.com |publisher=Daifuku Airport Technologies |access-date=27 February 2025}}</ref>. Bu tizim quyidagilarni oʻz ichiga oladi: * 128 ta roʻyxatga olish peshtaxtalari; * Yalpi uzunligi 10 km dan ortiq boʻlgan 1 200 ta konveyer; * Yalpi uzunligi 2 km dan ortiq boʻlgan 21 ta karusel; * Toʻliq bagaj tizimi uchun CCTV tizimi; * Ikkita yuqori tezlikda egilgan patnisli saralash moslamasi; * Anʼanaviy bagaj tizimidagi 14 ta ichki hamda gabaritdan tashqari liniyalar uchun 5 ta skrining rentgen apparati; * 250 ta shtrix-kod oʻquvchi qurilmalar; * Erta qoldirilgan bagajlar uchun EBS infratuzilmasi. KLIAdagi bagaj tizimlarini bir nechta kompaniyalar boshqaradi. Mahalliy aviakompaniyalar uchun AeroDarat Services orqali [[Malaysia Airlines]] bagajni boshqaradi, [[AirAsia]] Ground Team Red xizmatidan foydalanadi, [[Malindo]] esa oʻzining bagaj ekipajiga ega. Shuningdek, Kuala Lumpur Airport System (KLAS) tarkibida faoliyat yurituvchi yana ikki bagaj xizmat koʻrsatuvchi kompaniya – Pos Aviation va ProSky Services ham mavjud<ref>{{cite web |title=List of Authorised Ground Handling Service Providers |url=https://www.mavcom.my/wp-content/uploads/2018/02/180218-List-of-Ground-Handlers-by-location-and-services.pdf |website=mavcom.my |publisher=Malaysia Aviation Commission |access-date=27 February 2025 |date=18 February 2018 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250411161030/https://www.mavcom.my/wp-content/uploads/2018/02/180218-List-of-Ground-Handlers-by-location-and-services.pdf |arxivsana=2025-04-11}}</ref><ref>{{cite web |title=Ground Handlers |url=https://www.malaysiaairports.com.my/en/business/stakeholders/ground-handlers |website=malaysiaairports.com |publisher=Malaysia Airports |access-date=27 February 2025}}</ref>. IATA Kuala Lumpurda dunyodagi eng kichik multiband [[Radiochastotali identifikasiya|RFID]] chipi ishga tushirilgandan soʻng, KL xalqaro aeroporti va [[Hong Kong]] aeroporti oʻrtasida RFID teglardan foydalanishni osonlashtirishga rozi boʻldi. KLIA RFID tizimini joriy qilgan dunyodagi ikkinchi aeroport boʻladi<ref name="RFID in KLIA">{{cite web|title = IATA to facilitate usage of RFID in KLIA|work = The Star|accessdate= 2007-05-25|url=http://thestar.com.my/news/story.asp?file=/2007/2/25/nation/16972997&sec=nation }}</ref>. Kuala Lumpur xalqaro aeroporti va [[Hong Kong xalqaro aeroporti]] oʻrtasida RFID bagaj teglash sinovlari yakunlandi. Bagaj teglari [[Malaysia Airlines]] va [[Cathay Pacific]] aviakompaniyalarining roʻyxatdan oʻtish peshtaxtalarida berila boshlandi. Sinov printerlar bilan bogʻliq muammolar tufayli kechiktirilgan edi. Bundan tashqari, KLIA hozirda IATA tomonidan 2008-yilning birinchi choragida chiqarilishi rejalashtirilgan hisobotlarni kutmoqda<ref name="RFID Trial in KLIA">{{cite web|title = IATA Simplifying the Business Program August 2007 Update|publisher = International Air Transportation|date = August 2007|url = http://www.iata.org/NR/rdonlyres/00A6CD7D-9329-42E0-A8A1-242749B3BCC7/0/August2007StBProgrammeSummary.pdf|qaralgan sana = 2025-03-25|arxivsana = 2016-03-03|arxivurl = https://web.archive.org/web/20160303173024/http://www.iata.org/NR/rdonlyres/00A6CD7D-9329-42E0-A8A1-242749B3BCC7/0/August2007StBProgrammeSummary.pdf}}</ref>. 2017-yilda bagaj tashish tizimidagi nosozlik 50 ta reysning kechikishiga va 1500 yoʻlovchiga taʼsir koʻrsatdi, ammo keyinchalik muammo hal qilindi<ref>{{cite web |last1=Kannan |first1=Hashini Kavishtri |title=KLIA baggage woes delay 50 flights, leaving more than 1,500 passengers affected |url=https://www.nst.com.my/news/2017/03/221893/klia-baggage-woes-delay-50-flights-leaving-more-1500-passengers-affected |website=nst.com.my |publisher=New Straits Times Press (M) Bhd |access-date=27 February 2025 |date=17 March 2017}}</ref><ref>{{cite web |last1=Mohd. Shahar |first1=Fairuz |last2=Kannan |first2=Hashini Kavishtri |title=It's business as usual at KLIA, baggage issues resolved |url=https://www.nst.com.my/news/2017/03/221932/its-business-usual-klia-baggage-issues-resolved |website=nst.com.my |publisher=New Straits Times Press (M) Bhd |access-date=27 February 2025 |date=17 March 2017}}</ref>. Yoʻlovchilar oqimining ortishi va eskirgan tizimning optimallashtirilmaganligi sababli, MAHB (Malaysia Airports Holdings Berhad) 2019-yilda BHS yangilanishini amalga oshirishga qaror qildi, bu esa taxminan 500-600 million ringgit xarajat talab qilishi kutilgan edi<ref>{{cite web |last1=Shankar |first1=Arjun Chandran |title=MAHB to overhaul baggage handling systems, aerotrains MAHB to overhaul baggage handling systems, aerotrains |url=https://theedgemalaysia.com/article/mahb-overhaul-baggage-handling-systems-aerotrains |website=theedgemalaysia.com |publisher=The Edge Communications Sdn. Bhd. |access-date=27 February 2025 |date=3 May 2019}}</ref>. Bursa Malaysia fond birjasiga kiritilgan toʻrtta kompaniya oltita xalqaro kompaniya bilan birlashib, ushbu loyihani qoʻlga kiritish uchun bellashdi<ref name="firstBHS"/>. T7 Kemuncak Sdn. Bhd. Siemens Logistics bilan hamkorlikda loyihani amalga oshirish huquqini qoʻlga kiritdi. Yangi BHS tizimi VarioTray deb nomlangan yangi yuqori tezlikda harakatlanuvchi konveyer tizimi orqali qoʻshimcha 2500 ta bagaj joyini taʼminlaydi. Bu tizim Asosiy terminal binosi va A yoʻldosh terminali oʻrtasida sumkalarni tez va xavfsiz tarzda tashishga imkon beradi<ref>{{cite web |last1=Vasu |first1=Priyatharisiny |title=T7 Global-Siemens consortium wins KLIA baggage handling system contract |url=https://theedgemalaysia.com/article/t7-globalsiemens-consortium-wins-klia-baggage-handling-system-contract |website=theedgemalaysia.com |publisher=The Edge Communications Sdn. Bhd. |access-date=27 February 2025 |date=14 December 2022}}</ref>. === Oʻt oʻchirish va qutqaruv xizmati === [[Image:KLIAADepartureLounge.jpg|thumb|Yorugʻlik va samolyotlarni tomosha qilish uchun katta oynasi boʻlgan uchib ketish zali]] KLIAning Aeroport oʻt oʻchirish va qutqaruv xizmati (AFRS) 10-kategoriya ([[Airbus A380]], [[AN-225|Antonov An-225]] va [[Boeing 747-8]] kabi ulkan jumbo samolyotlar bilan bogʻliq favqulodda vaziyatlarni hal qila oladi) boʻyicha baholangan boʻlib, aviahalokatlarni bartaraf etish uchun taqdim etiladi<ref>{{cite web |title=Airport Firefighting and Rescue Services : Appendix 2 – Aeroplane Classification by Airport Category |url=https://www.caam.gov.my/wp-content/uploads/2022/05/CAGM-1414-Airport-Firefighting-and-Rescue-Service.pdf |website=caam.gov.my |publisher=Civil Aviation Authority of Malaysia |access-date=28 February 2025 |page=19-9 |date=15 May 2022}}</ref>. Bu juda muhim, chunki KLIA oʻzi milliy xavfsizlik va hukumat funksiyasi uchun eng muhim obyektlarni ifodalovchi 1-milliy muhim oʻrnatish ustuvorligi sifatida tasniflanadi<ref>{{cite web |last1=Tan |first1=Rex |title=KLIA concludes multi-agency 'Perisai Panthera' air disaster drill |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2022/09/22/klia-concludes-multi-agency-perisai-panthera-air-disaster-drill/29600 |website=malaymail.com |access-date=28 February 2025 |date=22 September 2022}}</ref>. [[File:KLIA firestation.jpg|thumb|left|KLIA oʻt oʻchirish stansiyasi]] Har bir uchish-qoʻnish yoʻlagi yaqinida aeroportda oʻt oʻchirish va avariya-qutqaruv uskunalari bilan toʻliq jihozlangan beshta oʻt oʻchirish stansiyasi mavjud<ref>{{cite web |last1=Lesley |title=Staycation KLIA Airport Fire & Rescue Service |url=https://economytraveller.com/staycation-klia-airport-fire-rescue-service/ |website=economytraveller.com |publisher=Economy Traveller |access-date=28 February 2025 |date=1 September 2020}}</ref>. Har birining narxi 3,8 million RM turadigan 10 ta Ultra Large Foam Tender, Ziegler 8 (8x8) avtomobillari mavjud<ref name= AerodomeWMKK>{{cite web|title = Wmkk ad 2.6 rescue and fire fighting service|publisher =AIP Malaysia|date= |url = http://aip.dca.gov.my/aip%20pdf%20new/AIP%20SUPP/AIPSUPP%20201410.pdf}}</ref>. === Aviakargo === KLIA Advance Cargo Center (ACC) {{convert|108|acre|km2|1}} maydonni egallaydi va yiliga 1 million tonna yukni qayta ishlash imkoniyatiga ega boʻlib, ushbu hajmni 3 million tonnagacha oshirish imkoniyati mavjud<ref>{{cite web |title=MASkargo and cargo.one announce global partnership to revolutionize the airline's digital presence |url=https://www.cargo.one/press/maskargo-partnership-announcement |website=cargo.one |publisher=Cargo One GmbH |access-date=28 February 2025 |date=15 September 2021}}</ref>. Ushbu markaz Erkin tijorat zonasi doirasida integratsiyalashgan yuk tashish markazi sifatida qurilgan<ref name="facilities">{{cite web |title=Infrastructure Management |url=https://www.mida.gov.my/setting-up-content/infrastructure-support/ |website=mida.gov.my |publisher=Malaysian Investment Development Authority |access-date=28 February 2025}}</ref>. [[Janubi-Sharqiy Osiyo]] mamlakatlari va [[Xitoy]]ning yuqori iqtisodiy oʻsishi sababli, KLIAda 2006-yilda 677 000 tonna aviakargo qayta ishlangan boʻlib, bu 2005-moliyaviy yilga nisbatan 5,9% oʻsishni tashkil etgan<ref>{{cite journal |last1=Trace |first1=Keith |last2=Frielink |first2=Barend |last3=Hew |first3=Denis |title=Air Connectivity in Archipelagic Southeast Asia: An Overview - 4.3 Demand for Air Freight Services |journal=Southeast Asia Working Paper Series |date=30 September 2009 |issue=2 |page=7 |url=https://www.adb.org/sites/default/files/publication/28671/air-connectivity.pdf |access-date=28 February 2025 |publisher=Asian Development Bank}}</ref>. MASKargo va Unisys qoʻshma korxonasi turli [[sunʼiy intellekt]] tizimlarini, jumladan KLIA Community System (KLIACS) ni joriy qilgan boʻlib, bu aviakargolari, yer xizmati operatorlari va yuk ekspeditorlari uchun yuk hajmini optimallashtirish, yoʻnalishlarni aniqlash va inventarizatsiyani boshqarishga yordam beradi<ref>{{cite web |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |title=MASkargo invests in Unisys' logistics optimization technology |url=https://www.aircargonews.net/maskargo-invests-in-unisys-logistics-optimisation-technology/1072933.article |website=aircargonews.net |access-date=28 February 2025 |date=16 August 2024}}</ref>. Shuningdek, DagangNET System joriy etilib, foydalanuvchilarga internet orqali savdo deklaratsiyalarini yuborish va ruxsatnomalar olish imkoniyati berilgan<ref>{{cite web |title=KLIA to be testing ground for new airport digital platform |url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/business/2022/11/16/klia-to-be-testing-ground-for-new-airport-digital-platform/ |website=freemalaysiatoday.com |publisher=FMT Media Sdn Bhd |access-date=28 February 2025 |date=16 November 2022}}</ref>. Ushbu tizimlar KLIAning umumiy aeroport boshqaruv tizimiga bogʻlangan. MAHB maʼlumotlariga koʻra, KLIA orqali yuk tashish hajmi 2023-yilda 656 762 tonnani tashkil qilgan<ref name="MAHB2023">{{cite web|url=https://mahb.listedcompany.com/misc/ar/mahb_airport-state2023.pdf|title=Malaysia Airports: Airports Statistics 2023|publisher=Malaysia Airports|date=2024|access-date=13 June 2024|arxivsana=2025-01-15|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250115222510/https://mahb.listedcompany.com/misc/ar/mahb_airport-state2023.pdf}}</ref>. [[Image:klmcombiklia.jpg|thumb|right|250px|[[KLM]] Combi 747 ga yerda xizmat koʻrsatish]] === Hayvonlar uchun mehmonxona === Hayvonlar uchun mehmonxona Malaysia Airlinesning yuk boʻlimi MASKargo tomonidan boshqariladi<ref name="facilities"/>. Mehmonxona 24 soat faoliyat yuritib, hayvonlar bilan bogʻliq [[import]], [[eksport]] va tranzit yuklarni boshqaradi. Bundan tashqari, Kuala Lumpur hayvonlar karantin stansiyasi (KLAQS) orqali [[uy hayvonlari]] uchun vaqtinchalik [[turar joy]] dasturini taklif qiladi<ref>{{cite web |title=Our Operating Procedure in KLIA Animal Quarantine Station |url=https://rndcapitallogistics.com/index.php/2018/04/26/rds-standard-operations-procedure-in-klia-animal-quarantine-station/# |website=rndcapitallogistics.com |publisher=R&D Capital Logistics (M) Sdn Bhd. |access-date=28 February 2025 |date=26 April 2018}}</ref><ref>{{cite web |title=Essential Guide to Kuala Lumpur Animal Quarantine Station for Pet Travel to Malaysia |url=https://www.petrelocation.com/blog/post/malaysia-pet-travel-kuala-lumpur-animal-quarantine-station |website=petrelocation.com |publisher=PetRelocation, Inc |access-date=28 February 2025}}</ref>. Mehmonxonada kuniga 500 ta hayvonga xizmat koʻrsatiladi<ref>{{cite web |title=Animal Hotel beroperasi 24 jam sehari (Animal Hotel Operates 24 hours a day) |url=https://www.hmetro.com.my/mutakhir/2016/11/179520/animal-hotel-beroperasi-24-jam-sehari |website=hmetro.com.my |publisher=New Straits Times Press (M) Bhd |access-date=28 February 2025 |language=ms |date=6 November 2016}}</ref>. === Samolyotlarni taʼmirlash === KLIAda toʻrtta [[angar]] mavjud boʻlib, [[Malaysia Airlines]] va Kuala Lumpur aeroport xizmati tomonidan texnik xizmat koʻrsatish, taʼmirlash va kapital taʼmirlash (MRO) faoliyati uchun foydalaniladi<ref>{{cite web |title=WMKK AD 2.4 HANDLING SERVICES AND FACILITIES |url=https://aip.caam.gov.my/aip%20pdf%20new/AIP%20SUPP/AIPSUPP%20201410.pdf |website=aip.caam.gov.my |publisher=CAAM |access-date=28 February 2025 |date=20 February 2014}}</ref>. [[Airbus A380]] uchun maxsus qurilgan Janubi-Sharqiy Osiyodagi birinchi [[angar]]<ref>{{cite web |title=MAS A-380 Hangar, KLIA, Kuala Lumpur, Malaysia |url=http://www.zelan.com/our-business/engineering-construction/infrastructure-construction/mas-a-380-hangar/ |website=zelan.com |publisher=Zelan Berhad. |access-date=28 February 2025}}</ref> 2007-yilda qurib bitkazilgan<ref name="A380 Hangar">{{cite web|title =Tronoh to Build First A380 Hangar |publisher = Red Orbit|accessdate=|url= http://www.redorbit.com/news/technology/237211/tronoh_to_build_first_a380_hangar/}}</ref>. [[AirAsia]]ning Asian Digital Engineering (ADE) boʻlimi 14 ta texnik xizmat koʻrsatish liniyasiga ega yangi 35 300 m.kv. lik angarni ishga tushirdi. Ushbu angarda kompozit materiallar ustaxonasi, metall va mexanik ishlov berish ustaxonasi, salon va ichki bezaklarni taʼmirlash ustaxonasi va 3D liveriya texnologiyalari laboratoriyasi joylashgan<ref>{{cite web |last1=Annuar |first1=Akmar |title=Capital A's ADE reshapes MRO with new 14-line hangar |url=https://themalaysianreserve.com/2024/09/26/capital-as-ade-reshapes-mro-with-new-14-line-hangar/ |website=themalaysianreserve.com |publisher=TMR Media Sdn Bhd |access-date=28 February 2025 |date=26 September 2024}}</ref>. === Meteorologik xizmatlari === KLIAdagi [[Aeronavtika]] [[meteorologiya]] stansiyasi (AMS) 14R-32L uchish-qoʻnish yoʻlagi yaqinida joylashgan boʻlib, Xalqaro Fuqaro Aviatsiyasi Tashkiloti (ICAO) standartlariga muvofiq ob-havo maʼlumotlarini taqdim etadi. AMS tarkibida ob-havo maʼlumotlarini yigʻish, qayta ishlash, saqlash va tahlil qilish uchun Meteorologik maʼlumotlarni qayta ishlash tizimi (MDPS) mavjud<ref>{{cite web |title=Gen 3.5 Meteorological Services |url=https://aip.caam.gov.my/aip/eAIP/2024-12-31/html/eAIP/WM-GEN-3.5-en-MS.html |website=caam.gov.my |publisher=CAAM |access-date=1 March 2025 |date=31 December 2024 }}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. AMS aerodrom inshootlari va yerda turgan samolyotlarni yomon ob-havo sharoitlaridan himoya qilish maqsadida aerodrom ogohlantirishlarini chiqarishdan oldin har 30 kilometr balandlikkacha shamol tezligi, shamol yoʻnalishi, bosim, harorat va namlik kabi atmosfera profillarini oʻlchash uchun radiosonde asbobi yordamida doimiy ob-havo kuzatuvlarini olib boradi<ref>{{cite web |title=Met Malaysia gearing up to predict extreme weather events |url=https://harakahdaily.net/index.php/2021/09/15/met-malaysia-gearing-up-to-predict-extreme-weather-events/ |website=harakahdaily.net |publisher=Harakahdaily By Team HD |access-date=1 March 2025 |date=15 September 2021}}</ref>. == Terminallari == {| class="wikitable" |+ Terminallar |- ! Terminal ! Ochilgan sanasi ! Maydoni ! Xizmat koʻrsatish quvvati ! Samolyot toʻxtash joylari |- ! 1-terminal<br />(1-asosiy terminal binosi va kontakt pier) | 1998-yil 27-iyun | {{convert|336,000|m2|abbr=on}} | yiliga 5&nbsp;million yoʻlovchi | 20&nbsp;(teletrap)<br />23&nbsp;(masofaviy) |- ! Terminal 1<br />(Satellite Terminal A) |1998-yil 27-iyun |{{convert|143,404|m2|abbr=on}} |yiliga 20 million yoʻlovchi |26&nbsp;(teletrap)<br />15&nbsp;(masofaviy) |- ! 2-terminal |2014-yil 1-may |{{convert|257,845|m2|abbr=on}} |yiliga 45 million yoʻlovchi |68&nbsp;(teletrap)<br />10&nbsp;(masofaviy) |- ! Bunga Raya majmuasi<br />(VIP terminal) |1998-yil 27-iyun | | | |- ! Jami | - | {{convert|737,249|m2|abbr=on}} | yiliga 70&nbsp;million yoʻlovchi | 114&nbsp;(teletrap)<br />48&nbsp;(masofaviy) |} Kuala Lumpur xalqaro aeroporti ikkita asosiy terminaldan iborat: dastlabki terminal – ilgari KLIA deb atalagan 1-terminal va yangiroq 2-terminal (eski KLIA2). 1-terminal yaponiyalik meʼmor Kisho Kurokawa tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, u [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti]]ning mahalliy terminali (T2) loyihasini ham ishlab chiqqan. U aeroport kompleksida tabiiy yoritish tizimiga alohida eʼtibor qaratgan. 38,4 metrli panjarasimon tuzilishga ega boʻlgan 1-terminal kelajakda kengaytirish imkoniyatini taʼminlaydi. Marhum Kisho Kurokawa tomonidan ishlab chiqilgan abstrakt ramziy arxitektura islomiy geometrik naqshlar va ilgʻor texnologiyalarni tropik oʻrmon muhitini hisobga olgan holda uygʻunlashtiradi<ref>{{cite web |title=Kisho Kurokawa |url=http://www.kisho.co.jp/page/223.html}}</ref>. === KLIA 1-terminal === [[File:KLIA Main Terminal.jpg|thumb|KLIA 1-terminalidagi roʻyxatga olish peshtaxtalari.]] ==== Asosiy terminal binosi ==== KLIA Asosiy terminal binosi (MTB), hozirda KLIA Main deb ham ataladi, ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi orasida joylashgan. Terminalning umumiy maydoni {{Convert|390000|m2|abbr=on}} boʻlib, bino 39 kvadrat tom bloklaridan iborat, bu esa kelajakda kengaytirish imkonini beradi. Terminalda jami 216 ta roʻyxatdan oʻtish peshtaxtalari mavjud boʻlib, ular 6 ta alohida orolchada joylashgan va A – M (I harfidan tashqari) harflari bilan belgilanadi. Aeroport barcha yoʻlovchilar uchun koʻp funksiyali roʻyxatdan oʻtish xizmatlarini taqdim etadi, bu xizmatdan uchib keluvchi, uchib ketuvchi yoki tranzit yoʻlovchilar foydalanishi mumkin. Oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish tizimi bu aeroportda 2007-yildan beri mavjud boʻlib<ref name="KLIA SITA SCI">{{cite web|url=http://www.airtransportnews.aero/cgi-bin/article.pl?&id=5194|title=KLIA Introduces Integrated Self Check in Kiosks for Benefits of Passengers|publisher=Air Transport News|archive-url=https://web.archive.org/web/20120211171045/http://www.airtransportnews.aero/cgi-bin/article.pl?&id=5194|archive-date=11 February 2012}}</ref><ref name="KLIA CUSS">{{cite web|url=http://www.centreforaviation.com/aviation/Info_Services_News/Aviation_News/KLIA_partners_with_SITA_to_be_the_first_fully_integrated_Airport_in_Asia/|title=KLIA partners with SITA to be the first fully integrated Airport in Asia|access-date=21 September 2005|archive-url=https://web.archive.org/web/20061029085024/http://www.centreforaviation.com/aviation/Info_Services_News/Aviation_News/KLIA_partners_with_SITA_to_be_the_first_fully_integrated_Airport_in_Asia/|archive-date=29 October 2006}}</ref>, [[KLM]] aviakompaniyasi birinchi boʻlib umumiy foydalanishdagi oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish kiosklaridan foydalangan. Asosiy terminal binosiga biriktirilgan kontakt pier mavjud boʻlib, undagi uchib ketish darvozalari mahalliy parvozlar uchun '''''A''''' va '''''B''''', xalqaro parvozlar uchun '''''G''''' va '''''H''''' prefikslari bilan belgilanadi. Darvozalarning taqsimoti operatsion ehtiyojlarga bogʻliq, lekin [[Malaysia Airlines]] kompaniyasi oʻz reyslarining koʻp qismini kontakt pier orqali amalga oshiradi. [[File:MA737-800klia.jpg|thumb|left|Kontakt pierdagi Malaysia Airlines samolyoti]] ==== A yoʻldosh terminali ==== Maydoni {{convert|176000|m2|sqft}} boʻlgan yoʻldosh terminal binosi KLIA 1-terminalidan uchib ketuvchi va keluvchi xalqaro reyslar uchun xizmat qiladi. Ushbu terminalga joylashtirilgan samolyotlarga yoʻlovchilar avtobuslar orqali asosiy terminaldan yetkaziladi. 2023-yil mart holatiga koʻra, bu binoni asosiy terminal bilan bogʻlaydigan Aerotrain taʼmirlash va yangi poyezdlarni almashtirish uchun vaqtincha yopilgan boʻlib, 2025-yilning ikkinchi choragida qayta ishga tushirilishi kutilmoqda<ref>{{cite web |title=Klia Aerotrain Service Expected to Resume in Q2 2025 |url=https://www.bernama.com/en/general/news.php?id=2386265 |website=bernama.com |publisher=Bernama:Malaysian National News Agency |access-date=4 February 2025 |language=en |date=24 January 2025}}</ref>. Yoʻldosh binosida keng qamrovli [[Boj olinmaydigan savdo doʻkoni|boj olinmaydigan savdo doʻkonlari]] va hashamatli brend butiklar mavjud. Bunday xalqaro brendlarga [[Burberry]], [[Harrods]], [[Montblanc (kompaniya)|Montblanc]], [[Salvatore Ferragamo]] va [[Hermes]] kabilar kiradi. Terminalda mavjud boʻlgan barcha xalqaro brendlar orasida Harrods kabi baʼzi butiklar faqat aeroportda mavjud. Bir qator restoranlar va xalqaro aviakompaniyalarning salonlari, shuningdek, Airside Transit Hotel mavjud. [[File:Inside KUL Airport Satellite Terminal, July 2014 (1).jpg|alt=|right|thumb|Yoʻldosh terminalining ichki qismi]] Terminal hududida bepul simsiz internet ([[Wi-Fi]]) xizmati taqdim etiladi. Terminalda ibodatxonalar, dush kabinalari va massaj xizmati ham mavjud. Turli xil dam olish zonalari, jumladan bolalar oʻyin maydonchalari va film tomosha qilish uchun moʻljallangan kinoteatr (sport va kino kanallari uzatiladi) mavjud<ref name="KLIA Wifi">{{cite web|url=http://www.centreforaviation.com/aviation/Info_Services_News/Aviation_News/KLIA_increase_WiFi_range/|title=KLIA increase WiFi range|access-date=19 February 2008|publisher=CAPA|archive-url=https://web.archive.org/web/20080127124117/http://www.centreforaviation.com/aviation/Info_Services_News/Aviation_News/KLIA_increase_WiFi_range/|archive-date=27 January 2008}}</ref>. Terminalning markaziy qismida tabiiy yomgʻir oʻrmoni tashkil qilingan boʻlib, u Malayziyaning tropik oʻrmonlarini aks ettiradi. Malayziya Airports Berhad kompaniyasining [[chakana savdo]] rivojlantirish rejasiga koʻra, yoʻldosh terminalining savdo maydoni 2010-yilgacha tijoratdan tushgan daromadni 35% dan 50% gacha oshirish uchun optimallashtirilgan. Yangilanishlardan keyin dunyoda birinchi boʻlib tashkil etiladigan yopiq jungli yoʻlagi<ref>{{cite web |title=At KLIA: Old Malaya Kopitiam's signature Nyonya Laksa |url=http://www.tenthousandstrangers.com/old-malaya-kopitiam-nyonya-laksa-klia/ |website=www.tenthousandstrangers.com |access-date=15 February 2017 |archive-date=2 April 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190402104844/https://www.tenthousandstrangers.com/old-malaya-kopitiam-nyonya-laksa-klia/ }}</ref> va oziq-ovqat va ichimliklar (F&B) doʻkonlari hamda kuzatuv maydonlari uchun Kengaytirilgan mezanin qavati paydo boʻladi<ref name="KLIA Optimize">{{cite web |title=9 firms shortlisted for KLIA retail expansion project |url=http://www.redorbit.com/news/business/1075828/9_firms_shortlisted_for_klia_retail_expansion_project/index.html |publisher=NST |access-date=16 February 2008}}</ref>. Yoʻldosh terminalidagi darvozalar '''''C''''' prefiksi bilan belgilanadi. Terminalda jami 27 ta chiqish darvozasi mavjud<ref name="KLIA layout plan">{{cite news |url=https://www.klia2.info/klia/klia-layout-plan/|title =KLIA layout plan, guide on getting around the Kuala Lumpur International Airport |year=|access-date=7 October 2022|work=Newsroom AirAsia}}</ref>. === KL shahar aviaterminali === KL shahar aviaterminali (baʼzan Kuala Lumpur shahar aviaterminali yoki '''KL CAT''' deb ham ataladi) KL Sentral markaziy vokzalida joylashgan boʻlib, u KL xalqaro aeroportining virtual kengaytmasi sifatida ishlaydi va shaharda roʻyxatdan oʻtish xizmatlarini taqdim etadi. KL shahar aviaterminali Xalqaro Havo Transporti Assotsiatsiyasi tomonidan rasman tan olingan va '''XKL''' IATA kodiga ega. Hozirda faqat uchta aviakompaniya ushbu terminal orqali shahar roʻyxatdan oʻtish xizmatlarini taqdim etadi: [[Cathay Pacific]], [[Malaysia Airlines]], [[Batik Air Malaysia]]<ref>{{cite web |title=Flight Check-In at KL Sentral |url=http://www.kliaekspres.com/travel-with-us/flight-check-in-at-kl-sentral/ |publisher=KLIA Ekspres |access-date=5 August 2014}}</ref>. === KLIA 2-terminali (eski KLIA2) === [[File:View Over KLIA2.jpg|thumb|2-terminalning qush uchish balandligidan koʻrinishi]] KLIA 2-terminali taxminan 4 milliard ringgit sarflanib qurilgan boʻlib, u lou-kost aviakompaniyalar uchun maxsus qurilgan optimallashtirilgan yirik terminal hisoblanadi. U avvalgi Lou-kost tashuvchilar terminali (LCCT) oʻrnini bosish uchun barpo etilgan. KLIA T2 2014-yil 2-maydan boshlab faoliyat yuritishni boshlagan va 2014-yil 9-mayga kelib barcha reyslar LCCTdan KLIA T2ga koʻchirilgan<ref>{{cite news|title=klia2 receives ICAO nod, first landing|url=http://www.nst.com.my/top-news/klia2-receives-icao-nod-first-landing-1.578315|access-date=25 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140425013012/http://www.nst.com.my/top-news/klia2-receives-icao-nod-first-landing-1.578315|archive-date=25 April 2014}}</ref><ref>{{cite news|title=klia2 overview|url=http://www.airasia.com/my/en/klia2/overview.page|access-date=1 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140502064901/http://www.airasia.com/my/en/klia2/overview.page|archive-date=2 May 2014}}</ref>. [[File:Kuala Lumpur International Airport 2 2023 03.jpg|left|thumb|2-terminaldagi samolyotlar]] Ushbu terminal faoliyatini qoʻllab-quvvatlash uchun uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi (15/33) va yangi havo harakatini boshqarish minorasi (Gʻarbiy minora) qurildi. KLIA T2ning dastlabki sigʻimi yiliga 45 million yoʻlovchini tashkil qilgan. Terminal maydoni {{convert|257,845|m2|abbr=on}} boʻlib, 68 ta uchib ketish darvozasi, 10 masofaviy stendi, 80 ta teletrapi, 220 ta chakan savdo doʻkoni joylashgan 32 00 kv.m. chakana savdo maydoni mavjud<ref>{{Cite web |title=klia2.info – Kuala Lumpur International Airport 2 (klia2) |url=https://www.klia2.info/ |access-date=25 May 2022 |language=en-US}}</ref>. KLIA T2ning asosiy terminal binosi yoʻldosh pierlari bilan osmon koʻprigi orqali bogʻlangan boʻlib, bunday inshoot Osiyodagi aeroportlar orasida birinchi hisoblanadi<ref>{{cite news|title=klia2 opens to public|url=http://www.thesundaily.my/news/1029677|access-date=27 April 2014|archive-date=2017-10-15|archive-url=https://web.archive.org/web/20171015150647/http://www.thesundaily.my/news/1029677|url-status=dead}}</ref>. KLIA T2 Leadership in Energy & Environmental Design (LEED) sertifikatiga ega. [[File:KLIA2 self-check-in terminals 2016 September.jpg|thumb|2-terminalning asosiy lobbisi va oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish kiosklari]] Roʻyxatdan oʻtish peshtaxtalari S – Z harflari bilan belgilanib, 4 ta orolda joylashgan 8 qatorga boʻlingan. Bortga chiqish darvozalari 5 ta pierda joylashgan hamda '''''J''''' va '''''K''''' mahalliy parvozlar uchun, '''''L''''', '''''P''''' va '''''Q''''' xalqaro parvozlar uchun moʻljallangan. J, K va L pierlari asosiy terminal binosiga bevosita ulanadi, P va Qga esa [[osma koʻprik]] orqali oʻtish mumkin. K va L pierlari fizik jihatdan bitta pier boʻlib, bir xil darvozalarga ega, biroq kutish zallari turli darajalarda joylashgan (K uchun 1A darajasi, L uchun esa 2-daraja). Xalqaro reyslar uchun K pieridan chiqish eshigi yopilgan boʻlsa, mahalliy reyslar uchun esa L pieridan chiqish eshigi yopilgan<ref>{{cite news |url= https://www.klia2.info/klia2/klia2-layout-plan/klia2-pier-k/|title =Pier K at the klia2 terminal, Pier for Domestic Departures and Arrivals|year=|access-date=7 October 2022|work=KLIA2.info}}</ref><ref>{{cite news |url= https://www.klia2.info/klia2/klia2-layout-plan/klia2-pier-l/|title =Pier L at the klia2 terminal, Pier for Domestic Departures and Arrivals|year=|access-date=7 October 2022|work=KLIA2.info}}</ref>. Hozirda terminallararo ulanish Gateway@klia2 majmuasida quruqlik tomondan taʼminlanadi va kelajakda havo tomondan terminallararo ulanish uchun imkoniyatlar yaratilishi rejalashtirilgan<ref name="Inter-Terminal Transfer">{{cite news|url=https://airports.malaysiaairports.com.my/klia2/transit/inter-terminal-transfer|title=Inter-Terminal Transfer|year=|access-date=7 October 2022|work=Malaysia Airports|archive-date=2024-03-23|archive-url=https://web.archive.org/web/20240323210349/https://airports.malaysiaairports.com.my/klia2/transit/inter-terminal-transfer|url-status=dead}}</ref>. ==== Gateway@klia2 ==== '''Gateway@klia2''' – KLIA T2 asosiy terminal binosiga ulangan integratsiyalashgan savdo majmuasi. U toʻrt darajada joylashgan va 350 000 kvadrat futlik ijaraga beriladigan maydonga ega. Gateway@klia2 dagi transport markazi 2-terminalni KLIA Ekspres va KLIA Transit xizmatlari bilan bogʻlaydi hamda avtobuslar, taksilar, ijaraga beriladigan transport vositalari va shaxsiy avtomobillar uchun maxsus tushish va chiqish joylari ajratilgan<ref>{{cite news|title=About gateway@klia2|url=http://gatewayklia2.com.my/about.aspx?cat=1&cid=3|access-date=1 May 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140407231315/http://gatewayklia2.com.my/about.aspx?cat=1&cid=3|archive-date=7 April 2014}}</ref>. Gateway@klia2 Da KLIA T2ga bevosita tutashgan 8 qavatli avtoturargoh mavjud boʻlib, A va B bloklarda 6 000 ta yopiq avtoturargoh joyi, D avtoturargohida esa yana 5 500 ta joy mavjud (KLIA2 toʻxtash joy tarifi<ref>[https://parking.com.my/item/klia2-kuala-lumpur-international-airport-2/ KLIA2 parking rate]</ref>. Jamoat transporti uchun D avtoturargohidan terminalgacha shatl avtobuslari harakatlanadi<ref>{{cite news|title=Public invited to tour and experience klia2 before May 2 opening|url=http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/04/27/Public-invited-to-visit-KLIA2/|access-date=27 April 2014}}</ref>. Osiyodagi birinchi kapsula tranzit mehmonxonasi – Capsule by Container Hotel ham Gateway@klia2 da joylashgan. Gateway@klia2 majmuasi WCT Holdings Berhad tomonidan boshqariladi<ref>{{cite news |title=klia2 Coming Soon |url=http://www.kliaekspres.com/klia2-coming-soon/ |access-date=25 April 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140426235156/https://www.kliaekspres.com/klia2-coming-soon/ |archive-date=26 April 2014}}</ref>. === Faoliyati toʻxtatilgan Lou-kost tashuvchilar terminali (LCCT) === Hozirda faoliyatini toʻxtatgan {{convert|36000|m2|sqft}} maydonga ega Lou-kost tashuvchilar terminali (LCCT) 2006-yil 23-martda Kuala Lumpur xalqaro aeroportida ochilgan. Ushbu terminal arzon aviaqatnovlar, ayniqsa, Malayziyaning byudjet aviakompaniyasi [[AirAsia]] yoʻlovchilari oqimini qabul qilish uchun qurilgan edi. Terminal arzon aviaqatnovlar biznes modeli asosida loyihalashtirilgan boʻlib, unda terminal xizmatlari cheklangan. Aviakompaniyalar talabiga koʻra, bu terminalda teletraplar, transfer xizmatlari, temir yoʻl bogʻlanishi va toʻliq terminalga xos boshqa xizmatlar taqdim etilmagan. LCCT aeroportning Air Support Zone hududida joylashgan boʻlib, 2014-yil 9-mayda faoliyatini toʻxtatgan va undan keyin barcha arzon aviaqatnovlar KLIA T2ga oʻtkazilgan<ref>{{cite news |url=https://www.lcct.com.my/|title =Welcome to Malaysia's LCCT|year=|access-date=7 October 2022|work=lcct.com.my}}</ref>. === Kelajakdagi kengaytirish rejasi === Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) Kuala Lumpur xalqaro aeroportini ortib borayotgan aviayoʻlovchilarni qabul qilish uchun kengaytirish boʻyicha rejalarini eʼlon qilgan. Transport vaziri Anthony Loke Siew Fookning taʼkidlashicha, taklif KLIA T1ning sigʻimini yiliga 30 million yoʻlovchidan 59 milliongacha va KLIA T2ni 45 milliondan 67 milliongacha oshirishni oʻz ichiga oladi. Kengayish rejasi kelajakda toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va yangi 3-terminalni qurishni ham koʻrib chiqadi<ref name="New terminals, fourth runway being considered for KLIA expansion, Dewan Rakyat told">{{citation|date=12 December 2024|title=New terminals, fourth runway being considered for KLIA expansion, Dewan Rakyat told|url=https://www.thestar.com.my/news/nation/2024/12/12/new-terminals-fourth-runway-being-considered-for-klia-expansion-dewan-rakyat-told|access-date=23 December 2024}}</ref>. Uzoq muddatli rejalarga qoʻshimcha ravishda yoʻlovchilar tajribasini yaxshilash boʻyicha oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish kiosklarini oʻrnatish va 20 ta yangi avtomatlashtirilgan immigratsiya darvozasini qoʻshish kabi qisqa muddatli chora-tadbirlar koʻrildi. Bundan tashqari, MAHB premium xizmatlarni afzal koʻruvchi yoʻlovchilar uchun moʻljallangan, tezlashtirilgan immigratsiya va bojxona jarayonlarini taklif qiluvchi va bir vaqtning oʻzida 100 tagacha foydalanuvchini sigʻdira oladigan Private Premium Terminal qurishni rejalashtirmoqda. Bu loyiha hozirda rejalashtirish bosqichida va 2025-yilda boshlanishi kutilmoqda<ref name="New terminals, fourth runway being considered for KLIA expansion, Dewan Rakyat told"/>. MAHB 5 million yoʻlovchini sigʻdira oladigan [[Haj]] va [[Umra]] terminali barpo etishni ham rejalashtirmoqda. Bu terminal asosan [[Saudiya Arabistoni]]ga Haj va Umra safariga otlanayotgan [[ziyorat]]chilar uchun moʻljallangan boʻlib, unda Saudiya Arabistonining immigratsiya oldindan tekshiruvi amalga oshirilishi mumkin. Bu esa yoʻlovchilarning [[Jidda]] shahridagi [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti]]da kutish vaqtini kamaytiradi. Ammo ushbu loyihani amalga oshirish Saudiya Arabistoni hukumati roziligiga bogʻliq<ref name="New terminals, fourth runway being considered for KLIA expansion, Dewan Rakyat told"/>. ==Boshqa binolari== [[Malaysia Airlines]] bosh ofisi Janubiy qoʻllab-quvvatlash hududida joylashgan. Bosh ofis 2015-yil dekabr oyida ushbu hududga koʻchib oʻtgan<ref>"[http://www.malaysiaairlines.com/us/en/corporate-info/press-room/2015/3-december-2015.html Malaysia Airlines Recovery Plan Quarterly Update (1 Sept-30 Nov 15)] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160730130633/http://www.malaysiaairlines.com/us/en/corporate-info/press-room/2015/3-december-2015.html |date=2016-07-30 }}." [[Malaysia Airlines]]. Retrieved on May 5, 2016.</ref>. [[AirAsia]] bosh ofisi aeroport hududida joylashgan<ref>"[http://www.airasia.com/storage/bo/aaportal.model.ContentFileUpload/2af1c26b-7f000010-5074de00-7ae05427/name/AA%20Corporate%202008.pdf AirAsia Annual Report 2008]." [[AirAsia]]. 3 (5/137). Retrieved on 6 October 2009.</ref><ref>Chan Tien Hin. "[https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601080&sid=auJTd4gmrEYo&refer=asia AirAsia Has Record Drop on Loss, Analyst Downgrade]." ''[[Bloomberg L.P.|Bloomberg]]''. 1 December 2008. Retrieved on 27 September 2009.</ref>. AirAsia oʻz bosh ofisini klia2 da qurilgan, {{convert|613383|sqft|sqm}} maydonni egallagan, 140 million ringgitlik yangi inshootga koʻchirishni rejalashtirgan<ref name="RedQ">"[http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/11/15/RedQuarters-set-to-become-AirAsias-global-HQ-by-2016/ RedQuarters set to become AirAsia's global HQ by 2016 ]" ([https://web.archive.org/web/20150728183142/http://www.thestar.com.my/News/Nation/2014/11/15/RedQuarters-set-to-become-AirAsias-global-HQ-by-2016/ Archive]). ''[[The Star (Malaysia)|The Star]]''. November 15, 2014. Retrieved on September 2, 2015.</ref>. Yangi bosh ofis ochilgunga qadar, aviakompaniyaning bosh ofisi LCCT da qolgan. Yangi klia2 bosh ofisi 2015-yil oxirida ochilishi rejalashtirilgan edi<ref>"[http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/airasia-denies-funding-issues-in-moving-hq-to-klia2 AirAsia denies funding issues in moving HQ to klia2]" ([https://web.archive.org/web/20140903061848/http://www.themalaysianinsider.com/malaysia/article/airasia-denies-funding-issues-in-moving-hq-to-klia2 Archive]). ''[[The Malaysian Insider]]''. 2 June 2014. Retrieved on 28 August 2014.</ref> va taxminan 2 000 nafar AirAsia va AirAsia X xodimlarini joylashtirishi moʻljallangan<ref name=RedQ/>. AirAsianing Malayziyadagi bosh ijrochi direktori Aireen Omarning aytishicha, bosh ofisni qayta loyihalash zarur boʻlgan, chunki klia2 rejalari boʻyicha nazorat minorasining joylashuvi oʻzgartirilgan<ref name="ABNHQ">"[http://news.abnxcess.com/2014/06/airasias-new-hq-to-be-completed-by-end-2015/ AirAsia's new HQ to be completed by end-2015] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140903193233/http://news.abnxcess.com/2014/06/airasias-new-hq-to-be-completed-by-end-2015/|date=2014-09-03}}." [[ABN News]]. 4 June 2014. Retrieved on 29 August 2014.</ref>. Inshoot qurilishi 2014-yil iyul oyida boshlanishi rejalashtirilgan edi<ref>Lim, Levina. "[http://www.theedgemalaysia.com/business-news/292612-airasia-delay-in-moving-hq-to-klia2-not-due-to-funding-issues.html AirAsia: Delay in moving HQ to klia2 not due to funding issues]" ([https://web.archive.org/web/20220305160223/https://www.theedgemalaysia.com/business-news/292612-airasia-delay-in-moving-hq-to-klia2-not-due-to-funding-issues.html Archive]). ''[[The Edge Financial Daily]]''. Tuesday 3 June 2014. Retrieved on 29 August 2014.</ref>. Malaysia Airports Holdings bosh ofis joylashgan hududni ijaraga bergan<ref name=ABNHQ/>. Filippin AirAsia X bort kuzatuvchisi January Ann Baysa binoga „RedQuarters“ yoki „RedQ“ nomini bergan va uning tamal toshi 2014-yil noyabr oyida qoʻyilgan<ref name=RedQ/>. Loyihaning qurilishi tugallangan va 2016-yil 7-noyabrda ochilgan<ref>{{cite web|access-date=2025-02-17|title=Air Asia RedQ|url=https://www.architectmagazine.com/project-gallery/air-asia-redq|date=7 October 2019|website=Architect}}</ref><ref>{{cite news |access-date=2025-02-17|title=AirAsia moves into new open-space headquarters|first=Masajeng|last=Rahmiasri|url=https://www.thejakartapost.com/travel/2016/11/09/airasia-moves-into-new-open-space-headquarters.html|newspaper=The Jakarta Post}}</ref>. MASkargo bosh ofisi Janubiy qoʻllab-quvvatlash hududidagi<ref>"[http://www.maskargo.com/module.php?folder=contact&filename=map Location Map] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100101222145/http://www.maskargo.com/module.php?folder=contact&filename=map|date=2010-01-01}}." [[MASkargo]]. Retrieved on 22 February 2010. "Malaysia Airlines Cargo Sdn. Bhd. 1M, Zone C, Advanced Cargo Centre KLIA Free Commercial Zone, Southern Support Zone Kuala Lumpur International Airport 64000 Sepang Selangor, Malaysia "</ref> KLIA Erkin tijorat zonasi ichidagi Advanced Cargo Centreda, 1M, C zonada joylashgan. Malaysia Airports bosh ofisi esa KLIAdagi Malaysia Airports korporativ ofisida joylashgan<ref>"[http://www.malaysiaairports.com.my/index.php/component/content/article/283.html Contact Information] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170809042304/http://www.malaysiaairports.com.my/index.php/component/content/article/283.html|date=2017-08-09}}." [[Malaysia Airports]]. Retrieved on May 23, 2011. "Malaysia Airports Holdings Berhad Malaysia Airports Corporate Office, Persiaran Korporat KLIA, 64000 KLIA, Sepang, Selangor."</ref>. [[Malaysia Airlines]] KLIAdagi Parvozlarni boshqarish binosiga egalik qiladi, unda MAS Golden Boutiques Sdn. Bhd. bosh ofisi ham joylashgan<ref>"[http://www.malaysiaairlines.com/my/en/contact.html Contact]." [[Malaysia Airlines]]. Retrieved on 31 October 2012. "MAS Golden Boutiques Sdn. Bhd. 1st Floor, MAS Flight Management Building 64000 Sepang, Kuala Lumpur International Airport Selangor, Malaysia"</ref>. ==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === <!-- Please use independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | 9 Air, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guyyan<ref name="9 Air SE Asia expansion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240805-aqaug24intl|title=9 Air Southeast Asia Expansion|work=Aeroroutes|access-date=13 August 2024}}</ref> <!-- --> | [[AirAsia]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]<ref name="AirAsia India expansion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240117-akns24in|title=AIRASIA NS24 INDIA NETWORK ADDITIONS|work=Aeroroutes|access-date=17 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Alor Setar, {{Flagicon|India}}Amritsar<ref name="Kuala">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240903-akoct24atq|title=AirAsia Adds Kuala Lumpur – Amritsar Service From Oct 2024|work=Aeroroutes|access-date=3 September 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Balikpapan<ref>{{Cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230104-akbpn |title=AirAsia Resumes Kuala Lumpur – Balikpapan Route in 1Q23 |date=4 January 2023 |website=Aeroroutes |access-date=4 January 2023}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Banda Aceh<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/CihcKhtBSGv/?igshid=YmMyMTA2M2Y= |title=Resmi! AirAsia Akan Terbangi Rute Banda Aceh–Kuala Lumpur Oktober Nanti |publisher=Instagram via @infobandaaceh |date= |access-date=15 September 2022}}</ref>, {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, {{Flagicon|Malaysia}}Bintulu, {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat<ref>{{cite web |title=AIRASIA RESUMES KUALA LUMPUR – DA LAT ROUTE IN NW24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240807-aknw24dli |website=Aeroroutes |access-date=7 August 2024}}</ref>, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], {{Flagicon|Australia}}Darvin<ref>{{cite web |title=AirAsia Direct Darwin-Kuala Lumpur Route Launched |url=https://www.miragenews.com/airasia-direct-darwin-kuala-lumpur-route-1426481/#google_vignette |website=miragenews.com |publisher=Mirage.News |access-date=17 March 2025 |date=16 March 2025}}</ref>, [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="China">{{cite web |title=AirAsia Feb/Mar 2023 Gradual Service Resumptions to China / Macau |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230126-akcn |website=Aeroroutes |access-date=26 January 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Guilin<ref name="ChinaJune">{{cite web |title=AirAsia / AirAsia X Mainland China routes resumption from June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-akd7jun23cn |website=Aeroroutes |access-date=16 May 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|India}}Jaypur<ref name="AirAsia India expansion"/>, {{Flagicon|China}}Jieyang, {{Flagicon|Malaysia}}Joxor-baru<ref>{{cite web|url=https://explorasa.my/2014/03/pengalaman-pertama-menaiki-airasia-dari-kl-ke-johor-bahru/ |title=Tambang Murah dan Khidmat Yang Baik Dengan AirAsia &#124; eXplorasa |publisher=Explorasa.my |date= 15 March 2014|access-date=16 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung<ref>{{Cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221007-aknw22khh |title=AirAsia resumes Kuala Lumpur – Kaohsiung service from Nov 2022 |date=7 October 2022 |website=Aeroroutes |access-date=9 October 2022}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref>{{cite web | url=https://www.deccanherald.com/business/companies/airasia-to-fly-from-five-more-indian-cities-by-year-end-2912761 | title=AirAsia to fly from five more Indian cities by year-end }}</ref>, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], {{Flagicon|Malaysia}}Kota Bharu, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|Thailand}}Krabi, {{Flagicon|Malaysia}}Kuala Terengganu, {{Flagicon|China}}Kunmin<ref name="China"/>, {{Flagicon|Malaysia}}Kuching, {{Flagicon|Malaysia}}Labuan, {{Flagicon|Indonesia}}Labuan Bajo<ref>{{cite web|url=https://travel.kompas.com/read/2024/06/12/160400127/bandara-internasional-komodo-akan-layani-rute-kuala-lumpur-labuan-bajo-pada |title=AirAsia Buka Rute Kuala Lumpur-Labuan Bajo pada September 2024 |work=travel.kompas.com|date=12 June 2024 |access-date=12 June 2024 |last1=Media |first1=Kompas Cyber }}</ref>, {{Flagicon|India}}Lakhnau<ref>{{cite web|first=Jim|last=Liu|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240620-aksep24lko|title=AIRASIA PLANS LUCKNOW SEP 2024 LAUNCH|website=Aeroroutes|date=20 June 2024|access-date=20 June 2024}}</ref>, [[Langkavi xalqaro aeroporti|Langkavi]], {{Flagicon|Indonesia}}Lombok, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]<ref name="China"/>, {{Flagicon|Indonesia}}Makassar, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Malaysia}}Miri, {{Flagicon|China}}Nannin, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]]<ref name="Airasia">{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220509-akns22intl|title=AirAsia May - Oct 2022 International Operations Update - 08MAY22|access-date=13 June 2022}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ningbo<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240619-akaug24ngb |title=AIRASIA ADDS NINGBO REGULAR SERVICE FROM AUGUST 2024 |website=AeroRoutes|access-date=19 June 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Padang, {{Flagicon|Thailand}}Pattaya<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240318-akjun24utp|title=AirAsia resumes Kuala Lumpur – Utapao service in June 2024|website=AeroRoutes|access-date=18 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Pekanbaru, {{Flagicon|Malaysia}}Penang, {{Flagicon|Australia}}Pert<ref>{{cite news|title=AirAsia suspends Kuala Lumpur-Perth A320 flights till December 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241017-ak4q24per |website=Aeroroutes |access-date=17 October 2024}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]<ref name="Airasia"/>, {{Flagicon|China}}Quanzhou<ref name="ChinaJune"/>, {{Flagicon|Malaysia}}Sandakan, {{Flagicon|Malaysia}}Sibu, {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap<ref name="AirAsia">{{cite web|url=https://www.ttgasia.com/2023/09/18/airasia-relocates-to-siem-reap-angkor-international-airport/|title=AirAsia relocates to Siem Reap–Angkor International Airport|publisher=TIG Asia|date=20 September 2023|access-date=20 September 2023|arxivsana=2023-09-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230924182256/https://www.ttgasia.com/2023/09/18/airasia-relocates-to-siem-reap-angkor-international-airport/}}</ref>, {{Flagicon|Cambodia}}Sihanoukville<ref name="rna">{{cite web |title=AirAsia July – Oct 2024 Regional Network Addition Summary |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240625-akjul24 |website=Aeroroutes |access-date=26 June 2024}}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Malaysia}}Tawau, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231213-akfeb24trv|title=AirAsia resumes Thiruvananthapuram service from Feb 2024|website=AeroRoutes|date=13 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruchirappalli, {{Flagicon|Laos}}Ventyan<ref>{{cite web| url=https://www.aeroroutes.com/eng/240419-akjul24vte| title=AirAsia to resumes Kuala Lumpur-Vientiane route in July 2024|website=AeroRoutes|date=25 April 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Visakhapatnam<ref>{{cite web | url=https://theedgemalaysia.com/node/699297 | title=AirAsia set to resume flights to Visakhapatnam, India in April | date=31 January 2024 }}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin, {{Flagicon|Indonesia}}Yogyakarta–Xalqaro, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref name="China"/>, {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay <!-- --> | AirAsia Cambodia | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen<ref>{{cite web |title=AirAsia Cambodia plans Kuala Lumpur launch in August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240722-ktaug24kul |website=Aeroroutes |access-date=22 July 2024}}</ref> <!-- --> | AirAsia X, {{MYS}} | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite news |last1=Karp |first1=Aaron |title=AirAsia X Rebuilding Network After Two-Year Grounding |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297858/airasia-x-rebuilding-network-after-two-year-grounding/ |work=Routes|publisher=Informa Markets|access-date=6 April 2022}}</ref>, [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]]<ref>{{cite web |title=Airasia X expands network with new route to Karachi |url=https://thesun.my/business-news/airasia-x-expands-network-with-new-route-to-karachi-OM13798556 |website=thesun.my |publisher=Sun Media Corporation Sdn. Bhd. |access-date=13 March 2025 |date=13 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Melburn<ref name="D7 Aus">{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220718-d7nw22sw|title=AirAsia X resumes Auckland / Melbourne service in Nov 2022}}</ref>, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref>{{cite web |title=AirAsia X plans Nairobi debut in mid-Nov 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240623-d7nw24nbo |website=Aeroroutes |access-date=23 June 2024}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka—Kansay]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221206-d7dec22|title=AirAsia X Dec 2022 – Mar 2023 Service Adjustment – 04DEC22|work=AeroRoutes|date=6 December 2022|access-date=6 December 2022}}</ref>, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web |title=AirAsia X resumes Beijing service in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230227-d7bjs |website=Aeroroutes |access-date=27 February 2023}}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Pert<ref name="D7 Aus"/>, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]<ref>{{cite web | url=https://soyacincau.com/2024/01/22/airasia-x-resume-kuala-lumpur-xi-an-china-flights/ | title=AirAsia X resumes Kuala Lumpur to Xi'An, China route }}</ref>, [[Sidney aeroporti|Sidney]]<ref>{{cite news|url=https://aeroroutes.com/eng/220609-d7sep22syd|title=AirAsia X resumes Sydney service from Sep 2022|access-date=24 June 2022}}</ref>, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref name="flightglobal.com">{{cite web | url=https://www.flightglobal.com/strategy/airasia-x-bets-on-medium-haul-market-as-london-relaunch-pushed-back/150596.article | title=AirAsia X bets on medium haul market, as London relaunch pushed back }}</ref>, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref name="China"/>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref name="China"/>, {{Flagicon|China}}Changsha, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name="ChinaJune"/>, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref>{{cite news|url=https://www.traveldailynews.asia/aviation/airasia-x-resumes-kuala-lumpur-to-chongqing-flights/ |title=AirAsia X resumes Kuala Lumpur to Chongqing flights |last=|first=|work=traveldailynews.asia|publisher=|location=|access-date=6 August 2024}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="flightglobal.com"/>, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu<ref name="AeroRoutes Website">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240930-d7nw24my| title=AirAsia X NW24 Domestic Operations – 29SEP24|publisher=AeroRoutes Website|date=29 December 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web |title=Air Arabia to resume flights to Kuala Lumpur in 2023 |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2022/12/14/air-arabia-to-resume-flights-to-kuala-lumpur-in-2023/ |website=Business Traveller |access-date=15 December 2022}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{Cite web |title=国航、南航、厦航、全日空、汉莎等20家国内外航司7月国际/地区航班计划|url=https://mp.weixin.qq.com/s/YRhyXIulHw4Q27RlcFK5Aw |access-date=12 July 2023}}</ref> <!-- --> | Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240708-aisep24kul|title=AIR INDIA RESUMES DELHI – KUALA LUMPUR FROM MID-SEP 2024|work=Aeroroutes|access-date=8 July 2023}}</ref> <!-- --> | Air Macau | [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]]<ref>{{cite web |title=Air Macau resumes Kuala Lumpur service From Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231215-nxjan24kul |website=Aeroroutes |access-date=15 December 2023}}</ref> <!-- --> | Air Mauritius | {{Flagicon|Mauritius}}Mavritsiya <!-- --> | [[All Nippon Airways]] | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | Batik Air, {{IDN}} | [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]<ref>{{cite web |title=Batik Air resumes Jakarta – Kuala Lumpur service late-June 2022 |url=https://aeroroutes.com/eng/220616-idjun22kul |website=Aeroroutes |access-date=16 June 2022}}</ref> <!-- --> | [[Batik Air Malaysia]] | {{Flagicon|Malaysia}}Alor Setar<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240906-oddec24aor|title=Batik Air Malaysia Adds Alor Setar From Dec 2024|publisher=Aeroroutes|access-date=6 September 2024}}</ref>. {{Flagicon|India}}Amritsar, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{cite web | url=https://www.nst.com.my/news/nation/2022/07/814361/batik-air-restores-network-mumbai-kochi-and-bangalore | title=Batik Air restores network to Mumbai, Kochi and Bangalore| date=18 July 2022}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Batam<ref name="OD_Feb2024">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231222-odfeb24|title=Batik Air Malaysia Additional Routes Launch in Feb 2024|publisher=Aeroroutes|date=22 December 2023|access-date=22 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, {{Flagicon|Malaysia}}Bintulu<ref name=GT>[https://www.gayatravel.com.my/batik-air-expands-network-with-three-new-routes-to-sabah-and-sarawak/ Batik Air Expands Network with Three New Routes to Sabah and Sarawak] Gaya Travel, 10 October 2024</ref>, {{Flagicon|Australia}}Brisban{{efn|Brisban ayni reys raqamiga ega Denpasar yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref>{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220513-odmel | title=Batik Air Malaysia resumes Melbourne from mid-June 2022 }}</ref>, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220902-oddec22dad|title=Batik Air Malaysia resumes Da Nang service in Dec 2022}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]], {{Flagicon|Timor-leste}}Dili<ref>{{cite web|title=Batik Air Malaysia Adds Dili Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250318-odns25dil}}</ref>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230818-odnw23dxb|title=Batik Air Malaysia Moves Dubai Launch to Mid-Nov 2023}}</ref>, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia resumes Guangzhou service in mid-Jan 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230120-odcan |website=Aeroroutes |access-date=20 January 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Guyyan<ref>{{cite web |title=SW China's Guiyang resumes direct flights to Kuala Lumpur |url=https://english.news.cn/20240313/db316acfdab7403db42f0adba7d61262/c.html |website=[[Xinhua News Agency]] |access-date=15 January 2025 |date=13 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Haikou, {{Flagicon|Thailand}}Hat Yai<ref name="batik1">{{cite web |title=BATIK AIR MALAYSIA EXPANDS THAILAND NETWORK FROM SEP 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240701-odsep24th|website=Aeroroutes |access-date=1 July 2024}}</ref>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia resumes Hong Kong service from August 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230519-odaug23hkg |website=Aeroroutes |access-date=19 May 2023}}</ref>, [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia adds A330 Jeddah service from August 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230626-odaug23jed |website=Aeroroutes |access-date=6 July 2023}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Joxor-baru<ref>{{cite web |title= Batik Air Malaysia resumes KL - Johor Bahru service In NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230412-odjhb|work=AeroRoutes|date=12 April 2023|access-date=12 April 2023}}</ref>, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia plans Kaohsiung / Nagoya Feb 2024 launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231122-odfeb24khh |website=Aeroroutes |access-date=22 November 2023}}</ref>, [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]]<ref>{{cite web |title=Hello Karachi! |url=https://www.malindoair.com/promo/hello-karachi |website=Batik Air Malaysia|access-date=4 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Bharu<ref>{{cite web|url=https://www.malindoair.com/news-events/2023/12/26/BATIK-AIR-SETS-ITS-SIGHTS-ON-ENHANCING-DOMESTIC-CONNECTIVITY-FROM-KLIA|title=BATIK AIR SETS ITS SIGHTS ON ENHANCING DOMESTIC CONNECTIVITY FROM KLIA|date=22 December 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, {{Flagicon|India}}Kochi<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220609-od3q22in|title=Batik Air Malaysia 3Q 2022 India restorations}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Krabi<ref name="batik1"/>, {{Flagicon|China}}Kunmin<ref name="OD_Feb2024"/>, [[Langkavi xalqaro aeroporti|Langkavi]], [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|Indonesia}}Lombok<ref>{{Cite web |title=Batik Air Malaysia adds Mataram/Lombok service from August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240604-odaug24lop |date=4 June 2024 |website=AeroRoutes |language=en-CA}}</ref>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], {{Flagicon|Indonesia}}Medan<ref>{{cite web | url=https://travel.kompas.com/read/2023/11/06/190700127/batik-air-layani-rute-sumatera-utara-ke-kuala-lumpur-dan-penang | title=Batik Air Layani Rute Sumatera Utara ke Kuala Lumpur dan Penang | work=KOMPAS.com | date=6 November 2023 | last1=Media | first1=Kompas Cyber }}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Melburn<ref>{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220513-odmel | title=Batik Air Malaysia tesumes Melbourne from mid-June 2022|publisher=Aeroroutes|date=13 May 2022}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Miri<ref name=GT/><ref>[https://www.theborneopost.com/2016/07/02/malindo-air-resumes-suspended-kl-miri-flight-kl-sibu-next/ Malindo Air resumes suspended KL-Miri flight, KL-Sibu next] Borneo Post Online, 2 July 2016</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair{{efn|Nagoya–Centrair ayni reys raqamiga ega Kaohsiung yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref name="OD">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230223-odjp|title=Batik Air Malaysia adds Nagoya; NS23 Japan service changes|publisher=AeroRoutes|access-date=23 February 2023}}</ref>, {{Flagicon|Japan}}Naha{{efn|Naha ayni reys raqamiga ega Taypey—Taoyuan yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230412-odjp | title=Batik Air Malaysia adds Okinawa from Aug 2023; Osaka Increases |access-date= 12 April 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Nanchan<ref>{{Cite web |title=2024冬航季丨江西各机场航班时刻表抢先知道！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/QoAmv7TYjpVRXIe41udSlw |access-date=23 March 2025}}</ref>, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref name="aeroroutes.com">{{cite web|title=Batik Air Malaysia NS25 Mainland China Network Additions|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241216-odns25cn}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Penang, {{Flagicon|Australia}}Pert, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite web | url=https://aeroroutes.com/eng/220708-odaug22hkt | title=Batik Air Malaysia resumes Phuket service from August 2022|publisher=Aeroroutes|access-date=8 July 2022}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Sandakan<ref name=GT/>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230324-od2q23|title= Batik Air Malaysia adds Male / Seoul in 2Q23 |work=AeroRoutes|access-date=24 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Sibu<ref name="batikairmalaysiadomestic2023">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231227-odfeb24my|title=Batik Air Malaysia Feb 2024 Domestic Routes Addition|publisher=Aeroroutes|date=27 December 2023|access-date=27 December 2023}}</ref>, [[Sidney aeroporti|Sidney]]{{efn|Sidney ayni reys raqamiga ega Denpasar yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref>{{cite news|last=Clark|first=Jamie|url=https://aviationsourcenews.com/news/batik-air-to-resume-sydney-services/|title=Batik Air to Resume Sydney Services|work=Aviation Source|access-date=19 November 2022|archive-date=27 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230327164012/https://aviationsourcenews.com/news/batik-air-to-resume-sydney-services/}}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240705-odaug24id | title=BATIK AIR MALAYSIA AUGUST 2024 INDONESIA NETWORK EXPANSION |access-date= 5 July 2024}}</ref>, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221104-od1q23tpe | title=Batik Air Malaysia resumes Taipei service in 1Q23 }}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Tawau<ref name="batikairmalaysiadomestic2023"/>, {{Flagicon|India}}Tiruchirappalli, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221027-oddec22nrt|title=Batik Air Malaysia adds Tokyo service from mid-Dec 2022}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Batik Air Malaysia expands Uzbekistan flights from April 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240112-hyns24tas |access-date=12 January 2024 |work=AeroRoutes |date=12 January 2024 |language=en-CA}}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|China}}Xiamen<ref name="aeroroutes.com"/>, {{Flagicon|China}}Zhangjiajie<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia adds Dayong service from mid-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231027-odoct23dyg |website=Aeroroutes |access-date=27 October 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changsha<ref name="aeroroutes.com"/>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name="Batik3Q23">{{cite web |title=Batik Air Malaysia resumes Chengdu / Zhengzhou service in 3Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230420-odjul23 |website=Aeroroutes |access-date=20 April 2023}}</ref>, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]<ref name="Batik3Q23"/> <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]] <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{cite news|url=https://m.economictimes.com/news/international/business/british-airways-to-cancel-hundreds-of-winter-flights-on-rolls-royce-parts-delays-ft-says/articleshow/114157316.cms|title= British Airways delays Kuala Lumpur resumption to April 2025|newspaper= The Economic Times|date= 11 October 2024}}</ref> <!-- --> | Cambodia Airways | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen<ref>{{cite web|title=Cambodia Airways Plans Kuala Lumpur mid-April 2024 Launch|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-krns24kul}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref name="Executive Traveller">{{cite web|title=Cathay Pacific to take over Kuala Lumpur flights of Cathay Dragon|url=https://www.executivetraveller.com/news/cathay-pacific-to-take-over-kuala-lumpur-flights-of-cathay-dragon|website=www.executivetraveller.com|date=27 November 2020}}</ref> <!-- --> | Cebu Pacific, {{PHL}} | {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Kunmin<ref>{{cite web |title=China Eastern adds Kunming – Kuala Lumpur from March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240314-muns24kul |website=Aeroroutes |access-date=14 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Nankin<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240507-mu2q24mysg|title=China Eastern 2Q24 Nanjing / Wuhan SE Asia Network Additions|publisher=AeroRoutes|date=7 May 2024|access-date=7 May 2024}}</ref>, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web | url=https://www.nst.com.my/news/nation/2024/01/997393/malaysia-china-tourism-takes-shanghai-and-china-eastern-airlines-boost | title=Malaysia-China tourism takes off: Shanghai and China Eastern Airlines boost flights to 62 weekly &#124; New Straits Times | date=4 January 2024 }}</ref>, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]{{efn|Sian ayni reys raqamiga ega Kunmin yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref>{{cite web|title=China Eastern Airlines launches Xi'an-Kuala Lumpur flights via Kunming| date=23 February 2025 |url=https://www.bernama.com/en/news.php/sports/news.php?id=2395561}}</ref>, {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{cite web|url=https://english.news.cn/20240403/205f5e25f08a4616921c707d7fe1cf84/c.html|title=Central China's Wuhan to resume direct passenger flights to Kuala Lumpur|publisher=Xinhua News|date=3 April 2024|access-date=4 April 2024}}</ref>, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref>{{cite web |title=China Eastern adds Hangzhou – Kuala Lumpur in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230308-mukul|website=Aeroroutes |access-date=9 March 2022}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yantai<ref>{{cite web |title=China Eastern schedules Yantai – Kuala Lumpur in 3Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240701-mujul24yntkul |website=Aeroroutes |access-date=1 July 2024}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | {{nowrap|[[China Southern Airlines]]}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Urumchi Divopu xalqaro aeroporti|Urumchi]]{{efn|Urumchi ayni reys raqamiga ega Guanchjou yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref>{{cite web|title=China Southern Airlines to open up Urumqi-Guangzhou-Kuala Lumpur route|url=https://www.newsgd.com/node_99363c4f3b/fd0f1592e0.shtml}}</ref>, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web |title=China Southern adds Shenzhen – Kuala Lumpur in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240228-czns24szxkul |website=Aeroroutes |access-date=28 February 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changsha<ref>{{cite web |title=China Southern / Xiamen Airlines NW22 International Operations – 30OCT22 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/221031-czmfnw22intl |website=Aeroroutes |access-date=31 October 2022}}</ref>, [[Chenjou Xinzheng xalqaro aeroporti|Chenjou]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240507-czjun24cgokul|title=China Southern resumes Zhengzhou - Kuala Lumpur from late June 2024|publisher=AeroRoutes|date=7 May 2024|access-date=7 May 2024}}</ref> <!-- --> | Citilink, {{IDN}} | [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]] <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba{{efn|Addis-Abeba ayni reys raqamiga ega Singapur yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web |last1=Graham |first1=Matt |title=Ethiopian Airlines Fifth-Freedom Routes |url=https://www.australianfrequentflyer.com.au/ethiopian-fifth-freedom-routes/ |website=Australian Frequent Flyer |access-date=1 October 2024 |date=19 March 2023}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | [[EVA Air]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Firefly, {{MYS}} | {{Flagicon|China}}Haikou<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240606-fyjun24hak|title=Firefly Schedules Kuala Lumpur – Haikou From mid-June 2024}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Penang<ref>{{cite web | title=Firefly begins Kuala Lumpur - Penang service from mid-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-fyjun24kulpen |website=Aeroroutes |access-date=29 November 2024}}</ref> <!-- --> | FitsAir, {{LKA}} | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=FitsAir April 2025 Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250310-8dns25 |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=11 March 2025 |date=11 March 2025}}</ref> <!-- --> | Garuda Indonesia | [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]] <!-- --> | Himalaya Airlines, {{NPL}} | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu <!-- --> | [[IndiGo]] | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241118-6edec24kul|title=IndiGo Resumes Bengaluru – Kuala Lumpur From late-Dec 2024}}</ref>, {{Flagicon|India}}Chennay <!-- --> | Indonesia AirAsia | [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|Indonesia}}Lombok, {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]]<ref>{{cite news |title=Iraqi Airways resumes Kuala Lumpur from Feb 2024|url= https://www.aeroroutes.com/eng/240112-iafeb24kul}}</ref> <!-- --> | Japan Airlines | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | Jetstar Asia, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite news|url=https://www.channelnewsasia.com/singapore/covid19-jetstar-asia-resumes-flights-manila-bangkok-kuala-lumpur-765551|title=Jetstar Asia to resume some flights to Manila, Bangkok, Kuala Lumpur|work=CNA|publisher=Mediacorp|date=20 April 2020|access-date=16 March 2022|archive-date=1 June 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230601101605/https://www.channelnewsasia.com/singapore/covid19-jetstar-asia-resumes-flights-manila-bangkok-kuala-lumpur-765551}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]<ref>{{cite web |title=KLM NW23 Intercontinental Network Changes – 26MAY23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230527-klnw23inc |website=Aeroroutes |access-date=27 May 2023}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|title=Kuwait Airways to Resume Kuala Lumpur Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250127-kuns25kul}}</ref> <!-- --> | [[Loong Air]] | [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref>{{cite web |title=Loong Air adds Hangzhou – Kuala Lumpur in 1Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231228-gj1q24hghkul |website=Aeroroutes |access-date=28 December 2023}}</ref> <!-- --> | [[Lucky Air]] | {{Flagicon|China}}Dali<ref>{{cite web|title=Lucky Air Adds Dali International Service From Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241223-8ljan25dlu}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | {{Flagicon|Australia}}Adelaida, [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]<ref name="MH India Expansion">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230902-mhnw23in|title=MALAYSIA AIRLINES FURTHER EXPANDS INDIA NETWORK IN NW23|work=Aeroroutes|access-date=2 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|Malaysia}}Alor Setar, {{Flagicon|India}}Amritsar<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230828-mhnw23atq|title=MALAYSIA AIRLINES ADDS AMRITSAR SERVICE FROM NOV 2023|work=Aeroroutes|access-date=28 August 2023}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Balikpapan<ref>{{Cite web |url=https://kaltimpost.jawapos.com/balikpapan/2384972274/malaysia-airlines-buka-rute-ke-balikpapan-terbang-dua-kali-seminggu|title=Malaysia Airlines Opens Route to Balikpapan, Flying Twice a Week|website=kaltimpost|access-date=13 August 2024}}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Malaysia}}Bintulu, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]<ref name="Aeroroutes"/>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|url=https://www.nst.com.my/business/2022/05/794980/malaysia-airlines-expands-international-network-new-direct-flight-doha|title=Malaysia Airlines expands international network with new direct flight to Doha|date=10 May 2022}}</ref>, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Malaysia}}Joxor-baru<ref>{{cite web |url=http://www.malaysiaairlines.com/content/dam/malaysia-airlines/mas/PDF/bookandplan/timetable/MH%20August%202016.pdf |title=Timetable |website=www.malaysiaairlines.com |access-date=11 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160906230331/http://www.malaysiaairlines.com/content/dam/malaysia-airlines/mas/PDF/bookandplan/timetable/MH%20August%202016.pdf |archive-date=6 September 2016 }}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta<ref>{{cite web|url=https://www.telegraphindia.com/business/malaysia-airlines-to-restart-kuala-lumpur-kolkata-direct-flights-from-december-2/cid/2054121|title=Malaysia Airlines to restart Kuala Lumpur-Kolkata direct flights from December 2|work=telegraphindia|access-date=8 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]], {{Flagicon|Malaysia}}Kota Bharu, {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, {{Flagicon|India}}Kochi, {{Flagicon|Malaysia}}Kuala Terengganu, {{Flagicon|Malaysia}}Kuantan, {{Flagicon|Malaysia}}Kuching, {{Flagicon|Malaysia}}Labuan, [[Langkavi xalqaro aeroporti|Langkavi]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], {{Flagicon|Indonesia}}Makassar<ref>{{cite news|url=https://sindomakassar.com/read/news/9948/malaysia-airline-buka-rute-makassar-kuala-lumpur-1721804839#google_vignette |title=Malaysia Airlines Opens Makassar-Kuala Lumpur Route|last=|first=|work=sindomakassar.com|publisher=|location=|access-date=24 July 2024}}</ref>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref name="Aeroroutes"/>, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Indonesia}}Medan, {{Flagicon|Australia}}Melburn, {{Flagicon|Malaysia}}Miri, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|New Zealand}}Oklend, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka—Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240906-mhns25cdg|title=Malaysia Airlines resumes Paris service in late-1Q25|publisher=AeroRoutes|date=6 September 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Pekanbaru, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang, {{Flagicon|Australia}}Pert, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]], {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen, {{Flagicon|Malaysia}}Sandakan, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|Malaysia}}Sibu, [[Sidney aeroporti|Sidney]], [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|Malaysia}}Tawau, {{Flagicon|India}}Tiruvanantapuram<ref name="MH India Expansion"/>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|China}}Xiamen<ref>{{cite web |title=Malaysia Airlines NS24 International Service Changes – 21DEC23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231221-mhns24int |website=Aeroroutes |access-date=21 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin, {{Flagicon|Myanmar}}Yangon, {{Flagicon|Indonesia}}Yogyakarta–Xalqaro<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230104-mhyia|title=Malaysia Airlines resumes Yogyakarta service from March 2023 |access-date=4 January 2023}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay<ref name="Aeroroutes">{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240322-mh3q24|title=Malaysia Airlines 3Q24 Regional Network Expansion|work=Aeroroutes|access-date=23 March 2024}}</ref> <!-- --> | Myanmar Airways International | {{Flagicon|Myanmar}}Yangon <!-- --> | [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> | Pakistan International Airlines | [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]]<ref>{{cite web|url=https://www.app.com.pk/pia-to-start-flights-operation-for-malaysia-from-oct-14/|title=PIA's flight operation for Kuala Lumpur from Oct 14 |agency=Associated Press of Pakistan|language=en-US|access-date=9 October 2019|archive-date=6 February 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200206045144/https://www.app.com.pk/pia-to-start-flights-operation-for-malaysia-from-oct-14/}}</ref>, [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]]<ref>{{cite web |title=PIA launches direct flights from Lahore to Kuala Lumpur, Bangkok |url=https://profit.pakistantoday.com.pk/2018/12/24/pia-launches-direct-flights-from-lahore-to-kuala-lumpur-bangkok/ |website=profit.pakistantoday.com |publisher=Profit |access-date=30 January 2025 |language=en |date=24 December 2018}}</ref> <!-- --> | Philippine Airlines| {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Qingdao Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Sindao<ref>{{cite web |title=Qingdao Airlines adds Qingdao – Kuala Lumpur from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240701-qwjul24kul |website=Aeroroutes |access-date=1 July 2024}}</ref> <!-- --> | Royal Brunei Airlines | {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan <!-- --> | [[Saudia]] | [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]] <!-- --> | Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Shanghai Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Yuncheng<ref name="Shanghai Airlines adds Changchun-Yu">{{cite web|title=Shanghai Airlines adds Changchun-Yuncheng-Kuala Lumpur flights|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241202-fmdec24my}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221019-munw22|title=China Eastern NW22 International / Regional Operations – 16OCT22|website=Aeroroutes|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changchun{{efn|Changchun ayni reys raqamiga ega Yuncheng yoʻnalishining davomi hisoblanadi}}<ref name="Shanghai Airlines adds Changchun-Yu"/> <!-- --> | Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web |title=Sichuan Airlines adds Chengdu – Kuala Lumpur in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240212-3uns24kul |website=Aeroroutes |access-date=13 February 2024}}</ref> <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | Starlux Airlines, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref name="Jan 2021">{{cite web|url=https://www.starlux-airlines.com/en-US/StarluxTravelAlerts/003a8001-95f3-41ea-be5a-360bb6e25596/|archive-url=https://web.archive.org/web/20210618052040/https://www.starlux-airlines.com/en-US/StarluxTravelAlerts/003a8001-95f3-41ea-be5a-360bb6e25596|archive-date=18 June 2021|title=Starlux will expand network to Kuala Lumpur!|date=27 November 2020|publisher=Starlux Airlines}}</ref><ref name="Taiwan News">{{cite web|title=Taiwan's StarLux launch flights to Kuala Lumpur on Jan. 5|url=https://www.taiwannews.com.tw/en/news/4063743|website=www.taiwannews.com.tw|date=28 November 2020}}</ref> <!-- --> | Super Air Jet, {{IDN}} | {{Flagicon|Indonesia}}Banda Aceh<ref>{{cite news|url=https://babelpos.bacakoran.co/read/6023/super-air-jet-ajak-traveling-diindonesiaaja-dan-internasional-langsung-dari-banda-aceh|title=Starting August 3, 2024, Super Air Jet will operate its inaugural flight from Sultan Iskandar Muda International Airport (BTJ) in Aceh Besar to Medan via Kualanamu International Airport (KNO) in Deli Serdang, North Sumatra and Kuala Lumpur International Airport (KUL), Malaysia|last=|first=|work=babelpos.bacakoran.co|publisher=|location=|access-date=23 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Padang<ref>{{cite news|url=https://travel.kompas.com/read/2023/09/09/175000427/super-air-jet-terbang-dari-padang-ke-kuala-lumpur-per-5-oktober-2023|title=Super Air Jet Terbang dari Padang ke Kuala Lumpur per 5 Oktober 2023|language=Indonesian|website=[[Kompas]]|date=9 September 2023|access-date=19 October 2022}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Pekanbaru <!-- --> | Thai AirAsia | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, {{Flagicon|Thailand}}Hat Yai <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | TransNusa, {{IDN}} | [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]<ref>{{cite web | url=https://finance.detik.com/berita-ekonomi-bisnis/d-6624979/transnusa-buka-rute-jakarta-kuala-lumpur-mulai-14-april | title=TransNusa Buka Rute Jakarta-Kuala Lumpur Mulai 14 April }}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sidney aeroporti|Sidney]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241014-tknov24syd|title=Turkish Airlines Schedules Nov 2024 Sydney launch}}</ref> <!-- --> | [[Turkmaniston havo yoʻllari]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref name="ASB_24">{{cite news |title=Turkmenistan Airlines plans Jeddah / Kuala Lumpur Feb 2024 launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240108-t5feb24 |access-date=8 January 2024 |work=AeroRoutes |date=8 January 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | US-Bangla Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]] <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | VietJet Air | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref>{{cite web|url=https://asianaviation.com/vietjet-expands-asian-routes/#:~:text=On%20November%2028%2C%202024%2C%20Vietjet,capital%20cities%20in%20Southeast%20Asia.|title=VietJet Air expands Asia routes|date=7 October 2024|qaralgan sana=2025-03-30|arxivsana=2025-02-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250210133355/https://asianaviation.com/vietjet-expands-asian-routes/#:~:text=On%20November%2028%2C%202024%2C%20Vietjet,capital%20cities%20in%20Southeast%20Asia.}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin<ref>{{cite web|url=https://www.vietjetair.com/Sites/Web/en-US/NewsDetail/news/2368/vietjet-launches-its-newest-international-route-connecting-ho-chi-minh-city-vietnam-with-kuala-lumpur-malaysia|title=Vietjet Air &#124; Bay là thích ngay! &#124; Website chính thức}}</ref> <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]<ref>{{cite web|title=Vietnam Airlines NS25 International Service Changes – 09JAN25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250110-vnns25int}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuchjou, {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref>{{cite web |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 23APR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-cnns23 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2023}}</ref> }} {{notelist}} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | {{nowrap|Air Incheon}}, {{KOR}} | {{Flagicon|China}}Haikou, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Cargolux, {{LUX}} | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | {{nowrap|[[China Airlines|China Airlines Cargo]]}} | {{Flagicon|Malaysia}}Penang, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | FedEx Express, {{USA}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang <!-- --> | Hong Kong Air Cargo | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | Jingdong Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web | url=https://jdcorporateblog.com/jd-logistics-launches-shenzhen-kuala-lumpur-air-cargo-route-to-boost-cross-border-trade/ | title=JD Logistics Launches Shenzhen-Kuala Lumpur Air Cargo Route to Boost Cross-border Trade | date=29 October 2024 }}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Korean Air|Korean Air Cargo]]}} | {{Flagicon|Malaysia}}Penang, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | MASkargo, {{MYS}} | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web |url=https://www.maskargo.com/network/network/ |publisher=MASKargo |access-date=19 February 2025 |title=Network |arxivsana=2025-04-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250423215557/https://www.maskargo.com/network/network/ }}</ref>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="routesonline1">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279258/maskargo-adds-new-intra-asia-routing-in-s18/ |title=MASKargo adds new intra-Asia routing in S18 |publisher=Routesonline |access-date=27 June 2018}}</ref>, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref name="routesonline1"/>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="MASkargo_China"/>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, {{Flagicon|Malaysia}}Kuching, {{Flagicon|Malaysia}}Labuan<ref>{{cite web |url=http://menziesaviation.com/news/menzies-macau-welcomes-maskargo-as-a-new-cargo-customer/ |title=Menzies Macau welcomes MASkargo as a new Cargo customer |publisher=Menziesaviation.com |date=26 January 2018 |access-date=27 June 2018 |archive-date=25 June 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180625185143/http://menziesaviation.com/news/menzies-macau-welcomes-maskargo-as-a-new-cargo-customer/ }}</ref>, [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang, {{Flagicon|Malaysia}}Sibu, [[Sidney aeroporti|Sidney]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite web|url=http://www.maskargo.com/fleet/network|title=Network|publisher=maskargo.com|qaralgan sana=2025-03-30|arxivsana=2020-02-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200220114854/http://www.maskargo.com/fleet/network}}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|India}}Chennay, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref name="MASkargo_China">{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/269969/maskargo-adds-new-china-service-in-nov-2016/|title=MasKargo adds new China service in Nov 2016|publisher=routesonline|access-date=18 November 2016}}</ref> <!-- --> | My Indo Airlines, {{IDN}} | [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]] <!-- --> | {{nowrap| MY Jet Xpress Airlines }} | {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|India}}Chennay <!-- --> | Raya Airways, {{MYS}} | [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]<ref>{{cite news|url=https://centreforaviation.com/news/raya-airways-launches-kuala-lumpur-jakarta-service-1300719|title=Raya Airways launches Kuala Lumpur-Jakarta service|last=|first=|work=centreforaviation|publisher=|location=|access-date=22 January 2025}}</ref> <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | Teleport <br /> [[AirAsia]] uchadi| [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, {{Flagicon|Malaysia}}Kuching<ref>{{cite web|url=https://m.facebook.com/story.php?story_fbid=pfbid02Gj7aaGj1jRksDVsySkc8e77w4XZ8p7AmRZEfMY54DV3r3Z6hqa5VyrhLqUqs479wl&id=100064251270115&mibextid=Nif5oz|title=Teleport A321F Routes|publisher=Teleport Facebook page|date=29 August 2023}}</ref> <!-- --> | UPS Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|Malaysia}}Penang<ref>{{cite web|url=https://www.flightradar24.com/data/aircraft/n447up|title=N447UP - Boeing 757-24APF - UPS Airlines |website=Flightradar24}}</ref>, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | World Cargo Airlines, {{MYS}} | {{Flagicon|Malaysia}}Kota Kinabalu, {{Flagicon|Malaysia}}Kuching, {{Flagicon|Malaysia}}Miri <!-- --> | YTO Cargo Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Nannin, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]] <!-- --> }} == Statistikasi == {|class="wikitable sortable" |+ Eng gavjum xalqaro yoʻnalishlari (2023)<ref name="MAHB2023"/> |- ! |Oʻrni|| |Aeroport|| |Yoʻlovchilar soni|| |Oʻzgarishi, % da<br />2022/23 |- |1|| {{flagdeco|SIN}} [[Changi aeroporti|Singapur]]|| style="text-align:right;"|3 601 340 || style="text-align:center;"|{{increase}} 52,0 |- |2|| {{flagdeco|INA}} [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]]|| style="text-align:right;"|1 892 344 || style="text-align:center;"|{{increase}} 113,0 |- |3|| {{flagdeco|INA}} [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]|| style="text-align:right;"|1 370 621 || style="text-align:center;"|{{increase}} 140,7 |- |4|| {{flagdeco|THA}} Bangkok–Don Mueang|| style="text-align:right;"|1 310 132 || style="text-align:center;"|{{increase}} 161,6 |- |5|| {{flagdeco|ROC}} [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]|| style="text-align:right;"|987 063 || style="text-align:center;"|{{increase}} 610,5 |- |6|| {{flagdeco|THA}} [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]|| style="text-align:right;"|965 131 || style="text-align:center;"|{{increase}} 82,3 |- |7|| {{flagdeco|VIE}} Xoshimin|| style="text-align:right;"| 861 760 || style="text-align:center;"|{{increase}} 102,2 |- |8|| {{flagdeco|BAN}} [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]|| style="text-align:right;"|859 679 || style="text-align:center;"|{{increase}} 52,5 |- |9|| {{flagdeco|SAU}} [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]|| style="text-align:right;"|771 174 || style="text-align:center;"|{{increase}} 38,9 |- |10|| {{flagdeco|INA}} Medan|| style="text-align:right;"|769 006 || style="text-align:center;"|{{increase}} 146,1 |- |11|| {{flagdeco|UAE}} [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]|| style="text-align:right;"|726 389 || style="text-align:center;"|{{increase}} 161,0 |- |12|| {{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]|| style="text-align:right;"|704 699 || style="text-align:center;"|{{increase}} 575,1 |- |13|| {{flagdeco|THA}} [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]|| style="text-align:right;"|702 317 || style="text-align:center;"|{{increase}} 179,3 |- |14|| {{flagdeco|PHI}} Manila|| style="text-align:right;"|690 335 || style="text-align:center;"|{{increase}} 94,2 |- |15|| {{flagdeco|KOR}} [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]|| style="text-align:right;"|638 026 || style="text-align:center;"|{{increase}} 182,6 |- |16|| {{flagdeco|PRC}} [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]|| style="text-align:right;"|622 384 || style="text-align:center;"|{{increase}} 1 583,3 |- |17|| {{flagdeco|INA}} Surabaya|| style="text-align:right;"|609 261 || style="text-align:center;"|{{increase}} 156,2 |- |18|| {{Flagicon|Qatar}} [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]|| style="text-align:right;"|606 041 || style="text-align:center;"|{{increase}} 31,4 |- |19|| {{flagdeco|IND}} Chennay|| style="text-align:right;"|573 338 || style="text-align:center;"|{{increase}} 76,2 |- |20|| {{flagdeco|AUS}} Perth|| style="text-align:right;"|561 975 || style="text-align:center;"|{{increase}} 250,5 |- |21|| {{flagdeco|AUS}} [[Sidney aeroporti|Sidney]]|| style="text-align:right;"|545 376 || style="text-align:center;"|{{increase}} 142,1 |- |22|| {{flagdeco|AUS}} Melburn|| style="text-align:right;"|534 425 || style="text-align:center;"|{{increase}} 117,9 |- |23|| {{flagdeco|JPN}} [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]|| style="text-align:right;"|482 519 || style="text-align:center;"|{{increase}} 115,6 |- |24|| {{flagdeco|NEP}} Katmandu|| style="text-align:right;"|448 823 || style="text-align:center;"|{{increase}} 23,8 |- |25|| {{flagdeco|IND}} [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]|| style="text-align:right;"|424 349 || style="text-align:center;"|{{increase}} 119,7 |- |26|| {{flagdeco|CAM}} Pnompen|| style="text-align:right;"|387 576 || style="text-align:center;"|{{increase}} 100,1 |- |27|| {{flagdeco|VIE}} [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]]|| style="text-align:right;"|380 280 || style="text-align:center;"|{{increase}} 215,7 |- |28|| {{flagdeco|SRI}} [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]|| style="text-align:right;"|368 744 || style="text-align:center;"|{{increase}} 130,4 |- |29|| {{flagdeco|JPN}} [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]|| style="text-align:right;"|365 818 || style="text-align:center;"|{{increase}} 830,1 |- |30|| {{flagdeco|UK}} [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]|| style="text-align:right;"|362 392 || style="text-align:center;"|{{increase}} 40,5 |- |31|| {{flagdeco|PRC}} [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]|| style="text-align:right;"|361 750 || style="text-align:center;"|{{increase}} 2 992,9 |- |32|| {{flagdeco|IND}} Tiruchirappalli|| style="text-align:right;"|352 851 || style="text-align:center;"|{{increase}} 50,8 |- |33|| {{flagdeco|TUR}} [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]|| style="text-align:right;"|351 279 || style="text-align:center;"|{{increase}} 55,7 |- |34|| {{flagdeco|VIE}} Da Nang|| style="text-align:right;"|323 195 || style="text-align:center;"|{{increase}} 267,2 |- |35|| {{flagdeco|JPN}} [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka]]|| style="text-align:right;"|318 767 || style="text-align:center;"|{{increase}} 719,8 |- |36|| {{flagdeco|SAU}} [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]]|| style="text-align:right;"|295 762 || style="text-align:center;"|{{increase}} 21,0 |- |37|| {{flagdeco|BRU}} Bandar-Seri-Begavan|| style="text-align:right;"|271 942 || style="text-align:center;"|{{increase}} 88,5 |- |38|| {{flagdeco|IND}} Kochi|| style="text-align:right;"|264 586 || style="text-align:center;"|{{increase}} 158,1 |- |39|| {{flagdeco|PRC}} Shenchjen|| style="text-align:right;"|261 419 || style="text-align:center;"|{{increase}} 22 320,2 |- |40|| {{flagdeco|INA}} Pekanbaru|| style="text-align:right;"|258 023 || style="text-align:center;"|{{increase}} 923,8 |- |41|| {{flagdeco|IND}} [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]|| style="text-align:right;"|249 036 || style="text-align:center;"|{{increase}} 127,1 |- |42|| {{flagdeco|INA}} Padang|| style="text-align:right;"|241 217 || style="text-align:center;"|{{increase}} 1 247,2 |- |43|| {{flagdeco|NZL}} Oklend|| style="text-align:right;"|228 205 || style="text-align:center;"|{{increase}} 185,3 |- |44|| {{flagdeco|IND}} [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]|| style="text-align:right;"|223 596 || style="text-align:center;"|{{increase}} 95,5 |- |45|| {{flagdeco|UAE}} [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]|| style="text-align:right;"|223 566 || style="text-align:center;"|{{increase}} 43,5 |- |46|| {{flagdeco|IND}} Haydarobod|| style="text-align:right;"|218 617 || style="text-align:center;"|{{increase}} 120,2 |- |47|| {{flagdeco|THA}} Krabi|| style="text-align:right;"|214 838 || style="text-align:center;"|{{increase}} 358,0 |- |48|| {{flagdeco|INA}} Yogyakarta|| style="text-align:right;"|210 533 || style="text-align:center;"|{{increase}} 493,5 |- |49|| {{flagdeco|MMR}} Yangon|| style="text-align:right;"|201 072 || style="text-align:center;"|{{increase}} 37,5 |- |50|| {{flagdeco|OMN}} [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]|| style="text-align:right;"|185 340 || style="text-align:center;"|{{increase}} 95,8 |} {|class="wikitable sortable" |+ Eng gavjum mahalliy yoʻnalishlari (2022)<ref name="domestic-stats">{{cite web|url=https://www.mot.gov.my/en/Statistik%20Tahunan%20Pengangkutan/Transport%20Statistics%20Malaysia%202022.pdf|title=Transport Statistics Malaysia 2023|publisher=[[Ministry of Transport (Malaysia)|Ministry of Transport Malaysia]]|access-date=15 June 2024}}</ref> |- ! |Oʻrni|| |Aeroport|| |Yoʻlovchilar soni|| |Oʻzgarishi, % da<br />2021/22 |- |1|| Kota Kinabalu, Sabah || style="text-align:right;"|2 171 604 || style="text-align:center;"|{{increase}} 306,6 |- |2|| Kuching, Sarawak || style="text-align:right;"|1 756 964 || style="text-align:center;"|{{increase}} 489,2 |- |3|| Langkawi, Kedah || style="text-align:right;"|1 471 511 || style="text-align:center;"|{{increase}} 185,9 |- |4|| Penang, Penang || style="text-align:right;"|1 044 895 || style="text-align:center;"|{{increase}} 480,0 |- |5|| Kota Bharu, Kelantan || style="text-align:right;"|784 586 || style="text-align:center;"|{{increase}} 206,9 |- |6|| Tawau, Sabah || style="text-align:right;"|750 998 || style="text-align:center;"|{{increase}} 261,5 |- |7|| Miri, Sarawak || style="text-align:right;"|528 918 || style="text-align:center;"|{{increase}} 503,9 |- |8|| Sibu, Sarawak || style="text-align:right;"|493 929 || style="text-align:center;"|{{increase}} 594,4 |- |9|| Kuala Terengganu, Terengganu || style="text-align:right;"|415 291 || style="text-align:center;"|{{increase}} 343,0 |- |10|| Johor Bahru, Johor || style="text-align:right;"|337 289 || style="text-align:center;"|{{increase}} 439,6 |} {|class="wikitable sortable" |+ Kuala Lumpur xalqaro aeroporti faoliyati statistikasi<ref name="MAHB2023"/> |- ! Yillar ! Xizmat koʻrsatilgan<br />yoʻlovchilar soni ! Yoʻlovchilar sonining<br />oʻzgarishi, % da ! Yuk tashish<br />(tonna) ! Yuk tashishning<br />oʻzgarishi, % da ! Parvozlar soni ! Parvozlar sonining<br />oʻzgarishi, % da |- |1998||6 524 405||{{nochange}}||156 641||{{nochange}}||64 123||{{nochange}} |- |1999||13 172 635||{{increase}} 101,9||417 068||{{increase}} 166,3||116 589||{{increase}} 81,8 |- |2000||14 732 876||{{increase}} 11,8||510 594||{{increase}} 22,4||109 925||{{decrease}} 5,7 |- |2001||14 538 831||{{decrease}} 1,3||440 864||{{decrease}} 13,6||113 590||{{increase}} 3,3 |- |2002||16 398 230||{{increase}} 12,8||527 124||{{increase}} 19,6||127 952||{{increase}} 12,6 |- |2003||17 454 564||{{increase}} 6,4||586 195||{{increase}} 11,2||139 947||{{increase}} 9,4 |- |2004||21 058 572||{{increase}} 20,6||651 747||{{increase}} 11,2||165 115||{{increase}} 18,0 |- |2005||23 213 926||{{increase}} 10,2||653 654||{{increase}} 0,3||182 537||{{increase}} 10,5 |- |2006||24 129 748||{{increase}} 4,0||672 888||{{increase}} 3,0||183 869||{{increase}} 0,7 |- |2007||26 453 379||{{increase}} 9,6||644 100||{{decrease}} 4,3||193 710||{{increase}} 5,3 |- |2008||27 529 355||{{increase}} 4,1||649 077||{{increase}} 0,8||211 228||{{increase}} 9,0 |- |2009||29 682 093||{{increase}} 7,8||584 559||{{decrease}} 10,0||226 751||{{increase}} 7,3 |- |2010||34 087 636||{{increase}} 14,8||674 902||{{increase}} 15,4||245 650||{{increase}} 8,3 |- |2011||37 704 510||{{increase}} 10,6||669 849||{{decrease}} 0,7||269 509||{{increase}} 9,7 |- |2012||39 887 866||{{increase}} 5,8||673 107||{{increase}} 0,5||283 352||{{increase}} 5,1 |- |2013||47 498 157||{{increase}} 19,1||680 982||{{increase}} 1,2||326 678||{{increase}} 15,3 |- |2014||48 930 409||{{increase}} 3,0||753 899||{{increase}} 10,7 ||340 821||{{increase}} 4,3 |- |2015||48 938 424||{{nochange}} 0,0 ||726 230||{{decrease}} 3,7 ||354 519||{{increase}} 4,0 |- |2016||52 643 511||{{increase}} 7,6 ||642 558||{{decrease}} 11,5 ||356 614||{{increase}} 0,6 |- |2017||58 554 627||{{increase}} 11,2 ||710 186||{{increase}} 10,5 ||387 234||{{increase}} 8,6 |- |2018||59 988 409||{{increase}} 2,4 ||714 669||{{increase}} 0,6 ||399 827||{{increase}} 3,3 |- |2019||62 336 469||{{increase}} 3,9 ||687 240||{{decrease}} 3,8 ||407 315||{{increase}} 2,1 |- |2020||13 156 363||{{decrease}} 78,9 ||505 183||{{decrease}} 26,5 ||124 529||{{decrease}} 69,4 |- |2021||4 011 836||{{decrease}} 69,5 ||660 039||{{increase}} 30,7 ||73 673||{{decrease}} 40,8 |- |2022||25 399 296||{{increase}} 533,1 ||684 459||{{increase}} 3,7 ||198 302||{{increase}} 169,2 |- |2023||47 224 000||{{increase}} 85,9 ||660 040||{{decrease}} 3,6 ||319 026||{{increase}} 60,9 |} {|class="wikitable sortable" |+ Mamlakatlar boʻyicha jami tashilgan yoʻlovchilar soni (2018)<ref name="MAHB2018">{{cite web|url=http://annualreport2018.malaysiaairports.com.my/downloads/airportstatistics2018.pdf|title=Malaysia Airports: Airports Statistics 2018|publisher=malaysiaairports|date=2 April 2019|access-date=14 April 2019|archive-date=11 August 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190811145342/http://annualreport2018.malaysiaairports.com.my/downloads/airportstatistics2018.pdf}}</ref> |- ! |Oʻrni|| |Mamlakat|| |Yoʻlovchilar soni|| |Oʻzgarishi, % da<br />2017 / 18 |- |1|| {{IDN}} || style="text-align:right;"|7 792 194 || style="text-align:center;"|{{increase}} 6,2 |- |2|| {{CHN}} || style="text-align:right;"|4 703 041 || style="text-align:center;"|{{increase}} 8,4 |- |3|| {{THA}} || style="text-align:right;"|4 212 887|| style="text-align:center;"|{{decrease}} 1,3 |- |4|| {{SIN}} || style="text-align:right;"|4 097 000 || style="text-align:center;"|{{increase}} 0,3 |- |5|| {{IND}} || style="text-align:right;"|3 250 736 || style="text-align:center;"|{{increase}} 7,7 |- |6|| {{AUS}} || style="text-align:right;"|2 343 155 || style="text-align:center;"|{{decrease}} 8,7 |- |7|| {{VIE}} || style="text-align:right;"|1 983 727 || style="text-align:center;"|{{increase}} 8,7 |- |8|| {{HKG}} || style="text-align:right;"|1 580 320 || style="text-align:center;"|{{decrease}} 0,3 |- |9|| {{JPN}} || style="text-align:right;"|1 503 733 || style="text-align:center;"|{{increase}} 1,0 |- |10|| {{KOR}} || style="text-align:right;"|1 302 689 || style="text-align:center;"|{{increase}} 32,2 |} {|class="wikitable sortable" |+ Yoʻlovchilar soni boʻyicha eng yirik aviakompaniyalar (2018)<ref name="MAHB2018"/> |- ! |Oʻrni|| |Aviakompaniya|| |Tashilgan yoʻlovchilar soni|| |Bozor ulushi,<br /> % da |- |1|| [[AirAsia]]|| style="text-align:right;"|22 749 737 || style="text-align:center;"|37,9 |- |2|| [[Malaysia Airlines]] || style="text-align:right;"|13 403 931 || style="text-align:center;"|22,3 |- |3|| [[AirAsia X]]|| style="text-align:right;"|5 643 538 || style="text-align:center;"|9,4 |- |4|| [[Malindo Air]]|| style="text-align:right;"|4 438 320 || style="text-align:center;"|7,4 |- |5|| [[Indonesia AirAsia]]|| style="text-align:right;"|1 269 368 || style="text-align:center;"|2,1 |- |6|| [[Emirates (airline)|Emirates]]|| style="text-align:right;"|861 235 || style="text-align:center;"|1,4 |- |7|| [[Cathay Dragon]]|| style="text-align:right;"|722 029 || style="text-align:center;"|1,2 |- |8|| [[Saudia]]|| style="text-align:right;"|565 768 || style="text-align:center;"|0,9 |- |9|| [[SilkAir]]|| style="text-align:right;"|565 158 || style="text-align:center;"|0,9 |- |10|| [[Lion Air]]|| style="text-align:right;"|534 406 || style="text-align:center;"|0,9 |} {|class="wikitable sortable" |+ Eng gavjum xalqaro yuk tashish yoʻnalishlari (2018)<ref name="MAHB2018"/> |- ! |Oʻrni|| |Aeroport|| |Yuk<br />(tonna)|| |Oʻzgarishi, % da<br />2017 / 18 |- |1|| {{flagdeco|HKG}} [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]|| style="text-align:right;"|50 378 || style="text-align:center;"|{{decrease}} 11,3 |- |2|| {{flagdeco|ROC}} [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]|| style="text-align:right;"|34 800 || style="text-align:center;"|{{increase}} 11,7 |- |3|| {{flagdeco|KOR}} [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]|| style="text-align:right;"|31 708 || style="text-align:center;"|{{increase}} 0,5 |- |4|| {{flagdeco|PRC}} [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]|| style="text-align:right;"|30 394 || style="text-align:center;"|{{decrease}} 16,4 |- |5|| {{flagdeco|SIN}} [[Changi aeroporti|Singapur]]|| style="text-align:right;"|29 711 || style="text-align:center;"|{{decrease}} 2,6 |- |6|| {{flagdeco|JPN}} [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]|| style="text-align:right;"|28 584 || style="text-align:center;"|{{increase}} 9,2 |- |7|| {{flagdeco|Qatar}} [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]|| style="text-align:right;"|24 177 || style="text-align:center;"|{{decrease}} 5,9 |- |8|| {{flagdeco|AUS}} Melburn|| style="text-align:right;"|23,818 || style="text-align:center;"|{{increase}} 3,8 |- |9|| {{flagdeco|AUS}} [[Sidney aeroporti|Sidney]]|| style="text-align:right;"|22 464 || style="text-align:center;"|{{increase}} 3,0 |- |10|| {{flagdeco|THA}} [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]|| style="text-align:right;"|19 960 || style="text-align:center;"|{{increase}} 15,9 |} == Yer usti transporti == === Terminallararo transport === [[File:KLIA Aerotrain2.jpg|thumb|Yoʻldosh binosidagi Aerotrain stansiyasi]] Aerotrain hozirda taʼmirlash ishlari tufayli xizmat koʻrsatmayapti. Bu avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashuvchi tizim boʻlib, KLIA asosiy terminal Binosi (MTB) va yoʻlovchi terminali oʻrtasida yoʻlovchilarni tashiydi. Har biri 250 nafar yoʻlovchini sigʻdira oladigan poyezdlar har soatda har yoʻnalishda 3 000 kishini tashish imkoniyatiga ega va 56 km/soat (35 milya/soat) tezlikda harakatlanadi. Uch vagonli, haydovchisiz bu poyezdlar koʻtarilgan rels yoʻliga va uchish-qoʻnish yoʻlaklari ostidan oʻtuvchi yoʻllarga ega. Sayohat ikki daqiqadan kamroq vaqtni oladi. Aerotrain terminallar oʻrtasida har uch-besh daqiqada qatnaydi. Uning butun tizimi avtomatik boshqaruv tizimi orqali nazorat qilinadi, bu esa poyezd tezligini, harakat chastotasini, toʻxtash joylarini va stansiyalarda eshiklarning ochilish-yopilishini boshqarib, tizimning ishonchliligi va samaradorligini oshiradi<ref name="Kiat.net: Kuala Lumpur International">{{cite web|title=Kuala Lumpur International |url=http://kiat.net/klia/index.html |publisher=Kiat.net |access-date=19 April 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120503161615/http://www.kiat.net/klia/index.html |archive-date=3 May 2012 }}</ref>. Hozirda asosiy terminal binosi va 2-terminal oʻrtasida yoʻlovchilar uchun havo hududi orqali bevosita bogʻlovchi yoʻl mavjud emas. Ulanish uchun yoʻlovchilar Malayziya immigratsiyasi va bojxona tekshiruvlaridan oʻtishi, soʻngra quruqlik transport variantlaridan birini (Express Rail Link, avtobus yoki taksi) tanlashi kerak. === Tashqi aloqalari === ==== Temir yoʻl ==== Kuala Lumpur xalqaro aeroporti shahar markazidagi KL Sentral transport markazi bilan 57 km (35 milya) uzunlikdagi Express Rail Link (ERL) orqali bogʻlangan. Aeroportda ikkita ERL stansiyasi mavjud: asosiy terminal binosidagi KLIA stansiyasi va klia2 stansiyasi (Gateway@klia2 da joylashgan). ==== Avtobus ==== Kuala Lumpur xalqaro aeroportining ham KLIA, ham KLIA2 binolarida avtobus terminallari mavjud boʻlib, bu joydan mahalliy avtobuslar, shahar ekspress avtobuslari va shaharlararo ekspress avtobuslar xizmat koʻrsatadi. Ular Kuala Lumpur, Klang vodiysi va Malayziya yarimorolining turli hududlariga, shuningdek, KLIA va KLIA2 oʻrtasida, Uzun muddatli avtoturargoh va Mitsui Outlet Park kabi joylarga qatnaydi. KLIA avtobus terminali birinchi qavat, C blokida, KLIA2 avtobus terminali esa 1-darajada joylashgan. Barcha terminallarda chipta kassalari mavjud. Kuala Lumpur shahriga ketayotgan avtobuslarning asosiy yoʻnalishlari KL Sentral [[temir yoʻl stansiyasi]] va Janubiy integratsiyalashgan terminal (TBS) boʻlib, ular shaharning asosiy transport markazlari hisoblanadi. Shuningdek, Pudu Sentral, Jalan Ipoh va Jalan Pekeliling terminali kabi joylarga ham avtobuslar mavjud. Klang vodiysi shaharlariga, jumladan [[Shoh Olam]] (17-sektor terminali), [[Kelang]] (AEON Bukit Tinggi) va Putra Heights LRT stansiyasiga ham qatnovlar mavjud. Aerobus, Airport Coach va Jetbus eng mashhur xizmat koʻrsatuvchilar sanaladi. Shaharlararo xizmatlar Penang, [[Ipox]], Yong Peng (Markaziy Johor), [[Joxor-baru]], Malakka va Sitiawan (Perak) shaharlariga taqdim etiladi. Mahalliy avtobuslar esa Nilai (KTM Nilai stansiyasiga yaqin), Banting yoʻnalishlarida harakat qiladi. SmartSelangor bepul avtobus xizmati esa Banting, Tanjung Sepat va Salak Tinggi shaharlariga yoʻlovchi tashiydi. ==== Avtomobil ==== Kuala Lumpur xalqaro aeroportiga asosan bepul KLIA Expressway (26-federal yoʻl) orqali yetib boriladi. Bu yoʻl ELITE Expressway (E6) ning KLIA chorrahasidan KLIA va KLIA2 ga toʻgʻridan-toʻgʻri 11 km uzunlikdagi yoʻl bilan bogʻlanadi. Ushbu yoʻl quyidagi yoʻllarga ham ulangan: * KLIA katta halqa yoʻli (Federal 27) – KLIA masjidi va Sepang xalqaro poyga trassasiga olib boradi. * Labohan Dagang–Nilai yoʻli (Federal 32) – Banting, Nilai va Salak Tinggi shaharlariga olib boradi. Yoʻlning uzoqroq qismida u pulli ELITE Expressway bilan bogʻlanadi va bu orqali PLUS avtomagistral tarmogʻi (E1 Shimol-Janub avtomagistrali – Shimol, E1 Klang vodiysi yangi avtomagistrali va E2 Shimol-Janub avtomagistrali – Janub) bilan ulanadi. Bu yoʻnalish Malayziya yarimorolining gʻarbiy sohili boʻylab, [[Tailand]] va [[Singapur]] chegaralarigacha yetib borishga imkon beradi. == Kengaytirilishi va rivojlantirilishi == === Rejalar === [[File:KLIAAeropolis.jpg|thumb|KLIA Aeropolis master-plani]] Master-planga biroz oʻzgartirish kiritilgan boʻlib, kelajakda 2-terminalning yoʻlovchi terminali bitta yagona yoʻldosh yoʻlovchi terminalga birlashtiriladi. 2-terminalning yoʻldosh terminali 1-terminalning (hozirgi asosiy terminal) yoʻldosh terminali bilan bir xil shaklda quriladi. Dastlab, bu terminal toʻrtta qoʻshimcha yoʻlakka ega boʻladi, keyinchalik yoʻlovchilar sigʻimi oshgach, yana toʻrtta qoʻshimcha yoʻlak qoʻshiladi. KLIA hududida yiliga 97,5 million yoʻlovchini qabul qila oladigan infratuzilma, toʻrtta uchish-qoʻnish yoʻlagi (2020-yilgacha) va ikkita mega-terminal (har biri yoʻldosh terminal bilan bogʻlangan) qurish uchun yetarli maydon mavjud<ref name="KLIA Phases"/>. 2024-yil 12-dekabrda, Transport vaziri Anthony Loke Siew Fook KLIAni kengaytirish boʻyicha rejalar ishlab chiqilayotganini eʼlon qildi. Ushbu taklif 1-terminal sigʻimini yiliga 30 million yoʻlovchidan 59 millionga, 2-terminal sigʻimini yiliga 45 million yoʻlovchidan 67 millionga oshirishni oʻz ichiga oladi. Toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va yangi 3-terminal (T3) qurilishi ham koʻrib chiqilmoqda<ref>{{Cite web |last=Yusry |first=Muhammad |date=12 December 2024 |title=Transport minister says new terminals, fourth runway for KLIA on the cards |url=https://www.malaymail.com/news/malaysia/2024/12/12/transport-minister-says-new-terminals-fourth-runway-for-klia-on-the-cards/159603 |access-date=18 December 2024 |website=Malay Mail |language=en}}</ref>. {| class="wikitable" |+Kuala Lumpur xalqaro aeroporti master-planining umumiy koʻrinishi |- !Fazalar!!Yillar!!Tavsifi |- |rowspan=2|1-faza||1998||Yiliga 25 million yoʻlovchi sigʻimi bilan ishga tushirilgan |- |2006||Lou-kost tashuvchilar terminali qurilishi bilan sigʻim 35 millionga yetkazilgan. |- |2-faza||2008||Lou-kost tashuvchilar terminali kengaytirilib, sigʻim 40 million yoʻlovchi ga yetkazilgan |- |rowspan=2|3-faza||2011||Yangi Lou-kost tashuvchilar terminali qurilib, qoʻshimcha 30 million yoʻlovchini (jami 55 million) qabul qila oladigan darajaga yetkazilgan. Eski LCCT yuk tashish terminaliga aylantirilgan. |- |Aniq emas ||B-yoʻlovchi terminali qurilishi rejalashtirilgan boʻlib, bu bilan aeroport 75 million yoʻlovchini qabul qilish imkoniyatiga ega boʻladi. (Bitta asosiy terminal, ikkita yoʻldosh terminal va bitta lou-kosterlar aviakompaniyalar terminali.) |- |4-faza||Aniq emas||2-terminal va C-yoʻldosh terminali qurilib, aeroport sigʻimi 97,5 million yoʻlovchiga yetkaziladi. |} === A380 uchun modernizatsiya === Kuala Lumpur xalqaro aeroporti operatori – Malaysia Airports Holding Berhad KLIAda [[Airbus A380]] samolyotlarini qabul qilish imkoniyatini yaratish uchun taxminan 135 million ringgit mablagʻ sarflagan. KLIA Malayziyada A380ni qabul qila oladigan yagona aeroport hisoblanadi. Yangilash ishlari 2006-yil 3-aprelda boshlangan va 2007-yil 28-mayda yakunlangan. Modernizatsiya doirasida ikkala mavjud uchish-qoʻnish yoʻlagining har ikki tomoniga 15 metrlik kengaytmalar qoʻshilgan, uchta uchish zalida, yaʼni C17, C27 va C37da qoʻshimcha teletraplar qurish va Samolyotning yuqori qavati uchun moʻljallangan zal va kutish joylarini yangilash ishlari amalga oshirilgan. Hozirda [[Emirates]] aviakompaniyasi Kuala Lumpurga [[Airbus A380]] samolyotlarida parvoz qiladigan yagona aviakompaniya boʻlib, u 2012-yil 1-yanvardan boshlab xizmat koʻrsatmoqda<ref name="A380 Upgrade 1">{{cite web|title = MAHB upgrade KLIA to take in A380 |publisher = NST |access-date=16 August 2006|url=http://www.redorbit.com/news/business/618308/mahb_upgrades_klia_to_take_in_a380/index.html }}</ref> . [[Malaysia Airlines]] esa 2012-yil 1-iyulda Kuala Lumpur – London yoʻnalishida A380 samolyotlaridan foydalangan, biroq 2018-yil oxirida ushbu samolyotlarni parvozdan olingan<ref name="A380 Upgrade 2">{{cite web |title = First Malaysia Airlines' A380 Revealed in Full Special Livery – Very encouraging demand for seats on Malaysia Airlines A380 flights |publisher = Malaysia Airlines |access-date = 17 November 2012 |url = http://www.malaysiaairlines.com/my/en/corporate-info/press-room/latest/first-malaysia-airlines-a380-revealed-in-full-special-livery.html }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. [[File:KLIA C-Pier.jpg|thumb|800px|center|Asosiy terminal binosi va kontakt pierning keng tasviri]] == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 2001-yil 23-avgustda [[Saudia|Saudi Arabian Airlines]] aviakompaniyasiga qarashli [[Boeing 747|Boeing 747-368]] (roʻyxat raqami HZ-AIO) samolyoti drenaj kanavasiga tushib ketdi. Samolyot bortida boʻlgan 6 kishi omon qoldi<ref>https://asn.flightsafety.org/asndb/323247</ref>. * 2007-yil 13-yanvarda RPX Airlines aviakompaniyasi uchun Grading Sari Aviation Services tomonidan boshqarilgan [[Boeing 737|Boeing 737-230C]] samolyoti Kuching aeroportiga qoʻnish paytida uchish-qoʻnish yoʻlagidan chiqib ketdi. 4 kishidan hech biri omon qolmagan. Samolyot Kuala Lumpurdan uchib kelgan<ref>https://asn.flightsafety.org/asndb/322025</ref>. * 2014-yil 8-martda [[Malaysia Airlines]] aviakompaniyasining [[Malaysia Airlines 370 reysi halokati|MH370 reysi]] bilan uchgan [[Boeing 777|Boeing 777-2H6ER]] samolyoti Kuala Lumpurdan havoga koʻtarilganidan 40 daqiqa oʻtib, [[Hind okeani]] uzra gʻoyib boʻlgan. Bortdagi 239 kishidan hech birining jasadi yoki samolyot qoldiqlari topilmagan<ref>https://asn.flightsafety.org/asndb/320559</ref>. * 2016-yil 21-dekabrda Malayziya Harbiy-havo kuchlariga tegishli Beechcraft B200T Super King Air samolyoti Butterworth aeroportiga qoʻnish paytida halokatga uchragan. Bortdagi 4 kishidan biri halok boʻlgan. Samolyot Kuala Lumpurdan uchib ketgan<ref>https://asn.flightsafety.org/asndb/319955</ref>. * 2017-yil 13-fevralda [[Shimoliy Koreya]] yetakchisi [[Kim Jong-un]]ning oʻgay ukasi Kim Jong-nam KLIA2 aeroportida VX nerv agenti bilan zaharlab oʻldirilgan<ref>{{cite news|access-date=2025-02-16|title=Kim Jong-nam killing: Malaysia airport terminal declared safe|url=https://www.bbc.com/news/world-asia-39093730|newspaper=BBC News|date=26 February 2017}}</ref><ref>{{cite web|last1=Bernama|access-date=2025-02-16|title=Kim Jong-nam murder: A chronology - New Straits Times|url=https://www.nst.com.my/news/2017/03/225832/kim-jong-nam-murder-chronology|date=31 March 2017|website=NST Online}}</ref>. * 2019-yil 8-aprelda MASkargo majmuasi yaqinida chet ellik ishchilarni tashiyotgan avtobus ariqqa qulab tushgan. Hodisada haydovchi va 11 yoʻlovchi halok boʻlgan (jami 12 kishi)<ref>{{cite web|agency=Bernama|access-date=2025-02-16|title=Nothing wrong with factory bus in Sepang crash, say cops|url=https://www.freemalaysiatoday.com/category/nation/2019/04/13/nothing-wrong-with-factory-bus-in-sepang-crash-say-cops/|date=13 April 2019|website=Free Malaysia Today}}</ref>. * 2024-yil 14-aprelda KLIA aeroportida bir erkak mushakbozlik vositalarini portlatgan va xotinini otishga harakat qilgan, biroq xotini oʻrniga uning tan soqchini qorin sohasini oʻqqa tutgan<ref>{{cite web|first1=Muhaamad Hafis|last1=Nawawi|access-date=2025-02-16|title=Nearly killed but undaunted: Bodyguard in KLIA shooting returns to work [WATCH] - New Straits Times|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2024/06/1067630/nearly-killed-undaunted-bodyguard-klia-shooting-returns-work-watch|date=24 June 2024|website=NST Online}}</ref>. == Mukofotlari va eʼtirof etilishi == 2024-yil 22-noyabrda KLIA kuchli mintaqaviy raqobat, yirik infratuzilmani rivojlantirishga sodiqligi va toʻliq va arzon aviakompaniyalarga xizmat koʻrsatishda moslashuvchanligi tufayli oʻzining ajoyib ulanish koʻrsatkichlari uchun Aviatsiya markazi (CAPA) tomonidan ''2024-yilning yirik aeroporti'' nominatsiyasiga sazovor boʻldi<ref>{{Cite web |title=CAPA Announces Global Aviation Awards for Excellence winners for 2024 |url=https://centreforaviation.com/about/press-releases/capa-announces-global-aviation-awards-for-excellence-winners-for-2024-702861 |access-date=25 November 2024 |website=CAPA - Centre for Aviation |language=en}}</ref>. KLIA 2-terminali Skytrax tomonidan [[Janubi-Sharqiy Osiyo]]dagi lou-kosterlar uchun 2024-yilning eng yaxshi terminali va dunyo boʻyicha 7-eng yaxshi terminal deb topildi<ref>{{Cite web |title=World's Best Low-Cost Airline Terminals 2024 |url=https://www.worldairportawards.com/worlds-best-low-cost-airline-terminals-2024/ |access-date=27 November 2024 |website=SKYTRAX |language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Official website|https://airports.malaysiaairports.com.my}} * [http://gatewayklia2.com.my/ Gateway@klia2 website] {{commons category|Kuala Lumpur International Airport}} {{Authority control}} [[Turkum:Malayziya aeroportlari]] [[Turkum:1998-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] cm2zzfgyo8tsj90h20h04v7nfn7d4j8 0 1241852 6304599 6295050 2026-10-10T15:18:12Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304599 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Frankfurt aeroporti | nativename = {{lang-de|Flughafen Frankfurt Main}} | image = Frankfurt Airport Logo.svg | image-width = 150 | image2 = FRA June2013.JPG | image2-width = 250 | caption2 = | IATA = FRA | ICAO = EDDF | WMO = 10637 | type = Fuqarolik | owner-oper = [[Fraport]] | city-served = [[Frankfurt Reyn-Mayn]] | location = [[Frankfurtmayn]], [[Hessen]]<!-- If different from above--> | opened = {{start date and age|1936|07|08|df=yes}} | hub = {{ubl|class=nowrap | AeroLogic | Discover Airlines | [[Lufthansa]] | [[Lufthansa Cargo]] | Lufthansa City Airlines | Lufthansa CityLine}} | operating_base = {{ubl|class=nowrap | Condor | [[SunExpress]]<ref>{{cite web | url=https://www.flightradar24.com/data/airlines/xq-sxs/routes | title= Flightradar24 data, SunExpress routes}}</ref> | TUI fly Deutschland}} | elevation-m = 111 | coordinates = {{coord|50|02|00|N|8|34|14|E|region:DE-HE|display=it}} |latd=50|latm=02|lats=00|latNS=N|longd=8|longm=34|longs=14|longEW=E | pushpin_label = '''FRA'''/EDDF | metric-rwy = yes | elevation-f = 364 | website = {{URL|www.frankfurt-airport.com}} | pushpin_map = Germaniya | pushpin_map_caption = Aeroportning Germaniya xaritasidagi joylashuvi | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | r1-number = 07L/25R{{Ref|A|A}} | r1-length-f = 9,240 | r1-length-m = 2,800 | r1-surface = Beton | r2-number = 07C/25C | r2-length-f = 13,123 | r2-length-m = 4,000 | r2-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r3-number = 07R/25L | r3-length-f = 13,123 | r3-length-m = 4,000 | r3-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r4-number = 18{{Ref|B|B}} | r4-length-f = 13,123 | r4-length-m = 4,000 | r4-surface = Beton | stat-year = 2024 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 61,564,957 | stat2-header = Yuk ([[Tonna|t]]) | stat2-data = 1,931,296 | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 430 436 | stat4-header = Iqtisodiy taʼsiri (2016) | stat4-data = $22.3 milliard<ref name=FRA_ESI>{{cite web |url=http://www.ecquants.com/2012_FRA.aspx |title=Frankfurt airport – Economic and social impact |publisher=Ecquants |access-date=7 September 2013 |archive-date=23 September 2015 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150923233351/http://www.ecquants.com/2012_FRA.aspx |url-status=dead }}</ref> | footnotes = Manba: Traffic, ADV<ref name="ADV_12_2022">{{cite web|url=https://www.adv.aero/wp-content/uploads/2015/11/12.2022-ADV-Monatsstatistik.pdf |title=ADV Monthly Traffic Report 12/2022 |website=adv.org |publisher=Arbeitsgemeinschaft Deutscher Verkehrsflughäfen e.V. |date=13 February 2023 |access-date=21 February 2023}}</ref>,<br /> Germaniya aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP">{{cite web|url=https://aip.dfs.de/BasicIFR/pages/C0026B.html|title=AIP VFR online|website=dfs.de|access-date=21 February 2023|publisher=DFS Deutsche Flugsicherung GmbH|language=en}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2024/traffic-figures/fraport-traffic-figures-2023--passenger-demand-continues-recover.html|title=2023 Passenger Traffic Results Frankfurt Int'l Airport |website=fraport.com|date=16 January 2024 |accessdate= 4 February 2024}}</ref> <br />A: {{Note|A}} faqat qoʻnish uchun foydalaniladi<br />B:{{Note|B}} faqat bitta yoʻnalishda uchish uchun ishlatiladi<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.de/cms/default/dok/441/441214.entwicklung_der_verkehrszahlen_standort.htm |title=Figures |publisher=Fraport.de |date=13 January 2012 |access-date=19 January 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524001323/http://www.fraport.de/cms/default/dok/441/441214.entwicklung_der_verkehrszahlen_standort.htm |archive-date=24 May 2011 }}</ref>. }} '''Frankfurt aeroporti''' ({{lang-de|Flughafen Frankfurt Main}} {{IPA|de|ˈfluːkhaːfn̩ ˈfʁaŋkfʊʁt ˈmaɪn|}}) {{airport codes|FRA|EDDF}} – yoʻlovchilar soni boʻyicha [[Germaniya]]ning asosiy aeroporti<ref>{{Cite web |title=Frankfurt Airport (FRA) |url=https://www.internationalairportreview.com/airports/40705/frankfurt-airport-fra/ |access-date=17 March 2023 |website=International Airport Review |language=en}}</ref>. Mamlakatning beshinchi eng yirik shahri – [[Frankfurt-Mayn]]da joylashgan. Germaniya aeronavtika axborot nashri maʼlumotlariga koʻra, rasmiy nomi '''Frankfurt-Mayn aeroporti'''<ref>{{cite web |title=AIP IFR Germany |url=https://aip.dfs.de/basicifr |publisher=DFS Deutsche Flugsicherung GmbH |access-date=28 February 2024 |location=Langen}}</ref>. Aeroport [[Fraport]] tomonidan boshqariladi va [[Lufthansa]], xususan, Lufthansa City Airlines, Lufthansa CityLine va Lufthansa Cargo hamda Condor va AeroLogic aviakompaniyalari uchun aviahab vazifasini bajaradi. Aeroport maydoni {{convert|5683|acres|ha|order=flip}} ni tashkil etadi<ref>{{cite web |title=Frankfurt Airport – Facts and Figures at FRA |url=https://www.frankfurt-airport.com/en/travel/transfer.detail.suffix.html/article/b2b/airlines_tourism/airlines/facts-and-figures.html |website=www.frankfurt-airport.com |access-date=7 August 2018 |language=en |archive-date=1 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181001183531/https://www.frankfurt-airport.com/en/travel/transfer.detail.suffix.html/article/b2b/airlines_tourism/airlines/facts-and-figures.html |url-status=dead }}</ref> va yiliga 65 million yoʻlovchiga moʻljallangan ikkita terminalga, toʻrtta uchish-qoʻnish yoʻlagiga, yirik logistika va texnik xizmat inshootlariga ega. Frankfurt aeroporti Germaniyaning eng gavjum aeroporti boʻlib, Yevropada esa [[Istanbul aeroporti]], [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll]], [[Schiphol|Amsterdam-Schiphol]] va [[Madrid–Barajas aeroporti]]dan keyin 6-oʻrinda turadi. 2016-yilda u dunyo boʻyicha 13-oʻrinni egallab, 60,786 million yoʻlovchini qabul qildi<ref>{{cite web|url=http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Passenger-Summary/Year-to-date|title=Year to date|access-date=2 June 2015|archive-date=2 April 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160402175529/http://www.aci.aero/Data-Centre/Monthly-Traffic-Data/Passenger-Summary/Year-to-date|url-status=dead}}</ref>. 2017-yilda bu koʻrsatkich 64,5 million, 2018-yilda esa 70 millionga yaqinlashdi. Yuk tashish boʻyicha aeroport orqali 2015-yilda 2,076 million [[tonna]] yuk tashildi va Yevropada yuk tashishda birinchi oʻrinda turadi. 2022-yil holatiga koʻra, Frankfurt aeroportidan 5 qitʼadagi 330 ta yoʻnalishga parvozlar amalga oshiriladi va bu uni dunyoda eng koʻp toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarga ega aeroportga aylantiradi<ref>[https://frankfurtflyer.de/frankfurt-ist-der-airport-mit-den-meisten-zielen-der-welt/] 24 June 2023</ref>. Aeroportning janubiy qismida 1947—2005-yillarda AQSh tomonidan foydalanilgan Reyn-Mayn aviabazasi joylashgan boʻlib, keyinchalik u yopildi va Fraport tomonidan sotib olingan (hozirda bu yerda 3-terminal qurilmoqda). Aeroport 2016-yil iyul oyida 80 yilligini nishonladi<ref>{{cite web|url=https://www.internationalairportreview.com/news/23763/frankfurt-airport-celebrates-80th-anniversary/|title=Frankfurt Airport celebrates 80th anniversary|website=www.internationalairportreview.com|language=en|access-date=12 May 2017}}</ref>. == Joylashuvi == Frankfurt aeroporti Frankfurt markazidan {{convert|12|km|abbr=on}} janubi-gʻarbda<ref name="AIP" />, Yevropadagi eng koʻp foydalaniladigan ikkita avtomagistral (A3 va A5) kesishgan joyi – Frankfurter Kreuz avtoban oʻtish joyi yaqinida joylashgan. Aeroport hududi Frankfurt-Flughafen deb nomlangan shahar tumanini tashkil qiladi va uning atrofi Frankfurt shahar oʻrmoni bilan oʻralgan. Aeroportning janubiy qismi [[Rüsselsheim|Rüsselsheim am Main]] va [[Mörfelden-Walldorf]] shaharlariga, gʻarbiy qismi esa [[Kelsterbach]] shahriga kirib ketadi. Aeroport Germaniyaning uchinchi yirik metropolitan hududi boʻlgan Frankfurt/Reyn-Mayn mintaqasida joylashgan boʻlib, uning oʻzi ham [[Moviy banan|gʻarbiy-markaziy Yevropa megapolisining]] zich joylashgan hududida joylashgan. Qattiq temir yoʻl va avtomagistrallar tarmogʻi tufayli aeroport butun mintaqa uchun muhim transport markazi boʻlib, yer usti transporti bilan [[Kyoln]], Rur viloyati va [[Shtutgart]]ga 2 soatdan kamroq vaqtda yetib borish mumkin. == Tarixi == === Birinchi aeroport === 1909-yil 16-noyabrda dunyodagi birinchi aviakompaniya Frankfurt-Maynda tashkil etilgan: Deutsche Luftschiffahrts-Aktiengesellschaft (DELAG). DELAG keyinchalik Frankfurtda birinchi aeroport qurdi va uni Rebstockdagi [[dirijabl]]lar bazasi deb atadi. Shaharning gʻarbiy qismidagi [[Bockenheim]]da joylashgan aeroport dastlab asosan dirijabllarga xizmat koʻrsatgan. 1912-yilda ochilgan va [[Birinchi jahon urushi]]dan keyin kengaytirilgan, biroq 1924-yilda ekspert hisobotida bu joyni yanada kengaytirish imkoniyati shubha ostiga olingan. 1926-yilda Deutsche Luft Hansa tashkil etilishi bilan fuqarolik aviatsiyasiga talab keskin oshdi va mavjud dirijabllar bazasi bu talabni qondira olmay qoldi. 1930-yilda Schwanheimning janubi-gʻarbidagi Frankfurt shahar oʻrmoni hududida yangi va kattaroq aeroport qurish rejasi tasdiqlandi, biroq [[Buyuk depressiya]] tufayli amalga oshirilmadi. 1933-yilda natsistlar hokimyat tepasiga kelgach, hukumat loyihani qayta tiklab, yangi aeroport qurishni boshladi. === Hozirgi aeroport === [[File:Repülőtér, a háttérben egy Zeppelin hangár. Fortepan 73099.jpg|thumb|1936-yilda Frankfurt aeroportidagi Deutsche Lufthansaning bitta Ju 86, ikkita Ju 52/3ms va bitta Fw 200 samolyotlari]] 1935-yil aeroportning shimoliy qismida ikki qavatli stansiya binosi va olti qavatli minora qurildi, shuningdek, samolyotlarni texnik xizmat koʻrsatish va saqlash uchun qoʻshimcha inshootlar barpo etildi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi 100 gektar maydonni egallab, oʻt bilan qoplangan edi. Yangi Flug- und Luftschiffhafen Rhein-Maynning rasmiy ochilish marosi 1936-yil 8-iyulda boʻlib oʻtdi. Aeroportga qoʻngan birinchi samolyot Ju 52/3m boʻldi. Olti kundan keyin, 1936-yil 14-iyulda, LZ 127 Graf Zeppelin aeroportga qoʻndi. 1936-yil 800 tonna yuk va 58 000 yoʻlovchi tashildi, 1937-yilda bu koʻrsatkichlar 966 tonna yuk va 70 000 yoʻlovchigacha koʻpaydi. Kelgusi yillarda yangi aeroport ikkita yirik nemis havo kemasi – LZ 127 Graf Zeppelin va LZ 129 Hindenburg uchun asosiy baza vazifasini oʻtadi. 1938-yilda Frankfurt Shimoliy Amerikaga [[aviapochta]] tashishning markaziy tuguniga aylandi. 1937-yil 6-mayda Frankfurtdan Nyu-Yorkka uchayotgan ''Hindenburg'' dirijabli Lakehurst rejalashtirilgan qoʻnishdan biroz oldin portlab ketdi. 36 kishi halok boʻldi. Baxtsiz hodisa rejalashtirilgan dirijabllar harakatining tugashini va dirijabl davrining tugashini koʻrsatdi. ==== 2-jahon urushi ==== 1939-yilda [[Ikkinchi jahon urushi]] boshlangach, barcha xorijiy aviakompaniyalar aeroportni tark etdi va havo harakatini boshqarish minorasi Luftwaffega oʻtkazildi. 1940-yil 6-mayda bazani harbiy foydalanishga aylantirish paytida dirijabllar demontaj qilindi va ularning ulkan angarlari buzib tashlandi. Keyinchalik Luftwaffe muhandislari yagona uchish-qoʻnish yoʻlagini kengaytirdi va nemis harbiy samolyotlari uchun angarlar va boshqa inshootlar qurdi. 1940-yil 9-mayda birinchi [[bombardimonchi]]lar Fransiyaga hujum qildi. 1944-yilning avgustidan noyabrigacha daWalldorf aeroportga yaqin joyda [[konsentratsion lager]] tashkil etildi, u yerda yahudiy mahbuslar aeroportda ishlashga majbur boʻldi. [[Gitlerchilarga qarshi koalitsiya]] 1944-yilda havo hujumlari bilan uchish-qoʻnish yoʻlagi tizimini vayron qildi va 1945-yilda, 1945-yil 25-martda AQSh armiyasi aeroportni nazoratga olishdan oldin, [[Vermaxt]] binolar va yoqilgʻi omborlarini portlatib yubordi. Germaniyaning taslim boʻlish qurolidan soʻng, Yevropada urush tugadi va AQSh armiyasi Franfurt aeroportida yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qura boshladi. Aeroport maydonining janubiy qismi [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari]]ning Yevropadagi havo kuchlari bazasi sifatida Reyn-Mayn havo bazasini qurish uchun egallangan. ==== Berlin havo koʻprigi ==== [[File:Berlinairlift-rm.jpg|thumb|Berlin havo koʻprigi davomida Reyn-Mayn aviabazasi]] 1948-yil [[Sovet ittifoqi]] Ittifoqchilar nazorati ostidagi Gʻarbiy Berlinga temir yoʻl va avtomobil yoʻllarini toʻsib qoʻydi. Sovetlarning maqsadi Gʻarb davlatlarini oʻzlarining nazorati ostidagi hududga Berlinni oziq-ovqat va yoqilgʻi bilan taʼminlashga ruxsat berishga majburlash va shu tariqa amalda butun shahar ustidan nazoratni qoʻlga olish boʻlgan. Bunga javoban Gʻarbiy ittifoqchilar Gʻarbiy Berlinda aholiga havo orqali yuklarni yetkazib berish maqsadida Berlin havo koʻprigini tashkil qildi. Frankfurt, Gamburg va Hannoverdagi aeroportlar Ittifoqchilar samolyotlari uchun asosiy logistika bazalariga aylandi. „Mayiz bombardimonchilari“ deb atalgan ushbu samolyotlardan koʻp foydalanish Frankfurtdagi uchish-qoʻnish yoʻlagiga zarar yetkazdi va AQSh armiyasini ikkinchi parallel uchish-qoʻnish yoʻlagini qurishga majbur qildi. Havo koʻprigi 1949-yil sentyabr oyida Sovet Ittifoqi qamalni tugatgandan soʻng yakunlandi. ==== Aeroportning oʻsishi ==== [[File:Rhein-Main 1951.jpg|thumb|Frankfurt aeroportidagi fuqarolik samolyoti, 1951-yil]] [[File:Iran Air Boeing 707-300 Manteufel.jpg|thumb|Frankfurt aeroportidagi Iran Air [[Boeing 707|Boeing 707-300]] samolyoti, 1970-yil]] [[File:Frankfurt Main Flughafen v Besucherterasse P1220368.jpg|thumb|Frankfurt aeroporti, 1983-yil]] 1951-yil nemis aviayoʻlovchilari uchun cheklovlar olib tashlandi va fuqarolik havo qatnovi yana oʻsishni boshladi. 1952-yil Frankfurt aeroporti 400 000 dan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi, bir yil oʻtgach, u yarim milliondan oshdi. Frankfurtdan har kuni 100 dan 120 tagacha samolyot uchib, qoʻndi. 1955-yil Lufthansa Frankfurtga va Frankfurtdan parvozlarni qayta tikladi va oʻsha yili Germaniya Federativ Respublikasi Ittifoqchilardan havo suverenitetini qaytarib oldi. 1957-yil [[reaktiv samolyot]]lar uchun shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagi avval {{convert|3000|m|abbr=on|0}} keyin esa {{convert|3900|m|abbr=on|0}} ga uzaytirildi. Aeroport 1958-yilgacha yirik xalqaro aviahabga aylanmadi. Oʻsha yili aeroportning shimoli-sharqiy burchagida ''Empfangsanlage Ost'' (Sharqiy terminal, soʻzma-soʻz „Sharqiy qoʻnish inshooti“) nomli yangi yoʻlovchi terminali ochildi. Atigi toʻrt yildan keyin terminal allaqachon talabni qondira olmasligi maʼlum boʻldi. 1961-yil 2,2 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi va unda 81 000 uchish va qoʻnishlar amalga oshirildi. Bu esa aeroportni Londondagi [[Hitrou aeroporti]]dan keyin Yevropadagi ikkinchi eng gavjum aeroportga aylantirdi. 1962-yil yiliga 30 million yoʻlovchi quvvatiga ega kattaroq terminal qurishga qaror qilindi. Qurilish 1965-yilda boshlandi. 1964-yilda janubiy uchish-qoʻnish yoʻlagi {{convert|3750|m|abbr=on|0}} ga uzaytirildi. 1970-yil yangi angar ochildi, u oʻsha vaqtda dunyodagi eng katta angar boʻlib, oltita reaktiv samolyotni sigʻdira olgan. ==== Yangi asosiy terminal ==== ''Terminal Mitte'' (Markaziy terminal, hozirgi 1-terminal) deb nomlangan yangi terminal 56 ta darvoza va avtomatik bagaj tizimiga ega uchta yoʻlakka (A, B va C) boʻlingan. 1972-yil 14-martda xalqqa ochildi. Terminal quvvati keyingi 30 yil uchun yetarli boʻladi deb taxmin qilingan. Yangi terminal bilan bir qatorda Germaniya Federativ Respublikasidagi birinchi aeroport [[temir yoʻl stansiyasi]] (Frankfurt aeroporti stansiyasi) ochildi. Bir necha kundan keyin eski Empfangsanlage Ost yopildi. ==== Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ==== Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagini rejalashtirish (''Startbahn 18 West'' deb ataladi) 1973-yilda boshlangan. Loyiha aholi va atrof-muhit himoyachilarining ommaviy noroziligiga sabab boʻlgan. Mojaroning asosiy nuqtalari shovqin va ifloslanishning kuchayishi hamda Frankfurt shahar oʻrmonidagi muhofazadagi daraxtlarni kesish boʻlgan. Norozilik namoyishlari va tegishli sud jarayonlari qurilishning oldini olishda muvaffaqiyatsizlikka uchragan boʻlsa-da, ''Startbahn West'' noroziliklari 1980-yillardagi nemis ekologik harakati uchun asosiy kristallanish nuqtalaridan biri boʻldi. Namoyishlar 1984-yilda uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilgandan keyin ham davom etdi va 1987-yilda ikki politsiyachi qurolli shaxs tomonidan oʻldirildi. Bu voqea ''Startbahn West'' noroziliklarini butunlay tugatdi. Boshqa sharq-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan farqli oʻlaroq, shimoldan janubga yoʻnaltirilganligi sababli uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagidan foydalanish cheklangan. ''Startbahn West'' boshqa uchish-qoʻnish yoʻlaklarida havo harakatiga xalaqit bermaslik uchun faqat janubga uchish uchun ishlatilishi mumkin. Ushbu cheklov tufayli uchish-qoʻnish yoʻlagi shimoliy shamol juda kuchli boʻlsa, qisman yoki toʻliq yopilishi kerak. ==== 2-terminal va 2-temir yoʻl stansiyasi ==== [[File:Frankfurt Flughafen Terminal 2.20130901.jpg|thumb|2-terminal]] 1990-yil yangi terminal (''2-terminal'') ustida ish boshlandi, chunki ''Terminal Mitte'' kutilganidan tezroq oʻz sigʻim chegarasiga yetib kelayotgan edi. D va E yoʻlakka boʻlingan yangi terminal mavjud terminalning sharqida, bir vaqtlar ''Empfangsanlage Ost'' boʻlgan joyda qurildi. 1994-yilda terminal ochilishi bilan Frankfurt aeroporti sigʻimi yiliga 54 million yoʻlovchigacha oʻsdi. Terminal ochilishi bilan ''2-terminal'' va ''Terminal Mitte'' oʻrtasida tezkor aloqani taʼminlash uchun ''Sky Line'' deb nomlangan people mover joriy etildi. 1999-yilda asosan [[Intercity-Express]] uzoq masofali poezdlari uchun moʻljallangan ikkinchi temir yoʻl stansiyasi (Frankfurt aeroporti shaharlararo stansiyasi) 1-terminal yaqinida yangi Kyoln-Frankfurt yuqori tezlikdagi temir yoʻl liniyasi doirasida ochildi. Shu bilan birga mahalliy va mintaqaviy temir yoʻl xizmatlari mavjud yer osti stansiyasiga (hozirda Frankfurt aeroporti mintaqaviy stansiyasi deb nomlanadi) joylashtirildi. ==== Reyn-Mayn aviabazasining yopilishi ==== 2005-yil 30-dekabrda aeroportning janubiy qismidagi Reyn-Mayn aviabazasi yopildi va AQSh havo kuchlari Ramstein aviabazasiga koʻchirildi. Mulk Fraportga qaytarildi, bu esa aeroportga yangi yoʻlovchi terminali qurish uchun undan foydalanish imkonini berdi. Harbiylar uchun [[turar joy]] maydoni (''Gateway Gardens'' deb nomlangan) va aeroport maydonining shimoli-sharqida joylashgan mulk xuddi shu yilda Frankfurt shahriga qaytarildi va keyingi yillarda biznes tumani sifatida rivojlantiriladi. ==== Airbus A380 va The Squaire ==== [[File:Aerial View of Frankfurt Airport 1.jpg|thumb|Aeroport markaziy binolari, jumladan orqa tomondan ''The Squaire'' binosining havodan koʻrinishi]] 2005—2007-yillarda Lufthansa oʻzining kelajakdagi A380 samolyotlar flotini Frankfur aeroportida joylashtirishni xohlashi tufayli bu yerda yirik [[Airbus A380]] texnik xizmat koʻrsatish inshooti qurildi. Ikkala terminalda ham A380 samolyotlarini qabul qilish uchun katta rekonstruksiya ishlari oʻtkazildi, jumladan, bir nechta darvozalarga uchinchi teletrap oʻrnatildi. Lufthansaning birinchi Airbus A380 samolyoti 2010-yil iyun oyida „Frankfurt-Mayn“ nomi bilan foydalanishga topshirildi. 2011-yil aeroportda ''The Squaire'' (square va air soʻzlarining qoʻshilmasidan hosil boʻlgan) deb nomlangan yirik ofis binosi ochildi. Bino Aeroport shaharlararo stansiyasi ustiga qurilgan va {{convert|140000|m2|sqft|abbr=on}} maydoni bilan Germaniyaning eng katta ofis binosi hisoblanadi. Asosiy ijarachilar [[KPMG]] va ikkita [[Hilton Hotels & Resorts|Hilton mehmonxonasidir]]. 2012-yildan beri „The Squaire Metro“ people moveri The Squaire binosini toʻqqiz qavatli avtoturargoh bilan bogʻlaydi. Taxminan 300 metr uzunlikdagi ushbu MiniMetro tizimi ikki kabinasi bilan soatiga 1 300 yoʻlovchini tashishi mumkin<ref>{{Cite web|url=https://www.leitner-ropeways.com/produkte/seilbahnsysteme/detail/?tx_webxproduct_detail%5Baction%5D=detail&tx_webxproduct_detail%5Bcontroller%5D=Products&tx_webxproduct_detail%5Bproduct%5D=16&cHash=7759b0470955d0175d6c12226f41f107|title=MiniMetro®|website=www.leitner-ropeways.com}}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Tizim [[Italiya]]ning Leitner kompaniyasi tomonidan ishlab chiqarilgan. ==== Toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ==== Frankfurt aeroportida toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurish rejalari 1997-yilda ishlab chiqila boshlangan, ammo keskin kelishmovchiliklar tufayli Fraport mahalliy aholi guruhlari va atrof-muhit himoyachilarini qarorga jalb qilishga majbur boʻldi. 2000-yilda ishchi guruh oʻz xulosasini taqdim etdi, unda yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurish umumiy jihatdan maʼqullandi, lekin u boshqa uchta 4 kilometrli uchish-qoʻnish yoʻlaklariga nisbatan qisqaroq (2,8 kilometr) boʻlishi va faqat kichikroq samolyotlar uchun qoʻnish yoʻlagi sifatida ishlatilishi kerak. Qoʻshimcha talablarga shovqinni kamaytirish choralari va butun aeroport boʻylab kechasi soat 23:00 dan 05:00 gacha parvozlarning qatʼiy taqiqlanishi kiradi. 2001-yilda Fraport yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qurish uchun uchta variant bilan ruxsatnoma soʻradi. Xulosa shundan iborat ediki, aeroport maydonining shimoli-gʻarbiy qismida joylashgan uchish-qoʻnish yoʻlagi mahalliy aholi va atrof-muhitga eng kam taʼsir koʻrsatadi. Rejalar 2007-yil dekabr oyida Hessen hukumati tomonidan maʼqullandi, ammo kechasi parvozlarni taqiqlash talabi rad etildi, chunki Frankfurt kabi xalqaro aeroport, ayniqsa [[Kargo|yuk tashish]] uchun kechasi parvozlarga muhtoj ekanligi taʼkidlangan. Yangi {{convert|2800|m|abbr=on|0}} uzunlikdagi ''shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagining'' qurilishi 2009-yil boshida [[Kelsterbach]] oʻrmonida boshlangan. 2012-yilda Airport Watch veb-sayti aeroportda toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilganidan bir yil oʻtib haftalik norozilik namoyishlari boʻlayotganini xabar qildi<ref>Airport Watch. 2012. [http://www.airportwatch.org.uk/2012/10/a-sea-of-protest-against-airport-expansion-across-europe-as-a-new-breed-of-campaigner-emerges/ „A sea of protest against airport expansion across Europe as a new breed of campaigner emerges.“] &nbsp; Accessed October 2019.</ref>. ==== 2011-yildan keyingi rivojlanish ==== Yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi rasman 2011-yil 20-oktyabrda foydalanishga topshirildi, [[Germaniya kansleri|kansler]] [[Angela Merkel]]ni olib kelgan samolyot 21-oktyabrda birinchi marta qoʻndi. Markaziy chiziqning mavjud shimoliy uchish-qoʻnish yoʻlagidan masofasi taxminan {{convert|1400|m|abbr=on|0}} ni tashkil qiladi. Bu ikki uchish-qoʻnish yoʻlagida bir vaqtning oʻzida instrumental qoʻnish tizimi (ILS) yordamida qoʻnish imkonini beradi, ilgari boshqa parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklarida bunday qilib boʻlmasdi, chunki ular ILS uchun talab qilinadigan minimal {{convert|3,500|ft}} masofa bilan taʼminlamagan<ref>{{Cite web|url=https://www.fraport.com/en/business-areas/constructions/airport-expansion.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20060420091935/http://www.ausbau.fraport.com/cms/default/rubrik/2/2227.htm|url-status=dead|title=Airport Expansion|archive-date=20 April 2006|website=www.fraport.com}}</ref>. Bu aeroportga soatiga parvozlar sonini 83 tadan 126 taga oshirish imkonini berdi<ref>{{cite news|last=Rahn |first=Cornelius |url=https://www.bloomberg.com/news/2010-08-05/air-berlin-urged-to-switch-focus-to-frankfurt-boost-oneworld-connections.html |title=Air Berlin Urged to Switch Focus to FRA |location=London|agency=Bloomberg |date=5 August 2010 |access-date=19 January 2012}}</ref><ref>{{cite press release|url=http://www.ausbau.fraport.com/cms/default/dok/352/352869.groundbreaking_ceremony_for_frankfurt_ai.htm|title=Fraport AG – Expansion projects|publisher=Fraport AG|location=Frankfurt|access-date=2 June 2015}}</ref>. 2011-yil 11-oktyabrda Hessen maʼmuriy sudi yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi ochilgandan soʻng Frankfurt aeroportida kechasi soat 23:00 dan 05:00 gacha (shu jumladan ''Mediationsnacht'' deb ataladigan vaqt) parvozlarni qatʼiy taqiqladi va shu bilan 2007-yilda Hessen hukumati tomonidan kechasi 17 reysga ruxsat berilgan qarorni bekor qildi. 2012-yil 4-aprelda Germaniya maʼmuriy sudi Hessen maʼmuriy sudining qarorini tasdiqladi va kechasi soat 23:00 dan 05:00 gacha parvozlarni taqiqladi<ref>{{cite news|url=http://www.fr-online.de/flughafen-frankfurt/urteil-im-fluglaerm-prozess-keine-nachtfluege-mehr-am-flughafen-frankfurt,2641734,14676334.html|title=Urteil im Fluglärm-Prozess Keine Nachtflüge mehr am Flughafen Frankfurt|newspaper=Frankfurter Rundschau|language=de|access-date=4 April 2012}}</ref>. 2020-yilga kelib yoʻlovchilar soni 90 millionga yetishi kutilganligi sababli, 2012-yil 10-oktyabrda 1-terminalga tutash yangi terminal qismi ochildi, u qoʻshimcha 6 million yoʻlovchini qabul qila oladi. ''Flugsteig A-Plus'' deb nomlanadigan bu qism, asosan, [[Lufthansa]]ning uzoq masofali reyslari uchun foydalaniladi. Flugsteig A-Plus bir vaqtning oʻzida toʻrtta [[Airbus A380]] yoki yettita [[Boeing 747|Boeing 747-8/747-400]] samolyotlarini qabul qila oladigan sakkizta toʻxtash joyiga ega<ref>{{cite web |url= http://www.fraport.de/de/kompetenzen/entwicklung-frankfurt-airport/erweiterungen/a-plus.html |title= Fraport AG – Flugsteig A-Plus |author= Fraport AG Airport Services World Wide |website= www.fraport.de |access-date= 2 June 2015 |archive-date= 20 February 2014 |archive-url= https://web.archive.org/web/20140220093450/http://www.fraport.de/de/kompetenzen/entwicklung-frankfurt-airport/erweiterungen/a-plus.html |url-status= dead }}</ref>. 2016-yil noyabrda [[Ryanair]] yangi baza ochishini va [[Ispaniya]] hamda [[Portugaliya]]ga toʻrtta yangi yoʻnalishni ochishini eʼlon qildi. Ryanairning bu harakati, ayniqsa Lufthansa tomonidan keskin tanqid qilindi, chunki Ryanairga aeroport toʻlovlari boʻyicha katta chegirmalar va imtiyozlar berilgan edi<ref>{{cite web|url=http://www.aero.de/news-25349/Ryanair-startet-ab-Maerz-in-Frankfurt.html|title=Ryanair fordert Lufthansa in Frankfurt heraus|date=2 November 2016}}</ref>. 2017-yil 28-fevralda Ryanair Frankfurt uchun qishki dasturini eʼlon qildi, unda yana 20 ta yangi yoʻnalish qoʻshilishi koʻzda tutilgan. ==== 2011-yildagi otishma ==== Oʻsha paytda 21 yosh boʻlgan [[Albaniya]] fuqarosi Arid Uka terminal binosi tashqarisida turgan va 15 nafar [[Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari]] xodimini Ramstein aviabazasiga olib borishi kerak boʻlgan avtobusga hujum qildi<ref name="Guardian 3 March">{{Cite news|last=Pidd|first=Helen|title=Frankfurt airport shooting may have Islamist link, say police|url=https://www.theguardian.com/world/2011/mar/03/frankfurt-airport-shooting-islamist-link?|access-date=6 March 2011|newspaper=[[The Guardian]]|date=3 March 2011|location=London}}</ref>. Xabarlarga koʻra, u kutayotgan harbiy xodimdan sigaret soʻrab, ularning [[Afgʻonistondagi urush (2001–2021)|Afgʻonistonga]] borayotganini bilmoqchi boʻlgan<ref name="BBC 4 March">{{Cite news|title=Frankfurt airport shooting: Jammed gun 'saved lives'|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12647093|access-date=6 March 2011|work=BBC News|date=4 March 2011}}</ref>. Harbiy xodim „ha“ deb javob berganida, nemis prokurori Rainer Griesbaumning soʻzlariga koʻra, Uka harbiy xodim oʻgirilganida uning bosh orqasiga oʻq uzib, uni oʻldirdi. „[[Takbir|Allohu Akbar]]!“ deb baqirgan<ref>{{cite news |first=Alex |last=Sundby |work=[[CBS News]] |title=Source: Air Force shooter shouted "Allahu akbar" |url=https://www.cbsnews.com/news/source-air-force-shooter-shouted-allahu-akbar/ |date=3 March 2011 |access-date=14 September 2021 |archive-date=3 November 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20121103162958/http://www.cbsnews.com/8301-503543_162-20038865-503543.html |url-status=live }}</ref><ref>{{cite news |first=Bob |last=Orr |publisher=KRTV-TV |agency=[[CBS News]] |title=Killer of U.S. airmen is radical Muslim, German official says |url=http://www.krtv.com/news/killer-of-u-s-airmen-is-radical-muslim-german-official-says/ |date=3 March 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714210229/http://www.krtv.com/news/killer-of-u-s-airmen-is-radical-muslim-german-official-says/|archive-date=14 July 2014}}</ref> [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] keyin avtobusga chiqib, haydovchini oʻldirdi va yana ikkita harbiy xodimga uch marta oʻq uzib, ularni yarador qildi<ref name="BBC 4 March" />. Yana bir harbiy xodimning boshiga pistoletni toʻgʻrilab, tepkini bosganida qurol tiqilib qoldi. Uka qochib ketdi, ammo aeroportning fuqarolik xodimi Lamar Joseph Conner va shtab-serjant Trevor Donald Brewer tomonidan taʼqib qilindi va koʻp oʻtmay ikkita nemis politsiyasi xodimi tomonidan qoʻlga olindi<ref name="BMI">{{cite web|url=http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Kurzmeldungen/EN/2012/01/verdienstkreuz.html|title= Federal Minister Friedrich presents two Americans with Cross of the Order of Merit|archive-url=https://web.archive.org/web/20140714223935/http://www.bmi.bund.de/SharedDocs/Kurzmeldungen/EN/2012/01/verdienstkreuz.html|archive-date=14 July 2014}}</ref>. Keyinchalik u hibsga olindi<ref name="BBC 4 March" />. Conner va Brewer 2012-yil 16-yanvarda boʻlib oʻtgan marosimda Germaniya Federativ Respublikasi oldidagi xizmatlari uchun ordeni bilan taqdirlandi. Federal ichki ishlar vaziri Hans-Peter Friedrich ularning „shubhali shaxsni hibsga olishda federal politsiyaga yordam bergan namunali jasorati va harakatlari“ni taʼkidlab, mukofotlarni topshirdi. Uka umrbod qamoq jazosiga hukm qilindi va deportatsiya qilinadi. ==== COVID-19 pandemiyasi ==== 2020-yil boshida [[Germaniyada COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] tufayli aeroportning bir qismi yopildi. Shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi va 18 West uchish-qoʻnish yoʻlagi 23-mart kuni yopildi va foydalanilmayotgan samolyotlarni joylashtirish uchun moslashtirildi. 2-terminal ham yopildi va barcha yoʻlovchi operatsiyalari 1-terminaldan amalga oshirildi. Shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi yozgi turistik talabni qondirish uchun iyul oyida qayta ochildi, 18 West uchish-qoʻnish yoʻlagi esa yopiq qoldi<ref>{{Cite web|title=Frankfurt Airport: Northwest Runway Back in Operation from July 8|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2020/q2-2020/frankfurt-airport--northwest-runway-back-in-operation-from-july-.html|access-date=25 February 2021|website=www.fraport.com|date=25 June 2020}}</ref>. Bahor oylarida deyarli yoʻlovchilar boʻlmagani uchun Frankfurtning 2020-yildagi umumiy yoʻlovchilar soni 18,8 millionga tushib, 1984-yildan beri eng past koʻrsatkichni qayd etdi<ref>{{Cite web|title=Fraport Traffic Figures 2020: Passenger Numbers Fall to Historic Low Due to the Covid-19 Pandemic|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2021/fraport-traffic-figures-2020--passenger-numbers-fall-to-historic.html|access-date=25 February 2021|website=www.fraport.com|archive-date=1 March 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210301101020/https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2021/fraport-traffic-figures-2020--passenger-numbers-fall-to-historic.html|url-status=dead}}</ref>. == Terminallari == === Umumiy koʻrinishi === Frankfurt aeroportida ikkita yirik yoʻlovchi terminali (1- va 2-terminal), qurilayotgan 3-terminali hamda [[Lufthansa]] tomonidan boshqariladigan va faqat shu aviakompaniya foydalanuvchilari uchun moʻljallangan kichikroq „''Birinchi klass terminali''“ ga ega. [[Hitrou aeroporti|London-Hitrou]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] va boshqa yirik aeroportlarda boʻlgani kabi, terminal operatsiyalari mahalliy va xalqaro yoʻnalishlar boʻyicha emas, balki aviakompaniyalar va ularning alyanslari guruhlari boʻyicha tashkil etilgan. Biroq, Shengen va Shengen boʻlmagan yoʻnalishlar uchun alohida boʻlimlar mavjud. {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |- ! Terminal !! Yoʻlak !! Shengen darvozalari !! Shengen boʻlmagan darvozalari !! Joylashuvi |- | rowspan=4 | 1 | 1A | A1-A42, A50-A69 | | 1-terminal, Gʻarbiy yoʻlak, quyi uchib ketish darajasi |- | 1Z | | Z11-Z25, Z50-Z69 | 1-terminal, Gʻarbiy yoʻlak, yuqori uchib ketish darajasi |- | 1B | B1-B19<br />(ichki hudud) | B20-B63<br />(tashqi hudud) | 1-terminal, markaziy yoʻlak |- | 1C | C1 | C2-C20 | 1-terminal, sharqiy yoʻlak |- | rowspan=2 | 2 | 2D | D21-D44<br />(quyi uchib ketish darajasi) | D1-D20/D50-D54<br />(yuqori uchib ketish darajasi) | 2-terminal, gʻarbiy yoʻlak |- | 2E | E21-E26<br />(quyi uchib ketish darajasi) | E2-E13<br />(yuqori uchib ketish darajasi) | 2-terminal, sharqiy yoʻlak |} === 1-terminal === [[File:Flughafen Frankfurt, Terminal 1, Abflug.jpg|thumb|1-terminaldagi roʻyxatdan oʻtish yoʻlagi]] [[File:Frankfurt Airport gates Z.jpg|thumb|1-terminalning ichki hududi]] 1-terminal ikkita yoʻlovchi terminalining eskiroq va kattarogʻidir. Terminalning yer usti qismi 420 metr uzunlikda boʻlib, bir necha marta kengaytirilgan va ''A, B, C'' va ''Z'' yoʻlaklarga boʻlingan. Yiliga 50 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladi. 1-terminal funksional jihatdan uch darajaga boʻlingan: yuqori qavatda roʻyxatdan oʻtish stollari boʻlgan uchib ketish darajasi, quyi qavatda bagaj olish hududlari boʻlgan uchib kelishlar darajasi va ularning ostida mintaqaviy stansiya va yer osti hamda koʻp qavatli avtoturargohga kirish imkoniyatini beruvchi taqsimot darajasi. Uchib ketish va kelish darajalarining har biriga alohida koʻcha kirishlari mavjud. Avtobus bekati uchib kelish darajasida joylashgan. 1-terminalda jami 103 darvoza mavjud boʻlib, ulardan 54 tasi teletrap bilan jihozlangan (A yoʻlakda 25 ta, B yoʻlakda 18 ta, C yoʻlakda 11 ta). ''Z'' yoʻlagi ''A'' yoʻlagi ustida joylashgan boʻlib, ikkala yoʻlagi ham bir xil teletraplardan foydalanadi. Shengen boʻlmagan yoʻnalishlarga parvozlar ''Z'' darvozalaridan, Shengen yoʻnalishlariga parvozlar esa ''A'' darvozalaridan amalga oshiriladi. 2000-yilda A pierining uzunligi 500 metrga kengaytirildi, 2008-yilda esa 1-terminal va 2-terminal oʻrtasidagi bogʻlanish va C zalining kengaytmasi ochildi<ref>{{cite web|title=2012 Facts and Figures on Frankfurt Airport|url=http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/misc/container/facts-and-figures-2011/jcr:content.file/zadafa-2012_e_lowres.pdf|publisher=Fraport|access-date=10 July 2014|page=4|archive-url=https://web.archive.org/web/20141212015317/http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/misc/container/facts-and-figures-2011/jcr:content.file/zadafa-2012_e_lowres.pdf|archive-date=12 December 2014|url-status=dead}}</ref>. 2012-yil 10-oktyabrda 1-terminalning 800 metr uzunlikdagi gʻarbiy kengaytmasi – ''A-Plus pier'' foydalanishga topshirildi. U Airbus A380 kabi keng fyuzelyajli samolyotlar uchun qoʻshimcha stendlarni taqdim etadi<ref>{{cite web |url=http://www.fraport.com/content/fraport-ag/en/press_center/news_releases/frankfurt-airport-opens-pier-a-plus-as-scheduled.html |title=Fraport AG &#124; en |publisher=Fraport.com |date=31 May 2013 |access-date=21 June 2013 |archive-date=23 January 2013 |archive-url=https://archive.today/20130123120723/http://www.fraport.com/content/fraport-ag/en/press_center/news_releases/frankfurt-airport-opens-pier-a-plus-as-scheduled.html |url-status=dead }}</ref>. 1-terminal asosan Lufthansa Group va uning Star Alliance hamkorlari tomonidan foydalaniladi, ular orasida [[Air Canada]], [[All Nippon Airways]], Ethiopian Airlines va [[United Airlines]] bor. Biroq, Lufthansa Group yoki Star Alliance tarkibiga kirmagan baʼzi aviakompaniyalar ham 1-terminaldan foydalanadi, ular orasida Condor eng yirik ijarachilardan biridir. === 2-terminal === [[File:Frankfurt_am_Main_(Rhein-Main_AB)_(FRA_-_FRF_-_EDDF)_AN0403481.jpg|thumb|2-terminalning asosiy zali]] Yiliga 15 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsata oladigan 2-terminal 1994-yilda ochilgan va ''D'' hamda ''E'' yoʻlaklariga boʻlinadi. Terminal 1C va 2D oʻrtasidagi uzluksiz yoʻlak ikkala terminal oʻrtasida bevosita, ammo jamoat uchun ochiq boʻlmagan kirishni taʼminlaydi. Unda 8 ta teletrapli darvoza va 34 ta apron stendi mavjud boʻlib, jami 42 darvozaga ega va Airbus A380 kabi keng fyuzelyajli samolyotlarni qabul qila oladi. Terminal 2 asosan oneworld (masalan, American Airlines va Cathay Pacific) va SkyTeam alyanslari (masalan, Delta Air Lines va Vietnam Airlines) aviakompaniyalari tomonidan foydalaniladi. Shuningdek, u uchta yirik aviakompaniya alyanslarining hech biriga kirmagan airBaltic, [[Emirates]], [[Etihad Airways]] va Icelandair kabi bir qancha boshqa aviakompaniyalar tomonidan ham foydalaniladi. [[Fraport]] 2022-yil oxirida 2-terminal 2026-yildan boshlab vaqtincha taʼmirlash uchun yopilishini eʼlon qildi. Barcha ijarachilar toʻliq qurib bitkazilgan 3-terminalga koʻchiriladi<ref>[https://www.handelsblatt.com/unternehmen/handel-konsumgueter/flughafen-grundlegende-sanierung-fraport-schliesst-terminal-2-in-frankfurt-ab-2026-/28810506.html handelsblatt.com] (German) 15 November 2022</ref>. === Qurilayotgan 3-terminal === [[File:Frankfurt-Main Airport Map EN.png|thumb|Rejalashtirilgan va allaqachon qurilgan kengaytmalar aks etgan aeroport xaritasi]] [[File:Terminal 3, Frankfurt (LRM 20240515 063741-RR).jpg|thumb|3-terminalning tugallangan G yoʻlagi]] [[File:FRA T3 2024.jpg|thumb|3-terminalning qurilayotgan 3J va 3H yoʻlaklari]] 2009-yil Germaniya hukumati Frankfurt aeroportida 2020-yilga kelib 90 million, [[Myunxen aeroporti]]da esa 2017-yilga kelib 50 million yoʻlovchi oqimini qabul qilish uchun uchinchi terminallar qurishga qaror qildi. Yangi terminal Fraport tomonidan mavjud terminallarning janubida, avvalgi Reyn-Mayn aviabazasi hududida qurilishi rejalashtirilgan. Yangi ''3-terminal'' toʻliq qurilganda 25 million yoʻlovchini qabul qila oladi va 75 ta yangi samolyot stendiga ega boʻladi. ''SkyLine'' people mover tizimining kengaytmasi yangi terminalni 1- va 2-terminal bilan aeroport temir yoʻl stansiyalariga bogʻlash uchun rejalashtirilgan. 2014-yil avgust oyida Frankfurt shahri 3-terminalning birinchi bosqichi uchun qurilish ruxsatnomasini berdi<ref>{{cite web|url=http://www.fr-online.de/flughafen-frankfurt/flughafen-frankfurt-terminal-3-darf-gebaut-werden,2641734,28101578.html|title=Flughafen Frankfurt: Terminal 3 darf gebaut werden|author=Friederike Tinnappel|access-date=2 June 2015}}</ref>. Yangi terminal uchun asosiy qurilish ishlari 2015-yil 5-oktyabrda boshlangan. Uning birinchi bosqichi, asosiy bino va rejalashtirilgan toʻrtta pierning ikkitasidan (3H va 3J yoʻlaklari) iborat boʻlib, 2026-yilga kelib ochilishi rejalashtirilgan va yillik qoʻshimcha 15 million yoʻlovchini qabul qila oladi. Umumiy xarajatlar 3 milliard yevroga baholanmoqda<ref>[http://www.aero.de/news-22563/Frankfurt-beginnt-mit-Bauarbeiten-fuer-Terminal-3.html aero.de – Frankfurt beginnt mit Bauarbeiten für Terminal 3] „Frankfurt starts construction of Terminal 3“ (German) 5 October 2015</ref>. 2017-yilda Frankfurt aeroporti birinchi marta eng sharqiy pier (3G yoʻlagi) ikkinchi bosqich qurilishini oldinga surish mumkinligini bildirdi, shunda arzon narxlardagi tashuvchilar bu pierdan 2021-yildan boshlab foydalana oladi<ref>{{cite web |url= https://terminal3.frankfurt-airport.com/flugsteig-g/|title= Flugsteig G |trans-title= Concourse G |publisher= Fraport |access-date= 28 November 2018 }}</ref>. 2018-yilda munitsipal hokimiyatlar tomonidan tasdiqlangandan soʻng<ref>{{cite web |url= https://terminal3-zeitstrahl.fraport.de/|title= Was bisher geschah |trans-title= What has happened up to now |publisher= Fraport |access-date= 22 August 2019}}</ref>, pierlar quyidagi jadval boʻyicha quriladi va foydalaniladi<ref>{{cite web|url= https://www.fraport.de/de/nachbarschaft-region/entwicklung-standort-fra-umwelt/terminal-3.suffix.html/zahlen-und-fakten-.html#id_tab__nachbarschaft-region_entwicklung-standort-fra-umwelt_terminal-3_faq__/_nachbarschaft-region_entwicklung-standort-fra-umwelt_terminal-3_faq__par_content_1_col__col__expandables_containe__items__expandable_item_1560161535|title= FAQ|publisher= Fraport|access-date= 22 August 2019}}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>: 2021-yil mart oyida Fraport COVID-19 pandemiyasi tufayli yangi terminalning ochilishi 2026-yilga qoldirilganini eʼlon qildi<ref>{{cite web |url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2021/q1-2021/fraport-fiscal-year-2020--revenue-and-profit-severely-impacted-b.html |title=Fraport Fiscal Year 2020: Revenue and Profit Severely Impacted by Covid-19 Pandemic – Extensive Countermeasures Implemented |publisher=fraport |date=26 March 2021 |accessdate=27 April 2021}}</ref>. '''3G yoʻlagi''' (arzon narxlardagi tashuvchilar uchun eng sharqiy pier): * 1-bosqich: 1/2-terminaldan avtobuslar orqali yetib borish mumkin boʻlgan birinchi 12 ta avtobus darvozalarini qurish, 2022-yilda tugallangan<ref>{{Cite web |title=Instagram |url=https://www.instagram.com/frankfurtairport/p/CdLgbMst82i/?img_index=2 |access-date=2024-07-07 |website=www.instagram.com}}</ref>, ammo hozircha ishlamayapti * 2-bosqich: 2024-yilga kelib qoʻshimcha 12 ta avtobus darvozalarini qurish * 3-bosqich: 2025/2026-yillarga kelib yoʻlovchi teletraplarini qurish '''Roʻyxatdan oʻtish maydoni, 3H va 3J yoʻlaklari''' (markaziy pierlar): 3G bilan birga 2026-yilda ochilish uchun qurilish ishlari, shu jumladan boshqa terminallarga tashrif buyuruvchilar, yoʻlovchilar va bagajlar uchun transport tizimlari qurilishi davom etmoqda. * 3H yoʻlagi Shengen reyslari uchun rejalashtirilgan * 3J yoʻlagi Shengen boʻlmagan reyslar uchun rejalashtirilgan<ref>{{cite web |url= https://terminal3.frankfurt-airport.com/building-the-future/ |title= Building the Future |publisher= Fraport AG |access-date= 19 February 2018 }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> '''3K yoʻlagi''' (eng gʻarbiy pier): Yoʻlovchilar sonining rivojlanishiga qarab uchinchi bosqich kengaytmasi mumkin. == Uchish-qoʻnish yoʻlaklari == Frankfurt aeroporti toʻrtta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻlib, ulardan uchtasi sharq-gʻarb yoʻnalishida parallel joylashgan, bittasi esa shimoliy-janub yoʻnalishida joylashgan. 2010-yilda uchta uchish-qoʻnish yoʻlagi (Shimoliy, Janubiy va Gʻarbiy) 464 432 ta samolyot harakatini qayd etdi, bu soatiga 83 ta harakatga toʻgʻri keladi. 2011-yil oktyabr oyida shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi ishga tushirilgandan soʻng, aeroport soatiga 126 ta harakatni boshqara olishi kutilgan. 2020-yilga kelib samolyot harakatlari 700 000 taga yetishi kutilmoqda. Toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagidan foydalanish orqali Frankfurt aeroporti birinchi marta parallel qoʻnishlarni bir vaqtning oʻzida amalga oshira oladi, chunki shimoliy va shimoli-gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlaklari orasidagi masofa 1,400 metr (4,593 fut) ni tashkil qiladi. Shimoliy va janubiy uchish-qoʻnish yoʻlaklari juftligi bilan bir vaqtda parallel qoʻnishlar amalga oshirilmagan, chunki ular orasidagi masofa xavfsizlik standartlariga javob bermagan{{Citation needed}}. Oddiy ish rejimida ikkita tashqi parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklari (07L/25R va 07R/25L) qoʻnish uchun, markaziy parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi (07C/25C) va gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi (18) esa uchish uchun ishlatiladi. Uchta parallel uchish-qoʻnish yoʻlagi ikkita belgiga ega, chunki ular ikkita yoʻnalishda ishlatilishi mumkin, gʻarbiy uchish-qoʻnish yoʻlagi esa faqat bitta yoʻnalishda ishlatilishi mumkin. {| class="wikitable" style="margin:1em auto;" |- ! Yoʻnalish <br />(nomi) !! Uzunligi&nbsp;×&nbsp;kengligi<br /> m (ft) da !! Yuzasi !! Tomoni !! Ishga tushirilgan sanasi !! Foydalanish maqsadi |- |'''07C/25C''' (Shimoliy&nbsp;yoʻlak) |4000 × 60 (13,123 × 197) | [[Asfalt-beton|Asfalt]] |Sharq-gʻarb |1936 |Uchish (qoʻnishga ruxsat etiladi) |- |'''07R/25L''' (Janubiy&nbsp;yoʻlak) |4000 × 45 (13,123 × 148) | Asfalt |Sharq-gʻarb |1949 |Uchish va qoʻnish |- |'''18''' (Gʻarbiy&nbsp;yoʻlak) |4000 × 45 (13,123 × 148) |Beton |Shimol-janub |1984 |Faqat jamubiy yoʻnalishda uchishlar |- |'''07L/25R''' (Shimoli-gʻarbiy&nbsp;yoʻlak) |2800 × 45 (9,240 × 148) |Beton |Sharq-gʻarb |2011 |Faqat qoʻnish ([[Airbus A380]], [[Boeing 747]], [[McDonnell Douglas MD-11|MD-11]] uchun taqiqlangan) |} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === Lufthansa va uning Star Alliance hamkorlari Frankfurt aeroportidagi barcha trafikning asosiy qismini tashkil etadi<ref name="2011Statistics">{{cite web|url=http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/misc/binaer/investor_relations/visual_fact_book/visual-fact-book-2011/jcr:content.file/VFB_2011_V7.pdf |title=Fraport Visual Fact Book Full Year 2011 |publisher=Fraport AG |access-date=24 June 2012 |archive-date=16 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120516160649/http://www.fraport.de/content/fraport-ag/de/misc/binaer/investor_relations/visual_fact_book/visual-fact-book-2011/jcr:content.file/VFB_2011_V7.pdf |url-status=dead}}</ref>. Quyidagi aviakompaniyalar Frankfurt aeroportida yil davomida va mavsumiy muntazam va charter reyslarini taklif etadi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/flights/arrivals.[html|title=Frankfurt Airport – Arrivals|publisher=Fraport AG|access-date=2 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150512001119/http://www.frankfurt-airport.com/content/frankfurt_airport/en/flights/arrivals.html|archive-date=12 May 2015|url-status=dead}}</ref>: <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="ReferenceB">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-a3ns24intl|title=Aegean Airlines NS24 International Network Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="ReferenceB"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220616-a3ns22f6|title=Aegean Airlines Schedules Leased A320/321 Service June - August 2022|website=Aeroroutes.com|date=16 June 2022|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Aer Lingus, {{IRL}} | {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221214-eins23eu|title=AerLingus NS23 European Network Changes – 12DEC22|website=Aeroroutes.com|date=14 December 2022|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Air Algérie]] | {{Flagicon|Algeria}}Jazoir <!-- --> | [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web|url=https://vlast.kz/novosti/63142-air-astana-v-iune-zapustit-pramoj-rejsy-iz-almaty-vo-frankfurt.html|title=Air Astana to Launch Direct Flight from Almaty to Frankfurt in June|date=19 December 2024 |publisher=Vlast.kz|access-date=19 December 2024}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]], [[Oʻral Oq yoʻl aeroporti|Oʻral]] <!-- --> | [[Air Cairo]] | [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-smxq|title=Air Cairo / SunExpress Launches Extensive Partnership From NS23|website=Aeroroutes.com|date=13 March 2023|accessdate=26 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221014-smns23|title=AIR CAIRO NS23 NETWORK ADDITIONS – 13OCT22|website=aeroroutes.com|date=14 October 2022}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web|title=AIR CAIRO / SUNEXPRESS LAUNCHES EXTENSIVE PARTNERSHIP FROM NS23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-smxq|website=aeroroutes.com|date=13 March 2023}}</ref> <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name=acyvrfra>{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/air-canada-inaugurates-seasonal-flights-between-vancouver-and-frankfurt|title=Air Canada inaugurates seasonal flights between Vancouver and Frankfurt|publisher=Aviacionline|access-date=February 26, 2025}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web |title=Air China Resumes Shenzhen – Frankfurt Service From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-canw23szxfra |website=Aeroroutes |access-date=12 September 2023}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web |title=Air China Resumes Beijing – Rome Service in NS23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230227-cafco |website=Aeroroutes |access-date=27 February 2023}}</ref> <!-- --> | Air Dolomiti<ref>{{cite web|url=https://www.airdolomiti.eu/flights|title=Our Flight Destinations|work=Air Dolomiti|publisher=Lufthansa Group|accessdate=1 March 2021}}</ref>, {{DEU}} | {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="aeroroutes_250328-enns25">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250328-enns25|title=Air Dolomiti NS25 Network Additions|website=Aeroroutes.com|date=28 March 2025|accessdate=28 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Denmark}}Billund<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, {{Flagicon|France}}Bordo<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, [[Florensiya aeroporti|Florensiya]]<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-lhnw24eu|title=Lufthansa NW24 Europe Frequency Changes – 26MAY24|website=Aeroroutes.com|date=27 May 2024|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Graz<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Sweden}}Kalmar, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240820-ennw24|title=Air Dolomiti NW24 Network Additions|website=AeroRoutes|date=20 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–City<ref name="20240122_ns24_chgs"/>, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref>{{cite web | url=https://www.airdolomiti.it/?_gl=1*u2ltee*_gcl_au*MTc4NzM1Njk3OS4xNzIwNTE2NzY5*_ga*MTg2NjU5NDAyNC4xNzIwNTE2NzY5*_ga_EF4BM4MYG1*MTcyMDUxNjc2OC4xLjAuMTcyMDUxNjc2OC4wLjAuMA.. | title=Biglietti Aerei e Voli per la Germania &#124; Air Dolomiti }}</ref><ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref name=ENMXP>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220905-ennw22 | title=Air Dolomiti NW22 Operation Changes: New Frankfurt – Milan Service }}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name=ENMXP/>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, {{Flagicon|Italy}}Trieste<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Turin<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/> <br />'''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Biarritz<ref name="aeroroutes_250328-enns25"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240314-enns24|title=Air Dolomiti NS24 Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=14 March 2024|accessdate=30 December 2024|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|France}}Figari<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241205-enns25fsc|title=Air Dolomiti Adds Frankfurt – Figari From May 2025|website=Aeroroutes.com|date=5 December 2024|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Insbruk<ref name="20240122_ns24_chgs">{{cite web|title= Lufthansa/Air Dolomiti NS24 European network/frequency changes – 21Jan24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-lhenns24eu |date=22 January 2024 |accessdate=22 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Pisa<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-lhenns24eu|title=Lufthansa / Air Dolomiti NS24 European Network/Frequency Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=30 December 2024|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Air Europa, {{ESP}} | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241007-uxsep257m8|title=Air Europa Moves 737 MAX 8 Service Entry to Sep 2025|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-afns24eu|title=Air France NS24 Paris European Frequency Variations – 21JAN24|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Air India]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="auto11">{{cite web | url=https://www.airvistara.com/in/en/vistara-airindia-merger | title=Vistara Air India Merger }}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240229-juns24freq | title=Air Serbia NS24 Frequency Variations – 25FEB24 }}</ref> <!-- --> | [[airBaltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230904-btns24|title=airBaltic NS24 Network Changes – 03SEP23|website=Aeroroutes.com|date=4 September 2023|accessdate=15 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref name="aeroroutes_240329-vfns24">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240329-vfns24|title=AJet NS24 Additional Flight Number Changes|website=Aeroroutes.com|date=29 March 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="aeroroutes_240329-vfns24"/> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|url=https://www.anadolujet.com/en|title=Fly with Most Affordable and Cheap Ticket Opportunities &#124; AnadoluJet|publisher=AnadoluJet}}</ref> <!-- --> | [[All Nippon Airways]] | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230915-nhnw23eu | title=ANA NW23 European Operations – 15SEP23 }}</ref> <!-- --> | [[American Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, {{Flagicon|USA}}Sharlott<ref>{{cite web |title=American Airlines putting European route on hold this summer at Charlotte Douglas |url=https://www.bizjournals.com/charlotte/news/2022/04/20/american-airlines-pausing-european-route-at-clt.html |website=[[American City Business Journals]] |date=20 April 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220420200115/https://www.bizjournals.com/charlotte/news/2022/04/20/american-airlines-pausing-european-route-at-clt.html |archive-date=20 April 2022 |url-status=live |last1=Martin |first1=Jenna}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | {{Flagicon|Austria}}Linz<ref>{{cite web|title=Austrian Airlines Resumes Linz – Frankfurt Service From late-Oct 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240912-osnw24lnzfra}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240214-os2q24777 | title=Austrian 2Q24 Boeing 777 intra-Europe Operations – 14FEB24 }}</ref> <!-- --> | [[Azores Airlines]] | {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250110-s4ns25|title=Azores Airlines NS25 Service Changes – 05JAN25|website=Aeroroutes.com|date=10 January 2025|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | {{Flagicon|England}}London–City<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221226-cjns23|title=BA CityFlyer NS23 Network Adjustment – 25DEC22|website=Aeroroutes.com|publisher=Aeroroutes|accessdate=1 November 2024}}</ref>, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241031-banw24lhreu|title=British Airways NW24 Heathrow – Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024}}</ref> <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> | Bulgaria Air | [[Sofia Airport|Sofia]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231220-fbns24|title=Bulgaria Air NS24 Network Additions – 17DEC23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Cathay Pacific]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240923-cxnw24ac|title=Cathay Pacific NW24 Selected Long-Haul Aircraft Changes|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240621-cinw24yvrfra | title=China Airlines Extends Frankfurt / Vancouver Aircraft Changes to March 2025 }}</ref> <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221019-munw22|title=China Eastern NW22 International / Regional Operations – 16OCT22|website=Aeroroutes|date=19 October 2022|access-date=19 October 2022}}</ref> <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Shenyang<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240320-czapr24fra|title=China Southern Adds Shenyang - Frankfurt from late-April 2024|publisher=AeroRoutes|date=20 March 2024|accessdate=20 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changchun<ref>{{cite web |title=China Southern Extends Changchun – Frankfurt Service to March 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240229-czmar24cgq |website=Aeroroutes |access-date=29 February 2024}}</ref> <!-- --> | Condor<ref name=condorschedule>{{cite web|url=https://www.condor.com/de/flug-buchen-planen/flug/flugplan.jsp|title=Flugplan|language=de|publisher=Condor}}</ref>, {{DEU}} | {{BRB}}<ref name="aeroroutes_230809-denw23gndtab">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230809-denw23gndtab|title=Condor NW23 Grenada / Tobago Routing Changes|website=Aeroroutes.com|date=9 August 2023|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="ReferenceA">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240208-desep24th | title=Condor Resumes Thailand Service from late-Sep 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241106-dens25eu|title=Condor Launches City-Trip Service in NS25|website=Aeroroutes.com|date=6 November 2024|accessdate=6 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241112-dens25eu|title=Condor NS25 Europe Frequency Changes – 10NOV24|website=Aeroroutes.com|date=12 November 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="auto8">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241008-denw2475t|title=Condor NW24 Boeing 757-300 Network – 06OCT24|website=Aeroroutes}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="auto8"/>, {{Flagicon|Mexico}}Kankun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240405-denw24cun|title=Condor Expands Cancun Service in NW24|website=Aeroroutes.com|date=5 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]]<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles<ref name=DESummer2022>{{cite web|url=https://condor-newsroom.condor.com/en/us/news-article/summer-2022-with-condor-non-stop-to-16-destinations-in-north-america-1/|title=Summer 2022: with Condor nonstop to 16 destinations in North America|website=Condor|date=14 February 2022}}</ref><ref name=DEannual>{{cite web|url=https://condor-newsroom.condor.com/en/us/news-article/new-destination-in-condors-winter-flight-schedule-johannesburg-south-africa-1/|title=New destination in Condor's winter flight schedule: Johannesburg, South Africa|website=Condor|date=22 February 2022}}</ref>, {{MUS}}<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-de2q24mru | title=Condor 2Q24 Mauritius Frequency Adjustment }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-dens24na|title=Condor NS24 North America service changes – 24DEC23|publisher=Aeroroutes|date=29 December 2023}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Jamaica}}Montego Bay<ref name="auto10">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-dens25 | title=Condor NS25 Preliminary Long-Haul Service Changes – 23JUN24 }}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref name=DESummer2022 /><ref name=DEannual />, {{Flagicon|Panama}}Panama–Tocumen<ref>{{cite web |title=Condor NS25 Long-Haul Network Changes – 23DEC24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241224-dens25 |website=Aeroroutes |access-date=24 December 2024}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite web |title=Condor Schedules Frankfurt – Paris mid-2Q25 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250120-de2q25cdg |website=Aeroroutes |access-date=21 January 2025}}</ref>, [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref name="ReferenceA"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Puerto Plata, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240311-denw24anu|title=Condor Resumes Antigua Service in NW24|website=Aeroroutes.com|date=11 March 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Santo-domingo, {{Flagicon|USA}}Sietl/Tacoma<ref name="auto2">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231229-dens24na | title=Condor NS24 North America Service Changes – 24DEC23 }}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref name="auto8"/><ref name="aeroroutes_240423-dens2432s">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240423-dens2432s|title=Condor Schedules A320neo/321neo NS24 Debut|website=Aeroroutes.com|date=23 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref name=DEannual /><ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-dewscodeshare | title=Condor / WestJet Begins Reciprocal Codeshare Service from late-June 2024 }}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="aeroroutes_241106-dens25eu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo<ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=Condor Adds New South Africa Route |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297628/condor-adds-new-south-africa-route/ |website=Routesonline |date=22 February 2022 |access-date=22 February 2022}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Morocco}}Agadir<ref>{{cite news|url=https://aviation.direct/winter-2023-24-condor-reaktiviert-agadir-fluege|title=Winter 2023–24: Condor reaktiviert Agadir-Flüge|newspaper=Aviation Direct|date=8 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Ankorij<ref name="auto2"/>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221103-dens23ayt|title=Condor resumes Antalya service from May 2023|date=3 November 2022}}</ref>, {{Flagicon|Antigua and Barbuda}}Antigua<ref>{{cite web | url=https://antiguanewsroom.com/condor-restarts-service-to-antigua-and-barbuda | title=Condor restarts service to Antigua and Barbuda | date=5 March 2024 }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref name=DESummer2022 /><ref name="auto10"/>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="Condor">{{cite web |last1=Sena |first1=Gastón |title=Condor will have flights to Alicante and Faro |url=https://www.aviacionline.com/2022/04/condor-will-have-flights-to-alicante-and-faro/ |website=Aviacionline |date=22 April 2022 |access-date=24 April 2022 |arxivsana=2022-04-23 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20220423074341/https://www.aviacionline.com/2022/04/condor-will-have-flights-to-alicante-and-faro/ }}</ref>, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref>{{cite web|url=https://aviation.direct/sommer-2023-condor-steuert-sphinx-international-airport-an|title=Condor Airlines begins Giza Sphinx Airport from summer 2023|date=30 November 2022 }}</ref>, {{GRD}}<ref name="aeroroutes_230809-denw23gndtab"/>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240404-asdecodeshare|title=Alaska Airlines / Condor Expands Codeshare Network in NS24|website=Aeroroutes.com|date=4 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Spain}}Jerez de la Frontera<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare"/>, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Canada}}Kalgari<ref name="CondorMIAYYC">{{cite web|url=https://www.aviacionline.com/2023/09/condor-resumes-flights-to-calgary-and-returns-to-miami-after-more-than-a-decade/|title=Condor resumes flights to Calgary and returns to Miami after more than a decade|website=Aviacionline|author=Rainer Nieves Dolande|date=6 September 2023|access-date=6 September 2023|arxivsana=2023-11-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231105193535/https://www.aviacionline.com/2023/09/condor-resumes-flights-to-calgary-and-returns-to-miami-after-more-than-a-decade/}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kavala<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Keyptaun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250213-denw25lh|title=Condor NW25 Long-Haul Service Changes – 13FEB25|website=Aeroroutes.com|date=13 February 2025|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare"/>, {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Spain}}La Palma<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240408-denw2432s|title=Condor Outlines NW24 A320neo/321neo Network – 07APR24|website=Aeroroutes.com|date=8 April 2024|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250129-dens25decy |title=CONDOR RESUMES GERMANY – CYPRUS SERVICE IN NS25}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Las Vegas<ref name="auto2"/>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230527-denw23sez|title=Condor Files Additional Seychelles Flights From late-Nov 2023|website=Aeroroutes.com|date=27 May 2023|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Málaga<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-dens24mle|title=Condor NS24 Maldives Service Changes|website=Aeroroutes.com|date=12 September 2023|accessdate=14 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa<ref name=condorschedule/>, {{Flagicon|Italy}}Olbia<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|USA}}Portland (OR)<ref name="auto2"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Samos<ref name="aeroroutes_240404-asdecodeshare"/>, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko<ref name=DESummer2022 />, {{Flagicon|Mexico}}San José del Cabo<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240220-denw24sjd | title=Condor Adds Los Cabos Service in NW24|website=AeroRoutes|date=March 2023|accessdate=20 February 2024 }}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref name="aeroroutes_241112-dens25eu"/>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="auto">{{cite web | url=https://aviation.direct/en/Condor-temporarily-suspends-Tbilisi-and-Yerevan | title=Condor temporarily suspends Tbilisi and Yerevan | date=18 October 2023 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20240717111228/https://aviation.direct/en/Condor-temporarily-suspends-Tbilisi-and-Yerevan | arxivsana=2024-07-17 | qaralgan sana=2025-04-15 }}</ref>, {{Flagicon|Trinidad and Tobago}}Tobago<ref name="aeroroutes_230809-denw23gndtab"/>, {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name="auto2"/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="auto"/><ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250101-dens25evn|title=Condor Expands Yerevan Service in NS25|website=Aeroroutes.com|date=1 January 2025|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Zakintos<ref name="aeroroutes_240423-dens2432s"/>, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref name=condorschedule/> <br /> '''Mavsumiy charter:''' [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite web|url=https://aeroroutes.com/eng/220706-denw22auh|title=Condor Schedules Abu Dhabi Regular Charters in NW22|publisher=Aeroroutes|date=6 July 2022}}</ref><!--did the route resume after 15 March 2023?--> <!-- --> | Corendon Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name=CorendonCuts>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221020-xcxrnw22|website=aeroroutes.com|date=20 October 2022|title=Corendon Airlines NW22 scheduled service adjustment – 20OCT22}}</ref>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref name=CorendonCuts/> <!-- --> | Croatia Airlines | {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230821-ounw23|title=Croatia Airlines NW23 Network Changes – 20AUG23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref name="aeroroutes_241029-ounw24220">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241029-ounw24220|title=Croatia Airlines NW24 A220 Network – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="aeroroutes_241029-ounw24220"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagdeco|HRV}}Pula <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Atlanta, {{Flagicon|USA}}Detroyt<ref>{{Cite news|url=https://www.aviacionline.com/2022/03/delta-to-resume-flights-between-detroit-and-frankfurt/|title=Delta to resume flights between Detroit and Frankfurt|last=Polito|first=Sebastián|work=Aviacionline|date=19 March 2022|access-date=2025-04-15|archive-date=2023-04-06|archive-url=https://web.archive.org/web/20230406210826/https://www.aviacionline.com/2022/03/delta-to-resume-flights-between-detroit-and-frankfurt/|url-status=dead}}</ref>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{Cite press release|url=https://news.delta.com/delta-delivers-more-destinations-and-premium-flight-experiences-europe-next-summer|title=Delta delivers more destinations and premium in-flight experiences to Europe next summer|publisher=Delta Air Lines}}</ref> <!-- --> | Discover Airlines, {{DEU}} | {{Flagicon|Italy}}Bari<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4Ylaunch>{{Cite web|url=https://worldairlinenews.com/2021/07/24/eurowings-discover-launches-operations/|title=Eurowings Discover launches operations|first=Bruce|last=Drum|date=24 July 2021}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Filadelfiya<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240528-4ynw24phl|title=Discover Airlines Maintains Philadelphia Service in NW24|website=Aeroroutes.com|date=28 May 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Fort Myers<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241210-4yns25rsw|title=Discover Airlines NS25 Frankfurt – Fort Myers Service Changes|website=Aeroroutes.com|date=10 December 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/><ref name=4Ylaunch/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-4yns24sh|title=Discover Airlines NS24 Short-Haul Operation Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_240527-lhnw24eu"/><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Canada}}Kalgari<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230831-4ynw23yyc|title=Eurowings Discover Extends Calgary to Year-Round Service From Oct 2023|website=Aeroroutes.com|date=31 August 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Kittilä aeroporti|Kittilä]]<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/lufthansa-group/discover-airlines/discover-airlines-launches-historic-year-round-route-from-frankfurt-to-kittila/ | title=Discover Airlines launches historic year-round route from Frankfurt to Kittilä | date=12 August 2024 }}</ref><ref name="auto5">{{cite web | url= https://www.mynewsdesk.com/uk/discover-airlines/pressreleases/in-winter-2024-strich-25-discover-airlines-expands-route-network-and-flies-to-norway-and-finland-3296679 | title=In winter 2024/25: Discover Airlines expands route network and flies to Norway and Finland | date=16 January 2024 }}</ref>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241127-4ynw25lca|title=Discover Airlines Assumes Lufthansa Frankfurt – Larnaca Route in NW25|website=Aeroroutes.com|date=27 November 2024|accessdate=28 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Seychelles}}Mahé<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241212-4ynw25sez|title=Discover Airlines Schedules Seychelles Launch in 4Q25}}</ref>, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220407-4yns22|title=Eurowings Discover 2022-23 Short-Haul Expansion Update - 03APR22|website=Aeroroutes.com|date=7 April 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam, {{Flagicon|USA}}Orlando<ref name=PHLMCO>{{cite news | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221210-4yns23mcophl | title=Eurowings Discover to Maintain Orlando / Philadelphia Service in NS23 | newspaper=Aeroroutes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Tampa<ref>{{Cite web|url=https://www.tampabay.com/news/business/2021/10/01/tampa-airport-resuming-european-flights-via-lufthansas-eurowings-discover/|title = Tampa airport resuming European flights via Lufthansa's Eurowings Discover|last=Cridlin|first=Jay|newspaper=The Tampa Bay Times|accessdate=1 November 2021}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220630-4yay32b|title=Eurowings Discover Adds Leased Finnair A321 Aircraft From August 2022|website=Aeroroutes.com|date=30 June 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Namibia}}Vindxuk–Hosea Kutako<ref name="aeroroutes_220419-4ylh">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220419-4ylh|title=Eurowings Discover NS22 Long-Haul Additions|website=Aeroroutes.com|date=19 April 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.tourismupdate.co.za/article/eurowings-discover-more-flights-windhoek|title = Eurowings Discover – more flights to Windhoek|date = 28 March 2022}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Norway}}Ålesund<ref>{{cite web | url=https://www.hangar.no/discover-airlines-apner-nye-ruter-til-norge/ | title=Discover Airlines åpner nye ruter til Norge &#124; Hangar.no | date=12 August 2024 | qaralgan sana=2025-04-15 | arxivsana=2025-01-07 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20250107145714/https://www.hangar.no/discover-airlines-apner-nye-ruter-til-norge/ }}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Alta<ref name="auto5"/><ref>{{cite web | url=https://www.hangar.no/oppdaget-mangel-pa-pilottrening-dropper-rute-til-norge/ | title=Oppdaget mangel på pilottrening – Dropper rute til Norge – Hangar.no | date=30 October 2024 }}{{Oʻlikhavola|date=may 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Ankorij<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230308-ua4y|title=United / Eurowings Discover Begins Codeshare Service From March 2023|website=Aeroroutes.com|date=8 March 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name=4Ylaunch/>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230321-4ybcn | title=Eurowings Discover Adds Barcelona Flights From May 2023 }}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4YLH>{{cite report|url=https://www.lufthansaexperts.com/shared/files/lufthansa/public/mcms/folder_102/folder_6718/file_152223.pdf|title=Umstellung des touristischen Kurz- und Mittelstreckenangebots auf Eurowings Discover|website=Lufthansa Experts|publisher=Lufthansa Group|location=Cologne|language=de}}</ref>, [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name="BTA">{{cite web|url=https://www.bta.bg/en/news/economy/644027-burgas-airport-announces-summer-season-flight-schedule|title=Burgas Airport Announces Summer Season Flight Schedule|website=bta.bg/}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref name="4Yadditions">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221212-4yns23eu|title=EUROWINGS DISCOVER NS23 SHORT-HAUL NETWORK ADDITIONS – 11DEC22|website=Aeroroutes|date=12 December 2022|access-date=12 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Halifax<ref name="aeroroutes_230925-4yns24phl">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-4yns24phl|title=Discover Airlines Maintains Philadelphia Service in NS24|website=Aeroroutes.com|date=25 September 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Harstad/Narvik<ref>{{cite web | url=https://www.aerotelegraph.com/eurowings-discover-fliegt-2024-nach-narvik-in-nordnorwegen | title=Eurowings Discover fliegt 2024 nach Narvik in Nordnorwegen | date=15 June 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Jerba<ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Spain}}Jerez de la Frontera<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, [[Kalamata xalqaro aeroporti|Kalamata]]<ref name="4Y25">{{cite web |title=Discover Airlines NS25 Europe Network Additions Summary – 18AUG24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240820-4yns25eu |website=Aeroroutes |access-date=20 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Kankun<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220929-4ynw22inc|title=Eurowings Discover NW22 Intercontinental Network Changes – 28SEP22|website=Aeroroutes.com|date=29 September 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name=4Ylaunch/>, {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya<ref name="4Y25"/>, {{Flagicon|Tanzania}}Kilimanjaro<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231030-lhgnw23inc|title=Lufthansa Group Carriers NW23 Intercontinental Network Adjustments – 29OCT23|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="aeroroutes_241113-a34ycodeshare"/><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Spain}}La Palma<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230629-4ynw23spc | title=Eurowings Discover Adds Frankfurt – Santa Cruz de la Palma in NW23 }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Las Vegas<ref name="aeroroutes_230925-4yns24phl"/>, [[Velana xalqaro aeroporti|Male]]<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc"/>, {{MUS}}<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241212-4ynw25sez|title=Discover Airlines Schedules Seychelles Launch in 4Q25|website=Aeroroutes.com|date=12 December 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Menorka aeroporti|Menorka]]<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|Greece}}Mikonos<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|USA}}Minneapolis/St. Paul<ref>{{cite web|title=Discover Airlines Moves Minneapolis to Seasonal Service in 2025/26| url=https://www.aeroroutes.com/eng/250410-4ynw25msp|website=Aeroroutes| date=April 10, 2025|access-date=April 10, 2025}}</ref>, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir{{citation needed|date=December 2024}}, {{Flagicon|France}}Montpellier<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221226-ewns23mplmir|title=Eurowings Discover Adds Monastir / Montpellier in NS23|website=Aeroroutes.com|date=26 December 2022|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada<ref name=4YUpdate/>, {{Flagdeco|HRV}}Pula<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250131-4yapr25puy|title=Discover Airlines Adds Pula Service in April 2025|website=Aeroroutes.com|date=31 January 2025|accessdate=31 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana<ref name="aeroroutes_231030-lhgnw23inc"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/>, {{Flagicon|Greece}}Santorini<ref name="4Yadditions"/>, {{Flagicon|Greece}}Skiatos<ref name=4YUpdate>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220614-ew4yns22update|title=Eurowings / Eurowings Discover NS22 Short-Haul Network Adjustment - 12JUN22|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref name=Croatia>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230630-4yns24hr|title=Eurowings Discover Assumes Additional Lufthansa Croatia Service in NS24|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Tulum<ref>{{Cite web |title=Discover Airlines Launches as First European Connection to Mexico's Newest Caribbean Airport |url=https://www.aviacionline.com/2024/02/discover-airlines-launches-as-first-european-connection-to-mexicos-newest-caribbean-airport/ |access-date=2024-02-26 |website=Aviacionline |date=22 February 2024 |language=en-US |arxivsana=2024-02-26 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240226002929/https://www.aviacionline.com/2024/02/discover-airlines-launches-as-first-european-connection-to-mexicos-newest-caribbean-airport/ }}</ref>, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref name="aeroroutes_240122-4yns24sh"/><ref name=4YLH/>, [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]]<ref name="aeroroutes_241113-a34ycodeshare">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241113-a34ycodeshare|title=Aegean Airlines Adds Discover Airlines Codeshare Service in NS25|website=Aeroroutes.com|date=13 November 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name=4YLH/>, {{Flagicon|Zimbabwe}}Victoria Falls<ref name="aeroroutes_220419-4ylh"/><ref>{{Cite news|url=https://www.sundaymail.co.zw/new-luxury-airline-eurowings-begins-servicing-vic-falls-route|title=Luxury airline Eurowings begins servicing Vic Falls route|author=Staff writers|newspaper=The Sunday Mail}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zadar<ref name=Croatia/>, {{Flagicon|Greece}}Zakintos<ref name=4YUpdate/>, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar <br /> '''Mavsumiy charter:''' {{BRB}}<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220808-4ynw22fdf|title=Eurowings Discover Adds Martinique Charters in NW22|website=AeroRoutes}}</ref> {{Flagicon|Sweden}}Jönköping<ref name=4YNordics>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230414-4yse|title=Eurowings Discover 3Q23 Scandinavia Charter Flights|website=AeroRoutes}}</ref>, [[La Romana xalqaro aeroporti|La Romana]]<ref name=4YCharters>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220808-4ynw22fdf|title=Eurowings Discover Adds Martinique Charters in NW22|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Savonlinna<ref name=4YNordics/> <!-- --> | [[easyJet]] | {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241224-u2ns25|title=easyJet NS25 Network Additions – 22DEC24|website=Aeroroutes.com|date=24 December 2024|accessdate=31 March 2025|language=en}}</ref>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="EJ24">{{cite web |url=https://italiavola.com/2024/12/11/easyjet-presenta-le-basi-di-milano-linate-e-roma-fiumicino/ |title=easyJet presenta le basi di Milano Linate e Roma Fiumicino|date=11 December 2024 |website=md80.it |language=Italian |trans-title=Easyjet announces Linate & Fiumicino bases}}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230802-msnw23eu|title=EGYPTAIR NW23 Europe Service Adjustment – 01AUG23|website=Aeroroutes.com|date=2 August 2023|accessdate=27 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240129-sklycodeshare | title=El al / SAS Begins Codeshare Partnership from Feb 2024 }}</ref> <!-- --> | Electra Airways, {{BGR}} | '''Mavsumiy''': [[Burgas aeroporti|Burgas]], [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>[https://www.aerotelegraph.com/ticker/neue-airlines-und-destinationen-am-flughafen-frankfurt/enf7ts4 Electra Airways begin seasonal service to Burgas and Varna with partnership of SunExpress]</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231006-eknw23|title=Emirates NW23 Network Overview/Changes – 05OCT23|website=Aeroroutes.com|date=6 October 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<!-- Do not add Stockholm as Ethiopian Airlines does not have traffic rights from FRA to ARN. --> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241108-eynw24|title=Etihad NW24 Service Changes – 08NOV24|website=Aeroroutes.com|date=8 November 2024|accessdate=8 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Albania}}Pristina<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220518-ewns22x9|title=Eurowings Leased Avion Express A320 Operation in NS22|website=Aeroroutes.com|date=18 May 2022|accessdate=6 January 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231025-czaycodeshare|title=China Southern Resumes Additional Finnair Codeshare Routes in NW23|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | FlyErbil<ref>{{cite web |url=https://www.flyebl.com/flight-schedule/|title=Flight Schedule – FlyErbil |website=flyebl.com |access-date=26 March 2023}}</ref> | [[Arbil xalqaro aeroporti|Arbil]] <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | HiSky, {{MDA}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite web | url=https://boardingpass.ro/ruta-noua-bucuresti-frankfurt-cu-hisky-din-decembrie-2023/ | title=Rută nouă: București – Frankfurt cu HiSky din decembrie 2023 | date=23 October 2023 }}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]] <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240527-ibnw24eu|title=IBERIA NW24 Madrid – Europe Frequency Changes – 26MAY24|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | Icelandair | {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231021-fins24intl|title=Icelandair NS24 International Peak Season Service Changes – 20OCT23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Iraqi Airways]] | [[Arbil xalqaro aeroporti|Arbil]], [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]], [[Sulaymoniya xalqaro aeroporti|Sulaymoniya]] <!-- --> | ITA Airways | [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241030-aznw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-aznw24eu|title=ITA Airways NW24 Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2024|accessdate=20 May 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Japan Airlines | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="aeroroutes_240715-klskcodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240715-klskcodeshare|title=KLM/SAS Begins Codeshare Service From Sep 2024|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-kenw24eu | title=Korean Air NW24 Europe Service Changes – 25JUL24 }}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]] <!-- --> | LATAM Brasil | {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220725-loaug22|title=LOT Polish Airlines August 2022 Network Adjustment - 24JUL22|website=Aeroroutes.com|date=25 July 2022|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Lufthansa]] | {{Flagdeco|NGA}}Abuja<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241104-lhns25inc|title=Lufthansa NS25 Intercontinental Network Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=4 November 2024|accessdate=4 November 2024|language=en-CA}}</ref>, [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Alicante<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-lhnw24eu|title=Lufthansa NW24 Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref name="aeroroutes_220718-lhaug22eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220718-lhaug22eu|title=Lufthansa August 2022 Short-Haul Operation Update - 17JUL22|website=Aeroroutes.com|date=18 July 2022|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="auto12"/>, {{Flagicon|USA}}Atlanta<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Norway}}Bergen<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Bidgoshch<ref>{{cite web |title=Lufthansa Resumes Frankfurt – Bydgoszcz Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241113-lhns25frabzg |website=Aeroroutes |access-date=13 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Bilbao<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Denmark}}Billund<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|COL}}Bogota<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Bolonya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>. {{Flagicon|France}}Bordo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Germany}}Bremen<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231009-nw2374h|title=Boeing 747-8I NW23 Network Overview – 08OCT23|website=Aeroroutes.com|date=9 October 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]]<ref name="auto12">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-lhsep24sa | title=Lufthansa Modifies Saudi Arabia Service from mid-Sep 2024 }}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Denver<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241106-lhns25den|title=Correction: Lufthansa NS25 Frankfurt – Denver Aircraft Changes|website=Aeroroutes.com|date=6 November 2024|accessdate=6 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Detroyt<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/> {{Flagicon|Germany}}Drezden<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Germany}}Gamburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Gdansk<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230601-lhnw23eu|title=Lufthansa NW23 European Frequency Variations – 28MAY23|website=Aeroroutes.com|date=1 June 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Glasgo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Austria}}Graz<ref name="auto9">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240816-enlhcodeshare | title=Air Dolomiti Expands Lufthansa Codeshare in NW24 }}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Hanover<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite news|url=https://telanganatoday.com/hyderabad-airport-introduces-direct-flight-connectivity-to-frankfurt-from-january-16-2024|title=Hyderabad Airport introduces direct flight connectivity to Frankfurt from January 16, 2024|work=[[Telangana Today]]|date=25 May 2023|access-date=26 May 2023|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230717-aug23346|title=Airbus A340-600 01AUG23 – 28OCT23 Scheduled Operations – 16JUL23|website=Aeroroutes.com|date=17 July 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]],<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Algeria}}Jazoir, {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa, {{Flagicon|South Africa}}Keyptaun<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |last1=Machado |first1=João |title=Lufthansa to fly to Moldova |url=https://www.aviacionline.com/2024/01/lufthansa-to-fly-to-moldova/ |access-date=19 January 2024 |work=Aviacionline.com |date=19 January 2024 |language=es |archive-date=2024-11-12 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241112232612/https://aviacionline.com/2024/01/lufthansa-to-fly-to-moldova/ |url-status=dead }}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|NGA}}Lagos<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Lion<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|England}}London–City<ref name="auto9"/>, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Angola}}Luanda<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Slovenia}}Lyublyana<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|GNQ}}Malabo<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Spain}}Málaga<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/> [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]], [[Malta xalqaro aeroporti|Malta]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Manchester aeroporti|Manchester]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Mayami<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagicon|Italy}}Milan–Linate<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Nant<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Nuremberg, {{Flagicon|USA}}Nyuark<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagicon|England}}Nyukasl<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240827-lhnw24frajfk | title=Lufthansa NW24 Frankfurt – New York JFK Frequency Changes }}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Ostin<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241028-lhnw24inc|title=Lufthansa NW24 Intercontinental Network Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=28 October 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241127-nhlhcodeshare|title=ANA / Lufthansa Expands European Codeshare From Dec 2024|website=Aeroroutes.com|date=27 November 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagdeco|NGA}}Port-harkort<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref name="aeroroutes_220718-lhaug22eu"/>, {{Flagicon|USA}}Raleigh/Durham<ref>{{cite web |title=RDU announces non-stop flight to Germany with new airline |url=https://www.wral.com/story/rdu-announces-non-stop-flight-to-germany-with-new-airline/21044866/ |website=wral.com |date=12 September 2023 |publisher=WRAL News |access-date=12 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|France}}Rennes<ref name="aeroroutes_230213-lheu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230213-lheu|title=Lufthansa NS23 Europe Frequency Variations – 12FEB23|website=Aeroroutes.com|date=13 February 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name="Lufthansa: Book now for the summer">{{Cite press release|url=https://www.lufthansagroup.com/en/newsroom/releases/lufthansa-book-now-for-the-summer.html|title=Lufthansa: Book now for the summer|publisher=Lufthansa Group|location=Cologne|date=14 December 2021}}</ref>, {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-lhenns24eu|title=Lufthansa / Air Dolomiti NS24 European Network/Frequency Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, [[Rim Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Brazil}}Rio de Janeyro–Galeão<ref>{{cite web |title=Lufthansa Rio de Janeiro Service Changes From late-Oct 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230920-lhnw23gig |website=Aeroroutes |access-date=20 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Rzeszów, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Costa Rica}}San Xose, {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241114-lhns25inc|title=Lufthansa NS25 Intercontinental Network Changes – 13NOV24|website=Aeroroutes.com|date=14 November 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Sevilya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Sietl/Tacoma<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|North Macedonia}}Skopye<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2022/12/lufthansa-to-launch-skopje-flights.html|title=Lufthansa to launch Skopje flights|website=EX-YU Aviation News|date=14 December 2022|access-date=14 December 2022}}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}St. Louis<ref name="Lufthansa: Book now for the summer"/>, {{Flagicon|Norway}}Stavanger<ref>{{Cite news|url=https://www.aftenbladet.no/lokalt/i/pW4gGj/lufthansa-gjenaapner-populaer-flyrute-fra-sola|title = Lufthansa gjenåpner populær flyrute fra Sola|newspaper=Stavanger Aftenbladet|language=no}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|France}}Strasburg, {{Flagicon|Germany}}Sylt<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Tallin aeroporti|Tallin]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241028-lhnw24inc|title=Lufthansa NW24 Intercontinental Network Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes|date=28 October 2024}}</ref>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref name="LH_Group_Res_TLV_Feb25">{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=German airline Lufthansa says Tel Aviv flights will resume from February 1 |url=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/german-airline-lufthansa-says-tel-aviv-flights-will-resume-from-february-1/ |access-date=16 January 2025 |work=www.timesofisrael.com |publisher=The Times of Israel}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana <ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, {{Flagicon|France}}Tuluza<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis, {{Flagicon|Spain}}Valensiya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name="aeroroutes_241028-lhnw24inc"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo<ref name="aeroroutes_231009-nw2374h"/>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Austria}}Zalsburg<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|India}}Chennay<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/>, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare<ref name="aeroroutes_241104-lhns25inc"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Asturias<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|France}}Bastiya<ref name="aeroroutes_230213-lheu"/>, {{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast–City<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/lufthansa-group/lufthansa/lufthansa-lands-in-northern-ireland-with-flights-from-frankfurt-to-belfast-city/|title=Lufthansa lands in Northern Ireland with flights from Frankfurt to Belfast City|date=14 December 2022 }}</ref>, {{Flagicon|France}}Biarritz<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Germany}}Heringsdorf<ref>{{Cite web|last1=Orban|first1=Andre|url=https://www.aviation24.be/airports/frankfurt-fra/summer-timetable-2017-frankfurt-airport-features-new-airlines-growing-seat-capacity-summer/|title=Summer timetable 2017: Frankfurt Airport features new airlines and growing seat capacity this summer|website=Aviation24.be|date=25 March 2017|accessdate=1 February 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Ibiza<ref name="aeroroutes_230213-lheu"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="aeroroutes_230213-lheu"/>, {{Flagicon|Finland}}Ivalo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Kalyari<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Ireland}}Kork<ref>{{cite web | url=https://flyinginireland.com/2024/11/lufthansa-increase-cork-frankfurt-seasonal-service-for-2025/ | website=Flying in Ireland | title=Lufthansa Increase Cork – Frankfurt Seasonal Service for 2025 | date=3 November 2024 | access-date=11 January 2025}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="aeroroutes_241113-a34ycodeshare"/>, {{Flagicon|Finland}}Kuusamo<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/>, {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme<ref>{{cite web |title=Lufthansa Adds Frankfurt – Lamezia Terme in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241205-lhns25suf |website=Aeroroutes |access-date=6 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230202-lhns23|title=Lufthansa NS23 Intercontinental Network Changes – 01FEB23|website=Aeroroutes.com|date=2 February 2023|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Olbia<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagdeco|HRV}}Pula<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagdeco|HRV}}Riyeka<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Finland}}Rovaniemi<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240524-lhnw24rvn|title=Lufthansa Adds Rovaniemi Service From late-Nov 2024|website=Aeroroutes.com|date=24 May 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Santiago de Compostela<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref name="aeroroutes_240122-lhenns24eu"/>, {{Flagicon|Norway}}Tromsø<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu"/> <!-- --> | MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230914-omnw23intl | title=MIAT Mongolian Airlines NW23 International Service Changes – 13SEP23 }}</ref> <!-- --> | [[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- --> | [[Nouvelair]] | {{Flagicon|Tunisia}}Jerba, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230810-bjsep23fra|title=Nouvelair Tunisie Adds Tunis – Frankfurt Service From Sep 2023|website=AeroRoutes}}</ref> <!-- --> | [[Oman Air]] | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/240624-ovwycodeshare | title=Oman Air / Salam Air Expands Codeshare Service from June 2024 }}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=44–45}}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=45–47}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=463–470}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220928-pcns23adbde | title=Pegasus Plans New Izmir – Germany Scheduled Routes in NS23 }}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Royal Air Maroc | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Casablanca|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=194–195}}</ref>, {{Flagicon|Morocco}}Nador<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220413-at3q22eu|title=Royal Air Maroc 3Q22 European Frequency Changes - 11APR22|website=Aeroroutes.com|date=13 April 2022|accessdate=8 February 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241105-rjnw24|title=Royal Jordanian NW24 Service Changes – 03NOV24|website=Aeroroutes.com|date=5 November 2024|accessdate=5 November 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref name="aeroroutes.com">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230920-svnw23321 | title=Saudia NW23 A321neo European Operations – 19SEP23 }}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref name="aeroroutes.com"/> <!-- --> | Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221221-skns23sh|title=SAS NS23 Short-Haul Frequency Variations – 18DEC22|website=Aeroroutes.com|date=21 December 2022|accessdate=28 November 2024|language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Oslo <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda{{citation needed|date=December 2024}} <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Sky Express, {{GRC}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{Cite web|url=https://news.gtp.gr/2023/08/04/sky-express-direct-flights-from-athens-to-frankfurt-dusseldorf-and-warsaw/|title=Sky express: Direct flights from Athens to Frankfurt, Dusseldorf and Warsaw &#124; GTP Headlines}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | [[SunExpress]] | {{Flagicon|Turkey}}Adana/Mersin<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-xqns24intl|title=SunExpress NS24 International Frequency Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name="auto6">{{cite web | url=https://www.tgrthaber.com/aktuel/10-agustosta-adana-sakirpasa-havalimani-kapatiliyor-ucuslar-yeni-havalimanina-aktarilacak-2964974 | title=10 Ağustos'ta Adana Şakirpaşa Havalimanı kapatılıyor! Uçuşlar yeni havalimanına aktarılacak | date=3 August 2024 }}</ref>, [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Ankara|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=44–45}}</ref> [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230418-xq320|title=SunExpress NS23 Leased A320 Network – 16APR23|website=Aeroroutes.com|date=18 April 2023|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220414-xqns22|title=SunExpress NS22 Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=14 April 2022|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Gaziantep, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <br /> '''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-xqns24intl|title=SunExpress NS24 International Frequency Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Diyorbakir aeroporti|Diyorbakir]], [[Malatya Erhaç aeroporti|Malatya]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230925-xqns24 | title=SunExpress NS24 Network Expansion – 24SEP23 }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva<ref name="LXGVA">{{cite web |title=SWISS Assumes Lufthansa Geneva – Germany Service From late-March 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241217-lxns25gvade |website=Aeroroutes |access-date=17 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref name="aeroroutes_240604-uklxcodeshare">{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240604-uklxcodeshare|title=Vistara Adds SWISS Codeshare From June 2024|website=Aeroroutes|accessdate=30 October 2024}}</ref> <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241118-ficodeshare|title=Icelandair Launches Emirates and TAP Air Portugal Codeshare in Nov 2024|website=Aeroroutes.com|date=18 November 2024|accessdate=27 December 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230112-rons23|title=TAROM NS23 Service Adjustment – 11JAN23|website=Aeroroutes.com|accessdate=2 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | TUI fly Deutschland | {{Flagicon|Cape Verde}}Boa Vista<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Frankfurt|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=368–377}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]]<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Cape Verde}}Sal<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Turkey}}Dalaman<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]]<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Spain}}Jerez de la Frontera<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Greece}}Korfu<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Frankfurt, Germany|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=367-378}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kos<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref name="OAG_World_Nov2023_368_377"/>, [[Menorka aeroporti|Menorka]]<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/> {{Flagicon|Greece}}Patras<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/>, {{Flagicon|Greece}}Rodos<ref name="OAG_World_Aug2023_367_378"/> <!-- --> | Tunisair | {{Flagicon|Tunisia}}Jerba, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir, {{Flagicon|Tunisia}}Tunis <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241112-tkns25eu|title=Turkish Airlines NS25 European Frequency Changes – 10NOV24|website=Aeroroutes.com|date=12 November 2024|accessdate=16 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[Turkmenistan Airlines]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref>{{cite news |title=Turkmenistan Airlines Extends Boeing 777 Frankfurt Service to Nov 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231020-t5nov23fra |access-date=20 October 2023 |work=AeroRoutes |date=20 October 2023 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Tʼway Air | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web |title=T'WAY AIR SCHEDULES FRANKFURT OCT 2024 LAUNCH|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240725-twoct24fra |website=Aeroroutes |access-date=25 July 2024}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Denver, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, {{Flagicon|USA}}Nyuark, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230901-hynw23fra|title=Uzbekistan Airways NW23 Frankfurt Frequency Changes – 01SEP23|website=Aeroroutes.com|date=1 September 2023|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Vietnam Airlines | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> }} === Yuk tashish === <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | AeroLogic, {{DEU}}<ref>{{Cite web|url=https://www.changiairport.com/content/cag/en/flights/departure-freighter.html#?status=departure&date=today&terminal=all&time=all|title=FREIGHT DEPARTURES|date=11 June 2022}}</ref> | {{Flagicon|USA}}Atlanta, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Air Canada Cargo<ref>{{Cite news |url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/air-canada-cargo-expands-domestic-and-europe-freighter-network/ |title=Air Canada Cargo expands domestic and transatlantic freighter network |newspaper=Air Cargo News |date=31 March 2022 |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |access-date=2025-04-15 |archive-date=2022-04-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220403040138/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/air-canada-cargo-expands-domestic-and-europe-freighter-network/ |url-status=dead }}</ref> | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson <!-- --> | Air China Cargo<ref>[https://www.airchinacargo.com/en/index.php?section=0-0149-0152-0166-0238 airchinacargo.com Flight Schedule Search] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230514135129/http://www.airchinacargo.com/en/index.php?section=0-0149-0152-0166-0238 |date=14 May 2023 }} retrieved 4 July 2020</ref> | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare, <!-- --> | ANA Cargo, {{JPN}}<ref>{{Cite web|url=https://www.stattimes.com/news/all-nippon-airways-launches-scheduled-freighter-flights-to-frankfurt-aviation/|title=All Nippon Airways launches scheduled freighter flights to Frankfurt|first=The STAT TRADE|last=TIMES|date=28 October 2020 }}</ref> | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | [[Asiana|Asiana Cargo]]<ref>[https://www.asianacargo.com/schedule/nodeSchedule.do?lang=en asianacargo.com – Schedules] retrieved 27 April 2022</ref> | {{Flagicon|England}}London–Stansted, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Cathay Cargo<ref>[https://www.cathaypacificcargo.com/en-us/manageyourshipment/checkflightschedule.aspx cathaypacificcargo.com – Check Flight Schedule] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | China Airlines Cargo<ref>[https://cargo.china-airlines.com/CCNetv2/content/home/index.aspx cargo.china-airlines.com – Schedule Display] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | China Cargo Airlines<ref>{{Cite web|url=https://ajot.com/news/china-cargo-airlines-begins-cargo-flights-between-shanghai-pudong-and-frankfurt|title=China Cargo Airlines begins cargo flights between Shanghai-Pudong and Frankfurt|website=ajot.com}}</ref> | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | {{nowrap|[[China Southern Airlines|China Southern Cargo]]}}<ref>[http://www.aircargoworld.com/Air-Cargo-News/2013/07/china-southern-begins-guangzhou-frankfurt-freighter-service/2514640 China Southern begins Guangzhou-Frankfurt freighter service | Air Cargo World News] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130828225632/http://www.aircargoworld.com/Air-Cargo-News/2013/07/china-southern-begins-guangzhou-frankfurt-freighter-service/2514640 |date=28 August 2013 }}. Aircargoworld.com (25 July 2013). Retrieved on 2013-08-16.</ref> | [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | Emirates SkyCargo, {{UAE}}<ref>[https://skychain.emirates.com/skychain/app skychain.emirates.com – View Schedule] {{Dead link|date=February 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} retrieved 4 July 2020</ref> | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Netherlands}}Maastricht/Aachen, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko <!-- --> | [[Etihad Cargo]]<ref name="etihadcargo1018">[https://www.arabianaerospace.aero/etihad-cargo-introduces-new-freighter-network.html arabianaerospace.com – Etihad Cargo introduces new freighter network] 21 September 2018</ref> | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], {{Flagicon|China}}Ezhou<ref>{{cite web|url=https://www.aviationbusinessnews.com/cargo/cargo-news/db-schenker-launches-weekly-ezhou-frankfurt-cargo-route/|title=DB Schenker launches weekly Ezhou-Frankfurt cargo route|publisher=Aviation Business News|date=11 January 2025|accessdate=25 January 2025}}{{Oʻlikhavola|date=sentabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | FedEx Express, {{USA}}<ref>[https://www.airlineroutemaps.com/maps/FedEx/Europe/Paris_CDG airlineroutemaps.com – FedEx] retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|USA}}Memfis, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]]<ref>[https://cargo.koreanair.com/ cargo.korenair.com – Schedule Search] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | LATAM Cargo Brasil<ref name="auto1">[https://www.latamcargo.com/en/route-offering latamcargo.com – Route offering] retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|Brazil}}San-Paulu–Guarulhos <!-- --> | LATAM Cargo Chile<ref name="auto1"/> | {{Flagicon|Brazil}}Kampinas <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]]<ref>[https://lufthansa-cargo.com/de/network/schedule-routings lufthansa-cargo.com – Routes & Schedules] retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|Puerto Rico}}Aguadilla, [[Schiphol|Amsterdam]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|USA}}Atlanta, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref name=LHC>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx|title=Lufthansa Cargo adds Birmingham freighter service in Oct 2022|publisher=AeroRoutes|date=30 August 2022|accessdate=30 August 2022}}</ref>, {{Flagdeco|COL}}Bogota, {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|Argentina}}Buenos Ayres–Ezeiza, {{Flagicon|Senegal}}Dakar–Diass, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx | title=Lufthansa Cargo Adds Birmingham Freighter Service in Oct 2022 | access-date=31 August 2022 | archive-date=30 August 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220830225551/https://www.aeroroutes.com/eng/220830-lhcoct22bhx | url-status=live }}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Guadalajara, [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Sukarno–Hatta xalqaro aeroporti|Jakarta–Sukarno–Hatta]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Brazil}}Kampinas, {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref name="LH Cargo CMN/MAD">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230615-lhcjul23ma|title=Lufthansa Cargo Adds Morocco A321 Freighter Service From July 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 June 2023|accessdate=16 June 2023}},</ref>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa<ref>{{Cite web|url=https://www.pasazer.com/news/44897/lufthansa,cargo,otwiera,w,katowice,airport,baze,do,obslugi,frachtu.html|title=Pasazer.com: Lufthansa Cargo otwiera w Katowice Airport bazę do obsługi frachtu|website=Pasazer.com}}</ref>, {{Flagicon|Lithuania}}Kaunas, {{Flagicon|Ecuador}}Kito, {{Flagicon|Brazil}}Kuritiba, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref name=LHC/>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="LH Cargo CMN/MAD"/>, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Brazil}}Manaus, {{Flagicon|USA}}Mayami, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko/AIFA<ref>{{cite web|url=https://theloadstar.com/lufthansa-cargo-expands-cargo-services-to-two-airports-in-mexico-city/|title=Lufthansa Cargo expands cargo service to two airports in Mexico City|publisher=The Load Star|date=16 June 2023|accessdate=17 June 2023}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Jomo Kenyatta xalqaro aeroporti|Nayrobi–Jomo Kenyatta]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Rio de Janeiro/Galeão International Airport|Rio de Janeiro–Galeão]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230815-lhcnw23tpe|title=Lufthansa Cargo Adds Taipei Service From Nov 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 August 2023}}</ref>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]], [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230715-lhcjul23evn|title=Lufthansa Cargo Adds Yerevan Freighter Service From late-July 2023|publisher=AeroRoutes|date=15 July 2023|accessdate=1 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|South Africa}}Yoxannesburg–O. R. Tambo, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|Ireland}}Shannon, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]], {{Flagicon|China}}Shenyang, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]], {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] <!-- --> | Royal Air Maroc Cargo<ref>[http://cargo.royalairmaroc.com/web/guest/our-destinations cargo.royalairmaroc.com – Our destinations] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20230405201549/http://cargo.royalairmaroc.com/web/guest/our-destinations |date=2023-04-05 }} retrieved 4 July 2020</ref> | {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka <!-- --> | Saudia Cargo<ref>[https://www.saudiacargo.com/NETWORK-FLEET/NETWORK.aspx saudiacargo.com – Network] retrieved 4 July 2020</ref> | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]] <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}}<ref>{{Cite web|url=https://www.shine.cn/biz/company/2011059146/|title=SF{{Oʻlikhavola|date=iyun 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} Airlines launches Wuhan-Frankfurt air cargo route|website=SHINE</ref> | {{Flagicon|China}}Uxan <!-- --> | [[Turkish Cargo]]<ref>[https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule turkishcargo.com – Flight Schedule] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211019111442/https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule |date=2021-10-19 }} retrieved 9 February 2022</ref> | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> }} == Boshqa inshootlari == === CargoCity === Frankfurt aeroporti Yevropada ikkinchi eng yirik multimodal transport aeroporti boʻlib, bir nechta logistika inshootiga ega. Bu inshootlar aeroport maydonining ikki hududida joylashgan: shimolda (CargoCity Nord) va janubda (CargoCity Süd). 2010-yilda u [[Sharl de Goll aeroporti|Parij-Sharl de Goll aeroportidan]] keyin Yevropada yuk tashish boʻyicha ikkinchi eng gavjum aeroport boʻlib, u orqali 2 231 348 [[tonna|metr tonna]] yuk tashilgan{{Citation needed}}. CargoCity aeroportning asosiy yuk tashish inshootlarini oʻz ichiga olgan ikkita yirik maydonning nomidir: * 98 gektar maydonga ega boʻlgan '''CargoCity Süd''' (''Janubiy'') yuk tashish xizmatlari provayderlari va yuk tashish bizneslari uchun yuk markaziga ega. Bu yerda DHL Global Forwarding, [[Air China]], LUG Aircargo Handling ([[Emirates]], Japan Airlines, [[Korean Air]], Cargolux Airlines, [[Aegean Airlines]], Delta Air Lines, [[S7 aviakompaniyasi]], South African Airways, [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]]) va Fraport Cargo Services kabi bir qancha transport kompaniyalari joylashgan. * '''CargoCity Nordda''' (''Shimoliy'') [[Lufthansa Cargo]] kompaniyasining bosh ofisi joylashgan. Bundan tashqari, bu yerda yangi ishlab chiqarilgan mahsulotlar uchun Perishables Centre va jonivorlarni tashish uchun „Frankfurt Animal Lounge inshootlari mavjud. === Airport City === Frankfurt aeroportining maydoni va uning atrofi aeroportda joylashgan va aeroportga aloqador bizneslar uchun keng imkoniyatlarni, jumladan ofis maydonlari, mehmonxonalar, savdo maydonchalari, konferensiya xonalari va avtoturargohlarni taklif etadi. Aeroport shahri rivojlanishi soʻnggi yillarda sezilarli darajada tezlashdi. ==== Frankfurt aeroporti markazlari ==== [[File:Frankfurt-airport-center-quelle-fraport.jpg|thumb|Frankfurt aeroporti markazi]] Frankfurt aeroporti 1-markazi (FAC 1) 1-terminal yaqinida joylashgan boʻlib, ofis va konferensiya xonalarini taklif etadi. Yangiroq boʻlgan FAC 2 esa 2-terminal ichida joylashgan va aviakompaniyalar uchun ofis maydonlarini taqdim etadi. FAC Building 234 esa ilgari Eurowings Discover nomi bilan tanilgan Discover Airlines kompaniyasining bosh ofisini oʻz ichiga oladi<ref name=Imprint>{{cite web|url=https://www.eurowings-discover.com/en/imprint/|title=Imprint|publisher=Eurowings Discover|accessdate=10 June 2023|quote=EW Discover GmbH Hugo-Eckener-Ring 1 FAC, Building 234, D7.01 60549 Frankfurt}}</ref>. ==== Airport City Mall ==== Airport City Mall 1-terminalning yer usti qismida, B uchib ketish zalida joylashgan. Milliy va xalqaro chakana sotuvchilar va brend doʻkonlarini, supermarket va bir nechta restoranlarni taklif etadi. ==== The Squaire ==== [[File:The_Squaire,_Frankfurt_am_Main-1066.jpg|thumb|The Squaire]] The Squaire umumiy maydoni {{convert|140000|m2|sqft|-2|abbr=on}} boʻlgan ofis va chakana savdo binosidir. 1-terminal bilan piyodalar uchun ulanish koridori orqali bevosita bogʻlangan. [[KPMG]] auditorlik kompaniyasi, Lufthansa va ikkita [[Hilton Hotels & Resorts|Hilton mehmonxonasi]] (334 xonali ''Hilton Garden Inn Frankfurt Airport''<ref>{{Cite web |title=Hilton Garden Inn Frankfurt Airport |url=https://www.hilton.com/en/hotels/fraapgi-hilton-garden-inn-frankfurt-airport/ |website=Hilton}}</ref> va 249 xonali ''Hilton Frankfurt Airport'') The Squaire binosida joylashgan. ==== Mayn aeroport markazi ==== [[Mayn]] daryosi sharafiga nomlangan Mayn aeroport markazi oʻn qavatli va taxminan {{convert|51000|m2|sqft|-2|abbr=on}} ofis maydoniga ega binodir. 2-terminal yaqinidagi Frankfurt shahar oʻrmoni chekkasida joylashgan. ==== Sheraton Hotel & Conference Centre ==== Sheraton Hotels and Resorts 1-terminalga tutash 1 008 mehmonlar xonasi va 200 nafar delegat uchun konferensiya markazini taklif etadi. ==== Gateway Gardens ==== Gateway Gardens 2-terminal yaqinida joylashgan Reyn-Mayn aviabazasida joylashgan Amerika Qoʻshma Shtatlari havo kuchlari xodimlarining eski turar joy maydonidir. Aviabaza singari, turar joy maydoni ham 2005-yilda yopilgan. Shundan beri bu maydon aeroportga aloqador kompaniyalar uchun biznes hududiga aylantirilmoqda. Lufthansa oʻzining LSG Sky Chefs keytering shoʻbasini Gateway Gardensga koʻchirdi, Condor va [[SunExpress]] kompaniyalari esa bu yerda bosh ofisini tashkil qildi. Deutsche Bahnning logistika kompaniyasi – DB Schenker bu yerda {{convert|66|m|ft|0|abbr=on}} balandlikdagi baland binoni qurdi. 2019-yil dekabr oyida mahalliy poezdlarning yoʻnalishi Gateway Gardens stansiyasi orqali oʻzgartirildi. S-Bahn poezdlari uchun yangi bekat Frankfurt aeroporti mintaqaviy stansiyasi va Frankfurt-Stadion stansiyalari oʻrtasida joylashgan. Sayohat vaqti 4 daqiqaga koʻpayadi, ammo Deutsche Bahn yangi va tezroq, shuningdek, katta sigʻimga ega boʻlgan yangi poezdlardan (ET423) foydalanishini aytdi<ref>{{cite web|url=http://www.s-bahn-gatewaygardens.de/verkehrsstation/vorteile.html|title=Vorteile – S-Bahn Gateway Gardens|website=www.s-bahn-gatewaygardens.de|qaralgan sana=2025-04-15|arxivsana=2016-09-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160920072512/http://www.s-bahn-gatewaygardens.de/verkehrsstation/vorteile.html}}</ref>. === Boshqa foydalanuvchilari === [[File:Lufthansa Aviation Center after sunset - Frankfurt - Germany - near Airport Frankfurt - Fraport - 06.jpg|thumb|Lufthansa aviatsiya markazi]] * Fraport inshootlari Frankfurt aeroporti hududida joylashgan<ref>“[https://web.archive.org/web/20110725042130/http://www.fraport.com/cms/default/dokbin/424/424499.how_to_find_us.pdf How to find us]." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref>. Uning shtab-kvartirasi binosi 3-darvozada joylashgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/investor_relations/dokbin/10/10930.offering_circular@de.pdf Offering of 22,700,000 Ordinary Bearer Shares of Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725043239/http://www.fraport.com/cms/investor_relations/dokbin/10/10930.offering_circular%40de.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. H-4. Retrieved on 28 May 2011. „REGISTERED AND HEAD OFFICE OF THE COMPANY Fraport AG Frankfurt Airport Services Worldwide Flughafen Tor 3 60547 Frankfurt am Main Germany“</ref>. Yangi qurilgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/presse_center/dok/8/8420.quality_breeds_success.pdf Quality breeds Success] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042723/http://www.fraport.com/cms/presse_center/dok/8/8420.quality_breeds_success.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref> shtab-kvartira 2012-yilda ochilgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/sustainability/dokbin/449/449547.sustainability_report_2010.pdf Connecting Sustainably Report 2010] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042816/http://www.fraport.com/cms/sustainability/dokbin/449/449547.sustainability_report_2010.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. 35. Retrieved on 28 May 2011.</ref>. Fraport Driving School (Fraport Fahrschule) CargoCity Südning 501-binosida joylashgan<ref>"[http://www.fraport.com/cms/business_services/dokbin/423/423885.wegbeschreibung_englisch.pdf Fraport Driving School How to find us!] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042731/http://www.fraport.com/cms/business_services/dokbin/423/423885.wegbeschreibung_englisch.pdf |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref><ref>"[http://www.fraport.de/cms/business_services/dokbin/421/421441.wegweiser_fahrschule.pdf Fraport Fahrschule So finden Sie uns] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110721160340/http://www.fraport.de/cms/business_services/dokbin/421/421441.wegweiser_fahrschule.pdf |date=21 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011.</ref>. * [[Lufthansa]]ning direktorlar kengashi oʻtiradigan korporativ shtab-kvartirasi Frankfurt aeroportidagi 366-bino boʻlgan ''Lufthansa aviatsiya markazidir'' (LAC)<ref>{{cite web |url=http://lac.lufthansa.com/de/index.php |title=Lufthansa Aviation Center |access-date=16 December 2013 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20131216182637/http://lac.lufthansa.com/de/index.php |archive-date=16 December 2013 }}</ref><ref>"[http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php How to get there] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061101215325/http://lac.lufthansa.com/en/html/besucher/anreise/index.php |date= 1 November 2006 }}." Lufthansa Aviation Center. Retrieved on 28 May 2011.</ref><ref>"[http://lac.lufthansa.com/en/html/impressum/index.php Imprint] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130121101100/http://lac.lufthansa.com/en/html/impressum/index.php |date=21 January 2013 }}." Lufthansa Aviation Center. Retrieved on 15 November 2012. „Gebäude 366 Airportring 60546 Frankfurt/Main“</ref>. Korporativ aloqalar<ref>"[http://konzern.lufthansa.com/nc/en/service/contact-person.html?sword_list%5B0%5D=finance Service Contact Person] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120320135550/http://konzern.lufthansa.com/nc/en/service/contact-person.html?sword_list%5B0%5D=finance |date=20 March 2012 }}." Lufthansa. Retrieved on 15 February 2010.</ref>, Investorlar bilan munosabatlar<ref>"[http://investor-relations.lufthansa.com/en/service/contact-person.html Contacts Investor Relations] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110714002535/http://investor-relations.lufthansa.com/en/service/contact-person.html |date=14 July 2011 }}." Lufthansa. Retrieved on 14 February 2010.</ref> va OAV bilan munosabatlar<ref>"[http://presse.lufthansa.com/en/service/contact-person.html Media Relations] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110620072953/http://presse.lufthansa.com/en/service/contact-person.html |date=20 June 2011 }}." Lufthansa. Retrieved on 14 February 2010.</ref> kabi kompaniyaning bir qancha boʻlimlari LACda joylashgan. Lufthansa, shuningdek, parvoz tayyorgarligi operatsiyalari uchun Lufthansa Flight Training Center va markaziy baza hamda ekipaj brifinglari uchun ''Lufthansa Basis BG2''<ref>{{cite web|url=http://feest.com.de/Frankfurt-he/Lufthansa-Basis-BG2|title=Lufthansa Basis BG2|work=feest.com.de|access-date=2 June 2015|arxivsana=2015-03-19|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150319020600/http://feest.com.de/Frankfurt-he/Lufthansa-Basis-BG2}}</ref> kabi hududdagi bir nechta boshqa binolardan foydalanadi. 2011-yildan boshlab Lufthansa Cargo Frankfurt aeroporti hududidagi 451-binoda shtab-kvartirasini joylashtirgan<ref>"[http://lufthansa-cargo.com/en_de/footernavigation/imprint/ Imprint] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110728045453/http://lufthansa-cargo.com/en_de/footernavigation/imprint/ |date=28 July 2011 }}." Lufthansa Cargo. Retrieved on 28 May 2011. „Lufthansa Cargo AG Flughafenbereich West Tor 25, Gebäude 451 D-60546 Frankfurt am Main“</ref>. 2012-yil holatiga koʻra, Lufthansa Cargo CargoCity Nord hududidagi 25-darvozada, [[Lufthansa Technik]] esa 23-darvozada va CargoCity Süd hududida joylashgan<ref>{{cite web |url=https://www.lufthansa-technik.com/documents/100446/183272/General+Contact+Sheet+140208.pdf |title=Contract sheet |website=www.lufthansa-technik.com }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. * Lufthansa Cargo, Fraport va Deutsche Postning [[aviatsiya pochtasi]] uchun tashkil etgan qoʻshma korxonasi Airmail Centre Frankfurt 1- va 2-terminal oʻrtasidagi 189-binoda shtab-kvartirasiga ega<ref>"[http://www.fraport.com/cms/fraport_worldwide/dok/381/381611.airmail_center_frankfurt_gmbh_acf.htm Airmail Center Frankfurt GmbH (ACF)] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110725042939/http://www.fraport.com/cms/fraport_worldwide/dok/381/381611.airmail_center_frankfurt_gmbh_acf.htm |date=25 July 2011 }}." [[Fraport]]. Retrieved on 28 May 2011. „Contact: Airmail Center Frankfurt GmbH Flughafen Frankfurt Tor 3, Gebäude 189 Postfach 750164 60549 Frankfurt am Main Germany“</ref>. * Hozirda faoliyati toʻxtatilgan [[Germaniya]]ning Aero Lloyd aviakompaniyasi oʻz vaqtida 182-binoda shtab-kvartirasiga ega boʻlgan<ref>"World Airline Directory." ''Flight International''. 16 May 1981. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1981/1981%20-%201389.html?search=%22Transwestern%22%20directory 1391]. „Luftverkehrs KG, Gebäude 182, Flughafen, 6,000 Frankfurt, West Germany“ – [http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1981/1981%20-%201389.PDF#navpanes=0&search=%27%22Transwestern%22%20directory%27&scrollbar=0&page=1&view=FitH,0 Direct PDF Link], [https://web.archive.org/web/20160306100615/https://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1981/1981%20-%201389.PDF Archive]</ref><ref>"World airline directory." ''Flight International''. 26 July 1980. p. [http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1980/1980%20-%201881.html 262]. [http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1980/1980%20-%201881.PDF#navpanes=0&scrollbar=0&page=1&view=FitH,0 Direct PDF link] ([https://web.archive.org/web/20140301114318/http://www.flightglobal.com/FlightPDFArchive/1980/1980%20-%201881.PDF Archive]) „Flughafen Frankfurt Rheim-Main, West Germany“</ref>. * Star Alliance ham 2023-yilda [[Singapur]]ga koʻchirilgunga qadar Frankfurt aeroporti 1-markazida shtab-kvartirasiga ega boʻlgan<ref>"{{cite web |url=http://www.staralliance.com/en/legal/impressum-legal/ |title=Legal – Star Alliance |access-date=2013-05-12 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20151017160549/http://www.staralliance.com/en/legal/impressum-legal/ |archive-date=17 October 2015 |df=dmy-all}}."[[Star Alliance]]. Retrieved on 12 December 2013. „Star Alliance Services GmbH Frankfurt Airport Centre, Main Lobby 60546 Frankfurt/Main.“</ref><ref>[https://www.marketscreener.com/quote/stock/LUFTHANSA-436827/news/Airline-alliance-Star-Alliance-gives-up-headquarters-in-Frankfurt-45220676/ marketscreener.com] 2 November 2023</ref>. == Statistikasi == === Yillik oqim === {| class="wikitable" style="font-size: 95%" |+ '''Yillik yoʻlovchilar oqimi'''<ref name="Fraport Traffic Figures – December & Full Year 2012">{{cite web |url=https://www.fraport.com/en/our-company/investors/traffic-figures.html |title=Traffic Figures |access-date=16 January 2020 |archive-date=17 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20191017164502/https://www.fraport.com/en/our-company/investors/traffic-figures.html |url-status=dead }}</ref> ! Yillar ! Yoʻlovchilar soni ! Oʻzgarishi, % da |- |2000|| 49 360 620 || {{Steady}} |- |2001|| 48 559 980 || {{decrease}} −1,6% |- |2002|| 48 450 356 || {{decrease}} −0,2% |- |2003|| 48 351 664 || {{decrease}} −0,2% |- |2004|| 51 098 271 || {{increase}} 5,6% |- |2005|| 52 219 412 || {{increase}} 2,2% |- |2006|| 52 810 683 || {{increase}} 1,1% |- |2007|| 54 161 856 || {{increase}} 2,5% |- |2008|| 53 467 450 || {{decrease}} −1,3% |- |2009|| 50 932 840 || {{decrease}} −4,3% |- |2010|| 53 009 221 || {{increase}} 4% |- |2011|| 56 436 255 || {{increase}} 6,4% |- |2012|| 57 520 001 || {{increase}} 2% |- |2013|| 58 036 948 || {{increase}} 1% |- |2014|| 59 570 000 || {{increase}} 2,6% |- |2015 || 61 032 022 || {{increase}} 2,4% |- |2016|| 60 792 308 || {{decrease}} −0,4% |- |2017|| 64 500 386 || {{increase}} 6,1% |- |2018|| 69 514 414 || {{increase}} 7,8% |- |2019|| 70 560 987 || {{increase}} 1,5% |- |2020|| 18 768 601 || {{decrease}} −73,4% |- |2021|| 24 814 921 || {{increase}} 32,2% |- |2022|| 48 923 474 <ref name="Fraport2022">{{Cite web|url=https://www.fraport.com/content/dam/fraport-company/documents/investoren/finanz--und-verkehrszahlen/verkehrszahlen/konzern/2022/Aktuelle%20Verkehrszahlen%20Konzern.pdf/_jcr_content/renditions/original.media_file.download_attachment.file/Aktuelle%20Verkehrszahlen%20Konzern.pdf|title=Fraport Verkehrszahlen Dezember 2022}}</ref>|| {{increase}} 97,2% |- |2023|| 59 359 539 <ref>{{cite web|url=https://www.fraport.com/en/newsroom/press-releases/2024/traffic-figures/fraport-traffic-figures-2023--passenger-demand-continues-recover.html|title=Frankfurt Int'l Airport 2023 Passenger Data|website=fraport.com|date=16 January 2024 |accessdate= 4 February 2024}}</ref>|| {{increase}} 21,3% |- |2024|| 61 564 957 <ref>{{cite web|url=https://www.fraport.com/en/investors/traffic-figures.html|title=Frankfurt Int'l Airport 2024 Passenger Data|website=fraport.com|accessdate= 29 March 2025}}</ref> || {{increase}} 3,7% |} === Yoʻnalishlar statistikasi === {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width=align=" |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum yoʻnalishlar (2023)<ref name=eurostat>{{cite web|title=Air passenger transport between the main airports of Germany and their main partner airports (routes data)|url=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/avia_par_de__custom_14481288/bookmark/table?lang=en&bookmarkId=9e2da18e-194a-40f4-9b68-27f70f0a20f1|publisher=Eurostat|access-date=12 December 2024}}</ref> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] | 663 712 | [[British Airways]], [[Lufthansa]] |- |2 | {{Flagicon|Germany}}Berlin–Brandenburg | 590 952 | Lufthansa |- |3 | {{Flagicon|Germany}}Gamburg | 531 011 | Lufthansa |- |4 | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] | 487 940 | [[Austrian Airlines]], Lufthansa |- |5 | [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] | 477 400 | Lufthansa |- |6 | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] | 440 236 | [[Emirates]], Lufthansa |- |7 | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] | 432 743 | Air Europa, [[Iberia]], Lufthansa |- |8 | {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca | 418 946 | Condor, Discover Airlines, Lufthansa, TUI fly Deutschland |- |9 | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] | 405 832 | Lufthansa, [[Turkish Airlines]] |- |10 | {{Flagicon|Spain}}Barselona | 405 266 | Discover Airlines, Lufthansa |- |} {| class="wikitable sortable" width=align= |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum mahalliy yoʻnalishlar (2023)<ref name=eurostat/> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | {{Flagicon|Germany}}Berlin–Brandenburg | 590 952 | [[Lufthansa]] |- |2 | {{Flagicon|Germany}}Gamburg | 531 011 | Lufthansa |- |3 | [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] | 477 400 | Lufthansa |- |4 | {{Flagicon|Germany}}Hanover | 142 476 | Lufthansa |- |5 | {{Flagicon|Germany}}Bremen | 132 644 | Lufthansa |- |6 | {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf | 125 488 | Lufthansa |- |7 | {{Flagicon|Germany}}Dresden | 122 622 | Lufthansa |- |8 | {{Flagicon|Germany}}Shtutgart | 117 335 | Lufthansa |- |9 | [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] | 99 131 | Lufthansa |- |10 | {{Flagicon|Germany}}Nuremberg | 98 947 | Lufthansa |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width=align=" |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum Yevropa yoʻnalishlari (2023)<ref name=eurostat/> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] | 663 712 | [[British Airways]], [[Lufthansa]] |- |2 | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] | 487 940 | [[Austrian Airlines]], Lufthansa |- |3 | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]] | 432 743 | Air Europa, [[Iberia]], Lufthansa |- |4 | {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca | 418 946 | Condor, Discover Airlines, Lufthansa, TUI fly Deutschland |- |5 | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] | 405 832 | Lufthansa, [[Turkish Airlines]] |- |6 | {{Flagicon|Spain}}Barselona | 405 266 | Discover Airlines, Lufthansa |- |7 | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] | 374 596 | [[Air France]], Lufthansa |- |8 | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon | 348 435 | Lufthansa, TAP Air Portugal |- |9 | [[Schiphol|Amsterdam]] | 319 636 | [[KLM]], Lufthansa |- |10 | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix | 293 482 | Lufthansa, Swiss International Air Lines |- |} {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%; width=align=" |+ Frankfurt aeroportidan eng gavjum qitʼalararo yoʻnalishlar (2023)<ref name=eurostat/> <!-- All values are based on the same source. Donʻt change these unless you have a complete source for all values!!! --> |- ! Oʻrni||Yoʻnalish||Uchib ketayotgan <br />yoʻlovchilar soni||Aviakompaniyalar |- |1 | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] | 440 236 | [[Emirates]], [[Lufthansa]] |- | 2 | {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson | 386 210 | [[Air Canada]], Condor, Lufthansa |- | 3 | [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]] | 354 927 | Condor, Delta Air Lines, Lufthansa, [[Singapore Airlines]] |- | 4 | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] | 333 928 | [[AJet]], Condor, Corendon Airlines, Discover Airlines, [[Pegasus Airlines]], [[SunExpress]], [[Turkish Airlines]] |- | 5 | {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare | 331 175 | Lufthansa, [[United Airlines]] |- | 6 | {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles | 322 066 | Lufthansa, United Airlines |- | 7 | {{Flagicon|USA}}San-Fransisko | 320 163 | Condor, Lufthansa, United Airlines |- | 8 | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] | 296 002 | [[Qatar Airways]] |- | 9 | [[Changi aeroporti|Singapore]] | 290 476 | Lufthansa, Singapore Airlines |- | 10 | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] | 289 842 | [[Asiana Airlines]], [[Korean Air]], Lufthansa |} == Yer usti transporti == Frankfurt aeroportiga avtomobil, taksi, poyezd yoki avtobusda borish mumkin, chunki u keng transport tarmogʻiga ega. Aeroportda ikkita temir yoʻl stansiyasi mavjud: biri shahar atrofi / mintaqaviy poyezdlar uchun va ikkinchisi uzoq masofali poyezdlar uchun. === Terminallararo tranzil === Yoʻlovchilar va tashrif buyuruvchilar 1-terminalda uchta toʻxtash joyi (A/Z, B va C eshiklarida), shuningdek, barcha darvozalar uchun 2-terminalda bitta toʻxtash joyiga ega SkyLine people mover tizimi yordamida terminallarni oʻzgartirishi mumkin. Ayrim toʻxtash joylaridan faqat Shengen zonasida yoki undan tashqarida yoʻlovchilar foydalanishi mumkin, bunga alohida vagonlar va stansiya kirishlari orqali erishiladi. Terminallar orasidagi sayohat vaqti 2 daqiqani tashkil qiladi, poyezdlar kun davomida har 2-3 daqiqada keladi. Har bir poyezdda ikkita vagon bor, bitta xavfsizlik hududida (Shengen hududidan tashqarida) va bitta umumiy foydalanish hududida (Shengen hududida). Aksariyat stansiyalarda poyezdning har ikki tomonida platforma mavjud, shuning uchun umumiy foydalanish hududidagi yoʻlovchilar faqat umumiy foydalanishdagi platformaga, xavfsizlik hududidagi yoʻlovchilar esa faqat xavfsizlik hududidagi platformaga chiqishlari mumkin. Bundan tashqari, terminallar oʻrtasida muntazam avtobus qatnovi mavjud. Yangi 3-terminal va mavjud 1- va 2-terminallarni ulash uchun yangi yoʻlovchi transporti tizimi ham qurilmoqda. Yangi tizim mavjud SkyLine people moveridan alohida boʻlgan, lekin ular oʻrtasida almashinish imkonini beradigan yoʻldan foydalanadi. Yakuniy bosqichda aeroportning ikkita temir yoʻl stansiyasi yaqinida, 1C va 2DE terminallarida hamda yangi 3-terminalda toʻrtta toʻxtash rejalashtirilgan<ref>{{cite web |url= https://terminal3.frankfurt-airport.com/passagier-transport-system/ |title= In acht Minuten zu Terminal 3 |trans-title= To terminal 3 in eight minutes |publisher= Fraport AG |access-date= 24 February 2018 }}{{Oʻlikhavola|date=may 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. === Temir yoʻl === ==== Mintaqaviy stansiyasi ==== [[File:Frankfurter_(Main)_Flughafen_Regionalbahnhof-_auf_Bahnsteig_zu_Gleis_2-_Richtung_Mainz_18.10.2009.jpg|thumb|Mintaqaviy stansiyasi]] 1-terminalning B yoʻlagidagi Frankfurt aeroporti mintaqaviy stansiyasi (''Frankfurt Flughafen Regionalbahnhof'') S-Bahn shaharlararo temir yoʻl liniyalariga S8 va S9 kirish imkonini beradi. Ushbu yoʻnalishlarning har birida kunduzi har 15 daqiqada Frankfurt markaziy stansiyasi va Offenbach sharqiy stansiyasi yoki Wiesbaden markaziy stansiyasi orqali sharqqa Rüsselsheim yoki Mainz markaziy stansiyasi (S8 qator) yoki Mainz-Kastel stansiyasi (S9 qator) orqali gʻarbga Hanau markaziy stansiyasiga joʻnaydigan poyezdlar mavjud. Frankfurt markaziy vokzaliga boradigan vaqt 10–12 daqiqani tashkil qiladi<ref name="trains">{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/bus_bahn.html|title=Frankfurt Airport – Bus & Bahn|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. [[Saarbrücken]], [[Koblenz]] yoki Würzburgga boradigan Regional Express (RE) poyezdlari ushbu stansiyada toʻxtab oʻtadi. Bu poyezdlar Frankfurt aeroporti va markaziy vokzal oʻrtasida kamroq, lekin qoʻshimcha aloqalarni taʼminlaydi<ref name="trains"/>. ==== Shaharlararo stansiyasi ==== [[File:Flughafen-Fernbahnsteig-Frankfurt am Main.JPG|thumb|Shaharlararo stansiyasi]] [[File:DSCI0058 Flughafen Frankfurt Squaire.jpg|thumb|The Squaire binosining ostidan harakatlanayotgan ICE3 poyezdi]] Frankfurt aeroportining shaharlararo stansiyasi (''Frankfurt Flughafen Fernbahnhof'') 1999-yilda ochilgan. Stansiya A 3 avtomagistrali va toʻrt qatorli ''Bundesstraße'' B43 oʻrtasida joylashgan boʻlib, 1-terminalga piyodalar uchun avtomobil yoʻlini oʻtuvchi bogʻlovchi koridor orqali ulangan. Bu yangi qurilgan Kyoln-Frankfurt yuqori tezlikdagi temir yoʻl liniyasining soʻnggi nuqtasi boʻlib, u janubiy Germaniyani Reyn-Rur metropolitan hududi, [[Niderlandiya]] va [[Belgiya]] bilan [[Kyoln]] orqali 300 km/soat (190 milya) tezlikda bogʻlaydi. Barcha yoʻnalishlarda soatiga 10 ga yaqin poyezd joʻnaydi<ref name="trains"/>. Deutsche Bahn AIRail xizmatini Lufthansa, American Airlines va Emirates bilan hamkorlikda boshqaradi. Xizmat [[Bonn]], [[Kyoln]], [[Dusseldorf]], [[Frayburg]], [[Karlsrue]], [[Leypsig]], [[Gamburg]], [[Hannover]], [[Mannheim]], [[Myunxen]], [[Nyurnberg]], [[Shtutgart]] va [[Kassel]]-Wilhelmshöhe shaharlaridagi markaziy stansiyalarda ishlaydi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/bus_bahn/airail_service_r24349.html|title=Frankfurt Airport – Frankfurt Airport – AIRail Service|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. === Mashina === Frankfurt aeroporti Frankfurt shahar oʻrmonida joylashgan va toʻgʻridan-toʻgʻri Frankfurter Kreuz deb nomlangan avtoban chorrahasiga ulangan, u yerda A3 va A5 kesishadi. Frankfurt markaziy vokzaliga yoki shahar markaziga yetib borish uchun mashina yoki taksida 10–15 daqiqa ketadi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/auto.html|title=Frankfurt Airport – Auto|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. Ghotra Ride – Frankfurt aeroportidagi mashhur taksi xizmati<ref>[https://www.ghotraride.com/ Ghotra Ride]</ref>. Oʻz avtomobillarini boshqarayotgan yoʻlovchilar terminallar boʻylab koʻp qavatli avtoturargohlarda (asosan yer osti) toʻxtashlari mumkin. Uzoq muddatli dam olish uchun toʻxtash joyi uchish-qoʻnish yoʻlaklaridan janubda joylashgan boʻlib, terminallarga avtobus orqali ulanadi. === Velosiped === 1- va 2-terminalga velosipedda yetib borish mumkin, chunki aeroport shimolida joylashgan terminallar oldidan oʻtuvchi yoʻllardan biri velosipedda yurishga ruxsat etilgan. Aeroport maʼmuriyati yangi qurilgan 3-terminal ham velosipedda yetib borish mumkin boʻlishini tasdiqlagan{{Citation needed}}. === Avtobus === Turli transport kompaniyalari aeroportga yaqin va uzoq hududlardan avtobus orqali xizmatini taklif qiladi<ref>{{cite web|url=http://www.frankfurt-airport.de/content/frankfurt_airport/de/anreise/bus_bahn/bushaltestellen.html|title=Frankfurt Airport – Frankfurt Airport – Bushaltestellen|author=Fraport AG|access-date=2 June 2015}}</ref>. Ilgari All Nippon Airways faqatgina ANA mijozlari uchun Düsseldorfga avtobus xizmatini yoʻlga qoʻygan edi; bu orqali Düsseldorf yoʻlovchilari Frankfurt aeroportiga olib borilib, u yerdan ANA parvozlariga chiqqan<ref>"[http://anaskyagent.de/downloads/ana-shuttle-bus-2011.pdf ANA Shuttle-Bus]" ([https://web.archive.org/web/20161029030115/http://anaskyagent.de/downloads/ana-shuttle-bus-2011.pdf Archive]). All Nippon Airways. Retrieved on 29 October 2016.</ref>. 2014-yilda ANA Tokio–Düsseldorf yoʻnalishida alohida reys tashkil qilgach<ref>{{cite web|url=http://www.flugrevue.de/zivilluftfahrt/airport/ana-kommt-taeglich-nach-duesseldorf/544174|title=ANA kommt täglich nach Düsseldorf|publisher=Flug Revue|date=18 December 2013|access-date=27 September 2016|archive-date=4 April 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170404020530/http://www.flugrevue.de/zivilluftfahrt/airport/ana-kommt-taeglich-nach-duesseldorf/544174|url-status=dead}}</ref>, avtobus xizmati bekor qilindi<ref name=ANApress>"[http://www.convention-duesseldorf.com/nc/en/news/press-releases/press-releases/article/yokoso-all-nippon-airways-ana-to-offer-dailyconnection-between-duesseldorf-and-tokyo-startingmarc/ Yokoso! All Nippon Airways (ANA) to Offer Daily Connection between Düsseldorf and Tokyo Starting March 30] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180825003056/http://www.convention-duesseldorf.com/nc/en/news/press-releases/press-releases/article/yokoso-all-nippon-airways-ana-to-offer-dailyconnection-between-duesseldorf-and-tokyo-startingmarc/ |date=25 August 2018 }}." Press release from ANA at the website of convention bureau DÜSSELDORF. Retrieved on 26 October 2016.</ref>. === Yer usti transporti statistikasi === 2006-yilda Frankfurt aeroportidan parvozni boshlagan 12 299 192 yoʻlovchining 29,5 foizi shaxsiy avtomobil, 27,9 foizi temir yoʻl, 20,4 foizi taksi bilan kelgan, 11,1 foizi esa safar davomida mashinasini aeroportda qoldirgan, 5,3 foizi avtobusda va 4,6 foizi ijaraga olingan mashinada yetib kelgan<ref name="Fraport_MVG-MF_2007">Statistical data prepared by Fraport department MVG-MF based on polls conducted in the departure lounges every four days</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1938-yil 4-yanvarda [[Lufthansa|Deutsche Lufthansaning]] Junkers Ju 52 samolyoti muzlaganlik sababli FRAga yaqinlashishda qor boʻronida qulab tushdi. Uch nafar ekipaj aʼzosi va uch nafar yoʻlovchi halok boʻldi. * 1938-yil 29-sentyabrda Luftwaffening Junkers Ju-52 samolyoti balandlikni notoʻgʻri baholashi tufayli yer bilan erta toʻqnashgan va qulagan. Toʻrt kishidan biri halok boʻlgan. * 1952-yil 22-martda [[KLM|KLM Royal Dutch Airlinesning]] Douglas DC-6 samolyoti Yoxannesburgdan Amsterdamga qaytayotganida FRAdan 7 km shimoli-sharqda oʻrmonga qulab tushdi. 47 kishidan 36 nafar yoʻlovchi va 9 nafar ekipaj aʼzosi halok boʻldi[309]. * 1953-yil 14-oktyabrda Sabenaning Convair CV-240 samolyoti FRAdan 1 km shimolda joylashgan Kelstenbach yaqinida dvigatel ishlamay qolishi oqibatida qulab tushdi. Toʻrt ekipaj aʼzosi va 40 nafar yoʻlovchi vafot etdi. * 1967-yil 21-yanvarda ''Air Ferryning'' Douglas C-54 yuk reysi tunda FRAga yaqinlashish chogʻida 2700 metr oldinda daraxtlarga urilib qulab tushdi. Ikki nafar ekipaj aʼzosi halok boʻldi. * 1972-yil 24-noyabrda [[Air Canada]]ning McDonnell Douglas DC-8 samolyoti [[Monreal]]ga joʻnash arafasida FRAda garovga olindi. Garovga oluvchi mahbuslarning ozod qilinishini talab qildi. Samolyotga hujum qilindi va garovga oluvchi qoʻlga olindi. Bitta odam halok boʻldi. * 1983-yil 22-mayda Reyn-Mayn aviabazasidagi aviashouda [[Kanada]]ning RCAF Lockheed F-104 Starfighter samolyoti yaqin yoʻldagi avtomobilga toʻqnashib ketdi. Avtomobildagi ruhoniy oilasidan besh kishi halok boʻldi. Uning jiyani yonib ketgan mashinadan qochib chiqqan, ammo 81 kundan soʻng kuyish jarohatlari tufayli vafot etgan. Uchuvchi katapult bilan chiqishga ulgurgan<ref>{{cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/54935|title=Accident description for 104813 at Aviation Safety Network|website=asn.flightsafety.org|accessdate= 29 March 2025}}</ref>. * 1985-yil 19-iyunda tahminan soat 14:42 da FRAning Reyn Mayn terminali B zalida kanvas sumkaga yashirilgan bomba portladi. Portlash natijasida uch kishi halok boʻldi va 32 kishi jarohat oldi, ulardan toʻrt nafari ogʻir ahvolda boʻlgan<ref>{{cite news|title=Frankfurt Airport Ripped by Bomb; 3 Killed, 32 Hurt : Explosive Put in Trash Can by Ticket Counters|author=Times Wire Service|date=19 June 1985|newspaper=Los Angeles Times|url=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1985-06-19-mn-9194-story.html|access-date=1 May 2013}}</ref>. * 1999-yil may oyida Frankfurt aeroportidan [[Qohira]]ga deportatsiya qilinayotgan tajovuzkor noqonuniy muhojir politsiya tomonidan hibsga olinib, reysdan oldin qoʻli kishanlangan. Keyinchalik uni tekshirgan politsiyachi uni tirik emasligini aniqlagan<ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/world/2001/jul/30/kateconnolly | title=Frankfurt airport shuts out asylum activists | website=[[TheGuardian.com]] | date=30 July 2001 }}</ref><ref>{{cite web | url=https://www.theguardian.com/world/1999/may/31/iantraynor | title=Germany halts air expulsions | website=[[TheGuardian.com]] | date=31 May 1999 }}</ref>. * 2007-yil sentyabr oyida Germaniya hukumati Frankfurt aeroporti va Ramsteindagi AQSH harbiy bazasiga tahdid soluvchi „katta“ terror hujumi rejalashtirayotgan uch nafar gumondorni hibsga oldi<ref>{{Cite web|url=https://news.sky.com/|title=The Latest News from the UK and Around the World|website=Sky News}}</ref>. * 2011-yil 2-martda Frankfurt aeroportida AQSH havo kuchlari xodimlarini olib ketayotgan avtobusga qurolli hujum boʻldi, natijada ikki kishi halok boʻldi, yana ikki kishi yaralandi<ref>{{cite news|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-12621832|title=Frankfurt Airport shooting: Two US servicemen dead|work=[[BBC News]]|date=2 March 2011|access-date=2 March 2011}}</ref>. * 2018-yil 11-iyunda Lufthansaning 426-reysidagi Airbus A340 samolyoti [[Filadelfiya]]ga parvozga tayyorgarlik koʻrayotganida, darvozadan orqaga surish vaqtida yurgizuvchi traktor yonib ketdi va samolyotning old qismi, yaʼni burun va kabinasi shikastlandi. Yerda xizmat koʻrsatuvchi va favqulodda xizmat aʼzolaridan oʻn nafari tutundan zaharlandi. Samolyot foydalanishdan chiqarildi. == Ommaviy madaniyatda eslanishi == * Frankfurt aeroporti Discovery Channelning ''X-Ray Mega Airport'' (yoki ''Inside Frankfurt Airport'') nomli koʻrsatuvida namoyish etilgan<ref>{{cite web|url=http://www.broadcastnow.co.uk/news/commissioning/discovery-jets-to-frankfurt-airport/5080565.article|title=Discovery jets to Frankfurt airport|publisher=Broadcastnow.co.uk|first=Peter|last=White|date=2 December 2014|access-date=15 July 2015|archive-date=15 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150715072725/http://www.broadcastnow.co.uk/news/commissioning/discovery-jets-to-frankfurt-airport/5080565.article}}</ref>. * Kanadalik kurashchi Jinder Mahal Frankfurt aeroportida amerikalik R-Truthni magʻlub etib, 24/7 chempionlik kamarini qoʻlga kiritdi. Bu voqea WWE.com va WWEning rasmiy ijtimoiy tarmoqlarida eʼlon qilindi<ref>Archived at [https://ghostarchive.org/varchive/youtube/20211212/vU0ctI0qEEY Ghostarchive]{{cbignore}} and the [https://web.archive.org/web/20190609001629/https://www.youtube.com/watch?v=vU0ctI0qEEY Wayback Machine]{{cbignore}}: {{Citation|last=WWE|title=R-Truth loses the 24/7 Title on the airport tarmac|date=6 June 2019|url=https://www.youtube.com/watch?v=vU0ctI0qEEY|access-date=12 June 2019}}{{cbignore}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{commons category-inline}} * [https://www.frankfurt-airport.com/en.html Official website] {{Portalbar|Germaniya|Aviatsiya}} {{Germaniya aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Germaniya aeroportlari]] [[Turkum:Frankfurt]] kdoznoczm2c482hlo4ue9059ivyrgiw 0 1241909 6304946 6251588 2026-10-11T07:52:42Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304946 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | Oti = Sevasti Qiriazi-Dako<br /><small>(Sevastia D. Kyrias)</small> | tasvir = Sevasti Qiriazi (portrait).jpg | izoh = Sevasti Qiriazi-Dako | tavallud_paytidagi_ismi = | tavallud_sanasi = taxminan 1870-yil | tavallud_joyi = [[Bitola|Manastir]], [[Manastir viloyati]], [[Usmonlilar davlati]] | vafot_sanasi = 1949-yil | vafot_joyi = [[Tirana]], [[Albaniya]] | fuqaroligi = | taʼlimi = bakalavr | kasbi = oʻqituvchi, missioner | faoliyat_yillari = | boʻyi = | partiyasi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = [[Kristo Dako]] | bolalari = Aleksandër Dako, Gjergj Dako | mukofotlari = [[File:Order of Skanderbeg 4.png|17px]] Skanderbeg orderi<br> [[File:Urdhëri i Lirisë (Klasi I).png|17px]] [[:sq:Urdhri i lirisë|Urdhri i lirisë|Erkinlik orderi]]<br>Vatanparvarlik harakatlari uchun orderi<br> [[File:Titulli "Mësues i Popullit".png|17px]] Xalq oʻqituvchisi [[File:Dekorata "Nderi i Kombit".jpg|17px]] Millat faxri<br> Shahar ramzi (Tirana)<ref>{{veb manbasi |title=Jeta e Sevasti Qiriazit, vjen në shqip jetëshkrimi i "Mësueses së Popullit" |url=https://www.oranews.tv/article/jeta-e-sevasti-qiriazit-vjen-ne-shqip-jeteshkrimi-i-mesueses-se-popullit |access-date=12 March 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230312185030/https://www.oranews.tv/article/jeta-e-sevasti-qiriazit-vjen-ne-shqip-jeteshkrimi-i-mesueses-se-popullit |arxivsana=2023-03-12}}</ref><br /><br /> | veb-sayt = | imzosi = Sevasti Qiriazi (nënshkrim).svg | izohlar = }} '''Sevasti Qiriazi-Dako''' (Sevasti D. Kyrias; taxminan 1871-yilda tugʻilgan – 1949-yilda vafot etgan) – [[albaniya]]lik vatanparvar, [[Maʼrifatchilik|maʼrifatchi]], [[protestant]] [[Missionerlik|missioneri]], [[yozuvchi]], albaniyalik ayollar taʼlimining kashshoflaridan biri va [[Albaniya]] milliy uygʻonish harakati faoli. == Hayoti va ilk mehnat faoliyati == === Yoshlik yillari === Sevasti taxminan 1870-yilda<ref>See dilemma over birthdate at: https://en.wikipedia.org/wiki/Sevasti_Qiriazi#Myths,_inaccuracies_and_inconsistencies</ref> hozirgi [[Shimoliy Makedoniya]]da joylashgan, oʻsha davrda [[Usmoniylar davlati|Usmoniylar imperiyasi]] tarkibiga kirgan Manastir shahridagi Tërnovë qishlogʻida vatanparvar Qiriazi oilasi dunyoga kelgan<ref name="de Haan">{{Kitob manbasi |last=de Haan |year=2006 |first=Francisca |title=A Biographical Dictionary of Women's Movements and Feminisms in Central, Eastern, and South Eastern Europe, 19th and 20th Centuries |url=https://archive.org/details/biographicaldict0000unse_u3f7 |publisher=Central European University Press |pages=[https://archive.org/details/biographicaldict0000unse_u3f7/page/454 454]–457 |isbn=9789637326394 |accessdate=2014-10-22}}</ref>. Oilada oʻn nafar farzandning oltinchisi boʻlgan<ref name="My Life2">{{Kitob manbasi |last=Kyrias-Dako |first=Sevasti |date=2022 |title=My Life: the Autobiography of the Pioneer of Female Education in Albania |edition=2nd |publisher=IAPS |location=Tirana |isbn=978-1946244420}}</ref>. Oilasi xristianlik dinining [[pravoslavlik]] yoʻnalishiga eʼtiqod qilgan. Sevasti toʻrt yoshidan boshlab yunon tilidagi boshlangʻich maktabga qatnagan<ref name="My Life2"/>. Yoshligida bir nechta tillarni, jumladan, [[Alban tili|alban]], [[Yunon tili|yunon]], [[Bolgar tili|bolgar]], [[Turk tili|turk]] va [[Ingliz tili|ingliz tillarini]] oʻrgangan<ref name="My Life2"/>. U va uning oilasi Manastirdagi uylariga yaqin joyda maktab yuritgan va diniy marosimlar oʻtkazgan albaniyalik vatanparvarlar va amerikalik protestant missionerlari bilan yaqindan tanish boʻlgan<ref name="My Life2"/>. Sevasti amerikaliklar maktabiga oʻqishga qabul qilingan va 1888-yil iyul oyida u yerni oʻrta maktab darajasidagi diplom bilan tamomlagan<ref>Diploma at: Arkivi Qendror i Shtetit, Tirana, AQSH F52 D18</ref>. === Taʼlimi === Sevasti 1888–1891-yillarda Istanbuldagi Qizlar uchun Amerika kollejida tahsil olgan. Uning oʻqishga qabul qilinishini akasi, ruhoniy [[Gjerasim Qiriazi]] tashkil qilgan<ref name="My Life2"/>. Ikkinchi kursdan oʻqishga qabul qilingan va 1891-yilda sakkiz nafar ayol bilan birgalikda kollejni tamomlab, sanʼat bakalavri (Bachelor of Arts) darajasini olgan<ref name="My Life2" />. Shu tariqa u kollej taʼlimini tamomlagan birinchi albaniyalik ayolga aylangan<ref name="ReferenceA">See diploma at: Arkivi Qendror i Shtetit, Tirana, AQSH F52 D18</ref>. Uning kollejda oʻqishdan asosiy maqsadi akasi Gjerasimga Albaniyada qizlar uchun maktab ochishda yordam berish uchun tayyorgarlik koʻrish edi<ref name="My Life2" />. Sevasti kollejda oʻziga katta taʼsir koʻrsatgan shaxslar sifatida kollejninng rahbari va [[Cyrus Hamlin]]ning qizi [[Clara Hamlin]], shuningdek Florence A. Fensham, [[Mary Mills Patrick]], Ida Prime, Caroline Borden va bolgariyalik Grandinaroff oilasini tilga olgan<ref name="My Life2" />. Gjerasim Qiriazi Sevastining bitiruv marosimiga mashhur albaniyalik aka-ukalar Abdyl Frashëri, Sami Frashëri va Naim Frashërilarni taklif qilgan. Naim Frashëri oʻzining Usmoniylar hukumatidagi nufuzi orqali Sevastining diplomini rasman roʻyxatdan oʻtkazib, Korçada birinchi qizlar maktabining ochilishi uchun ruxsatnoma – ''irade'' olib bergan<ref name="My Life2" />. == Manbalar == {{manbalar}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:1871-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:1949-yilda vafot etganlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha yozuvchilar]] 9w0imki6pefo3j11nngac3wzbxei4tu 0 1243605 6304740 6079737 2026-10-10T20:02:25Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304740 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ism = Sabine Derflinger | tasvir = Grimmepreis 2014 028.jpg | izoh = Sabine Derflinger (chapda), Adele Heuhauser va Harald Krassnitzer bilan, 2014-yilgi Grimme mukofotlari marosimida | tavallud_sanasi = 1963-yil | tavallud_joyi = [[Wels]], [[Avstriya]] | fuqaroligi = Avstriyalik | kasbi = kinorejissyor, prodyuser, ssenariynavis | faoliyat_yillari = 1991–hozirgi kungacha }} '''Sabine Derflinger''' (1963-yilda [[Avstriya|Avstriyaning]] Wels shahrida tugʻilgan) – avstriyalik [[kinorejissyor]], [[Ssenariychi|ssenariynavis]], [[prodyuser]] hamda [[dramaturgiya]] boʻyicha maslahatchi. U [[Vena (shahar)|Vena]] va [[Berlin]] shaharlarida yashab, ijod qiladi. Derflinger tomonidan suratga olingan koʻplab filmlar bir qator mukofotlarga sazovor boʻlgan, jumladan, Geraubte Kindheit, Vollgas, Kleine Schwester, 42plus va Tag und Nacht. U, shuningdek, Tatort nomli mashhur serialdagi bir qator qismlarni sahnalashtirgan rejissyor sifatida ham tanilgan. 2012-yilda u Vena shahrining Ayollar mukofoti bilan taqdirlangan<ref>[http://diepresse.com/home/leben/kreativ/1544767/Sabine-Derflinger_Man-muss-ein-Alphatier-sein Die Presse: Sabine Derflinger: "Man muss ein Alphatier sein"] {{in lang|de}}</ref><ref>[http://www.wien.gv.at/menschen/frauen/frauenpreis/frauenpreis-2012.html Wien.goc.at Sabine Derflinger und Gabriella Hauch erhielten am 10. Dezember 2012 den Wiener Frauenpreis 2012] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140219024113/http://www.wien.gv.at/menschen/frauen/frauenpreis/frauenpreis-2012.html |date=2014-02-19 }} {{in lang|de}}</ref>. == Faoliyati == 1991-yilda Sabine Derflinger Vena Filmakademiyasida ([[ssenariy]] va dramaturgiyaning maxsus sohalari) oʻqishni boshladi, bir necha yil kino biznesida rejissyor va prodyuser yordamchisi boʻlib ishlagan. 1996-yilda u „Epik va dramatik struktura orasidagi kino hikoyalari“ (Movie narratives between Epic & Drama) nomli [[Dissertatsiya|dissertatsiyasi]] bilan oʻqishni muvaffaqiyatli yakunladi. Sabine Derflinger bir qator [[Badiiy film|badiiy]] va [[Hujjatli film|hujjatli filmlari]] bilan tanilgan boʻlib, ularning aksariyati turli mukofotlarga sazovor boʻlgan. U, shuningdek, [[Germaniya]]-[[Avstriya]]-[[Shveysariya|Shveysariya]] hamkorligida ishlab chiqarilgan kult kriminal serial Tatortning Avstriyadagi qismini suratga olgan birinchi ayol rejissyor sifatida tarixga kirgan<ref>[http://derstandard.at/1332323643395/Tatort-am-Sonntag-Wahnsinn-welche-Bedingungen-in-der-Branche-herrschen ''Der Standard'' - Interview Doris Priessching: "Wahnsinn, welche Bedingungen in der Branche herrschen"] {{in lang|de}}</ref>. U hozirgacha Tatortning ikkita Avstriyada olingan (Falsch verpackt (False Labelling); Angezählt (Down for the Count) va bitta nemischa (Borowski und das Meer) qismlarini suratga olgan. Sabine Derflingerning Tag und Nacht filmi ommaviy axborot vositalarida katta eʼtibor qozongan. Mazkur filmda bosh rolni ijro etgan Anna Red 2011-yilda Nyu-York kinofestivali doirasida „Eng yaxshi aktrisa“ mukofotiga sazovor boʻlgan, uning hamkasbi Magdalena Kronschläger esa 2011-yilgi Avstriya kino mukofotida „Eng yaxshi aktrisa“ nominatsiyasiga nomzod boʻlgan. == Filmografiyasi == *1991: ''Es war einmal'' (Once upon a time) – ssenariy muallifi, rejissyor, prodyuser *1994: ''Geraubte Kindheit'' *1996: ''Achtung Staatsgrenze'' *1998: ''Aus Liebe'' *1999: ''The Rounder Girls'' *2001: ''Vollgas'' *2004: ''Kleine Schwester'' *2004: ''Schnelles Geld'' *2005: ''DREI, VIER'' *2006: ''In den Straßen von Delhi'' *2007: ''42plus'' *2008: ''Platz'' *2008: ''Eine von 8'' *2009: ''Was bleibt'' *2010: ''[[Tag und Nacht (film)|Tag und Nacht]]'' *2011: ''Hotspot'' *2012: ''[[Tatort]]'' *2012: ''Literatur hat Recht *2012: ''[[For Those Who Can Tell No Tales]]'' *2013: ''[[Tatort]] - Angezählt'' *2013: ''Paul Kemp - Alles kein Problem'' *2013: ''[[Tatort]] - Borowski und das Meer'' *2013: ''Vier Frauen und ein Todesfall'' *2014: ''Vorstadtweiber'' - rejissyor<ref>{{cite web |url=http://www.mr-film.com/produktionen/vorstadtweiber.html |title=MR-FILM GRUPPE |website=www.mr-film.com |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150201195757/http://www.mr-film.com/produktionen/vorstadtweiber.html |archive-date=2015-02-01}}</ref> == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20160430214142/http://sabine.derflinger.org/ Oficial Homepage] *[https://www.facebook.com/pages/Sabine-Derflinger/215167961839741 Facebook] * {{IMDb name|id=0220341}} *[http://www.austrian-directors.com/members/sabine-derflinger/ Austrian Directors website] {{Authority control}} [[Turkum:Avstriyalik kinorejissyorlar]] a97bi4ehf35krdzivllkry742eho6u3 0 1244080 6305009 6301857 2026-10-11T11:58:12Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6305009 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Narita xalqaro aeroporti | nativename-a = 成田国際空港 | nativename-r = {{nobold|{{transliteration|ja|Narita Kokusai Kūkō}}}} | image = | image-width = 210 | image2 = Narita International Air Port (cropped).jpg | image2-width = 250 | caption2 = Aerial view of NRT in 2008 | IATA = NRT | ICAO = RJAA | WMO = 47686 | type = Fuqarolik | owner-oper = Narita International Airport Corporation (NAA) | city-served = Katta Tokio | location = Narita, Chiba prefekturasi, [[Yaponiya]] | opened = {{start date and age|1978|05|20}} | hub = {{ubl|class=nowrap | All Nippon Airways | FedEx Express | Japan Airlines | Nippon Cargo Airlines | Polar Air Cargo}} | operating_base = {{ubl|class=nowrap | Air Japan | Jetstar Japan | Peach Aviation | Spring Airlines Japan | Zipair Tokyo}} | elevation-f = 135 | elevation-m = 41 | metric-elev = yes | coordinates = {{coord|35|45|55|N|140|23|08|E|region:JP-12|display=inline,title}} |latd=35|latm=45|lats=55|latNS=N|longd=140|longm=23|longs=08|longEW=E | website = {{URL|www.narita-airport.jp/en}} | pushpin_map = Yaponiya | pushpin_label = '''NRT'''/RJAA | pushpin_map_caption = Aeroportning Yaponiya xaritasidagi joylashuvi | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | mapframe-zoom = 11 | r1-number = 16R/34L | r1-length-f = 13,123 | r1-length-m = 4,000 | r1-surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2-number = 16L/34R | r2-length-f = 8,202 | r2-length-m = 2,500 | r2-surface = Asfalt | r3-number = C uchish-qoʻnish yoʻlagi | r3-length-f = | r3-length-m = | r3-surface = Rejalashtirilgan | metric-rwy = yes | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 39 807 651 | stat2-header = Yuk (metr tonna) | stat2-data = 1 945 795 | stat3-header = Parvozlar soni | stat3-data = 242 071 | stat-year = 2024 | footnotes = Manba: Narita International Airport Corporation<ref name="nrt_2022">{{cite web |url=https://www.narita-airport.jp/en/company/airport-operation/operation/ |website=naa.jp |language=en |title=Traffic Statistics |publisher=Narita International Airport Corporation |date=February 2025 |access-date=February 19, 2025}}</ref> }} {{Nixongo|'''Narita xalqaro aeroporti'''|成田国際空港|Narita Kokusai Kūkō}} {{airport codes|NRT|RJAA}}, '''Tokio—Narita xalqaro aeroporti''' yoki '''Narita aeroporti''', dastlabki nomi {{Nihongo|'''Yangi Tokio xalqaro aeroporti'''|新東京国際空港|Shin Tōkyō Kokusai Kūkō}} – [[Yaponiya]] poytaxti [[Tokio]] aglomeratsiyasiga xizmat koʻrsatuvchi ikki xalqaro aeroportdan biri, ikkinchisi esa [[Haneda aeroporti]]dir. Aeroport Chiba prefekturasining Narita shahrida, markaziy Tokiodan {{convert|60|km|mi|abbr=on}} sharqda joylashgan<ref>{{cite web|title=Location|url=http://www.naa.jp/en/airport/location.html|publisher=Narita International Airport Corporation|access-date=15 May 2015|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20141202100214/http://www.naa.jp/en/airport/location.html|archive-date=2 December 2014}}</ref>. Ushbu obyekt 2019-yil iyul oyidan boshlab 1 137 [[gektar]] (2 810 [[akr]]) maydonni egallagan va deyarli 2 300 gektarga (5 700 akr) kengaytirish ishlari olib borilmoqda<ref>{{cite web|url=https://www.naa.jp//en/airport/layout.html|title=Layout, Main Facilities at Narita Airport|website=naa.jp|accessdate=October 16, 2023|arxivsana=2023-11-10|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231110190058/https://www.naa.jp/en/airport/layout.html}}</ref>. Narita aeroporti konsepsiyasi juda bahsli boʻlgan va hozirgi kungacha ayniqsa mahalliy aholi orasida bu holat davom etmoqda. Bu Sanrizuka kurashlariga olib kelgan, hukumatning hududdagi aksariyat aholini xabardor qilmasdan aeroport qurish qarori va shu jarayonda ularning yerlarini tortib olganiga bogʻliq. Hatto aeroport yakunda qurib bitkazilganidan keyin ham, u samolyotlarning harakatlanishiga turli shovqinga oid cheklovlar asosida boshqarilmoqda, sababi yaqin atrofda turar-joylar mavjud, jumladan, uchish-qoʻnish yoʻlaklari oraligʻida joylashgan bir fermer xoʻjaligi bor<ref>{{Cite web |last1=Craft |first1=Lucy |last2=Novak |first2=Analisa |date=2023-08-22 |title=Japanese farmer has fought for decades to stay on his ancestral land in the middle of Narita airport - CBS News |url=https://www.cbsnews.com/news/narita-airport-farm-takao-shito-farmer-vows-protect-ancestral-land-japan/ |access-date=2024-04-02 |website=www.cbsnews.com |language=en-US}}</ref>. Natijada, atrof-muhitdagi shovqin ifloslanishini kamaytirish maqsadida aeroport har kuni soat 00:00 (12:00 tunda) dan 06:00 (6:00 ertalab) gacha yopilishi shart<ref>{{cite web|url=https://www.acoustics.asn.au/conference_proceedings/INTERNOISE2014/papers/p242.pdf|title=Relaxations of operating restrictions on Noise and resident's reaction at Narita International Airport|publisher=Saburo Ogata ([[Narita International Airport Corporation]]), Naoaki Shinohara (Narita International Airport Promotion Foundation)|access-date=2019-07-21|archive-url=https://web.archive.org/web/20190413092953/http://www.acoustics.asn.au/conference_proceedings/INTERNOISE2014/papers/p242.pdf|archive-date=2019-04-13|url-status=dead}}</ref>. Narita xalqaro yoʻlovchi va xalqaro yuk tashish hajmi boʻyicha Yaponiyadagi eng gavjum aeroport hisoblanadi<ref>{{cite web|title=Narita International Airport|url=http://www.mlit.go.jp/koku/15_hf_000032.html|publisher=Japan Civil Aviation Bureau|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20091230102938/http://www.mlit.go.jp/koku/15_hf_000032.html|archive-date=30 December 2009|url-status=dead}}</ref>. 2018-yilda Narita 33,4 million xalqaro yoʻlovchiga va 2,2 million tonna xalqaro yukka xizmat koʻrsatgan<ref name="mlit_h30">{{cite web|title=平成30年（暦年）空港別順位表|url=http://www.mlit.go.jp/koku/15_bf_000185.html|publisher=Ministry of Land, Infrastructure, Transport and Tourism|access-date=23 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200430001040/http://www.mlit.go.jp/koku/15_bf_000185.html|archive-date=30 April 2020|language=ja|url-status=dead}}</ref>. 2018-yilda Narita samolyot harakatlari soni boʻyicha (Tokiodagi Haneda aeroportidan keyin) Yaponiyada ikkinchi oʻrinda<ref name="mlit_h30" /> va dunyoda havo yuk tashish boʻyicha oʻninchi eng gavjum markaz boʻlgan<ref>{{cite web|url=https://aci.aero/news/2020/05/19/aci-reveals-top-20-airports-for-passenger-traffic-cargo-and-aircraft-movements/|title=ACI reveals top 20 airports for passenger traffic, cargo, and aircraft movements|date=March 19, 2020|publisher=Airports Council International|access-date=2020-05-23|archive-date=2020-05-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20200525083649/https://aci.aero/news/2020/05/19/aci-reveals-top-20-airports-for-passenger-traffic-cargo-and-aircraft-movements/|url-status=dead}}</ref>. Uning {{convert|4000|m|0|adj=on|sp=us}} asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi [[Osaka]]dagi [[Kansay xalqaro aeroporti]]ning ikkinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi bilan birgalikda Yaponiyadagi eng uzun uchish-qoʻnish yoʻlagi hisoblanadi<ref>{{cite web|title=Narita and Haneda: Two Airports in the Tokyo Metropolitan Area|url=http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2010/tp100113.html|publisher=Japan Aerospace Exploration Agency|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20151207145942/http://www.eorc.jaxa.jp/en/imgdata/topics/2010/tp100113.html|archive-date=7 December 2015|url-status=live}}</ref>. Narita Japan Airlines, All Nippon Airways va Nippon Cargo Airlines, [[United Airlines]] uchun asosiy xalqaro markaz boʻlib xizmat qiladi hamda lou-koster aviakompaniyalar – Air Japan, Jetstar Japan, Peach Aviation, Spring Airlines Japan va Zipair Tokyo uchun ikkilamchi havo tuguni markazi hisoblanadi. 2022-yilda Skytrax tomonidan tuzilgan „Dunyoning eng yaxshi 100 aeroporti“ reytingida Narita, [[Doha]] shahridagi [[Hamad xalqaro aeroporti]], [[Tokio]]dagi [[Haneda aeroporti]] va [[Singapur]]dagi [[Changi aeroporti]]dan keyin, dunyodagi toʻrtinchi eng yaxshi aeroport deb topilgan. == Tarixi == === Qurilishi va mahalliy qarshilik === [[File:NaritaAirportHelmet.jpg|thumb|Aeroportga qarshi namoyishchilarning jihozlari va qurollari]] [[File:Yokobori Danketsu-Goya2.JPG|thumb|Narita aeroporti yonida namoyishchilar tomonidan qurilgan poʻlat minoralar]] [[File:The riot squad vehicles of Tokyo Narita Airport.JPG|thumb|Tokio Narita aeroporti atroflarida patrul qilayotgan maxsus politsiya mashinalari]] Narita ochilishidan oldin, Tokio xalqaro aeroporti (yoki [[Haneda aeroporti]]) Tokioning asosiy xalqaro aeroporti boʻlgan. [[Tokio koʻrfazi]]da joylashgan Haneda zich aholi yashaydigan va sanoat hududlari bilan oʻralgan, 1960-yillarning boshlarida reaktiv samolyotlar keng qoʻllanila boshlagach, sigʻim va shovqin bilan bogʻliq muammolar yuzaga keldi. Yaponiya transport vazirligi 1963-yilda muqobil aeroport joylashuvlarini oʻrganish boʻyicha tadqiqot oʻtkazishni buyurdi va 1965-yilda [[Tomisato]] qishlogʻida beshta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega aeroport qurish rejasini tanladi<ref name="yamaguchi">{{cite journal|title=Evolution of Metropolitan Airports in Japan|journal=OECD International Transport Forum Discussion Paper No. 2013-3|date=February 2013|pages=10–14|url=http://www.internationaltransportforum.org/jtrc/DiscussionPapers/DP201303.pdf|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160305110904/http://www.internationaltransportforum.org/jtrc/DiscussionPapers/DP201303.pdf|archive-date=2016-03-05|url-status=dead|archivedate=2016-03-05|archiveurl=https://web.archive.org/web/20160305110904/http://www.internationaltransportforum.org/jtrc/DiscussionPapers/DP201303.pdf}}</ref>. Keyinchalik bu joy {{convert|5|km|abbr=on}} shimoli-sharqqa, Sanrizuka va [[Shibayama (Chiba)|Shibayama]] qishloqlariga koʻchirildi, bu yerda [[Yaponiya imperatori|Imperator oilasining]] katta qishloq xoʻjaligi yerlari boʻlgan. Bu rivojlanish rejasi 1966-yilda ommaga eʼlon qilindi<ref>Brasor, Philip, „[http://www.japantimes.co.jp/news/2014/12/13/national/media-national/fight-flight-naritas-history-conflict/#.VI7HuY0cR9A Fight or flight: Naritaʼs history of conflict] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20141213222202/http://www.japantimes.co.jp/news/2014/12/13/national/media-national/fight-flight-naritas-history-conflict/#.VI7HuY0cR9A|date=2014-12-13}}“, ''[[Japan Times]]'', 14 December 2014, p. 19</ref>. Hukumat ushbu joyning afzalligi sifatida yer [[ekspropriatsiyasi]]ning nisbatan osonligini taʼkidladi. Biroq mahalliy aholi dastlabki rejalashtirish bosqichida maslahatlashuvga jalb qilinmagan va aeroport joyi tanlangani haqidagi xabarni ommaviy axborot vositalari orqali bilib olgan. Bu holat mahalliy aholida hayrat va gʻazabga sabab boʻldi va yillar davomida davom etdi. Yaponiya hukumati qonun boʻyicha yerni ekspropriatsiya qilish vakolatiga ega boʻlsa-da, bu vakolat kamdan-kam hollarda qoʻllanilgan, chunki yer masalalarini kelishuv asosida hal qilish afzal koʻrilgan<ref>{{cite journal|last1=Lum|first1=Marissa L.L.|title=Analysis of Eminent Domain in Japan and America|journal=Asian-Pacific Law and Policy Journal|date=2007|volume=8|issue=2|pages=459–464|url=http://blog.hawaii.edu/aplpj/files/2011/11/APLPJ_08.2_lum.pdf|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150827083155/http://blog.hawaii.edu/aplpj/files/2011/11/APLPJ_08.2_lum.pdf|archive-date=27 August 2015|url-status=live|archivedate=2015-08-27|archiveurl=https://web.archive.org/web/20150827083155/http://blog.hawaii.edu/aplpj/files/2011/11/APLPJ_08.2_lum.pdf}}</ref>. Oʻsha davrda Yaponiyada [[Sotsializm|sotsialistik]] harakat hali ham sezilarli kuchga ega edi, bu 1960-yildagi Tokiodagi katta miqyosdagi talabalar tartibsizliklarida namoyon boʻlgan<ref name="mccargo">Duncan McCargo, ''Contemporary Japan'', pp. 152–155 ([https://books.google.com/books?id=nOD8EPro-h4C&dq=narita%20riot&pg=PA152 Google link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129015422/https://books.google.com/books?id=nOD8EPro-h4C&lpg=PA153&dq=narita%20riot&lr=&pg=PA152 |date=2016-01-29 }})</ref>. „Yangi chap qanot“ vakillaridan koʻplar, masalan, Chūkaku-ha guruhi, Narita aeroportining qurilishiga qarshi chiqqan. Ular yangi aeroport [[kapitalizm]]ni targʻib qilish va [[Sovet Ittifoqi]] bilan urush yuz bergan taqdirda AQSh harbiy samolyotlari uchun qoʻshimcha inshootlar yaratish maqsadida qurilmoqda deb hisoblagan. Ular yerini bermoqchi boʻlmagan konservativ mahalliy fermerlar bilan ittifoq tuzishga harakat qilgan<ref name="apter">David Apter and Nagayo Sawa, ''Against the State: Politics and Social Protest in Japan'' ([https://books.google.com/books?id=JRV4oXS5oBAC&dq=narita%20sanrizuka&pg=PA77 Google link] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129015422/https://books.google.com/books?id=JRV4oXS5oBAC&lpg=PA84&dq=narita%20sanrizuka&lr=&pg=PA77 |date=2016-01-29 }})</ref>. Taxminan 1966-yilda mahalliy aholi, talabalar faollari va soʻl qanot siyosiy partiyalar bilan birlashib, ommaviy qarshilik guruhi – Sanrizuka-Shibayama aeroportga qarshi ittifoqini ({{lang|ja|三里塚芝山連合空港反対同盟}}; {{lang|ja-Latn|Sanrizuka-Shibayama Rengo Kūkō Hantai Dōmei}}) tuzdi. Bu ittifoq 1983-yilgacha faol boʻlgan va ular Sanrizuka kurashi ({{lang|ja|三里塚闘争}}; {{lang|ja-Latn|Sanrizuka tōsō}}) deb nomlanuvchi norozilik harakatini boshlashgan<ref name="apter" />. Shunga oʻxshash taktika [[Ikkinchi jahon urushi]]dan keyingi davrda Tachikawa aviabazasini kengaytirishga qarshi ham qoʻllanilgan edi<ref name="apter" />. 1966-yil iyun va iyul oylarida bu ittifoq Narita meri, Chiba gubernatori va gubernator oʻrinbosari, shuningdek Liberal-demokratik partiyaning prefektura ofisiga rasmiy norozilik maktublarini yubordi<ref name="apter" />. 1967-yil noyabrda Transport vazirligi aeroport atrofiga oʻlchov ishlarini boshlaganida, ittifoq aʼzolari yoʻllarni toʻsib qoʻydi. Zengakuren radikal talaba ittifoqi ham Naritaga talabalarni yuborib, mahalliy fermerlarga yordam bera boshladi<ref name="apter" />. Musodara jarayonida faollar tomonidan uchta politsiyachi oʻldirildi{{Citation needed}}. Birinchi terminal binosi Takenaka Corporation tomonidan 1972-yilda qurib bitkazildi. Biroq birinchi uchish-qoʻnish yoʻlagining qurilishi bir necha yilga choʻzildi, chunki kasaba uyushmalari va ularni qoʻllab-quvvatlovchilar bilan doimiy toʻqnashuvlar boʻlib oʻtdi. Ular uchish-qoʻnish yoʻlagini yakunlash uchun zarur boʻlgan yer uchastkalarini egallab oldi va vaqtinchalik katta minoralarni uchish yoʻli yoʻnalishiga qurib oldi<ref name="mccargo" />. 1977-yilga kelib, hukumat ushbu minoralarni buzishga muvaffaq boʻldi, ammo bu jarayonda bir nafar faol va bir nafar politsiyachi halok boʻldi. Uchish-qoʻnish yoʻlagi qurib bitkazildi va aeroportni 1978-yil 30-martda ochish rejalashtirildi. Ammo 1978-yil 26-mart kuni norozilar guruhi boshqaruv minorasiga bostirib kirib, asbob-uskunalarning katta qismini yoʻq qildi. Ushbu harakat 500 000 AQSh dollariga yaqin zarar yetkazdi va aeroport ochilishini 20-mayga kechiktirdi<ref name="nashua">[https://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19780520&id=Xl1YAAAAIBAJ&sjid=-jQNAAAAIBAJ&pg=7085,4794702 Fighting Rages over Tokyo Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160129015422/https://news.google.com/newspapers?nid=2209&dat=19780520&id=Xl1YAAAAIBAJ&sjid=-jQNAAAAIBAJ&pg=7085,4794702 |date=2016-01-29 }}, ''Nashua Telegraph'', May 20, 1978.</ref><ref>See the [[:ja:成田空港管制塔占拠事件|Japanese Wikipedia article]] on this incident.</ref>. Aeroport ochilganida, juda yuqori xavfsizlik choralariga amal qilindi: butun aerodrom metall panjaralar bilan oʻralgan, minoralar esa tartibni saqlovchi politsiyachilar bilan jihozlangan edi. Aeroport ochilishida 14 000 xavfsizlik xodimi ishtirok etdi va ularni 6 000 nafar norozilar kutib oldi. Yaponiyalik bir jurnalist oʻsha paytda: „Narita aeroporti [[Vyetnam urushi]] davridagi Saygon aeroportiga oʻxshaydi“, deya izoh bergan<ref>[https://archive.today/20130204085639/http://www.time.com/time/printout/0,8816,916179,00.html Japan: Open But Still Embattled], ''TIME'', June 5, 1978.</ref>. Norozilar ochilish kuni politsiyaga tosh va portlovchi moslamalar ([[molotov kokteyli]]) bilan hujum qildi, politsiya esa suv purkagichlar bilan javob qaytardi. Tokioga qarama-qarshi tomonda boshqa bir norozilar guruhi Tokorozavadagi havo harakatini boshqarish markazining elektr taʼminotini uzib qoʻydi, bu esa bir necha soat davomida Tokio hududidagi parvozlarning toʻxtashiga olib keldi<ref name="nashua" />. Yaponiya Milliy parlamenti maxsus qonun – „Yangi Tokio xalqaro aeroportining xavfsizligini taʼminlash boʻyicha favqulodda choralar toʻgʻrisida“ gi qonunni qabul qildi. Ushbu qonun aeroport bilan bogʻliq holda zoʻravonlik yoki majburlov yoʻli bilan foydalaniladigan binolar qurilishini va foydalanilishini taqiqladi<ref>{{cite web |url=http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S53/S53HO042.html |script-title=ja:成田国際空港の安全確保に関する緊急措置法 |access-date=2010-02-22 |archive-url=https://archive.today/20120710000304/http://law.e-gov.go.jp/htmldata/S53/S53HO042.html |archive-date=2012-07-10 |url-status=dead }}</ref>. Shunga qaramasdan, bir nechta terrorchilik hujumlari sodir boʻldi: 1983- va 1990-yillarda Totetsu Kogyo va Nippi Corp. xodimlariga qarshi qoʻyilgan yongʻinlar, 1988-yilda esa Chiba prefekturasi rasmiysiga qarshi hujumda odamlar halok boʻldi. Naritadagi mojaro hukumatning [[Osaka]] yaqinidagi [[Kansay xalqaro aeroporti]]ni qurish qaroriga katta taʼsir koʻrsatdi. Kansay aeroporti dengizdagi sunʼiy orolda qurildi, chunki aholisi zich hududlarda yer ekspropriatsiyasini yana qayta amalga oshirishga urinish istalmadi<ref>[https://www.nytimes.com/1994/08/21/travel/travel-advisory-correspondent-s-report-japan-open-costly-but-convenient-airport.html?pagewanted=1 Japan to Open Costly But Convenient Airport] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106063045/http://www.nytimes.com/1994/08/21/travel/travel-advisory-correspondent-s-report-japan-open-costly-but-convenient-airport.html?pagewanted=1 |date=2016-11-06 }}, ''New York Times'', August 21, 1994.</ref>. Yaponiya milliy flagman aviakompaniyasi – Japan Airlines oʻzining asosiy xalqaro markazini Hanedadan Naritaga koʻchirdi. Shuningdek, Northwest va Pan American aviakompaniyalari ham oʻzlarining Osiyodagi mintaqaviy markazlarini Hanedadan Naritaga koʻchirdi. Ushbu ikkala Amerika aviakompaniyasi ikki tomonlama bitimga muvofiq Osiyodagi boshqa mamlakatlarga „beshinchi erkinlik“ parvozlarini amalga oshirdi<ref>{{cite journal|author=Matthews, Robert|title=New US-Japan Bilateral Aviation Agreement: Airline Competition Through the Political Process|url=https://rosap.ntl.bts.gov/view/dot/13933/dot_13933_DS1.pdf|year=1998|publisher=BTS.gov|journal=Journal of Air Transportation World Wide}}</ref>. Pan American 1986-yil fevralda oʻzining Tinch okeani boʻlinmasini, shu jumladan Naritadagi markazini [[United Airlines]]ga topshirdi<ref>[https://news.google.com/newspapers?id=G8wmAAAAIBAJ&sjid=5AEGAAAAIBAJ&dq=united%20pan%20american&pg=1376%2C2989055" United taking Pacific routes of Pan American]{{Dead link|date=November 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}, ''Miami News'', Feb. 11, 1986.</ref>. All Nippon Airways esa 1986-yilda Naritadan Guamga muntazam xalqaro reyslarni boshladi<ref>[https://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/58771642.html?dids=58771642:58771642&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Dec+07%2C+1987&author=NANCY+YOSHIHARA&pub=Los+Angeles+Times+%28pre-1997+Fulltext%29&desc=All+Nippon+Airways+Decides+to+Go+High+Profile+Japanese+Carrier+Kicks+Off+Major+Campaign+in+U. S.&pqatl=google All Nippon Airways Decides to Go High Profile Japanese Carrier Kicks Off Major Campaign in U. S.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121107132930/http://pqasb.pqarchiver.com/latimes/access/58771642.html?dids=58771642:58771642&FMT=ABS&FMTS=ABS:FT&type=current&date=Dec+07%2C+1987&author=NANCY+YOSHIHARA&pub=Los+Angeles+Times+%28pre-1997+Fulltext%29&desc=All+Nippon+Airways+Decides+to+Go+High+Profile+Japanese+Carrier+Kicks+Off+Major+Campaign+in+U.S.&pqatl=google |date=2012-11-07 }}, ''Los Angeles Times'', Dec 7, 1987</ref>. === Xavfsizlik === 1978—2015-yillarda Narita aeroporti kirishda tashrif buyuruvchilardan ID hujjat talab qilingan yagona aeroport boʻlgan. Bu chora aeroport qurilishi va ochilishi davridagi zoʻravon noroziliklarga bogʻliq edi. 2012-yilga kelib, Narita aeroportining operatori bu tekshiruvlardan voz kechishni koʻrib chiqa boshladi. Chunki parvozlar soni oshmoqda, norozilik harakatlari oʻtmishda qolgan va Haneda aeroporti xalqaro reyslarni qayta tiklay boshlagan edi. Chiba gubernatori Kensaku Morita rahbarligidagi va tarkibida viloyat amaldorlari, Narita xalqaro aeroporti korporatsiyasi va biznes vakillari boʻlgan kengash ID tekshiruvlarini bekor qilishni taklif qildi. Biroq Chiba prefektura politsiyasi bu qarorga qarshi chiqdi, ID tekshiruvlari ekstremistlar va terrorchilarni aniqlashda zarur, deb taʼkidladi<ref>[[Daily Yomiuri]] [http://www.yomiuri.co.jp/dy/national/T121022002613.htm Narita Airportʼs ID checks could be grounded October 23, 2012]</ref>. 2013-yilda NAA pasport va yuk tekshiruvlari oʻrniga kameralar, portlovchi moddalarni aniqlovchi uskunalar, xizmat itlari va boshqa uskunalarni sinov tariqasida qoʻllagan yangi xavfsizlik tizimini ikki oy davomida sinovdan oʻtkazdi. 2015-yil mart oyida NAA bu ID tekshiruvlarini tugatishini va terminal binosi xavfsizligi uchun yangi tizimdan foydalanilishini eʼlon qildi<ref>{{cite news|last1=Kohase|first1=Yusuke|title=ja:成田空港、30日に検問廃止 ノンストップゲート実施へ|url=http://www.aviationwire.jp/archives/58059|access-date=27 March 2015|work=Aviation Wire|date=26 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150327160027/http://www.aviationwire.jp/archives/58059|archive-date=27 March 2015|url-status=live}}</ref>. Narita aeroporti Yaponiyada millimetr toʻlqinli skanerlardan foydalangan birinchi aeroport boʻldi. 2010-yil mart oyida Yaponiya Yer, infratuzilma va transport vazirligi 2010-yilning 5-iyulidan 10-sentyabrigacha Narita aeroportida besh xil skaner turini navbatma-navbat sinovdan oʻtkazilishini eʼlon qildi. Sinovlar asosan yaponiyalik koʻngillilar va xavfsizlik xodimlari bilan 1-terminal janubiy qanoti yaqinida oʻtkazildi<ref>{{cite web|url=http://www.mlit.go.jp/common/000116714.pdf|title=Unknown|access-date=2010-07-08|archive-url=https://web.archive.org/web/20110607220619/http://www.mlit.go.jp/common/000116714.pdf|archive-date=2011-06-07|url-status=dead}}</ref>. === Xususiylashtirilishi === [[File:Naabuildingatnaritaairport.jpg|thumb|NAAning bosh ofisi]] 2003-yilda „Narita xalqaro aeroporti korporatsiyasi toʻgʻrisida“gi qonun (成田国際空港株式会社法) qabul qilinib, aeroportning [[Davlat mulkini xususiylashtirish|xususiylashtirilishiga]] yoʻl ochildi. 2004-yil 1-apreldan boshlab, rasmiy nomi „Yangi Tokio xalqaro aeroporti“ dan „Narita xalqaro aeroporti“ ga oʻzgartirildi va boshqaruv hukumatdan mustaqil „Narita International Airport Corporation“ (NAA)ga oʻtkazildi<ref>{{cite web|url=http://www.naa.jp/jp/naa/naa_kaisyahou.html|script-title=ja:成田国際空港株式会社法|publisher=Narita International Airport Corporation|access-date=2010-02-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20100730003804/http://www.naa.jp/jp/naa/naa_kaisyahou.html|archive-date=2010-07-30|url-status=dead}}</ref>. NAA bosh ofisi aeroport hududida joylashgan. Bungacha ofis Tokioda joylashgan boʻlsa-da, 1988-yilda Yaponiya hukumati qarori bilan ofis Naritaga koʻchirildi<ref name=MemberComm>{{cite web|url=http://www.narita-airport.or.jp:80/airport_e/prof_e/keii_e/iten1_e.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20000901043804/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/prof_e/keii_e/iten1_e.html|url-status=dead|archive-date=2000-09-01|title=A Member of the Community|publisher=Narita Airport|date=2000-09-10|access-date=2019-01-07}}</ref>. 1996-yil 1-iyuldan boshlab bosh ofis rasmiy faoliyatini aeroportdagi Japan Airlinesning eski markaziy binosida boshladi<ref>"[https://web.archive.org/web/20000901044026/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/kaiket_e.html Towards the Solution of Narita Airport Issues]." Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019.</ref>, bu bino 1994-yil iyulda NAAga berilgan edi. Binoda rekonstruksiya ishlari 1995-yil sentyabridan 1996-yil martgacha davom etdi. NAAning Tokiodagi funksiyalari Tokioning Chiyoda maxsus tumani Marunouchi hududidagi Kishimoto binosiga koʻchirildi<ref name=MemberComm/>. Mahalliy hamjamiyat bilan aloqalarni mustahkamlash uchun NAA „Jamiyat bilan maslahat markazi“ (地域相談センター) va „Aeroport axborot markazi“ (空港情報センター) ni tashkil qildi<ref>"[https://web.archive.org/web/20000901044036/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/mado_e.html mado_e.html]." Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019. [https://web.archive.org/web/19990225162705/http://www.narita-airport.or.jp/airport/facts/kyousei/mado.html Japanese version] (page has black background but text can be selected for viewing).</ref>. Maslahat markazi [[Shibayama (Chiba)|Shibayama shaharchasidagi]] Osato hududida<ref>"[https://web.archive.org/web/20001012065855/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/map2_e.html Community Consultation Center]." Narita Airport. October 12, 2000. Retrieved on January 7, 2019. [https://web.archive.org/web/19991009235645/http://www.narita-airport.or.jp/airport/facts/kyousei/map2.html Japanese version] (page has black background but text can be selected for viewing).</ref>, axborot markazi esa Narita shahrining Sanrizuka hududida<ref>"[https://web.archive.org/web/20001012065904/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/facts/kyousei/map_e.html Airport Information Center]." Narita Airport. October 12, 2000. Retrieved on January 7, 2019. [https://web.archive.org/web/19991009224524/http://www.narita-airport.or.jp/airport/facts/kyousei/map.html Japanese version] (page has black background but text can be selected for viewing).</ref> joylashgan. === Kengaytirilishi va quvvati oshirilishi === [[File:Narita International Airport plan.svg|thumb|Aeroport chizmasi (3-terminal ochilishidan oldin)]] Dastlab Yangi Tokio xalqaro aeroporti 5 ta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻladigan qilib loyihalashtirilgan, ammo 1965-yildagi noroziliklar rejani 3 yoʻlakka qisqartirishga olib keldi: {{convert|4000|m|abbr=on|0}} uzunlikdagi ikkita parallel shimoli-gʻarb—janubi-sharq yoʻlagi va {{convert|3200|m|abbr=on|0}} uzunlikdagi kesishadigan shimoli-sharq—janubi-gʻarb yoʻlagi. 1978-yilda aeroport ochilganda, faqat birinchi yoʻlak (16R/34L – „A yoʻlagi“) tayyor edi. Qolgan ikkita yoʻlak norozilik harakatlari tufayli kechiktirildi. Dastlabki reja, shuningdek, aeroportni Tokio markaziga ulash uchun Narita Shinkansen tezyurar temir yoʻl liniyasini ham koʻzda tutilgan edi, biroq bu loyiha ham zarur boʻlgan yerning bir qismi olinib, bekor qilindi<ref name="apter" />. 1986-yilda yapon [[iyena]]sining mustahkamlanishi sababli xalqaro safarlar koʻpaydi va Naritadagi sigʻim muammolari yanada yaqqol namoyon boʻldi. Ammo aeroport hududidagi {{convert|53|acres}} lik yer 8 ta oila egaligida qolayotgan edi. Bu yerni tortib olish qonuniy boʻlsa-da, hukumat norozilik kuchayishidan choʻchib, bu chorani qoʻllamadi<ref>[https://www.nytimes.com/1989/09/26/world/narita-journal-an-airport-is-being-strangled-by-relentless-foes.html Narita Journal; An Airport Is Being Strangled by Relentless Foes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161106063222/http://www.nytimes.com/1989/09/26/world/narita-journal-an-airport-is-being-strangled-by-relentless-foes.html |date=2016-11-06 }}, ''New York Times'', September 26, 1989.</ref>. 1991-yilda aeroport yillik 22 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatar edi, holbuki loyihalash quvvati atigi 13 million edi<ref name="nyt1992">Brull, Steven. [https://web.archive.org/web/20130518102731/https://www.nytimes.com/1992/12/03/news/03iht-nari.html New $1.36 Billion Terminal Is No Cure-All: Tokyoʻs Troubled Airport], ''[[New York Times]]'', December 3, 1992.</ref>. ==== 2-terminal va „B yoʻlak“ ==== [[File:Narita Airport Terminal 2 exterior.jpg|thumb|2-terminalning tashqi koʻrinishi]] [[File:Narita International Airport - panorama from inside Yahoo! Internet Cafe.jpg|thumb|Yahoo! internet kafesidan olingan 2-terminal yoʻldoshi, rampani boshqarish minorasi va aeroport shattl avtobusini koʻrsatuvchi keng tasvir (shattl 2013-yilda olingan)]] [[File:Fuji-visible-approach.jpg|thumb|upright|Kunning maʼlum vaqtlarida uchish-qoʻnish yoʻlagiga yaqinlashganda [[Fudziyama]] va [[Tokyo Skytree]] koʻrinadi.]] 1986-yil 26-noyabrda aeroportning shimoliy qismida yangi terminal va yoʻlak qurilishi boshlandi. 1991-yilda Transport vaziri bu kengayish majburiy ekspropriatsiyasiz amalga oshirilishini vaʼda berdi{{Citation needed}}. Atrofdagi aholiga esa shovqin taʼsirini kamaytirish uchun uylari ovoz yutuvchi materiallar bilan jihozlandi{{Citation needed}}. 2-terminal 1992-yil 4-dekabrda ochildi<ref>"[https://web.archive.org/web/20000901043748/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/prof_e/keii_e/dai2_1_e.html Second Passenger Terminal Opened on December 4, 1992]." Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019.</ref> va qiymati $1,36 milliardni tashkil etdi. Yangi terminal eski terminaldan 1,5 baravar katta boʻlsa-da, yangi terminaldan toʻliq foydalanishni boshlash uchun eski terminalni taʼmirlash zarur edi. Yer yetishmasligi sababli yangi terminalga yoʻl bir yoʻnalishda boʻlib, samolyotlarning toʻxtash joyiga yetib borishi 30 daqiqagacha vaqt olardi<ref name="nyt1992" />. Yaponiya va [[Koreya Respublikasi|Koreyada]] futbol boʻyicha [[FIFA Jahon chempionati 2002|Jahon chempionati]] oʻtkazilgan 2002-yilning 17-aprelida „B yoʻlak“ (16L/34R) foydalanishga topshirildi. Biroq rejalashtirilgan {{convert|2500|m|abbr=on|0}} oʻrniga atigi {{convert|2180|m|abbr=on|0}} ga qurildi, bu esa [[Boeing 747]] kabi yirik samolyotlarni qabul qilishga imkon bermadi<ref>[http://www.abc.net.au/news/newsitems/200204/s533807.htm Japan opens second runway ahead of World Cup finals], ABC News, April 17, 2002.</ref>. 1966-yilda qurilgan bir binoning mavjudligi yoʻlakni burishga majbur qildi va bu samolyotlarning xavfsiz harakatiga toʻsqinlik qildi<ref name=sankei11 />. 2009-yilda FedEx Express 80-reysining halokatidan soʻng bu B yoʻlakdagi cheklov yanada sezilarli boʻldi, bu esa A uchish-qoʻnish yoʻlagini yopib qoʻydi va baʼzi ogʻir samolyotlarni yaqin atrofdagi Tokio Haneda aeroporti kabi boshqa aeroportlarga yoʻnaltirishga majbur qildi. 2009-yil 22-oktyabrda „B yoʻlak“ {{convert|2500|m|ft|0|sp=us}} ga uzaytirildi<ref>[http://www.jiji.com/jc/zc?k=200905/2009052000445]{{Dead link|date=November 2023|bot=InternetArchiveBot|fix-attempted=yes}}; Kyodo News, „[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20091023a3.html Runway extension at Narita finally opens] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091026154202/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20091023a3.html|date=2009-10-26}}“, ''[[Japan Times]]'', October 23, 2009.</ref>. Bu har yili qoʻshimcha 20 000 ta reysga imkon berdi<ref>[http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090609i1.html Narita airport – worth long struggle to build?] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110607032703/http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090609i1.html |date=2011-06-07 }}, ''The Japan Times'', June 9, 2009.</ref><ref>[[Kyodo News]], „[http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120424f2.html Naritaʼs second runway marks 10 contentious years] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120425064153/http://www.japantimes.co.jp/text/nn20120424f2.html|date=2012-04-25}}“, ''[[Japan Times]]'', 24 April 2012, p. 3.</ref>. 2008-yilda Yaponiyaning Oliy sudi NAA foydasiga qaror chiqardi va yoʻlakdagi binoni olib tashlashga ruxsat berdi<ref name=sankei11>{{cite web |url=http://sankei.jp.msn.com/life/news/110309/trd11030920080011-n1.htm |script-title=ja:航空機誘導路の制限撤廃 成田空港「への字」改修 発着回数増可能に |publisher=Sankei Shimbun |date=2011-03-09 |access-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110821043755/http://sankei.jp.msn.com/life/news/110309/trd11030920080011-n1.htm |archive-date=2011-08-21 |url-status=dead }}</ref>. 2011-yil avgustda bu bino sud qarori bilan demontaj qilindi<ref>{{cite web |url=http://www.yomiuri.co.jp/national/news/20110806-OYT1T00132.htm |script-title=ja:成田空港内の団結小屋、強制撤去に着手 |publisher=Yomiuri Shimbun |date=2011-08-06}}</ref>. 2011-yil 20-oktyabrdan boshlab „A“ va „B“ yoʻlaklaridan bir vaqtda uchish va qoʻnishga ruxsat berildi. Bu soatlik uchish sigʻimini 32 tadan 46 taga oshirdi. Parallel uchish-qoʻnish yoʻlaklari bir-biridan {{convert|2.5|km|abbr=on}} masofada joylashgan<ref>[[Jiji Press]], „Narita runways OK’d for concurrent use“, ''[[Japan Times]]'', 26 August 2011, p. 6.</ref>. ==== Transport yangilanishlari ==== [[File:Railway routes to narita airport.svg|thumb|Tokio va NRT oʻrtasidagi temir yoʻl yoʻnalishlari. JR Sharqning Narita Ekspressi kulrang rangda. Skylinerning yangi marshruti binafsha rangda. Keisei Main Line yashil rangda.]] Narita aeroporti uzoqligi sababli doimo tanqid ostida boʻlgan. Eng tezkor poyezd bilan ham safar 1 soat, mashinada esa tirbandliklar sababli uzoq davom etgan. Ayniqsa, Tokio gʻarbi va Kanagawa prefekturasidagi aholiga Narita oʻrniga Haneda aeroporti qulayroq boʻlgan{{Citation needed}}. 1980-yillargacha aeroport temir yoʻl bekati terminaldan uzoqda joylashgan edi. Yoʻlovchilar avtobusda yoki uzoq piyoda yurish orqali terminalga borishga majbur boʻlishardi. Transport vaziri Shintaro Ishihara JR Sharq va Keisei temir yoʻl kompaniyalarini terminalga bevosita bogʻlashga undadi. 1991-yil 19-martda 1-terminalga bevosita poyezd qatnovi yoʻlga qoʻyildi, eski stansiya esa Higashi-Narita deb nomlandi. 2010-yil 17-iyulda Narita Sky Access liniyasi ishga tushirildi. Bu yoʻl vaqti 20 daqiqaga qisqartirildi. Maksimal {{convert|160|km/h|abbr=on}} tezlikdagi ''Skyliner'' poyezdlari Tokiodagi Nippori stansiyasidan 36 daqiqada Narita 2·3 terminalga yetib boradi. Shuningdek, yangi avtomobil yoʻllari – Shimoliy Chiba yoʻli va Wangan [[avtomagistral]]i ham yoʻl vaqti va tirbandlikni kamaytirdi. Hukumat aeroport atrofidagi infratuzilmani ham rivojlantirdi. Shibayama temir yoʻli 2002-yilda ochildi va bu hududni Narita shahri, Chiba va Tokiodagi markaziy hududlar bilan bogʻladi. Bundan tashqari, Shibayama shahrida joylashgan Aviatsiya fanlari muzeyi ham sayyohlar va talabalarni jalb qiladi<ref name="syuhen">{{cite web |url=http://www.naa.jp/jp/csr/syuhen_03.html |script-title=ja:地域振興 |publisher=Narita Airport Authority |access-date=2010-03-04 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101225025617/http://www.naa.jp/jp/csr/syuhen_03.html |archive-date=2010-12-25 |url-status=live }}</ref>. == Kelajakdagi oʻzgarishlar == === B yoʻlakning uzaytirilishi === B yoʻlagini {{convert|3500|m|ft|0|sp=us}} uzaytirish rasmiy ravishda 2014-yildan beri koʻrib chiqilmoqda<ref>{{cite news|title=Protester to sell land to Narita airport operator|url=http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150505p2a00m0na009000c.html|access-date=7 May 2015|agency=Mainichi Japan|date=5 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150507214137/http://mainichi.jp/english/english/newsselect/news/20150505p2a00m0na009000c.html|archive-date=2015-05-07|url-status=dead}}</ref>. Uzaytirish uchun ruxsatnomalar 2020-yil yanvar oyida tasdiqlandi<ref name=":0">{{Cite web |last=日経クロステック（xTECH） |title=成田空港の滑走路延伸が本格化、22年秋に東関道切り回しへ |url=https://xtech.nikkei.com/atcl/nxt/column/18/00142/01185/ |access-date=2022-09-19 |website=日経クロステック（xTECH） |date=12 January 2022 |language=ja}}</ref>. Yakuniy reja yoʻlakni shimoli-gʻarbiy tomonga uzaytirishni nazarda tutadi va {{Convert|430|m|adj=on|sp=us}} Higashi-Kanto avtomagistralining bir qismini yoʻlak ostidan oʻtadigan tunnelga almashtirishni talab qiladi; qurilish 2028-moliyaviy yilida yakunlanishi rejalashtirilgan<ref name=":0" />. === C uchish-qoʻnish yoʻlagi === Aeroportning asl bosh rejasi {{convert|3200|m|ft|0|sp=us}} uchinchi „C“ yoʻlagini ham oʻz ichiga olgan boʻlib, bu terminal binolarining janubida joylashgan kesishuvchi yoʻlak boʻlishi rejalashtirilgan. Yoʻlakni qurish uchun zarur boʻlgan yer va uskuna zaxirasining asosiy qismi NAA mulkiga tegishli boʻlsa-da, uni qurish uchun zarur boʻlgan kichik yer uchastkalari aeroportga qarshi boʻlgan norozilar tomonidan toʻsib qoʻyilgan va terminalning janubiy qanoti yaqinidagi hududlar samolyotlar uchun toʻxtash va saqlash joyi sifatida foydalanilmoqda. Shovqinni kamaytirish ham muammo boʻladi, ayniqsa rejalashtirilgan uchish/qoʻnish yoʻnalishlarida [[Yachimata]] kabi yirik shaharlar mavjud. Yoʻlakdan foydalanish uchun shovqinni kamaytirish boʻyicha muzokaralar olib borilishi kerak boʻladi, aks holda Kai-Tak uslubidagi yondashuv talab qilinadi, bu esa unchalik maqbul emas. Ushbu sabablarga koʻra, uchinchi „C“ yoʻlagini qurish ishlari nihoyat bekor qilindi<ref>{{cite web |url=http://www.page.sannet.ne.jp/km_iwata/yatimata.html |script-title=ja:八街市に予想される航空公害 |access-date=2011-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110928032007/http://www.page.sannet.ne.jp/km_iwata/yatimata.html |archive-date=2011-09-28 |url-status=live }}</ref>. 2018-yil mart oyida NAA yangi kengaytirish bosh rejasini eʼlon qildi, u 2028-yilgacha yakunlanishi koʻzda tutilgan aeroportning sharqiy tomonida joylashgan uchinchi „C yoʻlagi“ni oʻz ichiga olgan. Yangi yoʻlak aeroportning yillik parvoz quvvatini 300 000 dan 460 000 taga oshiradi. Ushbu loyiha aeroport ish vaqtini mahalliy vaqt bilan 0:30 dan 5:00 gacha boʻlgan davrni qamrab oladigan darajada kengaytirish imkonini beradi. Mahalliy maʼmurlar 18 oylik jarayondan soʻng, mahalliy infratuzilmani rivojlantirish zaruratini inobatga olib, kengaytirish rejasiga rozilik bildirdi<ref name="asahi20180314">{{Cite news|url=http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201803140056.html|title=Narita Airport to get 3rd runway to meet demand, operate longer：The Asahi Shimbun|work=The Asahi Shimbun|access-date=2018-03-14|language=en-us|archive-url=https://web.archive.org/web/20180314122002/http://www.asahi.com/ajw/articles/AJ201803140056.html|archive-date=2018-03-14|url-status=live}}</ref>. Yakuniy reja 2020-yil yanvarda tasdiqlandi va 2021-yil dekabrda eʼlon qilindi; u aeroportning sharqiy tomonida, ikki yerosti yoʻl tunnelining ustida {{convert|3500|m|ft|0|sp=us|adj=on}} yoʻlak qurilishini nazarda tutadi, qurilish 2028-moliyaviy yiliga qadar yakunlanishi kerak<ref name=":0" />. === Terminallari === 2022-yil sentyabr oyida NAA mavjud uchta terminalni yagona bino – „One Terminal“ („Bitta Terminal“) nomli kompleksga birlashtirish boʻyicha konseptual rejasini eʼlon qildi<ref>{{Cite news |date=2022-09-15 |title=Japan's Narita airport mulling consolidating 3 terminals |language=en |work=Mainichi Daily News |url=https://mainichi.jp/english/articles/20220915/p2a/00m/0bu/013000c |access-date=2022-09-19}}</ref>. Avvalroq rejalarda C yoʻlagi bilan birga toʻrtinchi terminal binosini qurish koʻzda tutilgan edi, biroq eski terminallarning eskirganligi sababli, NAA ularni yangilariga almashtirish rejasini tanladi<ref>{{Cite web |date=2022-09-16 |title=第４ターミナル新設がささやかれた成田空港、いっそ「ワンターミナル」に |url=https://www.yomiuri.co.jp/economy/20220915-OYT1T50083/ |access-date=2022-09-19 |website=読売新聞オンライン |language=ja}}</ref>. Rejalarda, shuningdek, yangi yuk tashish majmuasi va Tokio markazi bilan yangilangan tranzit aloqalari ham mavjud<ref>{{Cite news |last=日本放送協会 |title=成田空港 滑走路新設による利用客増に対応 旅客施設集約構想 {{!}} NHK |url=https://www3.nhk.or.jp/news/html/20220915/k10013818401000.html |access-date=2022-09-19 |website=NHKニュース |archive-url=https://web.archive.org/web/20220920173127/https://www3.nhk.or.jp/news/html/20220915/k10013818401000.html |archive-date=2022-09-20 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.naa.jp/jp/airport/pdf/summary_nna_repo_02.pdf |title=summary |language=ja |access-date=2024-12-05 |arxivsana=2024-07-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240703204530/https://www.naa.jp/jp/airport/pdf/summary_nna_repo_02.pdf }}</ref>. == Terminallari == Narita terminallarini uchta yirik aviakompaniyalar alyanslari asosida tashkil qilgan dunyodagi ilk aeroportlardan biridir. 2006-yildan beri SkyTeam aʼzolari 1-terminalning Shimoliy qanotidan, Star Alliance aʼzolari Janubiy qanotidan va Oneworld aʼzolari 2-terminaldan foydalanib kelmoqda. Naritada teletraplarga ega 83 ta darvoza mavjud<ref name="jt-shimizu">{{cite news|last1=Shimizu|first1=Kaho|title=Narita South Wing open|url=http://www.japantimes.co.jp/news/2006/06/03/business/narita-south-wing-open/#.VVVvKLmqqko|access-date=15 May 2015|newspaper=[[The Japan Times]]|location=Tokyo|date=3 June 2006|archive-url=https://web.archive.org/web/20190107223837/https://www.japantimes.co.jp/news/2006/06/03/business/narita-south-wing-open/#.VVVvKLmqqko|archive-date=7 January 2019|url-status=live}}</ref>. === 1-terminal === 1-terminal yoʻldosh terminallar dizayniga ega boʻlib, u {{nihongo|Shimoliy qanot|北ウイング|kita-uingu}}, {{nihongo|Markaziy bino|中央ビル|chūō-biru}} va {{nihongo|Janubiy qanot|南ウイング|minami-uingu}} ga boʻlingan. Ikki doirasimon yoʻldosh – 1-yoʻldosh (11–18-darvozalar) va 2-yoʻldosh (21–24-darvozalar) Shimoliy qanotga ulangan. 3- va 4-yoʻldoshlar (26–38 va 41–47-darvozalar) Markaziy bino bilan bogʻlangan chiziqli zalni tashkil qiladi. 5-yoʻldosh (51–58-darvozalar) esa Janubiy qanotga ulangan. Terminal binosi {{convert|463000|m2|abbr=on}} maydonga ega va 40 ta darvoza bilan jihozlangan<ref name="NAAshisetsu2019">{{cite web|url=https://www.naa.jp/jp/issue/yakuwarigenjyo/2019/pdf/2_all.pdf|title=成田空港の施設|publisher=Narita International Airport Corporation|access-date=2020-04-13|language=ja|arxivsana=2021-09-22|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210922013104/https://www.naa.jp/jp/issue/yakuwarigenjyo/2019/pdf/2_all.pdf}}</ref>. Roʻyxatdan oʻtish 4-qavatda amalga oshiriladi, parvozlar va immigratsiya nazorati esa 3-qavatda joylashgan. Kelgan yoʻlovchilar 2-qavatda immigratsiyadan oʻtadi, soʻngra bagajlarini olib, 1-qavatda bojxona nazoratidan oʻtadi. Doʻkonlar va restoranlarning aksariyati Markaziy binoning 4-qavatida joylashgan. Janubiy qanotda „Narita Nakamise“ nomli bojxona toʻlovidan ozod savdo markazi joylashgan boʻlib, bu Yaponiya aeroportlari orasida eng yiriklaridan biridir. Shimoliy qanot 2007-yildan beri SkyTeam uchun alyans markazi boʻlib xizmat qilmoqda<ref>{{cite web|title=Delta Air Lines Will Move to Terminal 1 at Narita Airport|url=http://news.delta.com/index.php?s=20295&item=123059|publisher=Delta Air Lines|access-date=15 May 2015}}</ref>, u ilgari Northwest Airlines markazi boʻlgan, bu kompaniya 2010-yilda Delta Air Lines tomonidan sotib olingan. Delta oʻzining Osiyodagi tranzit markazini [[Korean Air]] bilan hamkorlikda [[Inchxon aeroporti]]ga koʻchirdi va 2020-yil mart oyida Tokiodagi barcha faoliyatini Naritadan Hanedaga oʻtkazdi<ref>{{cite web |url=https://news.delta.com/delta-become-largest-us-carrier-serving-tokyo-haneda-2020 |title=Delta to become largest U.S. carrier serving Tokyo-Haneda in 2020 |website=Delta News Hub| access-date=2022-12-29 |date=2019-08-13}}</ref><ref>{{cite news|title=Delta moves Japan hub to Haneda from Narita for Tokyo access|url=https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/Delta-moves-Japan-hub-to-Haneda-from-Narita-for-Tokyo-access|publisher=Nikkei Asia|date=2019-08-11}}</ref>. Shimoliy qanotda faoliyat yuritayotgan boshqa aviakompaniyalar: Aero Mongolia, Aircalin, Aurora Airlines, [[China Southern Airlines]], El Al, [[Etihad Airways]], Hong Kong Airlines, Jin Air, Peach Aviation (xalqaro reyslar), Royal Brunei Airlines, Sichuan Airlines, WestJet va Zipair Tokyo<ref name=":1">{{Cite web |title=Airline information |url=http://www.narita-airport.jp/en/t_info |access-date=2023-01-25 |website=NARITA INTERNATIONAL AIRPORT OFFICIAL WEBSITE |language=en}}</ref>. Janubiy qanot va 5-yoʻldosh 2006-yil iyun oyida Star Alliance aʼzolari uchun ochilgan. Janubiy qanotni qurish deyarli oʻn yil davom etdi va 1-terminal maydonini ikki baravar koʻpaytirdi<ref name="jt-shimizu" />. Hozirda deyarli barcha Star Alliance aʼzolari, jumladan Yaponiyaning All Nippon Airways aviakompaniyasi, ushbu qanotdan foydalanadi. Alyansga kirmagan [[Air Busan]], Air Seoul, Scoot, Shandong Airlines va [[Oʻzbekiston havo yoʻllari]] ham bu yerda joylashgan<ref name=":1" />. ANA va Peach aviakompaniyasining mahalliy reyslari uchun terminalda Janubiy qanotning kelish qavatidan kiriladigan alohida hudud mavjud<ref name=":1" />. {{Gallery |title=1-terminal |width=160 | height=140 |align=center |File:Narita International Airport Terminal 1.JPG|Terminalning tashqi koʻrinishi |File:Narita International Airport, Terminal 1.JPG|1-terminal uchib ketish zali kirish qismi |File:Narita International Airport T1 Departure 2013.jpg|1-terminal uchib ketish zali |File:Narita Terminal 1.jpg|1-terminal xalqaro uchib kelish yoʻlagi |File:Movable Walkway for International Arrivals.jpg|1-terminal xalqaro uchib kelish yoʻlagi |File:Terminal 1 Narita Arrivals Hall.jpg|1-terminal kelish zali }} === 2-terminal === 1992-yilda ochilgan 2-terminal {{nihongo|asosiy bino|本館|honkan}} va {{nihongo|yoʻldosh bino|サテライト|sateraito}} ga boʻlinadi, ikkalasi ham chiziqli zal atrofida qurilgan. Ikkalasi 2-terminal Shuttle System orqali bogʻlangan boʻlib, bu Nippon Otis Elevator tomonidan ishlab chiqilgan va mamlakatdagi birinchi kabel bilan boshqariladigan yoʻlovchi tashuvchi tizim boʻlgan. 2013-yil 27-sentyabrda asosiy va yoʻldosh bino orasida yangi piyodalar yoʻlagi ishga tushirildi va shattl tizimi bekor qilindi<ref>{{cite web |language=ja |url=http://www.nikkei.com/article/DGXNASDG2004H_Q3A920C1CC1000/ |script-title=ja:成田空港に新連絡通路が完成 |website=Nikkei.com |access-date=2018-08-12 |date=21 September 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180628044253/https://www.nikkei.com/article/DGXNASDG2004H_Q3A920C1CC1000/ |archive-date=2018-06-28 |url-status=live }}</ref>. 2-terminal Emirates aviakompaniyasi tomonidan boshqariladigan [[Airbus A380]] va Boeing 747-8 kabi yirik samolyotlarni qabul qila oladi. 2-terminal {{convert|391000|m2|abbr=on}} maydonga ega va 32 ta darvoza bilan jihozlangan<ref name="NAAshisetsu2019" />. 2-terminalda „Narita 5th Avenue“ nomli boj olinmaydigan savdo markazi joylashgan boʻlib, bu Yaponiya aeroportlari ichida eng kattasidir. Mahalliy reyslar uchun asosiy binoda joylashgan 65, 66 va 67-raqamli uchta darvoza asosiy joʻnash zaliga hamda alohida mahalliy reyslar roʻyxatidan oʻtish joyiga ulanadi. Mahalliy va xalqaro reyslar oʻrtasida ulanish qiluvchi yoʻlovchilar darvoza hududini tark etib, boshqa roʻyxatdan oʻtish joyiga yurishlari va keyin keyingi parvoz uchun qayta roʻyxatdan oʻtishlari kerak. Hozirda Japan Airlines 2-terminaldagi asosiy operator hisoblanadi. 2010-yildan beri, [[British Airways]] 1-terminaldan koʻchganidan soʻng, terminal NRTdagi barcha Oneworld alyansi aʼzolari uchun markaz boʻlib xizmat qiladi<ref>{{cite web|title=British Airways' Narita Move Brings All Oneworld Airlines Together in T2|url=http://www.airlinesanddestinations.com/airlines/british-airways-narita-move-brings-all-oneworld-airlines-together-in-t2/|publisher=Airlines and Destinations|access-date=15 May 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20160129015422/http://www.airlinesanddestinations.com/airlines/british-airways-narita-move-brings-all-oneworld-airlines-together-in-t2/|archive-date=29 January 2016|url-status=live}}</ref>. Terminaldan foydalanadigan boshqa aviakompaniyalar quyidagilar: SkyTeam aʼzolari [[China Airlines]] va [[China Eastern Airlines]], Star Alliance aʼzosi Air India va hamkor Juneyao Air hamda alyansga kirmagan Air Macau, Air Premia, Bamboo Airways, [[Batik Air Malaysia]], Cebu Pacific, Eastar Jet, [[Emirates]], Greater Bay Airlines, Hainan Airlines, MIAT, [[Nepal Airlines]], Pakistan International Airlines, Philippine Airlines, Starlux Airlines, Thai AirAsia X, Tigerair Taiwan, [[Tʼway Air]] va VietJet<ref name=":1" />. All Nippon Airways va boshqa bir nechta Star Alliance aʼzolari 2006-yilda 1-terminal Janubiy qanoti kengaytirilguncha 2-terminaldan foydalangan<ref name="jt-shimizu" />. {{Gallery |title=2-terminal |width=160 | height=140 |align=center |File:Narita Airpoert Terminal 2 Check-in Area.JPG|2-terminal uchib ketish zali |File:Narita Airport Terminal 2 Rest area 2018.jpg|Dam olish hududi |File:Departure concourse at RJAA T2 (20230807110035).jpg|Uchib ketish yoʻlagi |File:Narita Airport Terminal 2 Arrival Hall 2018.jpg|2-terminal uchib kelish zali |File:成田国際空港第2ターミナル - panoramio (2).jpg|2-terminal kuzatuv maydonchasi }} === 3-terminal === [[File:NRT T3 inside 20150418.JPG|thumb|3-terminalning ichki koʻrinishi]] Lou-koster aviakompaniyalar uchun moʻljallangan 3-terminal 2015-yil 8-aprel kuni ochilgan. 2-terminaldan {{convert|500.|m}} shimolda joylashgan boʻlib, ilgari yuk tashish binosi joylashgan hududda barpo etilgan. Terminal yiliga 50 000 reysga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega va 11 ta darvozaga ega. Terminalda xarajatlarni kamaytirish uchun yoritilgan yoʻnalish belgilar oʻrniga stikerlar qoʻllaniladi hamda teletrap oʻrniga ochiq darvozalar va traplar ishlatiladi, bu esa xalqaro reyslar uchun xarajatlarni 40% ga, mahalliy reyslar uchun esa 15% ga kamaytiradi. Taisei Corporation 2013-yil yanvarda terminal qurilishi uchun 11,2 milliard iyenalik shartnomani qoʻlga kiritgan<ref>[http://centreforaviation.com/news/narita-international-airport-corporation-awards-contracts-for-lcc-terminal--239524 Narita International Airport Corporation awards contracts for LCC terminal | CAPA] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131203005648/http://centreforaviation.com/news/narita-international-airport-corporation-awards-contracts-for-lcc-terminal--239524 |date=2013-12-03 }}. Centre for Aviation. Retrieved on 2013-12-01.</ref>. Aeroport terminal shimolida lou-koster samolyotlar uchun yangi perron ham qurdi, bu yerda [[Airbus A320]] va oʻxshash oʻlchamdagi samolyotlar uchun beshta qoʻshimcha toʻxtash joyi mavjud<ref>{{cite news|last=Yoshikawa|first=Tadayuki|title=ja:成田空港、LCC専用駐機場整備 17年3月完成目指す|url=http://www.aviationwire.jp/archives/31831|access-date=3 February 2014|newspaper=Aviation Wire|date=3 February 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140220065941/http://www.aviationwire.jp/archives/31831|archive-date=20 February 2014|url-status=live}}</ref>. 3-terminaldan foydalanadigan aviakompaniyalar: Aero K, Jeju Air, Jetstar, Jetstar Japan, Philippines AirAsia, Spring Airlines va Spring Japan<ref name=":1" />. Terminal, shuningdek, Yaponiya aeroportlaridagi eng katta 24 soatlik oziq-ovqat maydonchasiga hamda ikki koʻp dinli ibodat xonasiga ega. U 15 milliard iyenaga qurilgan va {{convert|66000|m2|abbr=on}} maydonga ega<ref>{{cite news|title=ja:成田空港、新ターミナル公開 ４月８日利用開始|url=http://www.nikkei.com/article/DGXLASFS25H0F_V20C15A3EAF000/?n_cid=kobetsu|access-date=26 March 2015|work=[[Nihon Keizai Shimbun]]|date=25 March 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402105931/http://www.nikkei.com/article/DGXLASFS25H0F_V20C15A3EAF000/?n_cid=kobetsu|archive-date=2 April 2015|url-status=live}}</ref><ref name="NAAshisetsu2019" />. 3-terminal 2024-yilda Skytrax tomonidan [[Osiyo]]dagi arzon aviakompaniyalar uchun eng yaxshi terminal va butun dunyo boʻyicha 2-oʻrinni egallagan<ref>{{Cite web |title=World’s Best Low-Cost Airline Terminals 2024 |url=https://www.worldairportawards.com/worlds-best-low-cost-airline-terminals-2024/ |access-date=2024-11-27 |website=SKYTRAX |language=en}}</ref>. ==Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar== === Yoʻlovchi tashish === <!-- WHEN ADDING A NEW ROUTE, OR ADDING AN END DATE FOR A ROUTE PLEASE ADD AN INDEPENDENT REFERENCE, ALSO ADD THE ROUTE AND LINK ON THE CORRESPONDING AIRPORTS ARTICLE AND THE AIRLINES ARTICLE IF IT IS A NEW DESTINATION, ANYTHING THAT IS NOT REFERENCED WILL BE REMOVED. ALSO WHEN ADDING A NEW ROUTE, A FIRM DATE IS MANDATORY.--> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Aero K, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web |title=AERO K SCHEDULES SEOUL INCHEON – TOKYO NARITA LATE-MAY 2024 LAUNCH |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240416-rfmay24icn |website=Aeroroutes |access-date=16 April 2024}}</ref>, {{Flagicon|Korea Republic}}Cheongju <!-- --> | Aeroméxico | {{Flagicon|Mexico}}Mexiko<br /> '''Mavsumiy: ''' {{Flagicon|Mexico}}Monterrey<ref name="amtokyo">{{cite web|url=https://www.elfinanciero.com.mx/monterrey/2024/06/19/fortalece-aeromexico-conexion-monterrey-asia/|title=Aeromexico Strengthens Connectivity Between Monterrey and Asia|publisher=El Financiero|language=es-mx|date=June 2024|access-date=June 21, 2024}}</ref> <!-- --> | Aero Mongolia | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Aero Mongolia 3Q25 Tokyo Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250313-m0ns25nrt |access-date=13 March 2025 |work=AeroRoutes |date=13 March 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Air Busan]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230217-bxns23|title=Air Busan NS23 Busan International Operations|publisher=AeroRoutes|date=17 February 2023|access-date=14 November 2024}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Montréal–Trudeau, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, {{Flagicon|Canada}}Vankuver <!-- --> | [[Air China]] | {{Flagicon|China}}Dalian<ref name="CAJan">{{cite web |title=Air China Resumes Dalian – Tokyo Service From Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231221-cajan24dlcnrt |website=Aeroroutes |access-date=21 December 2023}}</ref>, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|China}}Tianjin<ref name="CAJan"/>, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name="auto">{{cite web|title=Air China 1Q25 China Southwest – Tokyo Service Resumptions|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-ca1q25nrt|access-date=31 December 2024}}</ref>, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref name="auto"/>, <!-- --> | [[Air Japan]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web |title=Air Japan Schedules Bangkok Launch in Feb 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230802-nqfeb24bkk |website=Aeroroutes |access-date=2 August 2023}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web |title=AIR JAPAN ADDS TOKYO - SEOUL SERVICE FROM LATE-FEB 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231115-nqfeb24icn |website=Aeroroutes |access-date=15 November 2023}}</ref>, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web |title=AIR JAPAN SCHEDULES LATE-APRIL 2024 SINGAPORE LAUNCH |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240126-nqns24sin |access-date=26 January 2024}}</ref> <!-- --> | Air Macau | [[Makao xalqaro aeroporti|Makao]] <!-- --> | Air New Zealand | {{Flagicon|New Zealand}}Oklend<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/06/18/air-new-zealand-adds-tokyo-capacity/|title=Air New Zealand adds Tokyo capacity|publisher=Business Traveller|date=18 June 2024|accessdate=21 December 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Niugini]] | Koror ({{Flagicon|Palau}}), {{Flagicon|Papua New Guinea}}Port-morsbi<ref>{{cite web |title=Air Niugini Intends to Resume Palau / Tokyo Service in 4Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240610-pxnw24rornrt |website=Aeroroutes |access-date=10 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Premia]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Air Seoul]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Air Tahiti Nui | {{Flagicon|French Polynesia}}Papeete<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221125-tnnw23tyo|title=Air Tahiti Nui Moves Japan Service Resumption to late-Oct 2023|website=Aeroroutes|date=2022-11-25 |access-date=2022-11-25}}</ref> <!-- --> | All Nippon Airways | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, {{Flagicon|China}}Dalian, {{Flagicon|USA}}Gonolulu, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref name="ANA24">{{cite web |title=ANA NS24 Asia Service Changes – 24JAN24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240125-nhns24as |website=Aeroroutes |access-date=25 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Soekarno-Hatta, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|Australia}}Perth<ref>{{cite news |title=Say sayonara to seasonal: ANA makes Perth-Tokyo a permanent fixture |url=https://karryon.com.au/industry-news/airline/anas-perth-tokyo-permanent/ |access-date=6 December 2024 |work=karryon.com.au |date=6 December 2024 |language=en-AU}}</ref><ref>{{cite web|url=https://flighthacks.com.au/ana-will-return-to-perth-in-october-2023/|title=ANA Will Return To Perth In October 2023|website=Flight Hacks|date=18 January 2023 |access-date=18 January 2023}}</ref>, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | American Airlines | {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> |[[Austrian Airlines]] | '''Mavsumiy: ''' [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web|url=https://aviacionline.com/2024/08/all-nippon-airways-returned-to-vienna/|title=All Nippon Airways returned to Vienna|publisher=Aviacionline.com|date=3 August 2024|accessdate=15 October 2024}}</ref> <!-- --> | [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]] <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite web | url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2023/05/21/biman-to-start-operating-flights-to-japan-from-september-1 | title=Biman to start operating flights to Japan from September 1 | date=21 May 2023 }}</ref> <!-- --> | Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Cebu Pacific, {{PHL}} | {{Flagicon|Philippines}}Cebu, [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]]<ref name="5jphnrt">{{cite web |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230303-5jnrt |title=CEBU PACIFIC RESUMES ADDITIONAL TOKYO ROUTES IN NS23 |website=AeroRoutes |access-date=March 3, 2023}}</ref>, {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | [[China Airlines]] | Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Kunmin, {{Flagicon|China}}Nankin, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Sindao, {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{cite web |title=China Eastern Resumes Wuhan – Tokyo Service From July 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230628-mujul23wuhnrt |website=Aeroroutes |access-date=28 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Xarbin<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241206-mudec24nrt|title=China Eastern Adds Harbin – Tokyo From late-Dec 2024|website=AeroRoutes}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yantai<ref>{{cite web |title=China Eastern Resumes Yantai – Tokyo in 3Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250512-mu3q25nrt |website=Aeroroutes |access-date=12 May 2025}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Dalian, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web |title=China Southern Resumes Guangzhou – Tokyo Narita Service in NS24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240306-czns24nrt |website=Aeroroutes |access-date=6 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Uxan<ref name="CZ">{{cite web |title=China Southern Resumes 2 Tokyo Routes in late-Sep 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240819-czsep24nrt |website=Aeroroutes |access-date=19 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Xarbin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|China}}Shenyang, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web |title=China Southern Resumes Shenzhen - Tokyo Narita Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250107-cz1q25szxnrt |website=AeroRoutes |access-date=7 January 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changchun, {{Flagicon|China}}Changsha<ref>{{cite web |title=China Southern 1Q25 Changsha International Routes Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241122-cz1q25csx |website=Aeroroutes |access-date=22 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Chenjou<ref name="CZ"/> <!-- --> | Donghai Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Changzhou<ref>{{Cite web |title=10月27日起，常州机场执行冬航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/dEqOhp_sKrKtyqlfMIt2cw |access-date=15 March 2025}}</ref> <!-- --> | Eastar Jet, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite news|url=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230718062400003?input=1195m|title='국제선 재개' 이스타항공, 9월 20일 도쿄·오사카 노선 취항|trans-title='Resuming international route' Eastar Jet, launches Tokyo·Osaka in 20 September|publisher=Yonhap News Agency|date=18 July 2023|language=Korean}}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web |title=EGYPTAIR Resumes Tokyo Flights From Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-mssep23nrt |website=Aeroroutes |access-date=20 July 2023}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |title=El Al Maintains Tokyo March 2024 Service Resumption |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240108-lymar24nrt |access-date=9 January 2024 |work=AeroRoutes |date=8 January 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Ethiopian Airlines | Addis-Abeba ({{Flagicon|Ethiopia}}), [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | [[EVA Air]] | Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[Fiji Airways]] | {{Flagicon|Fiji}}Nadi <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki <!-- --> | Garuda Indonesia | {{Flagicon|Indonesia}}Denpasar <!-- --> | Greater Bay Airlines, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Haikou<ref>{{cite web |title=Hainan Airlines Adds Haikou – Tokyo Service in 1Q25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241216-hu1q25haknrt |website=Aeroroutes |access-date=16 December 2024}}</ref>, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]] <!-- --> | Hawaiian Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma<ref name="HawaiianSEA25">{{cite web |url=https://www.king5.com/article/travel/alaska-airlines-nonstop-flight-seattle-tokyo-seoul/281-8732da98-f1fc-4151-88c9-03efd5fd748c|title=Alaska Airlines adds nonstop flights from Seattle to Tokyo and Seoul|website=King5|date=December 10, 2024|access-date=December 10, 2024 }}</ref> <!-- --> | [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | Hong Kong Airlines | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite web |title=Iberia Resumes Tokyo Service From late-Oct 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231219-ibnw24nrt |website=Aeroroutes |access-date=19 December 2023}}</ref> <!-- --> | Japan Airlines | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|USA}}Boston, {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2025/01/21/japan-airlines-to-expand-u-s-network/|title=Japan Airlines to Expand U.S. Network|publisher=Airline Geeks|date=January 21, 2025|accessdate=January 21, 2025}}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|USA}}Gonolulu, {{Flagicon|Guam}}Guam, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Soekarno-Hatta, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Australia}}Melburn, {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, {{Flagicon|USA}}San Diego, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | Jeju Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Jetstar, {{AUS}} | {{Flagicon|Australia}}Brisben<ref name="JetstarBNE">{{cite web|url=https://concreteplayground.com/brisbane/travel-leisure/jetstar-fly-direct-from-brisbane-tokyo-osaka-seoul|title=Grab Your Suitcases: Jetstar Will Soon Fly Direct From Brisbane to Tokyo, Osaka and Seoul|date=19 June 2023 |access-date=19 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Cairns <!-- --> | Jetstar Japan | {{Flagicon|Japan}}Asahikawa<ref>{{cite web |title=JETSTAR JAPAN ADDS TOKYO – ASAHIKAWA SERVICE FROM DEC 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230912-gknw23akj |website=Aeroroutes |access-date=12 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Japan}}Kagoshima, {{Flagicon|Japan}}Kōchi, {{Flagicon|Japan}}Kumamoto, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Japan}}Matsuyama, {{Flagicon|Japan}}Miyazaki, {{Flagicon|Japan}}Nagasaki, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|Japan}}Ōita, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|Japan}}Takamatsu, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|Japan}}Shimojishima, {{Flagicon|Japan}}Shonai <!-- --> | Jin Air, {{KOR}} | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Korea Republic}}Muan<ref>{{cite web |title=Jin Air expands Muan international network in NW24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241014-ljnw24mwx|website=Aeroroutes |access-date=14 October 2024}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Juneyao Air, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]] <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Korea Republic}}Jeju<ref>{{cite web |title=Korean Air resumes Jeju – Tokyo service from July 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240514-kejul24cjunrt |website=Aeroroutes |access-date=14 May 2024}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Loong Air]] | [[Linyi Qiyang xalqaro aeroporti|Linyi]]<ref>{{cite web |title=Loong Air Dec 2024 International / Regional Routes Addition |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241029-gjdec24 |website=Aeroroutes |access-date=30 October 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Wenzhou<ref>{{cite web |title=LOONG AIR ADDS WENZHOU – TOKYO SERVICE IN SEP 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240805-gjsep24wnznrt |website=Aeroroutes |access-date=5 August 2024}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]] <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]] <!-- --> | MIAT Mongolian Airlines | [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]] <!-- --> | [[Nepal Airlines]] | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu <!-- --> | Peach, {{JPN}} | {{Flagicon|Japan}}Amami Oshima, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, {{Flagicon|Japan}}Ishigaki, {{Flagicon|Japan}}Kagoshima, Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), {{Flagicon|Japan}}Kushiro, {{Flagicon|Japan}}Miyazaki, {{Flagicon|Japan}}Nagasaki, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|Japan}}Ōita, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Cebu, {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | Philippines AirAsia | {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | [[Qantas]] | {{Flagicon|Australia}}Brisben<ref name="QF">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240318-fjqfcodeshare|title=Fiji Airways Adds Qantas Tokyo Narita Codeshare in NS24|publisher=AeroRoutes|date=18 March 2024|accessdate=21 December 2024}}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Melburn<ref name="QF"/> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | Royal Brunei Airlines | {{Flagicon|Brunei}}Bandar-Seri-Begavan <!-- --> | Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | Sichuan Airlines, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]] <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | [[Spring Airlines]] | [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]<ref>{{cite web |title=Spring Airlines NS24 Japan Service Changes – 05MAR24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240306-9cns24jp |website=Aeroroutes |access-date=6 March 2024}}</ref> <!-- --> | Spring Airlines Japan | {{Flagicon|China}}Dalian<ref>{{cite web |title=Spring Japan Sep 2024 Tokyo – Dalian Service Addition |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240902-ijsep24dlc |website=Aeroroutes |access-date=2 September 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ningbo<ref>{{cite web |title=Spring Japan International Service Increases From late-June 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230529-ijjun23int |website=Aeroroutes |access-date=29 May 2023}}</ref>, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web |title=Spring Japan Begins JAL Codeshare and Expands China Service From August 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240723-ijaug24 |website=Aeroroutes |access-date=23 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose, {{Flagicon|China}}Xarbin, {{Flagicon|Japan}}Xirosima, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite web |title=Spring Japan Resumes Tokyo – Shanghai Service From Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231117-ijdec23pvg |website=Aeroroutes |access-date=17 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Tianjin <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | Starlux Airlines, {{TWA}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241206-jxns25nrt|title=Starlux Airlines NS25 Tokyo Aircraft Changes|publisher=AeroRoutes|date=6 December 2024|accessdate=21 December 2024}}</ref> <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- --> | Thai AirAsia | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}})<ref>{{cite web |title=Thai AirAsia Schedules Kaohsiung – Tokyo Service From mid-June 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240315-fdjun24nrt |website=Aeroroutes |access-date=15 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[Thai AirAsia X]] | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang<ref>{{Cite web|url=https://newsroom.airasia.com/news/thai-airasia-x-to-move-all-flight-operations-back-to-don-mueang-airport-from-1-october-2024#gsc.tab=0|title=Thai AirAsia X to move all flight operations back to Don Mueang Airport from 1 October 2024|date=16 July 2024|website=newsroom.airasia.com}}</ref> <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | Thai Lion Air | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web |title=Thai Lion Air Adds Taipei – Tokyo Service From mid-Sep 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230720-slsep23nrt |website=Aeroroutes |access-date=20 July 2023}}</ref> <!-- --> | Tigerair Taiwan | Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}}), Taichung ({{Flagicon|Taiwan}})<ref>{{cite web |title=tigerair Taiwan Adds Taichung – Northeast Asia Service in 3Q24 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240514-it3q24rmq |website=Aeroroutes |access-date=14 May 2024}}</ref>, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | [[Tʼway Air]] | {{Flagicon|Korea Republic}}Daegu, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240613-tw3q24jp|title=T'Way Air 3Q24 A330-200 Japan Operations - 13JUN24|publisher=AeroRoutes|date=13 June 2024|accessdate=14 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|Philippines}}Cebu<ref>{{cite web|title=UNITED REMOVES 2 NEW INTERNATIONAL ROUTES SCHEDULED IN NS24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240408-uans24intlcxld|website=AeroRoutes |access-date=April 8, 2024}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Denver, {{Flagicon|Guam}}Guam, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental, Kaohsiung ({{Flagicon|Taiwan}})<ref name="UASum25" />, Koror ({{Flagicon|Palau}})<ref>{{cite web |last=Liu |first=Jim |title=United Adds Tokyo-Koror Service From Late Oct 2025 |url= https://www.aeroroutes.com/eng/250509-uanw25nrtror|access-date=9 May 2025}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|USA}}Nyuark, {{Flagicon|USA}}Saipan, {{Flagicon|USA}}San Fransisko <br />'''Mavsumiy:''' [[Chingizxon xalqaro aeroporti|Ulan-Bator]]<ref name="UASum25">{{cite web|title=United Airlines Bets on Offbeat Destinations, Adds Mongolia and Greenland for 2025|url=https://skift.com/2024/10/10/united-bets-on-off-the-beaten-path-destinations/|website=Skift |date=10 October 2024 |access-date=October 10, 2024}}</ref> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Uzbekistan Airways NS25 Tokyo Service Changes |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241204-hyns25nrt |access-date=4 December 2024 |work=AeroRoutes |date=4 December 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | VietJet Air | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Da Nang xalqaro aeroporti|Da Nang]], [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | WestJet, {{CAN}} | {{Flagicon|Canada}}Kalgari <!-- --> | XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuchjou, {{Flagicon|China}}Xiamen <!-- --> | [[Zipair Tokyo]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|USA}}Gonolulu<ref>{{cite web|url=https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/Japan-LCC-Zipair-to-add-2-aircraft-and-routes-every-year-CEO-says|title=JApan LCC Zipair to add 2 aircraft and routes every year, CEO says|publisher=Nikkei Asia|date=25 June 2024|accessdate=10 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Hyuston–Interkontinental<ref>{{cite web|url=https://www.newsfilecorp.com/release/226129/ZIPAIR-to-Launch-Flights-between-Houston-and-Tokyo-Narita-Expanding-International-Network-in-North-America|title=ZIPAIR to Launch Flights between Houston and Tokyo Narita Expanding International Network in North America|website=newsfile|date=October 10, 2024|access-date=October 10, 2024}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|USA}}San Fransisko, {{Flagicon|USA}}San Jose<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241106-zgns25sf|title=ZIPAIR NS25 San Francisco Bay Area Operations - 5NOV24|publisher=AeroRoutes|date=6 November 2024|accessdate=14 November 2024}}</ref>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/231227-zgns24yvr|title=ZIPAIR TOKYO BEGINS VANCOUVER SERVICE FROM MID-MARCH 2024|publisher=AeroRoutes|date=December 26, 2023|accessdate=December 26, 2023}}</ref> <!-- --> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | AeroLogic, {{DEU}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]] <!-- --> | Air China Cargo | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | [[Air France|Air France Cargo]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | Air Hong Kong | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref name="Freight 2020-01">{{cite web |url=https://www.narita-airport.jp/files/NRT_Cargo_19Dec19%20V2.pdf |title=Cargo Flight Schedule (2020.01.01 – 2020.01.31) |publisher=Narita International Airport |access-date=2020-05-24 |arxivsana=2023-04-04 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230404162501/https://www.narita-airport.jp/files/NRT_Cargo_19Dec19%20V2.pdf }}</ref> <!-- --> | Air Incheon, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | ANA Cargo, {{JPN}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|China}}Dalian, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{Cite web|url=http://www.stattimes.com/news/all-nippon-airways-launches-scheduled-freighter-flights-to-frankfurt-aviation/|title=All Nippon Airways launches scheduled freighter flights to Frankfurt|date=October 28, 2020|website=www.stattimes.com}}</ref>, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="Freight 2020-01"/>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, {{Flagicon|Philippines}}Manila<ref>{{cite web | url=https://www.anacargo.jp/en/int/location/asia/manila.html | title=Manila｜ANA Cargo }}</ref>, {{Flagicon|Japan}}Naha, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|China}}Sindao<ref name="Freight 2020-01"/>, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | [[Asiana Airlines|Asiana Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Atlas Air<ref>{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=[[Atlas Air]]|access-date=19 December 2023|arxivsana=2023-08-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp}}</ref>, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], {{Flagicon|China}}Xiamen, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | Cargojet, {{CAN}} | {{Flagicon|Canada}}Vankuver, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | Cargolux, {{LUX}} | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref name="Freight 2020-01"/>, [[Tolmachevo aeroporti|Novosibirsk]]<ref name="Cargolux NRT"/>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref name="Cargolux NRT">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277687/cargolux-plans-new-tokyo-seoul-routing-from-late-march-2018/|title=Cargolux plans new Tokyo / Seoul routing from late-March 2018access-date=2018-03-19|archive-url=https://web.archive.org/web/20180319222047/https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277687/cargolux-plans-new-tokyo-seoul-routing-from-late-march-2018/|archive-date=2018-03-19|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Cargolux Italia | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref name="Freight 2020-01"/>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref name="Freight 2020-01"/> <!-- --> | Cathay Cargo, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Central Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Tianjin, {{Flagicon|China}}Weihai, {{Flagicon|China}}Yantai <!-- --> | [[China Airlines|China Airlines Cargo]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | China Cargo Airlines | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | China Postal Airlines | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], {{Flagicon|China}}Nankin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]] <!-- --> | DHL Aviation, {{DEU}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]], {{Flagicon|USA}}Mayami, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | Emirates SkyCargo, {{UAE}} | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]] <!-- --> | [[EVA Air|EVA Air Cargo]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | FedEx Express, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Indianapolis, {{Flagicon|USA}}Memfis, {{Flagicon|USA}}Oakland, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | Garuda Cargo, {{IDN}} | {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Soekarno-Hatta <!-- --> | JAL Cargo | {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231201-jlcfeb24|title=JAL resumes freighter operations from late-Feb 2024|publisher=AeroRoutes|accessdate=1 December 2023}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | Jeju Air Cargo, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite news|url=https://www.segye.com/newsView/20220620519143?OutUrl=naver|title=인천공항공사, 국내 최초로 저비용 항공사 화물기 유치|trans-title=Incheon International Airport Corporation Will Be the First Low-Cost Cargo Carrier in Korea|language=Korean|publisher=Segye News|date=21 June 2022}}</ref> <!-- --> | [[Kalitta Air]] | [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]] <!-- --> | [[KLM|KLM Cargo]] | [[Schiphol|Amsterdam]] <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | Bogotá ({{Flagicon|Colombia}}), [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Longhao Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Chenjou <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | MASkargo, {{MYS}} | {{Flagicon|Malaysia}}Johor Bahru, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang <!-- --> | MSC Air Cargo, {{ITA}} | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web|url=https://airlinegeeks.com/2023/10/08/msc-air-cargo-launches-inaugural-weekly-flight-to-tokyo/|title=MSC Air Cargo launches inaugural weekly flight to Tokyo|publisher=Airline Geeks|date=8 October 2023|accessdate=4 November 2023}}</ref> <!-- --> | Nippon Cargo Airlines | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{Cite web|url=https://www.nca.aero/e/service/network/index.html|title=NCA – Nippon Cargo Airlines &#124; Global Network|website=www.nca.aero}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|USA}}Dallas/Fort Worth, {{Flagicon|Canada}}Edmonton<ref>{{cite web|url=http://globalnews.ca/news/3663253/edmonton-adds-to-cargo-load-with-a-regular-flight-to-tokyo/|title=Edmonton adds to cargo load with a regular flight to Tokyo|date=2017-08-14|access-date=2017-08-28|archive-url=https://web.archive.org/web/20170819092242/http://globalnews.ca/news/3663253/edmonton-adds-to-cargo-load-with-a-regular-flight-to-tokyo/|archive-date=2017-08-19|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Hahn<ref name="Freight 2020-01"/>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], {{Flagicon|USA}}San Fransisko, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|China}}Tianjin, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | Polar Air Cargo, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|USA}}Los Anjeles<ref name="Freight 2020-01"/>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sidney aeroporti|Sidney]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}} | [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]<ref>{{Cite web|url=https://www.macaubusiness.com/sf-airlines-launches-xian-tokyo-cargo-route/|title=SF Airlines launches Xi'an-Tokyo cargo route |publisher=Macau Business|website=www.macaubusiness.com|date=16 January 2021 }}</ref>, {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{Cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/sf-airlines-launches-frankfurt-freighter-link/|title=SF Airlines launches Frankfurt freighter link|date=November 9, 2020|qaralgan sana=2025-05-23|arxivsana=2023-02-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230213095526/https://www.aircargonews.net/airlines/sf-airlines-launches-frankfurt-freighter-link/}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Silk Way West Airlines]]}} | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21207940/silk-way-west-airlines-silk-way-west-airlines-announces-its-inaugural-flight-to-narita-japan|title=StackPath|website=www.aviationpros.com|date=28 January 2021 }}</ref> <!-- --> | Singapore Airlines Cargo | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Spring Airlines Japan | {{Flagicon|Japan}}Kitakyushu, {{Flagicon|Japan}}Naha, {{Flagicon|Japan}}Sapporo–Chitose<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240528-ijns2432x|title=SPRING JAPAN NS24 A321 FREIGHTER OPERATIONS|date=28 May 2024}}</ref> <!-- --> | UPS Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij, {{Flagicon|USA}}Louisville, {{Flagicon|USA}}Nyuark, {{Flagicon|USA}}Ontario, [[Kansay xalqaro aeroporti|Osaka–Kansay]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]] <!-- --> | Western Global Airlines, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Chikago–OʻHare <!-- --> | YTO Cargo Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Yantai<ref name="Freight 2020-01"/>, {{Flagicon|China}}Chenjou <!-- --> }} == Boshqa inshootlari == === Havo harakatini boshqarish minoralari === [[File:Narita Airport Control Towers 2020.jpg|thumb|Asosiy boshqaruv minorasi, eski va yangi rampa boshqaruv minoralari. 1978-yilda ochilganidan 1993-yilgacha 25 yil davomida aeroportning asosiy boshqaruv minorasi sifatida xizmat qilgan oʻrta minora 1978-yil 26-martda norozilar tomonidan egallab olingan va vandalizmga uchragan, bu holat ikki oylik kechikishga sabab boʻlgan. 1993-yilda yangi boshqaruv minorasi (suratning chap tomonida) qurilib foydalanishga topshirilgach, u rampa boshqaruv minorasiga aylantirilgan va 2018-yilda buzib tashlangan, boshqaruv esa yangi rampa minorasiga (suratning oʻng tomonida) oʻtkazilgan.]] Narita aeroportida uchta havo harakatini boshqarish minorasi mavjud. Asosiy boshqaruv minorasi va rampa boshqaruv minoralaridan biri aeroportning geografik markazida joylashgan, yana bir rampa minorasi esa 2-terminalning bevosita ustida joylashgan. Asosiy minora [[Yaponiya fuqarolar aviatsiya byurosi]] tomonidan, rampa minoralari esa NAA xodimlari tomonidan boshqariladi. Rampa boshqaruvi 2020-yilda yangi minoraga koʻchirilgan<ref>{{cite web|url=https://www.asahi.com/articles/ASN1N413FN1NUDCB004.html|title=千葉）成田空港の新ランプコントロールタワーお目見え|publisher=Asahi Shimbun|date=2020-01-21|access-date=2020-04-13|arxivsana=2021-03-08|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210308001549/https://www.asahi.com/articles/ASN1N413FN1NUDCB004.html}}</ref>. === Aviakerosin quvurlari orqali yetkazib berish tizimi === Aeroport {{convert|47|km|abbr=on}} uzunlikdagi quvur orqali [[Chiba]] shahar porti va [[Yotsukaidō]]dagi yoqilgʻi terminali bilan bogʻlangan<ref name=YoshikawaTadayuki>{{cite news|last=Yoshikawa|first=Tadayuki|title=ja:成田空港、千葉港とのパイプライン30周年|url=http://www.aviationwire.jp/archives/24413|access-date=9 August 2013|newspaper=Aviation Wire|date=8 August 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130812164027/http://www.aviationwire.jp/archives/24413|archive-date=12 August 2013|url-status=dead}}</ref>. Bu quvur 1983-yilda ishga tushirilgan boʻlib<ref>"[https://web.archive.org/web/20000901043744/http://www.narita-airport.or.jp/airport_e/prof_e/keii_e/honkaku1_e.html Long-Awaited Pipeline]." Narita Airport. September 1, 2000. Retrieved on January 7, 2019.</ref>, 2013-yilda faoliyatining 30 yilligiga kelib Narita aeroportiga 130 milliard litr yoqilgʻi yetkazib bergan<ref name=YoshikawaTadayuki/>. === Korporativ ofislar === Nippon Cargo Airlines (NCA) bosh ofisi Narita aeroporti hududida joylashgan boʻlib<ref>"[http://www.nca.aero/e/news_20110506e.html Relocation of NCA Cargo Handling Facilities in Narita, Japan] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120110195951/http://www.nca.aero/e/news_20110506e.html |date=2012-01-10 }}." Nippon Cargo Airlines. May 6, 2011. Retrieved on February 17, 2012. [http://www.nca.aero/news_20110506.html Japanese version] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120106185041/http://www.nca.aero/news_20110506.html |date=2012-01-06 }}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |script-title=ja:会社概要 |publisher=Nippon Cargo Airlines |access-date=February 17, 2012 |quote={{lang|ja|本社（成田事務所）〒282-0011 千葉県成田市成田国際空港内　NCAライン整備ハンガー}} |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310010506/http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |archive-date=March 10, 2008 |url-status=dead }}</ref>, {{Nihongo|NCA texnik xizmat koʻrsatish angari|NCAライン整備ハンガー|NCA Rain Seibi Hangā}} da joylashgan<ref>"[http://www.nca.aero/e/profile/company/about/index.html Corporate Profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080628221310/http://www.nca.aero/e/profile/company/about/index.html |date=2008-06-28 }}." Nippon Cargo Airlines. Retrieved on February 17, 2012. „Narita Office NCA Line Maintenance Hangar Narita International Airport Narita-shi, Chiba 282-0011, Japan“ and „Tokyo OFfice: Onarimon Yusen Bldg. 11F 3-23-5 Nishi-Shimbashi Minato-ku, Tokyo 105-0003, Japan“</ref>. Ilgari NCA bosh ofisi {{Nihongo|Yuk tashish boshqaruv binosi|貨物管理ビル|Kamotsu Kanri Biru}} ning toʻrtinchi qavatida joylashgan edi<ref>"[https://web.archive.org/web/20080628221310/http://www.nca.aero/e/profile/company/about/index.html Corporate Profile]." Nippon Cargo Airlines. June 28, 2008. Retrieved on February 17, 2012. „Narita Office: Cargo Administration Bldg. 4F Narita International Airport Narita-shi, Chiba 282-0021, Japan“</ref><ref>{{cite web |url=http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20080310010506/http://www.nca.aero/profile/company/about/index.html |archive-date=2008-03-10 |script-title=ja:会社概要 |publisher=Nippon Cargo Airlines |access-date=February 17, 2012 |quote="{{lang|ja|本社（成田事務所） 〒282-0021 千葉県成田市成田国際空港内　貨物管理ビル4階}} }}</ref>. Japan Airlines kompaniyasi Narita aeroportida oʻzining {{nihongo|Japan Airlines Narita Operation Center|日本航空成田オペレーションセンター|''Nihon Kōkū Narita Operēshon Sentā''}} boshqaruv markazini yuritadi. Avvalroq JALways shoʻba aviakompaniyasi ham shu binoda bosh ofisga ega boʻlgan<ref>{{cite web |url=http://www.jalways.co.jp/english/company/index.html |title=Company Profile |publisher=[[JALways]] |access-date=December 12, 2009 |quote=Registered Office 4–11, Higashi-Shinagawa 2-chome, Shinagawa-ku, Tokyo, Japan; Head Office Japan Airlines Narita Operation Center 3F, Narita International Airport, Narita, Chiba, Japan 282-8610 |archive-url=https://archive.today/20081219104422/http://www.jalways.co.jp/english/company/index.html |archive-date=December 19, 2008 |url-status=dead }}; {{cite web |url=http://www.jalways.co.jp/company/index.html |title=Japanese address |quote=Head office: {{lang|ja|本店所在地 東京都品川区東品川2丁目4番11号}}; Headquarters: {{lang|ja|〒282-8610 千葉県成田市成田国際空港内　日本航空成田オペレーションセンター3階}} |access-date=2010-10-05 |archive-url=https://archive.today/20090830075357/http://www.jalways.co.jp/company/index.html |archive-date=2009-08-30 |url-status=live }}</ref>. All Nippon Airways aviakompaniyasi ham 1-terminal yonida joylashgan „Sky Center“ deb nomlangan operatsion binoga ega boʻlib, u ANA va aeroport maʼmuriyati qoʻshma korxonasi hisoblangan ANA Air Service Tokyo yer xizmatlarini koʻrsatish kompaniyasining bosh qarorgohi sifatida ishlaydi. === Aeroport mehmonxonalari === NRT hududida bitta joylashgan [[mehmonxona]] mavjud – 1-terminal yonida joylashgan Airport Rest House. Ushbu mehmonxona TFK kompaniyasi tomonidan boshqariladi, u yonidagi aviareyslar uchun ovqat tayyorlash markazi orqali bort ovqatlanish xizmatlarini ham taqdim etadi. 2014-yil iyul oyida 2-terminal yaqinida [[kapsula shaklidagi mehmonxona]] ishga tushirilgan boʻlib, tranzit yoʻlovchilar va erta tongda uchadigan arzon reyslar yoʻlovchilariga xizmat qiladi<ref>{{cite news|title=ja:成田にカプセルホテル 空港会社、ＬＣＣ客らに照準|url=http://www.nikkei.com/article/DGXNZO70364030U4A420C1L71000/?n_cid=kobetsu|access-date=28 April 2014|newspaper=Nihon Keizai Shimbun|date=24 April 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20140428034930/http://www.nikkei.com/article/DGXNZO70364030U4A420C1L71000/?n_cid=kobetsu|archive-date=28 April 2014|url-status=live}}</ref>. === Muzeylari === Aeronavtika fanlari muzeyi Narita aeroportining janubiy tomonida joylashgan boʻlib, u yerda NAMC YS-11 va bir nechta kichik porshenli samolyotlar namoyishga qoʻyilgan. Muzey toʻxtash joyidagi kichik qoʻshimcha binoda Narita aeroporti va mahalliy hamjamiyat tarixiga oid eksponatlarni oʻz ichiga olgan Tarixiy muzey joylashgan boʻlib, u aeroportning bahsli tarixi va mahalliy aholi bilan murakkab munosabatlarini yoritadi. == Yer usti transporti == [[File:Narita_Terminal_1_Train_Station.jpg|thumb|Narita aeroporti 1-terminal vokzalidagi yoʻlak]] === Temir yoʻl === [[File:Keisei Komaino Junction birdview.jpg|thumb|Narita aeroporti tashqarisidagi Komaino chorrahasi. Chapdagi tunnel aeroport terminal vokzallariga olib boradi; oʻngdagi tunnel esa Higashi-Narita vokzali va Shibayama temir yoʻliga olib boradi.]] [[File:Series-E259-NE014 NEX.jpg|thumb|JR ''Narita Express'' poyezdi]] [[File:Descriptionkeiseiae.jpg|thumb|Keisei ''Skyliner'' poyezdi]] Narita aeroportida ikkita temir yoʻl yoʻnalishi mavjud boʻlib, ular orqali ekspress va yoʻlovchi poyezdlari Tokio va boshqa manzillarga qatnaydi. Aeroportga ikki operator xizmat koʻrsatadi: East Japan Railway Company (JR East) va Keisei Electric Railway. Poyezdlar 1-terminaldagi Narita aeroporti 1-terminal vokzali va 2-terminaldagi Narita aeroporti 2·3-terminal vokzalida toʻxtaydi. ==== JR poyezdlari ==== ''Narita Express'' poyezdi aeroportdan Narita va Sōbu liniyalari orqali Tokio vokzaligacha harakatlanadi<ref>{{Cite web |date=22 September 2022 |title=特急「成田エクスプレス」の運転再開について |trans-title=About the resumption of operation of the limited express "Narita Express" |url=https://www.jreast.co.jp/press/2022/20220922_ho01.pdf |website=jreast.co.jp}}</ref>. Tokio vokzalida vagonlar ikkiga ajraladi: biri Tokioning markazi boʻylab soat millari yoʻnalishida harakatlanib, Shōnan–Shinjuku liniyasi orqali Shibuya va Shinjukuda toʻxtaydi; ikkinchisi esa Yokosuka liniyasi orqali janubga – Shinagawa, Yokohama va Ōfunagacha boradi. Odatda poyezd Narita aeroporti va Tokio oʻrtasida toʻxtamasdan harakat qiladi, biroq tigʻiz paytlarda Narita, Sakura, Yotsukaidō va Chiba bekatlarida ham toʻxtaydi. Tezyurar poyezd aeroportga qatnovchi shahar atrofi JR poezdi hisoblanadi. U ham xuddi shu yoʻnalishda Tokio vokzaligacha harakatlanadi, lekin yoʻlda 15 ta oraliq bekatda toʻxtaydi, bu 55 daqiqalik Narita Expressga nisbatan 80 daqiqa vaqt oladi. Tokio vokzalidan keyin koʻpchilik poyezdlar Yokosuka liniyasi orqali Kanagawa prefekturasidagi Ōfuna, Zushi, Yokosuka va Kurihamagacha davom etadi. „Green Car“ (birinchi klass) oʻrinlari ikkala poyezdda ham mavjud boʻlib, ular uchun qoʻshimcha haq olinadi, ammo bu xizmatlar Japan Rail Pass egalari uchun bepul. ==== Keisei poyezdlari ==== Keisei kompaniyasi Narita aeroporti va Tokio markazi oʻrtasida ikkita liniya orqali xizmat koʻrsatadi. Yangiroq Keisei Narita aeroporti liniyasi Chiba prefekturasining shimoli boʻylab deyarli toʻgʻri yoʻnalishda harakat qiladi, eski Keisei asosiy liniyasi esa Narita, Sakura va Funabashi shaharlaridan oʻtadi. Ikkala yoʻnalish Tokio shimoli-sharqidagi Keisei-Takasago bekatida birlashadi va Yamanote liniyasining shimoli-sharqida joylashgan Nippori va Keisei Ueno bekatlarigacha umumiy yoʻnalishda davom etadi. Keisei aeroport va Tokio oʻrtasida bir nechta poyezdlarni harakatlantiradi: ''Skyliner'' – aeroport va Yamanote liniyasi oʻrtasidagi eng tez poyezd<ref name="SLinfo">{{cite web |title=Skyliner Overview |url=http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/us/skyliner/index.php |access-date=12 November 2019 |publisher=Keisei Electric Railway Co., Ltd. |location=Japan |language=en}}</ref>. Nipporigacha 36 daqiqa, Keisei Uenogacha 41 daqiqa davom etadi. Yamanote liniyasiga oʻtish orqali Tokio vokzaliga 50 daqiqada yetib borish mumkin. ''Skyliner'' – aeroport va Tokio oʻrtasidagi eng arzon cheklangan ekspress poyezdlardan biridir. ''Morningliner'' va ''Eveningliner'' poyezdlari mos ravishda ertalab Tokiodan aeroportga va kechqurun aeroportdan Tokiodan tashqariga qatnaydi, ular Keisei Narita, Keisei Sakura, Yachiyodai, Keisei Funabashi va Aoto bekatlarida toʻxtab, yoʻlovchilarni tashiydi<ref name="MELiner">{{cite web |script-title=ja:イブニング・モーニングライナーのご案内 |url=http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/jp/ae_design/liner.php |access-date=12 November 2019 |publisher=Keisei Electric Railway Co., Ltd. |location=Japan |language=ja}}</ref>. ''Access Express'' shahar atrofi poyezdlari Narita Sky Access Line boʻylab harakatlanadi, ammo yoʻlda oraliq bekatlarda toʻxtaydi. Aeroportdan Nihombashi vokzaligacha (Toei Asakusa liniyasida) bir tomon yoʻl narxi ¥1 330 ni tashkil etadi. Koʻpchilik ''Access Express'' poyezdlari soat 17:00 gacha [[Asakusa yoʻli|Toei Asakusa]] va Keikyu asosiy liniyalari orqali Haneda aeroportigacha boradi, soʻngra aksariyati Nippori va Keisei Ueno bekatlarigacha harakat qiladi. ''Limited Express'' shahar atrofi poyezdlari Keisei asosiy liniyasi boʻylab harakatlanadi. Bu poyezdlar Narita va Tokio markazi oʻrtasidagi eng arzon va eng sekin poyezdlar boʻlib, Nipporigacha 70–75 daqiqa, Keisei Uenogacha esa 75–80 daqiqa davom etadi. „Liner“ xizmatlaridagi barcha oʻrinlar band qilinadi, „Express“ xizmatlarida esa ochiq joylardan foydalaniladi. === Avtobus === [[File:Narita International Airport - Terminal 2 passenger drop-off.jpg|thumb|Aeroport limuzin avtobusi]] Tokiodagi shahar aeroport terminaligacha muntazam avtobus (limuzin) qatnovlari 55 daqiqada yetib boradi, shuningdek, Tokio shahridagi yirik mehmonxonalar va vokzallargacha 35–120 daqiqa davom etadi. Bu avtobuslar koʻpincha tirbandliklar tufayli poyezdlardan sekin harakatlanadi. Ushbu xizmatlarning asosiy operatori – „Friendly Airport Limousine“ brendi ostida ishlovchi Airport Transport Service kompaniyasidir. Boshqa operatorlarga Keisei Bus, Chiba Kotsu va Narita Airport Transport kiradi<ref>{{cite web|url=http://www.narita-airport.jp/en/access/bus/index.html|title=Airport Access Information : Buses & Taxis – Narita International Airport Official Website|access-date=2010-03-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20100305170725/http://www.narita-airport.jp/en/access/bus/index.html|archive-date=2010-03-05|url-status=live}}</ref>. Shuningdek, [[Kioto]] va [[Osaka]]gacha tun boʻyi qatnovchi avtobuslar ham mavjud. Avtobuslar Yaponiyadagi AQSh harbiy bazalariga, jumladan, Yokosuka dengiz bazasi va Yokota aviabazalariga ham boradi. === Taksi === Tokio, [[Kavasaki]], [[Yokohama]], [[Yokosuka]] va [[Miura (Kanagawa)|Miuragacha]] belgilangan tarif asosida taksi xizmati mavjud. Bu xizmat Narita xalqaro aeroporti taksi kengashi aʼzolari tomonidan koʻrsatiladi<ref>{{cite web|url=http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/transportation/airport/naritaAirport.html|title=Japan National Tourism Organization – Plan Your Trip – > Transportation – International Airport Access – Narita Airport (Tokyo)|access-date=2010-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100801080834/http://www.jnto.go.jp/eng/arrange/transportation/airport/naritaAirport.html|archive-date=2010-08-01|url-status=live}}</ref>. Narita aeroportiga olib boruvchi asosiy [[avtomobil yoʻli]] Chiba prefekturasining Ichikawa shahridagi Shuto Expressway tarmogʻiga ulanadi. === Vertolyot === Mori Building City Air Service Narita va Roppongidagi Ark Hills majmuasi oʻrtasida [[vertolyot]] charter xizmatini taklif qilgan – parvoz 35 daqiqa davom etgan va bir yoʻl uchun 280,000 iyena (besh nafar yoʻlovchigacha) narxida baholangan. Biroq ushbu xizmat 2015-yil 1-dekabrda toʻxtatilgan<ref>{{cite web|url=http://www.mcas.co.jp/|title=Mori Building City Air Service|access-date=2010-07-30|archive-url=https://web.archive.org/web/20100628015612/http://www.mcas.co.jp/|archive-date=2010-06-28|url-status=dead}}</ref>. === Haneda aeroportiga/aeroportidan transfer === [[Haneda aeroporti]] Narita aeroportidan temir yoʻl yoki avtobus orqali taxminan 1,5–2 soat uzoqlikda joylashgan. Temir yoʻl orqali Keisei Electric Railwayning Narita va Haneda oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri poyezdlari 101 daqiqa yuradi<ref>{{cite web|title=How do I get to...? Haneda Airport|url=http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/us/directions/haneda.html|publisher=Keisei Electric Railway|access-date=28 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120625055215/http://www.keisei.co.jp/keisei/tetudou/skyliner/us/directions/haneda.html|archive-date=25 June 2012|url-status=live}}</ref>. Tokyo Monorail Hanedadan Hamamatsuchō bekatigacha 15–20 daqiqada yetib boradi. Bu yerdan JR liniyasi (masalan, Yamanote liniyasi) orqali Tokio vokzaligacha qisqa transfer talab etiladi, u yerda Narita Express poyezdiga oʻtish mumkin<ref>{{cite web|title=Narita to Haneda: How to travel between Tokyo airports| date=25 September 2019 |url=https://www.jrailpass.com/blog/narita-to-haneda#:~:text=The%20fastest%20way%20of%20getting,when%20you%20factor%20in%20layovers|publisher=JR Rail Pass|access-date=4 September 2023}}</ref>. Shuningdek, aeroportlar oʻrtasida Airport Limousine Bus tomonidan yuritiladigan toʻgʻridan-toʻgʻri avtobuslar mavjud boʻlib, safar tirbandlikka qarab 65–85 daqiqa yoki undan koʻproq vaqt oladi<ref>{{cite web|title=Haneda-Narita timetable|url=http://www.limousinebus.co.jp/en/bus_services/narita/haneda.html|publisher=Airport Limousine Bus|access-date=28 May 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120622183956/http://www.limousinebus.co.jp/en/bus_services/narita/haneda.html|archive-date=22 June 2012|url-status=dead}}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1985: 22-iyun kuni Air India 301-reysiga yuk ortish jarayonida bagajlardan biri portladi. Natijada ikki yuk tashuvchi halok boʻldi, toʻrt nafar xodim jarohat oldi<ref>{{Cite web|last=Rae|first=Bob|title=Lessons To Be Learned|url=https://www.cbc.ca/toronto/news/pdf/lessons_to_be_learned.pdf|journal=|pages=10}}</ref>. Ushbu bagaj Vankuver xalqaro aeroportidan yuborilgan edi. Oradan 55 daqiqa oʻtgach, Vakuverdan yuborilgan yana bir xuddi shunday yuk Air India 182-reysida portladi va bortdagi barcha yoʻlovchilar halok boʻldi. * 1997-yil: [[United Airlines]] 826-reysi Narita aeroportidan [[Gonolulu]] tomon havoga koʻtarilganidan soʻng, toza havodagi turbulentlikka uchradi. Ushbu hodisa tufayli bortdagilar jarohatlandi va samolyot ortga qaytishga majbur boʻldi. 393 kishidan 102 nafari jarohat oldi, 18 kishi jiddiy jarohatlangan, bir ayol halok boʻldi<ref>[https://www.ntsb.gov/Pressrel/1997/971230.htm Aircraft Accident Investigation: United Airlines flight 826, Pacific Ocean] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090902231609/http://ntsb.gov/Pressrel/1997/971230.htm |date=2009-09-02 }}, NTSB, December 28, 1997.</ref>. * 2003-yil: 27-yanvar kuni All Nippon Airways 908-reysi (Air Japan tomonidan amalga oshirilgan) bilan [[Inchxon aeroporti]]dan uchib kelgan Boeing 767 samolyoti 16L/34R uchish-qoʻnish yoʻlagida toʻxtolmay chiqib ketdi. Bu voqea aeroport ochilganidan buyon birinchi kechqurun yopilish va yoʻlakdan chiqib ketish holati boʻldi. Yoʻlak tergov va taʼmirlash uchun tun davomida yopildi<ref>[http://safety.sv.net/HISTORY/events%5Cs_and_i. ASP?Day=28&Month=1 Today’s Information<!-- Bot generated title -->] {{dead link|date=June 2011}}</ref>. * 2008-yil: 21-sentyabr kuni Air India 307-reysi bilan 168 yoʻlovchi va 14 ekipaj aʼzosi boʻlgan, Narita aeroportidan Dehliga uchayotgan Boeing 747-300M (roʻyxat raqami VT-EPW, „Shivaji“ laqabli) samolyotining 3-dvigateli oʻchib qoldi. Qurilmalar koʻrsatkichlaridagi nosozlik sababli favqulodda holat eʼlon qilindi, yoqilgʻi toʻkildi va samolyot Narita aeroportiga qoʻndi. Tergov natijasida maʼlum boʻlishicha, 3-dvigatelning past bosimli turbina bosqich-2 (LPT STG-2) yoʻnaltiruvchi qanotchalari ichki donachalararo korroziya natijasida yorilib, sindi va dvigatelning pastki qismlariga zarar yetkazdi<ref>{{cite web|url= https://asn.flightsafety.org/wikibase/72061|title= VT-EPW at Tokyo-Narita|access-date= 27 November 2024|archive-date= 30 November 2024|archive-url= https://web.archive.org/web/20241130063035/https://asn.flightsafety.org/wikibase/72061|url-status= live}}</ref>. Samolyot taʼmirlandi va xizmatga qaytarildi, ammo 2008-yil oxiriga kelib foydalanishdan chiqarildi. * 2009-yil: 23-mart kuni FedEx Express 80-reysi bilan [[Guanchjou Bayyun xalqaro aeroporti]]dan kelgan MD-11 samolyoti 16R/34L yoʻlagiga qoʻnish chogʻida qulab tushdi. Birinchi va ikkinchi uchuvchi halok boʻldi. Ogʻir va uzoq masofaga uchuvchi samolyotlar uchun zarur boʻlgan ushbu yoʻlak bir kun davomida yopildi, chunki tergov, taʼmirlash va qoldiqlarni olib tashlash ishlari olib borildi. Bu 1978-yilda aeroport ochilganidan buyon birinchi halokatli aviahalokat boʻldi<ref>{{cite web|url=https://news.yahoo.com/s/ap/20090323/ap_on_re_as/as_japan_crash|archive-url=https://web.archive.org/web/20090326225802/http://news.yahoo.com/s/ap/20090323/ap_on_re_as/as_japan_crash|title=Wind shear eyed in deadly crash of FedEx cargo jet|archive-date=26 March 2009}}</ref>. * 2018: ** 5-iyun kuni [[Korean Air]] 703-reysi [[Inchxon aeroporti]]dan uchib kelganidan soʻng, oʻng qoʻnish tayanchi shikastlandi<ref>{{cite web | url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/212714 | title=Serious incident Boeing 777-3B5 HL7573, Friday 29 June 2018 }}</ref>. ** 31-iyul kuni [[Air Canada]] 5-reysida Montréal-Trudeau xalqaro aeroportidan uchib kelgan [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787–8]] (roʻyxat raqami C-GHPV) samolyoti 16L/34R yoʻlagiga qoʻnganidan soʻng yopiq taksi yoʻliga kirib qoldi. Bu hodisada jarohat olganlar boʻlmagan, biroq samolyot besh soatdan ortiq vaqtga harakatsiz qoldi va uchish-qoʻnish yoʻlagi olti soatdan koʻproq vaqtga yopildi<ref>{{Cite web |last=Tadayuki |first=Yoshikawa |date=2018-07-31 |title=成田のエア・カナダ機、5時間以上立ち往生 |trans-title=Air Canada flight at Narita stuck for over 5 hours |url=https://www.aviationwire.jp/archives/152490 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180731110402/https://www.aviationwire.jp/archives/152490 |archive-date=2018-07-31 |access-date=2022-12-17 |website=Aviation Wire |language=ja-JP}}</ref><ref>{{Cite web |date=2018-07-31 |title=Narita International Airport shuts runway after Air Canada plane enters wrong taxiway |url=https://www.japantimes.co.jp/news/2018/07/31/national/narita-international-airport-shuts-runway-plane-enters-wrong-taxiway/ |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20180731041932/https://www.japantimes.co.jp/news/2018/07/31/national/narita-international-airport-shuts-runway-plane-enters-wrong-taxiway/#.W1_jXnbP1aQ |archive-date=2018-07-31 |access-date=2022-12-17 |website=The Japan Times |language=en-US}}</ref>. == Joriy muammolar == [[File:An aerial view of Narita International Airport.jpg|thumb|Aeroportning havodan koʻrinishi, har kuni bajariladigan serqatnov operatsiyalarni aks ettiradi.]] [[File:Simultaneous landing of Tokyo Narita Airport.JPG|thumb|Naritada gavjum tirbandlikni qayta ishlash uchun bir vaqtda qoʻnish amalga oshiriladi. Bu yerda ANA kompaniyasining Boeing 767-300ER samolyoti yaqinroq uchish-qoʻnish yoʻlagiga qoʻnmoqda, orqa fonda esa Skymark Airlinesga tegishli Boeing 737-800 qoʻnmoqda.]] === Raqobatbardoshligi === Slotlar va qoʻnish yigʻimlariga oid shikoyatlar ushbu gavjum aeroportni qiynab kelmoqda. Juda koʻp aviakompaniyalar bu aeroportdan foydalanishni istagani sababli, Yaponiya aviatsiya maʼmurlari Narita xalqaro aeroportidan foydalanish vaqtini yarim tunggacha uzaytirgan va xarajatlarni kamaytirish maqsadida uni xususiylashtirishga qaror qilgan. 2004-yilda Yangi Tokio xalqaro aeroporti boshqarmasi (NAA) xususiylashtirilib, Narita xalqaro aeroporti kompaniyasiga (NIAC) aylantirildi. 2012-yil noyabr holatiga koʻra, Narita qoʻnish yigʻimlari [[Inchxon aeroporti]] (¥195,000), [[Changi aeroporti]] va [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti]]ga (¥170,000) qaraganda ikki barobar yuqori edi. 2014-yilda „Ochiq osmon“ siyosati joriy qilindi. Aviakompaniyalar reyslar sonini erkin oshirishi yoki kamaytirishi mumkin boʻldi, Narita aeroportining qoʻnish yigʻimlari esa 50% gacha qisqartirildi. === Lou-koster xizmati === 2010-yil oktyabr oyida Narita aeroporti lou-koster aviakompaniyalar (LCC) uchun yangi terminal qurish va yangi aviakompaniyalar uchun qoʻnish yigʻimlarini kamaytirish rejasini eʼlon qildi. Bu bilan Narita aeroporti Haneda aeroporti bilan raqobatda oʻz pozitsiyasini saqlab qolmoqchi edi. 2011-yil iyul oyida ANA va AirAsia kompaniyalari Naritada joylashgan AirAsia Japan nomli arzon aviareyslar shoʻba korxonasini tashkil etishini eʼlon qildi. 2011-yil oxirida JAL va Jetstar Asia ham Naritada bazasi boʻlgan Jetstar Japan nomli arzon aviakompaniya boʻyicha qoʻshma korxona tuzdi. Skymark Airlines 2011-yil noyabr oyida Naritada mahalliy reyslar bazasini ochdi va 2012-yil fevral oyiga kelib haftasiga 70 ta parvozni amalga oshirar edi. Skymark bu qarorni Naritadagi pastroq yigʻimlar bilan izohladi. Spring Airlines kompaniyasiga qisman tegishli boʻlgan Spring Airlines Japan esa 2014-yilda faoliyatini boshladi va Naritani oʻzining asosiy bazasi sifatida tanladi. Naritadagi vaqt cheklovlari, tirbandlik va qoʻnish yigʻimlari LCClar uchun qiyinchiliklar tugʻdirmoqda. 2012-yil iyul oyida Jetstar Japan oʻz faoliyatini boshlagan birinchi kuniyoq uchuvchi reys bir soatga kechikdi va bekor qilindi. Oradan ikki hafta oʻtmay, Naritadagi Jetstar Japanning Yangi Chitose aeroportiga uchuvchi reysi shunchalik kechikdiki, ayni samolyotning Naritaga qaytishi soat 23:00dagi komendant soatidan avval imkonsiz boʻlib qoldi va yana bekor qilindi. Hozirda LCClar Naritada 3-terminaldan foydalanmoqda, bu esa A yoʻlagidan eng uzoqda joylashgan boʻlib, koʻpincha taksida uzoq vaqt talab qiladi. == Yana qarang == * [[Katta Tokio hududi transporti]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{commons-inline}} * "[http://search.japantimes.co.jp/print/opinion/ed2005/ed20050726a1.htm Editorial – Narita fiasco: never again], " ''The Japan Times'', July 26, 2005 * Stephan Hauser, "[https://web.archive.org/web/20060426173930/http://www.tokyo.to/backissues/feb00/tj0200p6,7,8,9/index.html Field of dreams – filled with concrete], " ''Tokyo Journal'', Feb. 2000 * [http://www.jca.apc.org/~misatoya/narita/n_s_e.html Appeal to Stop Use of the Second Runway at Narita Airport] * {{cite web|last=Nagata|first=Kazuaki|date=9 June 2009|url=http://search.japantimes.co.jp/cgi-bin/nn20090609i1.html|title=Narita airport — worth long struggle to build?|work= [[Japan Times]]|access-date=10 June 2009}} {{Portalbar|Yaponiya|Tokio|Transport|Aviatsiya}} {{Yaponiya aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Tokiodagi aeroportlar]] [[Turkum:1978-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] tk6i89vqvglmpee18h50vpkuw0x2sna 0 1244540 6304901 5868490 2026-10-11T04:30:40Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304901 wikitext text/x-wiki {{Qoʻshiq bilgiqutisi | nomi = Scared to Live | artist = [[The Weeknd]] | albom = [[After Hours]] | chiqarilgan = {{Start date|2020|3|20}} | studiya = * Conway, MXM (Los-Anjeles, Kaliforniya) * Jungle City (Nyu-York, Nyu-York) * House Mouse Studios, MXM (Stokgolm, Shvetsiya) | janr = * sinti-pop * traditional pop * adult contemporary | davomiyligi = 3:11 | leybl = * [[XO (yozuv leybli)|XO]] * [[Republic Records|Republic]] | muallif = {{hlist|[[The Weeknd|Abel Tesfaye]]|Ahmad Balshe|Max Martin|Oscar Holter|Daniel Lopatin|[[Elton John]]|Bernard Taupin}} | prodyuser = {{hlist|Max Martin|Oscar Holter|The Weeknd}} | yana = }}'''„Scared to Live“''' – kanadalik qoʻshiqchi va qoʻshiqlar muallifi [[The Weeknd|The Weekndning]], toʻrtinchi studiyaviy albomi – ''[[After Hours]]'' tarkibiga kiruvchi qoʻshigʻi<ref>{{Cite web |url=https://www.rap-up.com/2020/03/17/the-weeknd-after-hours-tracklist/ |title=The Weeknd Reveals 'After Hours' Tracklist |website=Rap-Up |accessdate= |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200319195927/https://www.rap-up.com/2020/03/17/the-weeknd-after-hours-tracklist/ |arxivsana=2020-03-19}}</ref>. Ushbu qoʻshiq birinchi marta 2020-yil 8-martda, amerikalik musiqachi Oneohtrix Point Never bilan birga, ''[[Saturday Night Live]]'' koʻrsatuvida ijro etilgan<ref>{{cite web |last1=Young |first1=Alex |title=The Weeknd debuts new song on SNL, appears in "On the Couch" sketch: Watch |url=https://consequenceofsound.net/2020/03/the-weeknd-snl-video/ |website=Consequence of Sound |accessdate= |date=March 8, 2020}}</ref>. ''Saturday Night Live''dagi ijro albomning deluxe nashri bilan birga 2020-yil 23-martda rasmiy ravish taqdim etilgan<ref>{{Cite web |url=https://pitchfork.com/news/the-weeknd-shares-deluxe-version-of-after-hours-listen/ |title=The Weeknd Shares Deluxe Version of After Hours: Listen |website=Pitchfork |date=March 23, 2020 |accessdate=}}</ref>. The Weeknd ushbu qoʻshiqni Max Martin va Oscar Holter bilan birgalikda yozib, prodyuserlik qilgan, shuningdek, qoʻshiq mualliflari sifatida Belly va Oneohtrix Point Never ham kiritilgan. [[Elton John]] va Bernard Taupin esa qoʻshiqda Elton Johnning 1970-yilda chiqarilgan „Your Song“ qoʻshigʻidan olingan interpolyatsiya sababli qoʻshimcha mualliflik huquqiga ega. == Tarixi va targʻib == 2020-yil fevral oyining boshlarida ''Saturday Night Live'' 2020-yil 7-mart kuni The Weeknd dasturga musiqiy mehmon sifatida qatnashishini tasdiqladi<ref>{{Cite magazine |date=February 6, 2020 |title=The Weeknd & David Byrne to Perform on 'Saturday Night Live' |url=http://www.billboard.com/articles/news/television/8550356/the-weeknd-david-byrne-saturday-night-live |magazine=Billboard |accessdate=}}</ref>. Shu epizod davomida The Weeknd, Kenan Thompson va Chris Redd bilan birga „On the Couch“ sketchida qatnashdi hamda ''After Hours'' albomidan ikki qoʻshiqni – „[[Blinding Lights]]“ singlini va hali taqdim etilmagan „Scared to Live“ni (Oneohtrix Point Never bilan birga) ijro etdi<ref>{{Cite web |url=https://www.complex.com/music/2020/03/the-weeknd-snl-performance-after-hours |title=Watch The Weeknd Perform "Blinding Lights" and "Scared to Live" on 'SNL' |website=Complex |accessdate=}}</ref>. Qoʻshiqning studiya versiyasi esa 2020-yil 20-mart kuni albomning boshqa treklari bilan birga chiqarildi<ref>{{Cite magazine |date=March 17, 2020 |title=The Weeknd's 'After Hours' Track List: See Here |url=http://www.billboard.com/articles/columns/hip-hop/9336720/the-weeknd-after-hours-track-list |magazine=Billboard |accessdate=}}</ref>. [[Elton John]] Yangi Zelandiya radiosi boshlovchisi Zane Lowe bilan suhbatda „Scared to Live“ qoʻshigʻida oʻzining „Your Song“ qoʻshigʻi interpolyatsiya qilinganidan mamnunligini bildirgan. Shuningdek, quyidagicha fikr bildirgan<ref>{{Cite magazine |last=Aniftos |first=Rania |date=March 23, 2020 |title=Here's What Elton John Thought About The Weeknd's Use of 'Your Song' on 'Scared to Live' |url=https://www.billboard.com/music/music-news/elton-john-the-weeknd-your-song-on-scared-to-live-9341024/ |magazine=Billboard |language=en-US |access-date=}}</ref>: {{Quote|text=Men hayratdaman, chin dildan xursandman. Mening yoshimdagilar uchun, uning albomida ishtirok etish katta sharaf. Men u qilayotgan ishlarni juda qadrlayman va uni juda yaxshi koʻraman. Bugun ertalab ham odatdagi narsalar — rep treklariga qulogʻim chalindi. Shunda oʻyladim: "Yaxshiyamki, Abel bor. U chinakam musiqa yaratmoqda. U haqiqiy musiqa bilan shugʻullanmoqda".|author=Elton John|multiline=}} == Matni va kompozitsiyasi == „Scared to Live“ sinti-pop janridagi ballada sifatida tavsiflangan boʻlib<ref>{{Cite web |date=March 8, 2020 |title=The Weeknd Performs New Ballad "Scared To Live" On SNL |url=https://hiddenjams.com/2020/03/08/the-weeknd-scared-to-live-snl/ |access-date= |website=Hidden Jams |language=en-US }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>, Elton Johnning „Your Song“ qoʻshigʻidek anʼanaviy pop<ref>{{Cite web |last=Wyman |first=Bill |date=October 18, 2018 |title=Elton John Is Not the Man They Think He Is at Home |url=https://www.vulture.com/2018/10/elton-john-is-not-the-man-they-think-he-is-at-home.html |access-date= |website=Vulture |language=en-us}}</ref> va adult contemporary ohanglarga sodiqligini saqlab qoladi<ref>{{Citation |title=After Hours - The Weeknd {{!}} Songs, Reviews, Credits {{!}} AllMusic |url=https://www.allmusic.com/album/after-hours-mw0003358815 |access-date= |language=en}}</ref>. Qoʻshiq matni The Weekndning sobiq sevgilisi bilan munosabatlarining yakuniga oid kechinmalarni ifodalaydi – bu ajralishdan soʻng ular yana oʻz muhabbatlarini topishi mumkinmi degan savolni tugʻiladi. The Weeknd sobiq sevgilisiga oʻz yoʻlini topib, oʻtmishga qaramay yashashni maslahat beradi; u oʻz ayblari uchun uzr soʻraydi, biroq ular oʻrtasidagi tuygʻularni hanuz sogʻinayotganini ham yashirmaydi<ref>{{Cite web |date=March 8, 2020 |title=The Weeknd Performs New Ballad "Scared To Live" On SNL |url=https://hiddenjams.com/2020/03/08/the-weeknd-scared-to-live-snl/ |access-date= |website=Hidden Jams |language=en-US }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref><ref>{{Cite web |date=March 10, 2020 |title=The Weeknd debuts 'Scared to Live' on 'Saturday Night Live' [Watch] |url=https://dancingastronaut.com/2020/03/the-weeknd-debuts-scared-to-live-on-saturday-night-live-watch/ |access-date= |website=Dancing Astronaut |language=en-US}}</ref>. == Tanqidiy qabul == Qoʻshiq tanqidchilardan tomonidan eʼtirofga sazovor boʻldi va albomdagi eng yorqin asarlardan biri sifatida baholandi. Balladaning minimalistik tuzilishi, samimiy matni hamda The Weekndning ovozi alohida maqtovga sazovor boʻldi<ref>{{Cite web |url=https://dailybruin.com/2020/03/20/album-review-the-weeknd-authentically-portrays-heartache-over-past-heartbreak-in-after-hours/ |title=Album review: The Weeknd authentically portrays heartache over past heartbreak in 'After Hours' |date=March 20, 2020 |website=Daily Bruin}}</ref>. Jurnalistlar qoʻshiq matnining toʻliqligi (oxiriga yetkazilgani)ni eʼtirof etishdi va uning ohangini Phil Collins ijro etgan balladalarni eslatuvchi qoʻshiq sifatida tilga olishdi<ref>{{Cite web |url=https://djbooth.net/features/2020-03-20-the-weeknd-after-hours-album-review-new-music |title=The Weeknd 'After Hours' Album Review |first=Yoh |last=Phillips |website=DJBooth |date=March 20, 2020}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.theguardian.com/music/2020/mar/20/the-weeknd-after-hours-album-review-abel-tesfaye |title=The Weeknd: After Hours review – agile blend of usual sex and self-hate |work=[[The Guardian]] |date=March 20, 2020 |last=Cragg |first=Michael}}</ref>. ''Vibe'' jurnalidan Jack Riedy esa trekni quyidagicha tasvirlab oʻtadi: „Tinglovchi goʻyoki disko shari nurlari ostida bitiruv kechasining soʻnggi raqsida raqs tushayotgan yosh qalblarni koʻrayotgandek boʻladi. Tesfaye esa ulardan yana yashashdan qoʻrqmaslikni soʻraydi“<ref>{{cite web |url=https://www.vibe.com/music/music-news/the-weekends-after-hours-review-677470 |title=The Narcotic Odyssey Of The Weekend's 'After Hours' |first=Jack |last=Riedy |website=Vibe |date=March 24, 2020 |accessdate=}}</ref>. ''Slant'' nashridan Seth Wilson qoʻshiq haqida shunday yozgan: "Bu qoʻshiq pop-ballada ulugʻvorligini – yurakni rom etuvchi, yodda qoladigan naqarot va oʻtmishdagi muhabbatga sokinlik bilan nazar tashlaydigan matnlarni namoyon etadi. Unda faqatgina vaqt oʻtishi bilan yetiladigan hayotiy donishmandlik bor. Qoʻshiq haddan tashqari hissiyotlarga berilib ketgandek tuyuladi, biroq u har xil syurprizlarga boy, xususan, koʻp tinglovchilar payqamay qoladigan Elton Johnning „Your Song“ qoʻshigʻiga qilingan murakkab, naqarotga singib ketgan ishora bor"<ref>{{cite web |url=https://www.slantmagazine.com/music/review-the-weeknd-after-hours-is-a-triumphant-depiction-of-heartbreak/amp/ |title=MUSICReview: The Weeknd's After Hours Is a Triumphant Depiction of Heartbreak |first=Seth |last=Wilson |website=Slant Magazine |date=March 28, 2020}}</ref>. ''The Ringer''dan Micah Peters bu asarni: „His-tuygʻularga boy boʻlib, unda The Weeknd ilgari juda ham qaygʻuli boʻlgan his-tuygʻular oʻrnini egallagan quvonch va dardni koʻrsatadi“, – deya tavsiflagan<ref>{{Cite web |url=https://www.theringer.com/2020/03/25/music/the-weeknd-after-hours-review |title=Abel Tesfaye's 'After Hours' is his most accomplished and coherent project to date—and something to project your basest desires onto |first=Micah |last=Peters |website=The Ringer |date=March 25, 2020}}</ref>. NME jurnalisti Will Richard qoʻshiqni: „Nur sochayotgan, taʼsirli ballada“, – deb atagan<ref>{{Cite web |url=https://www.nme.com/news/music/watch-the-weeknd-debut-new-song-scared-to-live-on-snl-2622110 |title=Watch The Weeknd debut new song 'Scared To Live' on SNL |first=Will |last=Richard |website=NME |date=May 31, 2020}}</ref>. ''Vulture''dan Craig Jenkins esa shunday yozadi: „Trap barabanlari ustida jaranglaydigan sintezatorlar, zavqli burilishlar bilan boyitilgan. Qoʻshiqning matnining puxtaligi, ohang va gʻoyaning uygʻunligi seziladi“<ref>{{Cite web |url=https://www.vulture.com/article/the-best-albums-of-2020.html |title=The Best Albums of the Year (So Far) |first=Craig |last=Jenkins |website=Vulture.com |date=May 31, 2020}}</ref>. == Tijoriy muvaffaqiyati == Albom chiqarilganidan soʻng, „Scared to Live“ 2020-yil 4-aprel sanasidagi ''[[Billboard]]'' Hot 100 chartida 24-oʻrinni egalladi. Bu oʻsha haftada ''After Hours'' albomidan eng yuqori natija koʻrsatgan beshinchi qoʻshiq boʻldi<ref name="Hot 100 Peak">{{Cite magazine |last=Zellener |first=Xander |date=March 30, 2020 |title=Every Song From The Weeknd's 'After Hours' Is on the Hot 100 |url=https://www.billboard.com/pro/every-song-weeknd-after-hours-hot-100 |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |accessdate=March 30, 2020}}</ref>. == Jonli ijrodagi chiqishlar == Qoʻshiq birinchi marta 2020-yil 7-martda ''SNL'' dasturida „Blinding Lights“ bilan birga jonli ijro etildi<ref>{{Cite web |url=https://www.spin.com/2020/03/the-weeknd-debuts-new-song-scared-to-live-on-snl/ |title=Watch The Weeknd Perform New Song "Scared to Live" on "Saturday Night Live" |date=March 8, 2020 |website=Spin |accessdate=}}</ref>. Bu chiqish [[Daniel Craig]] tomonidan tanishtirildi va The Weeknd bandajlangan holatda, qonga botgan burun bilan va ''After Hours'' erasining tashrif qogʻoziga aylangan qizil kostyumni kiygan holda kuyladi<ref>{{Cite web |url=https://www.vulture.com/2020/03/the-weekend-debuts-scared-to-live-on-saturday-night-live.html |title=The Weeknd and His Bloody-Nose Debut 'Scared to Live' on SNL |first=Zoe |last=Haylock |date=March 9, 2020 |website=Vulture |accessdate=}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://ew.com/tv/recaps/saturday-night-live-season-45-episode-15/ |title='Saturday Night Live' recap: Craig, Daniel Craig |website=EW.com |accessdate=}}</ref>. Uning yonida Oneohtrix Point Never sintezatorni chaldi<ref>{{Cite web |url=https://popculture.com/music/2020/03/08/the-weeknd-snl-uncut-gems-fans-stoked-about-performance/ |title=The Weeknd on 'SNL': Why 'Uncut Gems' Fans Were Stoked About His Performance |website=Music |accessdate=}}</ref>. == Xodimlar == Maʼlumotlar [[Genius]] saytidan olindi<ref name="Genius (website)">{{cite web |url=https://genius.com/The-weeknd-scared-to-live-lyrics |title=Scared to Live |website=[[Genius]] |accessdate=}}</ref>. * [[The Weeknd]] – qoʻshiq muallifi, vokal, ishlab chiqarish, klavishlar, dasturlash, bass, gitara, baraban * Max Martin – qoʻshiq muallifi, ishlab chiqarish, klavishlar, dasturlash, bass, gitara, baraban * Oscar Holter – qoʻshiq muallifi, ishlab chiqarish, klavishlar, dasturlash, bass, gitara, baraban * Belly – qoʻshiq muallifi * Oneohtrix Point Never – qoʻshiq muallifi, sintezator dasturlashi (''SNL'' Live) * [[Elton John]] – qoʻshiq muallifi * Bernard Taupin – qoʻshiq muallifi * Dave Kutch – mastering * Kevin Peterson – mastering * Shin Kamiyama – muhandis * Sam Holland – muhandis * Michael Ilbert – muhandis * Serban Ghenea – miksing muhandisi * John Hanes – miksing muhandisi == Chartlar == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" |Chart (2020) ! scope="col" |Eng yuqori<br />oʻrin |- {{single chart|Billboardhot100|24|artist=The Weeknd|rowheader=true|accessdate=March 31, 2020}} |- {{single chart|Billboardrandbhiphop|12|artist=The Weeknd|rowheader=true|accessdate=March 31, 2020}} |- ! scope="row" |{{US}} [[Rolling Stone Top 100|''Rolling Stone'' Top 100]]<ref>{{cite magazine |title=Top 100 Songs |url=https://www.rollingstone.com/charts/songs/2020-03-20/ |url-status=dead |magazine=[[Rolling Stone]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20211022022021/https://www.rollingstone.com/charts/songs/2020-03-20/ |archive-date=October 22, 2021 |accessdate=April 13, 2020}}</ref> |9 |- {{single chart|UKstreaming|40|date=20200327|rowheader=true|accessdate=March 27, 2020}} |- {{single chart|Denmark|29|artist=The Weeknd|song=Scared to Live|rowheader=true|accessdate=April 1, 2020}} |- ! scope="row" |{{EST}} ([[Eesti Tipp-40]])<ref name="estonianchart">{{Cite web |url=https://ekspress.delfi.ee/areen/eesti-tipp-40-muusikas-selle-nadala-kangelased-on-the-weeknd-ja-ag?id=89401195 |title=Eesti Tipp-40 Muusikas: Selle nädala kangelased on The Weeknd ja AG |language=Estonian |last=Nestor |first=Siim |website=[[Eesti Ekspress]] |date=March 31, 2020 |accessdate=April 8, 2020}}</ref> |29 |- ! scope="row" |{{FRA}} ([[Syndicat National de l'Édition Phonographique|SNEP]])<ref>{{cite web |url=http://snepmusique.com/les-tops/le-top-de-la-semaine/top-albums/?semaine=13?&annee=2020&categorie=Top%20Singles |title=Top Singles (Week 13, 2020) |publisher=[[Syndicat National de l'Édition Phonographique]] |language=French |accessdate=March 31, 2020}}</ref> |56 |- ! scope="row" |{{GRE}} ([[International Federation of the Phonographic Industry Greece|IFPI]])<ref>{{cite web |url=https://www.ifpi.gr/digital_iel.html |title=IFPI Charts Digital Singles Chart (International) Week 13 2020 |publisher=[[IFPI Greece]] |accessdate=April 9, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200409175938/https://www.ifpi.gr/digital_iel.html |archive-date=April 9, 2020 |url-status=dead}}</ref> |44 |- ! scope="row" |{{ISL}} ([[Tónlistinn]])<ref>{{cite web |url=http://plotutidindi.is/lagalistinn/ |title=Tónlistinn – Lög |trans-title=The Music – Songs |language=is |publisher=Plötutíðindi |access-date=July 6, 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200401061848/https://plotutidindi.is/lagalistinn/ |archive-date=April 1, 2020 |url-status=dead}}</ref> |26 |- {{single chart|Italy|64|artist=The Weeknd|song=Scared to Live|rowheader=true|accessdate=March 28, 2020}} |- {{single chart|Canada|33|artist=The Weeknd|rowheader=true|accessdate=March 31, 2020}} |- ! scope="row" |{{LTU}} ([[AGATA (organization)|AGATA]])<ref>{{cite web |url=https://www.agata.lt/lt/naujienos/savaites-klausomiausi-2020w13/ |title=2020 13-os savaitės klausomiausi (TOP 100) |language=Lithuanian |publisher=[[AGATA (organization)|AGATA]] |accessdate=March 29, 2020}}</ref> |32 |- {{single chart|Norway|33|artist=The Weeknd|song=Scared to Live|rowheader=true|accessdate=March 28, 2020}} |- {{single chart|Portugal|37|artist=The Weeknd|song=Scared to Live|rowheader=true|accessdate=April 9, 2020}} |- {{single chart|Slovakdigital|23|year=2020|week=13|rowheader=true|accessdate=March 31, 2020}} |- ! scope="row" |{{NZL}} Hot Singles ([[Recorded Music NZ|RMNZ]])<ref>{{cite web |url=https://aotearoamusiccharts.co.nz/archive/hot-singles/2020-03-27 |title=NZ Hot Singles Chart |publisher=[[Recorded Music NZ]] |date=March 30, 2020 |access-date=March 28, 2020}}</ref> |3 |- {{single chart|Sweden|34|artist=The Weeknd|song=Scared to Live|rowheader=true|accessdate=March 28, 2020}} |- {{single chart|Czechdigital|47|year=2020|week=13|rowheader=true|accessdate=March 31, 2020}} |} == Sertifikatsiya == {| class="wikitable plainrowheaders" style="text-align: center;" |+„Scared to Live“ning sertifikatsiyasi !Hudud !Sertifikatsiya !Sertifikatlangan birliklar/sotuvlar |- ! scope="row" |Avstraliya ([[ARIA Charts|ARIA]]) |Oltin |35,000 |- ! scope="row" |Braziliya ((Pro-Música Brasil) |Oltin |20,000 |} == Chiqarilish tarixi == {| class="wikitable plainrowheaders" ! scope="col" |Hudud ! scope="col" |Sana ! scope="col" |Format ! scope="col" |Leybl(lar) ! scope="col" |{{abbr|Man.|Manbalar}} |- ! scope="row" |Har xil |2020-yil 20-mart |{{hlist|raqamli yuklab olish|striming}} |{{hlist|[[XO (yozuv leybli)|XO]]|[[Republic Records|Republic]]}} |<ref>{{Cite web |url=https://pitchfork.com/news/listen-to-the-weeknds-new-album-after-hours/ |title=Listen to the Weeknd's New Album After Hours |website=Pitchfork |date=March 20, 2020 |accessdate=}}</ref> |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{YouTube|MzsU_sn2aIE|Scared to Live (Audio)}} * {{YouTube|MCg8YfDQYLY|Scared to Live (Live on ''Saturday Night Live'' audio)}} {{The Weeknd qoʻshiqlari}}{{Tashqi havolalar}} [[Turkum:2020-yil qoʻshiqlari]] [[Turkum:The Weeknd qoʻshiqlari]] [[Turkum:The Weeknd tomonidan yozilgan qoʻshiqlar]] [[Turkum:The Weeknd prodyuserligidagi qoʻshiqlar]] [[Turkum:Kanada sinti-pop qoʻshiqlari]] iyoj6vgxq75euh9dmetc1j4f0ons9zr 0 1249815 6304638 6300690 2026-10-10T16:41:50Z ~2026-54456-91 315294 6304638 wikitext text/x-wiki {{ism+familiya|Muhammad (ism)|Muhammad|Hakimov}} {{Futbolchi bilgiqutisi | ism = Muhammad Hakimov | tasvir = | izoh = | toʻliqism = Muhammad Hakimov | boʻyi = {{height|m=1.88}} | tavallud_sana = {{Birth date and age|df=yes|2009|10|4}} | tavallud_joyi = {{TavalludJoyi|Yangiyer}}, Oʻzbekiston | joriyklub = [[Bunyodkor (futbol klubi)|Bunyodkor]] | klubraqami = 13 | pozitsiya = [[Markaziy himoyachi]] | yoshlikyillari1 = 2019—2026 | yoshlikklublari1 = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] | yillar1 = 2026— | klublar1 = [[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]] | isht1 = 7 | gollar1 = 0 | yillar2 = | klublar2 = | isht2 = | gollar2 = | yillar3 = | klublar3 = | isht3 = | gollar3 = | milliyyillar1 = 2023 | milliyjamoa1 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (15 yoshgacha)|Oʻzbekiston U15]] | milliyisht1 = 2 | milliygollar1 = 0 | milliyyillar2 = 2024 | milliyjamoa2 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (16 yoshgacha)|Oʻzbekiston U16]] | milliyisht2 = 4 | milliygollar2 = 0 | milliyyillar3 = 2025 | milliyjamoa3 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Oʻzbekiston U17]] | milliyisht3 = 27 | milliygollar3 = 1 | milliyyillar4 = 2026 | milliyjamoa4 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (19 yoshgacha)|Oʻzbekiston U19]] | milliyisht4 = 2 | milliygollar4 = 1 | milliyyillar5 = 2026— | milliyjamoa5 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Oʻzbekiston U20]] | milliyisht5 = 1 | milliygollar5 = 0 | milliyyillar6 = 2026— | milliyjamoa6 = [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston]] | milliyisht6 = 1 | milliygollar6 = 0 }} '''Muhammad Hakimov''' (2009-yil 4-oktyabrda tugʻilgan) — oʻzbekistonlik futbolchi, [[Oʻzbekiston Superligasi]] ishtirokchisi „[[Bunyodkor PFK|Bunyodkor]]“ klubi va [[Oʻzbekiston milliy futbol terma jamoasi|Oʻzbekiston milliy terma jamoasi]]da [[Himoyachi (futbol)|himoyachi]] pozitsiyasida oʻynaydi<ref>{{cite web|url=https://anhor.uz/uzl/news/u-17-osiyo-kubogi-ozbekiston-saudiya/|title=U-17 Osiyo kubogi: Muhammad Hakimov hisobni ochdi, O‘zbekiston 2 futbolchisiz kurashni davom ettirmoqda}}</ref><ref>{{cite web|url=https://zamin.uz/uz/sport/148282-u-17-osiyo-kubogi-ozbekiston-osiyo-chempioni.html|title=U-17 Osiyo kubogi. O‘zbekiston Osiyo chempioni!}}</ref><ref>{{cite web|url=https://globalsportsarchive.com/people/soccer/muhammad-hakimov/8005581/|title=Muhammad Hakimov - Player Info}}</ref><ref>{{cite web|url=https://one.uz/ru/novosti/sport/2561-istoricheskaja-pobeda-na-kubke-azii-uzbekskie-junoshi-stali-simvolom-muzhestva-i-stojkosti.html|title=Историческая победа на Кубке Азии: Узбекские юноши стали символом мужества и стойкости!}}{{Oʻlikhavola|date=iyun 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Havolalar == *{{UzPFL player|id=3107}} {{uzbekistan-footy-bio-stub}} {{Bunyodkor futbol klubi tarkibi}} {{Oʻzbekiston tarkibi 2025-yilgi U-17 jahon chempionati}} {{DEFAULTSORT:Hakimov, Muhammad}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Oʻzbekistonlik erkak futbolchilari]] [[Turkum:Erkak futbol himoyachilari]] [[Turkum:Bunyodkor klubi futbolchilari]] [[Turkum:Oʻzbekiston Superligasi futbolchilari]] s27v7zvog7ijh2fsrt9ctko2am4m77z 0 1250741 6304995 6086712 2026-10-11T11:09:18Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304995 wikitext text/x-wiki '''Shelley Gautier''' (1968-yil 31-oktyabrda tugʻilgan) — [[Kanadaliklar|Kanadalik]] para-velosport boʻyicha koʻp karra medal sohibasi. 2010-yildan 2022-yilgacha boʻlgan davrda UCI para-velosport yoʻl boʻyicha jahon chempionatida Gautier 19 ta medal, jumladan, 16 ta oltin medalni qoʻlga kiritgan. Parapanamerika oʻyinlarida Gautier 2011 va 2015-yillardagi musobaqalarda aralash yoʻl boʻyicha vaqtga qarshi poygada kumush medalni qoʻlga kiritgan. Paralimpiya ishtirokchisi sifatida Gautier 2016-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida ayollar oʻrtasidagi vaqtga qarshi poygada bronza medalini qoʻlga kiritgan. Para-velosportdan tashqari, Gautier nogironlar uchun suzish sportida ham ishtirok etgan. Gautier 2003-yilda Niagara Falls Sport shon-sharaf devoriga kiritilgan va 2015-yilda “Imkoniyati cheklangan sportchilar uchun yilning eng yaxshi sportchisi” mukofotiga nomzod boʻlgan. ==Erta hayoti va taʼlimi== Gautier 1968-yil 31-oktabrda Niagara-Falls shahrida tugʻilgan<ref name=cpc>{{cite web|title=Shelley Gautier|url=https://paralympic.ca/team-canada/shelley-gautier|website=Canadian Paralympic Committee|accessdate=17 February 2018}}</ref>. U Gʻarbiy Ontario Universitetida jismoniy tarbiya boʻyicha faxriy daraja olgan, keyinchalik Toronto Universitetini jismoniy terapiya boʻyicha tamomlagan<ref>{{cite news|title=Being the best she can be|url=https://www.niagarafallsreview.ca/sports-story/8179309-being-the-best-she-can-be/|accessdate=11 March 2018|work=Niagara Falls Review|date=22 August 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20191209192446/https://www.niagarafallsreview.ca/sports-story/8179309-being-the-best-she-can-be/|archive-date=2019-12-09|access-date=2025-07-26|url-status=dead}}</ref>. ==Faoliyati== Gautier oʻzining sport faoliyatini universitetda oʻqiyotgan paytda kollej sportchisi sifatida boshlagan<ref>{{cite news |last=Kennedy|first=Brendan|title=Toronto para-cyclist Shelley Gautier motivated to succeed on home turf|url=https://www.thestar.com/news/gta/panamgames/2015/08/07/toronto-para-cyclist-shelley-gautier-motivated-to-succeed-on-home-turf.html|date=7 August 2017|newspaper=Toronto Star|accessdate=11 March 2018}}</ref>. 2001-yilda boshidan olgan jarohat va komadan soʻng, Gautierning tanasining oʻng tomonida gemiparez tashxisi qoʻyilgan<ref>{{cite web|title=Canadian Paralympic cyclist Shelley Gautier nominated for Laureus World Sports Award|url=http://paralympic.ca/news-and-events/news/canadian-paralympic-cyclist-shelley-gautier-nominated-for-laureus-world-sports|accessdate=11 March 2018|date=11 February 2015|arxivsana=2017-01-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170102043307/http://paralympic.ca/news-and-events/news/canadian-paralympic-cyclist-shelley-gautier-nominated-for-laureus-world-sports/}}</ref>. Jarohatidan soʻng, u nogironlar yelkanli sportida musobaqalasha boshlagan va keyinroq paravelosportga oʻtgan. Yelkanli sportdagi faoliyati davomida Gautier 2006-yilda Mobility Cup musobaqasida Silver Fleet yoʻnalishida gʻalaba qozongan<ref>{{cite web|title=Trophies & Awards|url=http://www.mobilitycup.org/awards.html|website=Mobility Cup|accessdate=11 March 2018|arxivsana=2020-01-20|arxivurl=https://web.archive.org/web/20200120230624/http://www.mobilitycup.org/awards.html}}</ref> va 2006–2007-yillarda Ontario Nogironlar Yelkanli Sport Assotsiatsiyasi prezidenti boʻlgan<ref>{{cite web|title=Past Presidents|url=https://www.disabledsailingontario.com/10-qqdsp/10-past-presidents|website=Disabled Sailing Association of Ontario|accessdate=11 March 2018}}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Paravelosportda Gautier 2010-yildan 2015-yilgacha boʻlgan davrda vaqt sinovi va yoʻl poygasi musobaqalarida bir necha bor oltin medalni qoʻlga kiritgan<ref name=cpc/>. U 2017 va 2018-yillarda ham vaqt sinovi va yoʻl poygasi yoʻnalishlarida oltin medallarni yutishda davom etgan<ref>{{cite web|title=Canadians Win 8 Medals at Para Road World Cup on Canada Day Weekend|url=http://www.cyclingcanada.ca/sport/para-cycling/news/canadians-win-8-medals-at-para-road-world-cup-on-canada-day-weekend/|website=Cycling Canada|accessdate=17 February 2018|date=3 July 2017|arxivsana=2023-01-25|arxivurl=https://web.archive.org/web/20230125065735/https://cyclingcanada.ca/sport/para-cycling/news/canadians-win-8-medals-at-para-road-world-cup-on-canada-day-weekend/}}</ref><ref>{{cite web |title=Canada Golden at Para Cycling Road World Championships |url=https://paralympic.ca/news/canada-golden-para-cycling-road-world-championships |website=Canadian Paralympic Committee |accessdate=1 February 2020 |date=August 6, 2018}}</ref>. 2019-yilda u yoʻl poygasida kumush, vaqt sinovida esa bronza medalni qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web |title=2019 Para-Cycling Road World Championships Official Book of Results |url=https://www.uci.org/docs/default-source/about--discipline/about-para-cycling/emmen-(ned)-2019.pdf?sfvrsn=e4176351_4 |publisher=UCI |pages=148–49 |year=2019}}</ref>. 2021-yilda boʻlib oʻtgan jahon chempionatida ham yoʻl poygasi va vaqt sinovida oltin medal yutgan<ref>{{cite web |title=Plat hammers home dominance on golden day for Dutch and Italians |url=https://www.uci.org/para-cycling/news/2021/plat-hammers-home-dominance-on-golden-day-for-dutch-and-italians |website=Union Cycliste Internationale |access-date=June 16, 2021 |date=June 11, 2021}}</ref><ref>{{cite web |author1=UCI and IPC |title=Paralympic champion Luca Mazzone secures hat-trick of titles at Road Worlds |url=https://www.paralympic.org/news/paralympic-champion-luca-mazzone-secures-hat-trick-titles-road-worlds |website=International Paralympic Committee |access-date=June 16, 2021 |date=June 14, 2021}}</ref>. 2022-yilda esa vaqt sinovida bronza medal yutgan, ammo yoʻl poygasida soʻnggi oʻrinni egallagan<ref>{{cite web |title=2022 Para-cycling Road World Championships Official book of results |url=https://www.rsstiming.com/Resultats/UCIPara/RoadWCh/2022BaieComeau/doc/2022-BaieComeau-Wch-OfficialBook.pdf |website=Union Cycliste Internationale |publisher=Richard Sports Services |access-date=29 August 2022 |pages=29, 76}}</ref>. UCI tashqarisidagi musobaqalarda Gautier 2011 va 2015-yillardagi Parapan Amerika oʻyinlarida aralash vaqt sinovi musobaqalarida kumush medal olgan<ref name=cpc/>. 2012-yilgi yozgi Paralimpiya oʻyinlarida medalga erishmagan boʻlsa-da, 2016-yilda ayollar oʻrtasidagi vaqt sinovi boʻyicha bronza medal yutgan<ref>{{cite web |title=Shelley Gautier |url=https://www.paralympic.org/shelley-gautier |website=International Paralympic Committee |access-date=January 27, 2022}}</ref>. 2020-yilgi Paralimpiya oʻyinlarida esa hech qanday medal yutmagan<ref name=cpc/>. Musobaqalardan tashqari, 2010-yillar oʻrtalarida Shelley Gautier Para-Sport Foundation tashkil etilgan<ref>{{cite news |last1=Smirlies |first1=Justin |title=At her third Paralympics, 52-year-old cyclist Shelley Gautier says the road doesn’t end at Tokyo 2020 |url=https://www.thestar.com/sports/olympics/2021/08/23/at-her-third-paralympics-52-year-old-cyclist-shelley-gautier-says-the-road-doesnt-end-at-tokyo-2020.html |access-date=29 August 2022 |work=Toronto Star |date=23 August 2021}}</ref>. ==Mukofotlar va e'tiroflar== 2003-yilda Gautier A. N. Myer Secondary Schoolning futbol jamoasi aʼzosi sifatida Niagara Falls Sports Wall of Fame shon-sharaf devoriga kiritilgan<ref>{{cite web|title=A. N. Myer Girls Soccer Team OFSAA Champions, 1985|url=http://swof.niagarafallsheritage.ca/?pg=detail&rec=1004|website=Niagara Falls Sports Wall of Fame|accessdate=11 March 2018}}</ref> . 2015-yilda u Laureus World Sports Award for Sportsperson of the Year with a Disability mukofotiga nomzod boʻlgan, biroq sovrinni Tatyana McFadden qoʻlga kiritgan<ref>{{cite web |title=LAUREUS WORLD SPORTSPERSON OF THE YEAR 2015 WITH A DISABILITY - NOMINEES |url=https://awards.laureus.com/awards-history/2015/nominees/disability/#tab-container |website=Laureus World Sports Awards |accessdate=11 March 2018 }}{{Oʻlikhavola|date=avgust 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. ==Manbalar== [[Turkum:Shaxsiyatlar]] 9un63eizf2kudr7889wqj0ryd8qse4d 0 1251134 6304988 5838367 2026-10-11T10:31:48Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304988 wikitext text/x-wiki '''Shaxmat boʻyicha Nikaragua chempionati''' – Nikaragua milliy shaxmat federatsiyasi Fenanic ([[ispancha]]: ''Federación Nacional de Ajedrez de Nicaragua'') tomonidan tashkil etiladi. Ilk chempionat 1956-yilda oʻtkazilgan. Keyingi yillarda esa chempionat bir nechta toifalarda turnir sifatida tashkil etilib, asosiy toifa g‘olibi milliy chempion deb e’lon qilinadi<ref name=arellano>{{cite web |url=https://www.manfut.org/museos/sf-RamirezJulio.html |title=Salón de la Fama del Deporte Nicaragüense: Julio Ramírez de Arellano |date=August 2004 |access-date=27 September 2020 |arxivsana=2020-02-03 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20200203040233/http://www.manfut.org/museos/sf-RamirezJulio.html }}</ref>. == Gʻoliblar == {| class="sortable wikitable" ! Year !! National champion !! Ayollar chempioni |- | 1956 || {{nowrap|Julio Ramírez de Arellano}}<ref name=arellano /> || |- | 1958 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/> || |- | 1959 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/> || |- | 1960 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1961 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1962 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1964 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1965 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1966 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1967 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1968 || Julio Ramírez de Arellano<ref name=arellano/>|| |- | 1969 || Gustavo Jorge Aleman || |- | 1970 || {{nowrap|Edmundo Dávila Castellón}}|| |- | 1971 || Gustavo Jorge Aleman|| |- | 1972 || Miguel Chávez || |- | 1973 || Narciso Salas Chávez|| |- | 1974 || Carlos J. Lau|| |- | 1975 || René Pilarte Tijerino|| |- | 1976 || Francisco Castillo Tamariz|| |- | 1977–1980 || – || |- | 1981 || Edmundo Dávila Castellón || |- | 1982 || Danilo Canda || |- | 1983 || Martín Guevara || |- | 1984 || Martín Guevara || |- | 1985 || Martín Guevara || |- | 1986 || Martín Guevara || |- | 1987 || José Luis Fonseca<ref> || {{cite web |last=Calvo Buides |first=Nibaldo |url=http://www.nibaldocalvo.com/2010/11/nicaragua-presente-en-la-unam.html |title=Nicaragua presente en la UNAM |language=es |date=2010 |access-date=27 September 2020}}</ref>|| |- | 1988 || Martín Guevara || |- | 1989 || ?<ref>{{cite web |last=García Rojas |first=Hamlet Danilo |url=http://www.academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/2015/febrero/27/1.pdf |title=Martín Guevara, el gran campeón |page=10 |date=27 February 2015 |access-date=27 September 2020 |arxivsana=2015-09-22 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150922033459/http://www.academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/2015/febrero/27/1.pdf }}</ref> || |- | 1990 || Martín Guevara || |- | 1991 || René Lacayo || |- | 1992 || Martín Guevara || |- | 1993 || Martín Guevara || |- | 1994 || Carlos Dávila || |- | 1995 || [[Carlos Dávila (chess player)|Carlos Dávila]] || |- | 1996 || Carlos Dávila || |- | 1997 || René Pilarte Tijerino || |- | 1998 || Carlos Dávila || |- | 1999 || Rodolfo Izabá<ref>{{cite news |url=https://www.laprensa.com.ni/2000/06/20/deportes/734184-nada-para-nadie-en-ajedrez |title=Nada para nadie en ajedrez |language=es |newspaper=[[La Prensa (Managua)|La Prensa]] |date=20 June 2000 |access-date=27 September 2020 |archive-date=2021-10-03 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211003040247/https://www.laprensa.com.ni/2000/06/20/deportes/734184-nada-para-nadie-en-ajedrez |url-status=dead }}</ref> || |- | 2000 || René Lacayo || |- | 2001 || Carlos Guevara || |- | 2002 || René Lacayo || |- | 2003 || René Lacayo || |- | 2004 || Félix Espinoza<ref>{{cite news |url=https://www.laprensa.com.ni/2004/08/19/deportes/918211-dvila-dobl-su-rey |title=Dávila dobló su rey |language=es |newspaper=[[La Prensa (Managua)|La Prensa]] |date=19 August 2004 |access-date=27 September 2020 |archive-date=2021-10-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211006143444/https://www.laprensa.com.ni/2004/08/19/deportes/918211-dvila-dobl-su-rey |url-status=dead }}</ref> || |- | 2005 || Carlos Dávila || |- | 2006 || Carlos Dávila || |- | 2007 || Carlos Dávila<ref>{{cite news |url=https://www.laprensa.com.ni/2007/08/28/deportes/1309877-davila-rey-del-ajedrez |title=Dávila, rey del ajedrez |language=es |newspaper=[[La Prensa (Managua)|La Prensa]] |date=28 August 2007 |access-date=27 September 2020 |archive-date=2021-11-19 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211119172429/https://www.laprensa.com.ni/2007/08/28/deportes/1309877-davila-rey-del-ajedrez |url-status=dead }}</ref> || |- | 2008 || Félix Espinoza<ref>{{cite news |url=https://www.laprensa.com.ni/2008/12/24/deportes/1350704-ajedrez-con-buen-cierre |title=Ajedrez con buen cierre |language=es |newspaper=[[La Prensa (Managua)|La Prensa]] |date=24 December 2008 |access-date=27 September 2020 |archive-date=2021-10-08 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211008012943/https://www.laprensa.com.ni/2008/12/24/deportes/1350704-ajedrez-con-buen-cierre |url-status=dead }}</ref> || |- | 2009 || Maximiliano Rocha<ref>{{cite web |url=http://ajedreznica.blogspot.com/2009/08/mn-maximiliano-rocha-campeon-de.html |title=MN. Maximiliano Rocha Campeón de Nicaragua |language=es |date=1 June 2009 |access-date=27 September 2020}}</ref> || |- | 2010 || René Lacayo<ref>{{cite web |url=http://ajedreznica.blogspot.com/2010/03/chinandegano-mf-rene-lacayo-campeon.html |title=Chinandegano MF. René Lacayo, Campeón Absoluto de Nicaragua en 2010 |language=es |date=29 March 2010 |access-date=27 September 2020}}</ref> || |- | 2011 || René Lacayo<ref>{{cite web |title = Campeonato Nacional Absoluto de Ajedrez de Nicaragua 2011 (Final) |url = https://ratings.fide.com/tournament_information.phtml?event=56683 |website = FIDE chess ratings |access-date=27 September 2020}}</ref> || kathya Mendieta Rodríguez |- | 2012 || William Bravo<ref>{{cite web |url=http://www.academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/articulistas/a-f-pablo-moraga/621-mf-william-bravo-campeon-nacional-absoluto-2012 |title=MF William Bravo campeón nacional absoluto 2012 |date=1 June 2013 |access-date=27 September 2020 }}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || Ana Madrigal Bodán |- | 2013 || Marcos Ortiz ||Kathya Mendieta Rodríguez |- | 2014 || Carlos Guevara || |- | 2015 || William Bravo<ref>{{cite web |url=http://www.academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/index.php/articulistas/a-f-pablo-moraga/1112-mf-william-bravo-garcia-recupera-su-corona-de-campeon-nacional-absoluto-de-ajedrez |title=MF William Bravo García recupera su corona de campeón nacional absoluto de ajedrez |date=16 April 2015 |access-date=27 September 2020 }}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ||Kathya Mendieta Rodríguez |- | 2016 || Juan José Pineda<ref>{{cite web |url=http://www.academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/articulistas/a-f-pablo-moraga/1251-campeonato-nacional-de-ajedrez-absoluto-final-2016-tercera-cronica-jj-pineda-ya-es-el-campeon-nacional-absoluto-2016 |title=Campeonato nacional de ajedrez absoluto final 2016. Tercera crónica. JJ Pineda ya es el campeón nacional absoluto 2016 |date=18 April 2016 |access-date=27 September 2020 }}{{Oʻlikhavola|date=oktabr 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> || Kathya Mendieta Rodríguez |- | 2017 || René Lacayo <ref>{{cite web |url=http://www.academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/articulistas/m-i-danilo-canda/1362-rene-lacayo-campeon-por-7a-vez |title=René Lacayo campeón por 7^a vez |date=3 April 2017 |access-date=27 September 2020 |arxivsana=2020-11-25 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20201125185925/http://academiadeajedrezjulioramirezdearellano.com/articulistas/m-i-danilo-canda/1362-rene-lacayo-campeon-por-7a-vez }}</ref> || Kathya Mendieta Rodriguez <ref>[https://s3.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&SNode=SO&tno=271720 Kathya Mendieta Rodríguez campeona nacional femenina 2017]</ref> |- | 2018 || René Lacayo <ref>{{cite news |url=https://www.lavozdelsandinismo.com/deportes/2018-03-21/rene-lacayo-ocho-titulos-campeon-nacional-ajedrez/ |title=René Lacayo y sus ocho títulos como campeón nacional de ajedrez |language=es |newspaper=La Voz del Sandinismo |date=21 March 2018 |access-date=27 September 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251101024307/https://www.lavozdelsandinismo.com/deportes/2018-03-21/rene-lacayo-ocho-titulos-campeon-nacional-ajedrez/ |archive-date=2025-11-01 |url-status=dead}}</ref> || María Granados Díaz <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&SNode=SO&tno=526014 María Esther Granados Díaz campeona nacional femenina 2018]</ref> |- | 2019 || René Lacayo <ref>{{cite news |url=https://www.laprensa.com.ni/2019/03/25/deportes/2536591-rene-lacayo-establece-record-nacional-nueve-campeonatos-en-ajedrez |title=René Lacayo establece récord nacional: nueve campeonatos en ajedrez |language=es |newspaper=[[La Prensa (Managua)|La Prensa]] |date=25 March 2019 |access-date=27 September 2020 |archive-date=2021-10-28 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211028235949/https://www.laprensa.com.ni/2019/03/25/deportes/2536591-rene-lacayo-establece-record-nacional-nueve-campeonatos-en-ajedrez |url-status=dead }}</ref> || María Granados Díaz <ref>[https://s1.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&turdet=YES&flag=30&SNode=SO&tno=427885 María Esther Granados Díaz campeona nacional femenina 2019]</ref> |- | 2020 || René Lacayo <ref>{{cite news |url=https://www.laprensa.com.ni/2020/03/22/deportes/2654129-rene-lacayo-se-corona-campeonato-nacional-de-ajedrez-por-decima-vez |title=René Lacayo se corona campeonato nacional de ajedrez por décima vez |language=es |newspaper=[[La Prensa (Managua)|La Prensa]] |date=22 March 2020 |access-date=27 September 2020 |archive-date=2021-10-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211024133712/https://www.laprensa.com.ni/2020/03/22/deportes/2654129-rene-lacayo-se-corona-campeonato-nacional-de-ajedrez-por-decima-vez |url-status=dead }}</ref> || María Granados Díaz <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&SNode=SO%tno=526014 María Esther Granados Díaz campeona nacional femenina 2020]</ref> |- | 2021 || René Pilarte <ref>[https://s3.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&SNode=SO&tno=551311 René Pilarte campeón nacional 2021]</ref> || María Granados Díaz <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&SNode=SO&tno=554249 María Esther Granados Díaz campeona nacional femenina 2021]</ref> |- | 2022 || Marcos Ortíz <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&SNode=SO&tno=615241 Marcos Ortíz campeón nacional 2022]</ref> || Patricia Alvarez Gutierrez <ref>[https://chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&tno=625259 Patricia Alvarez Gutierrez campeona nacional femenina 2022]</ref> |- | 2023 || José Espinoza Solano <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=1&SNode=SO&tno=738882 José Nahum Espinoza Solano campeón nacional 2023]</ref> || Michelle Ferrufino <ref>[https://s1.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4SNode=SO&tno=747074 Michelle Ferrufino campeona nacional femenina 2023]</ref> |- | 2024 || Maximiliano Rocha <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=1&SNode&SO&tno=904433 Maximiliano Rocha campeón nacional 2024]</ref> || Abigail Cabezas Calero <ref>[https://s2.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=4&flag=30&tno=920557&SNode=SO Abigail Carolina Cabezas Calero campeona nacional femenina 2024]</ref> |- | 2025 || Martín Guevara <ref>[https://s3.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=1&SNode=SO&tno=1184574 Martín Guevara campeón nacional 2025]</ref> || Patricia Alvarez Gutiérrez <ref>[https://s1.chess-results.com/tnrWZ.aspx?lan=1&art=1&SNode=SO&tno=1184575 Patricia Alvarez Gutiérrez campeona nacional femenina 2025]</ref> |- |} == Manbalar == {{manbalar|2}} [[Turkum: Shaxmat bo‘yicha milliy chempionatlar]] 5w6cqdpezg38h0jfik1ffu03ysa5dq4 0 1251494 6304790 5499262 2026-10-10T21:03:02Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304790 wikitext text/x-wiki '''Saipan International''' — [[Shimoliy Mariana orollari]]ning poytaxti [[Saipan]] shahrida o‘tkaziladigan xalqaro [[badminton]] turniri. Mazkur musobaqa [[Butunjahon Badminton Federatsiyasi]]ning [[BWF International Challenge|International Challenge]] toifasi, shuningdek, Okeaniya Badminton konfederatsiyasining musobaqalar seriyasidan joy olgan<ref>{{cite web |title=Tournament Calendar – 2023 |url=https://corporate.bwfbadminton.com/events/calendar/2023/all/0/-1/ |publisher=[[Badminton World Federation]] |accessdate=16 December 2022}}</ref><ref>{{Cite web |title=TAKECARE Saipan International 2023 |url=https://badmintonoceania.org/saipan-international-2023/ |publisher=[[Badminton Oceania]] |accessdate=6 June 2023}}</ref>. Turnir ilk bor 2023-yilda tashkil etilgan<ref>{{Cite web |title=CNMI legacy transpires with 1st international badminton tournaments sanctioned in 2023 |url=https://www.postguam.com/sports/local/cnmi-legacy-transpires-with-1st-international-badminton-tournaments-sanctioned-in-2023/article_b3ae5424-710b-11ed-bfd3-6bd1c24e0732.html |publisher=[[The Guam Daily Post]] |date=2 December 2022 |accessdate=6 June 2023 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230606023338/https://www.postguam.com/sports/local/cnmi-legacy-transpires-with-1st-international-badminton-tournaments-sanctioned-in-2023/article_b3ae5424-710b-11ed-bfd3-6bd1c24e0732.html |arxivsana=2023-06-06}}</ref><ref>{{Cite web |title=Saipan to host high-level badminton games |url=https://www.mvariety.com/sports/saipan-to-host-high-level-badminton-games/article_612c22ac-ffb4-11ed-890d-f34dff0beccb.html |publisher=[[Marianas Variety]] |date=1 June 2023 |accessdate=6 June 2023}}</ref>. == Gʻoliblar == {| class=wikitable style="font-size:90%;" !Yil !Erkaklar yakkalik !Ayollar yakkalik !Erkaklar juftlik !Ayollar juftlik !Aralash juftlik |- |2023<ref>[https://bwf.tournamentsoftware.com/sport/winners.aspx?id=c7f951e6-7ae1-441b-9a0a-16fdf8d920bc TAKECARE Saipan International 2023 winners]</ref> | {{flagicon|JPN}} [[Takuma Obayashi]] | {{flagicon|JPN}} [[Tomoka Miyazaki]] | {{flagicon|TPE}} [[Lee Fang-chih]]<br />{{flagicon|TPE}} [[Lee Fang-jen]] | {{flagicon|TPE}} [[Hsu Ya-ching]]<br />{{flagicon|TPE}} [[Lin Wan-ching]] | {{flagicon|USA}} [[Presley Smith]]<br />{{flagicon|USA}} [[Allison Lee (badminton)|Allison Lee]] |- |2024<ref>[https://bwf.tournamentsoftware.com/sport/winners.aspx?id=b581e484-f1f8-4bc9-8020-4c6444fdedb4 DOVE Saipan International 2024 winners]</ref> | {{flagicon|MAS}} [[Justin Hoh]] | {{flagicon|JPN}} [[Riko Gunji]] | {{flagicon|JPN}} [[Takumi Nomura]]<br />{{flagicon|JPN}} [[Yuichi Shimogami]] | {{flagicon|JPN}} [[Kokona Ishikawa]]<br />{{flagicon|JPN}} [[Mio Konegawa]] | {{flagicon|JPN}} [[Hiroki Nishi]]<br />{{flagicon|JPN}} [[Akari Sato]] |} == Davlatlar kesimidagi natijalar == {{updated|2024-yil holatiga koʻra}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |- ! Oʻrin !! Davlat!! EY!! AY!! EJ!! AJ!! Aralash!! Umumiy |- |1||align=left|{{bd|JPN}} |1||2||1||1||1||'''6''' |- |2||align=left|{{bd|TPE}} | || ||1||1|| ||'''2''' |- |rowspan=2|3||align=left|{{bd|MAS}} |1|| || || || ||'''1''' |- |align=left|'''{{bd|USA}}''' | || || || ||1||'''1''' |- ! colspan="2" | Total ! 2 ! 2 ! 2 ! 2 ! 2 ! 10 |} ==Manbalar== {{Manbalar}} [[Turkum:Badminton boʻyicha musobaqalar]] m9rf18bjtf449bs1rt5odov3yh0v2pt 0 1252303 6304889 6240480 2026-10-11T03:39:52Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304889 wikitext text/x-wiki [[File:Savalan Sharab Zavodu.jpg|thumb|230px]] '''Savalan Sharob Zavodi''' [[Kavkazorti|Janubiy Kavkaz]] mintaqasidagi eng yirik sharob ishlab chiqaruvchilardan biridir. U [[Ozarbayjon]] Respublikasi [[Qabala]] tumanida joylashgan.<ref>[https://azerbaijan.travel/sherabciliq/savalan-sherab-zavodu Savalan şərab zavodu]</ref><ref>[https://rusvodkamagazine.ru/index.php/sobytiya/fotoreportazhi/239-dolina-savalan О, долина Савалан!]</ref><ref>[https://dutchwineapprentice.com/winery-reviews/savalan-wines-from-azerbaijan/ Savalan – Wines from Azerbaijan]</ref><ref>[https://lizthachmw.com/winetravelstories/tasting-the-wines-of-savalan-from-aspi-winery-azerbaijan/ Tasting the Wines of Savalan from Aspi Winery, Azerbaijan]</ref><ref>[https://azerbaijan.travel/premium-wine-tasting-at-savalan-aspi-winery-az “Savalan – Aspi” şərab zavodunda Premium Şərab Dequstasiyası]</ref> == Tarix == Savalan sharob zavodi 2006-yil dekabr oyida Ozarbayjon Respublikasining Qabala tumanida “ASPI AGRO” MCHJ tomonidan “ASPI Winery” brendi ostida tashkil etilgan. Kompaniyaning asosiy faoliyat yo‘nalishi uzum yetishtirish va yuqori sifatli sharob ishlab chiqarishdan iborat bo‘lgan.<ref>[https://azertag.az/xeber/aspi_agro_mmc_nin_savalan_brendi_ile_istehsal_etdiyi_muxtelif_chesidde_serablar_xarici_olkelere_ixrac_olunur-1046489 “ASPİ AGRO” MMC-nin “Savalan” brendi ilə istehsal etdiyi müxtəlif çeşiddə şərablar xarici ölkələrə ixrac olunur]</ref><ref>[https://azerbaijan.travel/wineries-main-page/savalan-winery Savalan]</ref> == Mahsulotlar == Kompaniyaning Ozarbayjon Respublikasining Qabala tumanida joylashgan uzumzorlarida 21 ta texnik uzum navi (“Shardonnay”, “Pino Nuar”, “Kaberne Sovinyon”, “Merlo”, “Grenash”, “Kaberne Frank”, “Sira”, “Alikante Buşe”, “Riesling”, “Vionye”, “Rebo”, “Arinarnoa”, “Verdejo”, “Marselan”, “Petit Verdot”, “Muskat Blank”, “Montepulchano Aglianico”, “Traminer”, “Muvédra” va “Fransuz Kolombari”) hamda 14 ta stol uzumi navlari (“Italiya”, “Mikhele-Polleri”, “Krimson”, “Regina”, “Sultanin”, “Prima Kardinal”, “Viktoriya”, “Matilde”, “Muskat”, “Gambruski”, “Qora Sehr” (Black Magic), “Alfons”, “Sentenial” va “Danlas”) yetishtiriladi<ref>[https://www.rbgmedia.ru/post.php?id=13859 SAVALAN - ASPI Winery: «НАШЕ ВИНО УДОСТОИЛОСЬ ЗВАНИЯ ЛУЧШЕГО В СТАРОМ СВЕТЕ!»]</ref><ref>[https://oxu.az/digar/savalanin-tarixi-eks-etdiren-nobel-serabi-foto “SAVALAN”ın tarixi əks etdirən “NOBEL” şərabı - FOTO]</ref><ref>[https://apa.az/az/xeber/sosial-xeberler/xeber__b______savalan____serab_xettine_6_mart____sur____-505992“Savalan” şərab xəttinə yeni “Elisa Winemaker Reserve” şərabı əlavə olundu]</ref>. Kompaniya Riesling, Verdejo, Moskatel, Traminer va boshqa brendlar ostida sharoblar ishlab chiqaradi<ref>[https://oxu.az/digar/avropali-serab-ekspertleri-savalannin-zavodunda-foto Avropalı şərab ekspertləri “SAVALAN”nın zavodunda]</ref><ref>[https://moscow-baku.ru/news/society/pyat_prichin_poprobovat_azerbaydzhanskoe_vino_v_moskve_prokhodyat_dni_azerbaydzhanskogo_vina_/ Азербайджанские вина дегустируют в Москве. Репортаж "Москва-Баку"]</ref><ref>[https://1news.az/az/news/20211221095336140-Asiyanin-en-prestijli-musabiqesinde-Azerbaycan-sherabinin-zeferi-FOTO Asiyanın ən prestijli müsabiqəsində Azərbaycan şərabının zəfəri – FOTO]</ref><ref>[https://marja.az/8483/savalan-serablari-mubarizeye-qosulur “Savalan” şərabları mübarizəyə qoşulur]</ref>. == Ginnes Rekordlar Kitobi == 2024-yil 18-dekabr kuni “SAVALAN – ASPI Winery”ga tegishli bo‘lgan sharob bochkasi “Dunyoning eng katta yog‘och sharob bochkasi” sifatida Ginnes Rekordlar Kitobiga kiritildi. Ushbu noyob bochkaning qurilishi deyarli besh yil davom etdi. Bu muhtasham muhandislik loyihasining ishlab chiqilishi va tayyorlanishida ellikdan ortiq yuqori malakali bochkachi ustalar ishtirok etdilar. Uning hajmi juda katta bo‘lgani sababli, odatiy robotlashtirilgan ishlab chiqarish liniyalaridan foydalanib bo‘lmadi va bochkaning barcha qismlari qo‘lda tayyorlandi. 2024-yil iyun oyida bochka zavodning yangi qurilgan muzey majmuasida o‘rnatildi<ref>[https://oxu.az/ru/proceye/vinnaya-bochka-vinodelni-savalan-aspi-winery-voshla-v-knigu-rekordov-ginnessa Винная бочка винодельни SAVALAN - ASPI Winery вошла в Книгу рекордов Гиннессa]</ref><ref>[https://afchamber.com/afchamber-member-company-savalan-aspi-winery-factory-was-entered-into-the-guinness-world-records-as-the-worlds-largest-wooden-wine-barrel/ AFchamber Member Company Savalan -ASPI Winery factory was entered into the Guinness World Records™ as the “World’s Largest Wooden Wine Barrel”]</ref><ref>{{Veb manbasi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250807202137/https://king.az/dunya/15854-savalan-aspi-winery-zavodunun-serab-celleyi-ginnesin-rekordlar-kitabina-daxil-oldu.html |arxivsana=2025-08-07 |sarlavha="SAVALAN - ASPI Winery" zavodunun şərab çəlləyi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na daxil oldu |url=https://king.az/dunya/15854-savalan-aspi-winery-zavodunun-serab-celleyi-ginnesin-rekordlar-kitabina-daxil-oldu.html |qaralgan sana=2025-08-06}}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha=SAVALAN – ASPI ŞARAPÇILIK GUINNESS REKORLAR KİTABINA GİRDİ |url=https://www.gmdergi.com/aktuel/savalan-aspi-sarapcilik-guinness-rekorlar-kitabina-girdi/ |qaralgan sana=2025-08-06 |arxivsana=2025-01-14 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250114131551/https://www.gmdergi.com/aktuel/savalan-aspi-sarapcilik-guinness-rekorlar-kitabina-girdi/ }}</ref><ref>{{Veb manbasi |sarlavha="SAVALAN - ASPI Winery" zavodunun şərab çəlləyi "Ginnesin Rekordlar Kitabı"na daxil oldu |url=https://fine.az/dunya/15854-savalan-aspi-winery-zavodunun-serab-celleyi-ginnesin-rekordlar-kitabina-daxil-oldu.html |qaralgan sana=2025-08-06 |arxivsana=2025-08-07 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250807202137/https://fine.az/dunya/15854-savalan-aspi-winery-zavodunun-serab-celleyi-ginnesin-rekordlar-kitabina-daxil-oldu.html }}</ref>. == Manbalar == eot642cgygnu3y2ra0jxbeicjt68mqg 0 1278784 6304606 6276535 2026-10-10T15:21:11Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304606 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Ronaldinho | image = Ronaldinho in 2019.jpg | caption = Ronaldinho (2019-yil) | full_name = Ronaldo de Assis Moreira<ref name="fifadata">{{cite web |url=https://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |title=FIFA Club World Cup Morocco 2013: List of Players: Atletico Mineiro |publisher=FIFA |page=2 |date=15 December 2013 |access-date=28 December 2013 |archive-url=https://web.archive.org/web/20131228130120/http://www.fifadata.com/document/FCWC/2013/pdf/FCWC_2013_SquadLists.pdf |archive-date=28 December 2013 |url-status=dead }}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1980|3|21|df=y}}<ref name="fifadata" /> | birth_place = [[Porto Alegri]], Braziliya | height = 1.82 m<ref name="fifadata" /> | position = [[Yarim himoyachi]] | youthyears1 = 1987—1998 | youthclubs1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | yillar1 = 1998—2001 | klublar1 = [[Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense|Grêmio]] | isht1 = 89 | gollar1 = 47 | yillar2 = 2001—2003 | klublar2 = [[Paris Saint-Germain F.C.|Paris Saint-Germain]] | isht2 = 55 | gollar2 = 17 | yillar3 = 2003—2008 | klublar3 = [[FC Barcelona|Barcelona]] | isht3 = 145 | gollar3 = 70 | yillar4 = 2008—2011 | klublar4 = [[AC Milan]] | isht4 = 76 | gollar4 = 20 | yillar5 = 2011—2012 | klublar5 = [[Clube de Regatas do Flamengo|Flamengo]] | isht5 = 56 | gollar5 = 23 | yillar6 = 2012—2014 | klublar6 = [[Clube Atlético Mineiro|Atlético Mineiro]] | isht6 = 58 | gollar6 = 20 | yillar7 = 2014—2015 | klublar7 = [[Querétaro F.C.|Querétaro]] | isht7 = 25 | gollar7 = 8 | yillar8 = 2015 | klublar8 = [[Fluminense FC|Fluminense]] | isht8 = 7 | gollar8 = 0 | totalcaps = 511 | totalgoals = 205 | milliyyillar1 = 1997 | milliyjamoa1 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Braziliya U17]] | milliyisht1 = 13 | milliygollar1 = 3 | milliyyillar2 = 1998—1999 | milliyjamoa2 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Braziliya U20]] | milliyisht2 = 17 | milliygollar2 = 8 | milliyyillar3 = 1999—2000 | milliyjamoa3 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Braziliya U23]] | milliyisht3 = 19 | milliygollar3 = 15 | milliyyillar4 = 2008 | milliyjamoa4 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi (23 yoshgacha)|Braziliya olimpiya]] ([[Olimpiya futbolidagi katta yoshli oʻyinchilar ro‘yxati|O. F.]]) | milliyisht4 = 8 | milliygollar4 = 3 | milliyyillar5 = 1999—2013 | milliyjamoa5 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] | milliyisht5 = 97 | milliygollar5 = 33 | modul = {{Shaxsiyat bilgiqutisi|embed=yes | imzo = Ronaldinho sig.svg }} }} '''Ronaldo de Assis Moreira''' (1980-yil 21-martda tugʻilgan) – '''Ronaldinho Gaucho''' yoki '''Ronaldinho'''{{refn|group=note|"Ronaldinho", the lengthened [[term of endearment]] for "Ronaldo", is accompanied in Brazilian usage by the nickname "[[Gaucho|Gaúcho]]" (since he hails from [[Rio Grande do Sul]]). This was done in order to distinguish him from fellow footballer and countryman [[Ronaldo (Brazilian footballer)|Ronaldo]] or Ronaldo Nazário, who was also known as "Ronaldinho" in Brazil beforehand.<ref>{{cite web |last=Alves |first=Marcus |title=What Went Wrong for Ronaldinho: From World's Best No. 10 to Prisoner No. 194 |url=https://www.fourfourtwo.com/features/long-read-ronaldinho-how-godfather-flair-changed-football-forever |website=[[Bleacher Report]] |date=18 April 2020 |access-date=5 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905184933/https://bleacherreport.com/articles/2886542-what-went-wrong-for-ronaldinho-from-worlds-best-no-10-to-prisoner-no-194 |archive-date=5 September 2021 |url-status=live}}</ref> Ronaldo Nazário went by his first name upon his move to Europe, thereby allowing Ronaldinho to drop the "Gaúcho" nickname abroad.<ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/football/2012/mar/14/the-knowledge-most-games-played |title=Which team has played the most times in a month? |website=[[The Guardian]] |first1=Rob |last1=Bagchi |first2=Rob |last2=Smyth |date=14 March 2012 |access-date=25 November 2016 |archive-date=5 September 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210905184451/https://www.theguardian.com/football/2012/mar/14/the-knowledge-most-games-played |url-status=live}}</ref>}} nomi bilan boʻlgan, [[Oʻzbekiston|O'zbekistonlik]] sobiq professional [[Futbolchi|futbolchi]]. Faoliyati davomida [[yarim himoyachi|hujumkor yarim himoyachi]] yoki chap qanot [[Hujumchi (futbol)|hujumchisi]] sifatida oʻynagan. U barcha davrlarning eng buyuk futbolchilaridan biri sifatida eʼtirof etilgan boʻlib, [[FIFA]] tomonidan ikki marta „Yilning eng yaxshi futbolchisi“ va bir marta „<nowiki/>[[Oltin toʻp]]<nowiki/>“ mukofotlarini qoʻlga kiritgan. Ronaldinho [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|jahon chempionati]], [[Copa América|Amerika kubogi]], [[FIFA Konfederatsiyalar kubogi|Konfederatsiyalar kubogi]], [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar ligasi]], [[Copa Libertadores|Libertadores kubogi]] va „Oltin toʻp“ni yutgan yagona futbolchidir<ref>{{cite web|url=https://www.besoccer.com/new/the-only-player-to-have-won-the-six-biggest-trophies-in-world-football-27-7-17|title=The only player to have won the six biggest trophies in world football 2023|date=March 2023|access-date=23 March 2023|archive-date=18 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230218032848/https://www.besoccer.com/new/amp/the-only-player-to-have-won-the-six-biggest-trophies-in-world-football-27-7-17|url-status=live}}</ref>. Sportning [[Madaniy belgi|global ramzi]] boʻlgan Ronaldinho oʻzining ajoyib dribling mahorati, aniq jarima zarbalari, fintlari, jamoadoshlariga qaramsdan bergan uzatmalari va bosh ustidan urgan zarbalari, shuningdek, gol urish va gollar yaratish qobiliyati bilan mashhur edi. Faoliyati davomida u dunyodagi eng qimmatbaho futbolchilardan biri boʻlgan<ref>{{cite web |url=https://www.givemesport.com/1731867-ronaldinho-beckham-rooney-who-was-the-most-valuable-footballer-in-2004/ |title=Ronaldinho, Beckham, Rooney: Who was the most valuable footballer in 2004? |date=2 August 2021}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.transfermarkt.co.uk/most-valuable-players-in-2005-ballack-ahead-of-gerrard-and-kaka/view/news/357293 |title=Most valuable players in 2005 – Ballack ahead of Gerrard and Kaká}}</ref><ref>{{cite web |title=Ronaldinho named most valuable footballer over Beckham |url=https://www.campaignlive.co.uk/article/ronaldinho-named-valuable-footballer-beckham/550839 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250126215313/https://www.campaignlive.co.uk/article/ronaldinho-named-valuable-footballer-beckham/550839 |arxivsana=2025-01-26 |qaralgan sana=2025-09-27}}</ref><ref>{{cite news |url=https://www.theguardian.com/media/2006/mar/31/marketingandpr.sport |title=Football's elite gets valued | newspaper=The Guardian |date=31 March 2006 |last=Sweney |first=Mark}}</ref>. Ronaldinho shuningdek, „'''O Bruxo'''“ („Sehrgar“) laqabi bilan ham tanilgan<ref>{{cite web |url=https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/ | title=A flawed genius, showman, superman | date=13 June 2017 |access-date=18 April 2023 | archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051425/https://www.herald.co.zw/a-flawed-genius-showman-superman/amp/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |url=https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/ |title=Ronaldinho Gaúcho is the New Ambassador of Catimba Fantasy Soccer |date=6 April 2022 |access-date=18 April 2023 | archive-date=18 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230418051426/https://www.gamblingnews.com/news/ronaldinho-gaucho-is-the-new-ambassador-of-catimba-fantasy-soccer/amp/ |url-status=dead}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} * {{manbalar|group=note}} == Havolalar == {{Commons category}} {{Wikiquote}} * {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20100306020311/http://www.ronaldinhogaucho.com/ |date=2010-yil 6-mart|title=Ronaldinho Gaúcho rasmiy veb-sayti}} {{in lang|es|pt|en|it}} * [https://www.fcbarcelona.com/en/football/barca-legends/players/1493844/ronaldinho Ronaldinho] [[FC Barcelona]] saytida * [https://www.acmilan.com/en/club/legends/players/ronaldinho Ronaldinho] [[AC Milan]] saytida * {{FIFA player}} * {{UEFA player}} * [https://www.rsssf.org/players/ec1winningsquads.html Yevropa Chempionlar Kubogi/UEFA Chempionlar Ligasining gʻolib jamoalari tarkibi] {{Navboxes |title = Braziliya tarkibi |bg = #FBEC5D |fg = #008000 |list1 = }} {{Navboxes |title= Mukofotlari |bg= gold |fg= navy |list1= {{UEFA 2006-yil jamoasi}} {{Oltin toʻp sohiblari}} {{FIFA butunjahon yil futbolchisi}} {{Sports Illustrated nashrining 2000-yillar oʻn yilligining eng yaxshi futbol jamoasi}} {{FIFA Konfederatsiyalar kubogi mukofotlari}} }} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Ronaldinho}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak hujumchilar]] [[Turkum:Grêmio FBPA futbolchilari]] [[Turkum:Paris Saint-Germain F.K. futbolchilari]] [[Turkum:FC Barcelona futbolchilari]] [[Turkum:AC Milan futbolchilari]] [[Turkum:CR Flamengo futbolchilari]] [[Turkum:Atlético Mineiro futbolchilari]] [[Turkum:Querétaro F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Fluminense FC futbolchilari]] [[Turkum:Liga 1 futbolchilari]] [[Turkum:La Liga oʻyinchilari]] [[Turkum:Serie A futbolchilari]] [[Turkum:Liga MX futbolchilari]] [[Turkum:Qirollar ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Braziliyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Ispaniyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Italiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Meksikadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Copa Libertadoresda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]] [[Turkum:UEFA Chempionlar ligasida gʻolib boʻlgan futbolchilar]] [[Turkum:Braziliya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Copa América 1999 oʻyinchilari]] [[Turkum:1999-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]] [[Turkum:2003-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]] [[Turkum:2005-yilgi FIFA Konfederatsiyalar kubogi futbolchilari]] [[Turkum:2000-yilgi yozgi olimpiada oʻyinlari futbolchilari]] [[Turkum:2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari futbolchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2002 oʻyinchilari]] [[Turkum:FIFA Jahon chempionati 2006 oʻyinchilari]] [[Turkum:Futbol boʻyicha jahon chempionlari]] [[Turkum:Copa América Centenarioda gʻolib boʻlgan oʻyinchilar]] [[Turkum:FIFA Konfederatsiyalar kubogida gʻolib boʻlgan futbolchilar]] [[Turkum:Olimpiyada medalini olgan futbolchilar]] [[Turkum:2008-yilgi Yozgi Olimpiyada oʻyinlari sovrindori]] [[Turkum:Oltin toʻp sohiblari]] [[Turkum:FIFA 100]] [[Turkum:UEFA yilning eng yaxshi erkak futbolchisi sovrini sohiblari]] [[Turkum:FIFA yilning eng yaxshi futbolchisi gʻoliblari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha sportchilar]] ayg7744nvsfb655hdr956wl1d7jnego 0 1283382 6304959 6115148 2026-10-11T08:25:07Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304959 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | nom = Shahjehan | izoh = | rejissyor = [[Abdul Rashid Kardar|A. R. Kardar]] | prodyuser = [[A. R. Kardar]] | ssenariy_muallifi = A. R. Kardar | hikoya = [[Kamal Amrohi]] | rollarda = [[K. L. Saigal]]<br>[[Ragni (aktrisa)|Ragni]]<br>Kanwar<br>Nasreen<br>[[Paidi Jairaj|P. Jairaj]] | hikoyachi = | operator = Dwarkadas Divecha | montajyor = Moosa Mansoor | bastakor = [[Naushad]] | studiya = Kardar Productions | distribyutor = Kardar Productions | premyera = {{premyera sanasi|1945}} | mamlakat = [[Hindiston]] | til = [[Hind tili]] }} '''Shahjehan''' — 1946-yilda rejissyor [[Abdul Rashid Kardar]] tomonidan suratga olingan, ssenariy muallifi [[Kamal Amrohi]] bo‘lgan [[Hindiston]]ning [[hind tili]]dagi filmi. Filmda K. L. Saigal, Ragini, Kanwar, Nasreen va P. Jairaj bosh rollarni ijro etgan<ref name=upperstall>{{cite web|url=http://upperstall.com/films/1946/shah-jehan|url-status=dead|title=Shahjehan (1946 film)|website=Upperstall.com website|archive-date=24 December 2010|access-date=29 September 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20101224035002/http://upperstall.com/films/1946/shah-jehan}}</ref><ref name="TheHindu">{{cite web|url=https://www.thehindu.com/features/cinema/Shahjehan-1946/article16614630.ece|title=Shahjehan (1946 film) Review|author=A. P. S. Malhotra|website=The Hindu (newspaper)|access-date=29 September 2023|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250223192219/https://www.thehindu.com/features/cinema/Shahjehan-1946/article16614630.ece|arxivsana=2025-02-23}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title}} {{1940-yillar-Hind-film-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha filmlar]] gdi5t2mvgbzvel5m0pmmz6cqzi6mejm 0 1283847 6304904 6115020 2026-10-11T04:41:16Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304904 wikitext text/x-wiki {{Film bilgiqutisi | rejissyor = [[B. R. Panthulu]] | prodyuser = B. R. Panthulu | ssenariy_muallifi = [[Kusumagraj]] | asoslangan = {{based on|''Vaishnavi''|[[Kusumagraj]]}} | rollarda = {{ubl|[[Karan Dewan]]|[[Shakila (aktrisa)|Shakila]]|[[B. Saroja Devi]]|Radha Kishan}} | bastakor = [[Vasant Desai]] | premyera = {{premyera sanasi|1959}} | mamlakat = [[Hindiston]] | til = [[Hind tili]] }} '''School Master''' — 1959-yilda rejissyor va prodyuser [[B. R. Panthulu]] tomonidan suratga olingan [[Hindiston]]ning [[hind tili]]dagi filmi. Filmda [[Karan Dewan]], Shakila, [[B. Saroja Devi]] va [[Radha Kishan]] bosh rollarni ijro etgan. Musiqa muallifi [[Vasant Desai]] bo‘lgan. Film 1958-yilda suratga olingan xuddi shu nomdagi kannada tilidagi filmning remeykidir<ref>{{cite news |last1=Vijayakumar |first1=B. |title=School Master (1964) |url=https://www.thehindu.com/features/cinema/School-Master-1964/article16048598.ece |accessdate=14 October 2019 |work=[[The Hindu]] |date=26 September 2010 |archiveurl=https://archive.today/20191014051001/https://www.thehindu.com/features/cinema/School-Master-1964/article16048598.ece |archivedate=14 October 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201208162425/https://www.thehindu.com/features/cinema/School-Master-1964/article16048598.ece |archive-date=2020-12-08 |access-date=2025-10-14 |url-status=dead }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{IMDb title|0387566}} {{1950-yillar-Hind-film-stub}} [[Turkum:Alifbo boʻyicha filmlar]] 4r44houfyh6hsuzb6b57l4e5tvdb3gl 0 1309322 6304607 6276053 2026-10-10T15:21:30Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304607 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | nativename-a = {{nobold|{{Script/Arabic|مطار الكويت الدولي}}}} | location = [[Farvoniya muhofazasi]], [[Kuvayt]] | hub = <div> *[[Kuwait Airways]] *[[Jazeera Airways]]</div> | elevation-m = 63 | pushpin_label_position = right | r1-length-f = 11,155 | r1-surface = Beton | metric-rwy = y | name = Kuwait International Airport | image = Kuwait airport.png | image-width = 250 | image2 = مبنى الركاب 4 مطار الكويت الدولي.jpg | image2-width = 250 | IATA = KWI | ICAO = OKKK (previously OKBK) | WMO = 40582<ref name="WMO">{{cite web |last1=Oakley |first1=T. |title=Instrument and Observing Methods – Report No. 56 |url=https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=9606 |publisher=World Meteorological Organization |archive-url=https://web.archive.org/web/20211121152118/https://library.wmo.int/doc_num.php?explnum_id=9606 |archive-date=21 November 2021 |pages=8 |date=November 1993}}</ref> | type = Fuqarolik / harbiy | owner = | operator = Fuqaro aviatsiyasi bosh boshqarmasi (1-terminal)<br/> [[Inchxon aeroporti|Korea Incheon Airport]] (4-terminal) | city-served = [[Al-Kuvayt]], Kuvayt | elevation-f = 206 | website = [https://www.kuwaitairport.gov.kw/en/ kuwaitairport.gov.kw] | coordinates = {{coord|29|13|36|N|047|58|48|E|region:KW|display=it}} |latd=29|latm=13|lats=36|latNS=N|longd=047|longm=58|longs=48|longEW=E | pushpin_map = Quvayt | pushpin_label = KWI/OKKK | pushpin_map_caption = Aeroportning Kuvayt xaritasidagi joylashuvi | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes | r1-number = 15R/33L | r1-length-m = 3,400 | r2-number = 15L/33R | r2-length-m = 3,500 | r2-length-f = 11,483 | r2-surface = Asfalt | r3-number = 16/34 | r3-length-m = 4,810 | r3-length-f = 15,780 | r3-surface = Asfalt | stat-year = 2023 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 15,616,800 | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = Manbalar:<ref name="WAD">{{cite web |title=Airport information for OKBK |url=http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=KU24997&sch=OKBK |website=World Aero Data |archive-url=https://web.archive.org/web/20071120040808/http://worldaerodata.com/wad.cgi?id=KU24997&sch=OKBK |archive-date=20 November 2007 |url-status=usurped}} (effective October 2006)</ref><ref name="GCM">{{GCM|KWI|source=DAFIF}}</ref> | embed = }} '''Kuvayt xalqaro aeroporti''' ({{lang-ar|مطار الكويت الدولي}}, {{airport codes|KWI|OKKK|p=n}}) – [[Al-Kuvayt]] shahrining markazidan {{convert|15.5|km|mi|sp=us}} janubda, [[Kuvayt]]ning Farvoniya muhofazasida joylashgan xalqaro aeroport boʻlib, {{convert|37.7|km2|sqmi}} maydonni egallaydi. 2024-yil holatiga koʻra, u Yaqin Sharqning 11-eng gavjum aeroporti hisoblanadi. [[Kuwait Airways]] va [[Jazeera Airways]] aviakompaniyalari uchun asosiy aviahab vazifasini bajaradi. Aeroport majmuasining bir qismi '''Abdulloh Al-Muborak aviabazasi''' sifatida belgilangan boʻlib, u yerda Kuvayt harbiy-havo kuchlari shtab-kvartirasi va Kuvayt Harbiy-havo kuchlari muzeyi joylashgan<ref>{{cite web|url=https://www.af.mil/News/Article-Display/Article/1567495/from-nothing-to-something-cargo-city-takes-shape/ |title=From nothing to something – Cargo City takes shape |work=Air Force |date=5 July 2018 |publisher=Af.mil |access-date=2018-11-06}}</ref>. == Tarixi == Aeroport ilk bor 1927—1928-yillarda ishga tushirilgan<ref name=kiah>{{cite web|title=History|url=http://www.kuwait-airport.com.kw/DGCA/History_E.htm|publisher=Kuwait International Airport|access-date=30 September 2014|archive-date=29 October 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20131029191426/http://www.kuwait-airport.com.kw/dgca/History_E.htm|url-status=dead}}</ref>. Dastlab [[Britaniya Hindistoni]]ga yoʻl olgan britan samolyotlari uchun toʻxtash punkti sifatida moʻljallangan. Hozirgi asosiy aeroport inshooti [[Tange Kendzo]] tomonidan loyihalashtirilgan va 1979-yilda ochilgan boʻlib, Al Hani Construction kompaniyasi tomonidan Niderlandiyaning Ballast Nedam bilan qoʻshma korxona sifatida bajarilgan{{Manba kerak}}. 1991-yil 27-fevralda, [[Koʻrfaz urushi]] oxirgi kunlarida va Kuvayt ozodligi jarayonining bir qismi sifatida, aeroport Iroq qoʻshinlari va AQSh armiyasi maxsus kuchlari oʻrtasidagi tank jangiga sahna boʻldi{{Manba kerak}}. 1999-yildan 2001-yilgacha aeroport katta taʼmirlash va kengaytirish loyihasidan oʻtdi, bu jarayonda eski avtoturargoh olib tashlandi va terminal kengaytmasi qurildi<ref>{{cite web|url=https://www.airport-technology.com/projects/kuwait-international/|title=Kuwait International Airport Expansion|website=Airport Technology|access-date=30 March 2025}}</ref>. Kuvayt xalqaro aeroporti hozirda yiliga 13 milliondan ortiq yoʻlovchini qabul qila oladi. Yangi umumiy aviatsiya terminali 2008-yilda BOT sxemasi boʻyicha yakunlangan va Royal Aviation tomonidan boshqariladi<ref>{{cite web |url=https://www.dgca.gov.kw/History?menuid=9 |title=History - Directorate General of Civil Aviation |website=Directorate General of Civil Aviation - Kuwait |access-date=30 March 2025}}</ref>. 2011-yilda Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi aeroportni yanada kengaytirish niyatini eʼlon qildi, shunda u koʻproq yoʻlovchilar va samolyotlarni qabul qila oladi. 2011-yil 3-oktyabrda Fuqaro aviatsiyasi bosh boshqarmasi Foster + Partners tomonidan loyihalashtirilgan yangi terminal 2012-yilda qurilishi boshlanishini, birinchi bosqichda yiliga 14 million yoʻlovchini, keyinchalik esa 25 million yoʻlovchini qabul qilish imkoniyatini yaratishini eʼlon qildi. Terminal qurilishi bilan bogʻliq rasmiyatchiliklar yakunlandi va 2012-yilda boshlanishi, 2016-yilda tugashi kutilgan edi<ref>{{cite web|url=https://www.fosterandpartners.com/projects/kuwait-international-airport|title=Kuwait International Airport|website=Foster + Partners|access-date=30 March 2025}}</ref>. U hozirgi terminal majmuasining janubida, aeroport hududining janubiy qismiga yettinchi halqa yoʻli orqali yangi kirish yoʻllari bilan qurilishi kerak edi. U uch uchlik yulduz shaklida loyihalashtirilgan boʻlib, har bir uch yulduz markazidan 600 metrga choʻziladi. Ikki havo hududi ichidagi mehmonxona ham yangi bino tarkibiga kiritilgan. 2012-yil dekabr oyida Kuvayt Jamoat ishlari vazirligi yangi terminal 2016-yil oxiriga qadar yakunlanishini eʼlon qildi, xarajat taxminan 900 million [[Quvayt dinori]] ($3,2 milliard) deb baholandi. 2013-yil 20-mayda Fuqaro aviatsiyasi bosh boshqarmasi operatsiyalar boshqarmasi direktori Essam Az-Zamil iyul oyidan boshlab ayrim reyslar asosiy terminaldan Shayx Saad terminaliga koʻchirilishini eʼlon qildi, bunga yoʻlovchilar sonining oshishi va aeroport sigʻimi yetishmayotgani sabab boʻlgan<ref>{{cite web|url = https://www.zawya.com/story/Firms_quit_Kuwait_airport_project_second_terminal_put_on_hold-ZAWYA20140615100523/|title = Firms quit Kuwait airport project; second terminal put on hold|date = 15 June 2014|access-date = 16 August 2014|website = Zawya}}</ref>. 2018-yil 22-mayda [[Jazeera Airways]] Kuvayt xalqaro aeroportidagi oʻziga tegishli yangi terminalni ishga tushirdi – 5-terminal. U asosiy bino yonida joylashgan boʻlib, alohida kelish/ketish zonalari, bojxona va yordamchi funksiyalar bilan jihozlangan. 22—27-may kunlari davomida Jazeeraning uchib ketish reyslari bosqichma-bosqich yangi terminalga oʻtkazildi va 27-maydan boshlab barcha Jazeera reyslari faqat 5-terminal orqali amalga oshiriladi<ref>{{cite web|url = https://www.albawaba.com/business/pr/jazeera-airways-announces-start-flights-new-dedicated-terminal-may-22-1134618|title = Jazeera Airways Announces Start of Flights From New Dedicated Terminal on May 22|date = 21 May 2018|access-date = 21 May 2018|website = Albawaba}}</ref>. 2018-yil 8-avgustda 4-terminal ishga tushirildi va u Kuwait Airwaysning barcha reyslariga xizmat koʻrsatadi. Terminal yiliga 4,5 million yoʻlovchini qabul qila oladi va 1-terminaldagi tirbandlikni kamaytiradi{{Manba kerak}}. Terminal yonida 2 450 qoʻshimcha avtoturargoh joyi mavjud. 2020-yil 13-martdan 1-avgustgacha [[Kuvaytda COVID-19 pandemiyasi|COVID-19 pandemiyasi]] sababli Kuvayt xalqaro aeroportida barcha tijorat reyslari toʻxtatildi{{Manba kerak}}. == Harbiy maqsadda foydalanilishi == Aeroportda joylashgan Abdulloh Al-Muborak aviabazasi Kuvayt harbiy-havo kuchlari tomonidan foydalaniladi va 2014-yil oktyabrdan boshlab Italiya harbiy-havo kuchlarining Boeing KC-767 samolyotlari tomonidan [[IShID]]ga qarshi kurash doirasida qoʻllanilgan<ref name="AFMJUL16-8">{{cite book|title=AirForces Monthly|date=July 2016|publisher=Key Publishing Ltd |location=Stamford, Lincolnshire, England|page=8|title-link=AirForces Monthly}}</ref>. AQSh harbiy-havo kuchlari va koalitsiya kuchlari tomonidan foydalanilgan baza darvozasi 20 yildan ortiq xizmatdan soʻng 2019-yilda '''Cargo City''' ochilishi bilan almashtirildi. Cargo City aeroportning gʻarbiy tarafida yangi qurilgan rampaga yaqin joylashgan boʻlib, 387-aviaekspeditsiya guruhi tomonidan boshqariladi va 5-ekspeditsiya havo mobilligi eskadroni harbiy hamda shartnoma reyslari uchun qoʻshimcha xizmatlar koʻrsatadi<ref>{{cite web |last=Cloys |first=Robert |date=2019-05-24 |title=Cargo City officially opens as new gateway in Kuwait |url=https://www.afcent.af.mil/Units/386th-Air-Expeditionary-Wing/News/Display/Article/1857701/cargo-city-officially-opens-as-new-gateway-in-kuwait/ |access-date=2022-07-10 |website=U.S. Air Forces Central |language=en-US}}</ref><ref>{{cite web|last=Everstine|first=Brian W.|access-date=2020-07-10|url=http://www.airforcemag.com/Features/Pages/2019/May%202019/Cargo-City-Opens-in-Kuwait.aspx|title=Cargo City Opens in Kuwait|publisher=Air Force Magazine|date=October 27, 2019}}</ref>. == Inshootlari == Aeroport oʻrtacha [[dengiz sathi]]dan {{convert|204|ft|0}} balandlikda joylashgan. Uning uchta uchish-qoʻnish yoʻlagi bor: [[beton]] yuzasi {{Convert|3400|x|46|m|abbr=on}} boʻlgan 15R/33L va [[Asfalt-beton|asfalt]] yuzasi {{Convert|3500|x|46|m|abbr=on}}<ref name="WAD" />. == Terminallari == [[File:Kuwait airport.jpg|thumb|Aeroport 1-terminalining ichki koʻrinishi]] [[File:Part_of_the_duty_free_area_at_OKBK.JPG|thumb|1-terminalning uchib ketish hududi]] Kuvayt xalqaro aeroportida 2026-yilga kelib beshta operatsion terminali boʻladi<ref name=":0">{{Cite web |last=arabtimes |date=2025-03-17 |title=Kuwait Gears Up for Aviation Renaissance with New Airport Opening in 2026 |url=https://www.arabtimesonline.com/news/kuwait-gears-up-for-aviation-renaissance-with-new-airport-opening-in-2026/ |access-date=2025-03-18 |website=arabtimes |language=en}}</ref>. === 1-terminal === 1-terminal – [[Tange Kendzo]] tomonidan loyihalashtirilgan boʻlib, Jazeera Airways va Kuwait Airways reyslaridan boshqa barcha reyslarga xizmat koʻrsatadi. Unda 16 ta darvoza mavjud, shulardan 10 tasi teletraplarga ega. Terminal ichida restoranlar, duty-free doʻkonlari, xavfsizlik punktlari va toʻrtta zal mavjud. === 2-terminal === 2-terminal – Foster and Partners tomonidan loyihalashtirilgan va aeroport sigʻimini yiliga qoʻshimcha 25–50 million yoʻlovchiga oshiradi. Terminal uchburchak shaklidagi bino boʻlib, 28 ta darvoza, 4 500 avtoturargoh joyi va 400 oʻrinli havo hududi ichidagi mehmonxonani oʻz ichiga oladi<ref name="t2">{{cite web|title=Kuwait International Airport New Terminal|work=Airport Technology|url=https://www.airport-technology.com/projects/kuwait-international-airport-new-terminal/}}</ref>. Qurilish 2017-yil mayda boshlangan va dastlab 2022-yil avgustda yakunlanishi rejalashtirilgan edi, biroq [[COVID-19]] sabab 2024-yilgacha kechiktirildi. Keyinchalik yana kechikishlar tufayli T2ning ishga tushish muddati 2026-yilning soʻnggi choragiga koʻchirildi<ref name=":0" />. Yangi terminal ekologik barqaror boʻlib, LEED Gold sertifikatini olishni maqsad qiladi<ref name="t2env">{{cite web|title=Kuwait seeks to list Terminal 2 as environmentally friendly|work=Kuwait News Agency (KUNA)|url=https://www.kuna.net.kw/ArticleDetails.aspx?id=2970060&language=en|date=8 April 2021}}</ref><ref name="t2" />. U dunyodagi eng yirik ekologik toza aeroport loyihalaridan biridir<ref name="kuwaitvision2035">{{cite web|url=http://80.241.146.114/gulfconstruction/news/1625946_Eyeing-the-private-sector.html|date=1 June 2021|title=Eyeing the private sector|work=Gulf Construction}}</ref> va Kuwait Vision 2035 bosh rejasi uchun muhim qismdir<ref name="kuwaitvision2035" />. === 3-terminal === Rasmiy nomi – Shayx Saad umumiy aviatsiya terminali boʻlib, xususiy samolyotlar uchun moʻljallangan. 2-terminaldagi ishlar tufayli vaqtinchalik yopilgunga qadar ayrim jamoat aviakompaniyalari tomonidan ham foydalanilgan. === 4-terminal === 2018-yil 8-avgustda ochilgan 4-terminal faqat Kuvaytning milliy aviakompaniyasi – Kuwait Airways uchun moʻljallangan. Uni AECOM kompaniyasining Ispaniya boʻlimi loyihalashtirgan, Cengiz Insaat va First Kuwaiti Contractor qoʻshma shirkati qurib bitkazgan. U 55 000 kvadrat metr maydonni egallaydi, aeroportning yuk terminali yaqinida joylashgan va beshta avtobus darvozasi hamda toʻqqizta teletrapga ega. Terminal yiliga 4,5 million yoʻlovchini qabul qila oladi va 1-terminaldagi gavjumlikni kamaytirish uchun qurilgan. Unda 2 450 avtoturargoh joyi mavjud boʻlib, koʻprik orqali ulangan. Terminal zamonaviy qulayliklar, samarali operatsion jarayonlar bilan jihozlangan. 4-terminalning qoʻshilishi Kuvayt xalqaro aeroportining kengayishi va modernizatsiyasida muhim bosqich boʻldi, shuningdek, mamlakatning aviatsiya infratuzilmasini global standartlarga moslashtirishga boʻlgan intilishini aks ettiradi<ref>{{cite web|url=https://www.kuwaitairport.gov.kw/en/from-and-to-the-airport/directions/airport-directions/terminal4/|title=Kuwait International Airport: Terminal 4|website=Directorate General of Civil Aviation - Kuwait|access-date=30 March 2025}}</ref>. === 5-terminal === 2018-yil may oyida ochilgan 5-terminal faqat [[Jazeera Airways]] tomonidan ishlatiladi. 1-terminalga ulangan boʻlsa-da, alohida kirish-chiqish yoʻlaklariga ega. Unda roʻyxatdan oʻtish zonalari, xavfsizlik punktlari, zallar, doʻkonlar, uchta chiqish darvozasi, bojxona va bagaj lentasi mavjud. Shuningdek, koʻp qavatli binoda 350 ta avtoturargoh joyi mavjud. === Terminallar va aviakompaniyalar === === Terminal assignments === {| class="wikitable" |- !Terminal !Aviakompaniyalar va alyanslar |- |1-terminal|1-terminal |Kuvaytga kelayotgan / ketayotgan barcha aviakompaniyalar <!--DO NOT STATE ALL AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |2-terminal|2-terminal |2026-yil 4-chorakda faoliyat boshlashi rejalashtirilgan<!--DO NOT STATE ALL AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |3-terminal|3-terminal | Umumiy aviatsiya (yopilgan)<!--DO NOT STATE ANY MORE AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |4-terminal|4-terminal |[[Kuwait Airways]] <!--DO NOT STATE ANY MORE AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |- |5-terminal|5-terminal |[[Jazeera Airways]] <!--DO NOT STATE ANY MORE AIRLINES AS THIS VIOLATES WP:NOTRAVEL--> |} == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === Quyidagi aviakompaniyalar muntazam yoʻlovchi reyslari amalga oshiradi<ref>{{cite web|url=http://www.dgca.gov.kw/en/travellers/flights-information/flight-timetable|title=Flights Timetable {{!}} Travellers - Kuwait International Airport|date=2016-04-20|publisher=Schedules Section, Air Transport Department, DGCA|access-date=2016-04-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20170517094847/http://dgca.gov.kw/en/travellers/flights-information/flight-timetable|archive-date=2017-05-17|url-status=dead}}</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220907-3lnw22|title=Air Arabia Abu Dhabi Schedules Beirut / Kuwait late-Oct 2022 Launch|website=Aeroroutes|date=7 September 2022}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite news|title=Air Arabia Egypt Adds Cairo – Kuwait City Service in 1Q25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241022-e51q25kwi|website=Aeroroutes |date=22 October 2024}}</ref>, [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web|url=https://www.dubaifaqs.com/air-arabia-flights.php|title=Air Arabia (G9) list of flight destinations|website=DubaiFAQs|access-date=13 August 2025|arxivsana=2025-11-07|arxivurl=https://web.archive.org/web/20251107155434/http://www.dubaifaqs.com/air-arabia-flights.php}}</ref> <!-- --> | [[Air Cairo]] | {{Flagicon|Egypt}}Asyut<ref name="SMATZHMB">{{cite news|title=Egypt Air initiates low rate weekly flights to Kuwait|url=https://www.kuna.net.kw/ArticlePrintPage.aspx?id=2189699&language=en|date=12 September 2011}}</ref>, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]]<ref>{{cite news|title=AirCairo announces low fare (hybrid) business model, flights to Kuwait|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/aircairo-announces-low-fare-%28hybrid%29-business-model-flights-to-kuwait|website=AACO|date=24 April 2012}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230421-smme|title=AIR CAIRO NS23 MIDDLE EAST NETWORK ADDITIONS|website=Aeroroutes|date=21 April 2023}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Savhoj<ref name="SMATZHMB"/><br/>''' Mavsumiy:''' [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref>{{cite news|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/air-cairo-launches-luxor-kuwait-service|title=Air Cairo launches Luxor-Kuwait service|website=AACO|date=14 August 2024}}</ref> <!-- --> | Air India Express | [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref>{{cite news| url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/09/26/air-india-express-adds-three-new-routes-from-bengaluru/|title=Air India Express adds 3 flight to the middle East from Bangalore}}</ref>, [[Manohar xalqaro aeroporti|Goa–Mopa]]<ref>{{cite news|title=Air India Express May 2025 Goa Manohar International Service Additions|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250411-ixmay25gox|website=Aeroroutes|date=11 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kannur<ref>{{cite news|title=Air India Express starts Kannur-Bahrain service|url=https://www.newsofbahrain.com/bahrain/52510.html|website=The Daily Tribune-New of Bahrain|date=2 April 2019}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kojikode<ref name="IXCCJCOKIXE"/>, {{Flagicon|India}}Kochi<ref name="IXCCJCOKIXE">{{cite news|title=Air India Express to start Kuwait services|url=https://www.oneindia.com/2008/07/01/air-india-express-to-start-kuwait-services-1214904854.html|website=Oneindia|date=2 July 2008}}</ref>, {{Flagicon|India}}Mangalor<ref name="IXCCJCOKIXE"/>, {{Flagicon|India}}Tiruchirappalli<ref>{{cite news|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2021/01/06/air-india-announces-new-domestic-and-international-flights-2|title=Air India announces new domestic and international flights|website=Business Traveller Middle East|date=6 January 2021}}</ref>, {{Flagicon|India}}Chennay<ref>{{cite report|title=Kuwait International Airport August 2008 Statistics|page=12|publisher=Directorate General of Civil Aviation|date=September 2008}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite report|title=Kuwait International Airport July 2024 Statistics|page=13|publisher=Directorate General of Civil Aviation|date=August 2024}}</ref> <!-- --> | Akasa Air, {{IND}} | [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]]<ref>{{cite news|title=Akasa Air Adds Abu Dhabi / Kuwait City in 3Q24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240802-qp3q24int|website=Aeroroutes|date=2 August 2024}}</ref> <!-- --> | Alexandria Airlines, {{EGY}} | [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]]<ref>{{cite web|title=Egypt's Alexandria Airlines to restart scheduled operations|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/114668-egypts-alexandria-airlines-to-restart-scheduled-operations|website=ch-aviation.com|date=15 April 2022}}</ref> <!-- --> | AlMasria Universal Airlines, {{EGY}} | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | ATA Airlines, {{IRN}} | [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]]<ref>{{cite web|url=https://www.instagram.com/p/DRU6rL3DRPY|title=ATA Airlines adds new flights between Mashhad and Kuwait|date=21 November 2025}}</ref> <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite news |title=Biman to resume flights to Medina, Kuwait and Kathmandu |url=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/2021/09/29/biman-to-resume-flights-to-medina-kuwait-and-kathmandu |access-date=14 October 2021 |work=Dhaka Tribune |date=29 September 2021}}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]] <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[Ethiopian Airlines]] | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] <!-- --> | [[flyadeal]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]] <!-- --> | Fly Cham, {{SYR}} | [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]]<ref>{{cite web |title=Fly Cham NS25 Operations Overview |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250623-fycns25 |website=Aeroroutes |access-date=23 June 2025}}</ref> <!-- --> | [[flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[flynas]] | [[Shahzoda Abdulmajid bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Al Ula]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]] <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | Himalaya Airlines, {{NPL}} | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref>{{cite web |title=HIMALAYA AIRLINES RESUMES KUWAIT SERVICE IN AUGUST 2024|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240803-h9aug24kwi |website=Aeroroutes |access-date=3 August 2024}}</ref> <!-- --> | [[IndiGo]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite news|last1=Liu|first1=Jim|title=IndiGo Middle East Network expansion in Oct 2019|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286107/indigo-middle-east-network-expansion-in-oct-2019/|work=Airlineroute|access-date=30 August 2019|date=30 August 2019}}</ref>, {{Flagicon|India}}Haydarobod, {{Flagicon|India}}Kojikode, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]] <!-- --> | Iran Air | [[Isfahon Shahid Beheshti xalqaro aeroporti|Isfahon]], {{Flagicon|Iran}}Lor, [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]], [[Sheroz xalqaro aeroporti|Sheroz]] <!-- --> | Iraqi Airways | [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]] <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Abxa xalqaro aeroporti|Abxa]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera adds Abha service from Jan 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287743/jazeera-adds-abha-service-from-jan-2020/ |website=Routesonline |access-date=26 November 2019}}</ref>, {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref>{{cite web|url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21215229/jazeera-airways-jazeera-airways-launches-flights-to-addis-ababa-ethiopia|title=Jazeera Airways launches flights to Addis Ababa, Ethiopia|publisher=Aviation Pros|date=19 March 2021|accessdate=21 July 2024}}</ref>, [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]<ref>{{cite web |title=JAZEERA AIRWAYS RESUMES 2 INDIA ROUTES IN 4Q24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240812-j94q24in|website=Aeroroutes |access-date=12 August 2024}}</ref>, [[Al-Ayn xalqaro aeroporti|Al-Ayn]]<ref>{{cite web |title=Jazeera Airways 4Q25 UAE Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250908-j94q25ae |website=Aeroroutes |access-date=8 September 2025}}</ref>, [[Al-Jouf aeroporti|Al-Jouf]]<ref name="auto">{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221129-j9dec22 | title=Jazeera Airways Network Expansion From late-Dec 2022 }}</ref>, [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="aeroroutes1">{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220920-j9nw22in |title=Jazeera Airways Expands India Network in NW22 — AeroRoutes |publisher=Aeroroutes.com |date= |access-date=2022-09-21}}</ref>, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]], [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250604-j9jun25dam|title=Jazeera Airways resume Damascus service from late-June 2025|date=4 June 2025|website=aeroroutes.com}}</ref>, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Dushanbe xalqaro aeroporti|Dushanbe]]<ref name="auto"/>, [[Sfinks xalqaro aeroporti|Giza]]<ref name=J9S23>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-j9may23|title=JAZEERA AIRWAYS ADDS GIZA SPHINX / SHIRAZ SERVICE FROM MAY 2023|website=aeroroutes.com|date=24 April 2023}}</ref>, [[Ha'il mintaqaviy aeroporti|Ha'il]], {{Flagicon|India}}Haydarobod, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/221110-j9dec22isb | title=Jazeera Airways Plans Islamabad Addition in Dec 2022 }}</ref>, [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Jinna xalqaro aeroporti|Karachi]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera Airways adds new destinations in Nov 2019 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287303/jazeera-airways-adds-new-destinations-in-nov-2019/ |website=Routesonline |access-date=4 November 2019}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/295229/route-analysis-kuwait-colombo/|title=Route Analysis: Kuwait-Colombo|website=Routesonline}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]], [[Domodedovo xalqaro aeroporti|Moskva–Domodedovo]]<ref name="auto"/>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]], [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]], [[Namangan xalqaro aeroporti|Namangan]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/220926-j9sep22nma | title=Jazeera Airways Schedules Namangan late-Sep 2022 Launch }}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web |title=Jazeera Airways Launches First Ever Route Between Kazakhstan and Kuwait |url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21248674/jazeera-airways-jazeera-airways-launches-first-ever-route-between-kazakhstan-and-kuwait |website=Aviation Pros |date=2 December 2021 |access-date=2 December 2021}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Shahzoda Naif bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Qosim]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/298465/jazeera-airways-expands-saudi-service/|title=Jazeera Airways Expands Saudi Service|website=Routesonline|date=8 August 2022}}</ref>, {{Flagicon|Egypt}}Savhoj, {{Flagicon|Nepal}}Siddharthanagar<ref>{{cite web |title=Nepal's second international airport to start flights on May 16; Kuwait the first destination |url=https://english.onlinekhabar.com/new-international-airport-kuwait.html |publisher=Onlinekhabar |access-date=17 March 2022 |date=14 March 2022}}</ref>, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]], [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]]<ref>{{cite web|url=https://www.jazeeraairways.com/en-kw/destinations|title=Jazeera Airways Destinations|date=13 July 2023|qaralgan sana=2025-11-27|arxivsana=2021-10-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20211002024649/https://www.jazeeraairways.com/en-kw/destinations}}</ref>, {{Flagicon|India}}Tiruvananthapuram<ref>{{cite web |title=JAZEERA AIRWAYS RESUMES 2 INDIA ROUTES IN 4Q24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240812-j94q24in|website=Aeroroutes |access-date=12 August 2024}}</ref>, [[Hazrati Sulton xalqaro aeroporti|Turkiston]]<ref name="auto"/>, [[Oʻsh aeroporti|Oʻsh]], [[Sheroz xalqaro aeroporti|Sheroz]]<ref name=J9S23/>, {{Flagicon|India}}Chennay, {{Flagicon|Bangladesh}}Chittagong<ref>{{cite news |title=Jazeera Airways to operate Kuwait-Ctg direct flights from 24 Jan |url=https://www.tbsnews.net/economy/aviation/jazeera-airways-operate-kuwait-ctg-direct-flights-24-jan-355684?amp |access-date=30 January 2022 |work=The Business Standard |date=10 January 2022 |language=en}}</ref> <br />''' Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web|url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21228754/jazeera-airways-jazeera-airways-announces-flight-schedule-to-antalya-and-kyiv |title=Jazeera Airways Announces Flight Schedule to Antalya and Kyiv |publisher=Aviationpros.com |date=June 30, 2021 |access-date=2022-04-05}}</ref>, [[Batumi xalqaro aeroporti|Batumi]]<ref name="Jazeera_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera Airways NS25 Europe Service Increases |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250227-j9ns25eu |access-date=27 February 2025 |work=AeroRoutes |date=27 February 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]], [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref>{{cite web|title=Jazeera Airways Adds Seasonal Budapest Service in NS25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250124-j9ns25kwi}}</ref>, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name="J9NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera NS25 Seasonal Routes Addition |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250127-j9ns25 |access-date=27 January 2025 |work=AeroRoutes |issue=27 January 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Krakov<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240509-j9jun24krk|title=Jazeera Airways Adds Krakow Seasonal Service From June 2024|publisher=AeroRoutes|date=9 May 2024|accessdate=10 May 2024}}</ref>, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]]<ref>{{cite web|last1=Mumbai |first1=Prasenjit Chakraborty |url=https://travelbizmonitor.com/jazeera-airways-adds-larnaca-to-summer-network/ |title=Jazeera Airways Adds Larnaca To Summer Network }}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref>{{cite web | url=https://ceetransport.com/jazeera-airways-to-start-prague-kuwait-route-577/ | title=Jazeera Airways to start Prague - Kuwait route | date=4 April 2022 | access-date=18 April 2022 | archive-date=8 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230208142611/https://ceetransport.com/jazeera-airways-to-start-prague-kuwait-route-577/ | url-status=dead }}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Rize–Artvin<ref name="rize">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera Airways Adds Seasonal Kuwait – Rize Service in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250213-j9ns25rze |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=13 February 2025 |date=13 February 2025}}</ref>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]]<ref>{{cite web | url=https://www.thearabianstories.com/2022/03/07/jazeera-airways-to-begin-operations-to-salalah/ | title=Jazeera Airways to begin operations to Salalah | date=7 March 2022 }}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo, [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite news |title=Jazeera Airways opens winter gateway to Sochi |url=https://timeskuwait.com/jazeera-airways-opens-winter-gateway-to-sochi/ |access-date=20 October 2025 |work=Times Kuwait |date=14 October 2025}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230123-j9eu | title=Jazeera NS23 Europe Network Expansion }}</ref>, [[Tivat aeroporti|Tivat]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera Airways NS23 Network Additions – 14MAY23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230515-j9ns23int |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=13 February 2025 |date=14 May 2023}}</ref>, [[Toif xalqaro aeroporti|Toif]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite web|url=https://centreforaviation.com/news/jazeera-airways-to-launch-kuwait-tashkent-service-in-jun-2021-1069737|title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA|website=centreforaviation.com}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Jazeera Airways adds Trabzon service from August 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/292840/jazeera-airways-adds-trabzon-service-from-august-2020/ |website=Routesonline |access-date=3 August 2020}}</ref>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |title=Jazeera Airways to launch flights between Yerevan and Kuwait in June |url=https://www.arka.am/en/news/society/jazeera-airways-to-launch-flights-between-yerevan-and-kuwait-in-june/ |access-date=25 February 2025 |work=arka.am |publisher=AMI Novosti-Armenia |date=24 February 2025 |language=en}}</ref>, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | Jordan Aviation | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]] <!-- --> | [[Kam Air]] | [[Kobul xalqaro aeroporti|Kobul]]<ref>{{cite web|title=Kam Air files Kabul – Kuwait schedule from Nov 2019|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286269/kam-air-files-kabul-kuwait-schedule-from-nov-2019/|work=Airlineroute|access-date=10 September 2019}}</ref>, [[Xost xalqaro aeroporti|Xost]]<ref>{{cite web|title=Kam Air Adds Khost – Kuwait Service from late-July 2025 |publisher=AeroRoutes|date=15 July 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250714-rqjul25khtkwi |accessdate=15 July 2025}}</ref> <!-- --> | Karun Airlines, {{IRN}} | [[Qosim Sulaymoniy xalqaro aeroporti|Ahvoz]] <!-- --> | Kish Air, {{IRN}} | [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]] <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]], [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/295937/airline-in-focus-kuwait-airways-/|title=Airline in Focus: Kuwait Airways|website=Routesonline}}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="KU23"/>, [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]]<ref name="KU23">{{cite web |title=Kuwait Airways Schedules Barcelona / Washington NW23 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230810-kunw23 |website=Aeroroutes |access-date=10 August 2023}}</ref>, [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]], [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Podshoh Fahd xalqaro aeroporti|Dammom]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Kuwait Airways intends to add Guangzhou service from mid-August 2020 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/292900/kuwait-airways-intends-to-add-guangzhou-service-from-mid-august-2020/ |website=Routesonline |access-date=5 August 2020}}</ref>, {{Flagicon|India}}Haydarobod<ref>{{cite web|url=https://www.kuwaitairways.com/en|title=Flight Schedule|work=[[Kuwait Airways]]|access-date=21 September 2023}}</ref>, [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]], {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], {{Flagicon|Morocco}}Kasablanka<ref name="KU">{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=Manchester, Madrid and Moscow Among Kuwait Airways' Network Additions |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297473/manchester-madrid-and-moscow-among-kuwait-airways-network-additions/ |website=Routesonline |access-date=1 February 2022}}</ref>, {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref name="zawya1">{{cite web | url=https://www.zawya.com/en/world/middle-east/kuwait-airways-to-operate-8-new-flight-destinations-tcmlm2q4 | title=Kuwait Airways to operate 8 new flight destinations }}</ref>, [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]]<ref>{{cite web|url=https://www.newswire.lk/2025/09/04/kuwait-airways-to-resume-commercial-flights-to-colombo-in-october/ |title=Kuwait Airways to resume commercial flights to Colombo in October |work=Newswire |accessdate=4 September 2025}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kochi, [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Kuwait Airways Resumes Madrid Service From late-Oct 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251010-kunw25mad |website=AeroRoutes |access-date=10 October 2025 |language=en-CA |date=10 October 2025}}</ref>, [[Manchester aeroporti|Manchester]], {{Flagicon|Philippines}}Manila, [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/279517/kuwait-airways-adds-milan-service-from-late-oct-2018/ |title=Kuwait Airways adds Milan service from late-Oct 2018 |publisher=Routesonline |access-date=2018-08-03}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], [[Al Najaf xalqaro aeroporti|Najaf]], [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu York–JFK]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj, [[Tbilisi xalqaro aeroporti|Tbilisi]]<ref name="routesonline1">{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/277006/kuwait-airways-adds-new-destinations-in-s18/ |title=Kuwait Airways adds new destinations in S18 |publisher=Routesonline |access-date=2018-04-09}}</ref>, [[Imom Xumayniy nomidagi Tehron xalqaro aeroporti|Tehron–Imom Xumayniy]], {{Flagicon|India}}Tiruvananthapuram, [[Sheroz xalqaro aeroporti|Sheroz]], {{Flagicon|India}}Chennay <br /> '''Mavsumiy:''' [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]]<ref>{{cite web |title=Kuwait Airways to Resume Luxor Service in 2H25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/241230-kuns25lxr |website=Aeroroutes |access-date=31 December 2024}}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/230123-kugrtr | title=KUWAIT AIRWAYS NS23 GREECE / TURKEY NETWORK ADDITIONS }}</ref>, [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Kuwait Airways adds seasonal Bodrum service in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285295/kuwait-airways-adds-seasonal-bodrum-service-in-s19/ |website=Routesonline |access-date=9 July 2019}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Malaga<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/278644/kuwait-airways-resumes-malaga-service-in-s18/ |title=Kuwait Airways resumes Malaga service in S18 |publisher=Routesonline |access-date=2018-08-03}}</ref>, [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220920-kunw22 |title=Kuwait Airways NW22 Removed Routes Summary – 18SEP22 — AeroRoutes |publisher=Aeroroutes.com |date= |access-date=2022-09-21}}</ref>, [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]]<ref name="KU"/>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref name="KuwaitS20">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Kuwait Airways S20 Network additions as of 10FEB20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289472/kuwait-airways-s20-network-additions-as-of-10feb20/ |website=Routesonline |access-date=11 February 2020}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref name="routesonline1"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]], [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[Middle East Airlines]] | [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]] <!-- --> | Nesma Airlines, {{EGY}} | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/nesma-airlines-commences-cairo-kuwait-service#arContent|title=Nesma Airlines commences Cairo-Kuwait service|website=aaco.org|date=21 July 2023}}</ref> <!-- --> | [[Nile Air]] | [[Al-Uqsur xalqaro aeroporti|Al-Uqsur]], {{Flagicon|Egypt}}Asyut, [[Burj al-Arab xalqaro aeroporti|Iskandariya]], [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], {{Flagicon|Egypt}}Savhoj <!-- --> | Oman Air | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]] <!-- --> |Pakistan International Airlines | [[Alloma Iqbol xalqaro aeroporti|Lohur]], {{Flagicon|Pakistan}}Sialkot<ref>{{cite web|url=https://www.samaa.tv/news/2019/09/pia-resumes-flights-between-sialkot-and-kuwait/|title=PIA resumes flights between Sialkot and Kuwait &#124; SAMAA|website=Samaa TV}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<br /> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus expands Antalya network in S20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289689/pegasus-expands-antalya-network-in-s20/ |website=Routesonline |access-date=19 February 2020}}</ref>, [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus adds Trabzon – Middle East links in S20 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/290034/pegasus-adds-trabzon-middle-east-links-in-s20/ |website=Routesonline |access-date=3 March 2020}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[Royal Jordanian]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]] <!-- --> | SalamAir, {{OMN}} | [[Maskat xalqaro aeroporti|Maskat]], [[Salola xalqaro aeroporti|Salola]] <!-- --> | [[Saudia]] | [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]], [[Shahzoda Muhammad bin Abdulaziz xalqaro aeroporti|Madina]], <!-- --> | Sepehran Airlines, {{IRN}} | [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]] <!-- --> | [[SriLankan Airlines]] | [[Bandaranaike xalqaro aeroporti|Kolombo–Bandaranaike]] <!-- --> | [[SunExpress]] | '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Trabzon aeroporti|Trabzon]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=SunExpress expands Middle East network in 1Q20|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288366/sunexpress-expands-middle-east-network-in-1q20/|website=routesonline.com|date=25 December 2019}}</ref> <!-- --> | Syrian Air | [[Damashq xalqaro aeroporti|Damashq]] <!-- --> | Tailwind Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | Tarco Aviation, {{SDN}} | {{Flagicon|Sudan}}Port Sudan<ref>{{cite web |title=TARCO Aviation Feb 2025 Port Sudan Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250203-3tfeb25 |website=Aeroroutes |access-date=3 February 2025}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <br />'''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]] <!-- --> | Varesh Airlines, {{IRN}} | [[Mashhad Shahid Hoshiminajod xalqaro aeroporti|Mashhad]] <!-- --> | Yemenia | {{Flagicon|Yemen}}Adan<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240702-iyjul24kwi|title=Yemenia Adds Aden - Kuwait City From July 2024|publisher=AeroRoutes|date=2 July 2024|accessdate=2 July 2024}}</ref> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Cargolux<ref>[https://www.cargolux.com/network-offices/network-offices cargolux.com - Map] retrieved 8 December 2021</ref>, {{LUX}} | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg <!-- --> | Cargolux Italia<ref>[https://www.cargolux-italia.com/network-offices/map cargolux-italia.com - Map] retrieved 8 December 2021</ref> | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]] <!-- --> | DHL Aviation<ref>[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served aviationcargo.dhl.com - Destinations] retrieved 8 December 2021</ref> | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | Ethiopian Airlines Cargo<ref>[https://ethiopiancargo.azurewebsites.net/network/route-map ethiopiancargo.azurewebsites.net - Route Map] retrieved 8 December 2021</ref> | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]] <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]]<ref>[https://www.qrcargo.com/docs/Freight_Network_Map_W20-21.pdf qrcargo.com - Freight Network Map] retrieved 8 December 2021</ref> | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[Turkish Cargo]]<ref>[https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule turkishcargo.com.tr - Flight schedule] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20211019111442/https://www.turkishcargo.com.tr/en/online-services/flight-schedule |date=2021-10-19 }} retrieved 8 December 2021</ref> | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> }} == Statistika == {| class="wikitable" |- ! Yillar<ref>{{cite book|title = Kuwait International Airport Statistics|publisher = Statistics Section, Air Transport Department, DGCA|date= 2020-04-11}}</ref> ! Tijoriy parvozlar soni ! Notijoriy parvozlar soni ! Yoʻlovchilar soni ! Yuk (metr tonna) |- | 2015 | 95,027 | 7,133 | 11,163,279 | 186,039 |- | 2016 | 98,073 | 6,098 | 11,762,241 | 195,515 |- | 2017 | 106,356 | 5,285 | 13,735,580 | 241,663 |- | 2018 | 112,971 | 5,162 | 14,813,527 | 249,531 |- | 2019 | 115,420 | 6,938 | 15,448,909 | 243,442 |- |2023 |128,584 |7,188 |15,616,800 |210,010 |} == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1973-yil 25-avgustda Yemen Airlines kompaniyasiga tegishli Douglas DC-6 samolyoti Taizdan Asmaraga parvoz chogʻida oʻgʻirlab ketildi. Jibutida yonilgʻi quyish uchun toʻxtaganidan soʻng, samolyot Kuvaytga olib ketildi va yolgʻiz oʻgʻirlamoqchi boʻlgan shaxs taslim boʻldi<ref name="250873 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/330109|title=UI Douglas DC-6 , Saturday 25 August 1973|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 1973-yil 17-dekabrda Rimdagi [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Fiumichino aeroportiga]] uyushtirilgan terrorchilik hujumi [[Myunxen]]ga uchishga tayyorlanayotgan [[Lufthansa]] [[Boeing 737]]-100 samolyotining oʻgʻirlab ketilishi bilan yakunlandi. Samolyot Kuvaytga olib ketildi va oʻgʻirlaganlar bir kundan keyin taslim boʻldi<ref name="171273 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/330015|title=UI Boeing 737-130 D-ABEY, Monday 17 December 1973|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 1977-yil 5-iyunda [[Middle East Airlines]] kompaniyasining [[Boeing 707]] samolyoti [[Bayrut]]dan [[Bagʻdod]]ga parvoz vaqtida oʻgʻirlab ketildi. Bu holat [[Kuvayt]]da yakunlandi – samolyotga hujum qilindi va yagona oʻgʻirlamoqchi boʻlgan shaxs qoʻlga olindi<ref name="050677 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/329116|title=UI Boeing 707 , Sunday 5 June 1977|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 1980-yil 24-iyulda pul talab qilgan ikki kishi [[Bayrut]]dan uchayotgan Kuwait Airways [[Boeing 737]]-200 samolyotini oʻgʻirlab ketganidan soʻng taslim boʻldi<ref name="240780 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/asndb/328292|title=UI Boeing 737-269 9K-ACV, Thursday 24 July 1980|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 1983-yil 12-dekabrda aeroport 1983-yil Kuvaytdagi portlashlar nishonlaridan biri boʻldi. * 1990-yil 2-avgustda British Airwaysning 149-reysi 349 yoʻlovchi bilan Kuvayt xalqaro aeroportiga Iroqning Kuvaytga bostirib kirganidan atigi toʻrt soat oʻtgach qoʻndi, natijada yoʻlovchilar va ekipaj asirga olindi. Boeing 747-100 samolyoti iroqliklar tomonidan talon-taroj qilindi va yoʻq qilindi. Barcha yoʻlovchilar va ekipaj omon deb xabar qilindi, biroq bir bortkuzatuvchi zoʻrlangan, yoʻlovchilar esa Iroqqa olib ketildi<ref>{{cite news | url=https://www.independent.co.uk/news/world/the-strange-flight-of-ba-149-why-did-no-one-prevent-a-british-airways-flight-into-kuwait-after-the-1537655.html |title = The strange flight of BA 149: Why did no one prevent a British Airways|website = [[Independent.co.uk]]|date = 1992-08-02}}</ref>. Kuvayt harbiy-havo kuchlariga tegishli McDonnell Douglas DC-9 ham aeroportda yoʻq qilingan. Kuvaytga bostirib kirish davomida Kuwait Airwaysga tegishli koʻplab samolyotlar oʻgʻirlab ketildi va Iroqning turli joylarida saqlandi; ayrim Airbus A310 samolyotlariga hatto Iroq bort raqamlari berilgan. Ularning koʻpchiligi 1991-yilda ittifoqchilarning bombardimonlari natijasida yoʻq qilindi. * 1991-yil 25-fevralda AQSh dengiz piyodalari korpusining McDonnell Douglas AV-8B Harrier II samolyoti Kuvaytni ozod qilish urushi chogʻida yer osti oʻqidan zararlangach favqulodda qoʻnish amalga oshirdi<ref name="250291 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/wiki.php?id=77534|title=Accident McDonnell Douglas AV-8B-10-MC Harrier II 163190, Monday 25 February 1991|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 1991-yil 27-fevralda aeroport [[Koʻrfaz urushi]]dagi AQSh va Iroq kuchlari oʻrtasidagi yirik tank jangiga mezbonlik qildi. Bu jang hozirda Kuvayt xalqaro aeroporti jangi deb nomlanadi<ref>M60 vs T-62 Cold War Combatants 1956-92 Nordeen&Isby P.73</ref>. * 1999-yil 10-dekabrda AQSh harbiy-havo kuchlarining Lockheed C-130 Hercules samolyoti Jobir al-Ahmad aviabazasida uchish-qoʻnish yoʻlagiga qisqa masofada qoʻnishga urinishi natijasida zarar olib, Kuvayt xalqaro aeroportida qattiq favqulodda qoʻnish amalga oshirganida uch nafar AQSh harbiy xizmatchisi halok boʻldi<ref name="starairaviation.net">{{cite web|url=http://www.starairaviation.net/air_cargo.html|title=Star Air Aviation (Pvt) Ltd.|access-date=1 June 2015|arxivsana=2016-03-05|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160305100013/http://www.starairaviation.net/air_cargo.html}}</ref>. * 2018-yil 24-mayda harbiy angarda sodir boʻlgan yongʻin oqibatida Politsiya aviaqanotiga tegishli Eurocopter AS365 Dauphin vertolyoti butunlay yonib ketdi. Oʻxshash ikkinchi vertolyot yongʻin yetib kelishidan avval qutqarib qolindi<ref name="240518 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/211427|title=Incident Eurocopter AS 365N3 Dauphin KMOI-03, Thursday 24 May 2018|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 2019-yil 7-mayda Kuwait Airwaysga tegishli Boeing 777-300ER samolyoti sudrab tortilayotgan vaqtda tortish moslamasi sinib ketishi natijasida samolyot traktor ustiga chiqib ketib, tortish traktori haydovchisi halok boʻldi<ref name="070519 Incident">{{Cite web|url=https://asn.flightsafety.org/wikibase/224818|title=Incident Boeing 777-369ER 9K-AOH, Monday 6 May 2019|website=asn.flightsafety.org|accessdate=July 1, 2024}}</ref>. * 2025-yil 8-iyunda Gulf Airning 213-reysi Kuvaytga yoʻl olayotgan paytda bomba qoʻyilgani haqida tahdid oldi, samolyot xavfsiz qoʻndi va tekshiruvlar bomba yoʻqligini koʻrsatdi<ref>{{Cite web |last=Newspaper |first=The Peninsula |date=2025-06-08 |title=Gulf Air headed to Kuwait lands due to bomb threat; suspect apprehended |url=https://thepeninsulaqatar.com/article/08/06/2025/bomb-scare-on-gulf-air-flight-lands-safely-at-kuwait-suspect-apprehended |access-date=2025-06-16 |website=thepeninsulaqatar.com |language=en}}</ref><ref>{{Cite web |last=arabtimes |date=2025-06-08 |title=Bomb Threat on Gulf Air Flight Declared Hoax - No Disruption at Kuwait Airport |url=https://www.arabtimesonline.com/news/bomb-threat-on-gulf-air-flight-declared-hoax/ |access-date=2025-06-16 |website=arabtimes |language=en}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category-inline|Kuwait International Airport}} * [https://kuwaitairport.gov.kw Kuwait International Airport (official site)] {{in lang|en}} {{authority control}} [[Turkum:1962-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Quvayt]] anpkgqj6nplknltmsko6s02w7h96ip6 0 1357094 6304562 6304257 2026-10-10T13:34:00Z Janob Mirzaolim 64438 Manbalar qoʻshdim 6304562 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Misr poytaxti, 641–750, 905–1168 | nomi = Fustat | asl nomi = الفسطاط | tasvir = Fostat-329.jpg | qaram = | mamlakat = Misr | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = N| lat_deg = 30| lat_min = 00| lat_sec = 18 | lon_dir = E| lon_deg = 31| lon_min = 14| lon_sec = 15 | CoordAddon = {{Coord|30|00|18|N|31|14|15|E|region:EG-C_type:city|display=inline,title}} | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = Hozirda bir qismi | tuman = Eski Qohira | tuman-2 = Roshidun xalifaligi (641–661) | tuman_3 = [[Damashq xalifaligi]] (661–750) | tuman 4 = [[Bagʻdod xalifaligi]] (750–969) | tuman 5 = [[Fotimiylar xalifaligi]] (969–1168) | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = 641-yil | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 200 000 | sanalgan yil = XII asr | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Fustat''' ({{lang-ar|الفُسطاط|translit=al-Fusṭāṭ}}) yoki '''Fostat''' — [[Misr]]ning [[Islom dunyosi|musulmonlar hukmronligi]] ostidagi birinchi poytaxti. Bugungi kunda [[Qohira]] tarkibiga singib ketgan. Hozirda [[Eski Qohira]] deb nomlanuvchi hududga tutash tarzda, milodiy 641-yilda [[Misr]]ning musulmonlar tomonidan fath etilishidan soʻng darhol [[Roshidun xalifaligi|Roshidun]] musulmon sarkardasi [[Amr ibn al-Os]] tomonidan qurilgan. Bu yerda Misrdagi birinchi [[masjid]] — [[Amir masjidi]] ham qad koʻtargan<ref name="P44"/>. Shahar XII asrda oʻzining choʻqqisiga chiqqan va aholisi taxminan 200 000 kishini tashkil etgan<ref name="williams-37">Williams, p. 37</ref>. Shahar Misrdagi maʼmuriy hokimiyat markazi boʻlib, 1168-yilda oʻzining [[vazir]]i [[Shavar]] tomonidan bosqinchi [[Salib yurishlari|Salibchilar]] qoʻliga boyliklari tushmasligi uchun yoqib yuborishga buyruq berilguniga qadar shu vazifani bajargan. Keyinchalik shahar qoldiqlari yaqin atrofdagi [[Qohira]] tarkibiga singib ketgan. 969-yilda [[Fotimiylar]] mintaqani zabt etib, Xalifa uchun qirollik qarorgohi sifatida yangi shahar — Qohirani Fustat shimolida barpo etgan. Hudud yuzlab yillar davomida qarovsiz qolib, [[chiqindixona]] sifatida foydalanilgan<ref name=eyewitness/>. Bugungi kunda Fustat zamonaviy [[Eski Qohira]] tumani tarkibidagi mavze boʻlib, uning poytaxtlik davridan juda kam binolar saqlanib qolgan. Koʻplab arxeologik qazishmalar natijasida hududda koʻmilgan boy moddiy meros topilgan. Bu yerdan topilgan koʻplab qadimiy ashyolar Qohiradagi [[Islom sanʼati muzeyi]]da namoyish etilmoqda<ref name=gascoigne />. == Misr poytaxti == Fustat taxminan 500 yil davomida Misrning poytaxti boʻlgan. Shahar 641-yilda barpo etilgandan soʻng, 750-yilgacha uning poytaxtlik maqomi uzluksiz saqlanib qolgan. Oʻsha yili [[Abbosiylar|Abbosiylar sulolasi]] [[Umaviylar]]ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. Bu mojaro markazi Misrda emas, balki arab dunyosining boshqa hududlarida kechgan. Abbosiylar hokimiyatni qoʻlga kiritgach, turli poytaxtlarni boshqarish osonroq boʻlgan hududlarga koʻchirgan. Ular xalifalik markazini [[Bagʻdod]]da oʻrnatib, poytaxtni avvalgi Umaviylar davridagi markaz boʻlgan [[Damashq]]dan koʻchirgan. Yangi sulola davrida shunga oʻxshash oʻzgarishlar boshqa hududlarda ham amalga oshirilgan. Misrda poytaxt Fustatdan bir oz shimolroqqa, Abbosiylar shahri [[Al-Askar]]ga koʻchirilgan. Bu shahar 868-yilgacha poytaxt boʻlib qolgan. 868-yilda [[Tuluniylar]] sulolasi hokimyatni qoʻlga kiritgach, Misr poytaxti qisqa muddatga shimoldagi boshqa bir shahar — Al-Qattoiyga koʻchirilgan<ref name="P44">Petersen (1999) p. 44</ref>. Bu holat faqat 905-yilgacha davom etgan. Oʻsha yili Al-Qattoiy vayron qilingan va poytaxt yana Fustatga qaytarilgan. Keyinchalik shahar yana poytaxtlik maqomini yoʻqotgan va 973-yilda Misr poytaxti [[Qohira]]ga koʻchirilgan. 1168-yilda esa oʻzining vaziri [[Shavar]] shahar salibchilarning [[Quddus Qirolligi]] qiroli Amalric qoʻliga tushishidan qoʻrqib, yoqib yuborishga buyruq bergan<ref>{{cite book |title=Cairo |url=https://archive.org/details/cairohistoriesof0000alsa_i7x9 |page=[https://archive.org/details/cairohistoriesof0000alsa_i7x9/page/74 75] |author=AlSayyad, Nezar |publisher=Harvard University Press |year=2011 |isbn=978-0674047860 }}</ref>. == Nomining kelib chiqishi == Afsonaga koʻra, Fustat shahrining joylashuvi bir qush tomonidan tanlangan: milodiy 641-yilda Misrni zabt etgan musulmon sarkardasi [[Amr ibn al-Os]] (585–664) [[Iskandariya]]ga yurish qilishidan sal oldin bir kaptar uning chodiriga tuxum qoʻygan. Oʻsha paytda uning qarorgohi Bobil nomli [[Qadimgi Rim|Rim]] qal’asidan shimolda joylashgan edi<ref>Yeomans, p. 15</ref><ref name=eyewitness>''Eyewitness'', p. 124</ref>. Amr kaptarning in qurishini Xudoning belgisi deb eʼlon qilgan va u qoʻshinlari bilan jangga ketganida chodirga tegilmagan. Gʻalaba bilan qaytgach, Amr askarlariga oʻz chodiri atrofida chodirlar tikishni buyurgan. Shu tariqa uning yangi poytaxti ''Miṣr al-Fusṭāṭ'' yoki ''Fusṭāṭ Miṣr'' deb nomlangan<ref name="D59">David (2000) p. 59</ref>. Bu nom odatda „chodirlar shahri“ deb tarjima qilinadi, biroq bu aniq tarjima emas<ref name="D59" />. ''Miṣr'' soʻzi qadimgi somiy ildizdan kelib chiqqan boʻlib, Misr mamlakatini anglatgan, ammo [[arab tili]]da u „katta shahar, metropolis“ (feʼl sifatida esa „madaniylashgan“) maʼnosini ham bildiradi. Shu sababli ''Miṣr al-Fusṭāṭ'' nomi „Chodir shahri“ maʼnosini anglatishi mumkin. ''Fusṭāṭ Miṣr'' esa „Misr koʻshki“ degan maʼnoni bildiradi. (Miṣr soʻzidan oldin aniqlik artikli (''al'') boʻlmagani uchun bu nom „metropolis koʻshki“ degani emas.) Bugungi kunda ham misrliklar Qohirani ''Miṣr'' yoki Misr arabchasida ''Maṣr'' deb atashadi, holbuki bu aslida butun Misr mamlakatining nomidir<ref>{{cite news |title=Notes on the Jews in Fustāt from Cambridge Genizah Documents |author=Worman, Ernest |work=Jewish Quarterly Review |date=October 1905 |pages=1–39}}</ref>. Keyinchalik, 642-yilda sarkarda chodiri joylashgan ayni hududda mamlakatning birinchi masjidi — [[Amir masjidi]] qurilgan<ref name="P44"/><ref name="D59"/>. == Ilk tarixi == [[File:Le Caire mosquée Amr ibn al-As.jpg|thumb|left|[[Amir masjidi]]. Dastlabki inshootdan hech narsa saqlanib qolmagan boʻlsa-da, bu masjid Misrda qurilgan birinchi masjid boʻlgan. Fustat shahri aynan shu joy — sarkarda Amr ibn al-Osning chodiri joylashgan hudud atrofida barpo etilgan.]] Minglab yillar davomida Misr poytaxti hokimiyat tepasida turgan sulolaga qarab [[Nil]] daryosining turli qismlarida joylashgan turli shaharlarga, jumladan, [[Fiva (shahar)|Fiva]] va [[Memfis (Misr)|Memfisga]] koʻchirib kelingan. [[Aleksandr]] taxminan miloddan avvalgi 331-yilda Misrni zabt etganidan soʻng, [[Oʻrta yer dengizi]] sohilidagi uning nomi bilan atalgan [[Iskandariya]] shahri poytaxtga aylangan. Bu holat qariyb ming yil davom etgan. VII asrda, [[Muhammad]] vafotidan koʻp oʻtmay, arab xalifasi [[Umar]]ning qoʻshini hududni egallaganidan soʻng, u yangi poytaxt barpo etishga qaror qildi. Iskandariya 641-yil sentyabrida qulagach, fotih qoʻshin qoʻmondoni [[Amr ibn al-Os]] daryoning sharqiy qirgʻogʻida yangi poytaxtga asos soldi<ref name="P44">Petersen (1999) p. 44</ref>. Shaharning dastlabki aholisi deyarli butunlay askarlar va ularning oilalaridan iborat boʻlib, shahar tuzilishi harbiy garnizonni eslatgan. Amr Fustatni [[Shimoliy Afrika]]ni zabt etish hamda [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiyaga]] qarshi keyingi yurishlarni boshlash uchun tayanch maskan sifatida foydalanishni rejalashtirgan<ref name="D59"/>. Fustat 670-yilda [[Tunis]]da [[Qayravon]] shahri barpo etilguniga qadar Afrikada arablar ekspansiyasining asosiy tayanch markazi boʻlib qolgan<ref>Lapidus, p. 41</ref>. Fustat markaziy masjid va maʼmuriy binolar atrofida joylashgan qabilaviy hududlar — ''xittalardan'' iborat tarzda rivojlangan<ref name="P91">Petersen (1999) p. 91</ref>. Koʻchib kelganlarning aksariyati [[Yaman]]dan, keyingi eng katta guruh esa [[Arabiston yarim oroli|Arabistonning]] gʻarbiy qismidan kelgan. Ular orasida ayrim [[yahudiylar]] va Rim yollanma askarlari ham boʻlgan. Misrda asosiy soʻzlashuv tili, odatda, arab tili boʻlib, yozma muloqotda ham undan foydalanilgan. VIII asrda Fustatda [[qibtiy tili]] hamon soʻzlashuvda boʻlgan<ref>Lapidus, p. 52. „In general, Arabic became the language of written communication in administration, literature, and religion. Arabic also became the primary spoken dialect in the western parts of the Middle East — Egypt, Syria, Mesopotamia and Iraq — where languages close to Arabic, such as Aramaic, were already spoken. The spread of Arabic was faster than the diffusion of Islam, but this is not to say that the process was rapid or complete. For example, Coptic was still spoken in Fustat in the 8th century.“</ref>. [[File:Egyptian - Lusterware Plate with Bird Motif - Walters 482036.jpg|thumb|XI asrga oid, qush tasviri tushirilgan yaltiroq sopol likopcha. Arxeologik qazishmalar davomida Fustatda koʻplab kulolchilik pechlari va sopol parchalari topilgan. Shahar Fotimiylar davrida islom kulolchilik buyumlari ishlab chiqarishning muhim markazi boʻlgan boʻlishi mumkin<ref>{{cite news |title=Petrography of Islamic pottery from Fustat |author1=Mason, Robert B. |author2=Keall, Edward J. |work=Journal of the American Research Center in Egypt |volume=27 |date=1990 |pages=165–184 |jstor=40000079}}</ref>.]] Fustat [[Muoviya I]] hukmronligi bilan boshlangan [[Umaviylar]] sulolasi davrida Misrdagi hokimiyat markazi boʻlgan. Bu sulola 660—750-yillarda [[Xalifalik|Islom xalifaligini]] boshqargan. Biroq Misr yirik davlatning oddiy viloyati hisoblangan va [[Damashq]], [[Madina (shahar)|Madina]] hamda [[Bagʻdod]] kabi boshqa musulmon markazlaridan tayinlangan hokimlar tomonidan boshqarilgan. Fustat yirik shahar boʻlib, IX asrda uning aholisi taxminan 120 000 kishini tashkil etgan<ref>{{cite web |url=http://i-cias.com/e.o/fustat.htm |title=Fustat |publisher=Encyclopaedia of the Orient |author=Kjeilin, Tore |access-date=2007-08-13 |archive-date=2020-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629175726/http://i-cias.com/e.o/fustat.htm |url-status=live }}</ref>. Ammo [[Tunis]]dan kelgan [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiylar]] qoʻmondoni Javhar ushbu hududni egallaganida, Misr oʻziga xos mustaqil hokimiyat markaziga aylangan yangi davr boshlandi. Javhar 969-yil 8-avgustda Fustatning shimolida yangi shaharga asos solib, unga ''Al-Qohira'' deb nom berdi<ref name=Millennial>{{cite magazine |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/196905/cairo-a.millennial.htm |title=Cairo, a Millennial |access-date=2007-08-09 |author=Beeson, Irene |pages=24, 26–30 |date=September–October 1969 |magazine=Saudi Aramco World |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930163720/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/196905/cairo-a.millennial.htm |archive-date=2007-09-30 |url-status=dead}}</ref>. 971-yilda Fotimiylar xalifasi [[Al-Muʼizz li-dinillah]] oʻz saroyini Tunisdagi Al-[[Mansuriya]]dan Al-Qohiraga koʻchirdi. Biroq oʻsha paytda Qohira hukumat markazi sifatida moʻljallanmagan edi — shahar, asosan, xalifa, uning saroyi va qoʻshini uchun ajratilgan qirollik hududi vazifasini bajargan, Fustat esa iqtisodiy va maʼmuriy hokimiyat markazi sifatida poytaxt boʻlib qolgan<ref name="P44"/>. Shahar ravnaq topib, kengayib bordi. 987-yilda geograf [[Ibn Havqal]] Fustat [[Bagʻdod]]ning taxminan uchdan bir qismiga teng ekanini yozgan. 1168-yilga kelib, uning aholisi 200 000 kishiga yetgan<ref name="P44"/>. Shahar soyali koʻchalari, bogʻlari va bozorlari bilan farovonligi jihatidan mashhur boʻlgan. Unda balandligi yetti qavatgacha yetadigan koʻp qavatli turar joy binolari boʻlib, yozishlaricha, ularda yuzlab odamlar yashay olgan. X asrda [[Muqaddasiy]] ularni [[minora]]lar deb taʼriflagan boʻlsa, XI asr boshlarida [[Nosir Xisrav]] ayrim binolar 14 qavatgacha koʻtarilganini yozgan. Ularning eng yuqori qavatida bogʻlar, sugʻorish uchun esa hoʻkizlar yordamida ishlaydigan suv gʻildiraklari boʻlgan<ref name="Behrens-Abouseif 1992 6">{{Cite book |title=Islamic Architecture in Cairo |author=Doris Behrens-Abouseif |year=1992 |publisher=Brill Publishers |isbn=90-04-09626-4 |page=6}}</ref><ref>{{Cite book |title=Daily Life in Ancient and Modern Cairo |author1=Barghusen, Joan D. |author2=Moulder, Bob |publisher=Twenty-First Century Books |year=2001 |isbn=0-8225-3221-2 |page=11}}</ref>. [[Eron|Fors]] sayyohi [[Nosir Xisrav]] Fustat bozorlaridagi gʻaroyib va goʻzal mahsulotlar: tovlanib turadigan sopol buyumlar, billur, shuningdek, hatto qish oylarida ham sotilgan turli meva va gullar haqida yozgan. 975—1075-yillarda Fustat [[islom sanʼati]] va kulolchilik buyumlari ishlab chiqarishning yirik markazi hamda dunyodagi eng boy shaharlardan biri boʻlgan<ref name="P91"/><ref>Mason (1995) pp. 5–7</ref>. Bir maʼlumotga koʻra, shahar xalifa Al-Muʼizz li-dinillah maʼmuriyatiga kuniga 150 000 [[AQSh dollari]]ga teng miqdorda soliq toʻlagan. Zamonaviy arxeologik qazishmalar natijasida Ispaniya, Xitoy va [[Vyetnam]] kabi uzoq mamlakatlardan keltirilgan savdo buyumlari topilgan. Qazishmalar uylar va koʻchalarning murakkab rejasini ham ochib bergan: asosiy turar joy birligi markaziy hovli atrofida qurilgan xonalardan iborat boʻlib, hovlining bir tomonidagi ravoqli ayvon asosiy kirish yoʻli vazifasini bajargan<ref name="P91"/>. == Vayron boʻlishi va tanazzuli == [[File:CairoFustatLandscape.jpg|250px|right|thumb|Eski Qohiradagi Fustat xarobalari]] XII asr oʻrtalarida Misr xalifasi oʻsmir [[Al-Adid]] edi, ammo u nomigagina hukmdor boʻlgan. Misrdagi haqiqiy hokimiyat vazir [[Shavar]] qoʻlida toʻplangan. Vazir yillar davomida keng koʻlamli siyosiy fitnalarda qatnashib, nasroniy salibchilar hamda Suriyadan kelayotgan [[Nuriddin Mahmud ibn Zangi]] qoʻshinlarining hujumlarini qaytarishga harakat qilgan. Shavar ikki tomon oʻrtasida ittifoqlarni muntazam oʻzgartirib, ularni bir-biriga qarshi qoʻyish orqali bu maqsadiga erishgan. Natijada har ikki qoʻshin bir-birini toʻsib turgan va ulardan hech biri Misrga muvaffaqiyatli hujum qila olmagan<ref>Maalouf, pp. 159–161</ref>. Biroq 1168-yilda Quddusning nasroniy qiroli Amalric I salibchilar hududlarini kengaytirish maqsadida koʻp yillardan beri Misrga muvaffaqiyatli hujum uyushtirishga urinib kelganidan soʻng, nihoyat, muayyan yutuqqa erishgan. Qirol qoʻshini bilan Misrga kirib, [[Bilbeis]] shahrini talon-toroj qilgan, uning deyarli barcha aholisini qirib tashlagan va keyin Fustat tomon yurishni davom ettirgan. Amalric va uning askarlari shaharning janubida qarorgoh qurib, endigina 18 yoshga kirgan yosh Misr xalifasi [[Al-Adid]]ga xabar yuborgan: shahar taslim boʻlishi kerak, aks holda Bilbeisning taqdiriga duchor boʻladi<ref name=tyerman/>. Amalric hujumi muqarrarligini anglagan Shavar Fustatni uning qoʻliga tushib qolishidan saqlash uchun shaharni yoqib yuborishga buyruq bergan<ref name=weapons/>. Misrlik tarixchi al-Maqriziy (1346–1442) quyidagicha yozgan: <blockquote> Shavar Fustat aholisini evakuatsiya qilishni buyurdi. U odamlarni pul va mol-mulkini tashlab, bolalari bilan jon saqlash uchun qochishga majbur qildi. Vahima va tartibsizlik ichida shahardan chiqib ketayotgan olomon ulkan arvohlar qoʻshiniga oʻxshardi… Ayrimlar masjidlar va hammomlarda panoh topib… Bilbeisdagiga oʻxshash nasroniylar hujumini kutib oʻtirdi. Shavar shaharning turli joylariga 20 000 ta [[Ligroin|nafta]] solingan idish va 10 000 ta yoqish bombasi [mish’al] tarqatdi. Alanga va tutun shaharni qamrab olib, dahshatli manzara hosil qilgan holda osmonga koʻtarildi. Yongʻin 54 kun davom etdi…<ref name=weapons>{{cite magazine |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199501/the.oil.weapons.htm |date=January–February 1995 |magazine=Saudi Aramco World |pages=20–27 |author=Zayn Bilkadi |title=The Oil Weapons |access-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609223628/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199501/the.oil.weapons.htm |archive-date=2011-06-09 |url-status=dead}}</ref></blockquote> [[File:Fustat Indian.jpg|thumb|right|Fustatda topilgan hind matosining parchasi, taxminan 1545—1645-yillarga oid. Misrning quruq iqlimi tufayli qadimgi, tashlab ketilgan mato parchalari bu hududda koʻpincha yaxshi saqlanib qoladi.]] Fustat vayron qilinganidan soʻng, Suriya qoʻshinlari yetib kelib, Amalric kuchlarini muvaffaqiyatli qaytardi. Nasroniylar ketgach, suriyaliklarning oʻzi Misrni zabt etishga muvaffaq boʻldi. Ishonchsiz Shavar qatl etildi va Fotimiylar hukmronligi amalda yakunlandi. Suriya qoʻmondoni Shirkuh hokimiyatga keldi, biroq bir necha oy oʻtib, sogʻligʻi yomonlashgani sababli vafot etdi. Shundan soʻng uning jiyani Salohuddin 1169-yil 2-martda Misr vaziri boʻlib, [[Ayyubiylar]] sulolasiga asos soldi<ref name=tyerman>{{cite book |author=Tyerman, Christopher |author-link=Christopher Tyerman |title=God's War: a new history of the Crusades |publisher=Belknap |pages=[https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer/page/347 347]–349 |isbn=978-0-674-02387-1 |url=https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer |url-access=registration |year=2006}}</ref>. Fustat asta-sekin tanazzulga yuz tutgan chekka shaharchaga aylangach, hukumat markazi butunlay yaqin atrofdagi Qohiraga koʻchirildi. Keyinchalik [[Salohuddin al-Ayyubiy]] Qohira va Fustatni ulkan devorlar bilan oʻrab, yagona shaharga birlashtirishga urindi, ammo bu harakat, asosan, muvaffaqiyatsiz yakunlandi<ref name="P44"/>. 1166-yilda [[Maymonid]] Misrga kelib, Fustatga joylashgan va tabib sifatida katta shuhrat qozongan. U [[Ayyubiylar|Salohuddin oilasi]], uning vaziri Qozi al-Fozil al-Baysamiy hamda Salohuddinning vorislari xizmatida faoliyat yuritgan. Unga ''Raʼis al-Umma'' yoki ''al-Milla'' (Millat yoki eʼtiqod rahbari) unvoni berildi. Fustatda u „''Mishneh Tora''“ (1180) va „''Dalālat al-ḥā'irīn''“ ({{lang-uz|Adashganlar uchun yoʻl-yoʻriq}}) asarlarini yozdi<ref>{{cite book |title=The Wisdom of Maimonides |author=Hoffman, Edward |pages=163–165 |publisher=Shambhala Productions |year=2008 |location=Boston |isbn=978-1-590-30517-1}}</ref>. Keyinchalik uning ayrim yozuvlari Fustatda joylashgan Ben Ezra sinagogasining ''geniza'' deb ataluvchi qoʻlyozmalar saqlanadigan xonasidan topilgan{{sfn|Williams|2018|pp=48–51}}. [[Mamluklar]] XIII–XVI asrlarda hukmronlik qilgan davrda Fustat hududi chiqindixona sifatida ishlatilgan. Shunga qaramay, u yerda minglab odamlar yashashda davom etgan. Asosiy hunarmandchilik turlari kulolchilik va chiqindi yigʻishdan iborat boʻlgan. Yuzlab yillar davomida chiqindilar qatlamlari toʻplanib, aholi soni asta-sekin kamaydi va bir vaqtlar gullab-yashnagan shahar huvillagan hududga aylangan<ref name=eyewitness/>. == Zamonaviy Fustat == Bugungi kunda qadimgi shaharning ulugʻvorligidan juda oz narsa saqlanib qolgan. Fustat, [[Al-Askar]] va Al-Qattoiy nomli uchta poytaxt kengayib borayotgan Qohira shahri tarkibiga singib ketgan. Ayrim qadimiy binolar „[[Eski Qohira]]“ deb ataluvchi hududda hanuzgacha koʻrinib turadi, biroq qolgan qismining katta qismi qarovsiz qolgan, begona oʻtlar bilan qoplangan yoki [[chiqindixona]] sifatida ishlatiladi<ref name=eyewitness/><ref>{{cite book |title=Song Blue and White Porcelain on the Silk Road |author=Kessler, Adam T. |page=431 |isbn=978-90-04-21859-8 |year=2012 |publisher=Koninklijke Brill |location=Leiden}}</ref>. Hududdagi eng qadimiy saqlanib qolgan bino IX asrga oid [[Ibn Tulun masjidi]] boʻlishi mumkin. Masjid poytaxt Al-Qattoiyda joylashgan davrda qurilgan. Misrda qurilgan ilk masjid (va shu tariqa Afrikadagi ilk masjidlardan biri) boʻlgan [[Amir masjidi]] hozir ham faoliyat yuritadi, biroq asrlar davomida u koʻp marta qayta qurilgan va dastlabki inshootdan hech narsa saqlanib qolmagan<ref name=eyewitness/>. 2017-yil fevralida masjidga tutash hududda Misr tamadduni milliy muzeyi ochildi<ref>{{cite news |title=9 stunning photos of the newly opened National Museum of Egyptian Civilisation |work=Cairo Scene |date=Feb 21, 2017 |access-date=December 27, 2020 |url=https://www.cairoscene.com/ArtsAndCulture/9-Stunning-Photos-of-the-Newly-Opened-National-Museum-of-Egyptian-Civilisation |archive-date=December 3, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203073239/https://www.cairoscene.com/ArtsAndCulture/9-Stunning-Photos-of-the-Newly-Opened-National-Museum-of-Egyptian-Civilisation |url-status=dead}}</ref>. Qadimgi shaharning qoldiqlari yuzlab yillik chiqindilar ostida hanuz saqlanib qolganini hisobga olsak, keyingi arxeologik qazishmalar katta natijalar berishi mumkin, deb hisoblanadi<ref name=eyewitness/>. Ayrim arxeologik qazishmalar allaqachon oʻtkazilgan: koʻchalarning yoʻnalishlari hanuz koʻrinib turadi, ayrim binolar esa bel balandligigacha qisman qayta tiklangan. Topilgan baʼzi ashyolarni Qohiradagi [[Islom sanʼati muzeyi]]da koʻrish mumkin<ref name=gascoigne>{{cite web |url=http://www.egyptvoyager.com/towns_cairo_history_islamic_fustat.htm |title=Islamic Cairo |publisher=egyptvoyager.com |access-date=2007-08-13 |author=Alison Gascoigne |archive-date=2014-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202123922/http://www.egyptvoyager.com/towns_cairo_history_islamic_fustat.htm |url-status=live }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Abu-Lughod, Janet L. ''Cairo: 1001 Years of the City Victorious'' (Princeton University Press, 1971). {{ISBN|0-691-03085-5}}. * {{cite magazine |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_n1213_v203/ai_20633899 |title=Historic Cairo – rehabilitation of Cairo's historic monuments |date=March 1998 |author=Antoniou, Jim |magazine=Architectural Review |qaralgan sana=2026-03-16 |arxiv-sana=2006-06-17 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20060617130056/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_n1213_v203/ai_20633899 |url-status=dead }} * {{cite book |last=David |first=Rosalie |title=The Experience of Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/experienceofanci0000davi |year=2000 |isbn=0-415-03263-6 |location=London; New York |publisher=Routledge}} * {{cite book |title=Eyewitness Travel: Egypt |date=2007 |isbn=978-0-7566-2875-8 |publisher=Dorlin Kindersley Limited, London |url=https://archive.org/details/egypt00dkpu}} * Ghosh, Amitav, ''In an Antique Land'' (Vintage Books, 1994). {{ISBN|0-679-72783-3}}. * Lapidus, Ira M. (1988). ''A History of Islamic Societies''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-22552-3}}. * Maalouf, Amin (1984). ''The Crusades Through Arab Eyes''. Al Saqi Books. {{ISBN|0-8052-0898-4}}. * {{cite journal |last=Mason |first=Robert B. |title=New Looks at Old Pots: Results of Recent Multidisciplinary Studies of Glazed Ceramics from the Islamic World |journal=Muqarnas: Annual on Islamic Art and Architecture |year=1995 |volume=XII |publisher=Brill Academic Publishers |isbn=90-04-10314-7}} * {{cite book |last=Petersen |first=Andrew |title=Dictionary of Islamic Architecture |year=1999 |isbn=0-415-21332-0 |location=London; New York |publisher=Routledge}} * {{cite book |author=Yeomans, Richard |title=The Art and Architecture of Islamic Cairo |url=https://archive.org/details/artarchitectureo0000yeom_l8p7 |url-access=registration |year=2006 |publisher=Garnet & Ithaca Press |isbn=1-85964-154-7 }} * {{cite book |author=Williams, Caroline |title=Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide |url=https://archive.org/details/islamicmonuments0000park_j5o1 |year=2002 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=977-424-695-0}} === Qoʻshimcha oʻqish uchun === * {{cite book |title=Fustat Finds: Beads, Coins, Medical Instruments, Textiles, and Other Artifacts from the Awad Collection |year=2004 |author=Bacharach, Jere L. |publisher=American University in Cairo Press |isbn=977-424-393-5}} * {{cite book |author=Barekeet, Elinoar |title=Fustat on the Nile: The Jewish Elite in Medieval Egypt |year=1999 |publisher=Brill |isbn=90-04-10168-3}} * {{cite book |title=Al-Fusṭāṭ, its foundation and early urban development |url=https://archive.org/details/alfustatitsfound0000kubi |last=Kubiak |first=Wladyslaw |publisher=American University in Cairo Press |location=Cairo, Egypt |year=1987 |isbn=977-424-168-1}} * {{cite journal |author=Scanlon, George T. |title=The Pits of Fustat: Problems of Chronology |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=60 |pages=60–78 |doi=10.2307/3856171 |publisher=The Journal of Egyptian Archaeology, Vol. 60 |jstor=3856171 |year=1974}} * {{cite book |author=Scanlon, George T. |author2=Pinder-Wilson, Ralph |year=2001 |publisher=Altajir World of Islam Trust |isbn=1-901435-07-5 |title=Fustat Glass of the Early Islamic Period: Finds Excavated by the American Research Center in Egypt, 1964–1980}} * {{cite journal |author=Stewart, W. A. |title=The Pottery of Fostat, Old Cairo |journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs |volume=39 |issue=220 |date=July 1921 |pages=11–13 + 16–18}} * Toler, Pamela D. 2016. [http://www.aramcoworld.com/en-US/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat,-Glimpses-of-a-Cosmopolit „In Fragments from Fustat, Glimpses of a Cosmopolitan Old Cairo.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160806042113/http://www.aramcoworld.com/en-US/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat,-Glimpses-of-a-Cosmopolit |date=2016-08-06 }} Aramco World. Volume 67 (1), pp.&nbsp;4–9. {{OCLC|895830331}} {{commons|Old Cairo#Fustat|Fustat}} {{Navboxes |title = Misr poytaxti |list = {{s-start}} {{succession box|title=[[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati|Misr poytaxti]]|before=[[Iskandariya]]|after=[[al-Askar]]|years=641–750}} {{succession box|title=[[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati|Misr poytaxti]]|before=Al-Qattoiy|after=[[Qohira]]|years=905–1169}} {{s-end}} }} {{Authority control}} [[Turkum:Qohira tarixi]] [[Turkum:Eski Qohira]] [[Turkum:Misrning oʻrta asr shaharlari]] [[Turkum:Islom arxitekturasi]] [[Turkum:Roshidun xalifaligi]] [[Turkum:Qohira tumanlari]] k63uk9uasw1sd2q8s545bbcdzrfcez0 6304947 6304562 2026-10-11T08:00:57Z Janob Mirzaolim 64438 Rasm qoʻshdim 6304947 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = Misr poytaxti, 641–750, 905–1168 | nomi = Fustat | asl nomi = الفسطاط | tasvir = Fostat-329.jpg | qaram = | mamlakat = Misr | gerb = | bayroq = | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = | bayroq eni = | lat_dir = N| lat_deg = 30| lat_min = 00| lat_sec = 18 | lon_dir = E| lon_deg = 31| lon_min = 14| lon_sec = 15 | CoordAddon = {{Coord|30|00|18|N|31|14|15|E|region:EG-C_type:city|display=inline,title}} | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | tuman turi = Hozirda bir qismi | tuman = Eski Qohira | tuman-2 = Roshidun xalifaligi (641–661) | tuman_3 = [[Damashq xalifaligi]] (661–750) | tuman 4 = [[Bagʻdod xalifaligi]] (750–969) | tuman 5 = [[Fotimiylar xalifaligi]] (969–1168) | jadvalda tuman = | jadvalda tuman 2 = | jadvalda tuman 3 = | jadvalda tuman 4 = | jadvalda tuman 5 = | jamoat turi = | jamoat = | jadvalda jamoat = | ichki bolinishi = | rahbar turi = | rahbar = | asos solingan = 641-yil | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 200 000 | sanalgan yil = XII asr | zichlik = | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = | sayt tili = }} '''Fustat''' ({{lang-ar|الفُسطاط|translit=al-Fusṭāṭ}}) yoki '''Fostat''' — [[Misr]]ning [[Islom dunyosi|musulmonlar hukmronligi]] ostidagi birinchi poytaxti. Bugungi kunda [[Qohira]] tarkibiga singib ketgan. Hozirda [[Eski Qohira]] deb nomlanuvchi hududga tutash tarzda, milodiy 641-yilda [[Misr]]ning musulmonlar tomonidan fath etilishidan soʻng darhol [[Roshidun xalifaligi|Roshidun]] musulmon sarkardasi [[Amr ibn al-Os]] tomonidan qurilgan. Bu yerda Misrdagi birinchi [[masjid]] — [[Amir masjidi]] ham qad koʻtargan<ref name="P44"/>. Shahar XII asrda oʻzining choʻqqisiga chiqqan va aholisi taxminan 200 000 kishini tashkil etgan<ref name="williams-37">Williams, p. 37</ref>. Shahar Misrdagi maʼmuriy hokimiyat markazi boʻlib, 1168-yilda oʻzining [[vazir]]i [[Shavar]] tomonidan bosqinchi [[Salib yurishlari|Salibchilar]] qoʻliga boyliklari tushmasligi uchun yoqib yuborishga buyruq berilguniga qadar shu vazifani bajargan. Keyinchalik shahar qoldiqlari yaqin atrofdagi [[Qohira]] tarkibiga singib ketgan. 969-yilda [[Fotimiylar]] mintaqani zabt etib, Xalifa uchun qirollik qarorgohi sifatida yangi shahar — Qohirani Fustat shimolida barpo etgan. Hudud yuzlab yillar davomida qarovsiz qolib, [[chiqindixona]] sifatida foydalanilgan<ref name=eyewitness/>. Bugungi kunda Fustat zamonaviy [[Eski Qohira]] tumani tarkibidagi mavze boʻlib, uning poytaxtlik davridan juda kam binolar saqlanib qolgan. Koʻplab arxeologik qazishmalar natijasida hududda koʻmilgan boy moddiy meros topilgan. Bu yerdan topilgan koʻplab qadimiy ashyolar Qohiradagi [[Islom sanʼati muzeyi]]da namoyish etilmoqda<ref name=gascoigne />. == Misr poytaxti == Fustat taxminan 500 yil davomida Misrning poytaxti boʻlgan. Shahar 641-yilda barpo etilgandan soʻng, 750-yilgacha uning poytaxtlik maqomi uzluksiz saqlanib qolgan. Oʻsha yili [[Abbosiylar|Abbosiylar sulolasi]] [[Umaviylar]]ga qarshi qoʻzgʻolon koʻtargan. Bu mojaro markazi Misrda emas, balki arab dunyosining boshqa hududlarida kechgan. Abbosiylar hokimiyatni qoʻlga kiritgach, turli poytaxtlarni boshqarish osonroq boʻlgan hududlarga koʻchirgan. Ular xalifalik markazini [[Bagʻdod]]da oʻrnatib, poytaxtni avvalgi Umaviylar davridagi markaz boʻlgan [[Damashq]]dan koʻchirgan. Yangi sulola davrida shunga oʻxshash oʻzgarishlar boshqa hududlarda ham amalga oshirilgan. Misrda poytaxt Fustatdan bir oz shimolroqqa, Abbosiylar shahri [[Al-Askar]]ga koʻchirilgan. Bu shahar 868-yilgacha poytaxt boʻlib qolgan. 868-yilda [[Tuluniylar]] sulolasi hokimyatni qoʻlga kiritgach, Misr poytaxti qisqa muddatga shimoldagi boshqa bir shahar — Al-Qattoiyga koʻchirilgan<ref name="P44">Petersen (1999) p. 44</ref>. Bu holat faqat 905-yilgacha davom etgan. Oʻsha yili Al-Qattoiy vayron qilingan va poytaxt yana Fustatga qaytarilgan. Keyinchalik shahar yana poytaxtlik maqomini yoʻqotgan va 973-yilda Misr poytaxti [[Qohira]]ga koʻchirilgan. 1168-yilda esa oʻzining vaziri [[Shavar]] shahar salibchilarning [[Quddus Qirolligi]] qiroli Amalric qoʻliga tushishidan qoʻrqib, yoqib yuborishga buyruq bergan<ref>{{cite book |title=Cairo |url=https://archive.org/details/cairohistoriesof0000alsa_i7x9 |page=[https://archive.org/details/cairohistoriesof0000alsa_i7x9/page/74 75] |author=AlSayyad, Nezar |publisher=Harvard University Press |year=2011 |isbn=978-0674047860 }}</ref>. == Nomining kelib chiqishi == Afsonaga koʻra, Fustat shahrining joylashuvi bir qush tomonidan tanlangan: milodiy 641-yilda Misrni zabt etgan musulmon sarkardasi [[Amr ibn al-Os]] (585–664) [[Iskandariya]]ga yurish qilishidan sal oldin bir kaptar uning chodiriga tuxum qoʻygan. Oʻsha paytda uning qarorgohi Bobil nomli [[Qadimgi Rim|Rim]] qal’asidan shimolda joylashgan edi<ref>Yeomans, p. 15</ref><ref name=eyewitness>''Eyewitness'', p. 124</ref>. Amr kaptarning in qurishini Xudoning belgisi deb eʼlon qilgan va u qoʻshinlari bilan jangga ketganida chodirga tegilmagan. Gʻalaba bilan qaytgach, Amr askarlariga oʻz chodiri atrofida chodirlar tikishni buyurgan. Shu tariqa uning yangi poytaxti ''Miṣr al-Fusṭāṭ'' yoki ''Fusṭāṭ Miṣr'' deb nomlangan<ref name="D59">David (2000) p. 59</ref>. Bu nom odatda „chodirlar shahri“ deb tarjima qilinadi, biroq bu aniq tarjima emas<ref name="D59" />. ''Miṣr'' soʻzi qadimgi somiy ildizdan kelib chiqqan boʻlib, Misr mamlakatini anglatgan, ammo [[arab tili]]da u „katta shahar, metropolis“ (feʼl sifatida esa „madaniylashgan“) maʼnosini ham bildiradi. Shu sababli ''Miṣr al-Fusṭāṭ'' nomi „Chodir shahri“ maʼnosini anglatishi mumkin. ''Fusṭāṭ Miṣr'' esa „Misr koʻshki“ degan maʼnoni bildiradi. (Miṣr soʻzidan oldin aniqlik artikli (''al'') boʻlmagani uchun bu nom „metropolis koʻshki“ degani emas.) Bugungi kunda ham misrliklar Qohirani ''Miṣr'' yoki Misr arabchasida ''Maṣr'' deb atashadi, holbuki bu aslida butun Misr mamlakatining nomidir<ref>{{cite news |title=Notes on the Jews in Fustāt from Cambridge Genizah Documents |author=Worman, Ernest |work=Jewish Quarterly Review |date=October 1905 |pages=1–39}}</ref>. Keyinchalik, 642-yilda sarkarda chodiri joylashgan ayni hududda mamlakatning birinchi masjidi — [[Amir masjidi]] qurilgan<ref name="P44"/><ref name="D59"/>. == Ilk tarixi == [[File:Le Caire mosquée Amr ibn al-As.jpg|thumb|left|[[Amir masjidi]]. Dastlabki inshootdan hech narsa saqlanib qolmagan boʻlsa-da, bu masjid Misrda qurilgan birinchi masjid boʻlgan. Fustat shahri aynan shu joy — sarkarda Amr ibn al-Osning chodiri joylashgan hudud atrofida barpo etilgan.]] Minglab yillar davomida Misr poytaxti hokimiyat tepasida turgan sulolaga qarab [[Nil]] daryosining turli qismlarida joylashgan turli shaharlarga, jumladan, [[Fiva (shahar)|Fiva]] va [[Memfis (Misr)|Memfisga]] koʻchirib kelingan. [[Aleksandr]] taxminan miloddan avvalgi 331-yilda Misrni zabt etganidan soʻng, [[Oʻrta yer dengizi]] sohilidagi uning nomi bilan atalgan [[Iskandariya]] shahri poytaxtga aylangan. Bu holat qariyb ming yil davom etgan. VII asrda, [[Muhammad]] vafotidan koʻp oʻtmay, arab xalifasi [[Umar]]ning qoʻshini hududni egallaganidan soʻng, u yangi poytaxt barpo etishga qaror qildi. Iskandariya 641-yil sentyabrida qulagach, fotih qoʻshin qoʻmondoni [[Amr ibn al-Os]] daryoning sharqiy qirgʻogʻida yangi poytaxtga asos soldi<ref name="P44">Petersen (1999) p. 44</ref>. Shaharning dastlabki aholisi deyarli butunlay askarlar va ularning oilalaridan iborat boʻlib, shahar tuzilishi harbiy garnizonni eslatgan. Amr Fustatni [[Shimoliy Afrika]]ni zabt etish hamda [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiyaga]] qarshi keyingi yurishlarni boshlash uchun tayanch maskan sifatida foydalanishni rejalashtirgan<ref name="D59"/>. Fustat 670-yilda [[Tunis]]da [[Qayravon]] shahri barpo etilguniga qadar Afrikada arablar ekspansiyasining asosiy tayanch markazi boʻlib qolgan<ref>Lapidus, p. 41</ref>. Fustat markaziy masjid va maʼmuriy binolar atrofida joylashgan qabilaviy hududlar — ''xittalardan'' iborat tarzda rivojlangan<ref name="P91">Petersen (1999) p. 91</ref>. Koʻchib kelganlarning aksariyati [[Yaman]]dan, keyingi eng katta guruh esa [[Arabiston yarim oroli|Arabistonning]] gʻarbiy qismidan kelgan. Ular orasida ayrim [[yahudiylar]] va Rim yollanma askarlari ham boʻlgan. Misrda asosiy soʻzlashuv tili, odatda, arab tili boʻlib, yozma muloqotda ham undan foydalanilgan. VIII asrda Fustatda [[qibtiy tili]] hamon soʻzlashuvda boʻlgan<ref>Lapidus, p. 52. „In general, Arabic became the language of written communication in administration, literature, and religion. Arabic also became the primary spoken dialect in the western parts of the Middle East — Egypt, Syria, Mesopotamia and Iraq — where languages close to Arabic, such as Aramaic, were already spoken. The spread of Arabic was faster than the diffusion of Islam, but this is not to say that the process was rapid or complete. For example, Coptic was still spoken in Fustat in the 8th century.“</ref>. [[File:Egyptian - Lusterware Plate with Bird Motif - Walters 482036.jpg|thumb|XI asrga oid, qush tasviri tushirilgan yaltiroq sopol likopcha. Arxeologik qazishmalar davomida Fustatda koʻplab kulolchilik pechlari va sopol parchalari topilgan. Shahar Fotimiylar davrida islom kulolchilik buyumlari ishlab chiqarishning muhim markazi boʻlgan boʻlishi mumkin<ref>{{cite news |title=Petrography of Islamic pottery from Fustat |author1=Mason, Robert B. |author2=Keall, Edward J. |work=Journal of the American Research Center in Egypt |volume=27 |date=1990 |pages=165–184 |jstor=40000079}}</ref>.]] Fustat [[Muoviya I]] hukmronligi bilan boshlangan [[Umaviylar]] sulolasi davrida Misrdagi hokimiyat markazi boʻlgan. Bu sulola 660—750-yillarda [[Xalifalik|Islom xalifaligini]] boshqargan. Biroq Misr yirik davlatning oddiy viloyati hisoblangan va [[Damashq]], [[Madina (shahar)|Madina]] hamda [[Bagʻdod]] kabi boshqa musulmon markazlaridan tayinlangan hokimlar tomonidan boshqarilgan. Fustat yirik shahar boʻlib, IX asrda uning aholisi taxminan 120 000 kishini tashkil etgan<ref>{{cite web |url=http://i-cias.com/e.o/fustat.htm |title=Fustat |publisher=Encyclopaedia of the Orient |author=Kjeilin, Tore |access-date=2007-08-13 |archive-date=2020-06-29 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200629175726/http://i-cias.com/e.o/fustat.htm |url-status=live }}</ref>. Ammo [[Tunis]]dan kelgan [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiylar]] qoʻmondoni Javhar ushbu hududni egallaganida, Misr oʻziga xos mustaqil hokimiyat markaziga aylangan yangi davr boshlandi. Javhar 969-yil 8-avgustda Fustatning shimolida yangi shaharga asos solib, unga ''Al-Qohira'' deb nom berdi<ref name=Millennial>{{cite magazine |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/196905/cairo-a.millennial.htm |title=Cairo, a Millennial |access-date=2007-08-09 |author=Beeson, Irene |pages=24, 26–30 |date=September–October 1969 |magazine=Saudi Aramco World |archive-url=https://web.archive.org/web/20070930163720/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/196905/cairo-a.millennial.htm |archive-date=2007-09-30 |url-status=dead}}</ref>. 971-yilda Fotimiylar xalifasi [[Al-Muʼizz li-dinillah]] oʻz saroyini Tunisdagi Al-[[Mansuriya]]dan Al-Qohiraga koʻchirdi. Biroq oʻsha paytda Qohira hukumat markazi sifatida moʻljallanmagan edi — shahar, asosan, xalifa, uning saroyi va qoʻshini uchun ajratilgan qirollik hududi vazifasini bajargan, Fustat esa iqtisodiy va maʼmuriy hokimiyat markazi sifatida poytaxt boʻlib qolgan<ref name="P44"/>. Shahar ravnaq topib, kengayib bordi. 987-yilda geograf [[Ibn Havqal]] Fustat [[Bagʻdod]]ning taxminan uchdan bir qismiga teng ekanini yozgan. 1168-yilga kelib, uning aholisi 200 000 kishiga yetgan<ref name="P44"/>. Shahar soyali koʻchalari, bogʻlari va bozorlari bilan farovonligi jihatidan mashhur boʻlgan. Unda balandligi yetti qavatgacha yetadigan koʻp qavatli turar joy binolari boʻlib, yozishlaricha, ularda yuzlab odamlar yashay olgan. X asrda [[Muqaddasiy]] ularni [[minora]]lar deb taʼriflagan boʻlsa, XI asr boshlarida [[Nosir Xisrav]] ayrim binolar 14 qavatgacha koʻtarilganini yozgan. Ularning eng yuqori qavatida bogʻlar, sugʻorish uchun esa hoʻkizlar yordamida ishlaydigan suv gʻildiraklari boʻlgan<ref name="Behrens-Abouseif 1992 6">{{Cite book |title=Islamic Architecture in Cairo |author=Doris Behrens-Abouseif |year=1992 |publisher=Brill Publishers |isbn=90-04-09626-4 |page=6}}</ref><ref>{{Cite book |title=Daily Life in Ancient and Modern Cairo |author1=Barghusen, Joan D. |author2=Moulder, Bob |publisher=Twenty-First Century Books |year=2001 |isbn=0-8225-3221-2 |page=11}}</ref>. [[Eron|Fors]] sayyohi [[Nosir Xisrav]] Fustat bozorlaridagi gʻaroyib va goʻzal mahsulotlar: tovlanib turadigan sopol buyumlar, billur, shuningdek, hatto qish oylarida ham sotilgan turli meva va gullar haqida yozgan. 975—1075-yillarda Fustat [[islom sanʼati]] va kulolchilik buyumlari ishlab chiqarishning yirik markazi hamda dunyodagi eng boy shaharlardan biri boʻlgan<ref name="P91"/><ref>Mason (1995) pp. 5–7</ref>. Bir maʼlumotga koʻra, shahar xalifa Al-Muʼizz li-dinillah maʼmuriyatiga kuniga 150 000 [[AQSh dollari]]ga teng miqdorda soliq toʻlagan. Zamonaviy arxeologik qazishmalar natijasida Ispaniya, Xitoy va [[Vyetnam]] kabi uzoq mamlakatlardan keltirilgan savdo buyumlari topilgan. Qazishmalar uylar va koʻchalarning murakkab rejasini ham ochib bergan: asosiy turar joy birligi markaziy hovli atrofida qurilgan xonalardan iborat boʻlib, hovlining bir tomonidagi ravoqli ayvon asosiy kirish yoʻli vazifasini bajargan<ref name="P91"/>. == Vayron boʻlishi va tanazzuli == [[File:CairoFustatLandscape.jpg|250px|right|thumb|Eski Qohiradagi Fustat xarobalari]] XII asr oʻrtalarida Misr xalifasi oʻsmir [[Al-Adid]] edi, ammo u nomigagina hukmdor boʻlgan. Misrdagi haqiqiy hokimiyat vazir [[Shavar]] qoʻlida toʻplangan. Vazir yillar davomida keng koʻlamli siyosiy fitnalarda qatnashib, nasroniy salibchilar hamda Suriyadan kelayotgan [[Nuriddin Mahmud ibn Zangi]] qoʻshinlarining hujumlarini qaytarishga harakat qilgan. Shavar ikki tomon oʻrtasida ittifoqlarni muntazam oʻzgartirib, ularni bir-biriga qarshi qoʻyish orqali bu maqsadiga erishgan. Natijada har ikki qoʻshin bir-birini toʻsib turgan va ulardan hech biri Misrga muvaffaqiyatli hujum qila olmagan<ref>Maalouf, pp. 159–161</ref>. Biroq 1168-yilda Quddusning nasroniy qiroli Amalric I salibchilar hududlarini kengaytirish maqsadida koʻp yillardan beri Misrga muvaffaqiyatli hujum uyushtirishga urinib kelganidan soʻng, nihoyat, muayyan yutuqqa erishgan. Qirol qoʻshini bilan Misrga kirib, [[Bilbeis]] shahrini talon-toroj qilgan, uning deyarli barcha aholisini qirib tashlagan va keyin Fustat tomon yurishni davom ettirgan. Amalric va uning askarlari shaharning janubida qarorgoh qurib, endigina 18 yoshga kirgan yosh Misr xalifasi [[Al-Adid]]ga xabar yuborgan: shahar taslim boʻlishi kerak, aks holda Bilbeisning taqdiriga duchor boʻladi<ref name=tyerman/>. Amalric hujumi muqarrarligini anglagan Shavar Fustatni uning qoʻliga tushib qolishidan saqlash uchun shaharni yoqib yuborishga buyruq bergan<ref name=weapons/>. Misrlik tarixchi al-Maqriziy (1346–1442) quyidagicha yozgan: <blockquote> Shavar Fustat aholisini evakuatsiya qilishni buyurdi. U odamlarni pul va mol-mulkini tashlab, bolalari bilan jon saqlash uchun qochishga majbur qildi. Vahima va tartibsizlik ichida shahardan chiqib ketayotgan olomon ulkan arvohlar qoʻshiniga oʻxshardi… Ayrimlar masjidlar va hammomlarda panoh topib… Bilbeisdagiga oʻxshash nasroniylar hujumini kutib oʻtirdi. Shavar shaharning turli joylariga 20 000 ta [[Ligroin|nafta]] solingan idish va 10 000 ta yoqish bombasi [mish’al] tarqatdi. Alanga va tutun shaharni qamrab olib, dahshatli manzara hosil qilgan holda osmonga koʻtarildi. Yongʻin 54 kun davom etdi…<ref name=weapons>{{cite magazine |url=http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199501/the.oil.weapons.htm |date=January–February 1995 |magazine=Saudi Aramco World |pages=20–27 |author=Zayn Bilkadi |title=The Oil Weapons |access-date=2007-08-09 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110609223628/http://www.saudiaramcoworld.com/issue/199501/the.oil.weapons.htm |archive-date=2011-06-09 |url-status=dead}}</ref></blockquote> [[File:Fustat Indian.jpg|thumb|right|Fustatda topilgan hind matosining parchasi, taxminan 1545—1645-yillarga oid. Misrning quruq iqlimi tufayli qadimgi, tashlab ketilgan mato parchalari bu hududda koʻpincha yaxshi saqlanib qoladi.]] Fustat vayron qilinganidan soʻng, Suriya qoʻshinlari yetib kelib, Amalric kuchlarini muvaffaqiyatli qaytardi. Nasroniylar ketgach, suriyaliklarning oʻzi Misrni zabt etishga muvaffaq boʻldi. Ishonchsiz Shavar qatl etildi va Fotimiylar hukmronligi amalda yakunlandi. Suriya qoʻmondoni Shirkuh hokimiyatga keldi, biroq bir necha oy oʻtib, sogʻligʻi yomonlashgani sababli vafot etdi. Shundan soʻng uning jiyani Salohuddin 1169-yil 2-martda Misr vaziri boʻlib, [[Ayyubiylar]] sulolasiga asos soldi<ref name=tyerman>{{cite book |author=Tyerman, Christopher |author-link=Christopher Tyerman |title=God's War: a new history of the Crusades |publisher=Belknap |pages=[https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer/page/347 347]–349 |isbn=978-0-674-02387-1 |url=https://archive.org/details/godswarnewhistor00tyer |url-access=registration |year=2006}}</ref>. Fustat asta-sekin tanazzulga yuz tutgan chekka shaharchaga aylangach, hukumat markazi butunlay yaqin atrofdagi Qohiraga koʻchirildi. Keyinchalik [[Salohuddin al-Ayyubiy]] Qohira va Fustatni ulkan devorlar bilan oʻrab, yagona shaharga birlashtirishga urindi, ammo bu harakat, asosan, muvaffaqiyatsiz yakunlandi<ref name="P44"/>. 1166-yilda [[Maymonid]] Misrga kelib, Fustatga joylashgan va tabib sifatida katta shuhrat qozongan. U [[Ayyubiylar|Salohuddin oilasi]], uning vaziri Qozi al-Fozil al-Baysamiy hamda Salohuddinning vorislari xizmatida faoliyat yuritgan. Unga ''Raʼis al-Umma'' yoki ''al-Milla'' (Millat yoki eʼtiqod rahbari) unvoni berildi. Fustatda u „''Mishneh Tora''“ (1180) va „''Dalālat al-ḥā'irīn''“ ({{lang-uz|Adashganlar uchun yoʻl-yoʻriq}}) asarlarini yozdi<ref>{{cite book |title=The Wisdom of Maimonides |author=Hoffman, Edward |pages=163–165 |publisher=Shambhala Productions |year=2008 |location=Boston |isbn=978-1-590-30517-1}}</ref>. Keyinchalik uning ayrim yozuvlari Fustatda joylashgan Ben Ezra sinagogasining ''geniza'' deb ataluvchi qoʻlyozmalar saqlanadigan xonasidan topilgan{{sfn|Williams|2018|pp=48–51}}. [[Mamluklar]] XIII–XVI asrlarda hukmronlik qilgan davrda Fustat hududi chiqindixona sifatida ishlatilgan. Shunga qaramay, u yerda minglab odamlar yashashda davom etgan. Asosiy hunarmandchilik turlari kulolchilik va chiqindi yigʻishdan iborat boʻlgan. Yuzlab yillar davomida chiqindilar qatlamlari toʻplanib, aholi soni asta-sekin kamaydi va bir vaqtlar gullab-yashnagan shahar huvillagan hududga aylangan<ref name=eyewitness/>. == Zamonaviy Fustat == [[File:CairoFustatColumns.jpg|thumb|left|Fustat xarobalaridagi ustunlar, 2004-yil.]] [[File:CairoFustatCapital.jpg|thumb|left|Fustat xarobalaridagi ustunlar, 2004-yil.]] Bugungi kunda qadimgi shaharning ulugʻvorligidan juda oz narsa saqlanib qolgan. Fustat, [[Al-Askar]] va Al-Qattoiy nomli uchta poytaxt kengayib borayotgan Qohira shahri tarkibiga singib ketgan. Ayrim qadimiy binolar „[[Eski Qohira]]“ deb ataluvchi hududda hanuzgacha koʻrinib turadi, biroq qolgan qismining katta qismi qarovsiz qolgan, begona oʻtlar bilan qoplangan yoki [[chiqindixona]] sifatida ishlatiladi<ref name=eyewitness/><ref>{{cite book |title=Song Blue and White Porcelain on the Silk Road |author=Kessler, Adam T. |page=431 |isbn=978-90-04-21859-8 |year=2012 |publisher=Koninklijke Brill |location=Leiden}}</ref>. Hududdagi eng qadimiy saqlanib qolgan bino IX asrga oid [[Ibn Tulun masjidi]] boʻlishi mumkin. Masjid poytaxt Al-Qattoiyda joylashgan davrda qurilgan. Misrda qurilgan ilk masjid (va shu tariqa Afrikadagi ilk masjidlardan biri) boʻlgan [[Amir masjidi]] hozir ham faoliyat yuritadi, biroq asrlar davomida u koʻp marta qayta qurilgan va dastlabki inshootdan hech narsa saqlanib qolmagan<ref name=eyewitness/>. 2017-yil fevralida masjidga tutash hududda Misr tamadduni milliy muzeyi ochildi<ref>{{cite news |title=9 stunning photos of the newly opened National Museum of Egyptian Civilisation |work=Cairo Scene |date=Feb 21, 2017 |access-date=December 27, 2020 |url=https://www.cairoscene.com/ArtsAndCulture/9-Stunning-Photos-of-the-Newly-Opened-National-Museum-of-Egyptian-Civilisation |archive-date=December 3, 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201203073239/https://www.cairoscene.com/ArtsAndCulture/9-Stunning-Photos-of-the-Newly-Opened-National-Museum-of-Egyptian-Civilisation |url-status=dead}}</ref>. Qadimgi shaharning qoldiqlari yuzlab yillik chiqindilar ostida hanuz saqlanib qolganini hisobga olsak, keyingi arxeologik qazishmalar katta natijalar berishi mumkin, deb hisoblanadi<ref name=eyewitness/>. Ayrim arxeologik qazishmalar allaqachon oʻtkazilgan: koʻchalarning yoʻnalishlari hanuz koʻrinib turadi, ayrim binolar esa bel balandligigacha qisman qayta tiklangan. Topilgan baʼzi ashyolarni Qohiradagi [[Islom sanʼati muzeyi]]da koʻrish mumkin<ref name=gascoigne>{{cite web |url=http://www.egyptvoyager.com/towns_cairo_history_islamic_fustat.htm |title=Islamic Cairo |publisher=egyptvoyager.com |access-date=2007-08-13 |author=Alison Gascoigne |archive-date=2014-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20141202123922/http://www.egyptvoyager.com/towns_cairo_history_islamic_fustat.htm |url-status=live }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Abu-Lughod, Janet L. ''Cairo: 1001 Years of the City Victorious'' (Princeton University Press, 1971). {{ISBN|0-691-03085-5}}. * {{cite magazine |url=http://findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_n1213_v203/ai_20633899 |title=Historic Cairo – rehabilitation of Cairo's historic monuments |date=March 1998 |author=Antoniou, Jim |magazine=Architectural Review |qaralgan sana=2026-03-16 |arxiv-sana=2006-06-17 |arxiv-url=https://web.archive.org/web/20060617130056/http://www.findarticles.com/p/articles/mi_m3575/is_n1213_v203/ai_20633899 |url-status=dead }} * {{cite book |last=David |first=Rosalie |title=The Experience of Ancient Egypt |url=https://archive.org/details/experienceofanci0000davi |year=2000 |isbn=0-415-03263-6 |location=London; New York |publisher=Routledge}} * {{cite book |title=Eyewitness Travel: Egypt |date=2007 |isbn=978-0-7566-2875-8 |publisher=Dorlin Kindersley Limited, London |url=https://archive.org/details/egypt00dkpu}} * Ghosh, Amitav, ''In an Antique Land'' (Vintage Books, 1994). {{ISBN|0-679-72783-3}}. * Lapidus, Ira M. (1988). ''A History of Islamic Societies''. Cambridge University Press. {{ISBN|0-521-22552-3}}. * Maalouf, Amin (1984). ''The Crusades Through Arab Eyes''. Al Saqi Books. {{ISBN|0-8052-0898-4}}. * {{cite journal |last=Mason |first=Robert B. |title=New Looks at Old Pots: Results of Recent Multidisciplinary Studies of Glazed Ceramics from the Islamic World |journal=Muqarnas: Annual on Islamic Art and Architecture |year=1995 |volume=XII |publisher=Brill Academic Publishers |isbn=90-04-10314-7}} * {{cite book |last=Petersen |first=Andrew |title=Dictionary of Islamic Architecture |year=1999 |isbn=0-415-21332-0 |location=London; New York |publisher=Routledge}} * {{cite book |author=Yeomans, Richard |title=The Art and Architecture of Islamic Cairo |url=https://archive.org/details/artarchitectureo0000yeom_l8p7 |url-access=registration |year=2006 |publisher=Garnet & Ithaca Press |isbn=1-85964-154-7 }} * {{cite book |author=Williams, Caroline |title=Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide |url=https://archive.org/details/islamicmonuments0000park_j5o1 |year=2002 |publisher=American University in Cairo Press |isbn=977-424-695-0}} === Qoʻshimcha oʻqish uchun === * {{cite book |title=Fustat Finds: Beads, Coins, Medical Instruments, Textiles, and Other Artifacts from the Awad Collection |year=2004 |author=Bacharach, Jere L. |publisher=American University in Cairo Press |isbn=977-424-393-5}} * {{cite book |author=Barekeet, Elinoar |title=Fustat on the Nile: The Jewish Elite in Medieval Egypt |year=1999 |publisher=Brill |isbn=90-04-10168-3}} * {{cite book |title=Al-Fusṭāṭ, its foundation and early urban development |url=https://archive.org/details/alfustatitsfound0000kubi |last=Kubiak |first=Wladyslaw |publisher=American University in Cairo Press |location=Cairo, Egypt |year=1987 |isbn=977-424-168-1}} * {{cite journal |author=Scanlon, George T. |title=The Pits of Fustat: Problems of Chronology |journal=The Journal of Egyptian Archaeology |volume=60 |pages=60–78 |doi=10.2307/3856171 |publisher=The Journal of Egyptian Archaeology, Vol. 60 |jstor=3856171 |year=1974}} * {{cite book |author=Scanlon, George T. |author2=Pinder-Wilson, Ralph |year=2001 |publisher=Altajir World of Islam Trust |isbn=1-901435-07-5 |title=Fustat Glass of the Early Islamic Period: Finds Excavated by the American Research Center in Egypt, 1964–1980}} * {{cite journal |author=Stewart, W. A. |title=The Pottery of Fostat, Old Cairo |journal=The Burlington Magazine for Connoisseurs |volume=39 |issue=220 |date=July 1921 |pages=11–13 + 16–18}} * Toler, Pamela D. 2016. [http://www.aramcoworld.com/en-US/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat,-Glimpses-of-a-Cosmopolit „In Fragments from Fustat, Glimpses of a Cosmopolitan Old Cairo.“] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160806042113/http://www.aramcoworld.com/en-US/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat,-Glimpses-of-a-Cosmopolit |date=2016-08-06 }} Aramco World. Volume 67 (1), pp.&nbsp;4–9. {{OCLC|895830331}} {{commons|Old Cairo#Fustat|Fustat}} {{Navboxes |title = Misr poytaxti |list = {{s-start}} {{succession box|title=[[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati|Misr poytaxti]]|before=[[Iskandariya]]|after=[[al-Askar]]|years=641–750}} {{succession box|title=[[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati|Misr poytaxti]]|before=Al-Qattoiy|after=[[Qohira]]|years=905–1169}} {{s-end}} }} {{Authority control}} [[Turkum:Qohira tarixi]] [[Turkum:Eski Qohira]] [[Turkum:Misrning oʻrta asr shaharlari]] [[Turkum:Islom arxitekturasi]] [[Turkum:Roshidun xalifaligi]] [[Turkum:Qohira tumanlari]] oyssae1hfxi1gancm3wdqjpri3p8nx9 1 1357220 6304564 5955696 2026-10-10T13:35:09Z Janob Mirzaolim 64438 6304564 wikitext text/x-wiki {{yaxshi maqola nomzodlari|Fustat}} {{Munozara}} qvbi9q3whw555ltzwlct9heez9vev17 828 1360465 6304861 6275634 2026-10-11T03:01:06Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6304861 Scribunto text/plain return { ["Ifexist not redirect"] = 290000, ["If empty"] = 200000, ["Modul:If empty"] = 200000, ["Modul:InfoboxImage"] = 180000, ["ISO 3166"] = 140000, ["Infobox settlement/columns"] = 30000, ["Infobox settlement/link"] = 30000, ["ISBN"] = 30000, ["Ifsubst"] = 20000, ["Infobox"] = 20000, ["Italic title"] = 20000, ["Modul:Infobox/styles.css"] = 20000, ["Modul:Italic title"] = 20000, ["Ichki havolasiz"] = 10000, ["IMDb title"] = 10000, ["IMDbda film"] = 10000, ["Infobox medal templates"] = 10000, ["Infobox settlement"] = 10000, ["Infobox settlement/densdisp"] = 10000, ["Modul:Infobox3cols"] = 10000, ["Modul:ISO 3166"] = 10000, ["Modul:ISO 3166/data/National"] = 10000, ["Italiya loyihasi"] = 8000, ["Italy-geo-stub"] = 8000, ["In lang"] = 7000, ["Modul:In lang"] = 7000, ["IC navigatori"] = 5000, ["Islom loyihasi"] = 5000, ["Modul:I18n"] = 5000, ["Modul:If preview"] = 4000, ["Modul:If preview/configuration"] = 4000, ["Modul:If preview/styles.css"] = 4000, ["Infobox religious building/color"] = 3000, ["Iran-geo-stub"] = 3000, ["IranCensus2006"] = 3000, ["If pagename"] = 2000, ["Imbox"] = 2000, ["IMDbda kishi"] = 2000, ["Infobox settlement/lengthdisp"] = 2000, ["Islom-shaxsiyat-stub"] = 2000, ["Ism+familiya"] = 2000, ["Isnumeric"] = 2000, ["Modul:Is instance"] = 2000, ["Icon"] = 1000, ["If first display both"] = 1000, ["IND"] = 1000, ["Infobox airport"] = 1000, ["Infobox settlement/areadisp"] = 1000, ["ITA"] = 1000, ["Italiya bayrogʻi"] = 1000, ["Modul:Infobox mapframe"] = 1000, ["If last display both"] = 900, ["Ijara"] = 900, ["Ispaniya bayrogʻi"] = 900, ["Infobox Turkey place"] = 800, ["IPA"] = 800, ["Modul:Infobox dim"] = 800, ["Modul:Infobox dim/data"] = 800, ["Ill"] = 600, ["Infobox3cols"] = 600, ["IRN"] = 500, } id6macs8tzi038hofs06h1ksdrxl8aj 828 1360471 6304862 6299877 2026-10-11T03:01:16Z MalikxanBot 49138 Bot: Yangilandi 6304862 Scribunto text/plain return { ["Modul:Pagetype"] = 310000, ["Modul:Pagetype/config"] = 310000, ["Pagetype"] = 310000, ["Plain link"] = 110000, ["Plainlink"] = 110000, ["PAGENAMEBASE"] = 70000, ["Plainlist"] = 20000, ["Pluralize from text"] = 20000, ["Modul:Portal"] = 10000, ["Premyera sanasi"] = 10000, ["Modul:Portal/styles.css"] = 9000, ["Portal"] = 9000, ["Purge"] = 5000, ["Modul:Portal/tasvirlar/b"] = 4000, ["Px"] = 4000, ["Precision"] = 2000, ["Plainlist/styles.css"] = 1000, ["Modul:Portal bar"] = 900, ["Portal bar"] = 900, ["Modul:Portal bar/styles.css"] = 700, ["Modul:Portal/tasvirlar/i"] = 700, ["Peru-geo-stub"] = 700, ["Press-reliz manbasi"] = 700, ["Modul:Pagelist"] = 600, ["Modul:Portal-inline"] = 600, ["Modul:Portal/tasvirlar/k"] = 600, ["Pagelist"] = 600, ["PD-notice"] = 600, ["Poritiinae-stub"] = 600, ["Portal-inline"] = 600, ["Modul:Portal/tasvirlar/a"] = 500, } 7mdlnwayd9vryxrluj66jxy8koe7l47 0 1366209 6304617 5999072 2026-10-10T15:31:12Z Medelam 1664 +image 6304617 wikitext text/x-wiki {{Muzey |nomi =Tay bank muzeyi |original ={{Lang-th|พิพิธภัณฑ์ธนาคารไทย}} |tasvir = Exterior of Thai Bank Museum (2026) 03.jpg |asos_solingan =1983-yil |joylashuvi =[[Bangkok]], [[Tailand]] |keluvchilar = |arxitektor = |koordinatalari ={{coord|13.8274|100.5647|region:TH_type:landmark|display=inline}} |direktor = |egasi =Siam Commercial Bank |jamoat_transporti = |oʻtish_yoʻli = |turi =bank muzeyi |toʻplam = |havola = |sayt ={{official website|http://www.thaibankmuseum.or.th/eng/home.php}} |Commons = }} '''Tailand Bank muzeyi''' ({{Lang-th|พิพิธภัณฑ์ธนาคารไทย}}) mamlakatning moliya va bank tizimlarining evolyutsiyasi va rivojlanishini namoyish etuvchi hujjatlar hamda asbob-uskunalarni toʻplash va jamlash maqsadida [[Siam Commercial Bank]] tomonidan tashkil etilgan. Muzeyda tarixiy moliyaviy va bank eksponatlari namoyish etiladi va u keyingi avlod olimlari uchun ilmiy tadqiqot maskani vazifasini bajaradi. Muzey 1983-yilda Siam Commercial Bank’ning [[Talad Noi filiali]]da ochilgan. Keyinchalik u Bankning [[Chatuchak tumani]], [[Bangkok]]dagi Ratchayothin shtab-kvartirasiga koʻchirildi va 1996-yil 29-yanvarda ichki Tailand Bank muzeyi binosida rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtdi<ref name=tbm>{{cite web|title=Thai Bank Museum|url=http://www.thaibankmuseum.or.th/eng/museum001.php|work=Siam Central Bank|accessdate=2012-01-10}}{{Dead link|date=September 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Keyinchalik muzey Bankning yuz yillik yubileyi munosabati bilan qayta taʼmirlandi va 2007-yil 30-yanvarda Hazrat Maha Chakri Sirindhorn malikasi rasmiy tashrif buyurdi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{official website|http://www.thaibankmuseum.or.th/eng/home.php}} {{Tashqi_havolalar}} {{DEFAULTSORT:Tay bank muzeyi}} [[Turkum:Tailanddagi muzeylar]] ciucczfwbyrf3w6o6jswcmryp9ssekz 0 1366249 6304966 6121022 2026-10-11T08:37:11Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304966 wikitext text/x-wiki {{qirollik bilgiqutisi | name = Shahzoda Abbos Hilmi | tasvir = الأمير عباس حلمي.jpg | spouse = {{Nikoh|Mediha Momtoz|1969}} | issue = Sabiha Fotima<br />Dovud Abdulmoneim | house = [[Muhammad Ali sulolasi]] (ota tomondan)<br />[[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar xonadoni]] (ona tomondan) | father = [[Shahzoda Muhammad Abdulmunʼim]] | mother = [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Malika Fotima Neslişah]] | birth_date = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|df=yes|1941|10|16}} | tugʻilgan_joyi = [[Qohira]], [[Misr Qirolligi]] | occupation = Moliya menejeri | religion = [[Islom]], [[Ahl as-Sunna val-Jamoa|sunniylik]] }} '''Shahzoda Abbos Hilmi''' ({{Lang-ar|الأمير عباس حلمي بن الأمير محمد عبد المنعم بن الخديوي عباس حلمي باشا الثاني}}; 1941-yil 16-oktyabrda tugʻilgan) — [[Misr Xadivligi]] va [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniylar]] shahzodasi, moliya menejeri. [[Muhammad Ali sulolasi]] aʼzosi, [[Shahzoda Muhammad Abdulmunʼim]] va uning rafiqasi [[Usmonlilar sulolasi|Usmoniy]] malika [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Fotma Neslişah Sulton]]ning yagona oʻgʻli, Misr ''xadivi'' [[Abbos II|Abbos Hilmi II Bey]]ning nabirasi. == Yoshligi == Abbos Hilmi 1941-yil 16-oktyabrda [[Qohira]]da tugʻilgan. Unga ota tomondan bobosi, [[Misr Xadivligi|Misrning]] soʻnggi ''xadivi'' Abbos Hilmi II sharafiga shunday ism qoʻyilgan. U [[Ismoil Posho|Ismoil posho]]ning eng yoshi katta erkak naslidan boʻlib, shu bois 1866-yilgi vorislik qoidalariga koʻra Misr taxti vorisligi navbatida birinchi oʻrinda boʻlgan. Biroq 1914-yilda Britaniya Misr ustidan [[protektorat]] eʼlon qilgach, bu qoidalar toʻxtatildi. Abbos Hilmi II taxtdan agʻdarildi, uning oʻgʻli Muhammad Abdulmunʼim esa valiahd shahzoda maqomini yoʻqotdi<ref name="Burke 35">[[#Mon80|Montgomery-Massingberd 1980]], [https://books.google.com/books?id=bnsUAQAAIAAJ&q=Millfield p. 35]</ref>. Taxt Abbos Hilmi II ning amakilari [[Husayn Komil]] va [[Fuod I|Fuod I ga]] oʻtdi. 1922-yil 13-apreldagi Qirollik farmoni Abbos Hilmi II ni taxt vorisligidan chiqarib tashladi, biroq ushbu hujjatda „bu istisno uning oʻgʻillari va ularning zurriyotiga tatbiq etilmaydi“ deb qayd etilgan edi<ref>{{Cite journal |last=Rizk |first=Yunan Labib |authorlink=Younan Labib Rizk |date=10–16 February 2000 |title=The fallen dynasty |journal=[[Al-Ahram Weekly]] |series=A Diwan of contemporary life, 324 |issue=468 |url=http://weekly.ahram.org.eg/2000/468/chrncls.htm |accessdate=9 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080720043015/http://weekly.ahram.org.eg/2000/468/chrncls.htm |archivedate=20 July 2008 |df=dmy-all }}</ref>. Bu esa shahzoda Muhammad Abdulmunʼim va uning oʻgʻli shahzoda Abbos Hilmining taxtga daʼvogarlik huquqi saqlanib qolganini va [[Misr Qirolligi]]dagi ustuvorlik tartibida yuqori oʻrinni egallashda davom etganini anglatar edi<ref>{{Cite book |author=Cabinet of the Grand Chamberlain of the Kingdom of Egypt |title=Protocole |year=1947 |publisher=National Printing House |location=Cairo |language=French |oclc=2482348 |page=22 |trans-chapter=Members of the Royal Family by their degree of proximity to His Majesty the King |chapter=[[:File:Protocole du Royaume d'Égypte, 1947 – Page 022.jpg|Membres de la Famille Royale dans l'ordre de leur parenté avec Sa Majesté le Roi]]}}</ref>. Usmoniylar imperiyasining ikki sultoni [[Mehmed VI]] va [[Abdulmajid II]] Abbos Hilmining ona tomondan bobolari boʻlgan<ref>{{Cite web |url=http://www.ottomanfamily.com/family_tree.html |title=Ottoman Family Tree |publisher=Official website of the immediate living descendants of the Ottoman Dynasty |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080420055333/http://www.ottomanfamily.com/family_tree.html |archivedate=20 April 2008}}</ref><ref>[[#Mon80|Montgomery-Massingberd 1980]], [https://books.google.com/books?id=bnsUAQAAIAAJ&q=Neslisah p. 247]</ref>. Agar Usmoniylar monarxiyasi 1922-yilda tugatilmaganida shahzoda Abbos Hilmi Misrdagi shahzodalik unvonidan tashqari sultonning qizlarining oʻgʻillariga beriladigan ''sultonzoda'' unvonini ham olgan boʻlardi<ref name="Sultanzades">{{Cite web |url=http://www.ottomanfamily.com/index.php?page=3 |title=Sultanzades |publisher=Official website of the immediate living descendants of the Ottoman Dynasty |accessdate=8 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20110117104631/http://www.ottomanfamily.com/index.php?page=3 |archive-date=17 January 2011 |url-status=dead }}</ref>. 1952-yil iyul oyda Erkin zobitlar harakati inqilob boshladi. Ushbu harakat natijasida Misr qiroli [[Foruq I]]<nowiki/>taxtdan voz kechishga majbur qilindi, taxt uning hali goʻdak boʻlgan oʻgʻli qirol [[Fuod II]] foydasiga topshirildi. Fuod II hali voyaga yetmaganligi sababli [[Shahzoda Muhammad Abdulmun’im]] yangi harbiy hukmdorlar tomonidan regent etib tanlandi. U avval vaqtinchalik regentlik kengashi rahbari, keyin esa yagona regent shahzoda sifatida belgilandi. Biroq u bu lavozimda uzoq qolmadi, chunki 1953-yil 18-iyunda Misr monarxiyasi rasman bekor qilindi<ref>{{Cite journal |last=Rizk |first=Yunan Labib |authorlink=Younan Labib Rizk |date=27 January – 2 February 2005 |title=Royal help |journal=[[Al-Ahram Weekly]] |series=A Diwan of contemporary life, 578 |issue =727 |url=http://weekly.ahram.org.eg/2005/727/chrncls.htm |accessdate=9 October 2010}}</ref>. Shahzoda Muhammad Abdulmunʼim va uning rafiqasi Neslişah 1957-yilda hibsga olinib, [[Jamol Abdul Nosir]]ga qarshi fitnada ishtirok etganlikda ayblandi<ref>{{Cite news |date=28 December 1957 |title=Egypt Investigates 'Anti-Nasser Plot' |newspaper=[[The New York Times]] |url=https://www.nytimes.com/1957/12/28/archives/egypt-investigates-antinasser-plot.html |format=Fee required |quote=It said a relative of former King Farouk, Prince Abdel Moneim, and his socialite wife, Nazli Shaa, had been arrested in connection with the plot.}}</ref>. Inqilobiy yangi rejim bilan munosabatlarning yomonlashuvi ularning surgun qilinishiga olib keldi. Natijada, ularning oʻgʻli shahzoda Abbos Hilmi hayotining katta qismini [[Angliya]] va [[Fransiya]]da oʻtkazdi<ref name="Stanford">{{Cite journal |last=Stanford |first=David |date=18 May 2008 |title=A Mausoleum Fit for a King |journal=[[Daily News Egypt]] |url=http://www.dailystaregypt.com/article.aspx?ArticleID=13766 |accessdate=8 October 2010 }}{{Dead link|date=May 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Biznes faoliyati == Angliyaning Street qishlogʻida joylashgan Millfield maktabida taʼlim olgan shahzoda Abbos Hilmi oliy taʼlimni [[Oxford|Oksforddagi]] Christ Church kollejida davom ettirdi<ref name="Burke 35"/>. U 1968-yilda Grieveson Grant & Co. kompaniyasiga qoʻshilishidan avval bank va sugʻurta brokerlik tashkilotida ishladi<ref name="Bulletin">{{Cite journal |year=1971 |title=Nothingʻs really British any more |journal=The Bulletin |volume=93 |issue=4762–4774 |page=111 |url=https://books.google.com/books?id=jecXAQAAIAAJ&q=Abbas}}</ref>. U London shahridagi eng yirik aksiyadorlik brokerlaridan biri boʻlgan Grieveson Grant & Co. kompaniyasi tarkibida 1981-yilgacha faoliyat yuritdi. 1970-yilda Abbos Hilmi [[London fond birjasi]]ning ilk xorijiy aʼzosi sifatida tarixga kirdi<ref name="EIMA">{{Cite web |url=http://www.eima.org.eg/prince.asp |title=Prince Abbas Hilmi |publisher=Egyptian Investment Management Association |accessdate=9 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20081012162931/http://www.eima.org.eg/prince.asp |archivedate=12 October 2008 |df=dmy-all }}</ref>. Uning ushbu kompaniyaga aʼzo boʻlishiga bundan avval faqatgina Britaniya fuqarolari bilan cheklagan 21-qoidaga kiritilgan oʻzgartirish imkon berdi<ref name="Bulletin"/>. Grieveson Grant & Co.dan ketgach, shahzoda Abbos Hilmi Schroder Asseily & Co. kompaniyasida bosh menejer (1981–1983), soʻng Hilmi and Associates kompaniyasida rais (1983–1986) boʻlib ishladi. U yerda, asosan, moliyaviy boshqaruv va loyihalarni moliyalashtirish topshiriqlari bilan shugʻullandi. Londonda Kidder, Peabody & Co. kompaniyasida 3 yil vitse-prezident boʻlib ishlagach (1986–1989), 1989-yilda tashkil topganiga atigi 1 yil boʻlgan Concord Group tarkibiga qoʻshildi<ref name="EIMA"/>. Abbos Hilmi 1994-yilda Concord Groupning [[Qohira]]dagi ofisini ishga tushirgan uch kishilik jamoa tarkibida edi. Shundan beri Misr guruhning asosiy yoʻnalishiga aylandi. Abbos Hilmi boshqarayotgan aktivlarning yarmidan koʻpi ($3.4 mlrddan $2.8 mlrdi) Misr [[Qimmatli qogʻozlar|qimmatli qogʻozlari]]ga yoʻnaltirilgan. Concord hozirda Misrdagi eng yirik aktivlarni boshqarish kompaniyalaridan biri hisoblanadi. U boshqaradigan fondlardan biri Egypt Investment Company Ltd „International Herald Tribune“ gazetasi tomonidan bir necha bor dunyodagi eng yuqori daromad koʻrsatgan fond sifatida qayd etilgan<ref>{{Cite journal |last=Salah-Ahmed |first=Amira |date=13 August 2008 |title=One on One: Concord Carves Niche in Egypt's Capital Market |journal=[[Daily News Egypt]] |url=http://www.dailystaregypt.com/article.aspx?ArticleID=15717 |accessdate=9 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080829204556/http://www.dailystaregypt.com/article.aspx?ArticleID=15717 |archive-date=29 August 2008 |url-status=dead |archivedate=2008-08-29 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080829204556/http://www.dailystaregypt.com/article.aspx?ArticleID=15717 }}</ref>. Shahzoda Abbos Hilmi hanuz Concordda faoliyat yuritadi va u yerda katta boshqaruvchi direktor lavozimini egallab turibdi<ref>{{Cite web |url=http://www.concordus.com/bios/ahilmi.html |title=Prince Abbas Hilmi |publisher=Concord International Investments Group |accessdate=9 October 2010 }}{{Dead link|date=May 2020 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Madaniy sohadagi faoliyati == 1994-yilda Misrga qaytganidan keyin Abbos Hilmi oilasining meʼmoriy merosini saqlashga ancha vaqt ajratdi. U 2004–2008-yillarda katta bobosi [[Tavfiq posho]] maqbarasini taʼmirlash uchun zarur mablagʻ ajratilishida muhim rol oʻynadi. U yerda Abbos Hilmi oʻzi uchun dafn joyini ham band qilib qoʻygan<ref name="Stanford"/>. 2006-yilda u Manial saroyi muzeyi doʻstlari uyushmasini tuzdi. Bu uyushma uning katta amaki buvasi [[Muhammad Ali Tavfiq|Shahzoda Muhammad Ali]]ning saroyini saqlash ishlari bilan shugʻullanadi<ref>{{Cite journal |date=28 June – 4 July 2007 |title=A princely estate |journal=[[Al-Ahram Weekly]] |issue=851 |url=http://weekly.ahram.org.eg/2007/851/sc15.htm |accessdate=8 October 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20101010072718/http://weekly.ahram.org.eg/2007/851/sc15.htm |archive-date=10 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20101010072718/http://weekly.ahram.org.eg/2007/851/sc15.htm |archivedate=2010-10-10 }}</ref>. == Nikohi va farzandlari == 1969-yilda shahzoda Abbos Hilmi Mediha Mumtoz (1945-yilda tugʻilgan) ismli ayolga uylangan. Diniy nikoh marosimi 1-iyunda [[Istanbul]]da oʻtkazilgan, fuqarolik nikohi esa 20-iyunda [[London]]dagi Kensington roʻyxatga olish idorasida qayd etilgan. Mediha — Misr qirollik oilasining asoschisi [[Muhammad Ali (Misr)|Muhammad Ali posho]]ning opa-singillaridan birining avlodi boʻlgan Ahmad Midhat Abbos Yegʻenning ona tomondan nabirasi hisoblanadi<ref name="Burke 35"/>. Shunday qilib, shahzoda Abbos Hilmi va uning rafiqasi Mediha Mumtoz nasab jihatidan qarindosh. Ularning Sabiha Fotima (1974-yilda tugʻilgan) ismli bir qizi va Dovud Abdulmunʼim (1979-yilda tugʻilgan) ismli bir oʻgʻli bor<ref name="Sultanzades"/>. 2005-yil holatiga koʻra, shahzoda Abbos Hilmining yagona singlisi Iqbol (1944-yilda tugʻilgan) Istanbulda onasi [[Neslişah Sulton (Shahzoda Umar Farukning qizi)|Neslişah Sulton]] (1921–2012) va eri (2000-yilda turmush qurgan) bilan yashagan<ref>{{Cite web|url=http://www.egy.com/historica/egyptianconsorts.shtml |title=Egypt's First Ladies |first=Samir |last=Raafat |date=March 2005 |publisher=Egy.com |accessdate=7 October 2010 |url-status=dead |archiveurl=https://web.archive.org/web/20100922021026/http://egy.com/historica/egyptianconsorts.shtml |archivedate=22 September 2010 }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar|2}} == Adabiyotlar == * {{Kitob manbasi|editor-last=Montgomery-Massingberd |editor-first=Hugh |editor-link=Hugh Massingberd |title=Burke's Royal Families of the World |volume=II: Afrika va Yaqin Sharq |year=1980 |publisher=Burke's Peerage |location=London |isbn=978-0-85011-029-6 |ref=Mon80}} == Havolalar == * {{Commons-inline}} * [http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/islamic/i849.html#I849 Shahzoda Abbos Hilmiyning misrlik nasabnomasi] Ancestry.com saytida * [http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~royalty/turkey/i90.html Shahzoda Abbos Hilmiyning usmonliy nasabnomasi] Ancestry.com saytida * [http://www.friendsmanial.com/ Veb-sayt] — Manial saroyi muzeyi doʻstlari uyushmasi {{Tashqi havolalar}} {{DEFAULTSORT:Hilmiy, Abbos}} [[Turkum:1941-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:20-asr misrlik biznesmenlar]] [[Turkum:Usmoniylar imperiyasi shahzodalari]] [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Muhammad Ali sulolasi shahzodalari]] [[Turkum:Qohiralik biznesmenlar]] fhiyhkvajx7zff84yhmidlzym6scij3 2 1401860 6304812 6160198 2026-10-10T22:32:41Z Akobir Abdimuminov 264150 6304812 wikitext text/x-wiki {{Vikipediyachi |tasvir = |eni = |caption = |toliqismi = |ismi = [[Akobir]] |sharifi = Avazovich |familiyasi = Abdimuminov |nickname = 13.abdimuminov |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2007|05|13}} |taʼlim = {{Oʻzbekiston Milliy Universiteti}} |kasbi = Talaba |mamlakat = [[O'zbekiston]] |yashash joyi = [[Navoiy]] |fuqaroligi = {{UZB}} |millati = [[Oʻzbek]] |dini = [[Islom]] |siyosiy qarashlari = |viki-ideologiyasi = |e-mail = akobirabdimuminov@gmail.com |icq = |skype = |twitter = |facebook = |vk = |telegram = }} {| style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px;" |- |{{User Navoiy}} |- {{Template:Userbox/O‘zMU Viki klubi aʼzosi}} [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] 4llq8i4u7cs5m1sn2e0fmroaguq91le 10 1406768 6304928 6176975 2026-10-11T07:18:17Z YellowTurtle9 139593 6304928 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Oʻzbekiston tarkibi 2026-yilgi FIFA jahon chempionati | bg = #0099B5 | fg = white | bordercolor = #CE1126 | country = Oʻzbekiston | comp link = Futbol boʻyicha 2026-yilgi jahon chempionati | comp = 2026-yilgi jahon chempionati | p1 = [[Oʻtkir Yusupov|Yusupov]] | p2 = [[Abduqodir Xusanov|Xusanov]] | p3 = [[Hojiakbar Alijonov|Alijonov]] | p4 = [[Farrux Sayfiyev|Sayfiyev]] | p5 = [[Rustam Ashurmatov|Ashurmatov]] | p6 = [[Akmal Mozgovoy|Mozgovoy]] | p7 = [[Otabek Shukurov|Shukurov]] | p8 = [[Jamshid Iskanderov|Iskanderov]] | p9 = [[Odiljon Xamrobekov|Xamrobekov]] | p10 = [[Ruslanbek Jiyanov|Jiyanov]] | p11 = [[Oston Urunov|Urunov]] | p12 = [[Abduvohid Neʼmatov|Neʼmatov]] | p13 = [[Sherzod Nasrullayev|Nasrullaev]] | p14 = [[Eldor Shomurodov|Shomurodov]]&nbsp;([[sardor (futbol)|c]]) | p15 = [[Umarbek Eshmurodov|Eshmurodov]] | p16 = [[Botirali Ergashev|Ergashev]] | p17 = [[Dostonbek Hamdamov|Hamdamov]] | p18 = [[Abdulla Abdullayev|Abdullayev]] | p19 = [[Aziz Gʻaniyev|Gʻaniyev]] | p20 = [[Azizbek Amonov|Amonov]] | p21 = [[Igor Sergeyev|Sergeyev]] | p22 = [[Abbosbek Fayzullayev|Fayzullayev]] | p23 = [[Sherzod Esanov|Esanov]] | p24 = [[Behruz Karimov|Karimov]] | p25 = [[Avazbek Oʻlmasaliyev|Oʻlmasaliyev]] | p26 = [[Jahongir Oʻrozov|Oʻrozov]] | murabbiy = [[Fabio Cannavaro|Cannavaro]] }}<noinclude> [[Turkum:2026-yilgi FIFA jahon chempionati jamolar tarkibiga oid navigatsion andozalar]] [[Turkum:Oʻzbekistonning FIFA jahon chempionatlaridagi tarkibiga oid navigatsion andozalar|2026]] [[Turkum:Oʻzbekiston futbol bo‘yicha 2026-yilgi jahon chempionatida|tarkib]] </noinclude> 7it282614y9q2ugwq51rhp7s8wsesbk 0 1412595 6304837 6227403 2026-10-10T23:52:52Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304837 wikitext text/x-wiki {{Musiqachi bilgiqutisi | ismi = Sandie Shaw | tasvir = Sandie Shaw 3.jpg | eni = | izoh = Shaw 1967-yilda | tavallud_paytidagi_ismi = Sandra Ann Goodrich | tavallud_sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1947|2|26}} | tavallud_joyi = [[Dagenham]] [[Essex]] Angliya | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | kelib_chiqishi = | fuqaroligi = | guruh = | hozirgi_aʼzolar = | faoliyat_yillari = 1964–2013 | boʻyi = | leybl = {{hlist|[[Pye Records|Pye]]|[[Reprise Records|Reprise]]|Palace|[[Polydor Records|Polydor]]|[[Virgin Records|Virgin]]|[[EMI Records|EMI]]}} | turmush_oʻrtogʻi = | ota-onasi = | bolalari = | taʼlimi = | kasblari = Xonanda | janr = [[pop]] | hamkorligi = | imzosi = | mukofotlari = | veb-sayt = {{url|sandieshaw.com}} }} '''''Sandra Ann Goodrich''''' (1947-yil 26-fevralda tugʻilgan) '''Sandie Shaw''' taxallusi bilan tanilgan, ingliz xonandasidir. 1960-yillarning eng muvaffaqiyatli britaniyalik ayol xonandalaridan biri boʻlgan Shaw „[[(There's) Always Something There to Remind Me]]“ (1964), „[[Long Live Love]]“ (1965) va „[[Puppet on a String]]“ (1967) taronalari bilan Buyuk Britaniya hit-paradlarida uch marta birinchi oʻrinni egallagan. Oxirgi tarona bilan u Buyuk Britaniya sharafini himoya qilib, [[Eurovision qoʻshiq tanlovi 1967|Eurovision qoʻshiq tanlovi 1967da]] gʻolib chiqqan va mazkur tanlovda mamlakat tarixidagi ilk gʻolibga aylangan. U „Maftunkor 1960-yillar“ davrining timsoli sifatida koʻrilgan hamda koʻpincha „1960-yillarning yalangoyoq pop malikasi“ deb taʼriflangan. U 15 yillik tanaffusdan soʻng, 1984-yilda [[The Smiths]] guruhining „[[Hand in Glove]]“ qoʻshigʻiga kuylagan kaveri bilan yana Buyuk Britaniyaning Top 40 taligiga qaytgan. Shaw 2013-yilda musiqiy faoliyatini yakunlagan<ref>{{cite news |last1=Lachno |first1=James |title=Sandie Shaw has retired from music |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/9984281/Sandie-Shaw-has-retired-from-music.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/9984281/Sandie-Shaw-has-retired-from-music.html |archive-date=12 January 2022 |url-status=live |work=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]] |date=10 April 2013 |url-access=subscription}}{{cbignore}}</ref>. == Biografiyasi == === Yoshligi va faoliyatining boshlanishi === Sandra Ann Goodrich Angliyaning [[Essex]] grafligidagi (hozirgi London tarkibidagi) [[Dagenham]] shahrida tugʻilgan va oʻsib-ulgʻaygan<ref>{{Cite web|url=https://eastendwomensmuseum.org/blog/2022/5/11/sandie-shaw|title=Sandie Shaw (MBE) - Dagenham's Eurovision Superstar|date=13 May 2022|website=East End Women's Museum}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. U Dagenhamdagi Becontree Heath hududida joylashgan Robert Clack texnika maktabida tahsil olgan. Maktabni tamomlagach, yaqin atrofdagi [[Ford Dagenham]] zavodida ishlagan. Mahalliy isteʼdodlar tanlovida xonanda sifatida ikkinchi oʻrinni egallashidan oldin model boʻlib ham faoliyat yuritgan. Tanlov sovrini sifatida u Londondagi xayriya konsertida chiqish qilgan va shu yerda uning iqtidorini xonanda [[Adam Faith]] payqab qolgan. Faith uni oʻz menejeri [[Eve Taylor]] bilan tanishtirgan. Taylor 1964-yilda u uchun [[Pye Records]] ovoz yozish studiyasi bilan shartnoma imzolanishiga erishgan hamda unga „Sandie Shaw“ sahna taxallusini bergan. Taylor Shawni qoʻshiqnavis [[Chris Andrews]] bilan tanishtirgan. Andrews u uchun ilk „As Long as You’re Happy Baby“ singlini yozgan, biroq ushbu qoʻshiq hit-paradlarga kira olmagan<ref name="The Book of Golden Discs"/>. Shunga qaramay, ikkinchi singl uchun Taylor unga [[Bacharach]] va [[Hal David]] muallifligidagi „[[(There's) Always Something There to Remind Me]]“ qoʻshigʻini taqdim etgan. Mazkur qoʻshiq avvalroq xonanda [[Lou Johnson]] ijrosida AQSh pop hit-paradida 49-oʻrinni egallagan edi<ref name="whitburn pop">{{cite book| first= Joel| last= Whitburn| year= 2003| title= Top Pop Singles 1955–2002| edition= 1st| publisher= Record Research Inc.| location=Menomonee Falls, WI| isbn= 0-89820-155-1| pages= [https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbur/page/364 365], [https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbur/page/634 634]| url= https://archive.org/details/joelwhitburnstop00whitbur |url-access=registration}}</ref><ref name="500 Number One Hits">{{cite book| first1=Jonathan| last1= Rice |first2=Tim |last2=Rice |first3=Paul |last3=Gambaccini |first4=Mike |last4=Read |author2-link=Tim Rice |author3-link=Paul Gambaccini |author4-link=Mike Read| year= 1982| title= The Guinness Book of 500 Number One Hits| url=https://archive.org/details/guinnessbookof500000unse| edition= 1st| publisher= Guinness Superlatives | location= Enfield, UK | isbn= 0-85112-250-7}}</ref>. Shaw ijrosidagi versiya 1964-yilning kuzida [[UK Singles Chart]]ida 1-oʻrinni qoʻlga kiritgan<ref name="British Hit Singles & Albums">{{cite book|first=David|last=Roberts|year=2006|title=British Hit Singles & Albums|edition=19th|publisher=Guinness World Records Limited|location=London|isbn=1-904994-10-5|page=495}}</ref>. Shuningdek, keyingi yilning boshida AQShning [[Billboard Hot 100|''Billboard'' Hot 100]] hit-paradida 52-oʻrindan joy olgan<ref name="whitburn pop"/>. Navbatdagi qoʻshiq sifatida „I’d Be Far Better Off Without You“ chiqarilgan, ammo radiodagi boshlovchilar uning B-tomonidagi (plastinkaning orqa tomoni) Andrews tomonidan yozilgan „[[Girl Don't Come]]“ qoʻshigʻini afzal koʻrishgan va plastinka tomonlari oʻzgartirilgan. „Girl Donʼt Come“ Buyuk Britaniyada 3-oʻringacha yetib borgan va AQShda uning eng katta hitiga aylanib, 42-oʻrinni egallagan<ref name="Guinness Rockopedia">{{cite book| first= David| last= Roberts| year= 1998| title= Guinness Rockopedia| edition= 1st| publisher= Guinness Publishing Ltd.| location= London| isbn= 0-85112-072-5| url= https://archive.org/details/guinnessrockoped0000unse |url-access=registration}}</ref>. Shundan soʻng Buyuk Britaniyada uning „I’ll Stop at Nothing“, 1965-yilgi Buyuk Britaniyadagi ikkinchi bor 1-oʻrinni egallagan hiti „[[Long Live Love]]“ va „[[Message Understood]]“ kabi yangi hitlari ketma-ket chiqqan<ref name="British Hit Singles & Albums"/><ref name="500 Number One Hits" />. Ushbu singllarga Taylor, Andrews va Shawning oʻzi (garchi ismi koʻrsatilmagan boʻlsa-da) Pye Records aranjirovkachisi Ken Woodman koʻmagida prodyuserlik qilgan{{citation needed|date=January 2010}}. Keyingi chiqarilishi rejalashtirilgan taronalar — [[Les Reed]] va [[Gordon Mills]] muallifligidagi „[[It's Not Unusual]]“ dastlab Shaw uchun yozilgan edi. Biroq, demo versiyada qoʻshiqni kuylagan oʻsha paytda hali tanilmagan xonanda [[Tom Jones]] oʻzining kuchli talqini bilan Shawda juda katta taassurot qoldirgan. Natijada Shaw qoʻshiqni yozishdan voz kechib, Jonesning oʻziga uni chiqarishni maslahat bergan. Bu qoʻshiq Jonesning mashhurlikka erishishiga sabab boʻlgan hiti boʻlib qolgan<ref name="Inc1970">{{cite magazine| first=Jordan |last=Bonfante |title=The Ladies' Men of Music |volume=69 |issue=120 |magazine=[[Life (magazine)|Life]]| url=https://books.google.com/books?id=8lUEAAAAMBAJ&pg=PA46 |date=18 September 1970| page=54 |issn=0024-3019 |location=London |publisher=Time}}</ref><ref name="500 Number One Hits" />. Shaw oʻsha davrning mashhur Britaniya telekoʻrsatuvlarida, jumladan ''[[Top of the Pops]]'', ''[[Ready Steady Go!]]'' va ''[[Thank Your Lucky Stars]]'' dasturlarida muntazam ravishda ishtirok etib turgan. U „Maftunkor 1960-yillar“ (Swinging Sixties) davrining timsoli sifatida qabul qilingan hamda sahnaga odatda yalangoyoq chiqish odati uni keng jamoatchilikka yanada yaqinlashtirgan<ref>{{cite web|url=https://www.sandieshaw.com/barefoot-principles/|title=Barefoot Principles|work=sandieshaw.com|accessdate=2 March 2021 |date=2009}}</ref><ref name="bbc120807">{{cite news|url=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/6947389.stm|title=Foot surgery for pop singer Shaw |date=15 August 2007 |work=BBC News |access-date=2 March 2021}}</ref>. Matbuotda uni tez-tez „1960-yillarning yalangoyoq pop malikasi“ deb taʼriflashgan<ref>{{cite web|url=https://lady.co.uk/first-impressionssandie-shaw|title=First Impressions: Sandie Shaw|website=lady.co.uk}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.independent.co.uk/news/people/profiles/full-circle-why-is-sandie-shaw-back-on-stage-2043249.html|title=Full circle: Why is Sandie Shaw back on stage?|date=7 August 2010|website=The Independent}}</ref>. Yevropadagi nufuzini yanada oshirish maqsadida u oʻzining koʻplab hit qoʻshiqlarini italyan, fransuz, nemis va ispan tillarida ham yozgan<ref name="Sandie Shaw’s French recordings">{{cite web |title=Sandie Shaw's French recordings |url=http://readysteadygirls.co.uk/sandie-shaw/4554899500 |website=Ready steady girls! |access-date=29 August 2021 |archive-date=6 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231006182426/http://readysteadygirls.co.uk/sandie-shaw/4554899500 |url-status=dead }}</ref>. Shuningdek, Shaw 1960-yillarda bir nechta original albomlarini taqdim etgan. Bular: ''[[Sandie (album)|Sandie]]'' (1965); ''[[Me (Sandie Shaw album)|Me]]'' (1965); ''[[Puppet on a String (album)|Puppet on a String]]'' (1967); ''[[Love Me, Please Love Me (Sandie Shaw album)|Love Me, Please Love Me]]'' (1967); ''[[The Sandie Shaw Supplement]]'' (1968) va ''[[Reviewing the Situation (album)|Reviewing the Situation]]'' (1969). Bu albomlar asosan Andrews tomonidan yozilgan qoʻshiqlar hamda boshqa ijrochilarning mashhur taronalariga kuylangan kaverlardan tarkib topgan edi. [[File:Sandie-Shaw-in-Finland-1967.jpg|thumb|Sandie Shaw 1967-yilda oʻz menejeri [[Eve Taylor]] bilan Finlandiyaga kelgan payti.]] 1967-yilga kelib Shawning plastinka sotuvlari kamaya boshlagan, shu sababli uning menejeri uni koʻproq kabare janriga yoʻnaltirishga qaror qilgan<ref name="AMG">{{cite web |url=https://www.allmusic.com/artist/sandie-shaw-mn0000240081/biography |title=Biography Sandie Shaw |first= Stephen Thomas |last=Erlewine |publisher=allmusic.com |access-date=8 June 2022}}</ref>. Uni BBC telekanali Vena shahrida boʻlib oʻtadigan [[Eurovision qoʻshiq tanlovi 1967]]da Buyuk Britaniya sharafini himoya qilishga taklif etgan. Bu uning obroʻsiga putur yetkazishi mumkinligidan xavotirlanib, u boshida ikkilangan. Ammo ''The [[Rolf Harris]] Show'' dasturida beshta qoʻshiq ijro etganidan soʻng, tomoshabinlarning ovoz berishi natijasida tanlovga [[Bill Martin]] va [[Phil Coulter]] qalamiga mansub „[[Puppet on a String]]“ kompozitsiyasi tanlab olingan. Garchi Shaw bu qoʻshiqni yoqtirmagan va uni oʻz uslubiga mos emas deb hisoblagan boʻlsa-da, tarona tanlovda rekord darajadagi farq bilan gʻalaba qozongan<ref>{{cite book |last=O'Connor |first=John Kennedy |title=The Eurovision Song Contest: The Official History |url=https://archive.org/details/eurovisionsongco0000ocon |publisher=Carlton Books |date=2007 |isbn=978-1-84442-994-3 |page=208}}</ref>. Bu gʻalaba Shawni Buyuk Britaniyaga Eurovision qoʻshiq tanlovining bosh sovrinini keltirgan ilk ijrochiga aylantirgan<ref name="British Hit Singles & Albums"/>. Mazkur tarona unga Buyuk Britaniya hit-paradlaridagi uchinchi bor 1-oʻrinni taqdim etgan va bu oʻsha davrdagi ayol xonandalar uchun rekord natija boʻlgan<ref name="500 Number One Hits"/>. „Puppet on a String“ xalqaro miqyosda ham hitga aylangan (AQSh bundan mustasno) va Germaniyada yilning eng koʻp sotilgan singli boʻlgan. Buyuk Britaniya hamda Yevropada 1 milliondan ortiq nusxada sotilgani uchun oltin disk sertifikatiga loyiq koʻrilgan<ref name="The Book of Golden Discs">{{cite book| first= Joseph| last= Murrells| year= 1978| title= The Book of Golden Discs| edition= 2nd| publisher= Barrie and Jenkins| location= London| page= [https://archive.org/details/bookofgoldendisc00murr/page/229 229]| isbn= 0-214-20512-6| url= https://archive.org/details/bookofgoldendisc00murr |url-access=registration}}</ref>. Global miqyosda ushbu singl 4 milliondan ortiq nusxada sotilib, shu kungacha Eurovision qoʻshiq tanlovi tarixidagi eng koʻp sotilgan gʻolib qoʻshiq boʻlib kelmoqda<ref>{{cite book |last=O'Connor |first=John Kennedy |title=The Eurovision Song Contest: The Official Celebration |url=https://archive.org/details/officialeurovisi0000john |publisher=Carlton Books |date=2015 |isbn=978-1780976389}}</ref>. Ayrim hisob-kitoblarga koʻra, bu tarona britaniyalik ayol xonandalar tarixidagi eng koʻp sotilgan singldir<ref>Kelly, Mike. Wot Pop: 50 Years of Hits 1952-2002 — A-Z of Hitmakers Plus the UK’s Top 5000 Singles. Southgate Publishers 30 September 2002. {{ISBN|978-1857411409}}</ref>. Uning Eurovision qoʻshiq tanlovidagi ushbu muvaffaqiyati umuman roʻy bermasligi ham mumkin edi. Boisi BBC uni bir ajrashish mojarosida „uchinchi shaxs“ (boshqa ayol) sifatida ayblangani sababli tanlovdan chetlashtirmoqchi boʻlgan edi<ref>{{cite news |last1=Nikkhah |first1=Roya |title=Sandie Shaw's love scandal that almost cost Britain its first Eurovision victory |url=https://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/8224864/Sandie-Shaws-love-scandal-that-almost-cost-Britain-its-first-Eurovision-victory.html |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/culture/music/music-news/8224864/Sandie-Shaws-love-scandal-that-almost-cost-Britain-its-first-Eurovision-victory.html |archive-date=12 January 2022 |url-access=subscription |url-status=live |work=The Telegraph |date=25 December 2010}}{{cbignore}}</ref>. Moda olami Shaw faoliyatining ajralmas qismiga aylangan. U 1968-yilda oʻzining „Sandie Shaw“ kiyim-kechak, poyabzal hamda zargarlik buyumlari brendiga asos solgan. Oʻsha yili u televizorda oʻzining ''„[[The Sandie Shaw Supplement]]“'' deb nomlangan shaxsiy koʻrsatuvini olib borgan va shu nomdagi musiqiy albomini LP chiqargan. Shaw ''„[[Mrs. Brown, You've Got a Lovely Daughter]]“'' filmida oʻzining debyut rolini ijro etishi kerak edi, biroq tasvirlash ishlari boshlanishidan oldin loyihani tark etgan<ref name="TWAMF">{{cite book |last=Shaw |first=Sandie |date=1991 |title=The World at My Feet: A Personal Adventure |url=https://archive.org/details/worldatmyfeetper0000sand |location=London |publisher=Harper Collins |isbn=000215921X}}</ref>. Uning Buyuk Britaniyadagi eng kuchli Top 10 talikka kirgan soʻnggi (umumiy hisobda sakkizinchi) hiti 1969-yilda chiqarilgan „[[Monsieur Dupont]]“ qoʻshigʻi boʻlgan. Bu tarona aslida nemis xonandasi [[Manuela]] tomonidan nemis tilida ijro etilgan edi<ref name="British Hit Singles & Albums"/>. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Eurovision ishtirokchilari]] k46wfl4txesyo255rhd0reeb6xk6rkm 2 1418335 6304634 6256081 2026-10-10T16:23:26Z Sherzod11W 273619 6304634 wikitext text/x-wiki Wikipedia ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Wikipedia''; [[Oʻzbek tili|oʻzbekcha]],: ''Vikipediya'') – dunyodagi eng katta va ''reklamasiz sayt'' hisoblanadi! Wikipedia, asosan, muharrirlar va tahrir tizimiga asoslangan holda faoliyat olib boradi. Uning bosh qarorgohi – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]ning [[Kaliforniya]] shtatida joylashgan ''Wikipedia Foundation'' notijorat tashkiloti hisoblanadi, bu dunyodagi turli tillardagi mavjud Wikipedialarni boshqaradi. == Maqolalar == • [[Devid Devin]] ; • [[Vik Sarin]] ; • [[Jeff Kline]] ; • [[Duane Capizzi]] ; • [[Nikol Dubuk]] ; • [[Richard Raynis]] ; • [[Fil Barlow]] ; • [[Everett Pek]] ; • [[Vudi Gelman]] ; • [[Jey Linch]] ; • [[Miraki dor yoʻli]] == Loyihalar == cona42zfyss4p65tpvrgij6yw0dnwe2 6304635 6304634 2026-10-10T16:23:33Z Sherzod11W 273619 6304635 wikitext text/x-wiki Wikipedia ([[Ingliz tili|inglizcha]]: ''Wikipedia''; [[Oʻzbek tili|oʻzbekcha]],: ''Vikipediya'') – dunyodagi eng katta va ''reklamasiz sayt'' hisoblanadi! Wikipedia, asosan, muharrirlar va tahrir tizimiga asoslangan holda faoliyat olib boradi. Uning bosh qarorgohi – [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh]]ning [[Kaliforniya]] shtatida joylashgan ''Wikipedia Foundation'' notijorat tashkiloti hisoblanadi, bu dunyodagi turli tillardagi mavjud Wikipedialarni boshqaradi. == Maqolalar == • [[Devid Devin]] ; • [[Vik Sarin]] ; • [[Jeff Kline]] ; • [[Duane Capizzi]] ; • [[Nikol Dubuk]] ; • [[Richard Raynis]] ; • [[Fil Barlow]] ; • [[Everett Pek]] ; • [[Vudi Gelman]] ; • [[Jey Linch]] ; • [[Miraki dor yoʻli]] == Loyihalar == https://commons.wikimedia.org/wiki/Commons:Wiki_Loves_Monuments_2026_in_Uzbekistan/uz tkydtre8nfvjznqrif7dzoot5c50pev 0 1430447 6304595 6256348 2026-10-10T15:16:07Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304595 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Leypsig/Halle aeroporti | native_name = {{small|{{lang|de|Flughafen Leipzig/Halle}}}} | image = Leipzig-Halle Airport Logo.svg | image_size = 250 | image2 = Leipzig-Halle Airport Check-in.jpg | image2_size = 250 | IATA = LEJ | ICAO = EDDP | pushpin_map = Germaniya | pushpin_caption = Aeroportning Germaniya xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = '''LEJ'''/EDDP | pushpin_label_position = right | type = Fuqarolik | owner = Mitteldeutsche Airport Holding AG | operator = Flughafen Leipzig/Halle GmbH | area_served = {{ubl|class=nowrap | [[Leypsig]], [[Saksoniya]] | [[Halle (Saale)|Halle]], [[Saksoniya-Anhalt]]}} | location = Schkeuditz, [[Saksoniya]], [[Germaniya]] | opened = 1927-yil | hub = {{ubl|class=nowrap | AeroLogic | Amazon Air<ref>{{Cite web|url=https://techcrunch.com/2020/11/05/amazon-launches-its-first-amazon-air-regional-hub-in-europe/|title=Amazon launches its first Amazon Air regional hub in Europe|date=5 November 2020 }}</ref> | Antonov Airlines<ref name="airliners.de">{{cite web|url=http://www.airliners.de/leipzig-halle-an-124-anbieter/40131|title=Leipzig/Halle erhält zwei AN-124-Anbieter|website=airliners.de}}</ref><ref name="auto">{{cite web|url=https://www.mz-web.de/leipzig/nato-vergibt-auftrag-antonovs-bleiben-am-flughafen-halle-leipzig-stationiert-25024150|title=Nato vergibt Auftrag: Antonovs bleiben am Flughafen Halle/Leipzig stationiert|first=Steffen|last=Höhne|date=3 November 2016|website=Mitteldeutsche Zeitung}}</ref> | DHL Aviation}} | focus_city = | operating_base = <!--Condor closed their LEJ base in October 2025--> | elevation_f = 470 | elevation_m = 143 | coordinates = {{coord|51|25|26|N|012|14|11|E|type:airport|display=title,inline}} |latd=51|latm=25|lats=26|latNS=N|longd=012|longm=14|longs=11|longEW=E | website = [https://www.mdf-ag.com/en/passengers-and-visitors/leipzig-halle-airport/ mdf-ag.com] | metric_elev = | metric_rwy = Yes | r1_number = 08L/26R | r1_length_f = 11,811 | r1_length_m = 3,600 | r1_surface = Beton | r2_number = 08R/26L | r2_length_f = 11,811 | r2_length_m = 3,600 | r2_surface = Beton | stat_year = 2024 | stat1_header = Yoʻlovchilar oqimi | stat1_data = 2 200 981 {{increase}}{{0|00}}+4,7% | stat2_header = Parvozlar soni | stat2_data = {{0|0,0}}76,827 {{decrease}}{{0|00}}-4,6% | stat3_header = Yuk (metr tonna) | stat3_data = 1 383 319 {{decrease}}{{0|00}}-0,6% | footnotes = Manba: ADV.dagi statistika<ref name="adv_2022">{{cite web |url=https://www.adv.aero/wp-content/uploads/2015/11/12.2022-ADV-Monatsstatistik.pdf |title=ADV Monthly Traffic Report 12/2022 |website=adv.aero |publisher=Arbeitsgemeinschaft Deutscher Verkehrsflughäfen e.V. |date=2023-02-13 |accessdate=2023-02-17 |language=de |format=PDF; 919&nbsp;KB}}</ref>, <br /> Germaniya Aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP">{{cite web|url=https://aip.dfs.de/BasicIFR/pages/C00414.html|title=AIP VFR online|website=dfs.de|access-date=2023-02-21|publisher=DFS Deutsche Flugsicherung GmbH|language=en}}</ref>,<br /> [[Yevrostat]]<ref name="Eurostat_freight">{{cite web|url=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?oldid=659586|title=Air freight transport statistics|website=ec.europa.eu|access-date=2025-12-08|publisher=Eurostat|language=en}}</ref>. }} '''Leypsig/Halle aeroporti''' {{airport codes|LEJ|EDDP}} — [[Germaniya]]ning [[Saksoniya]] yeri Schkeuditz munitsipalitetida joylashgan, [[Saksoniya]]ning [[Leipzig]] shahri hamda [[Saksoniya-Anhalt]]ning [[Halle (Saale)|Halle]] shaharlariga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Bu davlat korxonasi boʻlib, yuk reyslari uchun 24 soatlik uchish va qoʻnishni taʼminlaydi. U butun [[Yevropa Ittifoqi]]da faqat yuk tashish harakatlarining (uchib kelish va ketish) eng koʻp soniga ega ekanligi bilan ajralib turadi. 2024-yil holatiga koʻra, aeroport Germaniyada [[Frankfurt aeroporti]]dan keyin ikkinchi eng gavjum yuk aeroporti va Yevropada toʻrtinchi eng gavjum aeroport boʻlib, 1 383 319 metrik tonna yukni qabul qildi. Bu Germaniyaning yoʻlovchilar soni boʻyicha 12-eng katta aeroporti boʻlib, 2024-yilda asosan Yevropa dam olish maskanlariga parvozlarda 2,19 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi. Aeroport DHL Aviationning asosiy Yevropa markazi va AeroLogicning asosiy markazi hisoblanadi. Aeroportda [[NATO]] va Yevropa Ittifoqi harbiy samolyotlari uchun ham harbiy inshootlar qurilgan<ref name=nato>{{cite web|url=http://www.german-foreign-policy.com/en/fulltext/55981|title=www.german-foreign-policy.com|date=3 March 2006 |access-date=4 June 2015}}</ref>. == Tarixi == [[File:Halle-Leipzig.jpg|thumb|Aeroport 1929-yilda]] [[File:The_new_restaurant_at_the_Halle-Leipzig_airport.jpg|thumb|Aeroport restorani 1931-yilda]] === Dastlabki yillar === Aeroport 1926-yildan boshlab Halle va Leypsig oʻrtasidagi joyda noldan yangi qurilgan va 1927-yilda '''Schkeuditz aerodromi''' (''Flugplatz Schkeuditz'') sifatida ochilgan. 1928-yilda aeroport '''Halle/Leypsig aeroporti''' (''Flughafen Halle/Leipzig'') deb oʻzgartirildi, keyinchalik bu shahar nomlarining tartibini hozirgi koʻrinishiga (yaʼni Leypsig/Halle) oʻzgartirdi<ref name="Buchsbaum">[{{cite book|first=E.|last= Buchsbaum|title= Halle. Geschichte der Stadt in Wort und Bild|publisher= Deutscher Verlag der Wissenschaften|location= Berlin |year=1979 }}</ref>. 1930-yillarda aeroport inshootlari, xususan, restoran ham kengaytirildi. 1936/1937-yillarda oʻsha paytda keng tarqalgan [[Natsistlar arxitekturasi|natsistlar uslubida]] qurilgan yangi terminal qoʻshildi. [[Ikkinchi Jahon urushi]] boshida aeroport [[Uchinchi reyx|mamlakatda]] tijorat qatnovi uchun toʻrtinchi aeroport boʻlib, kuniga 40 dan ortiq parvoz amalga oshirildi. Bu urush paytida raqobat bilan yakunlandi, chunki aeroport butunlay Luftvaffe tomonidan egallab olindi va faqat harbiy maqsadlarda foydalanildi. 1944-yil 16-aprelda u bombardimon qilindi va asosan Ittifoqdosh samolyotlar tomonidan vayron qilindi<ref name="Buchsbaum"/>. [[Germaniya Demokratik Respublikasi]]ning dastlabki yillarida aeroport qayta qurilgan boʻlsa-da, faqat sanoat aeroporti sifatida foydalanilgan. 1957—1960-yillarda mamlakatda tijorat havo qatnovi rejalarining bir qismi sifatida 2500 metr uzunlikdagi yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qoʻshildi, ammo Leypsigda transport kamligicha qoldi. 1963-yildan boshlab, yiliga ikki marta aeroport Leypsig savdo yarmarkasining markazi sifatida ishlatilgan va mamlakatning flagman aviakompaniyasi Interflug tomonidan muntazam ravishda xizmat koʻrsatilgan; ammo yarmarka tugaganidan keyin inshootlar demontaj qilingan va faqat 1968-yilda zamonaviyroq terminal qurilgan. 1972-yilda birinchi marta aeroport butun yil davomida ishladi<ref name="Buchsbaum"/>. 1986-yil 18-martda [[Air France]] Sharqiy Germaniyaga maxsus [[Concorde]] reyslari doirasida Leipziger Buchmesse (Leypsig kitob yarmarkasi) bilan bir vaqtda Leypsigga Concorde samolyotida uchdi. Ikki kundan keyin British Airways Leypsig/Hallega Concorde samolyotida faqat bir marta uchdi va boshqa hech qachon uchmadi<ref>{{cite web|url= https://www.mdr.de/tv/programm/sendung-868244.html |title= LEJ exklusiv: Der Flughafen Leipzig-Halle |first=Dirk |last=Schneider |date=13 July 2023 |work=MDR |accessdate=15 December 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.lvz.de/lokales/leipzig/besuch-der-concorde-in-leipzig-T6JM76DNPRS2FJATLBQPBP2WME.html |title=Besuch der Concorde in Leipzig |lang=de |date=18 March 2016 |work=Leipziger Volkszeitung |accessdate=15 December 2024}}</ref>. Keyingi yillarda Air France Leypsigda savdo yarmarkasi boʻlib oʻtganida Parijdan Concorde reyslarini amalga oshirdi. Leypsig Kommunistik blokdagi Concorde xizmat koʻrsatadigan va Germaniyada faqat Concorde reyslarini tez-tez amalga oshiradigan yagona aeroport boʻlib qoldi (taxminan oʻn marta). 1988-yilga kelib, transport qatnovi 1972-yilga nisbatan ikki baravar koʻpaydi va yiliga 550 000 yoʻlovchiga yetdi. Terminal kengaytirildi, jumladan, 1984-yilda yangi immigratsiya zali qurib bitkazildi. Keyingi yili uchib ketish zali ham modernizatsiya qilindi<ref name="Buchsbaum"/>. 1991-yilda, [[Germaniya birlashuvi|Germaniya birlashgandan]] soʻng, hozirgi A terminali modernizatsiya qilindi. 1992-yilda birinchi marta yillik yoʻlovchilar soni 1 000 000 ga yetdi. B terminalining qurilishi 1996-yilda yakunlandi<ref>{{Cite web|url=https://www.mdf-ag.com/en/company/flughafen-leipzig-halle-gmbh/history/|title=History|website=MDF|accessdate=18 September 2025|arxivsana=2022-12-04|arxivurl=https://web.archive.org/web/20221204020822/https://www.mdf-ag.com/en/company/flughafen-leipzig-halle-gmbh/history/}}</ref> va 1998-yildan boshlab 3500 metr uzunlikdagi yangi uchish-qoʻnish yoʻlagi qoʻshildi va 2003-yilga kelib qurib bitkazildi. 2000-yilda yangi boshqaruv minorasi ochildi<ref name="Buchsbaum"/>. === 2000-yillardan keyin rivojlanishi === Nomiga qaramay, aeroport [[Nordsachsen (tuman)|Nordsachsenning]] Shkeuditz shaharchasida joylashgan. Leypsig shahri va Landkreis Delitzsch oʻrtasidagi kelishuv yer almashinuviga olib keldi. 2007-yilda Leypsig aeroport tashqarisidagi yerni oldi, aeroport yerlariga egalik huquqi esa Delitzschga oʻtkazildi. Hozirda Landkreis Nordsachsen tarkibiga qoʻshilgan Delitzsch tumani aeroport hududidan soliqlar va tijorat manfaatlariga egalik qiladi va ularni talab qiladi{{Manba kerak}}. 2008-yil boshida DHL Aviation oʻzining Yevropa markazini Bryussel aeroportidan Leypsig/Hallega koʻchirdi, bu esa aeroportda yuk tashishning sezilarli darajada oshishiga olib keldi. Leypsig 2012-yilgi [[Olimpiya oʻyinlari]]ni oʻtkazish uchun ariza berdi va buning natijasida aeroport modernizatsiya qilindi, biroq oxir-oqibat oʻyinlarni oʻtkazish huquqini London qoʻlga kiritdi{{Manba kerak}}. 2013-yil bahorida [[Ryanair]] Leypsig/Halledan oltita yoʻnalishni ishga tushirishini eʼlon qildi. Bir yil oʻtgach, London-Stanstedga reyslardan tashqari ularning barchasi bekor qilindi<ref>{{cite web|url=http://www.thueringer-allgemeine.de/web/zgt/wirtschaft/detail/-/specific/Ryanair-streicht-fast-alle-Flugziele-ab-Leipzig-Halle-188880730|title=Ryanair streicht fast alle Flugziele ab Leipzig/Halle|date=10 January 2014|access-date=4 June 2015}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2015-yil fevral oyida Etihad Regional aviakompaniyasi ikki yil oldin boshlangan barcha Leypsig/Halle operatsiyalarini darhol toʻxtatishini eʼlon qildi. Uchala yoʻnalish ham yopildi, yangi eʼlon qilingan ikkita yoʻnalish esa ishga tushmadi<ref>{{cite web|url=http://www.airliners.de/etihad-flugverbindungen-leipzig-dresden/34950|title=Etihad Regional zieht sich komplett aus Deutschland zurück|work=airliners.de|access-date=4 June 2015}}</ref>. 2016-yil sentyabr oyida Pakistan International Airlines operatsion xarajatlarni kamaytirish va vaqtni tejash maqsadida 2017-yilda [[Islomobod]] — [[Manchester]] — [[Nyu-York]] yoʻnalishidagi Manchesterni Leypsig/Halle bilan almashtirish rejasini eʼlon qildi. Aviakompaniya beshinchi havo erkinligi huquqiga ega boʻlganligi sababli, bu Leypsig/Hallening [[AQSh|Qoʻshma Shtatlarga]] birinchi yoʻlovchi xizmati boʻlar edi<ref>[http://www.aero.de/news-24949/Pakistan-International-verbindet-Leipzig-mit-New-York.html aero.de - "Pakistan International Airlines connects Leipzig and New York"] (German) 10 September 2016</ref>. 2017-yil oktyabr oyida aviakompaniya Qoʻshma Shtatlarga barcha yoʻnalishlarni tugatishini eʼlon qildi, shuning uchun Leypsigdan [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York—JFKga]] oʻtish joyi sifatida foydalanish rejalari hech qachon amalga oshmadi<ref>{{cite web|url=http://www.lvz.de/Nachrichten/Wirtschaft/Wirtschaft-Regional/Ausgetraeumt-Direktverbindung-von-Leipzig-nach-New-York-ist-endgueltig-vom-Tisch|title=Ausgeträumt: Direktverbindung Leipzig - New York endgültig vom Tisch|website=LVZ - Leipziger Volkszeitung|access-date=8 April 2018|archive-date=20 April 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220420003529/https://www.lvz.de/Nachrichten/Wirtschaft/Wirtschaft-Regional/Ausgetraeumt-Direktverbindung-von-Leipzig-nach-New-York-ist-endgueltig-vom-Tisch|url-status=dead}}</ref>. 2016-yil oktyabr oyida [[DHL]] aeroportdagi yuk tashish imkoniyatlarini kengaytirishni boshladi. Ikkita yangi yuk terminali yuk tashish hajmini 50 foizga oshirdi<ref>[http://www.aero.de/news-25209/DHL-eroeffnet-neue-Terminals-am-Flughafen-Leipzig-Halle.html aero.de - "DHL opens new terminals at Leipzig/Halle Airport"] (German) 12 October 2016</ref>. 2018-yil aprel oyida Leypsig/Halle aeroportidagi haftalik uchishlar soni boʻyicha oʻlchangan eng yirik yoʻlovchi aviakompaniyasi haftasiga 55 ta uchish reyslari bilan Condor boʻldi. Aviakompaniya aeroportda uchta Airbus A321 samolyotini joylashtirgan edi. Ikkinchi eng yirik aviakompaniya haftasiga 18 ta uchish reyslari bilan Small Planet Airlines (Germaniya) boʻldi. Aviakompaniya [[TUI guruhi]] uchun bir nechta dam olish maskanlariga xizmat koʻrsatish uchun [[Airbus A320]] samolyotini joylashtirdi<ref>{{cite web|url=https://www.smallplanet.aero/de/ber-small-planet-airlines/nachrichten/naujienos/mehr-reiseveranstalter-mehr-flugzeuge-/32751|title=Small Planet Airlines|website=www.smallplanet.aero|date=14 July 2020}}</ref>. Undan keyin haftasiga 15 ta uchishni amalga oshirgan va buning uchun aeroportda [[Boeing 737]] samolyotini joylashtirgan SunExpress Deutschland keldi<ref>{{cite web|url=http://www.airliners.de/neue-ziele-sun-express-flugzeug-leipzig-halle/29660|title=Neue Ziele: Sun Express stationiert Flugzeug in Leipzig/Halle|website=airliners.de}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/neuigkeiten-im-sommerflugplan-2018-3083.html|title=Flughafen Leipzig/Halle - Unternehmen > Newsroom > Pressemitteilungen > Neuigkeiten im Sommerflugplan 2018 > Neuigkeiten im Sommerflugplan 2018|website=www.leipzig-halle-airport.de}}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. 2018-yil avgust oyida [[DHL]] aeroportdagi inshootlarini yanada kengaytirishini eʼlon qildi. Apronni kengaytirishdan tashqari, yangi uchuvchilarni oʻqitish markazi ham rejalashtirilgan edi. Xodimlar soni 5700 dan 6000 gacha koʻpayishi kerak edi<ref>{{cite web|url=https://www.mz-web.de/wirtschaft/dhl-baut-leipzig-halle-kraeftig-aus-post-tochter-plant-kuenftig-mehr-fluege-am-airport-31185362|title=DHL baut Leipzig/Halle kräftig aus: Post-Tochter plant künftig mehr Flüge am Airport|date=29 August 2018|website=Mitteldeutsche Zeitung}}</ref>. Shu bilan birga, EAT Leipzig oʻz parkiga beshta ishlatilgan Airbus A330 yuk samolyotini, jami 36 ta samolyotni qoʻshishini eʼlon qildi<ref>{{cite web|url=http://www.airliners.de/dhl-flotte-leipzig/46518|title=DHL kauft fünf Airbus A330 von Etihad|website=airliners.de}}</ref>. Shuningdek, 2018-yil avgust oyida Rossiyaning Volga-Dnepr guruhi aeroportda joylashgan yangi Germaniya yuk tashish shoʻba korxonasini ochish rejasini eʼlon qildi<ref>{{cite web|url=http://www.cargoforwarder.eu/2018/08/26/breaking-news-cargologic-germany-ante-portas/|title=CargoLogic Germany Ante Portas|date=26 August 2018|website=CargoForwarder Global|access-date=25 December 2018|archive-date=22 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230322223045/https://www.cargoforwarder.eu/2018/08/26/breaking-news-cargologic-germany-ante-portas/|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/70281-volga-dnepr-groups-new-german-unit-to-launch-with-b737s|title=Volga-Dnepr Group's new German unit to launch with B737s|website=ch-aviation}}</ref>. 2021-yil holatiga koʻra, yuk tashish operatsiyalari uchun 170 tagacha tungi uchish va qoʻnish amalga oshirildi<ref name="LZ"/>. 2018-yilda aeroport va DHL Leypsig/Halle shahrida yuk tashish markazini kamida 2019-yilgacha saqlab turish boʻyicha kelishuvni uzaytirdi<ref>[https://www.lvz.de/lokales/leipzig/flughafen-leipzighalle-dhl-bleibt-was-das-fuer-leipzig-bedeutet-2VHDOWRVHVAVVJUJAONZK2SEBQ.html lvz.de] (German) 18 July 2024</ref>. 2024-yil oktyabr oyida [[Ryanair]] yuqori operatsion xarajatlarni aytib, Leypsig/Halle kabi uchta Germaniya aeroportida barcha yoʻnalishlarni toʻxtatishini eʼlon qildi<ref>[https://www.derstandard.de/story/3000000240159/ryanair-stellt-gesamten-betrieb-in-dortmund-dresden-und-leipzig-ein derstandard.de - "Ryanair terminates entire operations in Dortmund, Dresden and Leipzig"] (German) 10 October 2024</ref>. 2025-yil oktyabr oyida Condor aeroportdagi bazasini darhol yopishini va qisqartirilgan tarmoqni Marabu shirkatiga topshirishini eʼlon qildi<ref name="condorhandover">[https://www.airliners.de/basis-geschlossen-condor-leipzighalle-ueck/83952 airliners.de - "Base closed: Condor leaves Leipzig/Halle"] (German) 28 October 2025</ref><ref name=ch-avmarabu>[https://www.ch-aviation.com/news/159914-condor-pulls-out-of-leipzig-shifts-schedule-to-marabu ch-aviation.com - Condor pulls out of Leipzig, shifts schedule to Marabu] 28 October 2025</ref>. == Infratuzilmasi == === Terminali === Zamonaviy aeroport terminali tuzilmasi qoʻshni avtomagistral va temir yoʻl boʻylab choʻzilgan. U asosiy avtoturargohni, shuningdek, roʻyxatdan oʻtish joylarini birlashtiradi va oltita teletrap va bir nechta apron toʻxtash joylari bilan jihozlangan iskala bilan bogʻlangan. Kompakt dizayni tufayli aeroportda piyoda yurish masofasi qisqa. Aeroport terminalida xalqaro reyslar uchun immigratsiya imkoniyatlari mavjud, ammo xalqaro transfer zonasi yoʻq. === Uchish-qoʻnish yoʻlaklari === Aeroportda ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Terminalga kirish temir yoʻlning janubida joylashgan. 08L/26R uchish-qoʻnish yoʻlagi temir yoʻlning shimolidagi yoʻlga parallel ravishda joylashgan boʻlib, samolyotlarning relslar va yoʻllar ustidagi koʻprikda taksi yoʻlida yurishini talab qiladi. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === <!--DO NOT ADD OR REMOVE ROUTES WITHOUT GIVING A VALID INDEPENDENT SOURCE. EXACT DATES ARE MANDATORY FOR NEW ROUTES TO BE ADDED HERE. ALSO ADD INLINE CITATIONS IF POSSIBLE.--> Quyidagi aviakompaniyalar Leypsig/Halle aeroportida muntazam va charter reyslarini taklif qiladi<ref name="timetable">{{cite web|url=https://www.mdf-ag.com/en/passengers-and-visitors/leipzig-halle-airport/flights/flightsearch/|title=mdf-ag.com - Flightsearch|access-date=1 November 2022|archive-date=1 October 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20221001112843/https://www.mdf-ag.com/en/passengers-and-visitors/leipzig-halle-airport/flights/flightsearch/|url-status=dead}}</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> |[[Air Cairo]]<ref>{{cite web|url=https://www.sunexpress.com/en/flight-plan/|title=Flight plan|website=sunexpress.com}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/101255-egypts-air-cairo-sunexpress-ink-cooperation-agreement|title=Egypt's Air Cairo, SunExpress ink cooperation agreement|website=ch-aviation.com|date=8 March 2021}}</ref> | [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230313-smxq|title=Air Cairo / SunExpress Launches Extensive Partnership From NS23|website=Aeroroutes.com|date=13 March 2023|accessdate=26 March 2025|language=en}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | '''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web|title=AJet, Bodrum'dan Avrupa'ya 15 hatla uçacak|url=https://www.turizmnews.com/ajet-bodrum-dan-avrupa-ya-15-hatla-ucacak/37767/}}</ref> <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240213-osns24at7|title=Austrian Outlines Leased BRA ATR72 NS24 Operations|website=Aeroroutes}}</ref> <!-- --> | Corendon Airlines, {{TUR}} | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220606-xcjun22330|title=Corendon Airlines A330 Operations week of 06JUN22|website=Aeroroutes.com|date=6 June 2022|accessdate=11 November 2024|language=en-ca}}</ref> <br> '''Mavsumiy:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]]<ref name=CorendonCuts>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/221020-xcxrnw22|website=aeroroutes.com|date=20 October 2022|title=CORENDON AIRLINES NW22 SCHEDULED SERVICE ADJUSTMENT – 20OCT22}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230214-ewns23|title=Eurowings NS23 Network Update – 12FEB23|website=Aeroroutes.com|date=14 February 2023|accessdate=5 January 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[Freebird Airlines]]}}<ref>{{cite web|url=https://www.lvz.de/Nachrichten/Wirtschaft/Wirtschaft-Regional/Tui-schickt-Freebird-Europe-nach-Leipzig-Halle-Airbus-A320-wird-in-Schkeuditz-stationiert|title=Tui sends Freebird Europe to Leipzig / Halle - Airbus A320 is stationed in Schkeuditz|website=lvz.de|date=4 October 2019}}</ref> | '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Antalya, Turkiye|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=[[OAG (company)|OAG Aviation Worldwide Limited]]|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=50–53}}</ref> <br /> '''Mavsumiy charter:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]], {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="aeroroutes_241030-lhnw24eu">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241030-lhnw24eu|title=Lufthansa NW24 Europe Frequency Changes – 27OCT24|website=Aeroroutes.com|date=30 October 2024|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> | Marabu<ref name="condorhandover"/><ref name=ch-avmarabu/>, {{EST}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura<ref name="condorhandover"/>, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="condorhandover"/>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria<ref name="condorhandover"/>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion<ref name="condorhandover"/>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref name="condorhandover"/>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref name="condorhandover"/> <!-- --> | [[Nouvelair]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Tunisia}}Djerba<ref name="j368">{{cite web | title=Nouvelair: Neue Linienflüge nach Tunis | website=Touristik Aktuell | date=2023-01-05 | url=https://www.touristik-aktuell.de/verkehr/nouvelair-neue-linienfluege-nach-tunis/ | language=de | access-date=2026-03-21}}</ref>, {{Flagicon|Tunisia}}Monastir<ref name=Summer2023>{{cite web|url=https://www.mdf-ag.com/media/user_upload/MFAG/PDF/MFAG_FlugplanfolderVorschauS23_D.pdf|title=Summer 2023 schedule - Dresden and Leipzig|access-date=26 February 2023|archive-date=26 February 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230226103726/https://www.mdf-ag.com/media/user_upload/MFAG/PDF/MFAG_FlugplanfolderVorschauS23_D.pdf|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[SunExpress]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-xqns24intl|title=SunExpress NS24 International Frequency Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref> <!-- --> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | AeroLogic<ref>[https://www.aerologic.aero/home aerologic.aero] retrieved 22 January 2021</ref>, {{DEU}} | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|England}}East Midlands, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Mexico}}Mexiko, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagicon|Norway}}Stavanger, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.ecns.cn/business/2022-04-12/detail-ihaxmtii6874386.shtml|title = New air freight route links China, Germany}}</ref> <!-- --> | Amazon Air, {{USA}}<ref>{{cite web |url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/amazon-confirms-the-launch-of-european-airfreight-operations/ |title=Amazon confirms the launch of European airfreight operations |website=www.aircargonews.net |access-date=27 October 2020 |first=Damian |last=Brett |archive-date=6 November 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20201106104623/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/amazon-confirms-the-launch-of-european-airfreight-operations/ |url-status=dead }}{{title missing|date=May 2022}}</ref> | [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]] <!-- --> | DHL Aviation<ref>{{cite web|url=https://www.leipzig-halle-airport.de/en/business-and-partners/cargo/location/airlines-185.html|title=Flughafen Leipzig/Halle - Business and partners > Cargo > Location > Airlines > Airlines|website=www.leipzig-halle-airport.de}}</ref><ref>[https://aviationcargo.dhl.com/destinations-served aviationcargo.dhl.com - Destinations served] retrieved 4 September 2022</ref>, {{DEU}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], [[Schiphol|Amsterdam]], [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse, [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]], {{Flagicon|Italy}}Bolonya, {{Flagicon|Slovakia}}Bratislava, {{Flagicon|Czech Republic}}Brno, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Budapesht Franz Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], [[Cincinnati/Northern Kentucky xalqaro aeroporti|Cincinnati]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin, {{Flagicon|England}}East Midlands, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Poland}}Gdansk, {{Flagicon|Finland}}Helsinki, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|Poland}}Katowice, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, {{Flagicon|Austria}}Linz, {{Flagicon|Slovenia}}Lyublyana, [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], {{Flagicon|England}}London–Luton, {{Flagicon|USA}}Los Angeles, {{Flagicon|France}}Lion, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]], [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|France}}Nant, [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]], {{Flagicon|Norway}}Oslo, [[Ostrava aeroporti|Ostrava]], [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|Italy}}Piza, [[Rim Champino aeroporti|Rim–Champino]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|North Macedonia}}Skopye, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], {{Flagicon|Italy}}Treviso, [[Turku aeroporti|Turku]], [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]], [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]], {{Flagicon|Spain}}Vitoria, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|Ireland}}Shannon, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart <!-- --> | MNG Airlines<ref name="MNG AIRLINES">{{Cite web |title=MNG AIRLINES – SERVICES |url=http://www.mngairlines.com/ENG/Services.aspx |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402142233/http://www.mngairlines.com/ENG/Services.aspx |archive-date=2 April 2015 |access-date=15 May 2021}}</ref><ref>{{Cite web |url=http://www.mngairlines.com/ENG/Services.aspx |title=MNG Airlines - Services |access-date=16 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402142233/http://www.mngairlines.com/ENG/Services.aspx |archive-date=2 April 2015 |url-status=dead }}</ref>, {{TUR}} | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]] <!-- --> }} === Harbiy === Baʼzi AQSh aviakompaniyalari [[AQSH mudofaa vazirligi]] nomidan AQSh armiyasi qoʻshinlari va AQSh dengiz piyodalarini [[Afgʻoniston]] va [[Iroq]]qa olib kelish uchun Leypsig/Hallega uchib kelishgan. Leypsig/Halle ushbu reyslarda yonilgʻi quyish uchun texnik toʻxtash joyi sifatida foydalanilgan<ref>[https://dubisthalle.de/us-army-legt-tankstopp-am-flughafen-leipzig-halle-ein dubisthalle.de] (German) 20 June 2016</ref>. Ular biron bir rasmiy jadvalda koʻrsatilmagan. Leypsig/Halle orqali uchadigan dengiz piyodalari va askarlar uning trafik statistikasida tranzit yoʻlovchilar sifatida koʻrsatilgan. Harbiy charter reyslari, masalan, [[NATO]] nomidan Leypsig/Halle orqali ham amalga oshiriladi<ref name=nato/>. == Statistika == [[File:Leipzig-Halle Airport General plan.svg|thumb|Aeroportning umumiy tarhi]] [[File:20090419430DR Leipzig-Halle Airport.jpg|thumb|Roʻyxatdan oʻtish va aeroport zonalarini bogʻlaydigan konkurs]] [[File:DHL_Leipzig-Halle.jpg|thumb|Yuk tashish infratuzilmasi]] [[File:Leipzig Halle Airport tower 02.JPG|thumb|Nazorat minorasi]] [[File:Leipzig-Halle Airport Condor.jpg|thumb|right|[[Avtoban]] orqali oʻtuvchi taksi yoʻli]] {| class="wikitable" style="text-align: right; width:250px;" align= |+ |- ! style="width:75px"| !! style="width:200px"|Yoʻlovchilar soni !! style="width:200px"|Parvozlar soni!! style="width:200px"|{{nowrap|Yuk ([[tonna|t]]da)}} |- !1990 |274 878 || 9 549 || 366 |- !1991 | {{increase}} 634 424 || {{increase}} 26 089 || {{increase}} 4 372 |- !1992 | {{increase}} 1 073 378 || {{increase}} 42 960 || {{increase}} 8 611 |- !1993 | {{increase}} 1 521 436 || {{increase}} 48 510 || {{increase}} 17 482 |- !1994 | {{increase}} 1 901 797 || {{increase}} 52 590 || {{increase}} 23 189 |- !1995 | {{increase}} 2 104 822 || {{increase}} 53 807 || {{increase}} 25 225 |- !1996 | {{increase}} 2 186 649 || {{decrease}} 50 298 || {{decrease}} 22 410 |- !1997 | {{increase}} 2 248 852 || {{decrease}} 47 284 || {{decrease}} 17 220 |- !1998 | {{decrease}} 2 108 779 || {{decrease}} 43 778 || {{decrease}} 12 866 |- !1999 | {{increase}} 2 162 769 || {{increase}} 47 944 || {{increase}} 15 220 |- !2000 | {{increase}} 2 288 931 || {{decrease}} 47 030 || {{increase}} 17 086 |- !2001 | {{decrease}} 2 185 130 || {{decrease}} 42 408 || {{decrease}} 15 799 |- !2002 | {{decrease}} 1 988 854 || {{decrease}} 41 209 || {{increase}} 16 882 |- !2003 | {{decrease}} 1 955 070 || {{decrease}} 40 303 || {{increase}} 17 559 |- !2004 | {{increase}} 2 041 046 || {{decrease}} 39 316 || {{decrease}} 12 575 |- !2005 | {{increase}} 2 127 895 || {{decrease}} 37 905 || {{increase}} 15 641 |- !2006 | {{increase}} 2 348 011 || {{increase}} 42 417 || {{increase}} 29 330 |- !2007 | {{increase}} 2 723 000 || {{increase}} 50 972 || {{increase}} 101 364 |- !2008 | {{decrease}} 2 462 256 || {{increase}} 59 924 || {{increase}} 442 453 |- !2009 | {{decrease}} 2 421 382 || {{increase}} 60 150 || {{increase}} 524 082 |- !2010 | {{decrease}} 2 348 597 || {{increase}} 62 247 || {{increase}} 663 024 |- !2011 | {{decrease}} 2 266 743 || {{increase}} 64 097 || {{increase}} 760 344 |- !2012 | {{increase}} 2 286 151 || {{decrease}} 62 688 || {{increase}} 863 665 |- !2013 | {{decrease}} 2 240 860 || {{decrease}} 61 668 || {{increase}} 887 101 |- !2014 | {{increase}} 2 331 399 || {{increase}} 63 569 || {{increase}} 910 708 |- !2015 | {{decrease}} 2 321 975 || {{increase}} 65 061 || {{increase}} 988 240 |- !2016<ref>{{cite web|url=http://www.airportzentrale.de/flughafen-leipzighalle-und-dresden-hatten-2016-weniger-passagiere/51337/|title=Flughafen Leipzig/Halle und Dresden hatten 2016 weniger Passagiere|website=airportzentrale.de}}</ref> | {{decrease}} 2 192 145 || {{decrease}} 64 492 || {{increase}} 1 052 372 |- !2017<ref name="Annual Traffic Report 2017">{{cite web|url=https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/verkehrsentwicklung-der-flughaefen-leipzig-halle-und-dresden-im-jahr-2017-3068.html|title=Flughafen Leipzig/Halle - Unternehmen > Newsroom > Pressemitteilungen > Verkehrsentwicklung der Flughäfen Leipzig/Halle und Dresden im Jahr 2017 > Verkehrsentwicklung der Flughäfen Leipzig/Halle und Dresden im Jahr 2017|website=www.leipzig-halle-airport.de|access-date=19 January 2018|archive-date=14 October 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20181014204110/https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/verkehrsentwicklung-der-flughaefen-leipzig-halle-und-dresden-im-jahr-2017-3068.html|url-status=dead}}</ref> | {{increase}} 2 365 141 || {{increase}} 69 815 || {{increase}} 1 138 477 |- !2018<ref>{{Cite web |url=https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/verkehrsentwicklung-der-flughaefen-leipzig-halle-und-dresden-im-jahr-2018-zuwaechse-im-passagierverkehr-frachtanstieg-in-leipzig-halle-3159.html |title=Verkehrsentwicklung der Flughäfen Leipzig/Halle und Dresden im Jahr 2018: Zuwächse im Passagierverkehr – Frachtanstieg in Leipzig/Halle |access-date=24 January 2019 |archive-date=24 January 2019 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190124203805/https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/verkehrsentwicklung-der-flughaefen-leipzig-halle-und-dresden-im-jahr-2018-zuwaechse-im-passagierverkehr-frachtanstieg-in-leipzig-halle-3159.html |url-status=dead }}</ref> | {{increase}} 2 571 119 || {{increase}} 79 218 || {{increase}} 1 221 429 |- !2019<ref name="Annual Traffic Report 2019">{{Cite web |url=https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/verkehrszahlen-2019-lej-mit-frachtrekord-und-mehr-passagieren-drs-nach-germania-aus-im-minus-3213.html |title=Verkehrszahlen 2019: LEJ mit Frachtrekord und mehr Passagieren, DRS nach Germania-Aus im Minus |access-date=27 January 2020 |archive-date=26 January 2020 |archive-url=https://web.archive.org/web/20200126113757/https://www.leipzig-halle-airport.de/unternehmen/newsroom/pressemitteilungen/verkehrszahlen-2019-lej-mit-frachtrekord-und-mehr-passagieren-drs-nach-germania-aus-im-minus-3213.html |url-status=dead }}</ref> | {{increase}} 2 618 772 || {{decrease}} 78 980 || {{increase}} 1 238 343 |- !2020<ref>{{Cite report |url=https://www.adv.aero/wp-content/uploads/2015/11/12.2020-ADV-Monatsstatistik-1.pdf |title=ADV-Monatsstatistik 12/2020 |publisher=Flughafenverband ADV |pages=12–13 |trans-title=ADV Monthly Traffic Report 12/2020}}</ref> | {{decrease}} 530 221 || {{decrease}} 64 483 || {{increase}} 1 383 485 |- !2021<ref>{{Cite report |url=https://www.adv.aero/wp-content/uploads/2015/11/12.2021-ADV-Monatsstatistik.pdf |title=ADV-Monatsstatistik Dezember 2021 |publisher=Flughafenverband ADV |pages=12–13 |trans-title=ADV Monthly Traffic Report December 2021}}</ref> | {{increase}} 667 784 || {{increase}} 76 104 || {{increase}} 1 591 618 |- !2022 | {{increase}} 1 558 602 || {{increase}} 80 902 || {{decrease}} 1 510 575 |- !2023 |{{increase}} 2 101 425 |{{decrease}} 80 536 |{{decrease}} 1 393 747 |- !2024<ref>{{Cite report |url=https://www.mdf-ag.com/en/company/flughafen-leipzig-halle-gmbh/ |title=Flug‌ha‌fen Leip‌zig/‌Hal‌le GmbH |publisher=Flug‌ha‌fen Leip‌zig/‌Hal‌le GmbH |trans-title=Figures, data, facts |access-date=2026-08-03 |archivedate=2023-11-09 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20231109020816/https://www.mdf-ag.com/en/company/flughafen-leipzig-halle-gmbh/ }}</ref> | {{increase}} 2 200 981 || {{decrease}} 76 827 || {{decrease}} 1 383 319 <!-- freight numbers differ slightly between Eurostat and self-reported numbers; the number here is the lower one. --> |- | colspan="5" style="text-align:right;"| ^{''Source: Leipzig/Halle Airport Traffic statistics''}<ref>{{cite web |url=http://www.leipzig-halle-airport.de/en/index/unternehmen_flughafen/flughafen_lej/verkehrsstatistik.html?newLanguage=en |title=Leipzig/Halle Airport Traffic statistics |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110919031352/http://www.leipzig-halle-airport.de/en/index/unternehmen_flughafen/flughafen_lej/verkehrsstatistik.html?newLanguage=en |archive-date=19 September 2011 |df=dmy-all }}</ref> |} {{clear}} == Yer usti transporti == === Poyezd === [[File:Bahnhof Flughafen Halle Leipzig.jpg|thumb|Leypsig/Halle aeroporti vokzali]] Leypsig/Halle aeroporti vokzali toʻgʻridan-toʻgʻri yoʻlovchi terminali ostida joylashgan va [[Drezden]]-[[Magdeburg]]-[[Hannover]]-[[Kyoln]] yoʻnalishida shaharlararo aloqalarga ega. S-Bahn Mitteldeutschlandning ikkita liniyasi toʻgʻridan-toʻgʻri Leypsig va Hallega, keyin esa [[Altenburg]] va [[Zwickau]]ga ulanadi va Markaziy Germaniyaning koʻp qismlariga ulanadi. === Avtomobil === Aeroport ikkita avtomagistralga ulangan: [[Drezden]] (130 km), [Halle (Saale)|Halle]] (20 km) va [[Magdeburg]] (130 km) ga ulanadigan A14 va [[Myunxen]] (430 km), [[Nyurnberg]] (280 km) va [[Berlin]] (180 km) ga ulanadigan A9. === Avtobus === ''Flixbus'' kuniga ikki marta [[Drezden]], [[Göttingen]] va [[Kassel]]ga va kuniga bir marta [[Dortmund]] va [[Kyoln]]ga ikki yoʻnalishda qatnaydi. == Ommaviy madaniyatda eslanishi == Aeroport infratuzilmasi soʻnggi yillarda yirik filmlar va teleseriallarda namoyish etilgan: * 2004-yil dekabr oyida Leypsig/Halle aeroporti [[Jodie Foster]] va Peter Sarsgaard rollarida ishtirok etgan ''Flightplan'' filmining suratga olish joyi boʻlgan<ref>{{cite web|url=http://www.rp-online.de/kultur/musik/Jodie-Foster-dreht-in-Leipzig_aid_72201.html|title='Flightplan'-Arbeit am Flughafen: Jodie Foster dreht in Leipzig|author=RP ONLINE|work=RP ONLINE|access-date=4 June 2015}}</ref>. Filmga koʻra, Jodie Fosterning reysi [[Berlin]]dan joʻnaydi, ammo Berlinning taxminiy aeroportini koʻrsatuvchi barcha kadrlar aslida Leypsig/Halle aeroportida olingan. * 2010-yilda Leypsig/Halle roʻyxatdan oʻtish zonasi [[Liam Neeson]] va Diane Kruger rollarida ishtirok etgan ''Unknown'' filmining suratga olish joyi boʻlgan<ref>{{cite web|url=http://nachrichten.lvz-online.de/leipzig/boulevard/hollywood-fliegt-erneut-auf-leipzig/r-boulevard-a-18074.html|title=Hollywood fliegt erneut auf Leipzig|author=LVZ-Online|access-date=4 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150318052414/http://nachrichten.lvz-online.de/leipzig/boulevard/hollywood-fliegt-erneut-auf-leipzig/r-boulevard-a-18074.html|archive-date=18 March 2015|url-status=dead}}</ref>. * Aeroport terminali va aproni [[Marvel kinematografiya koinoti]]ning ''[[Captain America: Civil War]]'' (2016) jonli filmida keng namoyish etilgan. Sahnalar davomida aeroport logotipi tushirilgan brendli uskunalar bir necha bor namoyish etilgan. * Roʻyxatdan oʻtish zonasi va jamoatchilik uchib ketish/kelish zonasi orasidagi aeroport yoʻlagi Anna Sorokinning hikoyasini hikoya qiluvchi Netflixning ''Inventing Anna'' serialida namoyish etilgan<ref>{{cite web | url=https://www.reisereporter.de/artikel/14698-inventing-anna-drehorte-an-diesen-orten-wurde-die-netflix-serie-gedreht | title="Inventing Anna": Reise zu den Drehorten der Serie | work=reisereporter | date=8 March 2022 | qaralgan sana=2026-08-03 | arxivsana=2022-09-30 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20220930064004/https://www.reisereporter.de/artikel/14698-inventing-anna-drehorte-an-diesen-orten-wurde-die-netflix-serie-gedreht }}</ref>. Serialda amerikalik jurnalist Annaning tarbiyasi haqida tadqiqot oʻtkazish uchun Berlinga uchadi, ammo aeroportdagi barcha manzaralar Leypsig/Halle aeroportida suratga olingan. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1975-yil 1-sentabrda Interflug 1107-reysi aeroportga yaqinlashayotganda TU-134 samolyoti toʻgʻri yaqinlashish yoʻlini bosmasdan juda tez pastga tushganda, ekipaj balandlikni kuzata olmaganida halokatga uchradi, bu esa CFITga olib keldi. Bortdagi 34 kishidan 27 nafari halok boʻldi<ref>{{cite web|url=http://aviation-safety.net/database/record.php?id=19750901-0 |title= Accident synopsis, Tupolev Tu-134 DM-SCD |publisher=Aviation-safety.net |date= |accessdate=22 December 2012}}</ref>. == Tanqid qilinishi == Aeroport davlat korxonasi boʻlgan Mitteldeutsche Flughafen Holding AG ga tegishli. 2005—2014-yillardagi ommaviy yozuvlarga koʻra, uning [[Operatsion xarajat|operatsion zarari]] deyarli 570 million yevroni tashkil etgan va 2000-yildan 2020-yilgacha 800 million yevroni tashkil etgan<ref name="LZ">{{Cite news |last=Julke |first=Ralf |date=2021-04-09 |title=Frachtfliegerei auf Steuerzahlerkosten: Startentgelte am Flughafen Leipzig/Halle decken nicht mal die Betriebskosten |url=https://www.l-iz.de/wirtschaft/metropolregion/2021/04/frachtfliegerei-auf-steuerzahlerkosten-startentgelte-am-flughafen-leipzig-halle-decken-nicht-mal-die-betriebskosten-383790 |access-date=2024-05-04 |language=de-DE}}</ref>. Yoʻqotishlarning asosiy sababi operatsion xarajatlarni qoplamaydigan uchish va qoʻnish toʻlovlari boʻlgan. [[DHL]] bu past narxlardan foyda koʻrmoqda; DHL-Hub Leipzig GmbH oʻzining maxsus subsidiyasini eʼlon qilmaydi, ammo DHL Express boʻlimining bir qismi sifatida u koʻp yillar davomida foyda koʻrib kelmoqda, faqat 2019-yilda 2,04 milliard dollar foyda koʻrdi<ref name="LZ" />. Saale tumanidagi aholi yillar davomida shovqindan shikoyat qilib, tungi reyslar narxini oshirib, uchish va qoʻnish toʻlovlarini moslashtirishni soʻramoqda<ref name="julke">{{Cite news |last=Julke |first=Ralf |date=2024-04-10 |title=Defizitärer Flughafen Leipzig/Halle: Bürgerinitiativen fordern eine neue Flughafenentgeltordnung |url=https://www.l-iz.de/politik/region/2024/04/defizitarer-flughafen-leipzig-halle-burgerinitiativen-neue-flughafenentgeltordnung-584392 |access-date=2024-05-05 |language=de-DE}}</ref><ref name="mdr">{{Cite news |work=MDR |date=2022-06-08 |title=Ausbau des Flughafen Leipzig/Halle: Mehr Fluglärm in Halle erwartet |url=https://www.mdr.de/nachrichten/sachsen-anhalt/halle/halle/laerm-flughafen-leipzig-ausbau-100.html |access-date=2024-05-03 |language=de}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category-inline}} * [https://www.mdf-ag.com/en/passengers-and-visitors/leipzig-halle-airport/ Official website] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210117005514/https://www.mdf-ag.com/en/passengers-and-visitors/leipzig-halle-airport/ |date=17 January 2021 }} * [https://web.archive.org/web/20150703170507/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=LEJ Accident history for LEJ] {{Germaniya aeroportlari}} {{Portal bar|Germaniya|Aviatsiya}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Leipzig Halle Airport}} [[Turkum:Germaniya aeroportlari]] t755s85trah8wb7acccmsjnftrifze6 0 1431830 6305004 6280590 2026-10-11T11:54:19Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6305004 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = {{nowrap|Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti}} | native_name = {{nobold|{{lang|zh-Hans|北京首都国际机场}}}} | image = | image_size = 250 | caption = | image2 = Aerial view of Beijing Capital International Airport (cropped).jpg | image2_size = 280 | caption2 = Aeroportning yuqoridan koʻrinishi, 2022-yil dekabr | IATA = PEK | ICAO = ZBAA | WMO = 54511 | type = Fuqarolik | owner_oper = Beijing Capital International Airport Company Limited | area_served = [[Pekin]] | location = Shunyi tumani, [[Pekin]], Xitoy | opened = {{start date and age|1958|03|01|df=yes}} | hub = {{ubl|class=nowrap | [[Air China]] | Hainan Airlines | SF Airlines}} | focus_city = {{ubl|class=nowrap | Sichuan Airlines | Shenzhen Airlines | Shandong Airlines}} | elevation_f = 116 | coordinates = {{coord|40|04|21|N|116|35|51|E|type:airport_region:CN-11|display=it}} |latd=40|latm=04|lats=21|latNS=N|longd=116|longm=35|longs=51|longEW=E | website = {{URL|www.bcia.com.cn}}<br />{{URL|en.bcia.com.cn}} | pushpin_map = Xitoy Pekin | pushpin_caption = Aeroportning Pekindagi joylashuvi | pushpin_label = '''PEK'''/ZBAA | image_map = Beijing Capital Airport CAAC Chart.png | image_map_caption = CAAC aeroport diagrammasi | r1_number = 18L/36R | r1_length_m = 3,810 | r1_surface = [[Asfalt-beton|Asfalt]] | r2_number = 18R/36L | r2_length_m = 3,445 | r2_surface = Asfalt | r3_number = 01/19 | r3_length_m = 3,810 | r3_surface = [[Beton]]<ref>{{Cite web|url=https://www.boeing.com/commercial/noise/beijing.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20130116040628/http://www.boeing.com/commercial/noise/beijing.html|url-status=dead|title=Boeing: Airport Compatibility - Airport Planning and Engineering Services|archivedate=16 January 2013|website=www.boeing.com}}</ref> | metric_rwy = yes | stat_year = 2025 | stat1_header = Yoʻlovchilar soni | stat1_data = 70 742 712 {{increase}} 5,0% | stat2_header = Parvozlar soni | stat2_data = 442,046 {{increase}} 2,0% | stat3_header = Yuk (Metr tonna) | stat3_data = 1 550 926,2 {{increase}} 7,5% | footnotes = Manbalar:<ref>{{cite web|url=https://www.beijing.gov.cn/gongkai/shuju/sjjd/202601/t20260103_4393186.html |title=北京机场年旅客吞吐量达1.24亿人次 首都机场旅客吞吐量7076万人次 同比增长5.0% 大兴机场旅客吞吐量5361万人次 同比增长8.4% |access-date=23 February 2026 |website=The People's Government of Beijing Municipality}}</ref>, <ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/202602/P020260226360830390937.xlsx |title=2025年全国民用运输机场吞吐量排名 |access-date=27 February 2026 |website=[[Xitoy fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi]]}}</ref>, Yoʻlovchilar oqimi boʻyicha Xitoyning eng gavjum aeroportlari<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201903/P020190305338562571372.xls?COLLCC=3782305670&|script-title=zh: 2018年民航机场生产统计公报|date=5 March 2019|publisher=Civil Aviation Administration of China|language=zh|access-date=12 March 2019|archive-date=23 May 2020|archive-url=https://web.archive.org/web/20200523052725/http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201903/P020190305338562571372.xls?COLLCC=3782305670&|url-status=live}}</ref> }} '''Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti''' {{airport codes|PEK|ZBAA}} — [[Xitoy]] poytaxti [[Pekin]]ga xizmat koʻrsatuvchi ikkita xalqaro aeroportdan gavjumrogʻi hisoblanadi (ikkinchisi — [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti]]). Aeroport Pekin shahri markazidan {{convert|32|km|abbr=on}} shimoli-sharqda, Chaoyang tumanining eksklavi hamda unga tutash Shunyi chekka hududlarida joylashgan<ref>[http://www.hytrip.net/n23609c971.aspx Map from Maptown.cn]. ([https://web.archive.org/web/20130116040631/http://www.hytrip.net/n23609c971.aspx Archive])</ref>. Aeroport davlat nazoratidagi Beijing Capital International Airport Company Limited kompaniyasiga tegishli boʻlib, u tomonidan boshqariladi. Aeroportning [[IATA aeroport kodi|IATA kodi]] — PEK — shaharning avvalgi romanizatsiya qilingan nomi Peking asosida olingan. Aeroport majmuasi {{convert|3,657|acre|ha|order=flip}} maydonni egallaydi. U 1958-yilda foydalanishga topshirilgan<ref>{{cite web|url=https://www.reduper.com/industry/traffic/airport/beijing-capital-international-airport|title=Beijing Capital Int'l Airport Facts and Figures|website=reduper.com|date=13 September 2022 |accessdate=2 November 2023|archive-date=3 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231103133721/https://www.reduper.com/industry/traffic/airport/beijing-capital-international-airport/|url-status=live}}</ref>. == Tarixi == [[File:Beijing Capital International Airport in 1959.jpg|thumb|left|Poytaxt aeroporti, 1959-yil|155x155px]] Pekin aeroporti 1958-yil 1-martda ochilgan<ref name="bj_avia">{{cite book |author=Beijing Almanac Editing Committee (北京市地方志编纂委员会) |script-title=zh:北京志·市政卷·民用航空志 |publisher=Beijing Press <!--北京出版社--> |year=2000 |isbn=7-200-04040-1 |language=zh}}</ref>{{rp|20}}. Oʻsha paytda aeroport VIP mehmonlar va charter reyslar uchun foydalanilgan, hozirgacha saqlanib qolgan kichik terminal binosi hamda uning sharqiy tomonida joylashgan bitta {{convert|2,500|m|adj=on|sp=us}} uchish-qoʻnish yoʻlagidan iborat edi<ref name="bj_avia" />{{rp|18}}. Ushbu uchish-qoʻnish yoʻlagi keyinchalik 1966-yilda {{convert|3,200|m|adj=on|sp=us}}, 1982-yilda esa {{convert|3,800|m|adj=on|sp=us}} uzaytirildi<ref name="bj_avia" />{{rp|22}}. 2013-yilda Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti 83,7 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi va oʻsha yili dunyodagi eng gavjum ikkinchi aeroportga aylandi. 2003-yilgacha esa u dunyoning eng gavjum 20 ta aeroporti qatoriga ham kirmagan edi<ref>{{Cite journal |last1=Kshetri |first1=N. |date=27 February 2021 |title=China - Communications |journal=The Statesman's Yearbook 2020 |pages=319–339 |doi=10.1057/978-1-349-95940-2_49 |pmc=7124077 }}</ref><ref>{{Cite web |date=17 September 2014 |title=World's Busiest Airports - 2013 |url=https://edition.cnn.com/travel/article/worlds-busiest-airport-final-2013 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260407053759/https://edition.cnn.com/travel/article/worlds-busiest-airport-final-2013 |archive-date=7 April 2026 |access-date=7 April 2026 |website=CNN Travel}}</ref>. [[File:Arrival of Air Force One in Peking - NARA - 194412.jpg|thumb|Poytaxt aeroporti, 1972-yilda. 21-fevral kuni AQSh Prezidenti [[Richard Nixon]]ni olib kelgan Air Force One samolyoti [[Pekin]]ga yetib kelgan.]] 1999-yil oxirida, XXR tashkil topganining 50 yilligini nishonlash munosabati bilan aeroportda navbatdagi kengaytirish ishlari amalga oshirildi. Oʻsha yilning 1-noyabrida 2-terminal foydalanishga topshirildi, 1-terminal esa rekonstruksiya qilish uchun vaqtincha yopildi. 2004-yil 20-sentyabrda taʼmirlangan 1-terminal qayta ochildi va oʻsha paytda u faqat [[China Southern Airlines]] aviakompaniyasining Pekindan amalga oshiriladigan ichki hamda xalqaro reyslariga xizmat koʻrsatardi<ref>{{cite web|script-title = zh:首都国际机场的历史沿革_新浪旅游_新浪网|url = http://travel.sina.com.cn/air/2008-08-15/111315771.shtml|website = travel.sina.com.cn|access-date = 15 July 2015|archive-date = 15 July 2015|archive-url = https://web.archive.org/web/20150715152639/http://travel.sina.com.cn/air/2008-08-15/111315771.shtml|url-status = live}}</ref>. Boshqa aviakompaniyalarning ichki va xalqaro reyslari esa 2-terminal orqali amalga oshirilishda davom etdi{{Manba kerak}}. Navbatdagi kengaytirish ishlari 2007-yilda boshlandi. Mavjud ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagidagi tirbandlikni kamaytirish maqsadida 2007-yil 29-oktyabrda uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi foydalanishga topshirildi<ref>{{cite web|url=http://www.chinadaily.com.cn/olympics/2007-10/29/content_6214115.htm|title=Beijing Airport's third runway opens on Monday|access-date=1 June 2015|archive-date=9 May 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180509220605/http://www.chinadaily.com.cn/olympics/2007-10/29/content_6214115.htm|url-status=live}}</ref>. 3-terminal (T3) esa 2008-yil fevral oyida, 2008-yilgi Pekin Yozgi Olimpiada oʻyinlariga ulgurish maqsadida qurib bitkazildi. Ushbu yirik kengaytirish loyihasi shahar markazi bilan temir yoʻl aloqasini ham oʻz ichiga oldi{{Manba kerak}}. Ochilgan paytda 3-terminal umumiy maydoni boʻyicha dunyodagi eng yirik aeroport yoʻlovchi terminali edi. Kengaytirish ishlari asosan Yaponiyaning 30 milliard iyena miqdoridagi krediti hamda [[Yevropa investitsiya banki]] tomonidan ajratilgan 500 million yevrolik (625 million AQSh dollari) kredit hisobidan moliyalashtirildi{{Manba kerak}}. Ushbu kredit YIB tomonidan Osiyoda shu vaqtgacha ajratilgan eng yirik kredit boʻlib, bitim 2005-yil sentyabr oyida boʻlib oʻtgan sakkizinchi Xitoy–Yevropa Ittifoqi sammiti davomida imzolangan<ref>{{cite web|url=http://www.europa-eu-un.org/articles/en/article_7573_en.htm |title=europa-eu-un.org |access-date=1 June 2015 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150602074742/http://www.europa-eu-un.org/articles/en/article_7573_en.htm |archive-date=2 June 2015 }}</ref>. [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]]dan va yangi terminal foydalanishga topshirilgandan soʻng, Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti rejalashtirilgan oʻrindiqlar sigʻimi boʻyicha Tokiodagi [[Haneda aeroporti]]ni ortda qoldirib, Osiyoning eng gavjum aeroportiga aylandi<ref>{{cite news|url=http://www.anna.aero/2008/09/05/aapa-members-international-traffic-falls-in-july-beijing-now-busiest-airport-in-the-region/|title=AAPA members' international traffic falls in July; Beijing now busiest airport in the region|date=5 September 2008|publisher=anna.aero|access-date=16 October 2008|archive-date=9 July 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20100709074048/http://www.anna.aero/2008/09/05/aapa-members-international-traffic-falls-in-july-beijing-now-busiest-airport-in-the-region/|url-status=live}}</ref>. Pekin Poytaxt xalqaro aeroportining sigʻimi cheklanganligi sababli [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Dasin tumanida yangi aeroport]] qurish rejalari eʼlon qilindi. Loyiha 2013-yil 13-yanvarda yakuniy tasdiqlandi. Qurilish ishlari 2014-yil oxirida boshlandi va 2019-yilda yakunlandi<ref>{{cite news|title=New capital airport cleared for takeoff |url=http://www.chinadaily.com.cn/china/2013-01/14/content_16110658.htm|author=WANG XIAODONG|newspaper=China Daily|date=14 January 2013}}</ref>. Yangi Dasin aeroporti [[China Eastern Airlines]], [[China Southern Airlines]] va China United Airlines aviakompaniyalarining Pekindagi asosiy aeroportiga aylandi, [[Air China]] hamda Hainan Airlines esa Poytaxt aeroportida faoliyatini davom ettirdi{{Manba kerak}}. == Terminallari == [[File:Air China Boeing 747-4J6 B-2464 (24628702009).jpg|thumb|Poytaxt aeroporti, 1997-yil]] Shatl avtobuslari aeroportning uchala terminalini oʻzaro bogʻlab turadi. 2-terminal Hainan Airlines va SkyTeam aviakompaniyalariga ([[China Airlines]] bundan mustasno), Oneworld alyansiga aʼzo [[SriLankan Airlines]] hamda boshqa ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi. Eng yangi terminal boʻlgan 3-terminal esa [[Air China]], Star Alliance, Oneworld (SriLankan Airlines bundan mustasno), SkyTeam aʼzosi [[China Airlines]], shuningdek 2-terminaldan amalga oshirilmaydigan ayrim ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi{{Manba kerak}}. === 2-terminal === 2-terminal 1999-yil 1-noyabrda foydalanishga topshirilgan boʻlib, uning umumiy maydoni {{convert|336000|m2|sqft|abbr=on}} ni tashkil etadi<ref name="bcia"/>. Ushbu terminal rekonstruksiya qilinayotgan 1-terminal oʻrnini bosish uchun qurilgan. Hajmi 1-terminaldan ancha katta boʻlishiga qaramay, barcha aviakompaniyalarning faoliyati shu yerga koʻchirilgani sababli terminalda tirbandlik yuzaga kelgan. Terminal binosiga bevosita ulangan 20 ta samolyot turargohi mavjud. 3-terminal ochilgunga qadar barcha xalqaro reyslar (hamda ichki reyslarning aksariyati) aynan shu terminal orqali amalga oshirilgan. Hozirgi vaqtda bu terminalda Hainan Airlines (barcha xalqaro, Hong Kong, Makao va Tayvan yoʻnalishlari), SkyTeam (3-terminaldan foydalanadigan China Airlines bundan mustasno), Oneworld aʼzosi SriLankan Airlines, Air Koryo hamda Shanghai Airlines, Star Alliance va Oneworld aʼzolari tomonidan amalga oshiriladigan reyslardan tashqari boshqa ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatiladi. Terminalda [[Airbus A380]] samolyotlarini qabul qila oladigan 21-darvoza ham qurilgan. Star Alliance aʼzosi Air China ham ayrim ichki reyslari uchun 2-terminaldan foydalanadi<ref>{{cite web | url=http://www.airchina.com.cn/en/info_and_services/dynamic_info/service_announcement/01/144951.shtml | title=Dynamic Information | access-date=6 January 2021 | archive-date=6 January 2021 | archive-url=https://web.archive.org/web/20210106203216/http://www.airchina.com.cn/en/info_and_services/dynamic_info/service_announcement/01/144951.shtml | url-status=live }}</ref>. 1- va 2-terminallar oʻrtasida jamoat foydalanishi uchun moʻljallangan piyodalar yoʻlagi mavjud boʻlib, uni bosib oʻtish taxminan 10–15 daqiqa vaqt oladi{{Manba kerak}}. ==== Gʻarbiy qanot yoʻldosh terminali (avvalgi 1-terminal) ==== [[File:Airport, Airport Overview JP6592103.jpg|thumb|PEK aeroportining 1- va 2-terminallarining havodan koʻrinishi]] 1-terminal 1980-yil 1-yanvarda foydalanishga topshirilgan boʻlib, uning maydoni {{convert|60000|m2|abbr=on}} ni tashkil etadi. U 1958-yildan buyon xizmat qilgan eski, kichik terminal oʻrnini egallagan<ref name="bj_avia"/>{{rp|24}}<ref name="bcia">{{cite web|url=http://www.airports-china.com/beijing-zbaa-pek.htm|title=Beijing Airport, Beijing Capital International Airport - PEK, ZBAA|access-date=1 June 2015|archive-date=10 July 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150710081022/http://www.airports-china.com/beijing-zbaa-pek.htm|url-status=live}}</ref>. 1-terminal 1999-yil 1-noyabrdan 2004-yil 20-sentyabrgacha rekonstruksiya uchun yopilgan va bu davrda barcha aviakompaniyalar 2-terminal orqali faoliyat yuritgan. Terminal 16 ta darvoza bilan jihozlangan boʻlib, [[China Southern Airlines]] ichki reyslari hamda XiamenAir va Chongqing Airlines kabi ayrim aviakompaniyalar uchun asosiy baza vazifasini bajargan. Dastlab u Hong Kong va Makaoga qatnovlardan tashqari ichki reyslarga xizmat koʻrsatish uchun moʻljallangan edi{{Manba kerak}}. 3-terminal ochilgach, terminal yengil taʼmirlash ishlari uchun yana yopildi va undagi barcha aviakompaniyalar 2008-yil 20-mayda 2-terminalga koʻchirildi<ref>{{Cite web|url=http://www.bcia.com.cn/experience/notify080513.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080923214529/http://www.bcia.com.cn/experience/notify080513.html|url-status=dead|title=China Southern, Xiamen Airlines and Chongqing Airlines move to Terminal 2|archivedate=23 September 2008}}</ref>. 1-terminal 2008-yil 27-iyunda ikkinchi marta qayta ochildi hamda HNA Group tarkibidagi barcha ichki reyslar, jumladan Hainan Airlines, Grand China Air va Tianjin Airlines uchun asosiy terminalga aylandi. Biroq HNA Groupning barcha xalqaro, Hong Kong, Makao va Tayvan yoʻnalishlari 2-terminalda qolgan<ref>{{Cite web|url=http://www.bcia.com.cn/experience/notify080613.html|archiveurl=https://web.archive.org/web/20080915032959/http://www.bcia.com.cn/experience/notify080613.html|url-status=dead|title=HNA Group domestic routes move to Terminal 1|archivedate=15 September 2008}}</ref>. 2020-yil 3-mayda Hainan Airlines barcha ichki reyslarini 2-terminalga koʻchirganidan soʻng, 1-terminal vaqtincha boshqa maqsadda foydalanish uchun yopildi. 2023-yil 1-avgustda u Gʻarbiy qanot yoʻldosh terminali sifatida, 2-terminalning tarkibiy qismi sifatida qayta ochildi<ref>{{cite web|url=https://www.hnair.com/guanyuhaihang/hhdt/hhgg/cxts/2023/202307/t20230731_61206.html|title=关于北京首都国际机场二号航站楼启用西区卫星厅的通知|publisher=Hainan Airlines|date=31 July 2023|accessdate=15 September 2023}}</ref>. === 3-terminal === 3-terminal qurilishi 2004-yil 28-martda boshlandi va u ikki bosqichda foydalanishga topshirildi. Sinov tariqasidagi faoliyat 2008-yil 29-fevralda boshlandi. Dastlab El Al, [[Qantas]], [[Qatar Airways]], Shandong Airlines va Sichuan Airlines kabi yettita aviakompaniya ushbu terminalga koʻchirildi. 2008-yil 26-martda terminal toʻliq ishga tushirilgach, yana yigirmata aviakompaniya unga oʻtdi<ref>[http://en.bcia.com.cn/ad/notify071211_en.shtml Company Introduction — About Us — BCIA] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080705120809/http://en.bcia.com.cn/ad/notify071211_en.shtml |date=5 July 2008 }}</ref>. Hozirgi vaqtda terminal asosan [[Air China]], Star Alliance, Oneworld ([[SriLankan Airlines]] bundan mustasno, u 2-terminaldan foydalanadi), SkyTeam aʼzosi [[China Airlines]], shuningdek 2-terminal orqali amalga oshirilmaydigan boshqa ichki va xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi. [[LOT|LOT Polish Airlines]], Scandinavian Airlines, [[Lufthansa]], [[Austrian Airlines]], [[United Airlines]], [[Air Canada]], [[Turkish Airlines]], [[Thai Airways|Thai Airways International]], [[Singapore Airlines]], All Nippon Airways, [[Asiana Airlines]] va [[Air China]] kabi Star Alliance aʼzolari alyans aʼzolarini bir joyga jamlashga qaratilgan ''Bir tom ostiga koʻchish'' dasturi doirasida 3E-terminaldan foydalanadi{{Manba kerak}}. 3-terminal Netherlands Airport Consultants (NACO), Foster + Partners, Arup va Pekin Arxitektura loyihalash instituti (BIAD) konsorsiumi tomonidan loyihalashtirilgan. Yoritish tizimi Buyuk Britaniyaning Speirs and Major Associates kompaniyasi tomonidan ishlab chiqilgan. Kengaytirish loyihasining qiymati $3,5 mlrdni tashkil etgan. Ochildi paytda umumiy maydoni {{convert|986000|m2|abbr=on}} boʻlgan ushbu majmua dunyoda bir bosqichda qurilgan eng yirik aeroport terminali hisoblangan<ref name=bcia/>. Majmua asosiy yoʻlovchi terminali (3C) va ikkita yoʻldosh konkursi (3D va 3E)dan iborat boʻlib, ularning barchasi yer ustidagi besh qavat va yer ostidagi ikki qavatdan tashkil topgan. Mavjud 1- va 2-terminallar bilan chalkashmaslik uchun A va B harflari ishlatilmagan. Dastlab faqat 3C (ichki reyslar uchun) va 3E (xalqaro reyslar uchun) ochilgan. 3D terminali esa 2013-yil 18-aprelda rasman foydalanishga topshirildi. Yangi terminal vaqtinchalik faqat Air Chinaning ayrim ichki reyslariga xizmat koʻrsatmoqda<ref>"Beijing Airport opens new section for passengers"http://www.chinadaily.com.cn/beijing/2013-04/17/content_16415445.htm {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130717033835/http://www.chinadaily.com.cn/beijing/2013-04/17/content_16415445.htm |date=17 July 2013 }}</ref>. Ochildi paytda 3-terminal dunyodagi eng yirik aeroport yoʻlovchi terminali edi. Biroq 2008-yil 14-oktyabrda [[Dubay xalqaro aeroporti]]ning 3-terminali ({{convert|1713000|m2|abbr=on}}) ishga tushirilgach, bu unvonni unga boy berdi<ref>{{Cite web |date=6 September 2022 |title=Terminal 3 - Dubai Aviation Engineering Projects |url=https://daep.gov.ae/our-airports/dubai-international-dxb/terminal-3/ |access-date=6 April 2026 |website=daep.gov.ae}}</ref>. 2013-yil 20-iyul kuni nogironlar aravachasidagi bir erkak Pekin xalqaro aeroportining 3-terminalida kichik qoʻlbola portlovchi moslamani portlatdi. Keyinchalik uning Ji Zhongxing ekani maʼlum qilindi. U jarohat olib shifoxonaga yotqizilgan, boshqa hech kim jabrlanmagan<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-23388448|title=China's Beijing airport hit in blast protest|work=BBC News|date=20 July 2013|access-date=20 July 2013|archive-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130720214138/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-china-23388448|url-status=live}}</ref><ref>{{cite news|author=Zhang, Dayu|url=http://www.cnn.com/2013/07/20/world/asia/china-airport-explosion/index.html?hpt=hp_t2|title=Man sets off black powder in Beijing airport|work=[[CNN]]|date=20 July 2013|access-date=20 July 2013|archive-date=20 July 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130720190233/http://www.cnn.com/2013/07/20/world/asia/china-airport-explosion/index.html?hpt=hp_t2|url-status=live}}</ref>. [[File:Beijing Capital International Airport BCIA Control Tower.jpg|thumb|upright|Pekin Poytaxt xalqaro aeroportining boshqaruv minorasi]] ==== Tashqi koʻrinishi ==== Aeroportdagi eng baland inshoot — balandligi {{convert|98.3|m|abbr=on}} boʻlgan boshqaruv minorasi boʻlib, u 3-terminalning janubiy qismida joylashgan. 3-terminal tomi Xitoyda omad ramzi hisoblangan qizil rangda ishlangan. Terminal shiftlarida bezak va yoʻnalish koʻrsatkichlari sifatida oq rangli chiziqlardan foydalanilgan. Oq chiziqlar ostidagi shiftning asosiy rangi toʻq sariq boʻlib, uning och va toʻq tuslari yoʻlovchining binoning qaysi qismida ekanini bildiradi. Tom markazida och toʻq sariq rangda boʻlib, 3E qismida chetlarga qarab toʻqroq tusga kiradi, 3C qismida esa buning aksi kuzatiladi{{Manba kerak}}. 3-terminal tomida tabiiy yorugʻlikni ichkariga oʻtkazish uchun oʻnlab uchburchak shaklidagi oynalar oʻrnatilgan. Ichki yoritishni yetarli darajada taʼminlash uchun yorugʻlik tushish burchagini sozlash mumkin. Terminal ichki bezagida koʻplab anʼanaviy xitoy unsurlaridan foydalanilgan. Jumladan, „Menhai“ — [[Imperator saroyi|Yopiq shaharda]] yongʻin oʻchirish uchun suv saqlanadigan katta mis idish hamda mashhur Toʻqqiz ajdarho devoriga taqlid qilingan naqshlar mavjud{{Manba kerak}}. 3E kutish zalidagi yopiq bogʻ Yozgi saroy kabi imperator bogʻlari uslubida barpo etilgan. 3C qismidagi yerosti bogʻi esa tunnel koʻrinishida bezatilgan boʻlib, uning ikki tomoniga ekilgan oʻsimliklarni yoʻlovchilar mini-poyezdda ketayotganda tomosha qilishlari mumkin{{Manba kerak}}. ==== Inshootlari ==== [[File:Hilton Beijing Capital Airport (20200526161425).jpg|thumb|Hilton Beijing Capital Airport]] 3-terminaldagi ovqatlanish hududi „Global Kitchen“ deb nomlanadi. Unda 72 ta savdo nuqtasi faoliyat yuritib, anʼanaviy taomlardan tortib tez tayyorlanadigan ovqatlargacha, xitoy va gʻarb taomlaridan tortib non mahsulotlari hamda muzqaymoqqacha boʻlgan turli xil oziq-ovqatlarni taklif etadi<ref>{{Cite web |title=Visiting inside Beijing Capital Internation Airport |url=https://hotelsnearbeijingairport.com/visit-inside-beijing-capital-airport-during-a-long-layover/#htoc-dine-at-the-global-kitchen-in-t3 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20260406130003/https://hotelsnearbeijingairport.com/visit-inside-beijing-capital-airport-during-a-long-layover/ |archive-date=6 April 2026 |access-date=6 April 2026 |website=hotelsnearbeijingairport.com |date=6 April 2026 }}</ref>. Aeroport maʼmuriyati aeroportdagi mahsulotlar narxi Pekin markazidagi narxlar bilan bir xil boʻlishini vaʼda qilgan. Ovqatlanish va ichimlik hududlaridan tashqari, terminalda {{convert|16200|m2|abbr=on}} ichki savdo maydoni, {{convert|12600|m2|abbr=on}} duty free doʻkonlari maydoni hamda banklar, biznes markazlari, internet xizmatlari va boshqa qulayliklarni oʻz ichiga olgan {{convert|7200|m2|abbr=on}} xizmat koʻrsatish hududi mavjud. Umumiy {{convert|45200|m2|abbr=on}} tijorat maydoni Pekindagi Lufthansa Shopping Centerdan ikki barobar katta{{Manba kerak}}. Terminal 72 ta teltrap bilan jihozlangan boʻlib, qoʻshimcha uzoqdagi turargohlar hisobiga umumiy chiqish darvozalari soni 150 taga yetadi. 3-terminal bilan birga qoʻshimcha uchish-qoʻnish yoʻlagi ham qurilgan. Bu BCIAning yillik yoʻlovchi sigʻimini 72 milliondan taxminan 90 million yoʻlovchigacha oshirdi<ref>{{cite web |url=http://en.bcia.com.cn/ecoinverstor/faq_1.shtml |title=Beijing Airport Operational Capacity |archive-url=https://web.archive.org/web/20100225183018/http://en.bcia.com.cn/ecoinverstor/faq_1.shtml |archive-date=25 February 2010 }}</ref>. ==== Airbus A380 ==== Terminalda [[Airbus A380]] samolyotlarini qabul qila oladigan chiqish darvozalari va ularga mos uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Bu imkoniyat [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]] davrida [[Singapore Airlines]] kompaniyasi qisqa muddat A380 reyslarini amalga oshirganda amalda tasdiqlangan. [[Emirates]] 2010-yil 1-avgustdan Dubayga kunlik muntazam A380 qatnovlarini yoʻlga qoʻydi. Singapore Airlines 2014-yil iyundan A380 samolyotlaridan foydalana boshladi va 2015-yilda ularning sonini ikkitaga yetkazdi. [[China Southern Airlines]] esa 2011, 2013 va 2015-yillardan boshlab mos ravishda Guanchjou Baiyun aeroporti, Chunsin Tszyanbey aeroporti va [[Schiphol|Amsterdam Schiphol aeroporti]] yoʻnalishlarida A380 samolyotlaridan foydalandi hamda 2023-yilda ularni ekspluatatsiyadan chiqardi. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === <!-- For each new route or each end date for a route, provide a source. A firm date must be provided when adding a new route. In addition, add the route and link on the corresponding airportʻs article and the airlineʻs article if it is a new destination. Anything unsourced will be removed. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Air Canada]] | {{Flagicon|Canada}}Vankuver<ref name="ACPEK">{{Cite web|title=Air Canada is boosting China Capacity|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/air-canada-is-boosting-china-capacity/|publisher=Business Traveller Asia Pacific|access-date=13 July 2026}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name=sda>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260803A06VCU00|title=国航加密泰国航线；海口机场第五航权货运航线+1；北京通州有望直通天津机场|date=3 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Baotou<ref>{{Cite web |title=‌包头东河国际机场丨冬春新航季 朔风启程，踏雪寻古 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/5mZLAq1BK0A88ZfdFz1usQ |access-date=27 November 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Bayannur<ref>{{Cite web |title=巴彦淖尔机场{{!}}新航季来啦！航班时刻表与机场大巴时刻，记得收藏保存并转发！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Osb3vEdqCkzl-MPem8Bl1w |access-date=8 March 2025}}</ref>, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite news |last1=NESTEROVA |first1=Darya |title=Air China to launch Bishkek–Beijing route, increasing number of flights to China - |url=https://24.kg/english/366371/ |access-date=23 April 2026 |work=24.kg |agency=«24.kg» News Agency |date=17 March 2026}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref>{{cite web |last1=Bel |first1=Yannick De |title=Air China komt volgende zomer met twee bestemmingen naar Brussel |url=https://www.flightlevel.be/air-china-komt-volgende-zomer-met-twee-bestemmingen-naar-brussel/ |website=Flightlevel – Internationaal luchtvaartnieuws |access-date=31 January 2026 |language=nl-BE |date=1 December 2025 |trans-title=Air China will come to Brussels with two destinations next summer}}</ref>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="CA_PEK_OTP_ZAG">{{Cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2026/07/air-china-schedules-zagreb-launch.html|title=Air China schedules Zagreb launch|date=2 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Dandong<ref>{{Cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260415A06JJA00|date= 15 April 2026|title=重磅！辽宁一机场复航！}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli–Indira Gandi]]<ref>{{Cite web|url= https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/air-china-returns-india-market-bilateral-capacity-rebuilds |title= Air China Returns To India Market As Bilateral Capacity Rebuilds |website=Aviation Week|date=23 March 2026}}</ref>, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], {{Flagicon|China}}Dunhuang<ref>{{Cite web |title=‌新增航线解锁！敦煌=哈密=库尔勒航线航班首航成功！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/7cknco3Jlbx47aU_9jRlFQ |access-date=5 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ganzhou<ref>{{Cite web |title=赣州黄金机场 {{!}} 新航季，再启程 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Z79wwssAwMJlV6k6WdjJNA |access-date=22 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Hanzhong<ref>{{Cite web |title=‌汉中至北京首都国际机场直飞航线投运! |url=https://news.qq.com/rain/a/20260404A038YW00|date=4 April 2026}}</ref>, [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|USA}}Havana<ref>{{cite web|url=https://www.plenglish.com/news/2024/04/12/air-china-will-start-direct-beijing-havana-flights-on-may-17/|title=Air China will start direct Beijing-Havana flights in May|publisher=Prensa Latina|date=12 April 2024|access-date=13 April 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Hengyang<ref>{{Cite web |title=冬春航季 {{!}} 入"湘"随俗，吃"湘"喝辣 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/0o7n7ec-1wJdjGrK9l7yDg |access-date=19 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Hohhot<ref>{{Cite web |title=呼和浩特机场2024年冬航季航班时刻表已发布！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/hYsvXDWuRlJanEzHva4C6w |access-date=29 December 2024}}</ref>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|China}}Huangshan<ref>{{Cite web |title=安徽机场2024/25冬春季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/G3NVh5c1Kh56Tj3ROcMEtg |access-date=28 January 2025}}</ref>, [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|China}}Jiamusi<ref>{{Cite web |title=出行必看！佳木斯机场2023年冬春航季航班时刻来了|url=https://mp.weixin.qq.com/s/qtuP3z_1FKD2FUAL-h0w6g |access-date=16 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Jiuzhaigou<ref>{{Cite web |title=【关注】3月31日起，九黄机场将执行夏秋航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/RCGKLOhaFm27W5yTuTWzrQ |access-date=15 September 2024}}</ref>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] (2026-yil 26-oktyabrdan boshlanadi)<ref name=ch>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260727A0C6LC00|date=28 July 2026|title=重磅！国航将新开一条独飞国际航线！}}</ref>, {{Flagicon|China}}Lianyungang<ref name=WS24>{{Cite web|title=民航局202324年冬春航季换季颁发、注销国内航线经营许可信息通告|url=http://www.caac.gov.cn/PHONE/XXGK_17/XXGK/TZTG/202310/t20231024_221819.html|access-date=26 October 2023|archive-date=25 October 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231025234810/http://www.caac.gov.cn/PHONE/XXGK_17/XXGK/TZTG/202310/t20231024_221819.html|url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|China}}Lishui<ref>{{cite news |title=定了！丽水机场7月18日首航 浙江第八座机场即将起飞 |url=https://zjnews.zjol.com.cn/yc/qmt/202507/t20250709_31102476.shtml |accessdate=9 July 2025 |work=Zhejiang Online |date=9 July 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Liupanshui<ref>{{Cite web |title=‌【启航新季】2025年夏秋航季航班计划出炉 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/g1skAyPqmItM9EQ2u6MXeQ |access-date=21 April 2025}}</ref>, [[Liuzhou Bailian aeroporti|Liuzhou]]<ref>{{Cite web |title=【新航季】 柳州机场最新航班时刻表请收藏！方便出行 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/tbRKPp0HiyBQU4V7BxR6MQ |access-date=7 August 2024}}</ref>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{Cite web |last=Team |first=Editorial |title=Air China restarts flights between Beijing and Munich |url=https://www.itij.com/latest/news/air-china-restarts-flights-between-beijing-and-munich |access-date=4 February 2026 |website=www.itij.com |language=en}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref name=sda/>, [[Pxenyan xalqaro aeroporti|Pxenyan]]<ref>{{cite news |title=Air China to resume North Korea flights after 6 years amid warming ties |url=https://www.scmp.com/news/china/diplomacy/article/3346590/air-china-resume-north-korea-flights-after-6-years-amid-warming-ties |work=South China Morning Post |date=14 March 2026 |language=en}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref name="2025SASAC">{{cite web |title=Air China Launches Direct Beijing–Cairo Flight |url=http://en.sasac.gov.cn/2025/07/18/c_19572.htm |website=en.sasac.gov.cn |access-date=25 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Quzhou<ref>{{Cite web |title=衢州机场2023年冬航季航班计划！新增临汾、西双版纳！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/v_pMHs73VC3k6xAoQKR8hg |access-date=12 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik-Keflavík (2026-yil 26-oktyabrdan boshlanadi)<ref name=ch/>, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|Brazil}}San-Paulo–Guarulhos, {{Flagicon|China}}Suifenhe<ref>{{Cite web |title=‌绥芬河东宁机场航班时刻及机场巴士运行时刻 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/yJaoU2I4aMQyj4p2Wg8wgg |access-date=29 April 2025}}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], [[Tongliao aeroporti|Tongliao]]<ref>{{Cite web |title=通辽机场航班换季 开启便捷出行新篇章 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Uyno2QOY_gekLqIVrVd5Xg |access-date=12 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref name="YYZAirChina">{{Cite web|title=Air China to launch Toronto service|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/air-china-to-launch-toronto-service/|publisher=Business Traveller Asia Pacific|access-date=13 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Vashington–Dulles, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya<ref>{{Cite web |title=你好威尼斯，CA973来了 |url= https://mp.weixin.qq.com/s/0mqJCvpcxsnUzMV6xFtRZA |access-date=27 July 2026}}</ref>, [[Venchjou Longwan xalqaro aeroporti|Venchjou]], [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]], {{Flagdeco|HRV}}Zagreb<ref name="CA_PEK_OTP_ZAG" /> <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | All Nippon Airways | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{cite web | title=ANA、羽田－北京・上海4/1再開 3年ぶり | website=Aviation Wire | date=23 March 2023 | url=https://www.aviationwire.jp/archives/273105 | language=ja | access-date=20 June 2026}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]] <!-- --> | Dalian Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Dalian, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|China}}Xiamen <!-- --> | [[EVA Air]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Grand China Air | {{Flagicon|China}}Anqing<ref>{{Cite web |title=【航班换季{{!}}安庆机场2025年夏航季航班计划发布 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/pCjF_cozl5XCKRuEDrCmzQ |access-date=28 March 2025}}</ref>, [[Jiujiang Lushan aeroporti|Jiujiang]]<ref name=WS24/> <!-- --> | Hainan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref>{{cite news |last1=Gruber |first1=Jan |title=From August 12, 2022: Hainan Airlines returns to Berlin |url=https://aviation.direct/en/ab-12-august-2022-hainan-airlines-kehrt-nach-berlin-zurueck |access-date=30 January 2026 |work=Aviation Direct |date=2 August 2022}}</ref>, {{Flagicon|USA}}Boston<ref>{{cite news |last1=Bailey |first1=Charlotte |title=Hainan Airlines Resumes Beijing To Boston Service {{!}} Aviation News Online |url=https://www.aviationnews-online.com/public/article/hainan-airlines-resumes-beijing-to-boston-service |access-date=February 8, 2026 |work=Airline Economics Ltd |date=November 27, 2023 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg, [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]], {{Flagicon|China}}Jixi<ref>{{Cite web |title=鸡西机场秋冬季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/sCPZYbjEqAuIz88fkxRzow |access-date=28 December 2023 }}{{Dead link|date=August 2025 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}}</ref>, {{Flagicon|China}}Langzhong<ref>{{cite web | url=http://sc.xinhuanet.com/20231217/d2c0ff891a3f4c0d9b9cf71534ed5db2/c.html | title=四川阆中古城机场通航-新华网 }}</ref>, {{Flagicon|China}}Longnan<ref name=WS24/>, {{Flagicon|Mexico}}Mexiko–Benito Juárez, {{Flagicon|China}}Nannin<ref name=NNGNW23>{{Cite web |title=【头条】南宁机场2023年冬春航季航班换季预告来啦！|url=https://mp.weixin.qq.com/s/KPJuDMH5HhkGoDcMEsNILA |access-date=12 December 2023}}</ref>, [[Oltoy Xuedu aeroporti|Oltoy]]<ref name=NS24>{{Cite web |title=民航局2024年夏秋航季新增37条航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/xVgzzyOpbJidEXxxDN0bPg |access-date=5 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|Norway}}Oslo, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref>{{cite web |title= Hainan Airlines to Resume Direct Flights Between Prague and Beijing |url=https://praguemorning.cz/hainan-airlines-to-resume-direct-flights-between-prague-and-beijing/ |website=Prague Morning |date=3 April 2024 |access-date=3 April 2024}}</ref>, [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]]<ref name=NS24/>, {{Flagicon|China}}Qianjiang<ref>{{Cite web |title=换季有我•出行无忧 {{!}} 黔江机场2023年冬航季航班时刻表新鲜出炉！|url=https://mp.weixin.qq.com/s/ifghXldteYBqQhWP-E3iiA |access-date=8 December 2023}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]], {{Flagicon|USA}}Seattle/Tacoma<ref>{{Cite web |title=Back to Beijing: Hainan Airlines Resumes Direct Service to China Today|url=https://www.portseattle.org/news/back-beijing-hainan-airlines-resumes-direct-service-china-today|access-date=12 July 2026}}</ref>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=פרסום ראשון: החיבור לבייג'ינג מתחדש - Hainan Airlines מחזירה את הקו הישיר לתל אביב |url=https://passportnews.co.il/article/198869 |access-date=18 August 2025 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=18 August 2025 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Tixuana, {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]], {{Flagicon|China}}Wuhu<ref>{{Cite web |title=重磅发布！芜宣机场2026乘机服务政策，福利拉满，畅飞无忧！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/JDfZoce0FBswdfJhK4o22g |access-date=5 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yueyang<ref>{{Cite web |title=开启冬春新航季 {{!}} 快来码住这份航线一览表~|url=https://mp.weixin.qq.com/s/WMUj2ZxLpnBWwZUtGM0KOA |access-date=24 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yulin (Guangxi)<ref>{{Cite web |title=‌航班换季 {{!}} 玉林机场夏秋航季，焕新起航 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/JFTBDK8_gM-nxvnYKRotVQ |access-date=20 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Zhangye<ref>{{Cite web |title=3月31日起，张掖机场执行夏航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/yvDypMSYoigZjWXW-AGj0w |access-date=24 July 2024}}</ref> <!-- --> | Hong Kong Airlines | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | Iraqi Airways | [[Basra xalqaro aeroporti|Basra]] <!-- --> | Japan Airlines | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{cite web |title=Flights Information on the East Asia routes for Departure between March 29 and October 24, 2026 |url=https://www.jal.co.jp/jp/en/info/2026/inter/east-asia/|website=Japan Airlines|access-date=27 July 2026}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|South Korea}}Jeju, {{Flagicon|South Korea}}Seul–Gimpo, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Pakistan International Airlines | [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]]<ref>{{cite web|url=https://www.thenews.com.pk/latest/1097824-pakistan-international-airlines-resumes-flights-to-beijing|title=Pakistan International Airlines resumes flights to Beijing|publisher=The International News|date=7 August 2023|accessdate=21 July 2024}}</ref> <!-- --> | Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Manila <!-- --> | Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name=ZH_PEK_W24/>, {{Flagicon|China}}Nannin<ref name=NNGNW23/>, {{Flagicon|China}}Quanzhou<ref>{{Cite web |title=新增多条直飞航线！泉州晋江机场即将执行夏航季航班时刻表 |url= https://mp.weixin.qq.com/s/ChHDoxGnKyGZIlKzIHquWg |access-date=6 July 2026}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref name=ZH_PEK_W24>{{Cite web |title=深航 2024 冬春航季，开启全新旅程 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/q8IeIlJbWJtA-yfNMsnPHw |access-date=30 November 2024}}</ref> <!-- --> | Sichuan Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Mianyang<ref name=MIG_W25>{{Cite web |title=‌2025冬航季温暖启航，航班有这些变化（内附时刻表） |url=https://mp.weixin.qq.com/s/QOhG6NZ-m84pX08NNOt7BQ |access-date=3 March 2026}}</ref>, [[Qashqar Laining xalqaro aeroporti|Qashqar]]<ref name=NS24/>, {{Flagicon|China}}Xishuangbanna<ref name=MIG_W25/>, {{Flagicon|China}}Yibin<ref>{{Cite web |title=春运来了！宜宾五粮液机场开通这些新航线！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/P6NgF_K4NiU98R32JqF-9Q |access-date=26 February 2024}}</ref> <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | [[Spring Airlines Japan]] | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]] <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|url=https://havasosyalmedya.com/thy-cin-seferlerinde-frekans-artisina-gidiyor/|title=THY, Çin Seferlerinde Frekans Artışına Gidiyor}}</ref> <!-- --> | [[Turkmenistan Airlines]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]] <!-- --> | [[United Airlines]] | {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko<ref>{{cite web|url=https://sfstandard.com/2023/08/23/united-airlines-resuming-san-francisco-sfo-asia-pacific-routes/|title=San Francisco Airport: United Airlines resumes, expands routes to Asia|website=The San Francisco Standard|date=23 August 2023|access-date=23 August 2023|archive-date=24 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230824060113/https://sfstandard.com/2023/08/23/united-airlines-resuming-san-francisco-sfo-asia-pacific-routes/|url-status=live}}</ref> <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]] <!-- --> | Xizang Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Qamdo<ref>{{Cite web |title=‌西藏航空2025冬春航季焕新启航，持续织密高高原航线网络 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/i-6nLZtdRwdOPPk2EL_zcw |access-date=12 November 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu<ref>{{Cite web |title=西藏航空2024年夏航季航线计划新鲜出炉！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/4SrdpGJ-U5VS0xl1BWxVvw |access-date=6 April 2024}}</ref> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Air China Cargo | {{Flagicon|Scotland}}Glazgo–Prestwick<ref>{{Cite web|url=https://aircargoweek.com/air-china-cargo-to-set-up-its-uk-cargo-hub-at-glasgow-prestwick-airport/ |title=PIK welcomes Air China Cargo's new freighter service |date=3 June 2025 |publisher=Air Cargo Week |access-date=5 July 2025}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21254155/munich-airport-air-china-cargo-operates-six-weekly-flights|title=StackPath|date=24 January 2022 |access-date=24 January 2022|archive-date=24 January 2022|archive-url=https://web.archive.org/web/20220124192603/https://www.aviationpros.com/airlines/press-release/21254155/munich-airport-air-china-cargo-operates-six-weekly-flights|url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways|Etihad Cargo]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web|url=http://www.etihadcargo.com/Documents/Etihad%20Cargo%20Schedule.pdf|title=Etihad Crystal Cargo Schedule|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140426044049/http://www.etihadcargo.com/documents/etihad%20cargo%20schedule.pdf|archive-date=26 April 2014}}</ref> <!-- --> | FedEx Express, {{USA}} | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref>{{cite web | last1=Jeffrey | first1=Rebecca | url=https://www.aircargonews.net/sectors/express/fedex-express-expands-asia-europe-connections/ | title=FedEx Express expands Asia-Europe connections | work=Air Cargo News | date=13 June 2022 | access-date=16 June 2022 | archive-date=16 June 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20220616055909/https://www.aircargonews.net/sectors/express/fedex-express-expands-asia-europe-connections/ | url-status=live }}</ref> <!-- --> }} == Yer usti transporti == === Terminallar ichidagi transport === 3-terminal uchta kichik terminaldan iborat. Ichki va xalqaro yoʻlovchilar roʻyxatdan oʻtish jarayonini T3C terminalida amalga oshiradi. Ichki reyslar uchun chiqish darvozalari T3Cda joylashgan boʻlib, Air China tomonidan amalga oshiriladigan ayrim ichki reyslarning darvozalari T3D terminalida ham mavjud. Barcha xalqaro, Gonkong, Makao va Tayvan yoʻnalishidagi reyslar T3E terminali orqali amalga oshiriladi. [[File:APM 18-2-9-17 leaving ZBAA T3D (20240212091425).jpg|thumb|Pekin Poytaxt aeroporti 3-terminalidagi avtomatik yoʻlovchi tashish tizimi]] Yangi terminal qurilishi bilan bir vaqtda Bombardier Transportation kompaniyasi tomonidan {{convert|2|km||abbr=on}} uzunlikdagi avtomatlashtirilgan yoʻlovchi tashish tizimi oʻrnatildi. Ushbu tizim T3C, T3D va T3E terminallarini oʻzaro bogʻlaydi hamda bir yoʻnalish boʻyicha safar 2–5 daqiqa davom etadi<ref>{{Cite news|url=http://www.marketwired.com/press-release/bombardier-completes-automated-people-mover-system-in-beijing-china-tsx-bbd.a-801000.htm|title=Bombardier Completes Automated People Mover System in Beijing, China|last=Bombardier Transportation|date=10 December 2007|work=MarketWire|access-date=8 March 2018|archive-date=2 April 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150402114044/http://www.marketwired.com/press-release/Bombardier-Completes-Automated-People-Mover-System-in-Beijing-China-TSX-BBD.A-801000.htm|url-status=live}}</ref>. Yoʻnalishda Innovia APM 100 rusumidagi poyezdlar har 6 daqiqada qatnaydi va ularning maksimal tezligi {{convert|55|km/h|sp=us}} ni tashkil etadi<ref>{{Cite web |author1=Vasundhara |url=http://www.railway-technology.com/features/feature1787/. |title=Retrieved 7 April 2013. |work=Railway Technology |date=14 April 2008 |access-date=8 March 2018 |archive-date=9 March 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180309054140/http://www.railway-technology.com/features/feature1787/ |url-status=live }}</ref>. 2021-yil iyul oyida Pekin Poytaxt xalqaro aeroportining 3-terminalidagi avtomatik yoʻlovchi tashish tizimi uchun yangi Innovia APM 300 rusumidagi poyezdlar yetkazib berildi<ref>{{Cite news|url=https://www.163.com/dy/article/GEV0BAN00538K5C1.html|title=PBTS举行首都国际机场首列APM 300R新车发运仪式|work=都市轨道交通网|access-date=16 July 2021|language=zh|archive-date=16 July 2021|archive-url=https://web.archive.org/web/20210716011808/https://www.163.com/dy/article/GEV0BAN00538K5C1.html|url-status=live}}</ref>. === Terminallar oʻrtasidagi transport === [[File:A04396D at ZBAA T3 (20211229135807).jpg|thumb|Terminallar oʻrtasidagi shatl avtobusi (yer usti)]] Aeroport 1/2-terminallar va 3-terminal oʻrtasida bepul shatl avtobusi xizmatini taqdim etadi. Avtobuslar soat 06:00 dan 23:00 gacha har 10 daqiqada, 23:00 dan 06:00 gacha esa har 30 daqiqada qatnaydi. 1- va 2-terminallar uzun piyodalar yoʻlagi orqali ham oʻzaro bogʻlangan. [[File:L1-109 leaving Terminal 3 (20211229145334).jpg|thumb|Pekin metrosining Poytaxt aeroporti ekspressi yoʻnalishi.]] === Temir yoʻl === Pekin Poytaxt xalqaro aeroportiga Poytaxt aeroporti ekspressi temir yoʻl liniyasi xizmat koʻrsatadi. Ushbu maxsus yoʻnalish [[Pekin metropoliteni]]]ning bir qismi hisoblanadi. Uzunligi {{convert|30.0|km|abbr=on}} boʻlgan liniya 3-terminaldan boshlanib, 2-terminal orqali shahar tomon harakatlanadi va Sanyuanqiao hamda Dongzhimen bekatlarida toʻxtab, Beixinqiao bekatida yakunlanadi. Liniya [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari]] arafasida, 2008-yil 19-iyulda foydalanishga topshirilgan. Beixinqiao bekatigacha boʻlgan bir bekatlik uzaytirilgan qism esa 2021-yil 31-dekabrda ochilgan<ref>{{Cite web |date=1 January 2022 |title=新线开通 最新版线路图及首末班车时刻表 |trans-title=The new line opens the latest version of the route map and the first and last train schedule |url=https://news.sina.com.cn/c/2022-01-01/doc-ikyamrmz2527010.shtml |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20220103155055/https://news.sina.com.cn/c/2022-01-01/doc-ikyamrmz2527010.shtml |archive-date=3 January 2022 |access-date=3 March 2022 |website=Sina Corporation Online |language=zh}}</ref>. Bir tomonga safar taxminan 16–20 daqiqa davom etadi<ref>{{cite web |url=http://chinatour.net/beijing/transportation/capital-airport/airport-express/ |title=Beijing Capital International Airport |website=ChinaTour.Net |archive-url=https://web.archive.org/web/20150402092609/http://chinatour.net/beijing/transportation/capital-airport/airport-express/ |archive-date=2 April 2015 |access-date=4 December 2014}}</ref>. === Avtobus === [[File:A05065D at ZBAA T3 GTC (20220225153037).jpg|thumb|3-terminaldagi aeroport avtobusi]] Aeroportga va aeroportdan shaharning turli hududlariga qatnovchi 18 ta avtobus yoʻnalishi mavjud. Ular Xidan, Pekin temir yoʻl vokzali, Pekin Janubiy vokzali, Pekin Gʻarbiy vokzali, Zhongguancun, Fangzhuang va Shangdi kabi manzillarga qatnaydi. Aeroport avtobuslari uchala terminalga ham xizmat koʻrsatadi. Yoʻnalishga qarab yoʻl haqi ¥30 gacha boʻlishi mumkin. Avtobuslarda faqat qogʻoz chiptalar qabul qilinadi; ular har bir terminalda va shahardagi ayrim avtobus bekatlarida sotiladi. Shuningdek, aeroport [[Tyanszin]], Qinxuandao, Baodin, Langfan va [[Tanshan]] kabi qoʻshni shaharlarga va ulardan qaytuvchi shaharlararo avtobus qatnovlarini ham taklif etadi. === Avtomobil === Aeroportga toʻrtta pullik tezyurar avtomobil yoʻli orqali borish mumkin. Ularning ikkitasi Pekinning shimoli-sharqiy qismidan aeroportgacha toʻgʻridan-toʻgʻri olib boradi. Qolgan ikkitasi esa yaqin atrofdagi magistral yoʻllar orqali aeroportga ulanadi. * Aeroport avtomagistrali — uzunligi {{convert|20|km|abbr=on}} boʻlgan pullik avtomagistral boʻlib, Pekinning shimoli-sharqiy 3-halqa yoʻlidagi Sanyuanqiao chorrahasidan 1- va 2-terminallargacha toʻgʻridan-toʻgʻri olib boradi. U 1990-yillarda qurilgan va uzoq vaqt davomida aeroportni shahar bilan bogʻlovchi asosiy yoʻl boʻlib xizmat qilgan. * 2-Aeroport avtomagistrali — 2008-yilda foydalanishga topshirilgan {{convert|15.6|km|abbr=on}} uzunlikdagi pullik yoʻl. U sharqiy 5-halqa yoʻlidagi Yaojiayuan Ludan sharqqa, soʻngra shimolga burilib 3-terminalgacha davom etadi. * Shimoliy aeroport liniyasi — 2006-yilda ochilgan {{convert|11.3|km|abbr=on}} uzunlikdagi pullik yoʻl boʻlib, Jingcheng Expresswaydan sharqqa qarab 1- va 2-terminallargacha boradi. * Janubiy aeroport liniyasi — 2008-yilda foydalanishga topshirilgan pullik avtomagistral boʻlib, Northern Airport Linega parallel ravishda va undan janubroqda joylashgan. U Jingcheng Expresswaydan boshlanib, sharqiy 6-halqa yoʻlidagi Litian koʻprigigacha davom etadi. Ushbu yoʻl Airport Expressway va 2-Airport Expressway bilan kesishadi hamda haydovchilarga birinchi yoʻldan 3-terminalga, ikkinchi yoʻldan esa 1- va 2-terminallarga qulay oʻtish imkonini beradi. == Eʼtiroflar == {| class="wikitable sortable" width= align= |+ Reytinglar |- style="background:lightgrey;" !Yoʻlovchi/yuk harakati||Oʻrni||Yil |- | Yoʻlovchi tashish||2||2014 |- | Parvozlar soni||5||2014 |- | Yuk tashish||12||2014 |} * 2009-yil — ''Condé Nast Traveler'' jurnali oʻtkazgan yoʻlovchilar qoniqish soʻroviga koʻra, dunyoning eng yaxshi aeroporti deb topildi<ref>{{cite web |url=http://www.etravelblackboard.us/showarticle.asp?id=91710 |title=Conde Nast names Beijing as best airport of 2009 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20091008153529/http://www.etravelblackboard.us/showarticle.asp?id=91710 |archive-date=8 October 2009 }}</ref>. * 2011-yil — Xalqaro aeroportlar kengashi (ACI) tomonidan tashkil etilgan Airport Service Quality Awards mukofotida dunyoning uchinchi eng yaxshi aeroporti deb eʼtirof etildi<ref>{{cite web |url=http://www.cnngo.com/seoul/visit/worlds-best-airports-773549 |title=World's best airports announced – Asia dominates |archive-url=https://web.archive.org/web/20120409094434/http://www.cnngo.com/seoul/visit/worlds-best-airports-773549 |archive-date=9 April 2012 |work=CNN Go |date=15 February 2012 |access-date=12 April 2012}}</ref>. * 2011—2022-yillar — Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan ACI Director General’s Roll of Excellence mukofotiga sazovor boʻldi<ref name="aci.aero">{{Cite web |date=7 April 2021 |title=ASQ Awards and Recognition - ACI World |url=https://aci.aero/programs-and-services/asq/asq-awards-and-recognition/ |access-date=14 January 2023 |language=en-US |archive-date=6 November 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221106144047/https://aci.aero/programs-and-services/asq/asq-awards-and-recognition/ |url-status=live }}</ref>. * 2020 va 2021-yillar — Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan yiliga 40 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatuvchi Osiyo–Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi aeroport deb topildi<ref>{{Cite web |date=4 March 2022 |title=Past ASQ Awards Winners - ACI World |url=https://aci.aero/programs-and-services/asq/asq-awards-and-recognition/past-asq-awards-winners/ |access-date=14 January 2023 |language=en-US |archive-date=28 May 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220528084603/https://aci.aero/programs-and-services/asq/asq-awards-and-recognition/past-asq-awards-winners/ |url-status=live }}</ref><ref name="aci.aero" />. * 2021-yil — Xalqaro aeroportlar kengashi tomonidan Osiyo–Tinch okeani mintaqasidagi eng yaxshi gigiyena choralari mukofotiga sazovor boʻldi<ref name="aci.aero" />. * 2021-yil — Xalqaro aeroportlar kengashining Voice of the Customer mukofotini qoʻlga kiritdi<ref name="aci.aero" />. == Statistika == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 97%" |+ Kalendar yili boʻyicha oqim |- ! style="width:60px"| Yillar !! style="width:80px"| Yoʻlovchilar soni !! style="width:60px"| Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi, %da !! style="width:50px"| Parvozlar soni !! style="width:80px"| Yuk (tonnada) |- !2007<ref name="2008年全国机场吞吐量排名">{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/I1/K3/200903/P020090316404943831137.xls |script-title=zh:2008年全国机场吞吐量排名 |access-date=29 March 2011 |date=12 March 2009 |publisher=Civil Aviation Administration of China |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20110524111655/http://www.caac.gov.cn/I1/K3/200903/P020090316404943831137.xls |archive-date=24 May 2011 }}</ref> |53,611,747 || || 399,209 || 1,416,211.3 |- !2008<ref name="2008年全国机场吞吐量排名"/> |55,938,136 || {{Oʻsish}}{{0}}4.3% || 429,646 || 1,367,710.3 |- !2009<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201002/P020100205397375196564.xls |script-title=zh:2009年全国机场吞吐量排名|access-date=29 March 2011|date=5 February 2010|publisher=Civil Aviation Administration of China|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110718220856/http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201002/P020100205397375196564.xls|archive-date=18 July 2011}}</ref> |65,375,095 || {{Oʻsish}}{{0}}16.9%|| 487,918 || 1,475,656.8 |- !2010<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201103/P020110315385388029023.xls |script-title=zh:2010年全国机场吞吐量排名|access-date=29 March 2011|date=15 March 2011|publisher=Civil Aviation Administration of China|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20110923003400/http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201103/P020110315385388029023.xls|archive-date=23 September 2011}}</ref> |73,948,114 || {{Oʻsish}}{{0}}13.1% || 517,585 || 1,551,471.6 |- !2011<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201203/P020120321570053265625.xls|script-title=zh:2011年全国机场吞吐量排名|access-date=23 March 2012|date=21 March 2012|publisher=Civil Aviation Administration of China|language=zh|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120417030817/http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201203/P020120321570053265625.xls|archive-date=17 April 2012}}</ref> |78,674,513 || {{Oʻsish}}{{0}}6.4% || 533,166 || 1,640,231.8 |- !2012<ref>{{cite web|url = https://aci.aero/news/2019/03/13/preliminary-world-airport-traffic-rankings-released/|title = Preliminary world airport traffic rankings|date = 13 March 2019|access-date = 9 April 2019|archive-date = 17 May 2020|archive-url = https://web.archive.org/web/20200517082213/https://aci.aero/news/2019/03/13/preliminary-world-airport-traffic-rankings-released/|url-status = live}}</ref> |81,929,359 || {{Oʻsish}}{{0}}4.1% || 557,167 || 1,787,027 |- !2013<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201403/P020140324403180721900.xls|script-title=zh:2013年民航机场吞吐量排名|date=24 March 2013|publisher=Civil Aviation Administration of China|language=zh|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20140325050130/http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201403/P020140324403180721900.xls|archive-date=25 March 2014}}</ref> |83,712,355 || {{Oʻsish}}{{0}}2.2% || 567,759 || 1,843,681 |- !2014<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201504/P020150403321490187521.xls |script-title=zh:2014年民航机场吞吐量排名 |date=3 April 2015 |publisher=Civil Aviation Administration of China |language=zh |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20150419022627/http://www.caac.gov.cn/I1/K3/201504/P020150403321490187521.xls |archive-date=19 April 2015 }}</ref> |86,128,313 || {{Oʻsish}}{{0}}2.9% || 581,952 || 1,848,251 |- !2015 |89,900,000 || {{Oʻsish}}{{0}}4.4% || 594,785 || 1,843,543 |- !2016 |94,393,000 || {{Oʻsish}}{{0}}5.6% || 606,086 || 1,831,167 |- !2017 |95,786,296 || {{Oʻsish}}{{0}}1.5% || 597,259 || 2,029,583 |- !2018 |100,983,290 || {{Oʻsish}}{{0}}5.4% || 614,022 || 2,074,005 |- !2019<ref>{{Cite web |url=https://www.icao.int/annual-report-2019/Documents/ARC_2019_Air%20Transport%20Statistics.pdf |title=Presentation of 2019 Air Transport Statistical Results |access-date=6 April 2023 |archive-date=6 April 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230406082623/https://www.icao.int/annual-report-2019/Documents/ARC_2019_Air%20Transport%20Statistics.pdf |url-status=live }}</ref> |100,013,642 ||{{Loss}}{{0}}1.0% || 594,000 ||1,955,286 |- !2020<ref>{{cite web | url=https://aci.aero/2021/04/22/aci-world-data-reveals-covid-19s-impact-on-worlds-busiest-airports/ | title=ACI World data reveals COVID-19's impact on world's busiest airports - ACI World | date=22 April 2021 | access-date=6 April 2023 | archive-date=6 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230406081708/https://aci.aero/2021/04/22/aci-world-data-reveals-covid-19s-impact-on-worlds-busiest-airports/ | url-status=live }}</ref> |34,513,827 ||{{Loss}}{{0}}65.5% ||291,498 ||1,210,441 |- !2021<ref>{{cite web | url=https://aci.aero/2022/07/25/final-data-released-top-20-busiest-airports-confirmed/ | title=Final data released: Top 20 busiest airports confirmed - ACI World | date=25 July 2022 | access-date=6 April 2023 | archive-date=10 December 2022 | archive-url=https://web.archive.org/web/20221210020750/https://aci.aero/2022/07/25/final-data-released-top-20-busiest-airports-confirmed/ | url-status=live }}</ref> |32,639,013 ||{{Loss}}{{0}}5.4% || 297,176 || 1,401,313 |- !2022 | 12,703,342||{{Loss}}{{0}}61.1% || 157,630 ||988,675 |- !2023<ref>{{Cite web |date=10 January 2024 |title=北京首都国际机场股份有限公司 12 月份营运数据快报 |url=https://www.bcia.com.cn/files/upload/dowmload/yingyunshuju/meiyueyingyunshuju_2023_12.pdf }}</ref> |52,879,156 |{{Oʻsish}}{{0}}316.3% |379,710 |1,115,908 |- !2024<ref>{{Cite web | date=2 April 2025 | title=2024年度营运数据 |url=https://en.bcia.com.cn/userfiles/files/article/images/2025/02/nianduyingyunshuju_2024.zip | archive-date=2 April 2025 | archive-url=https://web.archive.org/web/20250402183928/https://en.bcia.com.cn/userfiles/files/article/images/2025/02/nianduyingyunshuju_2024.zip | format=XLS }}</ref> |67,367,428 |{{Oʻsish}}{{0}}27.4% |433,572 |1,443,286 |- !2025<ref>{{Cite web | title=北京首都国际机场股份有限公司 12 月份营运数据快报 |url=https://www.bcia.com.cn/userfiles/files/article/images/2026/01/Dec_2025_Traffic_Data_Chi.pdf | access-date=23 February 2026 |website=Beijing Capital Airport Company}}</ref> |70,744,000 |{{Oʻsish}}{{0}}5.0% |442,040 |1,550,920 |} == Boshqa inshootlari == Beijing Capital Airlines aviakompaniyasining bosh ofisi aeroportdagi Capital Airlines Building (首都航空大厦; ''Shǒudū Hángkōng Dàshà'') binosida joylashgan<ref>{{cite web |url=http://www.capitalairlines.com.cn/frontend/information/contractus.jsp |script-title=zh:联系方式 |publisher=Beijing Capital Airlines |access-date=26 August 2012 |quote={{lang|zh-Hans|北京首都国际机场货运北路3号首都航空大厦}} |archive-date=1 August 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20120801183515/http://www.capitalairlines.com.cn/frontend/information/contractus.jsp |url-status=dead }}</ref>. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * [[Xitoy fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi]] (CAAC) [[Il-14]] samolyoti yaqinlashayotganda nomaʼlum sabablarga koʻra (ehtimol shamol siljishi tufayli) yerga qulab tushdi, parchalanib, yonib ketdi va bortdagi 14 kishidan 13 nafari halok boʻldi. * Yana bir CAAC Il-14 samolyoti tungi yaqinlashish vaqtida PEKdan {{cvt|1.2|km|mi}} uzoqlikda, notoʻgʻri altimetr sozlamasi va yaqinlashish paytida kokpitda uchish boʻyicha instruktor yoʻqligi sababli yomon koʻrinishda halokatga uchradi. Ikkala yoʻlovchi ham halok boʻldi. * 2019-yil 27-avgustda [[Air China]] Airbus A330 samolyoti qoʻnish paytida darvoza oldida toʻxtab turganida yonib ketdi. Barcha 161 yoʻlovchi va ekipaj xavfsiz tarzda evakuatsiya qilindi, ammo samolyot jiddiy shikastlandi va hisobdan chiqarildi. == Qardosh aeroportlari == * OʻHare xalqaro aeroporti<ref>{{cite web |url=http://www.ohare.com/PDF/News/1104932135452%5B1%5D.html |url-status=dead |title=CDA and the Beijing Capital International Airport Company establish "Sister Airport" Agreement |publisher=Ohare.com |access-date=21 June 2012 |arxivsana=2015-09-24 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924055320/http://www.ohare.com/PDF/News/1104932135452%5B1%5D.html }}</ref> * Helsinki aeroporti<ref>{{Cite web |url=https://www.finavia.fi/en/news-room/news/2016/helsinki-airport-and-beijing-capital-international-airport-establish-a-sister-airport-relationship/ |title=Helsinki Airport and Beijing Capital International Airport establish a sister airport relationship |access-date=22 April 2016 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160513064658/https://www.finavia.fi/en/news-room/news/2016/helsinki-airport-and-beijing-capital-international-airport-establish-a-sister-airport-relationship/ |archive-date=13 May 2016 |url-status=dead }}</ref> * [[Hong Kong xalqaro aeroporti]]<ref>{{cite web|url=http://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_1010.html|title=Media Center – Press Release – Hong Kong and Beijing Airports Become "Sister Airports" – Hong Kong International Airport|publisher=Hongkongairport.com|date=28 October 2010|access-date=21 June 2012|archive-date=1 August 2012|archive-url=https://web.archive.org/web/20120801194651/http://www.hongkongairport.com/eng/media/press-releases/pr_1010.html|url-status=live}}</ref> * Los Angeles xalqaro aeroporti<ref>{{cite web|url=http://www.wcarn.com/cache/news/16/16908.html |title=Beijing Capital Airport Signs Sister Airports Agreement with Los Angeles |publisher=Wcarn.com |date=7 December 2011 |access-date=21 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20130116040632/http://www.wcarn.com/cache/news/16/16908.html |archive-date=16 January 2013 }}</ref> * [[Manchester aeroporti]]<ref>{{cite web|url=http://www.manchesterconfidential.co.uk/Property/Manchester-Airport-Links-Up-With-Beijing |title=Manchester Airport Links Up With Beijing &#124; Property & Business |publisher=Manchester Confidential |date=21 August 2011 |access-date=21 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20111228083909/http://www.manchesterconfidential.co.uk/Property/Manchester-Airport-Links-Up-With-Beijing |archive-date=28 December 2011 }}</ref> * [[Myunxen aeroporti]]<ref>{{cite web |url=http://www.pata.org/news/munich-adds-beijing-to-list-of-sister-airports1 |title=Munich Adds Beijing to List of Sister Airports – News |publisher=PATA |date=21 October 2011 |access-date=21 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120117014935/http://www.pata.org/news/munich-adds-beijing-to-list-of-sister-airports1 |archive-date=17 January 2012 }}</ref> * [[Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=http://www.suvarnabhumiairport.com/detail_news_134_en.php |title=Suvarnabhumi Airport |publisher=Suvarnabhumi Airport |date=1 March 2011 |access-date=21 June 2012 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20120521155145/http://www.suvarnabhumiairport.com/detail_news_134_en.php |archive-date=21 May 2012 }}</ref> * [[Sidney aeroporti]]<ref>{{cite web|url=http://www.internationalairportreview.com/2500/airport-news/beijing-and-sydney-establish-sister-airport-relationship/|title=Beijing and Sydney Establish Sister Airport Relationship|publisher=International Airport Review|date=4 June 2010|access-date=21 June 2012|archive-date=16 January 2013|archive-url=https://web.archive.org/web/20130116042149/http://www.internationalairportreview.com/2500/airport-news/beijing-and-sydney-establish-sister-airport-relationship/|url-status=live}}</ref> * Stokgolm Arlanda aeroporti * [[Zayd xalqaro aeroporti]]<ref>{{cite web|url=https://ftnnews.com/aviation/33569-abu-dhabi-and-beijing-airports-become-sister.html|title=Abu Dhabi and Beijing airports become sister|first=Ozgur|last=Tore|date=28 December 2017 |access-date=27 January 2018|archive-date=8 August 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180808112232/https://ftnnews.com/aviation/33569-abu-dhabi-and-beijing-airports-become-sister.html|url-status=live}}</ref> == Yana qarang == {{Portal|Aviation|China}} * [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|Beijing Capital International Airport}} {{wikivoyage}} * [https://web.archive.org/web/20120111024248/http://en.bcia.com.cn/ Official website] * [https://web.archive.org/web/20061004031551/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=PEK Accident history for PEK] at [[Aviation Safety Network]] * [https://www.bigorre.org/aero/meteo/ZBAA/en Beijing Capital International Airport aviation weather] {{in lang|es|en|fr|zh}} {{Xitoy aeroportlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Pekin aeroportlari]] [[Turkum:Foster and Partners binolari]] 2jxboors20wrpidbhjx4cb4pdugs5ds 0 1434362 6305003 6272208 2026-10-11T11:53:23Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6305003 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti | native_name = {{nobold|{{lang|zh-cn|广州白云国际机场}}}} | image = | image2 = Guangzhou Baiyun International Airport Terminal 2.jpg | image2_size = 270 | caption2 = Tashqi koʻrinishi | IATA = CAN | ICAO = ZGGG | WMO = 59287 | type = Fuqarolik | owner = Guangzhou Baiyun International Airport Co. Ltd. | operator = Guandun aeroport boshqarmasi | area_served = [[Chjutszyankou|Marvarid daryosi deltasi]] | location = Huadu va Baiyun tumanlari, [[Guanchjou]], [[Guandun]], Xitoy | opened = {{start date and age|2004|08|05|df=yes}} | hub = {{ubl|class=nowrap | [[China Southern Airlines]] | FedEx Express | 9 Air | Hainan Airlines | Shenzhen Airlines}} | focus_city = {{nowrap|[[China Eastern Airlines]]}} | elevation_m = 15 | metric_elev = yes | coordinates = {{coord|23|23|33|N|113|17|56|E|type:airport_region:CN-44|display=it}} |latd=23|latm=23|lats=33|latNS=N|longd=113|longm=17|longs=56|longEW=E | website = {{URL|www.baiyunairport.com}} | image_map = Baiyuan Airport CAAC Chart.png | image_map_caption = CAAC aeroport diagrammasi | pushpin_map = Xitoy Guandun | pushpin_caption = Aeroportning Xitoy xaritasidagi joylashuvi | pushpin_label = '''CAN'''/ZGGG | r1_number = 01L/19R | r1_length_m = 3,400 | r1_surface = [[Beton]] | r2_number = 01R/19L | r2_length_m = 3,600 | r2_surface = Beton | r3_number = 02L/20R | r3_length_m = 3,800 | r3_surface = Beton | r4_number = 02R/20L | r4_length_m = 3,800 | r4_surface = Beton | r5_number = 03/21 | r5_length_m = 3,600 | r5_surface = Beton | metric_rwy = yes | stat1_header = Yoʻlovchilar soni | stat1_data = 83 582 952 {{increase}} 9,5% | stat2_header = Oʻrni (jahon miqyosida) | stat2_data = 9 | stat3_header = Yuk (metr tonna) | stat3_data = 2 439 247,5 {{increase}} 2,4% | stat4_header = Parvozlar soni | stat4_data = 550 512 {{increase}} 7,5% | stat_year = 2025 | footnotes = Manbalar:<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/202602/P020260226360830390937.xlsx |title=2025年全国民用运输机场吞吐量排名 |access-date=27 February 2026 |website=[[Xitoy fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi]]}}</ref> | timezone = Xitoy vaqti | utc = [[UTC+08:00]] }} '''Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti''' {{airport codes|CAN|ZGGG}} — [[Xitoy]]ning [[Guandun]] provinsiyasi [[Guanchjou]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Aeroport kodlari eski Baiyun aeroportidan meros boʻlib oʻtgan va IATA kodi Guanchjouning tarixiy ''Canton'' deb [[romanizatsiya]] qilinishidan olingan. Baiyun aeroporti [[China Southern Airlines]], FedEx Express, 9 Air, Hainan Airlines va Shenzhen Airlines aviakompaniyalari uchun aviahab boʻlib xizmat qiladi. 2020-yilda COVID-19 pandemiyasining boshqa mamlakatlardagi aviatsiyaga taʼsiri tufayli u vaqtincha yoʻlovchilar tashish boʻyicha dunyoda eng gavjum aeroport boʻlib, 43,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi<ref>{{cite news |author=Kenji Kawase |date=25 January 2021 |title=China's Guangzhou airport crowns itself the world's busiest for 2020 |url=https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/China-s-Guangzhou-airport-crowns-itself-the-world-s-busiest-for-2020 |url-status=live |archive-url=https://web.archive.org/web/20210202113324/https://asia.nikkei.com/Business/Transportation/China-s-Guangzhou-airport-crowns-itself-the-world-s-busiest-for-2020 |archive-date=2 February 2021 |access-date=14 February 2021 |newspaper=[[Nikkei Asia]] }}</ref>. 2023-yilda Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti yoʻlovchilar tashish boʻyicha dunyoda oʻn ikkinchi eng gavjum aeroport boʻlib, 63,1 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi va Xitoyda eng gavjum aeroport boʻldi. Yuk tashishga kelsak, aeroport Xitoyda ikkinchi va dunyoda oʻn birinchi eng gavjum aeroport boʻldi. 2026-yilning birinchi choragida Baiyun aeroporti jami 22,539 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi (xalqaro reyslar boʻyicha 4,784 million yoʻlovchi), bu koʻrsatkich [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Pudong aeroportidan]] 21,739 million yoʻlovchiga (xalqaro reyslar boʻyicha 8,1046 million yoʻlovchi) oʻzib ketdi<ref>{{Cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260422A078X500|title=白云机场三连胜！中国第一机场易主在即？|date=22 April 2026}}</ref>. 2026-yilning birinchi yarmida Baiyun aeroportining umumiy yoʻlovchilar oqimi 43,333 million yoʻlovchiga yetdi<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260716A0ANUE0|title=中国第一繁忙机场，换位！|date=16 July 2026}}</ref>. Baiyun aeroporti 4 yulduzli aeroport sertifikatini olgan, 2-terminal esa Skytrax tomonidan 5 yulduzli aeroport terminali sifatida tasniflangan<ref name= Skytrax>{{Cite web|url=https://skytraxratings.com/airports/guangzhou-baiyun-airport-rating|title=GUANGZHOU BAIYUN INTERNATIONAL AIRPORT - Skytrax}}</ref>. Baiyun aeroporti [[Xitoy]]da 4F-klass standarti boʻyicha sertifikatlangan birinchi aeroport va shuningdek, Xitoyda 5 ta tijorat uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega birinchi 4F-klass aeroportidir<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260731A09UU400|title=国内首个五条跑道4F级机场，时隔三年再度登顶全国客运量第一！|date=31 July 2026}}</ref>. == Tavsifi == === 1932–2004-yillar === Eski Baiyun aeroporti 1932-yilda ochilgan<ref>{{Cite web |date=7 July 2018 |title=第一代航站楼：见证广州民航事业的发展 |url=http://byss.by.gov.cn/html/2017-3-3/6396_41625.html?c=1&id=41625 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20180707201601/http://byss.by.gov.cn/html/2017-3-3/6396_41625.html?c=1&id=41625 |archive-date=7 July 2018 |access-date=17 October 2024 |website=byss.by.gov.cn |language=chinese}}</ref>. Guanchjou shahrining kengayishi sababli aeroport atrofini binolar va togʻlar oʻrab turgani uchun yoʻlovchilar ehtiyojini qondirish maqsadida uni kengaytirish imkoni boʻlmagan. 2004-yil 5-avgustda yangi Baiyun aeroporti ochildi va eski aeroport yopildi<ref>{{Cite web |title=New Baiyun Airport declared open in Guangzhou |url=https://www.chinadaily.com.cn/english/doc/2004-08/03/content_356981.htm |access-date=11 November 2025 |website=www.chinadaily.com.cn}}</ref>. === 2004-yildan beri === [[File: New Canton Airport under construction 20020829 ISS005-E-11582.JPG|thumb|Qurilish jarayonidagi hozirgi Baiyun aeroporti, [[Xalqaro kosmik stansiya]]dan koʻrinishi (2002-yil avgust)]] Hozirgi aeroport Guanchjouning Baiyun tumani va Huadu tumani chekkalarida joylashgan boʻlib, 2004-yil 5-avgustda ayni nomdagi 72 yillik eski aeroport oʻrniga ochilgan. Eski aeroport hozir yopilgan. 19,8 milliard yuan qiymatida qurilgan yangi aeroport Guanchjou shahar markazidan 28 kilometr (17 mil) shimolda joylashgan va oʻzidan avvalgi aeroportdan qariyb besh baravar katta. „Baiyun“ (白云) [[xitoy tili]]da „oq bulut“ degan maʼnoni anglatadi va eski aeroport yaqinida joylashgan Baiyun togʻiga (''Baiyunshan'') ishora qiladi, garchi ushbu togʻ yangi aeroportga qaraganda Guanchjou shahar markaziga ancha yaqinroq joylashgan boʻlsa ham. Yangi aeroportni avvalgi aeroportdan farqlash uchun u „Yangi Baiyun“ deb ham ataladi, biroq bu nom aeroportning rasmiy nomi tarkibiga kirmaydi. Avvalgi komendantlik soatlari va cheklovlar yangi aeroportga tatbiq etilmagan. Shu sababli u sutka davomida 24 soat ishlashi mumkin boʻlib, bu [[China Southern Airlines]] kompaniyasiga tungi reyslar orqali qitʼalararo yoʻnalishlardan maksimal darajada foydalanish imkonini berdi. Boshqa aviakompaniyalar ham avvalgi cheklovlarning olib tashlanishidan foyda koʻrdi. == Maʼlumotlar == * Uchish-qoʻnish yoʻlaklari: 5 ta — {{Convert|3800|m|ft}}, {{Convert|3800|m|ft}}, {{Convert|3600|m|ft}}, {{Convert|3400|m|ft}} va {{convert|3600|m}}<ref>{{Cite web |last=Holly |title=Baiyun Airport's fifth runway completes successful test flight |url=https://info.newsgd.com/node_73b7112307/54f2098da9.shtml |access-date=11 November 2025 |website=info.newsgd.com |language=en}}</ref> * Aeroport maydoni: 3,558 acres (14,4km²)<ref>{{cite web|url=https://www.reduper.com/industry/traffic/airport/guangzhou-baiyun-international-airport|title=About Guangzhou Baiyun Int'l Airport|website=reduper.com|date=13 September 2022|accessdate=26 October 2023|archive-date=5 November 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20231105122719/https://www.reduper.com/industry/traffic/airport/guangzhou-baiyun-international-airport/|url-status=dead}}</ref> * Samolyotlar toʻxtash joylari: 173 ta (yoʻlovchi va yuk perronlari)<ref>{{cite web |url = http://www.gzjt.gov.cn/gzjt/Web/Publish/ChiefLeaderWordInfo.aspx?id=3246 |script-title = zh:在2011年广州地区交通邮电单位协调联席会议上的讲话 |publisher = 广州市交通委员会 (Guangzhou City Transport Commission) |language = zh |access-date = 23 January 2011 |date = 4 January 2011 |archive-date = 7 July 2011 |archive-url = https://web.archive.org/web/20110707033427/http://www.gzjt.gov.cn/gzjt/Web/Publish/ChiefLeaderWordInfo.aspx?id=3246 |url-status = dead }}</ref> * Hozirgi yoʻlovchi sigʻimi: yiliga 140 million yoʻlovchi{{manba kerak}} * Hozirgi yuk tashish sigʻimi: 6 million tonna<ref>{{Cite web |title=Guangzhou Baiyun Airport opens Terminal 3 and fifth runway |url=https://en.by.gov.cn/2025-10/31/c_1136851.htm#:~:text=The%20additions%20bring%20the%20airport's%20totals%20to%20three%20terminals%20and%20five%20runways,%20boosting%20its%20annual%20passenger%20capacity%20to%20140%20million%20and%20cargo%20capacity%20to%206%20million%20metric%20tons. |access-date=11 November 2025 |website=en.by.gov.cn}}</ref> * Yoʻnalishlar: 100 ta (asosan ichki yoʻnalishlar){{manba kerak}} * Filial aeroportlar: Jieyang, Meizhou, Zhanjiang{{manba kerak}} ** Rejalashtirilgan filial aeroportlar: Shaoguan, Zhaoqing{{manba kerak}} == Infratuzilmasi == === 1-terminal === [[File:Guangzhou Baiyun International Airport Control Tower.jpg|thumb|Aeroport nazorat minorasi]] [[File:Guangzhou Baiyun International Airport Terminal 1 Departure Lobby.jpg|thumb|1-terminal uchib ketish zali]] 1-terminal uchta tarkibiy qismdan iborat: Asosiy terminal, A hududi va B hududi. Barcha roʻyxatdan oʻtish peshtaxtalari va aksariyat chakana savdo doʻkonlari Asosiy terminalda joylashgan. Alohida xavfsizlik nazorati punktlari tomonidan boshqariladigan A va B hududlari yoʻlovchilar uchun chiqish darvozalari, xavfsizlik nazorati punktlari, chegara nazorati, bojxona va karantin, bagajlarni olish hamda tegishli infratuzilmani oʻz ichiga oladi{{manba kerak}}. 2016-yil 24-yanvardan boshlab Sharqiy 1- va 2-pierlar xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatishga ajratilgan; qolgan qismi esa ichki reyslar uchun foydalaniladi{{manba kerak}}. 2026-yil 7-may soat 02:00 dan boshlab 1-terminal rekonstruksiya ishlari sababli vaqtincha yopilgan va 1-terminaldan amalga oshiriladigan reyslar 2- yoki 3-terminalga koʻchirilgan<ref name="newsgd20260501">{{cite news |title=Guangzhou Baiyun Int'l Airport to relocate all Terminal 1 airlines to Terminal 3 from May 7 |url=https://www.newsgd.com/node_99363c4f3b/a298a1baa3.shtml|author=Zeng Xiangxing |work=Guangdong News |date=1 May 2026 |access-date=4 May 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260504150020/https://www.newsgd.com/node_99363c4f3b/a298a1baa3.shtml |url-status=live |archivedate=4 May 2026}}</ref>. === 2-terminal === [[File:Flowerbed of Guangzhou Baiyun International Airport Terminal 2.jpg|thumb|2-terminal uchib ketish zali]] 2-terminal 2018-yil 26-aprelda ochilgan boʻlib, uning maydoni 808 700 kvadrat metrdan ortiq. Bu uni dunyodagi eng yirik [[Aerovokzal|aeroport terminallaridan]] biriga aylantiradi va u yiliga 45 milliondan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga moʻljallangan. U 1-terminalga qaraganda zamonaviyroq infratuzilmaga ega. 2-terminal 4 qavatdan iborat{{Manba kerak}}: * 1-qavat: Uchib kelish zali va bagajlarni olish hududi * 2-qavat: Ichki reyslarning uchib ketish/kelish hududi va xalqaro reyslarning kelish hududi * 3-qavat: Roʻyxatdan oʻtish zali va xalqaro reyslarning joʻnab ketish hududi * 4-qavat: A168–A173 darvozalari yonidagi umumiy ovqatlanish hududlari va premium kutish zallariga ega savdo hududi 2-terminal 35 dan ortiq masofaviy chiqish darvozasi va 56 ta teletrapdan iborat. Terminalning B darvozalari deb ataladigan gʻarbiy qismi faqat ichki reyslarga xizmat koʻrsatadi. A darvozalari deb ataladigan sharqiy qismi esa faqat xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi. Terminal markazida joylashgan 168–173-darvozalar bir nechta qavatlarda joylashgani sababli aylanma darvozalar sifatida ham foydalaniladi va xalqaro (A) hamda ichki (B) reyslarga xizmat koʻrsatishi mumkin. Hozirda 2-terminal [[China Southern Airlines]] aviakompaniyasining asosiy habi hisoblanadi, shuningdek, 2026-yildagi katta oʻzgarishdan oldin SkyTeam va Star Alliance aʼzosi boʻlgan aviakompaniyalarning aksariyatiga xizmat koʻrsatgan. 2-terminal Skytrax tomonidan 5 yulduzli aeroport terminali sifatida tasniflangan<ref name= Skytrax/>. Yer usti transport markazi 2-terminalning janubiy tomonida joylashgan boʻlib, yoʻlovchilar metro, temir yoʻl, avtobus yoki taksidan foydalanib Guanchjou shahar markaziga borishlari mumkin<ref>{{cite web|url=http://news.163.com/16/0901/06/BVS07DJK00014AEE.html|script-title=zh:白云机场2号航站楼初展风姿 将建成交通“巨无霸”|publisher=[[163.com]] |language=zh-cn |access-date=1 September 2016|date=1 September 2016}}</ref>. 2026-yil 7-may holatiga koʻra, quyidagi aviakompaniyalar 2-terminalga xizmat koʻrsatadi{{Manba kerak}}: {| class="wikitable" |+ ! !Aviakompaniyalar !Roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi |- |Mahalliy |[[China Southern Airlines]], XiamenAir, Sichuan Airlines, Chongqing Airlines, Hebei Airlines |C, D, E, F, G, J |- | rowspan="3" |Xalqaro |Japan Airlines, [[Kenya Airways]], [[Saudia]], Garuda Indonesia |M |- |[[Korean Air]], [[China Airlines]], Vietnam Airlines, [[Singapore Airlines]], [[Thai Airways International]], [[Aeroflot]], Sichuan Airlines |N |- |[[China Southern Airlines]] |P, Q |} === 3-terminal === [[File:Flying Seed Sculpture, Terminal 3, Guangzhou Baiyun International Airport 20251221-A.jpg|thumb| 3-terminal uchib ketish zalidagi „Seed in Flight“ haykali va sanʼat installyatsiyasi]] [[File:Observation Deck (W), Terminal 3, Guangzhou Baiyun International Airport 20260713-A.jpg|thumb|3-terminaldagi kuzatuv maydonchasi]] 3-terminal 2025-yil 30-oktyabrda ochilgan boʻlib, uning maydoni 422 000 kvadrat metrdan ortiq. Terminal BIM raqamli texnologiyasidan foydalangan holda qurilgan va Xitoyda birinchi marta qogʻozsiz arxivlar bilan ishlashga moʻljallangan. Uning dizaynida „gul“ mavzusidan foydalanilgan<ref>{{cite news|title=zh:亮点拉满！多视角解锁这座大型航空枢纽 |url=https://news.bjd.com.cn/2025/10/30/11379517.shtml |accessdate=30 October 2025 |work=bjd.com.cn|date=30 October 2025}}</ref><ref>{{cite news |last1=Fung |first1=Alice |title=Guangzhou Baiyun Int'l Airport's Terminal 3 opens with inaugural flight operated by C919 |url=https://www.newsgd.com/node_99363c4f3b/87276fb5d7.shtml |access-date=31 October 2025 |date=31 October 2025 |work=South |language=en}}</ref><ref>{{cite news |last1=Yang |first1=Yu Lai |title=Five Must-See Spots: Guangzhou Baiyun International Airport T3 Is Open｜SFC Markets and Finance |url=https://www.21jingji.com/article/20251030/herald/ca531897f6d8f92c7fa7bf7af70ce722.html |access-date=31 October 2025 |date=30 October 2025|work=21st Century Business Herald}}</ref>. Terminalda Xitoydagi birinchi ochiq osmon ostidagi aeroport kuzatuv maydonchasi mavjud<ref>{{cite news |last1=Fung |first1=Alice |title=China's first open-air observation deck set for 2025 launch |url=https://www.newsgd.com/node_5c070fdd03/ea896157c3.shtml |access-date=31 October 2025 |work=South |date=30 October 2025 |language=en}}</ref>. 2026-yil 7-may holatiga koʻra, quyidagi aviakompaniyalar Terminal 3 ga xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web |url=https://news.qq.com/rain/a/20260508A05ZSU00|title=广州白云机场T1暂停使用，航司全转至T3！|date= 8 May 2026}}</ref><ref>{{cite web |url=https://news.qq.com/rain/a/20260507A08DXW00|title="再见T1，你好T3"！白云机场T1航站楼关闭改造，航司转场背后的枢纽升级|date= 7 May 2026}}</ref>: {| class="wikitable" |+ ! !Aviakompaniyalar !Roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi |- |Mahalliy |[[Air China]], Shenzhen Airlines, Shandong Airlines, Hainan Airlines, Juneyao Airlines, Okay Airways, China United Airlines, Kunming Airlines, Beijing Capital Airlines, Tianjin Airlines, Urumqi Air, Tibet Airlines, [[Lucky Air]], West Air, [[China Eastern Airlines]], Shanghai Airlines, Spring Airlines |C, D, E, K |- | rowspan="4" |Xalqaro |Lao Airlines, All Nippon Airways, Mahan Air, Scoot, US-Bangla Airlines, [[Centrum Air]], Cambodia Airways, Vietjet Air, [[Emirates]], Lion Air, Cathay Pacific, [[China Eastern Airlines]], Shenzhen Airlines, Hainan Airlines, Spring Airlines, Iraqi Airways |G |- |Myanmar Airways International, Biman Bangladesh Airlines, [[EVA Air]], [[Nepal Airlines]], [[Turkish Airlines]], [[SriLankan Airlines]], Cebu Pacific, Air Cambodia, Thai Lion Air, [[Batik Air Malaysia]], Ethiopian Airlines, [[Qanot Sharq]] |H |- |[[Air Algérie]], [[Egyptair]], Thai AirAsia, [[AirAsia]], [[S7 aviakompaniyasi]] |K |- |Conviasa, MIAT Mongolian Airlines |Yozgi jadval mavjud emas |} === FedEx Asia-Pacific hub === [[File:FedEx apron (ZGGG).png|thumb|FedEx kompaniyasining Osiyo-Tinch okeani habi aproni]] 2005-yil 13-iyulda FedEx Express aeroport maʼmuriyati bilan Filippindagi Subic Bay xalqaro aeroportidan Osiyo-Tinch okeani habini Baiyun aeroportiga koʻchirish toʻgʻrisida shartnoma imzoladi. Yangi Osiyo-Tinch okeani habi taxminan {{Convert|63|ha|acre}} maydonni egallaydi va umumiy bino maydoni {{Convert|82000|m2|sqft}} ni tashkil etadi<ref name="fedex2005"/>. Faoliyatining dastlabki davrida habda 800 dan ortiq kishi ishlagan va haftasiga 136 ta reys amalga oshirilgan. U [[Osiyo]]dagi 20 ta yirik shahar oʻrtasida yetkazib berish xizmatlarini koʻrsatib, ushbu shaharlarni dunyoning 220 dan ortiq mamlakati va hududlari bilan bogʻlagan<ref>{{cite press release|title=FedEx Express Guangzhou Hub Fact Sheet|publisher=FedEx|date=May 2010|access-date=19 May 2010|url=http://news.van.fedex.com/files/Fact%20sheet%20-%20FedEx%20APAC%20Hub_GZ_May2010_E.doc|archive-date=10 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710233710/http://news.van.fedex.com/files/Fact%20sheet%20-%20FedEx%20APAC%20Hub_GZ_May2010_E.doc|url-status=dead}}</ref>. [[Guanchjou]] habi ochilgan paytda AQShdan tashqaridagi eng yirik FedEx habi boʻlgan<ref name="fedex2005">{{cite press release|url=http://news.van.fedex.com/intl/fr?node=5160|title=FedEx Expands Leadership in Asia Pacific with Plan to Build Region's Largest Air Cargo Hub in Guangzhou, China|publisher=FedEx|date=13 July 2005|access-date=4 September 2008|archive-date=11 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090511033213/http://news.van.fedex.com/intl/fr?node=5160|url-status=dead}}</ref>, biroq keyinchalik [[Parij]]dagi [[Sharl de Goll aeroporti]]dagi kengaytirilgan hab tomonidan bu koʻrsatkich boʻyicha ortda qoldirilgan<ref>{{cite press release|title=The Roissy-Charles de Gaulle (CDG) Hub|publisher=FedEx|date=February 2010|access-date=20 January 2011|url=http://news.van.fedex.com/files/Roissy-CDG%20Hub%20Fact%20Sheet_ENG%2002.10.pdf|archive-date=10 July 2011|archive-url=https://web.archive.org/web/20110710235626/http://news.van.fedex.com/files/Roissy-CDG%20Hub%20Fact%20Sheet_ENG%2002.10.pdf|url-status=dead}}</ref>. Habning oʻz rampasini boshqarish minorasi mavjud boʻlib, bu Xitoydagi xalqaro tezkor havo yuk tashuvchi kompaniyaning bunday obyektidagi birinchi inshoot hisoblanadi. U FedEx kompaniyasiga yerdagi samolyotlar harakatini, samolyotlarning toʻxtash rejalarini, shuningdek, yuklarni yuklash va tushirish ustuvorliklarini boshqarish imkonini beradi. Habda 16 ta yuqori tezlikdagi saralash liniyasi, yettita yakuniy konveyer tasmasi hamda hujjatlarni birlamchi va ikkilamchi saralash uchun 90 ta boʻlinmadan iborat noyob joʻnatmalarni qabul qilish va saralash tizimi mavjud. Yangi ilgʻor tizim yordamida faoliyatning dastlabki bosqichidayoq soatiga 24 000 tagacha joʻnatmani saralash mumkin boʻlgan<ref name="fedex2008"/>. Qurilish ishlari 2006-yilda boshlangan va hab dastlab 2008-yil 26-dekabrda ochilishi rejalashtirilgan. 2008-yil 17-noyabrda, bir necha oylik sinovlardan soʻng, FedEx ochilish sanasi 2009-yilning birinchi yarmiga kechiktirilganini maʼlum qildi. Bu vaqtda hab toʻliq faoliyat koʻrsatishi kutilgan edi. FedEx maʼlum qilishicha, qayta koʻrib chiqilgan ishga tushirish sanasi „FedEx kompaniyasiga barcha tizimlar va jarayonlarni toʻliq sinovdan oʻtkazish, shuningdek, barcha zarur tasdiqlarni olish uchun Guanchjou maʼmuriyati bilan yaqindan ishlash uchun zarur vaqtni taqdim etgan“<ref name="fedex2008">{{cite press release|url=http://news.van.fedex.com/node/12029|title=New FedEx Asia-Pacific Hub Prepares for Opening|publisher=FedEx|date=17 November 2008|access-date=18 November 2008|archive-date=22 December 2008|archive-url=https://web.archive.org/web/20081222131323/http://news.van.fedex.com/node/12029|url-status=dead}}</ref>. 2008-yil 17-dekabrda hab oʻzining birinchi parvozi sinovini yakunladi. FedEx kompaniyasining MD-11 samolyoti Filippindagi Subic Bay xalqaro aeroportidan havoga koʻtarilib, mahalliy vaqt bilan soat 05:50 da Baiyun aeroportiga qoʻndi. Parvoz yangi FedEx habi jamoasi tomonidan, FedEx rampasini boshqarish minorasi va soatiga 24 000 ta joʻnatmani saralash imkonini beruvchi yangi tizimdan foydalangan holda amalga oshirildi. Operatsiya muvaffaqiyatli yakunlangach, samolyot Fransiyaning [[Sharl de Goll aeroporti]]dagi oʻzining yakuniy manziliga oʻz vaqtida joʻnab ketdi. Ushbu Osiyo–Yevropa parvoz yoʻnalishi sinov davrida haftasiga toʻrt marta amalga oshirilgan. FedEx, shuningdek, hab 2009-yil 6-fevraldan faoliyat boshlashini maʼlum qildi<ref>{{cite press release|url=http://news.van.fedex.com/intl/cn?node=12371|title=FedEx Initiates Flight Operations Test at its New Asia Pacific Hub in Baiyun International Airport in Guangzhou|publisher=FedEx|date=17 December 2008|access-date=19 December 2008|archive-date=20 January 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090120064324/http://news.van.fedex.com/intl/cn?node=12371|url-status=dead}}</ref>. FedEx 2009-yil 6-fevralda Filippin shimolidagi Subic Bay aeroportidagi 13 yillik Osiyo-Tinch okeani habini yopdi. Oxirgi reys tong otishidan biroz oldin [[Xitoy Respublikasi|Tayvanga]] joʻnab ketdi va hab faoliyati Baiyun aeroportiga koʻchirildi<ref>{{cite web|url=https://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jHsE_zHv0oatAy5umP6gEiIg-ocQ|archive-url=https://web.archive.org/web/20090209142429/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5jHsE_zHv0oatAy5umP6gEiIg-ocQ|url-status=dead|archive-date=9 February 2009|title=FedEx closes hub in Philippines|publisher=[[Agence France-Presse|AFP]]|date=6 February 2009|access-date=7 February 2009}}</ref>. Yangi FedEx Osiyo-Tinch okeani habiga yetib kelgan birinchi reys Indianapolis xalqaro aeroportidan uchib kelgan. MD-11 samolyoti Parijdagi [[Sharl de Goll aeroporti]]dan mahalliy vaqt bilan soat 23:07 da Baiyun xalqaro aeroportiga qoʻndi va bu yangi Osiyo-Tinch okeani habining ochilishi hamda toʻliq faoliyat boshlaganini anglatdi<ref>{{cite press release|url=http://news.van.fedex.com/Guangzhou|title=FedEx Express Opens New Asia Pacific Hub in Guangzhou, China|publisher=FedEx|date=9 February 2009|access-date=19 February 2009|archive-date=4 May 2009|archive-url=https://web.archive.org/web/20090504224314/http://news.van.fedex.com/guangzhou|url-status=dead}}</ref>. === Uchish-qoʻnish yoʻlaklari === Guanchjou Baiyun xalqaro aeroportida hozirda beshta uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud{{manba kerak}}. Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi 2015-yil 5-fevralda ochildi<ref>{{cite web|url=http://www.wcarn.com/news/40/40610.html|title=Guangzhou Airport Set to Open Its 3rd Runway on Feb 5|publisher=WCARN.com|access-date=10 January 2015|date=10 January 2015|archive-date=4 April 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230404160006/http://www.wcarn.com/news/40/40610.html|url-status=dead}}</ref>. U uzoq yillar davom etgan sigʻim muammosini vaqtincha hal qildi. Uchinchi yoʻlakning ishga tushirilishi Baiyun aeroportining sigʻimini oshirib, biznes hajmining oʻsishiga olib keldi<ref>{{cite web|url=https://finance.qq.com/a/20160907/037045.htm|title=Guangzhou Baiyun International Airport:Business Growth Picking up, Airport Capacity Gradually Expanding|publisher=研报&兴业证券|access-date=7 September 2016|date=7 September 2016|archive-date=5 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180205001239/https://finance.qq.com/a/20160907/037045.htm|url-status=dead}}</ref>. Afsuski, uchinchi yoʻlakdan faqat qoʻnish uchun foydalanish mumkin, chunki uning havo hududi Foshan Shadi aeroporti havo hududi bilan toʻqnashadi<ref name="SCMP-SZX">{{cite web|title=Shenzhen plans three new airports |url=https://www.scmp.com/business/china-business/article/1966232/shenzhen-plans-three-new-airports-international-flights-city|access-date=23 December 2016|date=5 June 2016}}</ref>. Aeroport yana ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagini qurishni rejalashtirmoqda<ref name="SCMP-SZX" />. Toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi — 01L/19R — 2025-yil 23-yanvarda ochildi. Bu Guanchjou Baiyun aeroportini Xitoyda toʻrt yoʻlakli tizimga ega boʻlgan toʻrtinchi aeroportga aylantirdi. Undan avval [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin-Dasin]] va [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin-Jiangbei]] aeroportlari toʻrt yoʻlakli tizimga ega edi. Amaldagi uchinchi yoʻlak 01/19 esa 01R/19L deb qayta nomlanadi<ref>{{Cite web |title=4th Runway of Guangzhou Baiyun International Airport To Be Opened Next Thu |url=http://www.aastocks.com/en/mobile/news.aspx?newssource=HK6&newsid=NOW.1410669 |access-date=22 January 2025 |website=AASTOCKS.COM}}</ref>. Beshinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi — 03/21 — 2025-yil 30-oktyabrda ochildi. Bu Guanchjou Baiyun aeroportini Xitoyda [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay-Pudong aeroportidan]] keyin beshta uchish-qoʻnish yoʻlagiga ega boʻlgan ikkinchi aeroportga aylantirdi{{manba kerak}}. Besh yoʻlakli tizim odatda quyidagi tartibda ishlaydi{{manba kerak}}: * Ichki uchish-qoʻnish yoʻlaklari 01R/19L va 02L/20R — faqat havoga koʻtarilish uchun. * Tashqi uchish-qoʻnish yoʻlaklari 01L/19R va 02R/20L — faqat qoʻnish uchun. == Kengaytirilishi == [[File:ZGGG Layout.svg|thumb|Kengaytirish ishlari tasvirlangan aeroport chizmasi]] 2008-yil avgust oyida aeroportni kengaytirish rejasi Milliy taraqqiyot va islohotlar komissiyasi tomonidan tasdiqlandi<ref>{{cite web|url=http://www.avbuyer.com.cn/e/2008/28121.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20090109002204/http://www.avbuyer.com.cn/e/2008/28121.html|url-status=dead|archive-date=9 January 2009|title=Baiyun Airport expansion project receives approval from NDRC|publisher=AvBuyer.com.cn|date=24 August 2008|access-date=26 August 2008}}</ref>. Reja mavjud sharqiy uchish-qoʻnish yoʻlagidan {{convert|400|m}} sharqda joylashadigan, uzunligi {{convert|3,800|m}} va kengligi {{convert|60|m}} boʻlgan uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagini oʻz ichiga olgan. Loyihaning asosiy qismi maydoni {{convert|880,700|sqm|adj=on}} boʻlgan 2-terminal hisoblanadi. Boshqa obyektlar qatoriga yangi yopiq va ochiq avtoturargohlar hamda [[Guanchjou metropoliteni|metro]] va shaharlararo temir yoʻl xizmatlariga ega transport markazi kiradi. Butun loyihaning umumiy qiymati taxminan [[Xitoy yuani|¥]]18,854 milliard deb baholangan. Uchinchi uchish-qoʻnish yoʻlagining qurilishi 2012-yilda boshlangan va yoʻlak 2015-yil boshida foydalanishga topshirilgan. Yangi terminalni ham oʻz ichiga olgan butun loyiha 2018-yil fevral oyida yakunlanishi rejalashtirilgan edi. Oʻsha paytga kelib aeroport yiliga 80 million yoʻlovchi va 2,5 million tonna yuk tashish imkoniyatiga ega boʻlishi kerak edi<ref>{{cite web|url=http://www.gbiac.net/gywm/companynews/-/asset_publisher/KwB1/content/%E7%99%BD%E4%BA%91%E6%9C%BA%E5%9C%BA%E9%AB%98%E7%AE%A1%E8%B0%88%E6%89%A9%E5%BB%BA%E4%BA%8C%E6%9C%9F%E9%A1%B9%E7%9B%AE%E8%9E%8D%E8%B5%84%E6%96%B9%E6%A1%88%E5%BE%85%E5%AE%9A?redirect=http%3A%2F%2Fwww.gbiac.net%2Fgywm%2Fcompanynews%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_KwB1%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-4%26p_p_col_count%3D1%26_101_INSTANCE_KwB1_advancedSearch%3Dfalse%26_101_INSTANCE_KwB1_keywords%3D%26_101_INSTANCE_KwB1_delta%3D5%26_101_INSTANCE_KwB1_cur%3D2%26_101_INSTANCE_KwB1_andOperator%3Dtrue|script-title=zh:白云机场高管谈扩建二期项目融资方案待定|publisher=Guangzhou Baiyun International Airport|date=29 May 2013|access-date=6 November 2013|language=zh|sarlavha=arxiv nusxasi|arxivsana=2025-07-17|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250717140421/https://www.gbiac.net/gywm/companynews/-/asset_publisher/KwB1/content/%E7%99%BD%E4%BA%91%E6%9C%BA%E5%9C%BA%E9%AB%98%E7%AE%A1%E8%B0%88%E6%89%A9%E5%BB%BA%E4%BA%8C%E6%9C%9F%E9%A1%B9%E7%9B%AE%E8%9E%8D%E8%B5%84%E6%96%B9%E6%A1%88%E5%BE%85%E5%AE%9A?redirect=http%3A%2F%2Fwww.gbiac.net%2Fgywm%2Fcompanynews%3Fp_p_id%3D101_INSTANCE_KwB1%26p_p_lifecycle%3D0%26p_p_state%3Dnormal%26p_p_mode%3Dview%26p_p_col_id%3Dcolumn-4%26p_p_col_count%3D1%26_101_INSTANCE_KwB1_advancedSearch%3Dfalse%26_101_INSTANCE_KwB1_keywords%3D%26_101_INSTANCE_KwB1_delta%3D5%26_101_INSTANCE_KwB1_cur%3D2%26_101_INSTANCE_KwB1_andOperator%3Dtrue}}</ref>. Kengaytirishning uchinchi bosqich rejasi Xitoy Milliy taraqqiyot va islohotlar komissiyasi tomonidan tasdiqlangan. Kengaytirishdan soʻng Baiyun aeroportida uchta terminal, yoʻldosh konkursi, beshta uchish-qoʻnish yoʻlagi va uchta shaharlararo temir yoʻl yoʻnalishiga xizmat koʻrsatuvchi tezyurar temir yoʻl stansiyasi boʻlishi rejalashtirilgan<ref>{{Cite web |title=Guangzhou International |url=https://www.gz.gov.cn/guangzhouinternational/government/majorprojects/content/post_9345997.html |access-date=6 December 2024 |website=www.gz.gov.cn}}</ref>. Aeroport yiliga 120 million yoʻlovchi, 3,8 million tonna yuk va 775 000 ta samolyot harakatiga xizmat koʻrsatish imkoniyatiga ega boʻladi. Butun kengaytirish loyihasi 2025-yil 30-oktyabrda beshinchi uchish-qoʻnish yoʻlagi va 3-terminal bilan yakunlandi<ref>{{cite news |title=Guangzhou airport opens fifth runway, Terminal 3 |url=https://english.news.cn/20251030/4e108ae0df6046979c2377544dba87b1/c.html |access-date=30 October 2025 |work=Xinhua |language=en}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === <!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | 9 Air, {{CHN}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|China}}Huangshan<ref>{{Cite web |title=换季航班早知道！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/w7QU53dkMY4yhlUMfYqXsQ |access-date=4 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Jiayuguan<ref name=AQNS24>{{Cite web |title=换季上新！2024年夏秋航季新开航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Mz3zy-OIaD75zfe8pVyf7A |access-date=14 May 2024}}</ref>, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], {{Flagicon|China}}Kunmin<ref name=AQNS24/>, [[Linyi Qiyang xalqaro aeroporti|Linyi]], [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{Cite web |title=九元航空8月10日开通 新加坡—广州—银川每日航线 |publisher=[[Lianhe Zaobao]] |url=https://www.zaobao.com/news/singapore/story20260708-9334895 |date=8 July 2026 |language=zh-cn |trans-title=9 Air to launch Singapore-Guangzhou-YinChuan daily passenger services starting August 10, [2026]}}</ref>, [[Weifang aeroporti|Weifang]]<ref>{{Cite web |title=‌潍坊机场将恢复开通直飞成都航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/myI7LAGucUiOTfNwMnVzMg |access-date=20 July 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yinchuan<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260716A0BXNS00|title=新加坡可直飞中国约37个城市！乌鲁木齐、呼和浩特航班也要来了|date=16 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Shangrao<ref name=AQNS24/>, {{Flagicon|China}}Shuozhou<ref>{{Cite web |title=‌朔州滋润机场夏秋季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/iHSM_6qgztf6LCuPzDiSbQ |access-date=28 July 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Chizhou<ref>{{Cite web |title=‌2026夏航季 {{!}} 池州机场航季换新，逐春而行~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/INtPiPO6zpag39Ff6JSzhg |access-date=16 April 2026}}</ref> <!-- --> | [[Air Algérie]] | {{Flagicon|Algeria}}Jazoir<ref>{{cite web |title=Air Algérie boosts its Asian and African network |url=https://travelmole.com/news/air-algerie-asia-africa-network |website=travelmole.com |access-date=8 August 2026}}</ref> <!-- --> | [[Air Astana]] | [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{cite web |title= Air Astana launches new services to Larnaca, Cyprus, and Guangzhou, China |url=https://www.aerotime.aero/articles/air-astana-launches-new-services-to-larnaca-cyprus-and-guangzhou-china |website= aerotime.aero |access-date=8 August 2026}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=Routes & Networks Latest: Rolling Daily Updates (W/C Feb. 9, 2026) |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/routes-networks-latest-rolling-daily-updates-wc-feb-9-2026 |website=aviationweek.com |publisher=Informa PLC |access-date=11 February 2026 |date=11 February 2026}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu<ref>{{Cite web |title=航旅信息 {{!}} 2024年夏秋航季，国航在广州白云国际机场T1航站楼计划运营16条航线，每日多达46个航班。 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/QuHobV0RXXx90UGWJZTQxQ |access-date=24 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ningbo<ref name=NGB_W25>{{Cite web |title=‌宁波机场冬春航季时刻表！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/t06iF61bW7JLfPNDc4GF-w |access-date=6 December 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Wanzhou<ref>{{Cite web |title=万州机场进出港航班时刻表（2026年夏航季） |url=https://mp.weixin.qq.com/s/8YrslxVUleWlr9ueciU1Mw |access-date=8 June 2026}}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web|url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2024/06/27/air-serbia-to-launch-guangzhou-service/|title=Air Serbia to launch Guangzhou service|publisher=Business Traveller|date=17 June 2024|accessdate=13 July 2024}}</ref> <!-- --> | Air Tanzania | {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar<ref>{{cite web |last=Owino |first=Vincent |title=Locked out of Western skies, Air Tanzania turns East for growth |website=ZAWYA |date=13 July 2026 |url=https://www.zawya.com/en/economy/africa/locked-out-of-western-skies-air-tanzania-turns-east-for-growth-oacyyum7 |access-date=17 July 2026}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Batik Air Malaysia]] | {{Flagicon|Malaysia}}Kuching<ref>{{cite web |title=Batik Air Malaysia OD662 |url=https://flyteam.jp/en/flightnumber/OD662 |website=flyteam.jp |access-date=2 February 2026}} </ref> <!-- --> | Beijing Capital Airlines | {{Flagicon|China}}Xarbin<ref name=WS24>{{Cite web |title=民航局202324年冬春航季换季颁发、注销国内航线经营许可信息通告|url=http://www.caac.gov.cn/PHONE/XXGK_17/XXGK/TZTG/202310/t20231024_221819.html |access-date=26 October 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yinchuan<ref name=WS24/>, [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]<ref name=WS24/>, {{Flagicon|China}}Changchun<ref>{{Cite web |title=‌石家庄机场2025夏秋航季时刻表出炉，航班焕新 随心所"飞" |url=https://mp.weixin.qq.com/s/9FNL7BvbaH8AgKaHgj2A5Q |access-date=21 April 2025}}</ref> <!-- --> | Biman Bangladesh Airlines | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]] <!-- --> | Cambodia Airways | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen <!-- --> | Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[Centrum Air]] | [[Samarqand xalqaro aeroporti|Samarqand]], [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Lhasa<ref>{{Cite web |title=新航季、新开始迪庆香格里拉机场2023冬春航季计划时刻表新鲜出炉 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/qx5UCFJl4pBT716u5sFHYw |access-date=28 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Chendu–Shuangliu<ref name=MU_SichuanChongqing_W24>{{Cite web |title=东航川渝冬春航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Meiv2QIKfRPJnm4z-5yHXQ |access-date=5 December 2024}}</ref>, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref name=MU_SichuanChongqing_W24/> <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | {{Flagicon|Australia}}Adelaida<ref>{{cite web |title=South Australia secures year-round air link to its biggest tourism market |url= https://glamadelaide.com.au/south-australia-secures-year-round-air-link-to-its-biggest-tourism-market/ |website=Glam Adelaide |date= 20 December 2025 |access-date=20 December 2025}}</ref>, [[Schiphol|Amsterdam]], [[Anyang Hongqiqu aeroporti|Anyang]]<ref>{{cite web | url=https://hn.cri.cn/20231130/a099d5c3-fc07-2c36-a7d8-b1caa1ef75f9.html | title="飞翔之城"插上腾飞之翼 安阳红旗渠机场正式通航-国际在线 }}</ref>, [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]], {{Flagicon|China}}Bayannur<ref>{{Cite web |title=巴彦淖尔机场{{!}}新航季来啦！航班时刻表与机场大巴时刻，记得收藏保存并转发！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Osb3vEdqCkzl-MPem8Bl1w |access-date=8 March 2025}}</ref>, [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2024/08/china-southern-airlines-to-launch.html|title=China Southern Airlines to launch Belgrade service|date=13 August 2024}}</ref>, [[Manas xalqaro aeroporti|Bishkek]]<ref>{{cite news |last1=OSMONALIEVA |first1=Baktygul |title=China Southern Airlines to launch direct Bishkek — Guangzhou flights |url=https://24.kg/english/361679_China_Southern_Airlines_to_launch_direct_Bishkek__Guangzhou_flights/ |access-date=15 February 2026 |agency=«24.kg» News Agency |date=15 February 2026}}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Brisben<ref>{{cite web |title= China Southern doubles flights to Brisbane year-round |url=https://newsroom.bne.com.au/china-southern-doubles-flights-to-brisbane-year-round/ |website=newsroom.bne.com.au |access-date=8 August 2026}}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/china-southern-airlines/budapest-airport-expands-reach-with-china-southern-airlines-partnership-and-new-guangzhou-route/|title=Budapest Airport expands reach with China Southern Airlines partnership and Guangzhou route|publisher=Aviation24.be|date=11 April 2024|accessdate=12 April 2024}}</ref>, [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]]<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260723A0BUWJ00|title=(Bilingual) 南航加密广州⇌孟加拉国达卡直飞航线|date=23 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Dandong<ref name=WS24/>, {{Flagicon|Australia}}Darvin<ref>{{cite web|url=https://www.chinatravelnews.com/article/187984|title=China Southern to launch Guangzhou–Darwin flights: Will they fill the seats?|publisher=China Travel News|date=25 August 2025|accessdate=26 August 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Dazhou<ref>{{Cite web |title=1月26日起，金娅机场这些航班加密 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/87wU581FMN4vIcGmOuM7IQ |access-date=29 February 2024}}</ref>, [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]] (2026-yil 21-sentyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web |title=民航视界｜毕节机场复航！南航德里航线9月21日启航；美兰机场6条快线取消无托运旅客值机截载时限|url=https://news.qq.com/rain/a/20260709A0AAPN00|date=9 July 2026}}</ref>, [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]<ref>{{cite web|title=Guangzhou (CAN) to Denpasar (DPS) Flight Schedule|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/can_dps/flight_schedule|website=flyteam.jp}}</ref>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]], {{Flagicon|China}}Fuzhou<ref name=FOC_S26>{{Cite web |title=3月29日起福州机场航班换季！这些变化你要知道 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wS85IeTaBfy0HIKUp5ecGA |access-date=11 June 2026}}</ref>, [[Islomobod xalqaro aeroporti|Islomobod]], [[Istanbul aeroporti|Istanbul]], {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta<ref>{{cite web|title=Guangzhou (CAN) to Jakarta (CGK) Flight Schedule|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/can_cgk/flight_schedule|website=flyteam.jp}}</ref>, {{Flagicon|China}}Jinchang<ref>{{Cite web |title=‌金畅行 {{!}} 金昌机场夏秋航季全新启航！航线升级+新增串飞，通达8城更便捷！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/v3h_4aJTr62K9GvvZBpUKg |access-date=6 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Langzhong<ref>{{cite web | url=http://sc.xinhuanet.com/20231217/d2c0ff891a3f4c0d9b9cf71534ed5db2/c.html | title=四川阆中古城机场通航-新华网 }}</ref>, [[Linyi Qiyang xalqaro aeroporti|Linyi]]<ref>{{Cite web |title=山东省机场管理集团临沂机场将新开临沂=南宁=新加坡国际航线 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/NWBCAtABPyH1f45e7CcJBw |access-date=8 September 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Lishui<ref>{{cite news |title=8月25日起！ 丽水能直飞广州啦 |url=https://mp.weixin.qq.com/s?__biz=MzI1MjAxNjg5Ng==&mid=2650541684&idx=1&sn=d185520e9fddd573a58082e600c6e54a&chksm=f071208a1493612dc3e29072225cf9aa94a6ea0f3764e7281082780b59e2ed2ca953353141f2&scene=27 |access-date=27 August 2025 |work=finance.sina.com.cn |date=12 August 2025}}</ref>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref>{{cite web |title=China Southern To Expand Northern Europe Reach |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/china-southern-expand-northern-europe-reach |website= aviationweek.com |access-date=8 August 2026}}</ref>, [[Hitrou aeroporti|London–Hitoru]]<ref>{{cite web |title=China Southern To Expand Northern Europe Reach |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/china-southern-expand-northern-europe-reach |website= aviationweek.com |access-date=8 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|Indonesia}}Manado<ref>{{cite web|title=Guangzhou (CAN) to Manado (MDC) Flight Schedule|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/can_mdc/flight_schedule|website=flyteam.jp}}</ref>, {{Flagicon|China}}Mangshi<ref>{{Cite web |title=‌【航班换季】3月30日起，德宏芒市机场执行2025年夏航季航班计划！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/7eAY9e41aZYWLHAsI0S8_Q |access-date=12 September 2025}}</ref>, {{Flagicon|Australia}}Melburn<ref>{{cite web |title= Up to 21 weekly flights to Europe: China Southern's fare-friendly route from Melbourne |url=https://karryon.com.au/lifestyle/travel-inspo/europe-china-southern-mel/ |website=karryon.com.au |access-date=8 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Nantong<ref>{{Cite web |title=今起执行！南通机场开启2024年夏秋航季~ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Ty2eSdj56VgmLZcvhYBsgw |access-date=15 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|New Zealand}}Oklend<ref>{{cite web |title= Lunar New Year travel momentum fuels expanded airline capacity into AKL |url=https://www.aci-asiapac.aero/media-centre/news/lunar-new-year-travel-momentum-fuels-expanded-airline-capacity-into-akl |website=aci-asiapac.aero |access-date=8 August 2026}}</ref>, [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]], [[Panzhihua Baoanying aeroporti|Panzhihua]]<ref>{{Cite web |title=攀枝花保安营机场航班时刻表（2024年2月） |url=https://mp.weixin.qq.com/s/vPJDlK7a52qLAYmE5WrsxQ |access-date=28 February 2024}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], {{Flagicon|Australia}}Perth<ref>{{cite web |title= China Southern Airlines to bump up flight frequency to Perth, Adelaide |url=https://travelweekly.com.au/china-southern-airlines-to-bump-up-flight-frequency-to-perth-adelaide/ |website=travelweekly.com.au |access-date=8 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen<ref>{{cite web|url=https://www.csair.com/mcms/mcmsNewSite/en/us/build/index.html?page=jbzctz&title=Notice%20on%20the%20Relocation%20of%20CZ%27%20Flights%20To%20and%20From%20Phnom%20Penh%20International%20Airport%20to%20Techo%20International%20Airport|title=Notice on Regarding the Relocation of China Southern Airlines' Flights To and From Phnom Penh International Airport (PNH) to Techo International Airport (KTl)|website=China Southern Airlines|date=25 August 2025|access-date=8 September 2025}}</ref>, {{Flagicon|Papua New Guinea}}Port-Morsbi, {{Flagicon|China}}Quanzhou<ref name=JJN_S26>{{Cite web |title=新增多条直飞航线！泉州晋江机场即将执行夏航季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/ChHDoxGnKyGZIlKzIHquWg |access-date=6 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|USA}}San-Fransisko, {{Flagicon|China}}Sanming<ref>{{Cite web |title=今天起，三明机场各航班进出港时间有变化|url=https://mp.weixin.qq.com/s/PJdnfqE2kqnNiLM2rWY04Q |access-date=6 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap, {{Flagicon|Indonesia}}Surabaya, [[Sidney aeroporti|Sidney]]<ref>{{cite web |title= Sydney Airport sets international travel record for first half of 2026 |url=https://karryon.com.au/industry-news/airline/sydney-airport-intl-travel/|website=karryon.com.au |access-date=8 August 2026}}</ref>, [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref>{{Cite news |date=April 7, 2025 |title=Air China to launch Toronto service |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/air-china-to-launch-toronto-service/ |url-status=bot: unknown |archive-url=https://web.archive.org/web/20260806230732/https://www.businesstraveller.com/business-travel/air-china-to-launch-toronto-service/ |archive-date=2026-08-06 |access-date=August 10, 2026 |website=Business Traveller |language=en-GB }}</ref>, [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]], {{Flagicon|China}}Ulanhot<ref>{{Cite web |title=乌兰浩特机场丨新航季！10月27日起将执行冬春航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/OpQfAfiT5RQJeYqsF-ut9Q |access-date=14 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ulanqab<ref>{{Cite web |title=集宁机场2024年冬航季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/1-T2wC46EmYmJaYWO1-QiQ |access-date=14 March 2025}}</ref>, [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]], {{Flagicon|Canada}}Vankuver, {{Flagicon|China}}Wanzhou<ref>{{Cite web |title=方便了！万州机场又添新航线！直飞这个大城市 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/GQHuEhKxqKd99wBYUYUiFA |access-date=18 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Wuhu<ref>{{Cite web |title=重磅发布！芜宣机场2026乘机服务政策，福利拉满，畅飞无忧！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/JDfZoce0FBswdfJhK4o22g |access-date=5 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Xingtai<ref>{{cite web | url=http://www.xinhuanet.com/fortune/20240718/32782e6a4e244bbd988fe4a21d23b139/c.html | title=河北邢台褡裢机场建成通航-新华网 }}</ref>, {{Flagicon|China}}Zhoushan<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260725A047PJ00|title=全程2个多小时！舟山直飞，航线即将恢复|date=25 July 2026}}</ref> <br /> '''Charter:''' {{Flagicon|Indonesia}}Palu<ref>{{Cite web |date=2026-08-07|title=Palu Tembus Guangzhou: Terbang Langsung, Ekonomi Sulteng Makin Meroket?|url=https://kausa.id/palu-tembus-guangzhou-terbang-langsung-ekonomi-sulteng-makin-meroket/|access-date=2026-08-07|website=kausa.id|language=id}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Christchurch aeroporti|Christchurch]] (2026-yil 26-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260727A0BRCQ00|title=(Bilingual) 南航增飞广州-奥克兰航线|date=27 July 2026}}</ref><ref>{{cite news |title=Christchurch Airport welcomes China Southern Airlines' return |url=https://www.christchurchairport.co.nz/about-us/who-we-are/media/2023/christchurch-airport-welcomes-china-southern-airlines-return/ |access-date=29 June 2023 |work=www.christchurchairport.co.nz}}</ref> <!-- --> | Chongqing Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Mangshi<ref name=WS24/>, {{Flagicon|China}}Ningbo<ref name=NGBNW23>{{Cite web |title=新增湘西、巫山、仙女山、营口等航线！宁波机场航班换季时刻表出炉 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/SOVJw_PPZ-sEhrn_sDA0_g |access-date=23 January 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Xishuangbanna<ref>{{Cite web |title=乘风出发·航班上新 {{!}} 重庆航空将全面执行夏航季航班计划 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/PrJTQvytAGi3Z10y3knNeA |access-date=10 April 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yinchuan<ref name=INC_S25>{{Cite web |title=‌【航线动态】 夏航季航线航班时刻表重磅发布！3月30日，宁夏机场2025年夏航季航班正式换班 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/jXsODj08DiDVkDZFZ1PANQ |access-date=21 June 2025}}</ref>, [[Shijiazhuang Zhengding xalqaro aeroporti|Shijiazhuang]]<ref>{{Cite web |title=10月27日执行，石家庄正定国际机场航班换季 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/FzWnNCdbrtN3SEpkhvJeLA |access-date=19 February 2025}}</ref> <!-- --> | Conviasa, {{VEN}} | [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva–Vnukovo]] <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]] (2027-yil 4-martdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite news|last=Lowe|first=Alyson|title= Etihad is launching five new routes to this Asian country |url=https://www.timeoutabudhabi.com/news/etihad-new-china-routes|date=13 April 2026|website=www.timeoutabudhabi.com}}</ref> <!-- --> | [[EVA Air]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Garuda Indonesia | {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta<ref>{{cite web|title=Guangzhou (CAN) to Jakarta (CGK) Flight Schedule|url=https://flyteam.jp/en/airline_route/can_cgk/flight_schedule|website=flyteam.jp}}</ref> <br /> '''Charter:''' {{Flagicon|Indonesia}}Palu<ref>{{cite Instagram|postid=Da7BaLRifs_|user=stats_palu|title=Garuda Indonesia Jakarta-Palu-Guangzhou!|date=18 July 2026}}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]] <!-- --> | Hainan Airlines | {{Flagicon|China}}Dunhuang<ref>{{Cite web |title=敦煌莫高国际机场2026夏秋航季3月29日启航 航线网络全面升级 |url= https://mp.weixin.qq.com/s/0zStLasUk2Yz2OBkuhr9Pw |access-date=11 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Hohhot<ref>{{Cite web |title=‌呼和浩特机场 {{!}} 新航季已启航！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/ufwaKKKL1gyhUY7E6pa91Q |access-date=12 May 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Jinan<ref>{{Cite web |title=2024年夏航季来了，从济南机场出发"泉心"起航 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/RDtmDMkVXQGCUbAhDZq34Q |access-date=5 September 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ningbo<ref name=NGB_W25/>, {{Flagicon|China}}Qianjiang<ref name=WS24/>, {{Flagicon|China}}Taiyuan<ref>{{Cite web |title=10月29日起执行！太原机场冬航季航班计划出炉！新开哪些城市航线… |url=https://mp.weixin.qq.com/s/gDmM-2qRQDBPWj5sq8ZwNg |access-date=1 March 2024}}</ref>, [[Xoʻtan Kungang aeroporti|Xoʻtan]]<ref name=WS24/>, {{Flagicon|China}}Wenzhou<ref>{{Cite web |title=‌航班换季啦！温州机场2025夏秋航季换季时刻表请查收 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/7qv2aBpgw7_41IgxBkc1oQ |access-date=21 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[IndiGo]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{Cite web|title=New Direct Flights from Delhi to Guangzhou|url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/direct-delhi-china-flights-from-nov-10-with-indigos-delhi-guangzhou-route/articleshow/124480003.cms|website=India Times|date=11 October 2025 |access-date=11 October 2025}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta <!-- --> | Iraqi Airways | [[Bagʻdod xalqaro aeroporti|Bagʻdod]] <!-- --> | Japan Airlines | [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]]<ref>{{cite web |title=Flights Information on the East Asia routes for Departure between March 29 and October 24, 2026|url=https://www.jal.co.jp/jp/en/info/2026/inter/east-asia/|website=Japan Airlines|access-date=27 July 2026}}</ref> <!-- --> | [[Kenya Airways]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web | title=Kuwait Airways resumes Terminal 4 flights to 13 destinations, total routes hit 29 | website=Economy Middle East | date=1 May 2026 | url=https://economymiddleeast.com/news/kuwait-airways-resumes-terminal-4-flights-to-13-destinations-total-routes-hit-29/ | access-date=9 May 2026}}</ref> <!-- --> | Lao Airlines | {{Flagicon|Laos}}Pakse, {{Flagicon|Laos}}Ventyan <!-- --> | [[Loong Air]] | [[Enshi Xujiaping xalqaro aeroporti|Enshi]]<ref>{{Cite web |title=长龙航空2024夏航季航线&产品惊喜发布！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/QdbGzu2HhZvPt_zfqDdFZg |access-date=18 May 2024}}</ref>, [[Hulunbuir Hailar aeroporti|Hailar]]<ref>{{Cite web |title=上新啦！呼伦贝尔海拉尔机场开启冬航季模式|url=https://mp.weixin.qq.com/s/hW_DRzz1cS7_dfyDcjA2sA |access-date=17 November 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Xuzhou<ref>{{Cite web |title=徐州机场2023年冬航季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/TfQuMjUPPpViwOAcS39RFw |access-date=12 November 2023}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref name="Malaysia Airlines Expands China Network">{{cite web |title=Malaysia Airlines Expands China Network With Shenzhen, Changsha Flights|url=https://www.businesstoday.com.my/2026/07/09/malaysia-airlines-expands-china-network-with-shenzhen-changsha-flights/ |website=businesstoday|date=9 July 2026 |access-date=18 July 2026}}</ref> <!-- --> | Nepal Airlines | {{Flagicon|Nepal}}Katmandu<ref>{{Cite web |title=‌开航｜9月25日起，尼泊尔航空开通加德满都=广州航线，每周2-3班 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/OIvz4vmaDdx0ZBpHkolYhA |access-date=26 September 2025}}</ref> <!-- --> | [[Qanot Sharq]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[Rossiya Airlines]] | [[Krasnoyarsk xalqaro aeroporti|Krasnoyarsk-Xalqaro]]<ref>{{cite news |last1=Xiangxing |first1=Zeng |title=Russia's Rossiya Airlines launches Krasnoyarsk–Guangzhou nonstop service |url=https://info.newsgd.com/node_73b7112307/7e287f1bc2.shtml |access-date=6 July 2026 |work=info.newsgd.com |publisher=South |date=3 July 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[S7 aviakompaniyasi]] | [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref>{{cite news |title=S7 Airlines expands flight program between Siberia and China |url=https://www.akm.ru/eng/press/s7-airlines-expands-flight-program-between-siberia-and-china/ |access-date=4 December 2025 |work=AKM EN |agency=AK&M Information Agency |date=3 December 2025 |language=en}}</ref>, [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]] (2026-yil 27-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=S7 Airlines свяжет Владивосток и Гуанчжоу |url=https://buyingbusinesstravel.com.ru/news/aviatsiya/s7-airlines-svyazhet-vladivostok-i-guanchzhou/ |access-date=6 June 2026 |work=buyingbusinesstravel.com |publisher=Buying Business Travel Russia |date=5 June 2026 |language=ru}}</ref> <!-- --> | Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Shandong Airlines | {{Flagicon|China}}Sindao<ref name=WUYISHAN>{{Cite web |title=加密武夷山=北京航线{{!}}体验武夷山采茶"环带"之旅 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/dakwiQJXaR17dV0nSECIvA |access-date=22 July 2024}}</ref>, [[Wuyishan aeroporti|Wuyishan]]<ref name=WUYISHAN/> <!-- --> | Sky Angkor Airlines, {{KHM}} | {{Flagicon|Cambodia}}Sihanoukville<ref>{{cite web|title=Guangzhou opens new direct air link to Cambodia's Sihanoukville|url=https://www.eguangzhou.gov.cn/gzlatest/content/post_41007.html|website=e.guangzhou.gov.cn|access-date=15 February 2026}}</ref> <!-- --> | Shanghai Airlines, {{CHN}} | [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref>{{Cite web |title=东航浙江分公司杭州、义乌进出港2024-2025冬春季航班时刻表 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/V0bCjH47_JcHrwjlZR0KIQ |access-date=29 October 2024}}</ref> <!-- --> | Shenzhen Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Lanzhou<ref>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260721A0AR4W00|title=兰州新增多条直飞航线！|date=23 July 2026}}</ref>, [[Linyi Qiyang xalqaro aeroporti|Linyi]]<ref>{{Cite web |title=‌山东省机场管理集团临沂机场将加密临沂=长沙航班 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/-bWl0nnDEKTnB-m6YGY3fQ |access-date=19 July 2025}}</ref>, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{Cite web |title=深航 2024 冬春航季，开启全新旅程 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/q8IeIlJbWJtA-yfNMsnPHw |access-date=30 November 2024}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{Cite web |title=￥350起飞成都！新开6条文旅航线，拓宽天府之国空中走廊 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/EJx-SR2u-wR_cVXX-370JQ |access-date=30 November 2024}}</ref> <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Spring Airlines, {{CHN}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta<ref>{{cite web|title=Spring Airlines Launches Direct Flights from Guangzhou and Shenzhen to Jakarta|url=https://www.businesstraveller.com/news/spring-airlines-jakarta-guangzhou-shenzhen-routes/|website=www.businesstraveller.com|date=18 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|South Korea}}Jeju<ref>{{Cite web |title=开航｜8月21日起，春秋航空将复航广州=济州岛航线，每天1班 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/a2DL2UfjvNqmLX2eCaAzBA |access-date=24 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Ningbo<ref name=NGBNW23/>, [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web|title=Spring Airlines Resumes Singapore Service Connecting Guangzhou Travelers To Beaches, Culture And Wildlife: What You Need To Know|url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/spring-airlines-resumes-singapore-service-connecting-guangzhou-travelers-to-beaches-culture-and-wildlife/|website=Travel and Tour World|date=5 March 2026 |access-date=6 March 2026}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | TAAG Angola Airlines | {{Flagicon|Angola}}Luanda–Agostinho Neto<ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |last2=Karp |first2=Aaron |title=Routes & Networks Latest: Rolling Daily Updates (W/C June 29, 2026) |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/routes-networks-latest-rolling-daily-updates-wc-june-29-2026 |publisher=[[Aviation Week]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20260702003518/https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/routes-networks-latest-rolling-daily-updates-wc-june-29-2026 |archive-date=2 July 2026 |date=1 July 2026 |quote=TAAG Angola Airlines has inaugurated scheduled passenger service between Luanda and Guangzhou.}}</ref> <!-- --> | Thai AirAsia | {{Flagicon|Thailand}}Bangkok–Don Mueang <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | Thai VietJet Air | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | TransNusa, {{IDN}} | [[Ngurah Rai xalqaro aeroporti|Denpasar]]<ref>{{cite web |title=TransNusa Adds Bali - Guangzhou Route|url=https://travelweekly.com.au/article/transnusa-adds-bali-guangzhou-route-with-daily-perth-to-bali-flights-from-june/|website=Travel Weekly|date=25 February 2025 |access-date=27 February 2025}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta<ref>{{cite web |title=TransNusa Air Services to commence Jakarta services to Guangzhou and Singapore |url=https://centreforaviation.com/news/transnusa-air-services-to-commence-jakarta-services-to-guangzhou-and-singapore-1228664 |website=CAPA |publisher=Informa Markets |date=13 October 2023 |url-access=subscription}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Manado<ref>{{cite news|url=https://barometer.co.id/2024/09/transnusa-buka-penerbangan-manado-guangzhou-mulai-27-oktober-2024/|title=TransNusa Buka Penerbangan Manado-Guangzhou Mulai 27 Oktober 2024|last=|first=|work=barometer|publisher=|location=|access-date=28 September 2024}}</ref> <!-- --> | Urumqi Air, {{CHN}} | [[Urumchi Tyanshan xalqaro aeroporti|Urumchi]]<ref name=UQNS24>{{Cite web |title=新开8条航线！乌鲁木齐航空夏航季预告抢先看！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/Nxf2GMiHdeltTk1gqSWZMw |access-date=3 May 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Yutian<ref name=UQNS24/> <!-- --> | [[Uzbekistan Airways]] | [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>{{cite news |title=Uzbekistan Airways Launches Direct Flights to Guangzhou from May 27 |url=https://nixtour.com/news/uzbekistan-airways-launches-direct-flights-to-guangzhou-from-may-27 |access-date=30 April 2026 |work=nixtour.com |publisher=Nix Tour India Pvt Ltd |date=30 April 2026}}</ref> <!-- --> | [[VietJet Air]] | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Noi Bai xalqaro aeroporti|Xanoy]], {{Flagicon|Vietnam}}Xoshimin <!-- --> | XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuzhou<ref name=FOC_S26/>, {{Flagicon|China}}Quanzhou<ref name=JJN_S26/>, {{Flagicon|China}}Yinchuan<ref name=INC_S25/> }} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Air China Cargo | {{Flagicon|Scotland}}Glazgo–Prestwick<ref>{{cite web|url=https://www.aircargonews.net/airlines/glasgow-prestwick-welcomes-new-air-china-cargo-service/1080198.article|title=Glasgow Prestwick welcomes new Air China Cargo service|publisher=Air Cargo News|date=2 June 2025|accessdate=10 June 2025}}</ref> <!-- --> | ANA Cargo, {{JPN}} | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref>{{cite web |url=http://www.ana.co.jp/cargo/en/int/news/schedule/2013/131206.html |title=News & Topics: Schedule &#124; ANA CARGO |access-date=4 January 2014 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104061633/http://www.ana.co.jp/cargo/en/int/news/schedule/2013/131206.html |archive-date=4 January 2014 }}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[China Southern Airlines|China Southern Cargo]]}} | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web |url=http://www.aircargoworld.com/Air-Cargo-News/2013/07/china-southern-begins-guangzhou-frankfurt-freighter-service/2514640 |title=China Southern begins Guangzhou-Frankfurt freighter service |work=Air Cargo World News |archive-url=https://web.archive.org/web/20130828225632/http://www.aircargoworld.com/Air-Cargo-News/2013/07/china-southern-begins-guangzhou-frankfurt-freighter-service/2514640 |archive-date=28 August 2013 |date=25 July 2013 |access-date=16 August 2013}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Glazgo–Prestwick<ref>{{Cite web|title=Airport launches 'game-changing' cargo flights between Scotland and China |date=19 May 2025 |url=https://www.glasgowtimes.co.uk/news/25173468.prestwick-airport-launches-direct-cargo-route-china/}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{cite web | url=http://www.stanstedairport.com/about-us/media-centre/press-releases/china-southern-joins-stansted-s-cargo-network/ | title=Official website for London Stansted Airport | access-date=31 August 2015 | archive-url=https://web.archive.org/web/20170226071732/http://www.stanstedairport.com/about-us/media-centre/press-releases/china-southern-joins-stansted-s-cargo-network/ | archive-date=26 February 2017 | url-status=dead }}</ref>, {{Flagicon|USA}}Los-Anjeles<ref>{{cite web|url=http://english.peopledaily.com.cn/90001/90778/90860/7078140.html |title=New cargo flight to Los Angeles - People's Daily Online |publisher=English.peopledaily.com.cn |date=23 July 2010 |access-date=9 August 2010}}</ref>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref>{{cite web|url=http://www.aircargonews.net/news/single-view/news/china-southern-airlines-adds-vienna-to-b777-200-frankfurt-freighter.html|title=China Southern Airlines adds Vienna to B777-200 Frankfurt freighter|author=DVV Media Group GmbH|work=Air Cargo News|access-date=1 June 2015|date=5 March 2015|archive-date=8 September 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170908064958/http://www.aircargonews.net/news/single-view/news/china-southern-airlines-adds-vienna-to-b777-200-frankfurt-freighter.html|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Ethiopian Airlines Cargo | {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref>{{cite web |url=https://www.aircargonews.net/news/airline/freighter-operator/single-view/news/ethiopian-launches-oslo-guangzhou-freighter-service-and-ups-addis-abba-frequency.html |title=Ethiopian launches Oslo–Guangzhou freighter service and ups Addis Ababa frequency ǀ Air Cargo News |access-date=18 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181018082710/https://www.aircargonews.net/news/airline/freighter-operator/single-view/news/ethiopian-launches-oslo-guangzhou-freighter-service-and-ups-addis-abba-frequency.html |archive-date=18 October 2018 |url-status=dead }}</ref> <!-- --> | FedEx Express, {{USA}} | {{Flagicon|USA}}Ankorij<ref name="Mini">{{cite web |title='Mini-Memphis': Inside FedEx's bustling hub in China |website=[[USA Today]] |url=https://www.usatoday.com/story/travel/flights/2018/05/10/mini-memphis-inside-fedexs-bustling-hub-china/594550002/ |access-date=23 January 2026}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]]<ref name="Mini"/>, {{Flagicon|USA}}Memfis<ref name="Mini"/>, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="Mini"/> <!-- --> | {{nowrap|[[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]]}} | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|url=http://www.eturbonews.com/53477/qatar-airways-cargo-commences-operations-three-new-destinations|title=Qatar Airways Cargo commences operations to three new destinations|access-date=1 June 2015|archive-url=https://web.archive.org/web/20150601235955/http://www.eturbonews.com/53477/qatar-airways-cargo-commences-operations-three-new-destinations|archive-date=1 June 2015|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | SF Airlines, {{CHN}} | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web |url=http://news.carnoc.com/list/195/195318.html |language=zh-cn |script-title=zh:图片 顺丰快递7月1日新开通"广州——北京航线" 民航新闻 民航资源网 |publisher=Carnoc |access-date=16 August 2013}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[YTO Cargo Airlines]]}} | [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay]]<ref>{{cite web |last1=Jeffrey |first1=Rebecca |title=YTO Express adds Guangzhou–India links |url=https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/yto-express-adds-guangzhou-india-links/ |website=Air Cargo News |date=August 2023 |access-date=5 August 2023 |arxivsana=2023-11-01 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231101110525/https://www.aircargonews.net/airlines/freighter-operator/yto-express-adds-guangzhou-india-links/ }}</ref> <!-- --> }} == Statistika == {| class="wikitable sortable" style="text-align: right; width:400px;" |+ Kalendar yili boʻyicha trafik |- ! style="width:75px"| Yillar!! style="width:100px" | Yoʻlovchilar soni !! style="width:100px"| Parvozlar soni !! style="width:100px"| Yuk<br />(tonna) |- !2004 |20,326,138 || 182,780 || 506,988.3 |- !2005 |23,558,274 || 211,309 || 600,603.9 |- !2006 |26,222,037 || 232,204 || 653,261.3 |- !2007 |30,958,467 || 260,828 || 694,296.0 |- !2008 |33,435,272 || 280,392 || 685,867.9 |- !2009 |37,048,712 || 308,863 || 955,269.7 |- !2010<ref>{{cite web |url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201511/t20151102_8763.html|language=zh-cn |script-title=zh:2010年全国机场吞吐量排名|access-date=15 March 2011 |date=15 March 2011 |publisher=Civil Aviation Administration of China}}</ref> |40,975,673 || 329,214 || 1,144,455.7 |- !2011<ref>{{cite web |url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201511/t20151102_8790.html|language=zh-cn |script-title=zh:2011年全国机场吞吐量排名|access-date=22 March 2013 |date=22 March 2013 |publisher=Civil Aviation Administration of China}}</ref> |45,040,340 || 349,259 || 1,179,967.7 |- !2012<ref>{{cite web |url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201511/t20151102_8815.html|language=zh-cn |script-title=zh:2012年全国机场吞吐量排名|access-date=28 March 2013 |date=28 March 2013 |publisher=Civil Aviation Administration of China}}</ref> |48,309,410 || 373,314 || 1,248,763.8 |- !2013<ref>{{cite web |url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201511/t20151102_8843.html|language=zh-cn |script-title=zh:2013年全国机场吞吐量排名|access-date=24 March 2014 |date=24 March 2014 |publisher=Civil Aviation Administration of China}}</ref> |52,450,262 || 394,403 || 1,309,745.5 |- !2014<ref>{{cite web|url=http://www.caacnews.com.cn/newsshow.aspx?idnews=267343|language=zh-cn |script-title=zh:2014年全国机场吞吐量排名|access-date=3 April 2015|date=3 April 2015|publisher=Civil Aviation Administration of China|archive-url=https://web.archive.org/web/20161007061645/http://www.caacnews.com.cn/newsshow.aspx?idnews=267343|archive-date=7 October 2016|url-status=dead|title= }}</ref> |54,780,346 || 412,210 || 1,454,043.8 |- !2015<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201603/t20160331_30105.html|language=zh-cn |script-title=zh:2015年全国机场吞吐量排名|access-date=31 March 2016|date=31 March 2016|publisher=Civil Aviation Administration of China|archive-url=https://web.archive.org/web/20160423230847/http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201603/t20160331_30105.html|archive-date=23 April 2016|url-status=dead|title= }}</ref> |55,201,915 || 409,679 || 1,537,758.9 |- !2016 |59,732,147 || 435,231 || 1,652,214.9 |- !2017<ref>{{cite web|url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201803/t20180307_55600.html|language=zh-cn |script-title=zh:2017年全国机场吞吐量排名|access-date=7 March 2017|date=7 March 2017|publisher=Civil Aviation Administration of China|archive-url=https://web.archive.org/web/20150823011202/http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201803/t20180307_55600.html|archive-date=23 August 2015|url-status=dead|title= }}</ref> |65,806,977 || 465,295|| 1,780,423.1 |- !2018<ref>{{cite web |url=http://www.caac.gov.cn/XXGK/XXGK/TJSJ/201903/t20190305_194972.html|language=zh-cn |script-title=zh:2018年全国机场吞吐量排名|access-date=7 March 2019 |date=5 March 2019 |publisher=Civil Aviation Administration of China}}</ref> |69,720,403 || 477,364|| 1,890,560.0 |- !2019 |73,378,475 || 491,249 || 1,919,926.9 |- !2020 |43,768,000 || — || - |- !2021 |40,249,679 || 362,470 || 2,044,908.7 |- !2022 |26,104,989 || 266,627 || 1,884,082.0 |- !2023 |63,167,751 || 456,104 || 2,030,522.7 |- !2024 |76,370,000 || — || 2,380,000 |- !2025 |83,582,952 || 550,512 || 2,439,247.5 |} == Yer usti transporti == === Terminallararo === 1-, 2- va 3-terminallar oʻrtasida bepul qatnovchi avtobus mavjud{{Manba kerak}}. === Avtomobil yoʻli === Aeroport Guanchjou shahar markazi bilan S41 Guanchjou aeroport tezyurar avtomobil yoʻli orqali bogʻlangan{{Manba kerak}}. === Temir yoʻl === [[File:Platform 1, Baiyun Airport North Railway Station, PRDIR 20250130.jpg|thumb|Baiyun aeroporti Shimoliy temir yoʻl stansiyasi]] Guanchjou–Foshan halqa shaharlararo temir yoʻl liniyasi aeroport hududidagi Baiyun aeroporti Shimoliy temir yoʻl stansiyasi (2-terminal uchun), Baiyun aeroporti Janubiy temir yoʻl stansiyasi (1-terminal uchun) va Baiyun aeroporti Sharqiy temir yoʻl stansiyasiga (3-terminal uchun) xizmat koʻrsatadi. Shaharlararo temir yoʻl aeroportni Panyu temir yoʻl stansiyasi va Huadu temiryoʻl stansiyasi bilan bogʻlaydi{{Manba kerak}}. 2026-yil 7-maydan boshlab 1-terminal rekonstruksiya qilinayotgani sababli Baiyun aeroporti Janubiy temir yoʻl stansiyasi vaqtincha yopilgan<ref name="newsgd20260501"/>. === Metro === [[File:Airport South Station.jpg|thumb|Guanchjou metrosining 3-liniyasidagi Aeroport janub stansiyasi]] Guanchjou Baiyun xalqaro aeroportiga [[Guanchjou metropoliteni]]ning 3-liniyasi tarkibidagi Aeroport janub stansiyasi (1-terminalga xizmat koʻrsatadi) va Aeroport shimol stansiyasi (2-terminalga xizmat koʻrsatadi) orqali borish mumkin. 2026-yil 7-maydan boshlab 1-terminal rekonstruksiya qilinayotgani sababli Guanchjou metrosining Aeroport janub stansiyasi vaqtincha yopilgan<ref name="newsgd20260501"/>. Hozircha 3-terminalga xizmat koʻrsatuvchi metro liniyasi mavjud emas (kelajakda Guanchjou metrosining 22-liniyasi uzaytirilgunga qadar). 3-terminalga boradigan yoʻlovchilar 2-terminaldan terminallararo bepul avtobus yoki shaharlararo temir yoʻldan foydalanishlari yoki Guanchjou metrosining 3-liniyasidagi Gaozeng stansiyasidan avtobusga chiqishlari mumkin. Kelajakda Guanchjou metrosining 22-liniyasi aeroportga, jumladan 3-terminalga ham xizmat koʻrsatib, uni Guanchjou shahar markazi bilan bogʻlaydi<ref>{{cite web |url=http://gd.people.com.cn/n2/2020/1110/c123932-34404898.html|language=zh-cn |script-title=zh:广州地铁18、22号线北延段车站方案曝光|date=10 November 2020}}</ref>. === Avtobus === [[File:Guangzhou Baiyun Airport 3.jpg|thumb|Aeroport ekspress avtobusi]] Aeroport va shahar markazi oʻrtasida beshta Aeroport ekspress yoʻnalishi va oltita toʻxtovsiz yoʻnalish mavjud. Avtobuslar yoʻlovchilarni shaharning yirik mehmonxonalari, markaziy maydonlari va transport markazlariga, jumladan Garden Hotel, Guangdong Hotel, CITIC Plaza, Haizhu maydoni, Tianhe avtovokzali va Guanchjou Shimoliy stansiyasiga olib boradi. Guanchjou shahri tashqarisidagi yoʻlovchilarga xizmat koʻrsatish maqsadida aeroport shaharlararo avtobus xizmatlarini ham taqdim etadi. Ushbu avtobuslar yoʻlovchilarni Dongguan, Foshan, Zhongshan, Huizhou, Jiangmen va boshqa yoʻnalishlarga olib boradi yoki ushbu hududlardan aeroportga olib keladi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.gbiac.net/en/byhome Official website] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20171222210211/http://www.gbiac.net/en/byhome |date=2017-12-22 }} {{Xitoy aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Guanchjou]] [[Turkum:Guandun aeroportlari]] eaerb3qywr1s5fwxnhgp2w2vhkdsghz 0 1436380 6304580 6240378 2026-10-10T14:40:58Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304580 wikitext text/x-wiki '''Roger Hill''' (1545-yil dekabr — 1608-yil) — ingliz siyosatchisi. [[Plympton Erle (saylov okrugi)|Plympton Erle]] saylov okrugidan 1571-yilgi va [[Taunton (saylov okrugi)|Taunton]] saylov okrugidan 1572-yilgi parlamentlarda qatnashgan<ref>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/hill-roger-1545-1608|title=HILL, Roger (1545-1608), of Poundisford, nr. Taunton, Som. - History of Parliament Online|website=historyofparliamentonline.org}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1571-Angliya-MP-stub}} s3aec1rjmqf0c2ftm88x6bzloiuue5h 0 1438498 6304749 6276275 2026-10-10T20:36:23Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304749 wikitext text/x-wiki {{Short description|Muhammad al-layharining sahobalari}} {{Infobox religious biography | name = Aṣ-ṣaḥābah | native_name = اَلصَّحَابَةُ | native_name_lang = ar | image = | caption = [[Islom xattotligi|Xattotlik]] yordamida Sahobalar nomi | title = [[Paygʻambar]] [[Muhammad]]ning [[sahoba]]lari | religion = [[Islom]] | notable_works = [[Qur'on]]ni jamlash<br>[[Hadis]]larni rivoyat qilish<br>[[Sunnat]]ni saqlash<br>[[Islom]]ni yoyish<br>Islomiy boshqaruv<br>Huquqiy hukmlar ([[Fiqh]] asoslari)<br>[[Da'vat]]<br>[[Masjid]]lar va muassasalar qurish | known_for = Islomdagi eng xayrli [[Avlod]] | influences = [[Muhammad]] | influenced = Barcha [[Musulmonlar]] (ayniqsa [[Sunniylik|sunniy musulmonlar]]) | successor = [[Tobiin|Tobiinlar]] | background = #F5F5DC }} ''[[Sahoba|'''Aṣ-ṣaḥābah''']]'' ({{langx|ar| اَلصَّحَابَةُ}}, ma'nosi: «Hamrohlar») — Islom payg'ambari [[Muhammad]] (s.a.v)ning hayotlik chog'ida u zotni ko'rgan yoki uchrashgan, u zotning elchiligiga iymon keltirgan va musulmon holida vafot etgan sahobalaridir. Payg'ambarimizning sahobalari turli hududlarga tarqalib ketgani va hayotlik davrida ularning to'liq ro'yxati tuzilmagani sababli aniq soni ma'lum emas. Biroq manbalarda ularning soni 100 000 dan ortiq bo'lgani, jumladan [[Abu Zurʼa ar-Roziy]] va [[Jaloliddin as-Suyutiy]] kabi olimlar taxminan 124 000 nafarni tashkil etganini keltirishgan<ref>{{Cite web |title=عدد الصحابة - الإسلام سؤال وجواب |url=https://islamqa.info/ar/answers/108008/%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B5%D8%AD%D8%A7%D8%%A8%D8%A9 |access-date=2024-05-30 |website=islamqa.info |language=ar}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. Sahobalarning ichida o'nta sahobaga hayotlik chog'idayoq ishonchli [[hadis]]da [[Jannat]] xushxabari berilgan. Ular quyidagilar: [[Abu Bakr Siddiq]], [[Umar ibn Xattob]], [[Usmon ibn Affon]], [[Ali ibn Abu Tolib]], [[Talha ibn Ubaydulloh]], [[Zubayr ibn Avvom]], [[Abdurahmon ibn Avf]], [[Saʼd ibn Abu Vaqqos]], [[Said ibn Zayd]] va [[Abu Ubayda ibn Jarroh]]<ref>{{Cite web |last=Shahinda |date=2022-01-27 |title=10 Companions Who Were Promised Paradise |url=https://iqraonline.com/10-companions-who-were-promised-paradise/ |access-date=2024-05-30 |website=Iqra Online |language=en-US |arxivsana=2024-05-30 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240530192619/https://iqraonline.com/10-companions-who-were-promised-paradise/}}</ref>. == Mashhur sahobalar == Quyidagi jadvalda asosiy manbalar, jumladan hadis to'plamlari ([[Sahihi Buxoriy]], [[Sahihi Muslim]]), siyratlar ([[Ibn Hisham]]ning "Siyrat Rasululloh") va tarixiy solnomalarda ([[At-Tabariy]]ning "Tarix") qayd etilgan tarixiy hamda diniy ahamiyatiga ko'ra tanlab olingan 50 nafar ko'zga ko'ringan sahobalar keltirilgan. Reyting ularning boshqaruvdagi o'rni, hadis rivoyati, harbiy yurishlar yoki asosiy janglardagi ishtirokiga asoslangan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hajar |title=Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba |volume=1 |year=2005 |publisher=Dar al-Kutub al-Ilmiyya |page=10}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+ Muhammadning mashhur sahobalari |- ! Tartib ! Ismi ! Mavqei / Ahamiyati ! Vafoti (milodiy) ! Asosiy xizmatlari |- | 1 | [[Abu Bakr Siddiq]] | Birinchi xalifa, eng yaqin safdoshi | 634 | Muhammad al-layh bilan [[Madina]]ga [[Hijrat]] qilgan, barcha janglarda qatnashgan, [[Yamoma jangi]]dan keyin [[Qur'on]]ni jamlash ishlarini boshqargan va [[Ridda urushlari]]ni bostirib Arabistonni birlashtirgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=226–234, 686–688}}</ref> |- | 2 | [[Umar ibn Xattob]] | Ikkinchi xalifa, arbob | 644 | [[Islom davlati]]ni [[Fors]] va [[Vizantiya]] tomon kengaytirgan, askarlar uchun devon tuzilmasini o'z ichiga olgan adolatli boshqaruv tizimini o'rnatgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=14 |year=1996 |publisher=SUNY Press |translator=Hawting, G. R. |pages=12–45}}</ref> |- | 3 | [[Usmon ibn Affon]] | Uchinchi xalifa, saxiy homiy | 656 | Qur'on matnini yagona lahjada birlashtirgan (standartlashtirgan) va Shimoliy Afrikani fath qilish kabi harbiy yurishlarni moliyalashtirgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=2 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=577–610}}</ref> |- | 4 | [[Ali ibn Abu Tolib]] | To'rtinchi xalifa, olim | 661 | [[Badr jangi]] va [[Xandaq jangi]] kabi janglarda musulmonlarga boshchilik qilgan, shialikda birinchi imom sifatida ehtirom qilinadi.<ref>{{Cite book |last=Ibn Sa’d |title=Tabaqat al-Kubra |volume=3 |year=1960 |publisher=Dar Sader |pages=12–40}}</ref> |- | 5 | [[Oysha|Oysha bint Abu Bakr]] | Muhammadning zavjasi, hadis roviysi | 678 | 2 210 ta hadis rivoyat qilib, [[Islom huquqi]]ni shakllantirishga hissa qo'shgan, Usmon vafotidan keyingi Birinchi fitna davrida muhim siyosiy rol o'ynagan.<ref>Sahih al-Buxoriy. 3-jild. 48-kitob. 829-raqam.</ref><ref>{{Cite book |last=Ibn Hajar |title=Fath al-Bari |volume=7 |year=2001 |publisher=Dar al-Fikr |page=12}}</ref> |- | 6 | [[Xolid ibn Valid]] | Harbiy sarkarda | 642 | Erta Islom davlatining tezkor kengayishida hal qiluvchi rol o'ynagan, "Allohning qilichi" deb tanilgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=11 |year=1993 |publisher=SUNY Press |translator=Blankinship, K. Y. |pages=56–78}}</ref> |- | 7 | [[Abu Hurayra]] | Hadis roviysi | 678 | 5 374 ta hadis rivoyat qilib, Muhammadning so'zlari va amallarini saqlab qolgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=2 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=578–590}}</ref> |- | 8 | [[Bilol ibn Raboh]] | Birinchi muezzin, ozod qilingan qul | 640 | Madinada ilk bor [[azon]] aytgan, ozod qilingan habashistonlik qul sifatida islomdagi tenglik ramzi bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=143–144}}</ref> |- | 9 | [[Hamza ibn Abdulmuttalib]] | Muhammadning amakisi, jangchi | 625 | Badr jangida mardlarcha kurashgan va Uhud jangida shahid bo'lgan, jasorati uchun "Allohning arsloni" unvonini olgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=370–375}}</ref> |- | 10 | [[Abdulloh ibn Abbos]] | Olim, tafsir mutaxassisi | 687 | 1 660 ta hadis rivoyat qilgan va Makkada Qur'on tafsiridan dars berib, "Qur'on tarjimoni" unvoniga sazovor bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hajar |title=Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba |volume=4 |year=2005 |publisher=Dar al-Kutub al-Ilmiyya |pages=145–150}}</ref> |- | 11 | [[Abdulloh ibn Umar]] | Hadis roviysi, zohid | 693 | 2 630 ta hadis rivoyat qilgan va Muhammadning sunnatiga qat'iy amal qilgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=3 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=200–220}}</ref> |- | 12 | [[Talha ibn Ubaydulloh]] | Ilk musulmonlardan, jangchi | 656 | Badr va Uhud janglarida qatnashgan, Birinchi fitna paytida Tuya jangida shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Sa’d |title=Tabaqat al-Kubra |volume=3 |year=1960 |publisher=Dar Sader |pages=214–220}}</ref> |- | 13 | [[Zubayr ibn Avvom]] | Jangchi, ilk musulmonlardan | 656 | Badr kabi yirik janglarda qatnashgan, Tuya jangida shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=315–320}}</ref> |- | 14 | [[Abdurahmon ibn Avf]] | Savdogar, vositachi | 652 | Tabuk jangini o'z mol-mulki bilan moliyalashtirgan va Madinadagi dastlabki musulmonlar o'rtasidagi kelishmovchiliklarni bartaraf etgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=1 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=98–105}}</ref> |- | 15 | [[Saʼd ibn Abu Vaqqos]] | Harbiy sarkarda | 655 | Qodisiya jangida musulmonlarni g'alabaga boshlab, Forsning fath etilishiga sabab bo'lgan va Kufani boshqargan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=12 |year=1992 |publisher=SUNY Press |translator=Friedmann, Y. |pages=34–50}}</ref> |- | 16 | [[Abu Ubayda ibn Jarroh]] | sarkarda, ishongan sahoba | 639 | Suriyaning fath etilishiga boshchilik qilgan, Damashqni olgan va kamtarligi bilan tanilgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=11 |year=1993 |publisher=SUNY Press |translator=Blankinship, K. Y. |pages=120–135}}</ref> |- | 17 | [[Xadicha bint Xuvaylid]] | Muhammadning zavjasi, savdogar | 619 | Islomni birinchi bo'lib qabul qilgan va Makkadagi dastlabki yillarda Muhammadni moddiy jihatdan qo'llab-quvvatlagan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=111–114}}</ref> |- | 18 | [[Anas ibn Molik]] | Hadis roviysi, xizmatkor | 712 | 2 286 ta hadis rivoyat qilgan, Muhammadga o'n yil xizmat qilib, u zot hayotining nozik jihatlarini yetkazgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=3 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=390–400}}</ref> |- | 19 | [[Jobir ibn Abdulloh]] | Hadis roviysi, jangchi | 697 | 1 540 ta hadis rivoyat qilgan, Badr bilan birga 19 ta jangda ishtirok etgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hajar |title=Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba |volume=1 |year=2005 |publisher=Dar al-Kutub al-Ilmiyya |pages=230–235}}</ref> |- | 20 | [[Fotima|Fotima bint Muhammad]] | Muhammadning qizi | 632 | Madinadagi ayollarga yetakchilik qilgan, shialik shajarasi borib taqaladigan Hasan va Husaynning onasi.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=279–280}}</ref> |- | 21 | [[Hafsa bint Umar]] | Muhammadning zavjasi | 665 | Qur'onning ilk yozma nusxasini saqlagan va hadislar rivoyat qilib, ilk islom ilmiga ta'sir ko'rsatgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=2 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=250–255}}</ref> |- | 22 | [[Ummu Salama]] (Hind binti Abu Umayya) | Muhammadning zavjasi, maslahatchi | 679 | Hudaybiya sulhida Muhammadga maslahat berib, sulh tuzilishiga hissa qo'shgan va muhim hadislar rivoyat qilgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=496–498}}</ref> |- | 23 | [[Mus'ab ibn Umayr]] | Targ'ibotchi, shahid | 625 | Madinada islomni tarqatib, ko'plab ansorlarni iymonga keltirgan, Uhud jangida shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=294–295, 370–375}}</ref> |- | 24 | [[Abdulloh ibn Masʼud]] | Olim, qori | 653 | Kufada Qur'on va uning tafsiridan ta'lim berib, ilk islom ilm-fanini shakllantirgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=1 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=461–470}}</ref> |- | 25 | [[Ubay ibn Ka’b]] | Qur'on olimi | 649 | Qur'on qiroatini mukammal egallagan va dastlabki tafsirlarni jamlagan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Sa’d |title=Tabaqat al-Kubra |volume=3 |year=1960 |publisher=Dar Sader |pages=487–490}}</ref> |- | 26 | [[Zayd ibn Sobit]] | Kotib, jamlovchi | 665 | Abu Bakr davrida Qur'onni jamlash ishiga boshchilik qilgan.<ref>Sahih al-Buxoriy. 6-jild. 61-kitob. 525-526-raqamlar.</ref><ref name="TDV">{{TDV Encyclopedia of Islam |first1=Abdulhamit |last1=Birişik |title=KUR'AN |url=https://islamansiklopedisi.org.tr/kuran |volume=26 |pages=383-388 }}</ref> |- | 27 | [[Ammar ibn Yasir]] | Ilk musulmonlardan, shahid | 657 | Makkadagi azob-uqubatlarga chidagan, Siffin jangida Alini qo'llab-quvvatlab shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=16 |year=1997 |publisher=SUNY Press |translator=Brockett, A. |pages=100–110}}</ref> |- | 28 | [[Sumayya bintu Xabbat]] | Birinchi shahid ayol | 615 | Makkada etiqodi tufayli o'ldirilgan, islomning ilk shahidi va matonat ramzi.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=143–144}}</ref> |- | 29 | [[Salmon al-Forsiy]] | Sahoba, strateg | 656 | Xandaq jangida xandaq qazishni taklif qilib, Madina mudofaasini ta'minlagan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=450–452}}</ref> |- | 30 | [[Abu Zar Gʻiforiy]] | Zohid, faol | 652 | Tenglikni targ'ib qilib, boylik to'plashni qoralagan, ijtimoiy adolatga ta'sir ko'rsatgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=2 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=46–60}}</ref> |- | 31 | [[Muoz ibn Jabal]] | Olim, voliy | 639 | Muhammadning elchisi sifatida Yamanda Qur'ondan ta'lim bergan.<ref>{{cite book|last=Az-Zirakli|first=Khairuddin|year=2002|title=Al-A'lām|language=ar|location=Beirut|publisher=Dar el-Ilm Lilmalayin|url=http://shamela.ws/browse.php/book-12286|volume=7|edition=15|pages=258–9|access-date=2017-10-25|archive-url=https://web.archive.org/web/20170809214303/http://shamela.ws/browse.php/book-12286|archive-date=2017-08-09|url-status=dead}}</ref><ref>Sahih al-Buxoriy. 6-jild. 61-kitob. 525-526-raqamlar.</ref> |- | 32 | [[Abu Ayyub al-Ansoriy]] | Jangchi, mezbon | 674 | Hijrat paytida Madinada Muhammadni o'z uyida mehmon qilgan, Konstantinopol qamalida qatnashgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=272–273}}</ref> |- | 33 | [[Huzayfa ibn al-Yamon]] | Maxfiy sir saqlovchi (razvedkachi) | 656 | Munofiqlarning ismlari yozilgan sirlarni saqlagan, Umar xalifaligida Kufani boshqargan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=2 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=360–370}}</ref> |- | 34 | [[Zayd ibn al-Xattob]] | Jangchi, shahid | 632 | Ridda urushlarida qatnashib, Yamoma jangida shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=10 |year=1993 |publisher=SUNY Press |translator=Donner, F. M. |pages=40–45}}</ref> |- | 35 | [[Ummu Ayman]] (Baraka) | Muhammadning enagasi | ~650 | Muhammadning oilasiga enagalik qilgan va u zotning xonadonini qo'llab-quvvatlagan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Sa’d |title=Tabaqat al-Kubra |volume=8 |year=1960 |publisher=Dar Sader |pages=223–225}}</ref> |- | 36 | [[Baro ibn Molik]] | Jangchi, shahid | 641 | Yamoma jangida qahramonlik ko'rsatgan, Forsdagi yurishlarda halok bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=12 |year=1992 |publisher=SUNY Press |translator=Friedmann, Y. |pages=60–65}}</ref> |- | 37 | [[Abdulloh ibn Ravoha]] | Shoir, shahid | 629 | Islomni madh etuvchi she'rlar yozgan, Mu'ta jangida qo'shinni boshqarib shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=531–533}}</ref> |- | 38 | [[Said ibn Zayd]] | Ilk musulmonlardan, jangchi | 671 | Badr kabi dastlabki janglarda qatnashgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hajar |title=Al-Isaba fi Tamyiz al-Sahaba |volume=3 |year=2005 |publisher=Dar al-Kutub al-Ilmiyya |pages=90–92}}</ref> |- | 39 | [[Miqdod ibn Asvad]] | Jangchi | 653 | Ot ustida jang qilgan ilk musulmonlardan bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=16 |year=1997 |publisher=SUNY Press |translator=Brockett, A. |pages=120–125}}</ref> |- | 40 | [[Abu Talha al-Ansoriy]] | Mohir kamonchi, saxiy | ~654 | Badr jangida kamonchilikda ajralib turgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=305–310}}</ref> |- | 41 | [[ Shurahbil ibn Hasana]] | Sarkarda, voliy | 639 | Iordaniya fathida qatnashgan va Umar davrida Suriyada voliy bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=11 |year=1993 |publisher=SUNY Press |translator=Blankinship, K. Y. |pages=140–145}}</ref> |- | 42 | [[Ummu Haram]] | Jangchi, shahid | ~649 | Dengiz yurishlarida qatnashib, Kiprdagi harbiy yurish paytida shahid bo'lgan.<ref>Sahih al-Buxoriy. 4-jild. 52-kitob. 47-raqam.</ref> |- | 43 | [[Kaʼb ibn Zuhayr]] | Shoir | ~662 | Islomni qabul qilgach, Muhammadni madh etib she'rlar yozgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=597–600}}</ref> |- | 44 | [[Abdulloh ibn Amr ibn al-Os]] | Olim, hadis roviysi | 684 | Muhammad hayotligidayoq hadislarni yozib borgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Dhahabi |title=Siyar A'lam al-Nubala |volume=3 |year=2001 |publisher=Dar al-Hadith |pages=80–90}}</ref> |- | 45 | [[Abu Muso al-Ashʼariy]] | Voliy, hakam | ~662 | Basrani boshqargan va Siffin jangida hakamlik qilgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=16 |year=1997 |publisher=SUNY Press |translator=Brockett, A. |pages=130–140}}</ref> |- | 46 | [[Safiya binti Huyay]] | Muhammadning zavjasi | ~670 | Xandaq jangida musulmonlarni himoya qilgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=458–460}}</ref> |- | 47 | [[Ja'far ibn Abu Tolib]] | Targ'ibotchi, shahid | 629 | Habashistonga qilingan hijratga boshchilik qilgan, Mu'ta jangida shahid bo'lgan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=159–163, 531–533}}</ref> |- | 48 | [[Amr ibn al-Os]] | Sarkarda, voliy | 664 | Umar davrida Misrni fath qilgan va uni boshqargan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=12 |year=1992 |publisher=SUNY Press |translator=Friedmann, Y. |pages=150–180}}</ref> |- | 49 | [[Asmo binti Abu Bakr]] | Hijrat qatnashchisi | 692 | Hijrat vaqtida Muhammad va Abu Bakrga oziq-ovqat yetkazib bergan.<ref>{{Cite book |last=Ibn Hisham |title=The Life of Muhammad |year=1955 |publisher=Oxford University Press |translator=Guillaume, A. |pages=226–228}}</ref> |- | 50 | [[Muoviya ibn Abu Sufyon]] | Voliy, xalifa | 680 | Muhammadga kotiblik qilgan, Suriyada voliy bo'lgan va Umaviylar xalofatiga asos solgan.<ref>{{Cite book |last=Al-Tabari |title=The History of al-Tabari |volume=18 |year=1995 |publisher=SUNY Press |translator=Morony, M. G. |pages=1–100}}</ref> |} == Ro'yxat == Ushbu sahobalar Muhammadning eng mashhur sahobalaridan ba'zilari hisoblanadi; bundan tashqari ko'plab boshqa sahobalar ham mavjud. === A === * [[Abu Bakr]] * [[Ali ibn Abu Tolib]] * [[Aqil ibn Abu Tolib]] * [[Abdulloh ibn Ja’far ibn Abu Tolib]] * [[Abdurrahmon ibn Abu Bakr as-Siddiq]] * [[Abdurahmon ibn Avf]] * [[Abdulloh ibn Abbos]] * [[Abdulloh ibn Ubay ibn Salul]] * [[Abdulloh ibn Amr ibn al-Os]] * [[Abdulloh ibn Amir]] * [[Abdulloh ibn az-Zubayr]] * [[Abdulloh ibn Huzofa as-Sahmiy]] * [[Abdulloh ibn Jahsh]] * [[Abdulloh ibn Masʼud]] * [[Abdulloh ibn Suhayl]] * [[Abdulloh ibn Hanzala]] * [[Abdulloh ibn Mas'ada al-Fazoriy]] * [[Abdulloh ibn Ravoha]] * [[Abdulloh ibn Salom]] * [[Abdulloh ibn Unays al-Juhaniy]] * [[Horis ibn Avf]] * [[Abdulloh ibn Umar]] * [[Abdulloh ibn Ummu Maktum]] * [[Abdulloh ibn Atiyq]] * [[Abbad ibn Bishr]] * [[Abu Basiyr]] * [[Abu Rofi' al-Qibtiy]] * [[Abu Bakra Saqafiy]] * [[Abu-d-Dardo]] * [[Abu at-Tufayl]] * [[Abu al-Os ibn ar-Robiy]] * [[Ali ibn Abu al-Os]] * [[Abu Ayyub al-Ansoriy]] * [[Abbos ibn Abdulmuttalib]] * [[Abu Zarr al-Gʻiforiy]] * [[Abu Dujana]] * [[Abu Fukayha]] * [[Omir ibn Fuhayra]] * [[Abu Huzayfa ibn Utba]] * [[Abu Hurayra]] * [[Abu Jandal]] * [[Abu Luboba ibn Abdulmunzir]] * [[Abu Muso al-Ashʼariy]] * [[Abu Qatoda]] * [[Abu Quhofa]] * [[Abu Said al-Xudriy]] * [[Abu Salama]] * [[Abu Sufyon ibn al-Horis]] * [[Abu Sufyon]] * [[Abu Ubayda ibn Jarroh]] * [[Abu Talha al-Ansoriy]] * [[Adi ibn Xotim]] * [[Oysha]] * [[Al-Alo Hadramiy]] * [[Baro ibn Molik]] * [[Al-Baro ibn Azib]] * [[Al-Hakam ibn Abu al-Os]] * [[Al-Hansa]] * [[Al-Miqdam ibn Ma'di Karb]] * [[Al-Mugʻira]] * [[Abdulloh ibn Abu Bakr]] * [[Al-Qaʼqo ibn Amr at-Tamimiy]] * [[Ammar ibn Yasir]] * [[Amr ibn al-Os]] * [[Amr ibn Jamuh]] * [[Amr ibn Maʼdiy Yakrib]] * [[Anas ibn Nadr]] * [[Anas ibn Molik]] * [[Nuaymon ibn Amr Najjoriy]] * [[An-Nu'mon ibn Muqarrin]] * [[Arbad ibn Humayra]] * [[Oqil ibn Bukayr]] * [[As'ad ibn Zurara]] * [[Al-Arqam ibn Abil-Arqam]] * [[Asmo binti Abu Bakr]] * [[Asmo binti Umays]] * [[ Osim ibn Sobit]] * [[Osim ibn Amr at-Tamimiy]] * [[Atika binti Abdulmuttalib]] * [[Atiqa binti Zayd]] * [[Attob ibn Asid]] * [[At-Tufayl ibn Amr ad-Davsiy]] * [[Ayman ibn Ubayd]] * [[Ayyosh ibn Abu Rabi'a]] * [[Abu Mihjan as-Saqafiy]] * [[Amir ibn Abu Vaqqos]] * [[Addas]] === B === * [[Bashir ibn Sa'd]] * [[Bilol ibn Raboh al-Habashiy]] * [[Bilol ibn al-Horis]] * [[Busr ibn Abu Artat]] === D === * [[Ziror ibn al-Azvar]] * [[Ziror ibn al-Xattob]] === F === * [[Fazl ibn Abbos]] * [[Fotima Zahra]] * [[Fotima binti al-Asvad]] * [[Fotima binti Asad]] * [[Fayruz ad-Daylamiy]] * [[Fotima binti al-Xattob]] === G === * [[G'olib ibn Abjr al-Muzniy]] === H === * [[Habiba binti Jahsh]] * [[Hammana binti Jahsh]] * [[Hamza ibn Abdulmuttalib]] * [[Hanzala ibn Abu Amir]] * [[Hasan ibn Ali]] * [[Huzayfa ibn al-Yaman]] * [[Husayn ibn Ali]] * [[Hafsa binti Umar]] * [[Hujr ibn Adi]] === I === * [[Ibrohim ibn Muhammad]] * [[Ikrima ibn Abu Jahl]] * [[Imron ibn Husayn]] * [[Iyoz ibn Gʻanm]] === J === * [[Jabon al-Kurdiy]] * [[Jabr]] * [[Jobir ibn Abdulloh]] * [[Ja'far ibn Abu Tolib]] * [[Jahsh ibn Riyob]] * [[Jubayr ibn Mut'im]] * [[Julaybib]] * [[Jumana binti Abu Tolib]] * [[Juwayriya binti al-Horis]] === K === * [[Ka'b ibn Zuhayr]] * [[Xabbob ibn al-Aratt]] * [[Xadicha binti Xuvaylid]] * [[Xolid ibn Said]] * [[Xolid ibn Valid]] * [[Xorija ibn Huzofa]] * [[Xavla binti Hakim]] * [[Xavla binti al-Azvar]] * [[Xavla binti Sa'laba]] * [[Xubayb ibn Adiy]] * [[Xunays ibn Huzofa]] * [[Xuzayma ibn Sobit]] === L === * [[Labid ibn Rabi'a]] * [[Layla binti al-Minhal]] * [[Lubaba binti al-Horis]] * [[Lubayna]] === M === * [[Molik ad-Dor]] * [[Mariya al-Qibtiya]] * [[Marvon ibn al-Hakam]] * [[Maslama ibn Muxallad al-Ansoriy]] * [[Maymuna binti al-Horis]] * [[Molik ibn an-Nazr]] * [[Miqdod ibn al-Asvad]] * [[Mu'oz ibn Amr]] * [[Mu'oz ibn Jabal]] * [[Mug'ira ibn Shu'ba]] * [[Mu'avvaz ibn Amr]] * [[Muoviya ibn Abu Sufyon]] * [[Muhammad ibn Ja'far]] * [[Muhammad ibn Maslama]] * [[Mundhir ibn Amr]] * [[Munabbih ibn Komil]] * [[Muhammad ibn Abu Bakr]] * [[Muhsin ibn Ali]] * [[Mus'ab ibn Umayr]] === N === * [[Noila binti al-Farofisa]] * [[Nasr ibn Hajjoj]] * [[Nadiya]] * [[Noʻmon Nobigʻa al-Ja'diy]] * [[Nojiya binti al-Valid]] * [[Nuaym ibn Mas'ud]] * [[No'mon ibn Bashir al-Ansoriy]] * [[Nofe' ibn al-Horis]] * [[Nufay' ibn al-Horis]] * [[ Nusayba binti Ka'b]] === Q === * [[Al-Qaʼqo ibn Amr at-Tamimiy]] * [[Qatoda ibn an-No'mon]] * [[Qudama ibn Maz'un]] * [[Qutayla binti Abduluzzo]] * [[Qutayla uxt an-Nazr]] * [[Qosim ibn Muhammad]] === R === * [[Rabi'a ibn Umayya]] * [[Rabi'a ibn Ka'b]] * [[Rabi'a ibn al-Horis]] * [[Ramla binti Abu Sufyon]] * [[Rayhona binti Amr]] * [[Ribi'iy bin Omir at-Tamimiy]] * [[Rufayda al-Aslamiya]] * [[Ruqayya binti Muhammad]] * [[Rumaysa binti Milhon]] === S === * [[Sa'sa'a ibn Suhon]] * [[Sa'd ibn Abu Vaqqos]] * [[Sa'd ibn ar-Rabi']] * [[Sa'd ibn Mu'oz]] * [[Sa'd ibn Uboda]] * [[Sabra ibn Ma'bad]] * [[Said ibn Omir al-Jumahiy]] * [[Said ibn Zayd]] * [[Safiya binti Abdulmuttalib]] * [[Safiya binti Huyay]] * [[Safvon ibn al-Mu'attol]] * [[Safvon ibn Umayya]] * [[Salama Abu Hoshim]] * [[Salama ibn al-Aqva']] * [[Salim Mavla Abu Huzayfa]] * [[Salma binti Umays]] * [[Salma binti Saxriy]] * [[Salmon Forsiy]] * [[Sahl ibn Sa'd]] * [[Sahl ibn Hunayf]] * [[Sahla binti Suhayl]] * [[Samra ibn Jundab]] * [[Sariya ibn Zanim]] * [[Savda binti Zam'a]] * [[Shams ibn Usmon]] * [[Shaddod ibn Avs]] * [[Shurahbil ibn Hasana]] * [[Ash-Shifo binti Abdulloh]] * [[Sirin binti Sham'un]] * [[Suhayb ar-Rumiy]] * [[Suhayl ibn Amr]] * [[Sumayya binti Xayyat]] * [[Sufyon ibn Avf]] * [[Suroqa bin Molik]] * [[Shujo' ibn Vahb al-Asadiy]] * [[Sinon bin Salama]] === T === * [[ Talha ibn Ubaydulloh]] * [[Tamim Abu Ruqayya]] * [[Tamim al-Ansoriy]] * [[Tamim ad-Doriy]] * [[Thabit ibn Qays]] * [[Thumama ibn Uthol]] * [[ Suvayba]] * [[Tufayl ibn Amr ad-Davsiy]] === U === * [[Umar ibn Xattob]] * [[Usmon ibn Affon]] * [[Uboda ibn as-Somit]] * [[Ubayda ibn al-Horis]] * [[Ubayy ibn Ka'b]] * [[Al-Axnas ibn Shurayq]] * [[Umar ibn Horis]] * [[Umayr ibn Sa'd al-Ansoriy]] * [[Umayr ibn Vahb]] * [[Umama binti Zaynab]] * [[Umm Ayman]] * [[Umm Hakim]] * [[Umm Hani]] * [[Umm Haram]] * [[Umm Kulsum binti Abu Bakr]] * [[Umm Kulsum (Jamila binti Osim)]] * [[Umm Kulsum binti Muhammad]] * [[Umm Kulsum binti Ali]] * [[Umm Kulsum binti Uqba]] * [[Umm Ma'bad]] * [[Umm Rumon]] * [[Umm Salama]] * [[Umm Sharik]] * [[Umm Ubays]] * [[Umm ul-Banin]] * [[Ukasha bin al-Mihson]] * [[Uqba ibn Omir]] * [[Urwa ibn Mas'ud]] * [[Usoma ibn Zayd]] * [[Utba ibn Gʻazvon]] * [[Utban ibn Molik]] * [[Usmon ibn Abu al-Os]] * [[Usmon ibn Hunayf]] * [[Usmon ibn Maz'un]] * [[Usmon ibn Talha]] === W === * [[Vahb ibn Sa'd]] * [[Vahb ibn Umayr]] * [[Vahshiy ibn Harb]] * [[Vabisa ibn Ma'bad al-Asadiy]] * [[Valid ibn Uqba]] * [[Valid ibn al-Valid]] === Y === * [[Yosir ibn Amir]] * [[Yazid ibn Abu Sufyon]] === Z === * [[Zayd al-Xayr]] * [[Zayd ibn Xattob]] * [[Zayd ibn Arqam]] * [[Zayd ibn Horisa]] * [[Zayd ibn Sobit]] * [[Zaynab binti Ali]] * [[Zaynab binti Jahsh]] * [[Zaynab binti Xuzayma]] * [[Zaynab binti Muhammad]] * [[Zu-sh-Shamalayn]] * [[Zubayr ibn Avvom]] * [[Zunayra ar-Rumiya]] == Yana qarang == * [[Arab bo'lmagan sahobalar ro'yxati]] * [[Sunniylarning sahobalar haqidagi qarashlari]] == Manbalar == {{Reflist}} {{DEFAULTSORT:Sahobalar ro'yxati}} [[Category:Muhammadning sahobalari|*]] 8bdd3q19vq4ugkszuhozf3v01f5qlh4 0 1440052 6304692 6249860 2026-10-10T17:47:32Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304692 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Running Water | asl_nomi = | tasvir = | izoh = 1910-yilgi [[Hodder and Stoughton]] nashrining muqovasi | muallif = A. E. W. Mason | muharrir = | tarjimon = | bezovchi = | muqova_artist = | mamlakat = [[Buyuk Britaniya]] | til = [[Ingliz tili|ingliz tili]] | seriya = | janr = sarguzasht | nashriyot = Bernhard Tauchnitz<ref name="BLcat">{{Cite web |url=http://primocat.bl.uk/F?func=direct&local_base=ITEMV&doc_number=011909555&con_lng=eng |title=British Library Item details |website=primocat.bl.uk |access-date=6 May 2021 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210506090333/http://primocat.bl.uk/F?func=direct&local_base=ITEMV&doc_number=011909555&con_lng=eng |arxivsana=2021-05-06}}</ref> | nashr_etilgan_sana = 1907<ref name="BLcat"/>{{sfn|Green|1952|page=267}} | oʻzbek_nashr_sanasi = | betlar = 303<ref name="BLcat"/> | mukofotlar = | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = | oclc = | veb-sayt = | izohlar = }} '''Running Water''' — [[britaniya]]lik yozuvchi [[A. E. W. Mason]] tomonidan 1907-yilda yozilgan sarguzasht romani. Asarni romantik unsurlarga ega [[alpinizm]] haqidagi kriminal asar sifatida taʼriflash mumkin. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Goble, Alan. ''The Complete Index to Literary Sources in Film''. Walter de Gruyter, 1999. * {{Cite book|title=A. E. W. Mason |last1= Green |first1=Roger Lancelyn |publisher=Max Parrish |year=1952 |location=London |author-link=Roger Lancelyn Green}} {{1900s-roman-stub}} lqo0d8mfurvgjy8fwhzmhnc9y3qz1e7 0 1440186 6304584 6250187 2026-10-10T14:45:07Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304584 wikitext text/x-wiki '''Roger Mawdley''' (1630-yilda vafot etgan) — ingliz siyosatchisi. 1588–1589-yillarda Poole meri bo‘lgan. [[Poole (saylov okrugi)|Poole]] saylov okrugidan 1597–1598-yillardagi parlamentlarda qatnashgan<ref>{{Cite web |title=MAWDLEY, Roger (d.1630), of Poole, Dorset. {{!}} History of Parliament Online |url=https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/mawdley-roger-1630 |access-date=2024-05-17 |website=www.historyofparliamentonline.org |arxivurl=https://web.archive.org/web/20240517194418/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/mawdley-roger-1630 |arxivsana=2024-05-17}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1597-Angliya-MP-stub}} 83h9zjtign4o45z47x2wd0tkx03n3ke 0 1441160 6304791 6251975 2026-10-10T21:05:01Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304791 wikitext text/x-wiki {{Kitob bilgiqutisi | nomi = Saippuaprinsessa | asl_nomi = | tasvir = | izoh = | muallif = Kaari Utrio | muharrir = | tarjimon = | bezovchi = | muqova_artist = | mamlakat = [[Finlandiya]] | til = [[Fin tili|fin tili]] | seriya = | janr = Tarixiy fantastika | nashriyot = [[Tammi (nashriyot)|Tammi]] | nashr_etilgan_sana = 2004 | oʻzbek_nashr_sanasi = | betlar = 391 | mukofotlar = | avvalgisi = | keyingisi = | isbn = 951-31-3088-6 | oclc = 58351456 | veb-sayt = | izohlar =Bosma (qattiq muqovali), audiokitob<ref name="finna-1">{{Cite web |url=https://www.finna.fi/Record/fikka.3994813?lng=en-gb#versions |title=Saippuaprinsessa |website={{ill|Finna (online database)|fi|Finna|lt=Finna}} |publisher=[[National Library of Finland]] |access-date=16 November 2021}}</ref> }} '''Saippuaprinsessa''' ({{lang-fi|The Soap Princess}}) — [[finlandiya]]lik yozuvchi [[Kaari Utrio]] tomonidan 2004-yilda yozilgan tarixiy roman. Asarda 1830-yillarda Finlandiya Buyuk Gersogligi poytaxti [[Helsinki]]dagi yuqori jamiyatning dabdabali hayoti va koʻngilochar mashgʻulotlari tasvirlanadi<ref name="ts-1">{{Cite web |url=https://www.ts.fi/kulttuuri/1073979754 |title=Kaari Utrio: Saippuaprinsessa |last=Viertola |first=Mari |date=16 July 2004 |website=[[Turun Sanomat]] |language=fi |access-date=16 November 2021}}</ref><ref name="ks-1">{{Cite web |url=https://www.kirjasampo.fi/fi/kulsa/kauno%253Aateos_17693 |title=Saippuaprinsessa |website={{ill|Kirjasampo|fi}} |publisher=[[Helsinki City Library]] |language=fi |access-date=16 November 2021}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Cite web |url=https://www.tammi.fi/kirja/kaari-utrio/saippuaprinsessa/9789520428891 |title=Saippuaprinsessa |publisher=[[Tammi (company)|Tammi]] |language=fi}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} {{2000s-tarixiy-roman-stub}} aqzeatqr8lx96quxhv0bg4smowj844f 0 1441279 6304596 6292736 2026-10-10T15:16:23Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304596 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Vatslav Gavel aeroporti | native-name = {{lang|cs|Letiště Václava Havla Praha}} | image = PRG airport logo.svg | image_size = 250 | image2 = EU Space Week 2022 in Prague (cropped).jpg | caption2 = Aeroportning sunʼiy yoʻldosh tasviri, 2022-yil | image2_size = 250 | IATA = PRG | ICAO = LKPR | type = Fuqarolik | owner = Moliya vazirligi | operator = Letiště Praha, Ltd. | area_served = [[Praga]] | location = Ruzyně | opened = {{start date and age|1937|04|05|df=yes}} | hub = {{nowrap |Smartwings}} | focus_city = | operating_base = {{ubl|class=nowrap | Eurowings | [[Ryanair]]}} | timezone = | utc = [[UTC+01:00]] | summer = [[Central European Summer Time|CEST]] | utcs = [[UTC+02:00]] | elevation-f = 1,234 | coordinates = {{Coord|50.1018|N|14.2632|E|region:CZ-10|display=it}} |latd=50|latm=6|lats=6.48|latNS=N|longd=14|longm=15|longs=47.52|longEW=E | pushpin_map = Chexiya#Praga | pushpin_label = '''PRG'''/LKPR | website = {{URL|https://www.prg.aero/en|prg.aero}} | r1-number = 06/24 | r1-length-m = 3,715 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 12/30 | r2-length-m = 3,250 | r2-surface = Beton | metric-rwy = yes | h1-number = FATO 1 | h1-length-m = 29 | h1-surface = Asfalt/oʻt | h2-number = FATO 2 | h2-length-m = 38 | h2-surface = Asfalt/oʻt | stat-year = 2025 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 17,750,528 {{increase}}8.5% | stat3-header = Yuk | stat3-data = 96,481 t {{increase}}48% | stat4-header = Parvozlar soni | stat4-data = 140,545 {{increase}}7% | footnotes = Manba: Chex aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP Czech Republic Praha">{{cite web |url=http://lis.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a2-pr-txt1.pdf |title=AIP Czech Republic Praha/Ruzyně |access-date=2 April 2017 |archive-date=3 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170503222338/http://lis.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a2-pr-txt1.pdf |url-status=dead}}</ref> }} '''Vatslav Gavel aeroporti'''({{lang-cs|Letiště Václava Havla Praha}}) {{airport codes|PRG|LKPR|p=n}}, avvalgi nomi '''Praga Ruzyně xalqaro aeroporti''' ({{lang-cs|Mezinárodní letiště Praha-Ruzyně}}), — [[Chexiya]] poytaxti [[Praga]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Chexiya Respublikasi Aeronavigatsiya xizmatlariga koʻra, uning rasmiy nomi '''Praha/Ruzyně aeroporti'''dir<ref>{{cite web |title=AD 1.3 Index to Aerodromes and Heliports |url=https://aim.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a1-3-1.pdf |website=aim.rlp.cz|publisher=Air Navigation Services of the Czech Republic |access-date=15 November 2025 |location=Jenec |page=2}}</ref>. Aeroport 1937-yilda shaharning asosiy aeroporti sifatida Kbely aeroportini (1918-yilda tashkil etilgan) almashtirgan. 1956, 1968, 1997 va 2006-yillarda qayta qurilgan va kengaytirilgan. 2012-yilda u [[Chexoslovakiya]]ning oxirgi prezidenti va [[Chexiya]] Respublikasining birinchi prezidenti [[Václav Havel]] sharafiga qayta nomlangan. Praganing Ruzyně tumani chekkasida, [[Kněževes (G‘arbiy Praga tumani)|Knějeves munitsipaliteti]] yonida, Praga markazidan {{convert|12|km|0|abbr=on}} gʻarbda<ref name="AIP Czech Republic Praha"/> va Kladno shahridan {{convert|12|km|0|abbr=on}} janubi-sharqda joylashgan. Praga aeroporti 2024-yil oxirida faoliyatini toʻxtatgunga qadar Czech Airlines uchun aviahab vazifasini bajargan va Smartwings uchun markaz, shuningdek, [[Ryanair]] va Eurowings uchun operatsion baza boʻlib xizmat qiladi. Aeroport 2025-yilda deyarli 17,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref>{{cite web |title=Výroční zpráva společnosti Letiště Praha, a. s.|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/O-letisti/O%20společnosti/soubory/Vyrocni-zpravy/Výroční%20zpráva%20za%20rok%202025.pdf|publisher=Letiště Praha, a. s.|pages=1, 8|language=cs|date=31 March 2026}}</ref>. == Tarixi == [[File:Eisenhower at Prague Airport 1945.jpg|thumb|left|[[Dwight D. Eisenhower]]ning 1945-yil 12-oktyabrda Pragaga tashrifi, orqa fonda aeroportning eski nazorat minorasi]] === Tashkil etilishi va dastlabki yillari === Praga–Ruzyně aeroporti 1937-yil 5-aprelda oʻz faoliyatini boshlagan<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/en/history-vaclav-havel-airport-prague|title=History of Václav Havel Airport Prague|website=Vaclav Havel Airport Prague, Ruzyne|language=en|access-date=30 January 2020}}</ref>, biroq Chexoslovakiya fuqaro aviatsiyasi tarixi 1919-yilda Praga–Kbely aeroportidagi harbiy aeroport bilan boshlangan. Hozirda Kbely aeroportida Praga aviatsiya muzeyi joylashgan{{Manba kerak}}. 1930-yillarning oʻrtalariga kelib Kbely aeroportining sigʻimi yetarli emasligi sababli, hukumat Ruzyněda yangi davlat fuqarolik aeroportini qurishga qaror qildi{{Manba kerak}}. Praga Ruzyně aeroporti olgan asosiy mukofotlar qatorida 1937-yilda Parijdagi Xalqaro sanʼat va texnik koʻrgazmada (''Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne'', shuningdek, ''1937-yilgi Parij Jahon yarmarkasi'' nomi bilan ham tanilgan) markaziy aeroportning texnik konsepsiyasi, asosan meʼmor Adolf Benš tomonidan loyihalashtirilgan roʻyxatdan oʻtish binosi (hozirgi kunda 4-terminal deb nomlanadi) arxitekturasi uchun berilgan Diplom va Oltin medal ham bor<ref>[http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095459393 Oxford Index, from ''A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture in Oxford Reference''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204223349/http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095459393 |date=4 December 2017 }}. Retrieved 23 July 2017.</ref>. Aeroport tarixidagi eng dramatik lahzalardan birida 1968-yil 20-avgustdan 21-avgustga oʻtar kechasi Sovet parashyutchilari tomonidan bosib olinishi, ular keyinchalik [[Chexoslovakiya]]ga bostirib kirish uchun Sovet qoʻshinlari va transport vositalarining qoʻnishiga yordam berishini keltirish mumkin<ref>{{Cite web |title=Milestones: 1961–1968 - Office of the Historian |url=https://history.state.gov/milestones/1961-1968/soviet-invasion-czechoslavkia |access-date=11 July 2023 |website=history.state.gov}}</ref>. === 2000-yildan keyin rivojlantirilishi === Slovakiyalik kinorejissyor Fero Fenič tomonidan hukumat va Parlamentni Praga Ruzyně aeroportini [[Václav Havel|Vatslav Gavel]] xalqaro aeroporti deb oʻzgartirishga chaqiruvchi onlayn petitsiya — 2011-yil 20-dekabrdan bir hafta oʻtgach — Chexiya Respublikasi ichida va tashqarisida 65 000 dan ortiq imzo chekuvchilarning qoʻllab-quvvatlashiga sazovor boʻldi<ref>{{cite web|url=http://vaclavhavelairport.com/ |title=Letiště Václava Havla |website=Vaclavhavelairport.com |access-date=29 March 2017}}</ref>. Aeroport nomini oʻzgartirishni qoʻllab-quvvatlash uchun blog maqolasida taklif qilingan Vatslav Gavel nomi va uning odatiy yurak belgisi qoʻshimchasi koʻrsatilgan<ref>{{cite web|url=http://blog.aktualne.centrum.cz/blogy/robert-miller.php?itemid=15109/ |title=Blogy a názory - Aktuálně.cz » Chyba! |website=Blog.aktualne.centrum.cz |access-date=29 March 2017}}</ref>. Ushbu nom oʻzgarishi 2012-yil 5-oktyabrda Gavelning 76 yoshga toʻlishi munosabati bilan amalga oshirildi. IATA va ICAO uchun aeroportning PRG nomi oʻzgarishsiz qoladi. 06/24 asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi 2012-yildan 2013-yilgacha texnik sharoitlarning yomonligi sababli qayta qurilgan. Qayta qurish jarayonida 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagi yagona foydalanish mumkin boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlib, 04/22 uchish-qoʻnish yoʻlagi butunlay yopilgan<ref name="Aerodrome Chart">{{cite web|url=http://lis.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a2-pr-adc.pdf|title=Aerodrome Chart - ICAO|access-date=19 April 2020}}</ref>. Uchish-qoʻnish yoʻlagini qayta qurish dastlab uch bosqichga moʻljallangan edi. Birinchi bosqich 2012-yilda, ikkinchi bosqich 2013-yilda va oxirgi bosqich 2014-yilda. 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagi (asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagini qayta qurish paytida foydalaniladi) faqat ILS CAT I qoʻnish joylarini taklif qilgani uchun past koʻrinishdagi qoʻnishlar uchun jihozlanmagan. Bundan tashqari, 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagi aholi zichligi yuqori boʻlgan hududlardan (masalan, Praga 6 va Kladno) oʻtadi. Shuning uchun, uchish-qoʻnish yoʻlagini qayta qurishning ikkinchi va uchinchi bosqichlari birlashtirilishi kerak edi, shunda ishlar 2013-yilda yakunlanishi mumkin edi<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/cs/o-letisti-praha/generalni-oprava/ |title=Generální oprava &#124; Letiště Václava Havla Praha, Ruzyně |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170405190225/http://www.prg.aero/cs/o-letisti-praha/generalni-oprava/ |archive-date=5 April 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/prague-airport/press-center/press-releases/main-runway-at-vaclav-havel-airport-prague-now-back-in-service/ |title=Main Runway at Václav Havel Airport Prague Now Back in Service &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=Prg.aero |date=30 September 2013 |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319110945/http://www.prg.aero/en/prague-airport/press-center/press-releases/main-runway-at-vaclav-havel-airport-prague-now-back-in-service/ |archive-date=19 March 2017 |url-status=dead}}</ref>. == Kengaytirish rejalari == [[File:PRG Airport Map.png|thumb|Aeroport chizmasi]] === Terminal kengaytirilishi === Mavjud terminallarni kengaytirish 2027 yoki 2028-yilda qurilishi boshlanishi rejalashtirilgan. Mavjud 2-terminalni kengaytirish uchun yangi konkurs qurilishi rejalashtirilgan va u yuqorida aytib oʻtilgan terminalning janubida va yangi uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida boʻladi. U Shengen boʻlmagan (''uchish va qoʻnish'') va Shengen reyslarini (''faqat qoʻnish'') qabul qiladi. Unda 8 ta teletrapli va 10 ta Shengen boʻlmagan avtobusli darvozalari boʻladi. 1-terminaldagi roʻyxatdan oʻtish zalini kengaytirish ham rejalashtirilgan. Mavjud terminallarga (shu jumladan A va B terminallariga) oʻzgartirishlar kiritiladi. 1-terminal faqat Shengen reyslari uchun, 2-terminal esa Shengen va Shengen boʻlmagan reyslar uchun foydalaniladi. Bundan tashqari, A terminaliga bitta Shengen avtobus darvozasi qoʻshiladi. Ushbu loyiha 2033-yilga qadar yakunlanishi rejalashtirilgan<ref>{{cite web|url= https://zdopravy.cz/letiste-praha-zacina-projektovat-rozsireni-terminalu-2-za-22-miliard-hotovo-ma-byt-v-roce-2033-199351/ |title=Terminal expansion &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=zdopravy.cz |date=25 March 2024 |access-date=27 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/letiste-praha-uzavrelo-smlouvu-na-projekt-pristavby-terminalu-cena-je-194-milionu-202867/ |title=Terminal expansion &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=zdopravy.cz |date=25 April 2024 |access-date=28 August 2024}}</ref>. === Temir yoʻl bogʻlanilishi === Aeroport va Praga shahar markazi Masarykovo temir yoʻl stansiyasi oʻrtasida temir yoʻl aloqasini qurish ham rejalashtirish bosqichida. Bu yoʻlda maxsus tarifli ekspress poyezdlar qatnaydi, ular aeroportni shahar markazi bilan 25 daqiqada toʻxtovsiz bogʻlaydi<ref>{{Cite web |title=Železnice na letiště |url=https://zeleznicenaletiste.cz |access-date=}}</ref> va Praga integratsiyalashgan tranzit tizimiga toʻliq integratsiyalashgan mahalliy poyezdlar xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web|url=http://zpravy.idnes.cz/mfdnes.asp?v=036&r=mfpraha&c=1138513 |title=Předplatné MF DNES |website=Zpravy.idnes.cz |date=17 August 2009 |access-date=29 March 2017}}</ref>. Poyezd yoʻli shuningdek, aeroportni Kladno shahri, Veleslavín, Dejvice, Výstaviště va Bubny temir yoʻl stantsiyalari bilan bogʻlaydi. 2025-yilga kelib, qurilish 2027-yilda boshlanishi va temir yoʻl 2030-yilda ochilishi aytilgan edi{{Manba kerak}}. == Infratuzilmasi == [[File:View one the Prague Airport.jpg|thumb|B iskala (1-terminal) va C (2-terminal) koʻrinishi]] [[File:Prg_Ruzyne_airport_5841.JPG|thumb|1-terminal]] [[File:Prague Airport Terminal 2 Departures Interior.png|alt=|thumb|2-terminal ichki qismi]] === Terminallari === Praga aeroportida ikkita asosiy yoʻlovchi terminali, ikkita umumiy aviatsiya terminali va yuk tashish shoxobchasi mavjud. Praga aeroportidan koʻpgina reyslar Shimoliy terminallardan (1- va 2-terminallar) uchadi. Janubiy terminallar (3- va 4-terminallar) bir nechta tartibsiz reyslarni, shuningdek, VIP reyslarni, maxsus reyslarni va kichik samolyotlarni qabul qiladi{{Manba kerak}}. * 1-terminal [[Shengen hududi]]dan tashqaridagi reyslar uchun foydalaniladi; u 1968-yilda ochilgan va 1997-yilda qayta qurilgan, u A va B konkurslarini oʻz ichiga oladi. * 2-terminal Shengen hududidagi reyslar uchun foydalaniladi; u 2006-yil 17-yanvarda ochilgan, u C va D konkurslarini oʻz ichiga oladi. * 3-terminal xususiy va charter reyslari uchun foydalaniladi; u 1997-yilda ochilgan. * 4-terminal faqat VIP reyslari va davlat tashriflari uchun foydalaniladi; u aeroportning eng qadimgi qismi boʻlib, 1937-yil 5-aprelda ochilgan<ref>{{cite news |title=Jak se začalo létat z našeho největšího letiště a co ho čeká do budoucna |url=https://technet.idnes.cz/letiste-praha-ruzyne-1937-0st-/tec_technika.aspx?c=A170403_105025_tec_technika_erp |work=iDNES.cz |date=5 April 2017}}</ref>. Shuningdek, ikkita yuk terminali mavjud. 1-yuk terminali Menzies Aviation Czech tomonidan, 2-yuk terminali esa Skyport tomonidan boshqariladi. === Uchish-qoʻnish yoʻlaklari === Aeroportda ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud: 06/24 (1993-yil aprelgacha 07/25) va 12/30 (2012-yil maygacha 13/31). Eski 04/22 uchish-qoʻnish yoʻlagi uchish va qoʻnish uchun doimiy ravishda yopiq va faqat taksi yoʻlagi va toʻxtash uchun foydalaniladi<ref name="AIP Czech Republic Praha"/><ref name="Aerodrome Chart"/>. Gʻarbiy shamollar ustunligi sababli 24-uchish-qoʻnish yoʻlagi eng koʻp foydalaniladigan yoʻlak hisoblanadi. 30-uchish-qoʻnish yoʻlagi ham tez-tez ishlatiladi. 06-uchish-qoʻnish yoʻlagi kamdan-kam hollarda ishlatiladi, 12-uchish-qoʻnish yoʻlagi esa faqat istisno holatlarda ishlatiladi. === Boshqa inshootlari === [[File:Smartwings Headquarters.jpg|thumb|Smartwings aviakompaniyasining Praga aeroportidagi bosh ofisi]] Czech Airlines bosh ofisi APC binosiga<ref>"[http://www.csanews.cz/en/news/news_tz_data/tz_swap.htm The Settlement of Land Relations between Czech Airlines and the Prague Airport Authority to Increase the Value of Both Companies Prior to their Privatisation]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}." Czech Airlines. 22 August 2008. Retrieved on 15 February 2010.</ref>, Praga aeroporti hududida joylashgan<ref>"[http://www.csa.cz/en/portal/company/imprint.htm Imprint] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401100811/http://www.csa.cz/en/portal/company/imprint.htm |date=1 April 2010}}." Czech Airlines. Retrieved on 4 February 2010. "Letiště Ruzyně Prague 6 160 08 Czech republic"</ref>. 2009-yil 30-dekabrda CSA oʻzining bosh ofisini aeroportga 607 million chex kronasiga sotishini eʼlon qildi<ref>Heijmans, Philip. "[http://www.praguepost.cz/business/3252-czech-airlines-sells-headquarters-to-prague-airport.html Czech Airlines sells headquarters to Prague Airport] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202131732/http://www.praguepost.cz/business/3252-czech-airlines-sells-headquarters-to-prague-airport.html |date=2 February 2014}}." ''[[The Prague Post]]''. 6 January 2010. Retrieved on 31 January 2014.</ref>. Smartwings kompaniyasining bosh ofisi aeroport hududida joylashgan<ref>"[http://www.travelservice.aero/contacts/ Contacts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101022714/http://www.travelservice.aero/contacts/ |date=1 January 2011 }}." Travel Service Airlines. Retrieved on 14 November 2011. "Travel Service, a. s. K Letišti 1068/30 160 08 Prague 6 Czech Republic"</ref><ref>"[http://www.smartwings.com/contact.php Contact] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220045654/http://www.smartwings.com/contact.php |date=20 February 2012}}." [[Smart Wings]]. Retrieved on 19 February 2012. "Office at Prague airport K letisti 1068/30 160 08 Praha 6 Czech Republic"</ref>. Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi ham aeroport hududida bosh ofisga ega<ref>[http://www.caa.cz/index.php?lang=2 Home page]. [[Civil Aviation Authority (Czech Republic)|Civil Aviation Authority]]. Retrieved on 25 February 2012. "Postal and visitor's address: Civil Aviation Authority Czech Republic Václav Havel Airport Prague 160 08 Praha 6"</ref>. === Boshqaruvi === Aeroportni boshqaradigan kompaniya bitta aksiyadorga — Moliya vazirligi ega boʻlgan Praga aeroporti (''Letiště Praha, a. s''.) [[Aksiyadorlar jamiyati|AJ]] hisoblanadi. Kompaniya 2008-yil fevral oyida Praga aeroporti (Správa Letiště Praha, s.p.) davlat korxonasi ishtirokidagi xususiylashtirish jarayonining bir qismi sifatida tashkil etilgan. Ushbu harakat 2008-yil 9-iyulda qabul qilingan Chexiya Respublikasi hukumatining 888-sonli memorandumiga muvofiq boʻlgan. 2008-yil 1-dekabrda Praga aeroporti ilgari ''Správa Letiště Praha, s.p.'' ga tegishli boʻlgan barcha huquq va majburiyatlarni oldi va Praga aeroportlari sobiq kompaniyadan barcha biznes vakolatlari, sertifikatlari, xodimlari va litsenziyalarini oldi<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/prague-airport/about-airport/ |title=About us &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=Prg.aero |date=1 December 2008 |access-date=29 March 2017}}</ref>. Praga aeroportining bosh ofisi Praga 6 da joylashgan<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/prague-airport/contacts/ |title=Contacts &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017}}</ref>. Sobiq davlat korxonasining bosh ofisi aeroport hududida joylashgan edi<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060814002316/http://www.prg.aero/en/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-date=14 August 2006 |title=Airport Prague - Basic information |date=14 August 2006 |access-date=29 March 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/cs/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060829204605/http://www.prg.aero/cs/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-date=29 August 2006 |title=Letiště Praha, s.p. - Základní informace |date=29 August 2006 |access-date=29 March 2017 |url-status=dead}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === 2024-yil holatiga koʻra, Praga aeroporti 170 dan ortiq yoʻnalishlarga parvozlarni taklif etadi, reyslarni 70 ta aviakompaniya amalga oshiradi. Quyidagi aviakompaniyalar Praga aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshiradilar<ref>[https://www.prg.aero/en/route-map-and-timetable prg.aero - Route map and timetable] retrieved 7 September 2022.</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite news |last1=Bernict |first1=Martin |title=planes.cz - planes::articles.news.title.detail |url=https://www.planes.cz/en/article/210170/new-routes-from-prague-ajet-from-istanbul-aegean-from-thessaloniki |access-date=10 March 2026 |date=9 October 2025}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite web | url=https://e-ota.gr/epikairotita/109585/neoi-proorismoi-tis-aegean-apo-thessaloniki/ | title=Νέοι προορισμοί της Aegean από Θεσσαλονίκη| date=9 September 2025}}</ref> <!-- --> | Aer Lingus, {{IRL}} | {{Flagicon|Ireland}}Kork<ref>{{cite web | url=https://www.corkbeo.ie/news/local-news/cork-airport-add-two-new-33041121| title=Two new European city destinations added to Cork Airport's Summer 2026 schedule | date=11 December 2025 }}</ref>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web |title=New Route to the Gulf: Daily Flights from Prague to Sharjah Start in December |url=https://praguemorning.cz/prague-sharjah-direct-flights-launch-2025/ |website=Prague Morning |date=26 June 2025 |access-date=26 June 2025}}</ref> <!-- --> | [[Air Baltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]], [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/airbaltic/airbaltic-launches-16-new-routes-across-the-baltic-states-expands-connectivity/|title=airBaltic launches 16 new routes across the Baltic States, expands connectivity|website=Aviation24.be|date=4 September 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Cairo]] | [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]] <!-- --> | [[Air Canada]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/nova-dalkova-linka-v-praze-air-canada-spoji-prahu-s-torontem-217503/|title=Nová dálková linka v Praze. Air Canada spojí Prahu s Torontem|date=26 August 2024 |publisher=zdopravy.cz |access-date=26 August 2024}}</ref> <!-- --> | Air Dolomiti, {{ITA}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | Air Montenegro | '''Mavsumiy:''' [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]], {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref>{{cite web|url=https://flyondrej.eu/zpravy/air-montenegro-praha-tivat-linka/|title=Air Montenegro nová linka Praha – Tivat |date=4 February 2022 |publisher=flyondrej.eu |access-date=4 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]] <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web | url=https://ajet.com/en/media/press-and-announcements/announcements/istanbul-prague-flights-are-on-sale-starting-from-49 | title=Istanbul – Prague Flights are on Sale Starting from €49 }}</ref> <br> '''Mavsumiy:''' [[Milas-Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web|title=AJet, Bodrum'dan Avrupa'ya 15 hatla uçacak|url=https://www.turizmnews.com/ajet-bodrum-dan-avrupa-ya-15-hatla-ucacak/37767/}}</ref> <!-- --> | American Airlines | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|USA}}Filadelfiya<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2025/08/07/american-budapest-prague-buenos-aires-flights.html|title=American adds Budapest, Prague and Buenos Aires flights for summer 2026|last=Josephs|first=Leslie|date=7 August 2025|publisher=[[CNBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250808090459/https://www.cnbc.com/2025/08/07/american-budapest-prague-buenos-aires-flights.html|archive-date=8 August 2025|access-date=8 August 2025}}</ref> <!-- --> | Animawings, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite web | title=Animawings: Zboruri din București spre Praga și Sofia din octombrie 2025 | date=16 July 2025 | url=https://boardingpass.ro/animawings-zboruri-din-bucuresti-spre-praga-si-sofia-din-octombrie-2025 }}</ref> <!-- --> | Arkia, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]] <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{Cite web|url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/asiana-airlines-adds-prague-plans-central-eastern-europe-expansion|title=Asiana Airlines Adds Prague|date=13 January 2025|website=Aviationweek}}</ref> <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | Bluebird Airways, {{GRC}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=החל מ-59$ לכיוון, 198$ לטיסת הלוך ושוב: מבצעי החזרה לישראל של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/192867 |access-date=22 October 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 October 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> | Bulgaria Air | {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya <br/> '''Mavsumiy:''' [[Varna (aeroport)|Varna]] <br/> '''Mavsumiy charter:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref>{{cite web |title=Letecká doprava |url=https://vvvtour.com/letecka-doprava |website=CK VVVTour |access-date=22 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Condor, {{DEU}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web|title=Condor zieht 2025 fünf Flugzeuge aus Deutschland ab|url=https://www.aero.de/news-48620/Condor-zieht-2025-fuenf-Flugzeuge-aus-Deutschland-ab.html|website=Aero.de|date=5 November 2024 |access-date=5 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://zdopravy.cz/condor-si-pochvaluje-prahu-na-ruzyn-bude-letat-i-v-zime-246087/ |title=Condor si pochvaluje Prahu, na Ruzyni bude létat i v zimě |website=zdopravy.cz |date=23 May 2025}}</ref> <!-- --> | Corendon Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <!-- --> | Croatia Airlines | '''Mavsumiy:''' {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref>{{cite web|title=Croatia Airlines zahájily přímé lety mezi Prahou a Dubrovníkem|url=https://www.airways.cz/zprava/croatia-airlines-zahajily-prime-lety-mezi-prahou-a-dubrovnikem/|website=Airways.cz|date=19 May 2023 |access-date=2 April 2024}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref>{{cite web|title=Croatia Airlines otevře novou linku z Prahy do Splitu|url=https://flyondrej.eu/zpravy/croatia-airlines-nova-linka-praha-split/ |website=flyondrej.eu |date=3 May 2021 |access-date=3 May 2021}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | '''Mavsumiy:''' [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite web|url=https://www.traveldailynews.com/post/delta-air-lines-to-resume-direct-air-connection-with-prague|title=Delta Air Lines to resume direct air connection with Prague|website=TravelDailyNews International|date=13 October 2021}}</ref> <!-- --> | easyJet, {{UK}} | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/>, {{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast–Xalqaro<ref name="honzovyletenky.cz"/>, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref name="honzovyletenky.cz"/>, {{Flagicon|France}}Bordo<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/z-prahy-se-bude-opet-letat-do-bordeaux-linku-spusti-easyjet-239815/|title=Z Prahy se bude opět létat do Bordeaux, linku spustí easyJet|website=Zdopravy.cz|date=18 March 2025 }}</ref>, {{Flagicon|England}}Bristol, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/>, {{Flagicon|Scotland}}Glazgo<ref name="honzovyletenky.cz">{{cite web | url=https://honzovyletenky.cz/easyjet-pridava-6-linek-do-prahy/ | title=EasyJet přidává 6 linek do Prahy | date=11 June 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Hamburg (2026-yil 26-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web | title=Another new easyJet route from Prague to Hamburg | website=Cestee.com | url=https://www.cestee.com/deals/another-new-easyjet-route-from-prague-to-hamburg | access-date=25 April 2026}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|France}}Lill (2026-yil 28-oktyabrdan boshlanadi)<ref name="zdopravy.cz">{{cite web | url=https://zdopravy.cz/praha-ziska-prime-spojeni-s-lille-novou-linku-spusti-easyjet-286048/ | title=Praha získá přímé spojení s Lille, novou linku spustí easyJet | date=1 July 2026 }}</ref>, {{Flagicon|France}}Lion, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon, {{Flagicon|England}}Liverpul<ref name="honzovyletenky.cz"/>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], {{Flagicon|England}}London–Luton, {{Flagicon|England}}Manchester, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|title=Easyjet bude létat mezi Prahou a Marrákeší v Maroku|url=https://www.airways.cz/zprava/easyjet-bude-letat-od-rijna-z-prahy-do-marrakese/|website=Airways.cz|access-date=29 May 2026}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|France}}Nant<ref name="honzovyletenky.cz"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="honzovyletenky.cz"/>, {{Flagicon|England}}Newcastle upon Tyne<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/easyjet-posili-v-praze-zacne-letat-do-newcastlu-247887/ | title=EasyJet posílí v Praze, začne létat do Newcastlu | date=9 June 2025 }}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref>{{cite web |title=EASYJET ROZLÉTÁ SALERNO A NA PODZIM SPOJÍ PRAHU S NICE |url=https://www.airways.cz/zprava/easyjet-rozleta-salerno-a-na-podzim-spoji-prahu-s-nice/ |website=Airways.cz |access-date=19 February 2023}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref>{{cite web|url=http://happyfly.cz/easyjet-otevre-novou-linku-praha-porto/|title=easyJet otevře novou linku z Prahy do Porta|publisher=happyfly.cz|access-date=16 March 2022}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Alicante<ref>{{cite web | url=https://www.aeropuerto-alicante-elche.es/2023/11/easyjet-11-nuevas-rutas-aeropuerto-alicante-elche-verano-2024.html | title=EasyJet operará 11 nuevas rutas gracias a la apertura de la base de operaciones }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref>{{cite web | url=https://celedo.cz/nova-linka-z-prahy-na-mallorcu-od-easyjetu-letenky-pres-letni-prazdniny-od-1-313-kc/ | title=Nová linka z Prahy na Mallorcu od easyJetu – letenky přes letní prázdniny od 1 313 Kč - Zaletsi.cz | date=30 November 2023 | access-date=30 November 2023 | archive-date=8 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231208153130/https://celedo.cz/nova-linka-z-prahy-na-mallorcu-od-easyjetu-letenky-pres-letni-prazdniny-od-1-313-kc/ | url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|title=EgyptAir začne létat z Prahy do Káhiry, začne na třech letech týdně|url=https://zdopravy.cz/egyptair-zacne-letat-z-prahy-do-kahiry-zacne-na-trech-letech-tydne-199494/|website=zdopravy.cz|date=25 March 2024 |access-date=25 March 2024}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web|title=Israel's El Al to drop UP budget brand|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/63062-israels-el-al-to-drop-up-budget-brand|website=ch-aviation.com|access-date=7 January 2018}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{Cite press release|title=Etihad Airways announces new routes to Warsaw and Prague|url=https://www.etihad.com/en-ae/news/etihad-airways-announces-two-new-routes-to-warsaw-and-prague|date=6 September 2024|publisher=Etihad Airways|access-date=6 September 2024|archive-date=1 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250601003547/https://www.etihad.com/en-ae/news/etihad-airways-announces-two-new-routes-to-warsaw-and-prague|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|Spain}}Málaga, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda <br/> '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Morocco}}Agadir, {{Flagicon|Spain}}Alicante<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airports/prague-airport-prg/eurowings-expands-in-prague-with-new-summer-destinations-for-2022/|title=Eurowings expands in Prague with new summer destinations for 2022|date=2 November 2021}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]], {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{cite web |title=Eurowings Launches Direct Flights from Prague to Marrakech|url=https://praguemorning.cz/prague-marrakech-direct-flights-eurowings/ |website=Prague Morning |date=26 August 2025 |access-date=28 August 2025}}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca, [[Tallin aeroporti|Tallin]], {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref>{{Cite web|last1=Vojtěch|first1=Očadlý|url=https://zdopravy.cz/konkurence-pro-smartwings-eurowings-planuji-ctyri-linky-z-prahy-na-kanarske-ostrovy-241568|title= Nová konkurence pro Smartwings: Eurowings plánují čtyři linky z Prahy na Kanárské ostrovy|website=zdopravy.cz|date=3 April 2025|accessdate=3 April 2025|language=cs}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{cite news |title=Finnair plans staged return to business - The Business Travel Magazine |url=https://thebusinesstravelmag.com/finnair-plans-staged-return-to-business/ |access-date=10 March 2026 |date=20 May 2020}}</ref> <!-- --> | [[Flyadeal]] | '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|title=New direct connection between Prague and Riyadh: Flyadeal launches seasonal flights to Saudi Arabia from June|url=https://www.praguedaily.news/2026/05/12/new-direct-connection-between-prague-and-riyadh-flyadeal-launches-seasonal-flights-to-saudi-arabia-from-june/|website=Prague Daily News.com|access-date=29 May 2026}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web|title=New direct connection between Prague and Riyadh: Flyadeal launches seasonal flights to Saudi Arabia from June|url=https://www.praguedaily.news/2026/05/12/new-direct-connection-between-prague-and-riyadh-flyadeal-launches-seasonal-flights-to-saudi-arabia-from-june/|website=Prague Daily News.com|access-date=29 May 2026}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite news |last1=Azoulay |first1=Roi |title=Flydubai Expands to Another European Capital with 10 Weekly Dubai Flights |url=https://passport.news/article/671 |access-date=10 March 2026 |work=PassportNews |date=23 May 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Flynas]] | '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|url=https://flyondrej.eu/zpravy/flynas-nova-linka-praha-rijad-2/|title=Aerolinka Flynas nahrála linku Praha – Rijád do systému|date=February 2022|publisher=flyondrej.eu|access-date=1 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |last1=Lassetter |first1=Jon |title=New Route of the Day (17 June 2024): FlyOne between Chisinau and Prague |url=https://airserviceone.com/new-route-of-the-day-17-june-2024-flyone-between-chisinau-and-prague/ |access-date=10 March 2026 |work=Air Service One |date=25 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[Freebird Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Milas-Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web|title=Na Ruzyni přibude další turecký dopravce, pravidelné lety do oblíbených letovisek nabídnou Freebird Airlines |url=https://zdopravy.cz/na-ruzyni-pribude-dalsi-turecky-dopravce-pravidelne-lety-do-oblibenych-letovisek-nabidnou-freebird-airlines-269756/}}</ref> <!-- --> | Hainan Airlines | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/z-ceska-se-bude-opet-letat-do-ciny-hainan-airlines-obnovi-linku-praha-peking-200524/|title=Z Česka se bude opět létat do Číny, Hainan Airlines obnoví linku Praha – Peking|date=3 April 2024|publisher=zdopravy.cz|access-date=3 April 2024}}</ref> <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite news |last1=Tozer-Pennington |first1=Victoria |title=Iberia Announces Robust Winter Schedule With 300 Weekly Flights To Latin America {{!}} Aviation News Online |url=https://aviationnews-online.com/public/index.php/article/iberia-announces-robust-winter-schedule-with-300-weekly-flights-to-latin-america |work=Airline Economics Ltd |issue=11 July 2023 |language=en}}</ref> <!-- --> | Icelandair | {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref>{{cite web | url=https://www.visir.is/g/20222336534d/icelandair-flygur-til-prag-og-barcelona | title=Icelandair flýgur til Prag og Barcelona - Vísir | date=11 September 2022}}</ref><ref>{{cite web| url=https://zdopravy.cz/z-prahy-na-island-se-bude-letat-celorocne-icelandair-posili-linku-do-reykjaviku-238383/ | title=Z Prahy na Island se bude létat celoročně, Icelandair posílí linku do Reykjavíku | date= 14 April 2025}}</ref> <!-- --> | Israir | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Israeli airlines to start outbound flights early Sunday, limited to 70 people per plane |url=https://www.timesofisrael.com/israeli-airlines-to-start-outbound-flights-early-sunday-limited-to-70-people-per-plane/ |access-date=10 March 2026 |work=The Times of Israel |date=6 March 2026}}</ref> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web | url=https://ceetransport.com/jazeera-airways-to-start-prague-kuwait-route-577/ | title=Jazeera Airways to start Prague - Kuwait route | date=4 April 2022 | access-date=18 April 2022 | archive-date=8 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230208142611/https://ceetransport.com/jazeera-airways-to-start-prague-kuwait-route-577/ | url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[Jet2.com]] | [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref>{{cite news |last1=Roberts |first1=Kit |last2=Ahmed |first2=Hannah |title=Jet2 plane from UK to Prague met by armed police upon landing |url=https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/jet2-plane-uk-prague-met-32306730 |access-date=10 March 2026 |work=Birmingham Live |date=19 August 2025 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|England}}Leeds/Bradford<ref>{{cite news |title=Jet2 adds three new routes and extra capacity to winter 2025-26 |url=https://travelweekly.co.uk/news/jet2-adds-three-new-routes-and-extra-capacity-to-winter-2025-26 |access-date=10 March 2026 |work=Travel Weekly |date=25 March 2025 |language=En}}</ref>, {{Flagicon|England}}Manchester<ref>{{cite news |last1=Roberts |first1=Kit |title=Dramatic images show police meeting Jet2 plane following flight from Manchester |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/dramatic-images-show-armed-police-32305555 |access-date=10 March 2026 |work=Manchester Evening News |date=19 August 2025 |language=en}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|England}}Bournemouth<ref>{{cite web |url= https://www.bournemouthecho.co.uk/news/24547555.jet2-two-new-destinations-announced-winter-2025/ | access-date=18 September 2024| title=Jet2 adds two new countries in Bournemouth Airport first| date=28 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|England}}Bristol<ref>{{cite web | url=https://www.northsomersettimes.co.uk/news/23798914.jet2-com-jet2citybreaks-launch-christmas-markets-programme/ | title=Christmas Markets programme launched earlier than ever before at Bristol Airport | date=19 September 2023 }}</ref>, {{Flagicon|England}}East Midlands<ref>{{cite web|url=https://www.lancs.live/news/lancashire-news/eight-european-christmas-market-holidays-19984175|title=Eight European Christmas Market holidays unveiled by Jet2 for post-pandemic trips|website=lancs.live|date=7 March 2021|accessdate=14 July 2021}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref>{{cite news |last1=Caswell |first1=Mark |title=Jet2 announces Edinburgh expansion |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/jet2-announces-edinburgh-expansion/ |access-date=10 March 2026 |work=Business Traveller |date=9 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{cite news |last1=Bradley |first1=Claudia |title=Budget airline announces two new exciting destinations from Essex airport |url=https://www.echo-news.co.uk/news/25894630.jet2-expands-christmas-market-programme-stansted-airport/ |access-date=10 March 2026 |work=Echo |date=27 February 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite news |last1=Mishra |first1=Neerja |title=Heavy Snowfall in Europe Trigger Mass Flight Cancellations: Check Major Airports Hit, Most Affected Regions & Key Routes |url=https://sundayguardianlive.com/news/heavy-snowfall-in-europe-trigger-mass-flight-cancellations-check-major-airports-hit-most-affected-regions-key-routes-163354/ |access-date=10 March 2026 |work=The Sunday Guardian |date=4 January 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | KM Malta Airlines | {{Flagicon|Malta}}Malta<ref>{{cite web|title=KM Malta Airlines gets licensed, details launch network|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/134736-km-malta-airlines-gets-licensed-details-launch-network|website=ch-aviation.com|access-date=4 December 2023}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web | url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/01/23/korean-air-to-resume-routes-to-prague-zurich-istanbul-and-madrid/ | title=Korean Air to resume routes to Prague, Zurich, Istanbul and Madrid| date=23 January 2023}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]] <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | Luxair | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Luxembourg|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=602–603}}</ref> <!-- --> | Neos, {{ITA}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/z-prahy-se-bude-letat-do-bangkoku-cedok-predstavil-novinky-na-zimu-241559/|title=Z Prahy se bude létat do Bangkoku, Čedok představil novinky na zimu|publisher=Zdopravy|date=3 April 2025|accessdate=23 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Krabi, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite web|url=https://pelipecky.cz/exoticke-novinka-maledivy-primym-letem-z-prahy-dovolenkuj-v-raji-jeste-pohodlneji/|title=Exotická novinka: Maledivy přímým letem z Prahy. Dovolenkuj v ráji ještě pohodlněji|publisher=pelipecky.cz|date=28 July 2025|accessdate=4 August 2025}}</ref>, [[Fascene aeroporti|Nosy Be]], {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar <!-- --> | [[Nile Air]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]] <!-- --> | Norwegian Air Shuttle | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=793–797}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=1005–1011}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=463–470}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[Qanot Sharq]] | '''Mavsumiy:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{Cite press release |url=https://www.qatarairways.com/en/press-releases/2017/July/qatar-airways-accelerates-its-global-expansion-with-the-launch-o.html?activeTag=Press-releases# |title=Qatar Airways Accelerates Its Global Expansion With the Launch of Prague and Sohar |publisher=Qatar Airways}}</ref> <!-- --> | [[Ryanair]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{cite web |title=Ammán |url=https://www.prg.aero/amman |website=Prague Airport |access-date=26 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Prague, Czech Republic|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=877–880}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bari, {{Flagicon|France}}Bove, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, {{Flagicon|England}}Bristol<ref>{{cite web | url=https://www.britaintraveldeals.com/ryanair-will-launch-a-new-route-from-birmingham-bristol-cardiff-exeter-leeds-and-london/ | title=Ryanair will launch a new routes from Birmingham, Bristol, Cardiff, Exeter, Leeds and London }}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin, {{Flagicon|England}}East Midlands, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg, {{Flagicon|Poland}}Gdansk, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Slovakia}}Koshitse, {{Flagicon|Poland}}Krakov, {{Flagicon|England}}London–Stansted, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|Spain}}Málaga, {{Flagicon|England}}Manchester, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]], {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|Italy}}Palermo (2026-yil 25-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2026/05/02/ryanair-apre-la-praga-palermo-in-concorrenza-con-wizz-air/| title=Ryanair apre la Praga – Palermo. In concorrenza con Wizz Air| date= 2 May 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Piza, [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/>, [[Rim Champino aeroporti|Rim–Champino]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/ryanair-resuming-prague-rome-ciampino-service-from-late-oct-2024-1263589 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry |work=CAPA }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Sevilya<ref>{{Cite web|url=https://zaletsi.cz/magazin/nova-linka-z-prahy-do-sevilly-od-ryanairu/|title=Nová linka z Prahy do Sevilly od Ryanairu|first=Minion Interactive|last=s.r.o|website=Zaletsi.cz}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/06/08/ryanair-sbarca-in-albania-attacco-frontale-a-wizz-air/|title=Ryanair sbarca in Albania. Attacco frontale a Wizz Air|date=8 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Treviso, {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua <br/> '''Mavsumiy: ''' {{Flagicon|Italy}}Bolonya, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca, {{Flagicon|Italy}}Peskara, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/ryanair-prida-dalsi-linku-z-prahy-do-polska-zacne-letat-do-poznane-186453/|title=Ryanair přidá další linku z Prahy do Polska, začne létat do Poznaně|date=4 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Italy}}Rimini<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/02/13/rimini-verso-una-base-ryanair-5-anni-di-accordo-fino-al-2028/|title=Rimini verso una base Ryanair. 5 anni di accordo fino al 2028|date=13 February 2023}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Skiatos<ref>{{Cite web|url=https://www.praguemorning.cz/ryanair-launching-two-new-routes-from-prague/|title=Ryanair Launching Two New Routes from Prague|first=Prague|last=Morning|date=17 November 2022|access-date=18 November 2022|archive-date=30 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330055903/https://www.praguemorning.cz/ryanair-launching-two-new-routes-from-prague/|url-status=dead}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Trieste<ref>{{Cite web|url=https://www.cestujlevne.com/akcni-letenky/4-nove-linky-ryanairu-k-mori-ze-4-ceskych-letist|title=4 nové linky Ryanairu k moři ze 4 českých letišť. Letenky od 2 518 Kč|date=13 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Turin (2026-yil 19-dekabrdan boshlanadi)<ref name="RyanTur26">{{cite web |url=https://italiavola.com/2026/07/24/torino-le-sfide-tra-ryanair-e-wizz-air-continuano-tre-nuove-rotte-in-arrivo/|title=Torino: le sfide tra Ryanair e Wizz Air continuano. Tre nuove rotte in arrivo |website=Italiavola.com |language=Italian |date=24 July 2026|trans-title=Turin: the showdown between Ryanair and Wizz Air continues. Three new routes on the way.}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zadar<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/> <!-- --> | Starlux Airlines, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|title=Praha se stává první evropskou destinací STARLUX Airlines. Nová přímá dálková linka spojí Prahu s Tchaj-pejí|url=https://www.prg.aero/praha-se-stava-prvni-evropskou-destinaci-starlux-airlines-nova-prima-dalkova-linka-spoji-prahu-s}}</ref> <!-- --> | Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]] <!-- --> | Sky Alps, {{ITA}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Bolzano (2026-yil 9-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web |url=https://italiavola.com/2026/06/17/skyalps-apre-due-nuove-rotte-per-la-winter-26-27/|title=SkyAlps apre due nuove rotte per la winter 26/27|date=17 June 2026 |website=Italiavola |language=Italian|trans-title=SkyAlps opens two new routes for the Winter 2026/2027 season}}</ref> <!-- --> | Sky Express, {{GRC}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- --> | SkyUp Airlines, {{UKR}} | '''Charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web |title=SkyUp! přidal druhý let týdně do Sharm El Sheikh |url=https://zdopravy.cz/skyup-pridal-druhy-let-tydne-do-sharm-el-sheikh-251358/ |website=zdopravy.cz |date=15 July 2025 |access-date=17 July 2025}}</ref> <!-- --> | Smartwings, {{CZE}} | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="Travel And Tour World-2025">{{cite web |title=New Direct Flights from Prague to Brussels, Barcelona, Porto, Bucharest, Rome: To Know More Have A Look at Smartwings Announcement |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/new-direct-flights-from-prague-to-brussels-barcelona-porto-bucharest-rome-to-know-more-have-a-look-at-smartwings-announcement/ |website=Travel And Tour World |date=12 June 2025 |access-date=23 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Bergen (2026-yil 26-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite web|url=https://www.praguedaily.news/2026/06/26/smartwings-launches-new-direct-flights-from-prague-to-bergen-and-venice/ |title=Smartwings Launches New Direct Flights from Prague to Bergen and Venice|date=1 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Bilbao<ref name="Aviation24.be-2025">{{cite web |title=Smartwings adds Bilbao and Toulouse to expanding winter schedule |url=https://www.aviation24.be/airlines/smartwings/smartwings-adds-bilbao-and-toulouse-to-expanding-winter-schedule/ |website= Aviation24.be |date=23 June 2025 |access-date=25 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="Travel And Tour World-2025"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="Travel And Tour World-2025"/>, [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/smartwings-zmeni-letiste-v-dubaji-dxb-vystrida-dwc-192481/ | title=Smartwings změní letiště v Dubaji, DXB vystřídá DWC &#124; Zdopravy.cz | date=3 February 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="OAG_World_Nov2023_861_863">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Prague|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=861–863}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]], {{Flagicon|Portugal}}Lissabon (2026-yil 23-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web |title=Smartwings launches direct flights from Prague to Lisbon |url=https://www.smartwings.com/en/smartwings-launches-direct-flights-from-prague-to-lisbon-and-boosts-connections-to-porto-bilbao-toulouse-and-nice}}</ref>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="zdopravy.cz"/>, {{Flagicon|Spain}}Málaga, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam, {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="zdopravy.cz"/>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref name="Travel And Tour World-2025"/> [[Rome-Fiumicino]],<ref name="Travel And Tour World-2025"/>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |title=חברות התעופה הזרות: מי משעות ומי חוזרות? {{!}} כל העדכונים |url=https://passportnews.co.il/article/203830 |access-date=15 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=14 May 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub, {{Flagicon|France}}Tuluza<ref name="Aviation24.be-2025"/>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya (2026-yil 22-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite web|url=https://www.praguedaily.news/2026/06/26/smartwings-launches-new-direct-flights-from-prague-to-bergen-and-venice/ |title=Smartwings Launches New Direct Flights from Prague to Bergen and Venice|date=1 July 2026 }}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/smartwings/smartwings-is-launching-scheduled-flights-from-prague-to-athens/ |title=Smartwings is launching scheduled flights from Prague to Athens|date=December 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Almeriya, {{Flagicon|Italy}}Brindisi, [[Burgas aeroporti|Burgas]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|url=https://www.smartwings.com/letenky-praha-dubaj|title= Letenky Praha - Dubaj|website=Smartwings.com|accessdate=1 July 2026|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/smartwings-spusti-pravidelnou-linku-z-prahy-do-izmiru-nabidnou-dva-lety-tydne-199200/ | title=Smartwings spustí pravidelnou linku z Prahy do Izmiru, nabídnou dva lety týdně &#124; zdopravy.cz| date=22 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}La Palma<ref>{{cite web | url=https://elperiodicodelapalma.com/la-palma-volvera-a-tener-un-vuelo-con-praga-entre-los-meses-de-junio-y-octubre/ | title=La Palma volverá a tener un vuelo con Praga entre los meses de junio y octubre &#124; El Periódico de La Palma}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Kalyari, {{Flagicon|Greece}}Karpatos, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos, {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Menorka aeroporti|Menorka]], {{Flagicon|Italy}}Olbiya, {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/smartwings-nabidnou-pristi-leto-linku-z-prahy-na-azorske-ostrovy/ | title=Smartwings nabídnou příští léto linku z Prahy na Azorské ostrovy &#124; Airways.cz }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, {{Flagicon|Greece}}Samos, {{Flagicon|Greece}}Santorini, {{Flagdeco|HRV}}Split, {{Flagicon|Albania}}Tirana, [[Varna (aeroport)|Varna]], [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]], {{Flagicon|Greece}}Zakintos <br/> '''Mavsumiy charter:''' [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti|Al-Olamayn]], {{Flagicon|Morocco}}Agadir, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref name="flyondrej.eu"/>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|title=CK Fischer a Exim Tours nabídnou přímé lety do Kataru|url=https://flyondrej.eu/zpravy/ck-fischer-a-exim-tours-nabidnou-prime-lety-do-kataru|website=flyondrej.eu|date=29 April 2025 |access-date=29 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|Tunisia}}Enfida<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Jerba<ref name="Airways.cz">{{Cite web|url=https://www.airways.cz/zprava/cedok-predstavil-novinky-kam-hodla-letat-pristi-leto/|title=Čedok představil novinky kam hodlá létat příští léto|website=Airways.cz|accessdate=9 August 2025|language=czech}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kavala<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Matruh, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa{{efn|group=dest|Smartwings aviakompaniyasining Pragadan Mombasaga charter reysi Hurgadada toʻxtaydi. Biroq, aviakompaniyaning faqat Hurgada va Mombasa orasida yoʻlovchilarni tashish huquqi yoʻq.}}<ref name="flyondrej.eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Mytilene<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Morocco}}Nador, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2023/06/10/smartwings-vola-su-palermo | title=Smartwings vola su Palermo | date=10 June 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Porto Santo<ref>{{Cite web|url=https://www.airways.cz/zprava/cedok-predstavil-novinky-kam-hodla-letat-pristi-leto/|title=Čedok představil novinky kam hodlá létat příští léto|website=Airways.cz|accessdate=10 August 2025|language=czech}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Qayseri<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/cedok-vypravil-prvni-charter-s-lyzari-do-tureckeho-kayseri/| title=ČEDOK VYPRAVIL PRVNÍ CHARTER S LYŽAŘI DO TURECKÉHO KAYSERI}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], {{Flagicon|Greece}}Skyros<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Egypt}}Taba, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[SunExpress]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <br/> '''Mavsumiy:''' [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Turkey}}Qayseri <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]] <!-- --> | Transavia, {{NLD}} | {{Flagicon|Netherlands}}Eyndxoven<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Eindhoven, Netherlands|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=347–349}}</ref>, {{Flagicon|France}}Parij–Orly <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | TUS Airways, {{CYP}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]] <!-- --> | TUI Airways, {{UK}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Cambodia}}Sihanoukville (2026-yil 19-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|title=First direct Prague-Sihanoukville charter flights to launch this winter |url=https://www.khmertimeskh.com/501933990/first-direct-prague-sihanoukville-charter-flights-to-launch-this-winter/}}</ref> <!-- --> | VietJet Air | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy (2026-yil 10-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|title=Fly Hanoi - Prague with Vietjet from just VND 5,940,000|url=https://www.vietjetair.com/en/pages/fly-hanoi---prague-with-vietjet-from-just-vnd-5940000-1779673779225|website=VietJetAir.com|access-date=29 May 2026}}</ref> <!-- --> | Volotea, {{ESP}} | [[Florensiya aeroporti|Florensiya]]<ref>{{cite web | url=https://www.praguemorning.cz/prague-to-florence-volotea-flight/ | title=Volotea to Launch New Direct Flight from Prague to Florence | date=7 October 2023 | access-date=7 October 2023 | archive-date=23 June 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240623150205/https://praguemorning.cz/prague-to-florence-volotea-flight/ | url-status=dead }}</ref>, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Lyon, France LYS|date=May 2025|volume=26|issue=11|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=657–660}}</ref>, {{Flagicon|France}}Nant<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Nantes, France NTE|date=May 2025|volume=26|issue=11|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=782–784}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Bordo<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/take-volotea-planuje-letat-na-podzim-z-bordeaux-do-prahy/ | title=Také Volotea plánuje létat na podzim z Bordeaux do Prahy }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/volotea-pridava-dalsi-linku-z-prahy-zacne-letat-do-verony-184287/ | title=Volotea přidává další linku z Prahy, začne létat do Verony | date=15 November 2023 }}</ref> <!-- --> | Vueling, {{ESP}} | {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Spain}}Bilbao<ref>{{Cite web|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/las-nuevas-rutas-aeropuerto-bilbao-vueling-proximo-verano-20221123182913-nt.html|title=Las nuevas rutas de Vueling en el aeropuerto de Bilbao para el verano|first=Josu|last=García|date=24 November 2022|website=El Correo}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Parij–Orly <!-- --> | [[Wizz Air]] | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="Wizz Air-2025">{{cite web | title=Wizz Air: 13 rute noi de la București, Cluj Napoca și Iași | date=14 August 2025 | url=https://boardingpass.ro/wizz-air-13-rute-noi-de-la-bucuresti-cluj-napoca-si-iasi/ }}</ref>, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref>{{cite web|url=https://italiavola.com/2021/05/12/wizz-apre-nuove-rotte-da-catania-lancia-abu-dhabi-tel-aviv-praga-torino-e-altre-due-rotte/|title=Wizz apre nuove rotte da Catania. Lancia Abu Dhabi, Tel Aviv, Praga, Torino e altre due rotte|date=12 May 2021}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]], [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref>{{Cite web|url=http://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-adds-prague-and-hurghada-to-gatwick-network|title=Wizz Air adds Prague and Hurghada to Gatwick network|first=Jacobs Media Group|last=Ltd|website=Travel Weekly}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref>{{cite web | url=https://zaletsi.cz/wizz-air-se-vraci-na-linku-z-prahy-do-londyna-luton/ | title=Wizz Air se vrací na linku z Prahy do Londýna (Luton) | date=28 July 2022}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Palermo (2026-yil 7-sentyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2026/04/24/wizz-air-apre-nuove-rotte-da-palermo/| title=Wizz Air apre nuove rotte da Palermo| date= 24 April 2026}}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Poprad–Tatry (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web | title=Z Popradu sa bude pravidelne lietať do Prahy. Ceny leteniek potešia turistov aj študentov | date=11 June 2026 | url=https://cestovanie.pravda.sk/cestovny-ruch/clanok/815539-z-popradu-sa-bude-lietat-do-prahy-ceny-leteniek-potesia-turistov-aj-studentov/}}</ref>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite web|title=Maďarský lowcost Wizz Air otevře novou linku z Prahy do Říma|url=https://flyondrej.eu/zpravy/wizz-air-nova-linka-praha-rim/ |website=flyondrej.eu |date=13 May 2021 |access-date=13 May 2021}}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo (2026-yil 3-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|url=https://aero.telegraf.rs/avio-kompanije/4380025-wizz-air-uvodi-tri-nove-linije-iz-sarajeva|title=Wizz Air uvodi tri nove linije iz Sarajeva|date=17 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|North Macedonia}}Skopye<ref>{{cite web | title=Wizz Air launching five new Skopje routes | date=31 July 2025 | url=https://www.exyuaviation.com/2025/07/wizz-air-to-launch-five-new-skopje.html }}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{Cite web|url=https://dnes.dir.bg/sofia/uiz-ear-s-poleti-ot-sofiya-do-sedem-novi-destinatsii|title="Уиз Еър" с полети от София до седем нови дестинации &#124; dnes.dir.bg}}</ref>, {{Flagicon|Romania}}Timishoare<ref>{{cite web |title=Spojení Prahy s Rumunskem posílí nová linka do Temešváru |url=https://zdopravy.cz/spojeni-prahy-s-rumunskem-posili-nova-linka-do-temesvaru-271757/ |website=Zdopravy |access-date=22 January 2026}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{Cite web|url=https://albaniandailynews.com/news/wizz-air-announces-ten-new-routes-from-albania|title=Wizz Air Announces Ten New Routes from Albania|website=ALBANIA DAILY NEWS}}</ref>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]] (2026-yil 5-sentyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/2901140/wizz-air-to-launch-vilnius-prague-route-this-autumn?srsltid=AfmBOorJ6v_ykqPpWWQKXkf4G4-4L2vKGaNNS-5Cal270gz4Oes8roHA|title=Wizz Air to launch Vilnius–Prague route this autumn|date=17 April 2026}}</ref>, {{Flagicon|Romania}}Yassi<ref name="Wizz Air-2025"/>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |last1=Casey |first1=David |title= Wizz Air Grows Yerevan Footprint As Armenia Unveils Connectivity Plan|url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/wizz-air-grows-yerevan-footprint-armenia-unveils-connectivity-plan |access-date=7 May 2025 |work=AviationWeek |date=7 May 2025 |language=en-CA}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Turin (2027-yil 16-yanvardan boshlanadi)<ref>{{cite web |title=Da Torino Caselle quattro nuovi collegamenti invernali: dal 16 gennaio 2027 i voli per Praga, Danzica, Breslavia e Katowice |date=2 July 2026 |url=https://torino.corriere.it/notizie/economia/26_luglio_02/da-torino-caselle-quattro-nuovi-collegamenti-invernali-dal-16-gennaio-2027-i-voli-per-praga-danzica-breslavia-e-katowice-951422a0-f847-4ce9-8f3f-5ae7adc6fxlk_amp.shtml |language=it}}</ref> <!-- --> | [[World2Fly]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]<ref name="zdopravy.cz-2023">{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/z-prahy-zacal-letat-airbus-a350-s-nejvice-sedadly-dalsi-cestovka-spustila-chartery-do-exotiky-181629/|title=Z Prahy začal létat Airbus A350 s rekordní kapacitou. Chartery do exotiky spustila další cestovka|date=24 October 2023|website=zdopravy.cz}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Puerto Vallarta<ref name="flyondrej.eu">{{cite web | url=https://flyondrej.eu/akcni-letenky/exim-fischer-prime-lety-mexiko-puerto-vallarta/ | title=Exim/Fischer bude létat do Mexika(Puerto Vallarta) a nabídne Business Class - 16APR| date=16 April 2024}}</ref>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana<ref name="zdopravy.cz-2023"/> }} ;Eslatmalar {{notelist|group=dest}} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | ASL Airlines<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/prazske-letiste-ocekava-novou-nakladni-linku-cinsky-dopravce-jej-chce-spojit-s-ceng-cou-241862/|title=Pražské letiště očekává novou nákladní linku, čínský dopravce jej chce spojit s Čeng-čou|date=8 April 2025}}</ref>, {{IRL}} | {{Flagicon|Czech Republic}}Brno, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | Central Airlines<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/zase-cina-do-prahy-ma-zacit-letat-nakladni-dopravce-central-airlines-244962/|title=Další čínský dopravce na Ruzyni. Do Prahy má začít létat nákladní Central Airlines|date=8 April 2025}}</ref>, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Chengdu—Shuangliu <!-- --> | UPS Airlines<ref>[https://www.airlineroutemaps.com/maps/UPS_United_Parcel_Service/Europe airlineroutemaps.com - UPS] retrieved 24 July 2020.</ref>, {{USA}} | {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn <!-- --> }} == Statistika == === Yillik yoʻlovchilar oqimi === {|class="wikitable" |- ! | {{center|Yillar}} ! | {{center|Yoʻlovchilar <br />soni{{efn|1=Mahalliy, xalqaro va tranziy yoʻlovchilar sonini oʻz ichiga oladi}}}} ! | {{center|Yoʻlovchilar sonining<br />oʻzgarishi, %da}} ! | {{center|Yuk<br />(tonna)}} ! | {{center|Yuk<br />oʻzgarishi, %da}} ! | {{center|Parvozlar soni}} ! | {{center|Parvozlar sonining<br />oʻzgarishi, %da}} |- |2001<ref name="Prg.aero"/>||6,098,742|| ||29,571|| || || |- |2002<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/44C6F8B0170C099EF304B2524781485F/resource.pdf |title=Airport: Prague-Ruzyne, NUMBER OF AIRCRAFT MOVEMENTS |website=Prg.aero |access-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316180602/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/44C6F8B0170C099EF304B2524781485F/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||6,314,653||{{increase}} 3.54||34,829||{{increase}} 17.78||103,904|| |- |2003<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/B0D033BC0756285D6F2B01C3CE5F8679/resource.pdf |title=Airport: Praha-Ruzyne NUMBER OF AIRCRAFT MOVEMENTS |website=Prg.aero |access-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316185407/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/B0D033BC0756285D6F2B01C3CE5F8679/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||7,463,120||{{increase}} 18.19||41,440||{{increase}} 18.98||115,756|| |- |2004<ref name="Prg.aero"/>||9,696,413||{{increase}} 29.92||46,885||{{increase}} 13.14||144,962|| |- |2005<ref name="Prg.aero">{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/6E13252AABDDF3F3A19DB611861C2F64/resource.pdf |title=Airport: Praha-Ruzyne NUMBER OF PASSENGERS |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316215439/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/6E13252AABDDF3F3A19DB611861C2F64/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||10,777,020||{{increase}} 11.14||46,002||{{decrease}} −1.88||160,213|| |- |2006<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/F0A5C978B8E36AA49C6F31AB2217343A/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2006 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321083238/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/contents.4/0/f0a5c978b8e36aa49c6f31ab2217343a/resource.pdf |archive-date=21 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||11,581,511||{{increase}} 7.46||54,972||{{increase}} 6.27||166,346|| |- |2007<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/FAFF7D070B453E6FA1C73D9502FB408C/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2007 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316205244/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/FAFF7D070B453E6FA1C73D9502FB408C/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||12,436,254||{{increase}} 7.38||55,179||{{increase}} 0.38||174,662|| |- |2008<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/65E9A6C8E0D4D30CD345A479D18BF250/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Report 2008|website=Prg.aero|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104032418/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/65E9A6C8E0D4D30CD345A479D18BF250/resource.pdf|archive-date=4 January 2014|url-status=dead}}</ref>||12,630,557||{{increase}} 1.56||47,870||{{decrease}} −13.25||178,628|| |- |2009<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/9F38A0D526956CB4CB6AAA7F8B502ED1/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2009 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822140115/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/9F38A0D526956CB4CB6AAA7F8B502ED1/resource.pdf |archive-date=22 August 2017 |url-status=dead}}</ref>||11,643,366||{{decrease}} −7.82||42,476||{{decrease}} −11.27||163,816||{{decrease}} −8.57 |- |2010<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/1E337BD5BC2CA67277EF768858778166/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Report 2010|website=Prg.aero|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316211231/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/1E337BD5BC2CA67277EF768858778166/resource.pdf|archive-date=16 March 2016|url-status=dead}}</ref>||11,556,858||{{decrease}} −0.74||58,275||{{increase}} 37.19||156,052||{{decrease}} −4.63 |- |2011<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/98608081C43DE3180A42573FE2038AEE/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2011 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104034820/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/98608081C43DE3180A42573FE2038AEE/resource.pdf |archive-date=4 January 2014 |url-status=dead}}</ref>||11,788,629||{{increase}} 2.01||62,688||{{increase}} 7.57||150,717||{{decrease}} −3.50 |- |2012<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/18C06725D35561C64C9381EF72A3378F/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Report 2012|website=Prg.aero|access-date=29 March 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317201157/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/contents.4/0/18c06725d35561c64c9381ef72a3378f/resource.pdf|archive-date=17 March 2016}}</ref>||10,807,890||{{decrease}} −8.32||52,977||{{decrease}} −15.49||131,564||{{decrease}} −12.78 |- |2013<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/A621C2BE03AAB48A552F0CEDF83D7A73/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2013 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317101541/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/contents.4/0/a621c2be03aab48a552f0cedf83d7a73/resource.pdf |archive-date=17 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||10,974,196||{{increase}} 1.54||51,902||{{decrease}} −2.03||128,633||{{decrease}} −2.77 |- |2014<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/0BAB14AFB5EC185C5DC5C3D6DD3BF0C4/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report December 2014 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316205339/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/0BAB14AFB5EC185C5DC5C3D6DD3BF0C4/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||11,149,926||{{increase}} 1.60||50,897||{{decrease}} −1.93||125,437||{{decrease}} −2.43 |- |2015<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/37679C3FB1FFAD5FD274BA49D56647FE/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report December 2015 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011120149/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/37679C3FB1FFAD5FD274BA49D56647FE/resource.pdf |archive-date=11 October 2016 |url-status=dead}}</ref>||12,030,928||{{increase}} 7.90||50,595||{{decrease}} −0.59||128,018||{{increase}} 0.62 |- |2016<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/A2B0D327F8F50E2482127BCF77DC38B7/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report December 2016 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201235115/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/A2B0D327F8F50E2482127BCF77DC38B7/resource.pdf |archive-date=1 February 2017 |url-status=dead}}</ref>||13,074,517||{{increase}} 8.67||71,091||{{increase}} 40.51||136,766||{{increase}} 6.74 |- |2017<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/199BADAF4D626E8E97DE7E802DAE26B7/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Reports &#124; Havel Airport Prague, Ruzyně|website=prg.aero |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924044847/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/199BADAF4D626E8E97DE7E802DAE26B7/resource.pdf|archive-date=24 September 2017|url-status=dead}}</ref>||15,415,001||{{increase}} 17.9||81,879||{{increase}} 15.18||148,223||{{increase}} 8.40 |- |2018<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/News/Traffic_report_1812_public.pdf|title=Traffic Report - December 2018|website=Prague Airport|access-date=28 January 2019}}</ref>||16,797,006||{{increase}} 8.97||80,915|| {{decrease}} −1.18||155,532||{{increase}} 4.81 |- |2019<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/letiste-vaclava-havla-praha-odbavilo-za-rok-2019-rekordnich-178-milionu-cestujicich |title=Letiště Václava Havla Praha odbavilo za rok 2019 rekordních 17,8 milionů cestujících |date=16 January 2020 |access-date=16 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/Statistics%20and%20reports/Prague%20Airport%20Traffic%20Reports/Traffic_report_1912_public.pdf |title=Traffic Report - December 2019 |access-date=30 January 2020}}</ref>||17,804,900||{{increase}} 6.00|| 81,768 || {{increase}} 1.05||154,777||{{decrease}} −0.48 |- |2020<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/en/prague-airport-handles-nearly-3-7-million-passengers-2020|title=Prague Airport Traffic Reports 2020; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně|website=prg.aero|date=20 January 2021 }}</ref>||3,665,871||{{decrease}} 79.40|| 52,442 || {{decrease}} −35,86||54,163||{{decrease}} −65.00 |- |2021<ref name="Annual Traffic Reports 2022 Archive">{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/Statistics%20and%20reports/Annual%20Traffic%20Reports/2022_PRG_TRAFFIC_RESULTS%20.xlsx |title=Annual Traffic Reports 2022 Archive |access-date=26 January 2023}}</ref>||4,388,826||{{increase}} 19.72|| 64,402 || {{increase}} 17.08||61,194||{{increase}} 12.98 |- |2022<ref name="Annual Traffic Reports 2022 Archive"/>||10,734,880||{{increase}} 244.60|| 47,774 || {{decrease}} −22.19||100,629||{{increase}} 64.44 |- |2023<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/Statistics%20and%20reports/Prague%20Airport%20Traffic%20Reports/122023_PRG_TRAFFIC_RESULTS.xlsx|title=Prague Airport Traffic Results 2023; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně|website=prg.aero|date=14 February 2024 }}</ref>||13,828,137||{{increase}} 28.82|| 43,856 || {{decrease}} −8.2||118,046||{{increase}} 17.30 |- |2024<ref name="prg.aero-2025">{{cite web|url=https://www.prg.aero/letiste-praha-vloni-odbavilo-164-milionu-cestujicich-zaznamenalo-mezirocni-narust-o-18-procent|title=Letiště Praha vloni odbavilo 16,4 milionu cestujících. Zaznamenalo meziroční nárůst o 18 procent|website=prg.aero|date=16 January 2025 }}</ref>||16,353,522||{{increase}} 18.26||||||134,609||{{increase}} 14.03 |- |2025||17,750,528||{{increase}} 8.56||||||140,545||{{increase}} 4.4 |} === Shaharlar boʻyicha eng gavjum yoʻnalishlar === {| class="wikitable" |- ! Oʻrni !! Shahar (barcha aeroportlari) !2024<ref name="prg.aero-2025" /> |- | 1 || [[London]] || 1,385,866 |- | 2 || [[Parij]] || 719,419 |- | 3 || [[Amsterdam]] || 651,465 |- | 4 || [[Milan]] || 605,690 |- | 5 || [[Rim]] || 535,577 |- |} === Mamlakatlar boʻyicha eng gavjum yoʻnalishlar === {| class="wikitable" |- ! Oʻrni !! Mamlakat !2024<ref name="prg.aero-2025" /> |- | 1||Buyuk Britaniya || 2,107,931 |- | 2||Italiya || 1,896,121 |- | 3||Ispaniya || 1,618,351 |- | 4||Fransiya || 975,064 |- | 5||Turkiya || 954,312 |} == Yer usti transporti == === Yoʻl === [[File:PANA0801.jpg hd.jpg|thumb|Praga 2024-yilda aeroportni Nádraží Veleslavín metro bekati bilan bogʻlaydigan liniya uchun sotib olgan juda uzun [[trolleybus]]lar parki]] Praga jamoat transporti kompaniyasi DPP avtobuslari 1 va 2-terminallarga tez-tez xizmat koʻrsatadi va uni Praga va atrofdagi boshqa shaharlar bilan bogʻlaydi. 2024-yildan beri tez-tez qatnovchi 59-[[trolleybus]] liniyasi ikkala terminalni toʻgʻridan-toʻgʻri [[Praga metropoliteni|Nádraží Veleslavín metro A bekati]] bilan bogʻlaydi, u yerdan odamlar shahar markaziga borishlari mumkin<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 March 2024 |title=Na letiště nejdelším trolejbusem v ČR |url=https://www.dpp.cz/spolecnost/aktuality/detail/66_2519-na-letiste-nejdelsim-trolejbusem-v-cr |access-date=17 August 2025 |website=Dopravní podnik hl. m. Prahy, akciová společnost |language=}}</ref>. Metroga borish taxminan 15 daqiqa, metroda esa markazga borish taxminan 15 daqiqa davom etadi. Chexiya temir yoʻllarining AE — AirportExpress jamoat avtobus xizmati 1-terminalni Praha hlavní nádraží bilan bogʻlaydi. 1-terminal oldidagi avtobus bekatidan Kladnoga muntazam avtobuslar qatnaydi, Regiojet shaharlararo avtobuslari har 30-60 daqiqada [[Karlovy Vary]] va Chebga qatnaydi. === Taklif qilinayotgan temir yoʻl aloqasi === [[File:Praha Bubny, železniční stanice.3 (2025).jpg|thumb|Praga-Bubny temir yoʻl stansiyasi 2025-yilda rekonstruksiya qilindi va aeroportga olib boradigan modernizatsiya qilingan temir yoʻl qurilishining dastlabki qismlaridan biridir..]] Aeroportga temir yoʻl aloqasini qurish rejalashtirilgan. Dastlabki ishlar 2018-yilda boshlangan, keyingi yili xarid qilish jarayoni boshlangan. Asosiy qurilish ishlari 2023-yil atrofida boshlanishi kutilgan edi<ref>{{cite web|url=https://www.railjournal.com/regions/europe/prague-airport-rail-link-plan-finalised/|title=Prague airport rail link plan finalised|date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radio.cz/en/section/business/rail-connection-to-prague-airport-comes-step-closer|title=Rail connection to Prague airport comes step closer &#124; Radio Prague|website=Radio Praha|date=17 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.railtech.com/infrastructure/2018/12/28/new-stage-of-prague-airport-rail-link-project/|title=New stage of Prague airport rail link project|website=RailTech.com|date=28 December 2018 |access-date=19 April 2020}}</ref>, ammo 2025-yilga kelib qurilish hali boshlanmagan<ref name="Prague Airport 25 minutes">{{Cite web|url=https://english.radio.cz/city-centre-prague-airport-25-minutes-private-company-build-new-track-and-8832084|title=City centre to Prague Airport in 25 minutes: private company to build new track and stations|date=18 October 2024|website=Radio Prague International}}</ref>. 2021-yilgi OAV xabariga koʻra, aeroportga Praga-Kladno liniyasidan bir filial orqali, jumladan, aeroportga xizmat koʻrsatish uchun metro stansiyasi orqali xizmat koʻrsatilishi rejalashtirilgan. Loyiha shuningdek, ikki tomonlama temir yoʻl va mavjud bir yoʻlli [[Temir yo'lni elektrlashtirish|temir yoʻlni elektrlashtirishni]] ham oʻz ichiga oladi. Rejaga shuningdek, 2024-yilda boshlangan Praga-Masarykovo stansiyasini modernizatsiya qilish ham kiradi<ref>{{cite web|url=https://www.railjournal.com/infrastructure/sz-confirms-plans-for-new-prague-airport-railway/|title=SZ confirms plans for new Prague airport railway|date=15 October 2021}}</ref><ref name="Prague Airport 25 minutes" />. Ushbu loyiha Chexiya temir yoʻl tarixidagi birinchi [[davlat–xususiy sheriklik]] loyihasi boʻlgani bilan mashhur boʻlib, 2030-yil atrofida 28 milliard [[Chexiya kronasi|krona]] qiymatida yakunlanishi kutilmoqda<ref name="Prague Airport 25 minutes" />. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1973-yil 19-fevralda [[Aeroflot]]ning 141-reysi bilan uchib kelayotgan Tu-154 samolyoti, aeroportga yarim kilometr yaqinlashganda, oxirgi yaqinlashish paytida halokatga uchradi. Yoʻlovchilarning aksariyati halokatdan omon qolgan boʻlsa-da, undan keyingi yongʻinda koʻpchilik halok boʻldi. Jami 100 yoʻlovchi va ekipaj aʼzosidan 66 kishi halok boʻldi. Bu halokat Tu-154 samolyotining birinchi yoʻqotishi va birinchi halokatli baxtsiz hodisasi boʻldi. * 1975-yil 30-oktyabrda [[Adria Airways|Inex-Adria Avioprometning]] 450-reysi bilan uchib kelayotgan Douglas DC-9-32 samolyoti Praga Ruzyně aeroportiga tuman tushganda balandlikka urildi. Bortdagi 120 yoʻlovchi va ekipaj aʼzolaridan 75 nafari halok boʻldi. == Ommaviy madaniyatda eslanishi == 2006-yilda Jeyms Bondning ''Casino Royale'' filmida Mayami xalqaro aeroporti deb koʻrsatilgan sahnalar Vatslav Gavelda olingan<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/travel/article/20121024-james-bonds-casino-royale|title=James Bond's Casino Royale|first=David G.|last=Allan|website=www.bbc.com|date=26 October 2012 }}</ref>. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{commons category-inline|Prague Ruzyně Airport}} * [https://www.prg.aero/en Official website] * [https://web.archive.org/web/20160304001527/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=LKPR Accident history for LKPR] at Aviation Safety Network {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Prague Airport}} [[Turkum:Praga]] [[Turkum:Chexiya aeroportlari]] bf0wgncfx2x2uwowj1p8xjpzfe1pbta 6304613 6304596 2026-10-10T15:23:39Z Janob Mirzaolim 64438 /* Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar */ 6304613 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Vatslav Gavel aeroporti | native-name = {{lang|cs|Letiště Václava Havla Praha}} | image = PRG airport logo.svg | image_size = 250 | image2 = EU Space Week 2022 in Prague (cropped).jpg | caption2 = Aeroportning sunʼiy yoʻldosh tasviri, 2022-yil | image2_size = 250 | IATA = PRG | ICAO = LKPR | type = Fuqarolik | owner = Moliya vazirligi | operator = Letiště Praha, Ltd. | area_served = [[Praga]] | location = Ruzyně | opened = {{start date and age|1937|04|05|df=yes}} | hub = {{nowrap |Smartwings}} | focus_city = | operating_base = {{ubl|class=nowrap | Eurowings | [[Ryanair]]}} | timezone = | utc = [[UTC+01:00]] | summer = [[Central European Summer Time|CEST]] | utcs = [[UTC+02:00]] | elevation-f = 1,234 | coordinates = {{Coord|50.1018|N|14.2632|E|region:CZ-10|display=it}} |latd=50|latm=6|lats=6.48|latNS=N|longd=14|longm=15|longs=47.52|longEW=E | pushpin_map = Chexiya#Praga | pushpin_label = '''PRG'''/LKPR | website = {{URL|https://www.prg.aero/en|prg.aero}} | r1-number = 06/24 | r1-length-m = 3,715 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 12/30 | r2-length-m = 3,250 | r2-surface = Beton | metric-rwy = yes | h1-number = FATO 1 | h1-length-m = 29 | h1-surface = Asfalt/oʻt | h2-number = FATO 2 | h2-length-m = 38 | h2-surface = Asfalt/oʻt | stat-year = 2025 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 17,750,528 {{increase}}8.5% | stat3-header = Yuk | stat3-data = 96,481 t {{increase}}48% | stat4-header = Parvozlar soni | stat4-data = 140,545 {{increase}}7% | footnotes = Manba: Chex aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP Czech Republic Praha">{{cite web |url=http://lis.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a2-pr-txt1.pdf |title=AIP Czech Republic Praha/Ruzyně |access-date=2 April 2017 |archive-date=3 May 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170503222338/http://lis.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a2-pr-txt1.pdf |url-status=dead}}</ref> }} '''Vatslav Gavel aeroporti'''({{lang-cs|Letiště Václava Havla Praha}}) {{airport codes|PRG|LKPR|p=n}}, avvalgi nomi '''Praga Ruzyně xalqaro aeroporti''' ({{lang-cs|Mezinárodní letiště Praha-Ruzyně}}), — [[Chexiya]] poytaxti [[Praga]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Chexiya Respublikasi Aeronavigatsiya xizmatlariga koʻra, uning rasmiy nomi '''Praha/Ruzyně aeroporti'''dir<ref>{{cite web |title=AD 1.3 Index to Aerodromes and Heliports |url=https://aim.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a1-3-1.pdf |website=aim.rlp.cz|publisher=Air Navigation Services of the Czech Republic |access-date=15 November 2025 |location=Jenec |page=2}}</ref>. Aeroport 1937-yilda shaharning asosiy aeroporti sifatida Kbely aeroportini (1918-yilda tashkil etilgan) almashtirgan. 1956, 1968, 1997 va 2006-yillarda qayta qurilgan va kengaytirilgan. 2012-yilda u [[Chexoslovakiya]]ning oxirgi prezidenti va [[Chexiya]] Respublikasining birinchi prezidenti [[Václav Havel]] sharafiga qayta nomlangan. Praganing Ruzyně tumani chekkasida, [[Kněževes (G‘arbiy Praga tumani)|Knějeves munitsipaliteti]] yonida, Praga markazidan {{convert|12|km|0|abbr=on}} gʻarbda<ref name="AIP Czech Republic Praha"/> va Kladno shahridan {{convert|12|km|0|abbr=on}} janubi-sharqda joylashgan. Praga aeroporti 2024-yil oxirida faoliyatini toʻxtatgunga qadar Czech Airlines uchun aviahab vazifasini bajargan va Smartwings uchun markaz, shuningdek, [[Ryanair]] va Eurowings uchun operatsion baza boʻlib xizmat qiladi. Aeroport 2025-yilda deyarli 17,8 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan<ref>{{cite web |title=Výroční zpráva společnosti Letiště Praha, a. s.|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/O-letisti/O%20společnosti/soubory/Vyrocni-zpravy/Výroční%20zpráva%20za%20rok%202025.pdf|publisher=Letiště Praha, a. s.|pages=1, 8|language=cs|date=31 March 2026}}</ref>. == Tarixi == [[File:Eisenhower at Prague Airport 1945.jpg|thumb|left|[[Dwight D. Eisenhower]]ning 1945-yil 12-oktyabrda Pragaga tashrifi, orqa fonda aeroportning eski nazorat minorasi]] === Tashkil etilishi va dastlabki yillari === Praga–Ruzyně aeroporti 1937-yil 5-aprelda oʻz faoliyatini boshlagan<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/en/history-vaclav-havel-airport-prague|title=History of Václav Havel Airport Prague|website=Vaclav Havel Airport Prague, Ruzyne|language=en|access-date=30 January 2020}}</ref>, biroq Chexoslovakiya fuqaro aviatsiyasi tarixi 1919-yilda Praga–Kbely aeroportidagi harbiy aeroport bilan boshlangan. Hozirda Kbely aeroportida Praga aviatsiya muzeyi joylashgan{{Manba kerak}}. 1930-yillarning oʻrtalariga kelib Kbely aeroportining sigʻimi yetarli emasligi sababli, hukumat Ruzyněda yangi davlat fuqarolik aeroportini qurishga qaror qildi{{Manba kerak}}. Praga Ruzyně aeroporti olgan asosiy mukofotlar qatorida 1937-yilda Parijdagi Xalqaro sanʼat va texnik koʻrgazmada (''Exposition Internationale des Arts et Techniques dans la Vie Moderne'', shuningdek, ''1937-yilgi Parij Jahon yarmarkasi'' nomi bilan ham tanilgan) markaziy aeroportning texnik konsepsiyasi, asosan meʼmor Adolf Benš tomonidan loyihalashtirilgan roʻyxatdan oʻtish binosi (hozirgi kunda 4-terminal deb nomlanadi) arxitekturasi uchun berilgan Diplom va Oltin medal ham bor<ref>[http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095459393 Oxford Index, from ''A Dictionary of Architecture and Landscape Architecture in Oxford Reference''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171204223349/http://oxfordindex.oup.com/view/10.1093/oi/authority.20110803095459393 |date=4 December 2017 }}. Retrieved 23 July 2017.</ref>. Aeroport tarixidagi eng dramatik lahzalardan birida 1968-yil 20-avgustdan 21-avgustga oʻtar kechasi Sovet parashyutchilari tomonidan bosib olinishi, ular keyinchalik [[Chexoslovakiya]]ga bostirib kirish uchun Sovet qoʻshinlari va transport vositalarining qoʻnishiga yordam berishini keltirish mumkin<ref>{{Cite web |title=Milestones: 1961–1968 - Office of the Historian |url=https://history.state.gov/milestones/1961-1968/soviet-invasion-czechoslavkia |access-date=11 July 2023 |website=history.state.gov}}</ref>. === 2000-yildan keyin rivojlantirilishi === Slovakiyalik kinorejissyor Fero Fenič tomonidan hukumat va Parlamentni Praga Ruzyně aeroportini [[Václav Havel|Vatslav Gavel]] xalqaro aeroporti deb oʻzgartirishga chaqiruvchi onlayn petitsiya — 2011-yil 20-dekabrdan bir hafta oʻtgach — Chexiya Respublikasi ichida va tashqarisida 65 000 dan ortiq imzo chekuvchilarning qoʻllab-quvvatlashiga sazovor boʻldi<ref>{{cite web|url=http://vaclavhavelairport.com/ |title=Letiště Václava Havla |website=Vaclavhavelairport.com |access-date=29 March 2017}}</ref>. Aeroport nomini oʻzgartirishni qoʻllab-quvvatlash uchun blog maqolasida taklif qilingan Vatslav Gavel nomi va uning odatiy yurak belgisi qoʻshimchasi koʻrsatilgan<ref>{{cite web|url=http://blog.aktualne.centrum.cz/blogy/robert-miller.php?itemid=15109/ |title=Blogy a názory - Aktuálně.cz » Chyba! |website=Blog.aktualne.centrum.cz |access-date=29 March 2017}}</ref>. Ushbu nom oʻzgarishi 2012-yil 5-oktyabrda Gavelning 76 yoshga toʻlishi munosabati bilan amalga oshirildi. IATA va ICAO uchun aeroportning PRG nomi oʻzgarishsiz qoladi. 06/24 asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagi 2012-yildan 2013-yilgacha texnik sharoitlarning yomonligi sababli qayta qurilgan. Qayta qurish jarayonida 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagi yagona foydalanish mumkin boʻlgan uchish-qoʻnish yoʻlagi boʻlib, 04/22 uchish-qoʻnish yoʻlagi butunlay yopilgan<ref name="Aerodrome Chart">{{cite web|url=http://lis.rlp.cz/ais_data/aip/data/valid/a2-pr-adc.pdf|title=Aerodrome Chart - ICAO|access-date=19 April 2020}}</ref>. Uchish-qoʻnish yoʻlagini qayta qurish dastlab uch bosqichga moʻljallangan edi. Birinchi bosqich 2012-yilda, ikkinchi bosqich 2013-yilda va oxirgi bosqich 2014-yilda. 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagi (asosiy uchish-qoʻnish yoʻlagini qayta qurish paytida foydalaniladi) faqat ILS CAT I qoʻnish joylarini taklif qilgani uchun past koʻrinishdagi qoʻnishlar uchun jihozlanmagan. Bundan tashqari, 12/30 uchish-qoʻnish yoʻlagi aholi zichligi yuqori boʻlgan hududlardan (masalan, Praga 6 va Kladno) oʻtadi. Shuning uchun, uchish-qoʻnish yoʻlagini qayta qurishning ikkinchi va uchinchi bosqichlari birlashtirilishi kerak edi, shunda ishlar 2013-yilda yakunlanishi mumkin edi<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/cs/o-letisti-praha/generalni-oprava/ |title=Generální oprava &#124; Letiště Václava Havla Praha, Ruzyně |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170405190225/http://www.prg.aero/cs/o-letisti-praha/generalni-oprava/ |archive-date=5 April 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/prague-airport/press-center/press-releases/main-runway-at-vaclav-havel-airport-prague-now-back-in-service/ |title=Main Runway at Václav Havel Airport Prague Now Back in Service &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=Prg.aero |date=30 September 2013 |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170319110945/http://www.prg.aero/en/prague-airport/press-center/press-releases/main-runway-at-vaclav-havel-airport-prague-now-back-in-service/ |archive-date=19 March 2017 |url-status=dead}}</ref>. == Kengaytirish rejalari == [[File:PRG Airport Map.png|thumb|Aeroport chizmasi]] === Terminal kengaytirilishi === Mavjud terminallarni kengaytirish 2027 yoki 2028-yilda qurilishi boshlanishi rejalashtirilgan. Mavjud 2-terminalni kengaytirish uchun yangi konkurs qurilishi rejalashtirilgan va u yuqorida aytib oʻtilgan terminalning janubida va yangi uchish-qoʻnish yoʻlagining shimolida boʻladi. U Shengen boʻlmagan (''uchish va qoʻnish'') va Shengen reyslarini (''faqat qoʻnish'') qabul qiladi. Unda 8 ta teletrapli va 10 ta Shengen boʻlmagan avtobusli darvozalari boʻladi. 1-terminaldagi roʻyxatdan oʻtish zalini kengaytirish ham rejalashtirilgan. Mavjud terminallarga (shu jumladan A va B terminallariga) oʻzgartirishlar kiritiladi. 1-terminal faqat Shengen reyslari uchun, 2-terminal esa Shengen va Shengen boʻlmagan reyslar uchun foydalaniladi. Bundan tashqari, A terminaliga bitta Shengen avtobus darvozasi qoʻshiladi. Ushbu loyiha 2033-yilga qadar yakunlanishi rejalashtirilgan<ref>{{cite web|url= https://zdopravy.cz/letiste-praha-zacina-projektovat-rozsireni-terminalu-2-za-22-miliard-hotovo-ma-byt-v-roce-2033-199351/ |title=Terminal expansion &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=zdopravy.cz |date=25 March 2024 |access-date=27 August 2024}}</ref><ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/letiste-praha-uzavrelo-smlouvu-na-projekt-pristavby-terminalu-cena-je-194-milionu-202867/ |title=Terminal expansion &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=zdopravy.cz |date=25 April 2024 |access-date=28 August 2024}}</ref>. === Temir yoʻl bogʻlanilishi === Aeroport va Praga shahar markazi Masarykovo temir yoʻl stansiyasi oʻrtasida temir yoʻl aloqasini qurish ham rejalashtirish bosqichida. Bu yoʻlda maxsus tarifli ekspress poyezdlar qatnaydi, ular aeroportni shahar markazi bilan 25 daqiqada toʻxtovsiz bogʻlaydi<ref>{{Cite web |title=Železnice na letiště |url=https://zeleznicenaletiste.cz |access-date=}}</ref> va Praga integratsiyalashgan tranzit tizimiga toʻliq integratsiyalashgan mahalliy poyezdlar xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web|url=http://zpravy.idnes.cz/mfdnes.asp?v=036&r=mfpraha&c=1138513 |title=Předplatné MF DNES |website=Zpravy.idnes.cz |date=17 August 2009 |access-date=29 March 2017}}</ref>. Poyezd yoʻli shuningdek, aeroportni Kladno shahri, Veleslavín, Dejvice, Výstaviště va Bubny temir yoʻl stantsiyalari bilan bogʻlaydi. 2025-yilga kelib, qurilish 2027-yilda boshlanishi va temir yoʻl 2030-yilda ochilishi aytilgan edi{{Manba kerak}}. == Infratuzilmasi == [[File:View one the Prague Airport.jpg|thumb|B iskala (1-terminal) va C (2-terminal) koʻrinishi]] [[File:Prg_Ruzyne_airport_5841.JPG|thumb|1-terminal]] [[File:Prague Airport Terminal 2 Departures Interior.png|alt=|thumb|2-terminal ichki qismi]] === Terminallari === Praga aeroportida ikkita asosiy yoʻlovchi terminali, ikkita umumiy aviatsiya terminali va yuk tashish shoxobchasi mavjud. Praga aeroportidan koʻpgina reyslar Shimoliy terminallardan (1- va 2-terminallar) uchadi. Janubiy terminallar (3- va 4-terminallar) bir nechta tartibsiz reyslarni, shuningdek, VIP reyslarni, maxsus reyslarni va kichik samolyotlarni qabul qiladi{{Manba kerak}}. * 1-terminal [[Shengen hududi]]dan tashqaridagi reyslar uchun foydalaniladi; u 1968-yilda ochilgan va 1997-yilda qayta qurilgan, u A va B konkurslarini oʻz ichiga oladi. * 2-terminal Shengen hududidagi reyslar uchun foydalaniladi; u 2006-yil 17-yanvarda ochilgan, u C va D konkurslarini oʻz ichiga oladi. * 3-terminal xususiy va charter reyslari uchun foydalaniladi; u 1997-yilda ochilgan. * 4-terminal faqat VIP reyslari va davlat tashriflari uchun foydalaniladi; u aeroportning eng qadimgi qismi boʻlib, 1937-yil 5-aprelda ochilgan<ref>{{cite news |title=Jak se začalo létat z našeho největšího letiště a co ho čeká do budoucna |url=https://technet.idnes.cz/letiste-praha-ruzyne-1937-0st-/tec_technika.aspx?c=A170403_105025_tec_technika_erp |work=iDNES.cz |date=5 April 2017}}</ref>. Shuningdek, ikkita yuk terminali mavjud. 1-yuk terminali Menzies Aviation Czech tomonidan, 2-yuk terminali esa Skyport tomonidan boshqariladi. === Uchish-qoʻnish yoʻlaklari === Aeroportda ikkita uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud: 06/24 (1993-yil aprelgacha 07/25) va 12/30 (2012-yil maygacha 13/31). Eski 04/22 uchish-qoʻnish yoʻlagi uchish va qoʻnish uchun doimiy ravishda yopiq va faqat taksi yoʻlagi va toʻxtash uchun foydalaniladi<ref name="AIP Czech Republic Praha"/><ref name="Aerodrome Chart"/>. Gʻarbiy shamollar ustunligi sababli 24-uchish-qoʻnish yoʻlagi eng koʻp foydalaniladigan yoʻlak hisoblanadi. 30-uchish-qoʻnish yoʻlagi ham tez-tez ishlatiladi. 06-uchish-qoʻnish yoʻlagi kamdan-kam hollarda ishlatiladi, 12-uchish-qoʻnish yoʻlagi esa faqat istisno holatlarda ishlatiladi. === Boshqa inshootlari === [[File:Smartwings Headquarters.jpg|thumb|Smartwings aviakompaniyasining Praga aeroportidagi bosh ofisi]] Czech Airlines bosh ofisi APC binosiga<ref>"[http://www.csanews.cz/en/news/news_tz_data/tz_swap.htm The Settlement of Land Relations between Czech Airlines and the Prague Airport Authority to Increase the Value of Both Companies Prior to their Privatisation]{{Dead link|date=December 2024 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}." Czech Airlines. 22 August 2008. Retrieved on 15 February 2010.</ref>, Praga aeroporti hududida joylashgan<ref>"[http://www.csa.cz/en/portal/company/imprint.htm Imprint] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100401100811/http://www.csa.cz/en/portal/company/imprint.htm |date=1 April 2010}}." Czech Airlines. Retrieved on 4 February 2010. "Letiště Ruzyně Prague 6 160 08 Czech republic"</ref>. 2009-yil 30-dekabrda CSA oʻzining bosh ofisini aeroportga 607 million chex kronasiga sotishini eʼlon qildi<ref>Heijmans, Philip. "[http://www.praguepost.cz/business/3252-czech-airlines-sells-headquarters-to-prague-airport.html Czech Airlines sells headquarters to Prague Airport] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140202131732/http://www.praguepost.cz/business/3252-czech-airlines-sells-headquarters-to-prague-airport.html |date=2 February 2014}}." ''[[The Prague Post]]''. 6 January 2010. Retrieved on 31 January 2014.</ref>. Smartwings kompaniyasining bosh ofisi aeroport hududida joylashgan<ref>"[http://www.travelservice.aero/contacts/ Contacts] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110101022714/http://www.travelservice.aero/contacts/ |date=1 January 2011 }}." Travel Service Airlines. Retrieved on 14 November 2011. "Travel Service, a. s. K Letišti 1068/30 160 08 Prague 6 Czech Republic"</ref><ref>"[http://www.smartwings.com/contact.php Contact] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120220045654/http://www.smartwings.com/contact.php |date=20 February 2012}}." [[Smart Wings]]. Retrieved on 19 February 2012. "Office at Prague airport K letisti 1068/30 160 08 Praha 6 Czech Republic"</ref>. Fuqaro aviatsiyasi boshqarmasi ham aeroport hududida bosh ofisga ega<ref>[http://www.caa.cz/index.php?lang=2 Home page]. [[Civil Aviation Authority (Czech Republic)|Civil Aviation Authority]]. Retrieved on 25 February 2012. "Postal and visitor's address: Civil Aviation Authority Czech Republic Václav Havel Airport Prague 160 08 Praha 6"</ref>. === Boshqaruvi === Aeroportni boshqaradigan kompaniya bitta aksiyadorga — Moliya vazirligi ega boʻlgan Praga aeroporti (''Letiště Praha, a. s''.) [[Aksiyadorlar jamiyati|AJ]] hisoblanadi. Kompaniya 2008-yil fevral oyida Praga aeroporti (Správa Letiště Praha, s.p.) davlat korxonasi ishtirokidagi xususiylashtirish jarayonining bir qismi sifatida tashkil etilgan. Ushbu harakat 2008-yil 9-iyulda qabul qilingan Chexiya Respublikasi hukumatining 888-sonli memorandumiga muvofiq boʻlgan. 2008-yil 1-dekabrda Praga aeroporti ilgari ''Správa Letiště Praha, s.p.'' ga tegishli boʻlgan barcha huquq va majburiyatlarni oldi va Praga aeroportlari sobiq kompaniyadan barcha biznes vakolatlari, sertifikatlari, xodimlari va litsenziyalarini oldi<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/prague-airport/about-airport/ |title=About us &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=Prg.aero |date=1 December 2008 |access-date=29 March 2017}}</ref>. Praga aeroportining bosh ofisi Praga 6 da joylashgan<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/prague-airport/contacts/ |title=Contacts &#124; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017}}</ref>. Sobiq davlat korxonasining bosh ofisi aeroport hududida joylashgan edi<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060814002316/http://www.prg.aero/en/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-date=14 August 2006 |title=Airport Prague - Basic information |date=14 August 2006 |access-date=29 March 2017 |url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/cs/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-url=https://web.archive.org/web/20060829204605/http://www.prg.aero/cs/site/airport/o_spolecnosti/in_zakladni.htm |archive-date=29 August 2006 |title=Letiště Praha, s.p. - Základní informace |date=29 August 2006 |access-date=29 March 2017 |url-status=dead}}</ref>. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi tashish === 2024-yil holatiga koʻra, Praga aeroporti 170 dan ortiq yoʻnalishlarga parvozlarni taklif etadi, reyslarni 70 ta aviakompaniya amalga oshiradi. Quyidagi aviakompaniyalar Praga aeroportida muntazam va charter reyslarini amalga oshiradilar<ref>[https://www.prg.aero/en/route-map-and-timetable prg.aero - Route map and timetable] retrieved 7 September 2022.</ref>: {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aegean Airlines]] | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{cite news |last1=Bernict |first1=Martin |title=planes.cz - planes::articles.news.title.detail |url=https://www.planes.cz/en/article/210170/new-routes-from-prague-ajet-from-istanbul-aegean-from-thessaloniki |access-date=10 March 2026 |date=9 October 2025}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Saloniki<ref>{{cite web | url=https://e-ota.gr/epikairotita/109585/neoi-proorismoi-tis-aegean-apo-thessaloniki/ | title=Νέοι προορισμοί της Aegean από Θεσσαλονίκη| date=9 September 2025}}</ref> <!-- --> | Aer Lingus, {{IRL}} | {{Flagicon|Ireland}}Kork<ref>{{cite web | url=https://www.corkbeo.ie/news/local-news/cork-airport-add-two-new-33041121| title=Two new European city destinations added to Cork Airport's Summer 2026 schedule | date=11 December 2025 }}</ref>, {{Flagicon|Ireland}}Dublin <!-- --> | [[Air Arabia]] | [[Sharja xalqaro aeroporti|Sharja]]<ref>{{cite web |title=New Route to the Gulf: Daily Flights from Prague to Sharjah Start in December |url=https://praguemorning.cz/prague-sharjah-direct-flights-launch-2025/ |website=Prague Morning |date=26 June 2025 |access-date=26 June 2025}}</ref> <!-- --> | [[Air Baltic]] | [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]], [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/airbaltic/airbaltic-launches-16-new-routes-across-the-baltic-states-expands-connectivity/|title=airBaltic launches 16 new routes across the Baltic States, expands connectivity|website=Aviation24.be|date=4 September 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air Cairo]] | [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]] <!-- --> | [[Air Canada]] | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Canada}}Toronto–Pearson<ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/nova-dalkova-linka-v-praze-air-canada-spoji-prahu-s-torontem-217503/|title=Nová dálková linka v Praze. Air Canada spojí Prahu s Torontem|date=26 August 2024 |publisher=zdopravy.cz |access-date=26 August 2024}}</ref> <!-- --> | Air Dolomiti, {{ITA}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]] <!-- --> | [[Air France]] | [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | Air Montenegro | '''Mavsumiy:''' [[Podgoritsa aeroporti|Podgoritsa]], {{Flagicon|Montenegro}}Tivat<ref>{{cite web|url=https://flyondrej.eu/zpravy/air-montenegro-praha-tivat-linka/|title=Air Montenegro nová linka Praha – Tivat |date=4 February 2022 |publisher=flyondrej.eu |access-date=4 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]] <!-- --> | [[AJet]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{cite web | url=https://ajet.com/en/media/press-and-announcements/announcements/istanbul-prague-flights-are-on-sale-starting-from-49 | title=Istanbul – Prague Flights are on Sale Starting from €49 }}</ref> <br> '''Mavsumiy:''' [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web|title=AJet, Bodrum'dan Avrupa'ya 15 hatla uçacak|url=https://www.turizmnews.com/ajet-bodrum-dan-avrupa-ya-15-hatla-ucacak/37767/}}</ref> <!-- --> | American Airlines | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|USA}}Filadelfiya<ref>{{Cite news|url=https://www.cnbc.com/2025/08/07/american-budapest-prague-buenos-aires-flights.html|title=American adds Budapest, Prague and Buenos Aires flights for summer 2026|last=Josephs|first=Leslie|date=7 August 2025|publisher=[[CNBC]]|archive-url=https://web.archive.org/web/20250808090459/https://www.cnbc.com/2025/08/07/american-budapest-prague-buenos-aires-flights.html|archive-date=8 August 2025|access-date=8 August 2025}}</ref> <!-- --> | Animawings, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite web | title=Animawings: Zboruri din București spre Praga și Sofia din octombrie 2025 | date=16 July 2025 | url=https://boardingpass.ro/animawings-zboruri-din-bucuresti-spre-praga-si-sofia-din-octombrie-2025 }}</ref> <!-- --> | Arkia, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]] <!-- --> | [[Asiana Airlines]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{Cite web|url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/asiana-airlines-adds-prague-plans-central-eastern-europe-expansion|title=Asiana Airlines Adds Prague|date=13 January 2025|website=Aviationweek}}</ref> <!-- --> | [[Austrian Airlines]] | [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]] <!-- --> | Bluebird Airways, {{GRC}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |last1=קוטלר |first1=עמית |title=החל מ-59$ לכיוון, 198$ לטיסת הלוך ושוב: מבצעי החזרה לישראל של Blue Bird |url=https://passportnews.co.il/article/192867 |access-date=22 October 2024 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=22 October 2024 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]] <!-- --> | [[Brussels Airlines]] | {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> | Bulgaria Air | {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya <br/> '''Mavsumiy:''' [[Varna (aeroport)|Varna]] <br/> '''Mavsumiy charter:''' [[Burgas aeroporti|Burgas]]<ref>{{cite web |title=Letecká doprava |url=https://vvvtour.com/letecka-doprava |website=CK VVVTour |access-date=22 March 2024}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Condor, {{DEU}} | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web|title=Condor zieht 2025 fünf Flugzeuge aus Deutschland ab|url=https://www.aero.de/news-48620/Condor-zieht-2025-fuenf-Flugzeuge-aus-Deutschland-ab.html|website=Aero.de|date=5 November 2024 |access-date=5 November 2024}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://zdopravy.cz/condor-si-pochvaluje-prahu-na-ruzyn-bude-letat-i-v-zime-246087/ |title=Condor si pochvaluje Prahu, na Ruzyni bude létat i v zimě |website=zdopravy.cz |date=23 May 2025}}</ref> <!-- --> | Corendon Airlines, {{TUR}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]] <!-- --> | Croatia Airlines | '''Mavsumiy:''' {{Flagdeco|HRV}}Dubrovnik<ref>{{cite web|title=Croatia Airlines zahájily přímé lety mezi Prahou a Dubrovníkem|url=https://www.airways.cz/zprava/croatia-airlines-zahajily-prime-lety-mezi-prahou-a-dubrovnikem/|website=Airways.cz|date=19 May 2023 |access-date=2 April 2024}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Split<ref>{{cite web|title=Croatia Airlines otevře novou linku z Prahy do Splitu|url=https://flyondrej.eu/zpravy/croatia-airlines-nova-linka-praha-split/ |website=flyondrej.eu |date=3 May 2021 |access-date=3 May 2021}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zagreb <!-- --> | Delta Air Lines, {{USA}} | '''Mavsumiy:''' [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti|Nyu-York–JFK]]<ref>{{cite web|url=https://www.traveldailynews.com/post/delta-air-lines-to-resume-direct-air-connection-with-prague|title=Delta Air Lines to resume direct air connection with Prague|website=TravelDailyNews International|date=13 October 2021}}</ref> <!-- --> | easyJet, {{UK}} | [[Schiphol|Amsterdam]], {{Flagicon|Switzerland}}Bazel/Mulhouse<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/>, {{Flagicon|Northern Ireland}}Belfast–Xalqaro<ref name="honzovyletenky.cz"/>, [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref name="honzovyletenky.cz"/>, {{Flagicon|France}}Bordo<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/z-prahy-se-bude-opet-letat-do-bordeaux-linku-spusti-easyjet-239815/|title=Z Prahy se bude opět létat do Bordeaux, linku spustí easyJet|website=Zdopravy.cz|date=18 March 2025 }}</ref>, {{Flagicon|England}}Bristol, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/>, {{Flagicon|Scotland}}Glazgo<ref name="honzovyletenky.cz">{{cite web | url=https://honzovyletenky.cz/easyjet-pridava-6-linek-do-prahy/ | title=EasyJet přidává 6 linek do Prahy | date=11 June 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Hamburg (2026-yil 26-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web | title=Another new easyJet route from Prague to Hamburg | website=Cestee.com | url=https://www.cestee.com/deals/another-new-easyjet-route-from-prague-to-hamburg | access-date=25 April 2026}}</ref>, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|France}}Lill (2026-yil 28-oktyabrdan boshlanadi)<ref name="zdopravy.cz">{{cite web | url=https://zdopravy.cz/praha-ziska-prime-spojeni-s-lille-novou-linku-spusti-easyjet-286048/ | title=Praha získá přímé spojení s Lille, novou linku spustí easyJet | date=1 July 2026 }}</ref>, {{Flagicon|France}}Lion, {{Flagicon|Portugal}}Lissabon, {{Flagicon|England}}Liverpul<ref name="honzovyletenky.cz"/>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]], {{Flagicon|England}}London–Luton, {{Flagicon|England}}Manchester, [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]] (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|title=Easyjet bude létat mezi Prahou a Marrákeší v Maroku|url=https://www.airways.cz/zprava/easyjet-bude-letat-od-rijna-z-prahy-do-marrakese/|website=Airways.cz|access-date=29 May 2026}}</ref>, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], {{Flagicon|France}}Nant<ref name="honzovyletenky.cz"/>, {{Flagicon|Italy}}Neapol<ref name="honzovyletenky.cz"/>, {{Flagicon|England}}Newcastle upon Tyne<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/easyjet-posili-v-praze-zacne-letat-do-newcastlu-247887/ | title=EasyJet posílí v Praze, začne létat do Newcastlu | date=9 June 2025 }}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa<ref>{{cite web |title=EASYJET ROZLÉTÁ SALERNO A NA PODZIM SPOJÍ PRAHU S NICE |url=https://www.airways.cz/zprava/easyjet-rozleta-salerno-a-na-podzim-spoji-prahu-s-nice/ |website=Airways.cz |access-date=19 February 2023}}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref>{{cite web|url=http://happyfly.cz/easyjet-otevre-novou-linku-praha-porto/|title=easyJet otevře novou linku z Prahy do Porta|publisher=happyfly.cz|access-date=16 March 2022}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Spain}}Alicante<ref>{{cite web | url=https://www.aeropuerto-alicante-elche.es/2023/11/easyjet-11-nuevas-rutas-aeropuerto-alicante-elche-verano-2024.html | title=EasyJet operará 11 nuevas rutas gracias a la apertura de la base de operaciones }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca<ref>{{cite web | url=https://celedo.cz/nova-linka-z-prahy-na-mallorcu-od-easyjetu-letenky-pres-letni-prazdniny-od-1-313-kc/ | title=Nová linka z Prahy na Mallorcu od easyJetu – letenky přes letní prázdniny od 1 313 Kč - Zaletsi.cz | date=30 November 2023 | access-date=30 November 2023 | archive-date=8 December 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20231208153130/https://celedo.cz/nova-linka-z-prahy-na-mallorcu-od-easyjetu-letenky-pres-letni-prazdniny-od-1-313-kc/ | url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[Egyptair]] | [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]]<ref>{{cite web|title=EgyptAir začne létat z Prahy do Káhiry, začne na třech letech týdně|url=https://zdopravy.cz/egyptair-zacne-letat-z-prahy-do-kahiry-zacne-na-trech-letech-tydne-199494/|website=zdopravy.cz|date=25 March 2024 |access-date=25 March 2024}}</ref> <!-- --> | El Al, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite web|title=Israel's El Al to drop UP budget brand|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/63062-israels-el-al-to-drop-up-budget-brand|website=ch-aviation.com|access-date=7 January 2018}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{Cite press release|title=Etihad Airways announces new routes to Warsaw and Prague|url=https://www.etihad.com/en-ae/news/etihad-airways-announces-two-new-routes-to-warsaw-and-prague|date=6 September 2024|publisher=Etihad Airways|access-date=6 September 2024|archive-date=1 June 2025|archive-url=https://web.archive.org/web/20250601003547/https://www.etihad.com/en-ae/news/etihad-airways-announces-two-new-routes-to-warsaw-and-prague|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Eurowings, {{DEU}} | {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf, {{Flagicon|Portugal}}Funchal, {{Flagicon|Switzerland}}Jeneva, {{Flagicon|Spain}}Málaga, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]], {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda <br/> '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]], {{Flagicon|Morocco}}Agadir, {{Flagicon|Spain}}Alicante<ref>{{cite web|url=https://www.aviation24.be/airports/prague-airport-prg/eurowings-expands-in-prague-with-new-summer-destinations-for-2022/|title=Eurowings expands in Prague with new summer destinations for 2022|date=2 November 2021}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn, [[Gago Koutino aeroporti|Faro]], {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Marokash Menara aeroporti|Marokash]]<ref>{{cite web |title=Eurowings Launches Direct Flights from Prague to Marrakech|url=https://praguemorning.cz/prague-marrakech-direct-flights-eurowings/ |website=Prague Morning |date=26 August 2025 |access-date=28 August 2025}}</ref>, {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca, [[Tallin aeroporti|Tallin]], {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub<ref>{{Cite web|last1=Vojtěch|first1=Očadlý|url=https://zdopravy.cz/konkurence-pro-smartwings-eurowings-planuji-ctyri-linky-z-prahy-na-kanarske-ostrovy-241568|title= Nová konkurence pro Smartwings: Eurowings plánují čtyři linky z Prahy na Kanárské ostrovy|website=zdopravy.cz|date=3 April 2025|accessdate=3 April 2025|language=cs}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya <!-- --> | Finnair | {{Flagicon|Finland}}Helsinki<ref>{{cite news |title=Finnair plans staged return to business - The Business Travel Magazine |url=https://thebusinesstravelmag.com/finnair-plans-staged-return-to-business/ |access-date=10 March 2026 |date=20 May 2020}}</ref> <!-- --> | [[Flyadeal]] | '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|title=New direct connection between Prague and Riyadh: Flyadeal launches seasonal flights to Saudi Arabia from June|url=https://www.praguedaily.news/2026/05/12/new-direct-connection-between-prague-and-riyadh-flyadeal-launches-seasonal-flights-to-saudi-arabia-from-june/|website=Prague Daily News.com|access-date=29 May 2026}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web|title=New direct connection between Prague and Riyadh: Flyadeal launches seasonal flights to Saudi Arabia from June|url=https://www.praguedaily.news/2026/05/12/new-direct-connection-between-prague-and-riyadh-flyadeal-launches-seasonal-flights-to-saudi-arabia-from-june/|website=Prague Daily News.com|access-date=29 May 2026}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{cite news |last1=Azoulay |first1=Roi |title=Flydubai Expands to Another European Capital with 10 Weekly Dubai Flights |url=https://passport.news/article/671 |access-date=10 March 2026 |work=PassportNews |date=23 May 2025 |language=he}}</ref> <!-- --> | [[Flynas]] | '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|url=https://flyondrej.eu/zpravy/flynas-nova-linka-praha-rijad-2/|title=Aerolinka Flynas nahrála linku Praha – Rijád do systému|date=February 2022|publisher=flyondrej.eu|access-date=1 February 2022}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref>{{cite news |last1=Lassetter |first1=Jon |title=New Route of the Day (17 June 2024): FlyOne between Chisinau and Prague |url=https://airserviceone.com/new-route-of-the-day-17-june-2024-flyone-between-chisinau-and-prague/ |access-date=10 March 2026 |work=Air Service One |date=25 June 2024}}</ref> <!-- --> | [[Freebird Airlines]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Milas–Bodrum aeroporti|Bodrum]]<ref>{{cite web|title=Na Ruzyni přibude další turecký dopravce, pravidelné lety do oblíbených letovisek nabídnou Freebird Airlines |url=https://zdopravy.cz/na-ruzyni-pribude-dalsi-turecky-dopravce-pravidelne-lety-do-oblibenych-letovisek-nabidnou-freebird-airlines-269756/}}</ref> <!-- --> | Hainan Airlines | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/z-ceska-se-bude-opet-letat-do-ciny-hainan-airlines-obnovi-linku-praha-peking-200524/|title=Z Česka se bude opět létat do Číny, Hainan Airlines obnoví linku Praha – Peking|date=3 April 2024|publisher=zdopravy.cz|access-date=3 April 2024}}</ref> <!-- --> | [[Iberia]] | [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref>{{cite news |last1=Tozer-Pennington |first1=Victoria |title=Iberia Announces Robust Winter Schedule With 300 Weekly Flights To Latin America {{!}} Aviation News Online |url=https://aviationnews-online.com/public/index.php/article/iberia-announces-robust-winter-schedule-with-300-weekly-flights-to-latin-america |work=Airline Economics Ltd |issue=11 July 2023 |language=en}}</ref> <!-- --> | Icelandair | {{Flagicon|Iceland}}Reykyavik–Keflavík<ref>{{cite web | url=https://www.visir.is/g/20222336534d/icelandair-flygur-til-prag-og-barcelona | title=Icelandair flýgur til Prag og Barcelona - Vísir | date=11 September 2022}}</ref><ref>{{cite web| url=https://zdopravy.cz/z-prahy-na-island-se-bude-letat-celorocne-icelandair-posili-linku-do-reykjaviku-238383/ | title=Z Prahy na Island se bude létat celoročně, Icelandair posílí linku do Reykjavíku | date= 14 April 2025}}</ref> <!-- --> | Israir | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |last1=Wrobel |first1=Sharon |title=Israeli airlines to start outbound flights early Sunday, limited to 70 people per plane |url=https://www.timesofisrael.com/israeli-airlines-to-start-outbound-flights-early-sunday-limited-to-70-people-per-plane/ |access-date=10 March 2026 |work=The Times of Israel |date=6 March 2026}}</ref> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web | url=https://ceetransport.com/jazeera-airways-to-start-prague-kuwait-route-577/ | title=Jazeera Airways to start Prague - Kuwait route | date=4 April 2022 | access-date=18 April 2022 | archive-date=8 February 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230208142611/https://ceetransport.com/jazeera-airways-to-start-prague-kuwait-route-577/ | url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[Jet2.com]] | [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref>{{cite news |last1=Roberts |first1=Kit |last2=Ahmed |first2=Hannah |title=Jet2 plane from UK to Prague met by armed police upon landing |url=https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/jet2-plane-uk-prague-met-32306730 |access-date=10 March 2026 |work=Birmingham Live |date=19 August 2025 |language=en}}</ref>, {{Flagicon|England}}Leeds/Bradford<ref>{{cite news |title=Jet2 adds three new routes and extra capacity to winter 2025-26 |url=https://travelweekly.co.uk/news/jet2-adds-three-new-routes-and-extra-capacity-to-winter-2025-26 |access-date=10 March 2026 |work=Travel Weekly |date=25 March 2025 |language=En}}</ref>, {{Flagicon|England}}Manchester<ref>{{cite news |last1=Roberts |first1=Kit |title=Dramatic images show police meeting Jet2 plane following flight from Manchester |url=https://www.manchestereveningnews.co.uk/news/greater-manchester-news/dramatic-images-show-armed-police-32305555 |access-date=10 March 2026 |work=Manchester Evening News |date=19 August 2025 |language=en}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|England}}Bournemouth<ref>{{cite web |url= https://www.bournemouthecho.co.uk/news/24547555.jet2-two-new-destinations-announced-winter-2025/ | access-date=18 September 2024| title=Jet2 adds two new countries in Bournemouth Airport first| date=28 August 2024}}</ref>, {{Flagicon|England}}Bristol<ref>{{cite web | url=https://www.northsomersettimes.co.uk/news/23798914.jet2-com-jet2citybreaks-launch-christmas-markets-programme/ | title=Christmas Markets programme launched earlier than ever before at Bristol Airport | date=19 September 2023 }}</ref>, {{Flagicon|England}}East Midlands<ref>{{cite web|url=https://www.lancs.live/news/lancashire-news/eight-european-christmas-market-holidays-19984175|title=Eight European Christmas Market holidays unveiled by Jet2 for post-pandemic trips|website=lancs.live|date=7 March 2021|accessdate=14 July 2021}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref>{{cite news |last1=Caswell |first1=Mark |title=Jet2 announces Edinburgh expansion |url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/jet2-announces-edinburgh-expansion/ |access-date=10 March 2026 |work=Business Traveller |date=9 September 2023}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{cite news |last1=Bradley |first1=Claudia |title=Budget airline announces two new exciting destinations from Essex airport |url=https://www.echo-news.co.uk/news/25894630.jet2-expands-christmas-market-programme-stansted-airport/ |access-date=10 March 2026 |work=Echo |date=27 February 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | [[KLM]] | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite news |last1=Mishra |first1=Neerja |title=Heavy Snowfall in Europe Trigger Mass Flight Cancellations: Check Major Airports Hit, Most Affected Regions & Key Routes |url=https://sundayguardianlive.com/news/heavy-snowfall-in-europe-trigger-mass-flight-cancellations-check-major-airports-hit-most-affected-regions-key-routes-163354/ |access-date=10 March 2026 |work=The Sunday Guardian |date=4 January 2026 |language=en}}</ref> <!-- --> | KM Malta Airlines | {{Flagicon|Malta}}Malta<ref>{{cite web|title=KM Malta Airlines gets licensed, details launch network|url=https://www.ch-aviation.com/portal/news/134736-km-malta-airlines-gets-licensed-details-launch-network|website=ch-aviation.com|access-date=4 December 2023}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web | url=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2023/01/23/korean-air-to-resume-routes-to-prague-zurich-istanbul-and-madrid/ | title=Korean Air to resume routes to Prague, Zurich, Istanbul and Madrid| date=23 January 2023}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]] <!-- --> | [[Lufthansa]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]] <!-- --> | Luxair | {{Flagicon|Luxembourg}}Luksemburg<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Luxembourg|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=602–603}}</ref> <!-- --> | Neos, {{ITA}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Suvarnabhumi|Bangkok-Suvarnabhumi]]<ref>{{cite web|url=https://zdopravy.cz/z-prahy-se-bude-letat-do-bangkoku-cedok-predstavil-novinky-na-zimu-241559/|title=Z Prahy se bude létat do Bangkoku, Čedok představil novinky na zimu|publisher=Zdopravy|date=3 April 2025|accessdate=23 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Krabi, [[Velana xalqaro aeroporti|Malé]]<ref>{{cite web|url=https://pelipecky.cz/exoticke-novinka-maledivy-primym-letem-z-prahy-dovolenkuj-v-raji-jeste-pohodlneji/|title=Exotická novinka: Maledivy přímým letem z Prahy. Dovolenkuj v ráji ještě pohodlněji|publisher=pelipecky.cz|date=28 July 2025|accessdate=4 August 2025}}</ref>, [[Fascene aeroporti|Nosy Be]], {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana, {{Flagicon|Tanzania}}Zanzibar <!-- --> | [[Nile Air]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]] <!-- --> | Norwegian Air Shuttle | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=793–797}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide |title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=1005–1011}}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=463–470}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <!-- --> | [[Qanot Sharq]] | '''Mavsumiy:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]] <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{Cite press release |url=https://www.qatarairways.com/en/press-releases/2017/July/qatar-airways-accelerates-its-global-expansion-with-the-launch-o.html?activeTag=Press-releases# |title=Qatar Airways Accelerates Its Global Expansion With the Launch of Prague and Sohar |publisher=Qatar Airways}}</ref> <!-- --> | [[Ryanair]] | [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]]<ref>{{cite web |title=Ammán |url=https://www.prg.aero/amman |website=Prague Airport |access-date=26 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Prague, Czech Republic|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=877–880}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Bari, {{Flagicon|France}}Bove, {{Flagicon|Italy}}Bergamo, {{Flagicon|England}}Bristol<ref>{{cite web | url=https://www.britaintraveldeals.com/ryanair-will-launch-a-new-route-from-birmingham-bristol-cardiff-exeter-leeds-and-london/ | title=Ryanair will launch a new routes from Birmingham, Bristol, Cardiff, Exeter, Leeds and London }}</ref>, [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]], {{Flagicon|Ireland}}Dublin, {{Flagicon|England}}East Midlands, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg, {{Flagicon|Poland}}Gdansk, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Slovakia}}Koshitse, {{Flagicon|Poland}}Krakov, {{Flagicon|England}}London–Stansted, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]], {{Flagicon|Spain}}Málaga, {{Flagicon|England}}Manchester, [[Marsel Provans aeroporti|Marsel]], {{Flagicon|Italy}}Neapol, {{Flagicon|Italy}}Palermo (2026-yil 25-oktyabrdan qayta tiklanadi)<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2026/05/02/ryanair-apre-la-praga-palermo-in-concorrenza-con-wizz-air/| title=Ryanair apre la Praga – Palermo. In concorrenza con Wizz Air| date= 2 May 2026}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Piza, [[Riga xalqaro aeroporti|Riga]]<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/>, [[Rim Champino aeroporti|Rim–Champino]]<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/ryanair-resuming-prague-rome-ciampino-service-from-late-oct-2024-1263589 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry |work=CAPA }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Sevilya<ref>{{Cite web|url=https://zaletsi.cz/magazin/nova-linka-z-prahy-do-sevilly-od-ryanairu/|title=Nová linka z Prahy do Sevilly od Ryanairu|first=Minion Interactive|last=s.r.o|website=Zaletsi.cz}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/06/08/ryanair-sbarca-in-albania-attacco-frontale-a-wizz-air/|title=Ryanair sbarca in Albania. Attacco frontale a Wizz Air|date=8 June 2023}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Treviso, {{Flagicon|Belgium}}Sharlerua <br/> '''Mavsumiy: ''' {{Flagicon|Italy}}Bolonya, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Sweden}}Gyoteborg, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca, {{Flagicon|Italy}}Peskara, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/ryanair-prida-dalsi-linku-z-prahy-do-polska-zacne-letat-do-poznane-186453/|title=Ryanair přidá další linku z Prahy do Polska, začne létat do Poznaně|date=4 December 2023}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Italy}}Rimini<ref>{{Cite web|url=https://italiavola.com/2023/02/13/rimini-verso-una-base-ryanair-5-anni-di-accordo-fino-al-2028/|title=Rimini verso una base Ryanair. 5 anni di accordo fino al 2028|date=13 February 2023}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Skiatos<ref>{{Cite web|url=https://www.praguemorning.cz/ryanair-launching-two-new-routes-from-prague/|title=Ryanair Launching Two New Routes from Prague|first=Prague|last=Morning|date=17 November 2022|access-date=18 November 2022|archive-date=30 March 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230330055903/https://www.praguemorning.cz/ryanair-launching-two-new-routes-from-prague/|url-status=dead}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Trieste<ref>{{Cite web|url=https://www.cestujlevne.com/akcni-letenky/4-nove-linky-ryanairu-k-mori-ze-4-ceskych-letist|title=4 nové linky Ryanairu k moři ze 4 českých letišť. Letenky od 2 518 Kč|date=13 November 2024}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Turin (2026-yil 19-dekabrdan boshlanadi)<ref name="RyanTur26">{{cite web |url=https://italiavola.com/2026/07/24/torino-le-sfide-tra-ryanair-e-wizz-air-continuano-tre-nuove-rotte-in-arrivo/|title=Torino: le sfide tra Ryanair e Wizz Air continuano. Tre nuove rotte in arrivo |website=Italiavola.com |language=Italian |date=24 July 2026|trans-title=Turin: the showdown between Ryanair and Wizz Air continues. Three new routes on the way.}}</ref>, {{Flagdeco|HRV}}Zadar<ref name="OAG_World_Aug2023_877_880"/> <!-- --> | Starlux Airlines, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|title=Praha se stává první evropskou destinací STARLUX Airlines. Nová přímá dálková linka spojí Prahu s Tchaj-pejí|url=https://www.prg.aero/praha-se-stava-prvni-evropskou-destinaci-starlux-airlines-nova-prima-dalkova-linka-spoji-prahu-s}}</ref> <!-- --> | Scandinavian Airlines | [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]] <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]] <!-- --> | Sky Alps, {{ITA}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Bolzano (2026-yil 9-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web |url=https://italiavola.com/2026/06/17/skyalps-apre-due-nuove-rotte-per-la-winter-26-27/|title=SkyAlps apre due nuove rotte per la winter 26/27|date=17 June 2026 |website=Italiavola |language=Italian|trans-title=SkyAlps opens two new routes for the Winter 2026/2027 season}}</ref> <!-- --> | Sky Express, {{GRC}} | [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]] <!-- --> | SkyUp Airlines, {{UKR}} | '''Charter:''' [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]]<ref>{{cite web |title=SkyUp! přidal druhý let týdně do Sharm El Sheikh |url=https://zdopravy.cz/skyup-pridal-druhy-let-tydne-do-sharm-el-sheikh-251358/ |website=zdopravy.cz |date=15 July 2025 |access-date=17 July 2025}}</ref> <!-- --> | Smartwings, {{CZE}} | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], {{Flagicon|Spain}}Barselona<ref name="Travel And Tour World-2025">{{cite web |title=New Direct Flights from Prague to Brussels, Barcelona, Porto, Bucharest, Rome: To Know More Have A Look at Smartwings Announcement |url=https://www.travelandtourworld.com/news/article/new-direct-flights-from-prague-to-brussels-barcelona-porto-bucharest-rome-to-know-more-have-a-look-at-smartwings-announcement/ |website=Travel And Tour World |date=12 June 2025 |access-date=23 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Finland}}Bergen (2026-yil 26-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite web|url=https://www.praguedaily.news/2026/06/26/smartwings-launches-new-direct-flights-from-prague-to-bergen-and-venice/ |title=Smartwings Launches New Direct Flights from Prague to Bergen and Venice|date=1 July 2026}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Bilbao<ref name="Aviation24.be-2025">{{cite web |title=Smartwings adds Bilbao and Toulouse to expanding winter schedule |url=https://www.aviation24.be/airlines/smartwings/smartwings-adds-bilbao-and-toulouse-to-expanding-winter-schedule/ |website= Aviation24.be |date=23 June 2025 |access-date=25 June 2025}}</ref>, {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="Travel And Tour World-2025"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="Travel And Tour World-2025"/>, [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]]<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/smartwings-zmeni-letiste-v-dubaji-dxb-vystrida-dwc-192481/ | title=Smartwings změní letiště v Dubaji, DXB vystřídá DWC &#124; Zdopravy.cz | date=3 February 2024 }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Fuerteventura, {{Flagicon|Portugal}}Funchal<ref name="OAG_World_Nov2023_861_863">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Prague|date=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=861–863}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Gran Canaria, [[Hurgada xalqaro aeroporti|Hurgada]], [[Lanzarote aeroporti|Lanzarote]], {{Flagicon|Portugal}}Lissabon (2026-yil 23-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web |title=Smartwings launches direct flights from Prague to Lisbon |url=https://www.smartwings.com/en/smartwings-launches-direct-flights-from-prague-to-lisbon-and-boosts-connections-to-porto-bilbao-toulouse-and-nice}}</ref>, [[Madrid–Barajas aeroporti|Madrid]]<ref name="zdopravy.cz"/>, {{Flagicon|Spain}}Málaga, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Alam, {{Flagicon|France}}Nitsa, {{Flagicon|Spain}}Palma de Mallorca, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]]<ref name="zdopravy.cz"/>, {{Flagicon|Portugal}}Portu<ref name="Travel And Tour World-2025"/> [[Rome-Fiumicino]],<ref name="Travel And Tour World-2025"/>, [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |title=חברות התעופה הזרות: מי משעות ומי חוזרות? {{!}} כל העדכונים |url=https://passportnews.co.il/article/203830 |access-date=15 May 2026 |work=פספורטניוז |publisher=PassportNews |date=14 May 2026 |language=he}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Tenerife–Janub, {{Flagicon|France}}Tuluza<ref name="Aviation24.be-2025"/>, {{Flagicon|Spain}}Valensiya, {{Flagicon|Italy}}Venetsiya (2026-yil 22-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite web|url=https://www.praguedaily.news/2026/06/26/smartwings-launches-new-direct-flights-from-prague-to-bergen-and-venice/ |title=Smartwings Launches New Direct Flights from Prague to Bergen and Venice|date=1 July 2026 }}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' [[Afina xalqaro aeroporti|Afina]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aviation24.be/airlines/smartwings/smartwings-is-launching-scheduled-flights-from-prague-to-athens/ |title=Smartwings is launching scheduled flights from Prague to Athens|date=December 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Spain}}Almeriya, {{Flagicon|Italy}}Brindisi, [[Burgas aeroporti|Burgas]], [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|url=https://www.smartwings.com/letenky-praha-dubaj|title= Letenky Praha - Dubaj|website=Smartwings.com|accessdate=1 July 2026|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Iraklion, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/smartwings-spusti-pravidelnou-linku-z-prahy-do-izmiru-nabidnou-dva-lety-tydne-199200/ | title=Smartwings spustí pravidelnou linku z Prahy do Izmiru, nabídnou dva lety týdně &#124; zdopravy.cz| date=22 March 2024}}</ref>, {{Flagicon|Spain}}La Palma<ref>{{cite web | url=https://elperiodicodelapalma.com/la-palma-volvera-a-tener-un-vuelo-con-praga-entre-los-meses-de-junio-y-octubre/ | title=La Palma volverá a tener un vuelo con Praga entre los meses de junio y octubre &#124; El Periódico de La Palma}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Kalyari, {{Flagicon|Greece}}Karpatos, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]], {{Flagicon|Greece}}Kefaloniya, {{Flagicon|Greece}}Korfu, {{Flagicon|Greece}}Kos, {{Flagicon|Italy}}Lamezia Terme, [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Menorka aeroporti|Menorka]], {{Flagicon|Italy}}Olbiya, {{Flagicon|Portugal}}Ponta Delgada<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/smartwings-nabidnou-pristi-leto-linku-z-prahy-na-azorske-ostrovy/ | title=Smartwings nabídnou příští léto linku z Prahy na Azorské ostrovy &#124; Airways.cz }}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Preveza/Lefkada, {{Flagicon|Greece}}Rodos, {{Flagicon|Greece}}Saloniki, {{Flagicon|Greece}}Samos, {{Flagicon|Greece}}Santorini, {{Flagdeco|HRV}}Split, {{Flagicon|Albania}}Tirana, [[Varna (aeroport)|Varna]], [[Xanya xalqaro aeroporti|Xanya]], {{Flagicon|Greece}}Zakintos <br/> '''Mavsumiy charter:''' [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti|Al-Olamayn]], {{Flagicon|Morocco}}Agadir, [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref name="flyondrej.eu"/>, [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web|title=CK Fischer a Exim Tours nabídnou přímé lety do Kataru|url=https://flyondrej.eu/zpravy/ck-fischer-a-exim-tours-nabidnou-prime-lety-do-kataru|website=flyondrej.eu|date=29 April 2025 |access-date=29 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|Tunisia}}Enfida<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Tunisia}}Jerba<ref name="Airways.cz">{{Cite web|url=https://www.airways.cz/zprava/cedok-predstavil-novinky-kam-hodla-letat-pristi-leto/|title=Čedok představil novinky kam hodlá létat příští léto|website=Airways.cz|accessdate=9 August 2025|language=czech}}</ref>, {{Flagicon|Greece}}Kavala<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Egypt}}Marsa Matruh, {{Flagicon|Kenya}}Mombasa{{efn|group=dest|Smartwings aviakompaniyasining Pragadan Mombasaga charter reysi Hurgadada toʻxtaydi. Biroq, aviakompaniyaning faqat Hurgada va Mombasa orasida yoʻlovchilarni tashish huquqi yoʻq.}}<ref name="flyondrej.eu"/>, {{Flagicon|Greece}}Mytilene<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Morocco}}Nador, {{Flagicon|Italy}}Palermo<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2023/06/10/smartwings-vola-su-palermo | title=Smartwings vola su Palermo | date=10 June 2023 }}</ref>, {{Flagicon|Portugal}}Porto Santo<ref>{{Cite web|url=https://www.airways.cz/zprava/cedok-predstavil-novinky-kam-hodla-letat-pristi-leto/|title=Čedok představil novinky kam hodlá létat příští léto|website=Airways.cz|accessdate=10 August 2025|language=czech}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Qayseri<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/cedok-vypravil-prvni-charter-s-lyzari-do-tureckeho-kayseri/| title=ČEDOK VYPRAVIL PRVNÍ CHARTER S LYŽAŘI DO TURECKÉHO KAYSERI}}</ref>, [[Qohira xalqaro aeroporti|Qohira]], {{Flagicon|Greece}}Skyros<ref name="Airways.cz"/>, {{Flagicon|Egypt}}Taba, [[Sharm ash-Shayx xalqaro aeroporti|Sharm ash-Shayx]] <!-- --> | [[SunExpress]] | [[Antaliya aeroporti|Antaliya]] <br/> '''Mavsumiy:''' [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]], {{Flagicon|Turkey}}Qayseri <!-- --> | Swiss International Air Lines | {{Flagicon|Switzerland}}Syurix <!-- --> | TAP Air Portugal | {{Flagicon|Portugal}}Lissabon <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]] <!-- --> | Transavia, {{NLD}} | {{Flagicon|Netherlands}}Eyndxoven<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Eindhoven, Netherlands|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=347–349}}</ref>, {{Flagicon|France}}Parij–Orly <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]] <!-- --> | TUS Airways, {{CYP}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]] <!-- --> | TUI Airways, {{UK}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Cambodia}}Sihanoukville (2026-yil 19-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|title=First direct Prague-Sihanoukville charter flights to launch this winter |url=https://www.khmertimeskh.com/501933990/first-direct-prague-sihanoukville-charter-flights-to-launch-this-winter/}}</ref> <!-- --> | VietJet Air | {{Flagicon|Vietnam}}Xanoy (2026-yil 10-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|title=Fly Hanoi - Prague with Vietjet from just VND 5,940,000|url=https://www.vietjetair.com/en/pages/fly-hanoi---prague-with-vietjet-from-just-vnd-5940000-1779673779225|website=VietJetAir.com|access-date=29 May 2026}}</ref> <!-- --> | Volotea, {{ESP}} | [[Florensiya aeroporti|Florensiya]]<ref>{{cite web | url=https://www.praguemorning.cz/prague-to-florence-volotea-flight/ | title=Volotea to Launch New Direct Flight from Prague to Florence | date=7 October 2023 | access-date=7 October 2023 | archive-date=23 June 2024 | archive-url=https://web.archive.org/web/20240623150205/https://praguemorning.cz/prague-to-florence-volotea-flight/ | url-status=dead }}</ref>, {{Flagicon|France}}Lion<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Lyon, France LYS|date=May 2025|volume=26|issue=11|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=657–660}}</ref>, {{Flagicon|France}}Nant<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Nantes, France NTE|date=May 2025|volume=26|issue=11|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=782–784}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Bordo<ref>{{cite web | url=https://www.airways.cz/zprava/take-volotea-planuje-letat-na-podzim-z-bordeaux-do-prahy/ | title=Také Volotea plánuje létat na podzim z Bordeaux do Prahy }}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Verona<ref>{{cite web | url=https://zdopravy.cz/volotea-pridava-dalsi-linku-z-prahy-zacne-letat-do-verony-184287/ | title=Volotea přidává další linku z Prahy, začne létat do Verony | date=15 November 2023 }}</ref> <!-- --> | Vueling, {{ESP}} | {{Flagicon|Spain}}Barselona, {{Flagicon|Spain}}Bilbao<ref>{{Cite web|url=https://www.elcorreo.com/bizkaia/las-nuevas-rutas-aeropuerto-bilbao-vueling-proximo-verano-20221123182913-nt.html|title=Las nuevas rutas de Vueling en el aeropuerto de Bilbao para el verano|first=Josu|last=García|date=24 November 2022|website=El Correo}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Parij–Orly <!-- --> | [[Wizz Air]] | [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="Wizz Air-2025">{{cite web | title=Wizz Air: 13 rute noi de la București, Cluj Napoca și Iași | date=14 August 2025 | url=https://boardingpass.ro/wizz-air-13-rute-noi-de-la-bucuresti-cluj-napoca-si-iasi/ }}</ref>, [[Kataniya–Fontanarossa aeroporti|Kataniya]]<ref>{{cite web|url=https://italiavola.com/2021/05/12/wizz-apre-nuove-rotte-da-catania-lancia-abu-dhabi-tel-aviv-praga-torino-e-altre-due-rotte/|title=Wizz apre nuove rotte da Catania. Lancia Abu Dhabi, Tel Aviv, Praga, Torino e altre due rotte|date=12 May 2021}}</ref>, [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]], [[Kutaisi xalqaro aeroporti|Kutaisi]], [[Larnaka xalqaro aeroporti|Larnaka]], [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref>{{Cite web|url=http://travelweekly.co.uk/news/air/wizz-air-adds-prague-and-hurghada-to-gatwick-network|title=Wizz Air adds Prague and Hurghada to Gatwick network|first=Jacobs Media Group|last=Ltd|website=Travel Weekly}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref>{{cite web | url=https://zaletsi.cz/wizz-air-se-vraci-na-linku-z-prahy-do-londyna-luton/ | title=Wizz Air se vrací na linku z Prahy do Londýna (Luton) | date=28 July 2022}}</ref>, {{Flagicon|Italy}}Palermo (2026-yil 7-sentyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web | url=https://italiavola.com/2026/04/24/wizz-air-apre-nuove-rotte-da-palermo/| title=Wizz Air apre nuove rotte da Palermo| date= 24 April 2026}}</ref>, {{Flagicon|Austria}}Poprad–Tatry (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web | title=Z Popradu sa bude pravidelne lietať do Prahy. Ceny leteniek potešia turistov aj študentov | date=11 June 2026 | url=https://cestovanie.pravda.sk/cestovny-ruch/clanok/815539-z-popradu-sa-bude-lietat-do-prahy-ceny-leteniek-potesia-turistov-aj-studentov/}}</ref>, [[Leonardo da Vinchi–Fiumichino aeroporti|Rim–Fiumichino]]<ref>{{cite web|title=Maďarský lowcost Wizz Air otevře novou linku z Prahy do Říma|url=https://flyondrej.eu/zpravy/wizz-air-nova-linka-praha-rim/ |website=flyondrej.eu |date=13 May 2021 |access-date=13 May 2021}}</ref>, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo (2026-yil 3-dekabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|url=https://aero.telegraf.rs/avio-kompanije/4380025-wizz-air-uvodi-tri-nove-linije-iz-sarajeva|title=Wizz Air uvodi tri nove linije iz Sarajeva|date=17 August 2026}}</ref>, {{Flagicon|North Macedonia}}Skopye<ref>{{cite web | title=Wizz Air launching five new Skopje routes | date=31 July 2025 | url=https://www.exyuaviation.com/2025/07/wizz-air-to-launch-five-new-skopje.html }}</ref>, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{Cite web|url=https://dnes.dir.bg/sofia/uiz-ear-s-poleti-ot-sofiya-do-sedem-novi-destinatsii|title="Уиз Еър" с полети от София до седем нови дестинации &#124; dnes.dir.bg}}</ref>, {{Flagicon|Romania}}Timishoare<ref>{{cite web |title=Spojení Prahy s Rumunskem posílí nová linka do Temešváru |url=https://zdopravy.cz/spojeni-prahy-s-rumunskem-posili-nova-linka-do-temesvaru-271757/ |website=Zdopravy |access-date=22 January 2026}}</ref>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{Cite web|url=https://albaniandailynews.com/news/wizz-air-announces-ten-new-routes-from-albania|title=Wizz Air Announces Ten New Routes from Albania|website=ALBANIA DAILY NEWS}}</ref>, [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]] (2026-yil 5-sentyabrdan boshlanadi)<ref>{{Cite web|url=https://www.lrt.lt/en/news-in-english/19/2901140/wizz-air-to-launch-vilnius-prague-route-this-autumn?srsltid=AfmBOorJ6v_ykqPpWWQKXkf4G4-4L2vKGaNNS-5Cal270gz4Oes8roHA|title=Wizz Air to launch Vilnius–Prague route this autumn|date=17 April 2026}}</ref>, {{Flagicon|Romania}}Yassi<ref name="Wizz Air-2025"/>, [[Zvartnots xalqaro aeroporti|Yerevan]]<ref>{{cite news |last1=Casey |first1=David |title= Wizz Air Grows Yerevan Footprint As Armenia Unveils Connectivity Plan|url=https://aviationweek.com/air-transport/airlines-lessors/wizz-air-grows-yerevan-footprint-armenia-unveils-connectivity-plan |access-date=7 May 2025 |work=AviationWeek |date=7 May 2025 |language=en-CA}}</ref> <br/> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Italy}}Turin (2027-yil 16-yanvardan boshlanadi)<ref>{{cite web |title=Da Torino Caselle quattro nuovi collegamenti invernali: dal 16 gennaio 2027 i voli per Praga, Danzica, Breslavia e Katowice |date=2 July 2026 |url=https://torino.corriere.it/notizie/economia/26_luglio_02/da-torino-caselle-quattro-nuovi-collegamenti-invernali-dal-16-gennaio-2027-i-voli-per-praga-danzica-breslavia-e-katowice-951422a0-f847-4ce9-8f3f-5ae7adc6fxlk_amp.shtml |language=it}}</ref> <!-- --> | [[World2Fly]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]<ref name="zdopravy.cz-2023">{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/z-prahy-zacal-letat-airbus-a350-s-nejvice-sedadly-dalsi-cestovka-spustila-chartery-do-exotiky-181629/|title=Z Prahy začal létat Airbus A350 s rekordní kapacitou. Chartery do exotiky spustila další cestovka|date=24 October 2023|website=zdopravy.cz}}</ref>, {{Flagicon|Mexico}}Puerto Vallarta<ref name="flyondrej.eu">{{cite web | url=https://flyondrej.eu/akcni-letenky/exim-fischer-prime-lety-mexiko-puerto-vallarta/ | title=Exim/Fischer bude létat do Mexika(Puerto Vallarta) a nabídne Business Class - 16APR| date=16 April 2024}}</ref>, {{Flagicon|Dominican Republic}}Punta Cana<ref name="zdopravy.cz-2023"/> }} ;Eslatmalar {{notelist|group=dest}} === Yuk tashish === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | ASL Airlines<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/prazske-letiste-ocekava-novou-nakladni-linku-cinsky-dopravce-jej-chce-spojit-s-ceng-cou-241862/|title=Pražské letiště očekává novou nákladní linku, čínský dopravce jej chce spojit s Čeng-čou|date=8 April 2025}}</ref>, {{IRL}} | {{Flagicon|Czech Republic}}Brno, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]] <!-- --> | Central Airlines<ref>{{Cite web|url=https://zdopravy.cz/zase-cina-do-prahy-ma-zacit-letat-nakladni-dopravce-central-airlines-244962/|title=Další čínský dopravce na Ruzyni. Do Prahy má začít létat nákladní Central Airlines|date=8 April 2025}}</ref>, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Chengdu—Shuangliu <!-- --> | UPS Airlines<ref>[https://www.airlineroutemaps.com/maps/UPS_United_Parcel_Service/Europe airlineroutemaps.com - UPS] retrieved 24 July 2020.</ref>, {{USA}} | {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn <!-- --> }} == Statistika == === Yillik yoʻlovchilar oqimi === {|class="wikitable" |- ! | {{center|Yillar}} ! | {{center|Yoʻlovchilar <br />soni{{efn|1=Mahalliy, xalqaro va tranziy yoʻlovchilar sonini oʻz ichiga oladi}}}} ! | {{center|Yoʻlovchilar sonining<br />oʻzgarishi, %da}} ! | {{center|Yuk<br />(tonna)}} ! | {{center|Yuk<br />oʻzgarishi, %da}} ! | {{center|Parvozlar soni}} ! | {{center|Parvozlar sonining<br />oʻzgarishi, %da}} |- |2001<ref name="Prg.aero"/>||6,098,742|| ||29,571|| || || |- |2002<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/44C6F8B0170C099EF304B2524781485F/resource.pdf |title=Airport: Prague-Ruzyne, NUMBER OF AIRCRAFT MOVEMENTS |website=Prg.aero |access-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316180602/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/44C6F8B0170C099EF304B2524781485F/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||6,314,653||{{increase}} 3.54||34,829||{{increase}} 17.78||103,904|| |- |2003<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/B0D033BC0756285D6F2B01C3CE5F8679/resource.pdf |title=Airport: Praha-Ruzyne NUMBER OF AIRCRAFT MOVEMENTS |website=Prg.aero |access-date=30 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316185407/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/B0D033BC0756285D6F2B01C3CE5F8679/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||7,463,120||{{increase}} 18.19||41,440||{{increase}} 18.98||115,756|| |- |2004<ref name="Prg.aero"/>||9,696,413||{{increase}} 29.92||46,885||{{increase}} 13.14||144,962|| |- |2005<ref name="Prg.aero">{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/6E13252AABDDF3F3A19DB611861C2F64/resource.pdf |title=Airport: Praha-Ruzyne NUMBER OF PASSENGERS |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316215439/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/6E13252AABDDF3F3A19DB611861C2F64/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||10,777,020||{{increase}} 11.14||46,002||{{decrease}} −1.88||160,213|| |- |2006<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/F0A5C978B8E36AA49C6F31AB2217343A/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2006 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160321083238/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/contents.4/0/f0a5c978b8e36aa49c6f31ab2217343a/resource.pdf |archive-date=21 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||11,581,511||{{increase}} 7.46||54,972||{{increase}} 6.27||166,346|| |- |2007<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/FAFF7D070B453E6FA1C73D9502FB408C/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2007 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316205244/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/FAFF7D070B453E6FA1C73D9502FB408C/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||12,436,254||{{increase}} 7.38||55,179||{{increase}} 0.38||174,662|| |- |2008<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/65E9A6C8E0D4D30CD345A479D18BF250/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Report 2008|website=Prg.aero|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20140104032418/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/65E9A6C8E0D4D30CD345A479D18BF250/resource.pdf|archive-date=4 January 2014|url-status=dead}}</ref>||12,630,557||{{increase}} 1.56||47,870||{{decrease}} −13.25||178,628|| |- |2009<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/9F38A0D526956CB4CB6AAA7F8B502ED1/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2009 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170822140115/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/9F38A0D526956CB4CB6AAA7F8B502ED1/resource.pdf |archive-date=22 August 2017 |url-status=dead}}</ref>||11,643,366||{{decrease}} −7.82||42,476||{{decrease}} −11.27||163,816||{{decrease}} −8.57 |- |2010<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/1E337BD5BC2CA67277EF768858778166/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Report 2010|website=Prg.aero|access-date=29 March 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20160316211231/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/1E337BD5BC2CA67277EF768858778166/resource.pdf|archive-date=16 March 2016|url-status=dead}}</ref>||11,556,858||{{decrease}} −0.74||58,275||{{increase}} 37.19||156,052||{{decrease}} −4.63 |- |2011<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/98608081C43DE3180A42573FE2038AEE/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2011 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20140104034820/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/98608081C43DE3180A42573FE2038AEE/resource.pdf |archive-date=4 January 2014 |url-status=dead}}</ref>||11,788,629||{{increase}} 2.01||62,688||{{increase}} 7.57||150,717||{{decrease}} −3.50 |- |2012<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/18C06725D35561C64C9381EF72A3378F/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Report 2012|website=Prg.aero|access-date=29 March 2017|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20160317201157/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/contents.4/0/18c06725d35561c64c9381ef72a3378f/resource.pdf|archive-date=17 March 2016}}</ref>||10,807,890||{{decrease}} −8.32||52,977||{{decrease}} −15.49||131,564||{{decrease}} −12.78 |- |2013<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.4/0/A621C2BE03AAB48A552F0CEDF83D7A73/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report 2013 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160317101541/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/contents.4/0/a621c2be03aab48a552f0cedf83d7a73/resource.pdf |archive-date=17 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||10,974,196||{{increase}} 1.54||51,902||{{decrease}} −2.03||128,633||{{decrease}} −2.77 |- |2014<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/0BAB14AFB5EC185C5DC5C3D6DD3BF0C4/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report December 2014 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160316205339/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/0BAB14AFB5EC185C5DC5C3D6DD3BF0C4/resource.pdf |archive-date=16 March 2016 |url-status=dead}}</ref>||11,149,926||{{increase}} 1.60||50,897||{{decrease}} −1.93||125,437||{{decrease}} −2.43 |- |2015<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/37679C3FB1FFAD5FD274BA49D56647FE/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report December 2015 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20161011120149/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/37679C3FB1FFAD5FD274BA49D56647FE/resource.pdf |archive-date=11 October 2016 |url-status=dead}}</ref>||12,030,928||{{increase}} 7.90||50,595||{{decrease}} −0.59||128,018||{{increase}} 0.62 |- |2016<ref>{{cite web |url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/A2B0D327F8F50E2482127BCF77DC38B7/resource.pdf |title=Prague Airport Traffic Report December 2016 |website=Prg.aero |access-date=29 March 2017 |archive-url=https://web.archive.org/web/20170201235115/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/A2B0D327F8F50E2482127BCF77DC38B7/resource.pdf |archive-date=1 February 2017 |url-status=dead}}</ref>||13,074,517||{{increase}} 8.67||71,091||{{increase}} 40.51||136,766||{{increase}} 6.74 |- |2017<ref>{{cite web|url=http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/199BADAF4D626E8E97DE7E802DAE26B7/resource.pdf|title=Prague Airport Traffic Reports &#124; Havel Airport Prague, Ruzyně|website=prg.aero |archive-url=https://web.archive.org/web/20170924044847/http://www.prg.aero/en/business-section/aviation-business/statistics-and-reports/prague-airport-traffic-reports/Contents.2/0/199BADAF4D626E8E97DE7E802DAE26B7/resource.pdf|archive-date=24 September 2017|url-status=dead}}</ref>||15,415,001||{{increase}} 17.9||81,879||{{increase}} 15.18||148,223||{{increase}} 8.40 |- |2018<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/News/Traffic_report_1812_public.pdf|title=Traffic Report - December 2018|website=Prague Airport|access-date=28 January 2019}}</ref>||16,797,006||{{increase}} 8.97||80,915|| {{decrease}} −1.18||155,532||{{increase}} 4.81 |- |2019<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/letiste-vaclava-havla-praha-odbavilo-za-rok-2019-rekordnich-178-milionu-cestujicich |title=Letiště Václava Havla Praha odbavilo za rok 2019 rekordních 17,8 milionů cestujících |date=16 January 2020 |access-date=16 January 2020}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/Statistics%20and%20reports/Prague%20Airport%20Traffic%20Reports/Traffic_report_1912_public.pdf |title=Traffic Report - December 2019 |access-date=30 January 2020}}</ref>||17,804,900||{{increase}} 6.00|| 81,768 || {{increase}} 1.05||154,777||{{decrease}} −0.48 |- |2020<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/en/prague-airport-handles-nearly-3-7-million-passengers-2020|title=Prague Airport Traffic Reports 2020; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně|website=prg.aero|date=20 January 2021 }}</ref>||3,665,871||{{decrease}} 79.40|| 52,442 || {{decrease}} −35,86||54,163||{{decrease}} −65.00 |- |2021<ref name="Annual Traffic Reports 2022 Archive">{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/Statistics%20and%20reports/Annual%20Traffic%20Reports/2022_PRG_TRAFFIC_RESULTS%20.xlsx |title=Annual Traffic Reports 2022 Archive |access-date=26 January 2023}}</ref>||4,388,826||{{increase}} 19.72|| 64,402 || {{increase}} 17.08||61,194||{{increase}} 12.98 |- |2022<ref name="Annual Traffic Reports 2022 Archive"/>||10,734,880||{{increase}} 244.60|| 47,774 || {{decrease}} −22.19||100,629||{{increase}} 64.44 |- |2023<ref>{{cite web|url=https://www.prg.aero/sites/default/files/obsah/B2B/Files/Statistics%20and%20reports/Prague%20Airport%20Traffic%20Reports/122023_PRG_TRAFFIC_RESULTS.xlsx|title=Prague Airport Traffic Results 2023; Václav Havel Airport Prague, Ruzyně|website=prg.aero|date=14 February 2024 }}</ref>||13,828,137||{{increase}} 28.82|| 43,856 || {{decrease}} −8.2||118,046||{{increase}} 17.30 |- |2024<ref name="prg.aero-2025">{{cite web|url=https://www.prg.aero/letiste-praha-vloni-odbavilo-164-milionu-cestujicich-zaznamenalo-mezirocni-narust-o-18-procent|title=Letiště Praha vloni odbavilo 16,4 milionu cestujících. Zaznamenalo meziroční nárůst o 18 procent|website=prg.aero|date=16 January 2025 }}</ref>||16,353,522||{{increase}} 18.26||||||134,609||{{increase}} 14.03 |- |2025||17,750,528||{{increase}} 8.56||||||140,545||{{increase}} 4.4 |} === Shaharlar boʻyicha eng gavjum yoʻnalishlar === {| class="wikitable" |- ! Oʻrni !! Shahar (barcha aeroportlari) !2024<ref name="prg.aero-2025" /> |- | 1 || [[London]] || 1,385,866 |- | 2 || [[Parij]] || 719,419 |- | 3 || [[Amsterdam]] || 651,465 |- | 4 || [[Milan]] || 605,690 |- | 5 || [[Rim]] || 535,577 |- |} === Mamlakatlar boʻyicha eng gavjum yoʻnalishlar === {| class="wikitable" |- ! Oʻrni !! Mamlakat !2024<ref name="prg.aero-2025" /> |- | 1||Buyuk Britaniya || 2,107,931 |- | 2||Italiya || 1,896,121 |- | 3||Ispaniya || 1,618,351 |- | 4||Fransiya || 975,064 |- | 5||Turkiya || 954,312 |} == Yer usti transporti == === Yoʻl === [[File:PANA0801.jpg hd.jpg|thumb|Praga 2024-yilda aeroportni Nádraží Veleslavín metro bekati bilan bogʻlaydigan liniya uchun sotib olgan juda uzun [[trolleybus]]lar parki]] Praga jamoat transporti kompaniyasi DPP avtobuslari 1 va 2-terminallarga tez-tez xizmat koʻrsatadi va uni Praga va atrofdagi boshqa shaharlar bilan bogʻlaydi. 2024-yildan beri tez-tez qatnovchi 59-[[trolleybus]] liniyasi ikkala terminalni toʻgʻridan-toʻgʻri [[Praga metropoliteni|Nádraží Veleslavín metro A bekati]] bilan bogʻlaydi, u yerdan odamlar shahar markaziga borishlari mumkin<ref>{{Cite web |last= |first= |date=4 March 2024 |title=Na letiště nejdelším trolejbusem v ČR |url=https://www.dpp.cz/spolecnost/aktuality/detail/66_2519-na-letiste-nejdelsim-trolejbusem-v-cr |access-date=17 August 2025 |website=Dopravní podnik hl. m. Prahy, akciová společnost |language=}}</ref>. Metroga borish taxminan 15 daqiqa, metroda esa markazga borish taxminan 15 daqiqa davom etadi. Chexiya temir yoʻllarining AE — AirportExpress jamoat avtobus xizmati 1-terminalni Praha hlavní nádraží bilan bogʻlaydi. 1-terminal oldidagi avtobus bekatidan Kladnoga muntazam avtobuslar qatnaydi, Regiojet shaharlararo avtobuslari har 30-60 daqiqada [[Karlovy Vary]] va Chebga qatnaydi. === Taklif qilinayotgan temir yoʻl aloqasi === [[File:Praha Bubny, železniční stanice.3 (2025).jpg|thumb|Praga-Bubny temir yoʻl stansiyasi 2025-yilda rekonstruksiya qilindi va aeroportga olib boradigan modernizatsiya qilingan temir yoʻl qurilishining dastlabki qismlaridan biridir..]] Aeroportga temir yoʻl aloqasini qurish rejalashtirilgan. Dastlabki ishlar 2018-yilda boshlangan, keyingi yili xarid qilish jarayoni boshlangan. Asosiy qurilish ishlari 2023-yil atrofida boshlanishi kutilgan edi<ref>{{cite web|url=https://www.railjournal.com/regions/europe/prague-airport-rail-link-plan-finalised/|title=Prague airport rail link plan finalised|date=6 August 2015}}</ref><ref>{{cite web|url=http://www.radio.cz/en/section/business/rail-connection-to-prague-airport-comes-step-closer|title=Rail connection to Prague airport comes step closer &#124; Radio Prague|website=Radio Praha|date=17 May 2018}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.railtech.com/infrastructure/2018/12/28/new-stage-of-prague-airport-rail-link-project/|title=New stage of Prague airport rail link project|website=RailTech.com|date=28 December 2018 |access-date=19 April 2020}}</ref>, ammo 2025-yilga kelib qurilish hali boshlanmagan<ref name="Prague Airport 25 minutes">{{Cite web|url=https://english.radio.cz/city-centre-prague-airport-25-minutes-private-company-build-new-track-and-8832084|title=City centre to Prague Airport in 25 minutes: private company to build new track and stations|date=18 October 2024|website=Radio Prague International}}</ref>. 2021-yilgi OAV xabariga koʻra, aeroportga Praga-Kladno liniyasidan bir filial orqali, jumladan, aeroportga xizmat koʻrsatish uchun metro stansiyasi orqali xizmat koʻrsatilishi rejalashtirilgan. Loyiha shuningdek, ikki tomonlama temir yoʻl va mavjud bir yoʻlli [[Temir yo'lni elektrlashtirish|temir yoʻlni elektrlashtirishni]] ham oʻz ichiga oladi. Rejaga shuningdek, 2024-yilda boshlangan Praga-Masarykovo stansiyasini modernizatsiya qilish ham kiradi<ref>{{cite web|url=https://www.railjournal.com/infrastructure/sz-confirms-plans-for-new-prague-airport-railway/|title=SZ confirms plans for new Prague airport railway|date=15 October 2021}}</ref><ref name="Prague Airport 25 minutes" />. Ushbu loyiha Chexiya temir yoʻl tarixidagi birinchi [[davlat–xususiy sheriklik]] loyihasi boʻlgani bilan mashhur boʻlib, 2030-yil atrofida 28 milliard [[Chexiya kronasi|krona]] qiymatida yakunlanishi kutilmoqda<ref name="Prague Airport 25 minutes" />. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == * 1973-yil 19-fevralda [[Aeroflot]]ning 141-reysi bilan uchib kelayotgan Tu-154 samolyoti, aeroportga yarim kilometr yaqinlashganda, oxirgi yaqinlashish paytida halokatga uchradi. Yoʻlovchilarning aksariyati halokatdan omon qolgan boʻlsa-da, undan keyingi yongʻinda koʻpchilik halok boʻldi. Jami 100 yoʻlovchi va ekipaj aʼzosidan 66 kishi halok boʻldi. Bu halokat Tu-154 samolyotining birinchi yoʻqotishi va birinchi halokatli baxtsiz hodisasi boʻldi. * 1975-yil 30-oktyabrda [[Adria Airways|Inex-Adria Avioprometning]] 450-reysi bilan uchib kelayotgan Douglas DC-9-32 samolyoti Praga Ruzyně aeroportiga tuman tushganda balandlikka urildi. Bortdagi 120 yoʻlovchi va ekipaj aʼzolaridan 75 nafari halok boʻldi. == Ommaviy madaniyatda eslanishi == 2006-yilda Jeyms Bondning ''Casino Royale'' filmida Mayami xalqaro aeroporti deb koʻrsatilgan sahnalar Vatslav Gavelda olingan<ref>{{cite web|url=https://www.bbc.com/travel/article/20121024-james-bonds-casino-royale|title=James Bond's Casino Royale|first=David G.|last=Allan|website=www.bbc.com|date=26 October 2012 }}</ref>. == Eslatmalar == <references group="lower-alpha"/> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{commons category-inline|Prague Ruzyně Airport}} * [https://www.prg.aero/en Official website] * [https://web.archive.org/web/20160304001527/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=LKPR Accident history for LKPR] at Aviation Safety Network {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Prague Airport}} [[Turkum:Praga]] [[Turkum:Chexiya aeroportlari]] qk75q6qlk9ltymavdc4t629ntx7sn0y 0 1442509 6304869 6255063 2026-10-11T03:13:34Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304869 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Satyrinae | tasvir = Butterfly April 2008-2a.jpg | izoh = Speckled wood, ''Pararge aegeria'' | tasvir_2 = | izoh_2 = | olam = [[Hayvonlar]] | tip = [[Bo‘g‘imoyoqlilar]] | sinf = [[Hasharotlar]] | infrasinf = | turkum = [[Tangachaqanotlilar]] | kenja_turkum = | oila = [[Nymphalidae]] | kenja_oila = Satyrinae | urugʻ = | urugʻ_muallif = | turlari = 2400 ga yaqin | binar_nomi = | muallif = [[Jean Baptiste Boisduval|Boisduval]], 1833 | xilma-xillik = 280 dan ortiq urug‘ | sinonimlari = Satyridae | sarlavha = Qabilalar | sarlavha_matn = [[Dirini]], [[Eritini]], [[Elymniini]], [[Haeterini]], [[Melanitini]], [[Ragadiini]] va [[Satyrini]] | sarlavha1 = | sarlavha_matn1 = | sarlavha2 = | sarlavha_matn2 = | diapazon_xaritasi = | diapazon_xaritasi_izohi = }} '''Satyrinae''', shuningdek '''satyrines''' yoki '''satyrids''' deb ataladigan, odatda '''browns''' nomi bilan tanilgan, [[Nymphalidae]] oilasiga mansub kenja oila boʻlib, oyoqchalari moʻyli kapalaklarni oʻz ichiga oladi. Ilgari ular alohida Satyridae oilasi sifatida qaralgan. Ushbu guruh oyoqchalari moʻyli kapalaklarning maʼlum boʻlgan xilma-xilligining qariyb yarmini tashkil etadi. Satyrinae turlarining haqiqiy soni 2400 dan ortiq deb baholanadi<ref>The Lepidoptera Taxome Project (TLTP) (2007): [http://www.ucl.ac.uk/taxome/rhopnos.html Taxonomy of butterflies: the scale of the problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514043409/http://www.ucl.ac.uk/taxome/rhopnos.html |date=2011-05-14 }}. Retrieved 2007-SEP-07.)</ref>. == Umumiy maʼlumotlar == Ular odatda kuchsiz uchuvchilar boʻlib, koʻpincha yorqin quyosh nuridan qochadi va nam, yarim soyali yashash muhitlarini afzal koʻradi. Qurtlari asosan [[Bir urugʻpallali oʻsimliklar|bir urugʻpallali]] oʻsimliklar, jumladan [[palma]]lar, oʻtlar va [[bambuk]]lar bilan oziqlanadi. [[Morphinae]] baʼzan ushbu guruh tarkibiga kiritiladi. Kenja oilaning [[Taksonomiya|taksonomiyasi]] va sistematikasi jiddiy qayta koʻrib chiqilmoqda. L. D. Millerning dastlabki tadqiqotlari guruhni maʼlum darajada tartibga solishda katta ahamiyatga ega boʻlgan<ref>Miller, L. D. (1968): The higher classification, phylogeny and zoogeography of the Satyridae (Lepidoptera). ''[[American Entomological Society|Mem. Am. Entomol. Soc.]]'' '''24''': [vi] + iv + 1-174.)</ref>. [[Dyndirus]] (Capronnier, 1874-yil) — satyridlar tarkibiga kiruvchi, sistematik oʻrni noaniq boʻlgan urugʻdir. Ushbu urugʻdan tashqari, [[Nymphalidae]] tasnifiga oid soʻnggi tadqiqotlarga koʻra, barcha satyrines vakillari, hech boʻlmaganda dastlabki tarzda, qabilalardan biriga kiritilgan<ref>Savela, Markku (2007): [http://www.nic.funet.fi/pub/sci/bio/life/insecta/lepidoptera/ditrysia/papilionoidea/nymphalidae/satyrinae/index.html Markku Savelaʼs Lepidoptera and some other life forms: Satyrinae]. Version of 2007-MAY-12. Retrieved 2007-MAY-31.)</ref><ref>The Lepidoptera Taxome Project (TLTP) (2007): [http://www.ucl.ac.uk/taxome/rhopnos.html Taxonomy of butterflies: the scale of the problem] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110514043409/http://www.ucl.ac.uk/taxome/rhopnos.html |date=2011-05-14 }}. Retrieved 2007-SEP-07.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Glassberg, Jeffrey. ''Butterflies through Binoculars, The West'' (2001) * Guppy, Crispin S. va Shepard, Jon H. ''Butterflies of British Columbia'' (2001) * James, David G. va Nunnallee, David. ''Life Histories of Cascadia Butterflies'' (2011) * Pelham, Jonathan. ''Catalogue of the Butterflies of the United States and Canada'' (2008) * Pyle, Robert Michael. ''The Butterflies of Cascadia'' (2002) == Havolalar == * [http://www.satyrinae.yolasite.com/ Gʻarbiy Palearktikadagi Satyrinae] * [http://tolweb.org/Satyrinae/12189 Hayot daraxti: Satyrinae] * [https://web.archive.org/web/20130928225044/http://insectlifeforms.com/Families707/Butterfly_-_Browns_Satyridae_6050205577_707.aspx Insect Life Forms — Satyridae] * [http://www.butterfliesandmoths.org/ Shimoliy Amerikaning kapalaklari va parvonlari] * [http://www.butterfliesofamerica.com/ Amerikaning kapalaklari] [[Turkum:Kapalak kenja oilalari]] pl8sbvu1y08gjg432ea58c5nsfaw1p6 0 1442661 6304586 6255627 2026-10-10T14:52:30Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304586 wikitext text/x-wiki '''Roger Vaughan''' (1550-yil — 1607-yil) — [[Radnorshire]] grafligining Clyro qishlog‘iga qarashli Court va [[Herefordshire]] grafligining Kynnersley hududidan bo‘lgan uelslik siyosatchi. [[Radnorshire (saylov okrugi)|Radnorshire]] saylov okrugidan 1572-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan. 1588-yilda Kinnersley Castle mulkini sotib olgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/vaughan-roger-1615|title=VAUGHAN, Roger (D. By 1615), of Court of Clyro, Rad. And Kynnersley, Herefs. &#124; History of Parliament Online|arxivurl=https://web.archive.org/web/20250211184833/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/vaughan-roger-1615|arxivsana=2025-02-11|qaralgan sana=2026-08-31}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1572-Angliya-MP-stub}} s9jg5qfu9nxrzm2g3l2s6xo3kbc2i4y 10 1442888 6304965 6256837 2026-10-11T08:36:05Z AnvarxonM 75105 6304965 wikitext text/x-wiki {{National squad | name= Angliya tarkibi 2006-yilgi FIFA jahon chempionati | sport = futbol | country = Angliya | comp link = Futbol boʻyicha 2006-yilgi jahon chempionati | comp = 2006-yilgi jahon chempionati | p1 = [[Paul Robinson (1979-yilda tugʻilgan futbolchi)|Robinson]] | p2 = [[Gary Neville|Neville]] | p3 = [[Ashley Cole|A.&nbsp;Cole]] | p4 = [[Steven Gerrard|Gerrard]] | p5 = [[Rio Ferdinand|Ferdinand]] | p6 = [[John Terry|Terry]] | p7 = [[David Beckham|Beckham]]&nbsp;([[sardor (futbol)|c]]) | p8 = [[Frank Lampard|Lampard]] | p9 = [[Wayne Rooney|Rooney]] | p10 = [[Michael Owen|Owen]] | p11 = [[Joe Cole|J.&nbsp;Cole]] | p12 = [[Sol Campbell|Campbell]] | p13 = [[David James (1970-yilda tugʻilgan futbolchi)|James]] | p14 = [[Wayne Bridge|Bridge]] | p15 = [[Jamie Carragher|Carragher]] | p16 = [[Owen Hargreaves|Hargreaves]] | p17 = [[Jermaine Jenas|Jenas]] | p18 = [[Michael Carrick|Carrick]] | p19 = [[Aaron Lennon|Lennon]] | p20 = [[Stewart Downing|Downing]] | p21 = [[Peter Crouch|Crouch]] | p22 = [[Scott Carson|Carson]] | p23 = [[Theo Walcott|Walcott]] | murabbiy = [[Sven-Göran Eriksson|Eriksson]] }}<noinclude> [[Turkum:2006-yilgi FIFA jahon chempionati jamolar tarkibiga oid navigatsion andozalar]] [[Turkum:Angliyaning FIFA jahon chempionatlaridagi tarkibiga oid navigatsion andozalar|2006]] [[Turkum:Angliya 2006-yilgi FIFA jahon chempionatida|tarkib]] </noinclude> 2b4u1qyadt1u9m9wr2i47cqkpcd90hl 0 1443629 6304916 6292850 2026-10-11T06:28:20Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304916 wikitext text/x-wiki {{Aktyor bilgiqutisi | ismi = Sergej Trifunović | tasvir = Sergej Trifunović.png | eni = | izoh = Sergej Trifunović, 2020-yil may | tavallud_paytidagi_ismi = Sergej Trifunović | tavallud_sanasi = [[1972-yil]] [[2-sentabr]] | tavallud_joyi = [[Mostar]], Bosniya [[Yugoslaviya]] | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = Serbiya | kasbi = Aktyor, komik, qoʻshiqchi, siyosatchi | filmlari = | janr = | faoliyat_yillari = 1993–hozirgi vaqt | otasi = Tomislav Trifunović | onasi = Slobodanka Trifunović | turmush_oʻrtogʻi = Isidora Mijanović (2024-yildan) | bolalari = | qarindoshlari = [[Branislav Trifunović]] (ukasi) | veb-sayt = }} '''Sergej Trifunović''' (serbcha: ''Сергеј Трифуновић''; [[1972-yil]] [[2-sentabr]], Mostar) — serb aktyori, komiki, qoʻshiqchisi, siyosatchisi va fuqarolik faoli<ref name="imdb">[https://www.imdb.com/name/nm0872729/bio Sergej Trifunović profile], imdb.com; accessed 28 October 2016.</ref>. 2014-yilda u ogʻir xastalikka chalingan yordamga muhtoj bolalarga tegishli davolanishni olishga koʻmaklashuvchi „Podrži život“ („Hayotni qoʻllab-quvvatla“) xayriya jamgʻarmasiga asos solgan<ref>{{cite web | url=https://balkanist.net/how-serbia-saves-its-children-with-messages/ | title=How Serbia Saves Its Children With Text Messages | publisher=balkanist.net | date=8 October 2018 | access-date=26 January 2019}}</ref>. 2019–2020-yillarda Erkin fuqarolar harakatining raisi boʻlgan. == Yoshligi va taʼlimi == Sergey Mostar shahrida aktyor Tomislav va huquqshunos Slobodanka oilasida tugʻilgan. Uning ukasi Branislav Trifunovich ham aktyor<ref name="imdb"/>muvaffaqiyatli faoliyat yuritadi. Otasining kasbi tufayli oila tez-tez koʻchib yurgan, shuning uchun uning bolaligi Mostar, [[Užice]], [[Kruševac]] va [[Belgrad]] shaharlarida oʻtgan<ref>Sergej Trifunović interview for Ilustrovana Politika: [http://www.ilustrovana.com/2003/2338/3.htm Ceo život u dva kofera] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110311104609/http://www.ilustrovana.com/2003/2338/3.htm |date=2011-03-11 }}, ilustrovana.com, 2003.</ref>. Otasi [[Jagodina]] yaqinidagi Mali Popović shahrida tugʻilgan<ref>{{cite web|url=http://opusteno.rs/biografije-poznatih-f151/biografija-glumac-tomislav-trifunovic-t22770.html|title=Biografija: glumac Tomislav Trifunović|website=opusteno.rs|qaralgan sana=2026-09-03|arxivsana=2018-03-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20180326052418/http://opusteno.rs/biografije-poznatih-f151/biografija-glumac-tomislav-trifunovic-t22770.html}}</ref>. 1990-yilda Belgrad sanʼat fakultetiga oʻqishga kirgan, u yerda [[Nataša Ninković]], [[Vojin Ćetković]] va [[Nebojša Glogovac]] kabi mashhur shaxslar bilan bir kursda tahsil olgan<ref name="imdb"/>maktabini tamomlagan. == Siyosiy faoliyati == [[File:Spomenik Đinđiću 01 08 2007 Sergej Trifunović.jpg|thumb|Sergey Trifunovich [[Zoran Đinđić]] haykalining ochilish marosimida, Prokuplje, 2007-yil 1-avgust]] Trifunovich Slobodan Milošević va Aleksandar Vučić hukumatlariga qarshi namoyishlarda faol qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.story.rs/profili/sergej-trifunovic/biografija|title=Sergej Trifunović|access-date=27 January 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20090403070314/http://www.story.rs/profili/sergej-trifunovic/biografija|archive-date=3 April 2009|url-status=dead}}</ref>. 2017-yilgi prezidentlik saylovlarida Saša Jankovićni qoʻllab-quvvatlagan<ref>{{Cite web|url=http://www.rts.rs/page/stories/sr/story/2660/izbori-2017/2683725/jankovic-vucicu-game-over.html|title=Janković Vučiću: Game over|publisher=Radio Television of Serbia|access-date=27 January 2019}}</ref>. 2019-yil 26-yanvarda Erkin fuqarolar harakati raisi etib saylandi. 2020-yil iyul oyida hukumatga qarshi norozilik namoyishlari chogʻida jarohat olgan<ref>{{Cite web|title=Sergej Trifunović napadnut na protestu, pukla mu arkada|url=https://nova.rs/politika/sergej-trifunovic-napadnut-na-protestu-pukla-mu-arkada/|access-date=2020-07-08|website=NOVA portal|date=8 July 2020|language=en-US}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Filmografiyasi == === Filmlar === {| class="wikitable sortable" ! Yil ! Sarlavha ! Rol |- | 1993 | ''Raj'' | |- | 1995 | ''Someone Else's America'' | Lukas |- | 1995 | ''Premeditated Murder'' | Krsman Jakšić |- | 1998 | ''Ljubinko i Desanka'' | Ljubinko |- | 1998 | ''The Hornet'' | Miljaim |- | 1998 | ''Savior (film)'' | Goran |- | 1998 | ''Cabaret Balkan'' | Avtobusdagi yoʻlovchi |- | 1999 | ''Ljubavnici'' | Dragan |- | 2001 | ''3 A.M. (2001 film)'' | Raša |- | 2001 | ''Munje!'' | Pop |- | 2001 | ''Treći kanal od sunca'' | |- | 2002 | ''Ko čeka dočeka'' | |- | 2003 | ''The Professional (2003 film)'' | Jimgina telba |- | 2004 | ''When I Grow Up, I'll Be a Kangaroo'' | Braca |- | 2005 | ''A View from Eiffel Tower'' | Oyoqlari dafna yaprogʻida boʻlgan odam |- | 2005 | ''Ljubav'' | Vanja Novaković |- | 2006 | ''Aporija'' | Zoran |- | 2006 | ''The Border Post'' | Ljuba Paunović |- | 2006 | ''Uslovna sloboda'' | Haydovchi |- | 2006 | ''All for Free'' | Ombor ishchisi |- | 2007 | ''Next (2007 film)'' | Mr. White |- | 2007 | ''U ime sina'' | Tarik |- | 2007 | ''Maska'' | Branko Radičević |- | 2008 | ''War, Inc.'' | Ooq-Mi-Fay Taqnufmini |- | 2008 | ''The Tour (film)'' | Arkan |- | 2009 | ''Viko'' | Ivan |- | 2009 | ''Srpski ožiljci'' | Beni |- | 2009 | ''Wait for Me and I Will Not Come'' | Jismoniy tarbiya oʻqituvchisi |- | 2010 | ''Montevideo, God Bless You!'' | Anđelko Komatina |- | 2010 | ''A Serbian Film'' | Vukmir Vukmir |- | 2010 | ''The Whistleblower'' | Ivan |- | 2010 | ''Neke druge priče'' | Đorđe |- | 2011 | ''Turneja'' | Panterlar yetakchisi |- | 2011 | ''Dodir'' | Ota |- | 2012 | ''Zalet'' | |- | 2012 | ''Gavran'' | Dengizchi |- | 2012 | ''Volim i ja tebe'' | Semir |- | 2012 | ''Odbrana i zaštita'' | Viskisoshuvchi |- | 2013 | ''Falsifier'' | Enes |- | 2013 | ''Mamaroš'' | Politsiyachi |- | 2013 | ''Dub Play'' | Boban Kostić Bili |- | 2014 | ''Little Buddho'' | Mišo |- | 2014 | ''Jednaki'' | |- | 2014 | ''Po redu nastajanja'' | Nebojša Mihajlović |- | 2015 | ''We Will Be the World Champions'' | Ranko Žeravica |- | 2015 | ''Bourek (film)'' | |- | 2016 | ''Ime: Dobrica, prezime: nepoznato'' | Mirko |- | 2016 | ''On the Milky Road'' | |- | 2016 | ''The Samurai in Autumn'' | Politsiyachi |- | 2017 | ''Kozje uši'' | Elektrik |- | 2017 | ''A Balkan Noir'' | |- | 2018 | ''Grande Punto'' | |- | 2018 | ''Apsurdni eksperiment'' | |- | 2018 | ''Volja sinovljeva'' | Tuđin |- | 2019 | ''Ajvar'' | Bane |- | 2024 | ''Cat's Cry (film)'' | |- | 2026 | ''Storm Rider: Legend of Hammerhead'' | Lazar |} === Televideniye === {| class="wikitable sortable" ! Yil ! Sarlavha ! Rol ! Izohlar |- | 2003 | ''Lisice'' | Nebojsa Djuricko | 1 qism |- | 2003 | ''Crni Gruja'' | Crni Gruja | 12 qism |- | 2006 | ''Sleeper Cell (TV series)]'' | | 1 qism |- | 2007 | ''Bitange i princeze'' | Menadzer Kocka | 2 qism |- | 2009 | ''Neki čudni ljudi'' | Putujuci glumac | 1 qism |- | 2009 | ''Na terapiji'' | Boris | 9 qism |- | 2009–2010 | ''Ono kao ljubav'' | Dzoni | 20 qism |- | 2012 | ''Montevideo, Bog te video!'' | Nacelnik Komatina | 5 qism |- | 2015 | ''Andrija i Anđelka'' | Drugar | 1 qism |- | 2016 | ''Prvaci sveta'' | Ranko Zeravica | 6 qism |- | 2018–2019 | ''Žigosani u reketu'' | Petar | 11 qism |- | 2019 | ''Dug moru'' | Djordje | 10 qism |- | 2019 | ''Ujka – novi Horizonti'' | Besic | 1 qism |- | 2024 | ''Tajne vinove loze'' | Jagodinac | 16 qism |} == Manbalar == {{reflist}} ==Havolalar == * {{IMDb name|872729}} fkb1a2vabl0ojmy9tdtpd1d1y7r1cy5 0 1444595 6304582 6262028 2026-10-10T14:43:13Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304582 wikitext text/x-wiki '''Roger Johnson''' (1530-yildan avval — 1564-yilda yoki undan keyin vafot etgan) — ingliz siyosatchisi. [[Grantham (saylov okrugi)|Grantham]] saylov okrugidan 1554-yil noyabrdagi parlamentda qatnashgan<ref>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1509-1558/member/johnson-roger-1530-64-or-later|title=JOHNSON, Roger (by 1530-64 or later), of Grantham, Lincs. - History of Parliament Online|website=historyofparliamentonline.org|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241013161813/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1509-1558/member/johnson-roger-1530-64-or-later|arxivsana=2024-10-13|qaralgan sana=2026-09-07}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1554-2-Angliya-MP-stub}} 1ouvtxft7y2nzyqs4bzzpachpcss2fu 0 1445410 6304527 6263750 2026-10-10T12:17:35Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304527 wikitext text/x-wiki '''Richard Goddard''' (1596-yilda vafot etgan) — ingliz siyosatchisi. [[Southampton (saylov okrugi)|Southampton]] saylov okrugidan 1589-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/goddard-richard-1596|title=GODDARD, Richard (D.1596), of Southampton. &#124; History of Parliament Online}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1589-Angliya-MP-stub}} k33bw806wmkohyv07egg6s16lo7bw9j 0 1445416 6304531 6263766 2026-10-10T12:24:07Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304531 wikitext text/x-wiki '''Richard Huddleston''' (taxminan 1535-yil — 1589-yil 1-mart) — [[Oxfordshire]] grafligining Thame Park va [[Staffordshire]] grafligining Elford qishloqlaridan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[Lichfield (saylov okrugi)|Lichfield]] saylov okrugidan 1589-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{cite web|url= http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/huddleston-richard-1535-89|title= HUDDLESTON, Richard (c.1535-89), of Thame Park, Oxon. and Elford, Staffs.|publisher= History of Parliament Online|accessdate= 28 June 2013|arxivurl= https://web.archive.org/web/20250121061047/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/huddleston-richard-1535-89|arxivsana= 2025-01-21}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1589-Angliya-MP-stub}} oq9nqm6qb33zpzmit8k41yl9ptyz65j 0 1445425 6304573 6263787 2026-10-10T13:55:10Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304573 wikitext text/x-wiki '''Robert Pilkington''' (taxminan 1560-yil — 1605-yil) — ingliz siyosatchisi. [[Clitheroe (saylov okrugi)|Clitheroe]] saylov okrugidan 1589-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/pilkington-robert-1560-1605|title=PILKINGTON, Robert (C.1560-1605), of Rivington, Lancs. And Gray's Inn, London. &#124; History of Parliament Online|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240917051442/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/pilkington-robert-1560-1605|arxivsana=2024-09-17|qaralgan sana=2026-09-08}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1589-Angliya-MP-stub}} etqjsz8cvyqvs8nrww6b9js2ywfa2ft 0 1445436 6304537 6263819 2026-10-10T12:34:39Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304537 wikitext text/x-wiki '''Richard Stubbe''' (1619-yilda vafot etgan) — [[Norfolk]] grafligining Sedgeford qishlog‘idan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[Castle Rising (saylov okrugi)|Castle Rising]] saylov okrugidan 1589-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/stubbe-richard-1619|title=STUBBE, Richard (d.1619), of Sedgeford, Norf. - History of Parliament Online|website=Historyofparliamentonline.org|accessdate=16 March 2019}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1589-Angliya-MP-stub}} mv9wwa6tak11kten6yw8sczu8axwxqx 0 1445446 6304575 6263863 2026-10-10T14:03:49Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304575 wikitext text/x-wiki '''Sir Robert Worsley''' (1604/1605-yilda vafot etgan) — [[Lancashire]] grafligining Booths hududidan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[Callington (saylov okrugi)|Callington]] saylov okrugidan 1589-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/worsley-robert-16045|title=WORSLEY, Robert (d.1604/5), of Booths, Lancs. - History of Parliament Online|website=Historyofparliamentonline.org|accessdate=17 March 2019|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231117144749/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/worsley-robert-16045|arxivsana=2023-11-17}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1589-Angliya-MP-stub}} 0cgvmjmujulfdswa6mrn48ncjcf5ms0 0 1445978 6304899 6276483 2026-10-11T04:08:11Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304899 wikitext text/x-wiki '''Sayohatga oid ogohlantirish, sayohat boʻyicha xabarnoma''' yoki '''sayohat 'tavsiyasi'''—davlat idoralari tomonidan bir yoki bir nechta xorijiy mamlakat yoki muayyan manzilga borishning nisbiy xavfsizligi haqida maʼlumot berish maqsadida chiqariladigan [[Rasmiy ogohlantirish|rasmiy ogohlantirishdir]]<ref>{{cite web |title=Travel warning definition |url=http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/travel-warning |publisher=Macmillan Publishers |location=[[New York City|New York]] |access-date=11 February 2013 |arxivsana=2018-02-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20180228232746/http://www.macmillandictionary.com/dictionary/british/travel-warning}}</ref>. Uning asosiy maqsadi [[Sayohatchilar|sayohatchilarga]] muayyan manzilga borish toʻgʻrisida asoslangan qaror qabul qilish hamda safar davomida yuzaga kelishi mumkin boʻlgan holatlarga yetarlicha tayyorgarlik koʻrish imkonini berishdan iborat. Amerika Qoʻshma Shtatlarida sayohat boʻyicha ogohlantirishlar AQSh Davlat departamenti tomonidan chiqariladi va koʻpincha „nazoratchi xabarlari“ deb ataladi<ref name="USDoS">{{cite web |title=Alerts and Warnings |url=https://travel.state.gov/content/passports/english/alertswarnings.html |publisher=[[U.S. Department of State]] |location=[[Washington, D.C.|Washington]] |access-date=22 August 2015 |arxivsana=2014-01-12 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20140112085157/https://travel.state.gov/content/passports/english/alertswarnings.html}}</ref><ref>{{cite web |url=http://burma.usembassy.gov/warden_messages.html |title=Emergency Messages and Announcements |location=[[Yangon]] |publisher=[[U.S. Department of State]] |access-date=30 January 2016 |arxivsana=2016-05-28 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20160528180730/http://burma.usembassy.gov/warden_messages.html}}</ref>. Sayohat boʻyicha tavsiyalar noqulay ob-havo, xavfsizlik masalalari, fuqarolik tartibsizliklari yoki kasalliklar kabi holatlarga taalluqli boʻlishi mumkin<ref>{{cite web |title=Travel Alerts |url=http://www.smilex.cz/cestovni-vystrahy#warnings |publisher=Agentura SMILEX |access-date=11 February 2013 |language=cs}}</ref>. == Ogohlantirishlar beruvchi mamlakatlar == Quyidagi mamlakatlar oʻz fuqarolariga muntazam ravishda sayohat ogohlantirishlarini eʼlon qiladi: * [[Avstraliya]]<ref>{{cite web|url=http://www.smartraveller.gov.au/|title=Smartraveller|access-date=30 January 2016}}</ref> * [[Avstriya]]<ref>{{cite web|url=http://www.bmeia.gv.at/aussenministerium/buergerservice/reiseinformation/laenderspezifische-reiseinformationen.html|archive-url=https://web.archive.org/web/20110522215002/http://www.bmeia.gv.at/aussenministerium/buergerservice/reiseinformation/laenderspezifische-reiseinformationen.html|url-status=dead|archive-date=22 May 2011|title=Länder A bis Z – BMEIA, Außenministerium Österreich|author=Außenministerium der Republik Österreich|access-date=30 January 2016|language=de}}</ref> * [[Belgiya]]<ref>{{cite web|url=http://diplomatie.belgium.be/fr/Services/voyager_a_letranger/conseils_par_destination/|title=Services - Page d'accueil - Affaires étrangères, Commerce extérieur et Coopération au Développement|access-date=30 January 2016|language=fr}}</ref> * [[Bolgariya]]<ref>[http://www.mfa.bg/uploads/files/Documents/StatesRisk02072013.pdf STYePYeNI NA SIGURNOST PRYePORЪKI I PRYeDUPRYeJDYeNIYa ZA PЪTUVANYe]</ref> * [[Kanada]]<ref>{{cite web|url=http://travel.gc.ca/|title=Travel.gc.ca - Home|work=Travel.gc.ca|access-date=30 January 2016|arxivsana=2008-12-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20081216131925/http://travel.gc.ca/}}</ref><ref>{{cite web|url=http://voyage.gc.ca/|title=Voyage.gc.ca - Accueil|work=Voyage.gc.ca|access-date=30 January 2016|language=fr|arxivsana=2019-04-26|arxivurl=https://web.archive.org/web/20190426064807/https://voyage.gc.ca/}}</ref> (''Kanada fuqarolari xorijga safar qilishdan oldin onlayn roʻyxatdan oʻtishlari mumkin.'')<ref>{{cite web|url=https://travel.gc.ca/travelling/registration|title=Travel.gc.ca - Registration of Canadians Abroad|work=Travel.gc.ca|access-date=22 April 2021}}</ref><ref>{{cite web|url=https://voyage.gc.ca/voyager/inscription|title=Voyage.gc.ca - Inscription des Canadiens à l'étranger|work=Travel.gc.ca|access-date=22 April 2021|language=fr}}</ref> * [[Xorvatiya]]<ref>{{cite web|url=http://www.mvep.hr/hr/konzularne-informacije/informacije-o-putovanjima/opce-informacije/|title=MVEP • Opće informacije|access-date=30 January 2016|language=hr}}</ref> * [[Kipr]]<ref>{{cite web|url=http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/travel.html|title=Ταξιδιωτικές Οδηγίες|access-date=30 January 2016|language=el|arxivsana=2016-04-13|arxivurl=https://web.archive.org/web/20160413052728/http://www.mfa.gov.cy/mfa/mfa2006.nsf/travel.html}}</ref> * [[Chexiya]]<ref>[http://www.mzv.cz/jnp/cz/cestujeme/aktualni_doporuceni_a_varovani/index.html Aktuální doporučení a varování]</ref> * [[Daniya]]<ref>{{cite web|url=https://um.dk/rejse-og-ophold/rejse-til-udlandet/rejsevejledninger|title=Rejsevejledninger|access-date=29 July 2026|language=da}}</ref> * [[Estoniya]]<ref>{{cite web|url=http://vm.ee/et/riigid/reisiinfo|title=Reisiinfo|access-date=30 January 2016|language=et}}</ref> * [[Finlandiya]]<ref>{{cite web|url=http://formin.finland.fi/public/default.aspx?nodeid=15735|title=Ulkoasiainministeriö: Matkustaminen ja maat: Matkustustiedotteet|access-date=30 January 2016|language=fi}}</ref> * [[Fransiya]]<ref>{{cite web|url=http://www.diplomatie.gouv.fr/fr/conseils-aux-voyageurs/|title=Conseils aux Voyageurs|author=Ministère des Affaires étrangères et du Développement international|work=France Diplomatie : : Ministère des Affaires étrangères et du Développement international|access-date=30 January 2016|language=fr}}</ref> * [[Germaniya]]<ref>{{cite web|url=http://www.auswaertiges-amt.de/DE/Laenderinformationen/Uebersicht_Navi.html|title=Auswärtiges Amt - Reisen und Sicherheit - Übersicht|work=Auswärtiges Amt|access-date=30 January 2016|language=de}}</ref> (''Germaniya fuqarolari xorijga safar qilishdan oldin onlayn roʻyxatdan oʻtishlari mumkin.'') * [[Gonkong]]<ref>{{cite web|url=http://www.sb.gov.hk/eng/ota/|title=Security Bureau - Outbound Travel Alert|access-date=30 January 2016}}</ref> * [[Vengriya]]<ref>{{cite web|url=http://konzuliszolgalat.kormany.hu/utazasra-nem-javasolt-tersegek|title=Konzuli Szolgálat|access-date=20 October 2016|language=hu}}</ref> * [[Hindiston]]<ref>{{cite web |title=Travel Advisories |url=https://mea.gov.in/travel-advisories.htm |website=[[Ministry of External Affairs (India)|Ministry of External Affairs]] |publisher=[[Government of India]] |access-date=17 April 2020}}</ref> * [[Indoneziya]]<ref>{{cite web|url=https://safetravel.kemlu.go.id/country-info|title=Safe Travel|access-date=19 June 2023}}</ref> * [[Irlandiya]]<ref>{{cite web|url=https://www.dfa.ie/travel/travel-advice/|title=Travel Advice - Department of Foreign Affairs and Trade|author=Department of Foreign Affairs|access-date=30 January 2016}}</ref> * [[Isroil]]<ref>{{cite web|url=http://www.nsc.gov.il/he/Travel-Warnings/Pages/AllWarnings.aspx|title=המטה ללוחמה בטרור האתר הרשמי לאזהרות |access-date=22 July 2016 |language=he|trans-title=National Science Council - All Travel Advisories}} http://www.mfa.gov.lv/lv/KonsularaInformacija/celodrosi/bridinajumi/%7Ctitle=Ieteikumi == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Wikivoyage|Travel advisories}} * {{cite web|title=International Travel Information|url=https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/traveladvisories.html|publisher=[[United States Department of State]]|qaralgan sana=2026-09-10|arxivsana=2017-12-02|arxivurl=https://web.archive.org/web/20171202100000/https://travel.state.gov/content/travel/en/traveladvisories/traveladvisories.html}} * {{cite web|title=Latest Warnings|url=http://travel.gc.ca/news-warnings/warnings|publisher=[[Department of Foreign Affairs and International Trade]]|location=Canada|arxivurl=https://web.archive.org/web/20121119211704/http://travel.gc.ca/news-warnings/warnings|arxivsana=2012-11-19|qaralgan sana=2026-09-10}} * {{cite web|title=Travel advice by country|url=http://www.fco.gov.uk/en/travel-and-living-abroad/travel-advice-by-country/|publisher=[[Foreign and Commonwealth Office]]|location=United Kingdom}} [[Turkum:Turizm]] clhmll8yc4p81nfl48569ci77958uhn 0 1446316 6304912 6266537 2026-10-11T05:48:33Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304912 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Semey xalqaro aeroporti | nativename = {{lang|kk|Халықаралық Семей Әуежайы}} | image = | image_size = 250 | image2 = Airport Semey.JPG | image2_size = 250 | IATA = PLX | ICAO = UASS | type = Fuqarolik | owner = | operator = „Semey xalqaro aeroporti“ OAJ | city-served = [[Semey]], [[Abay viloyati]] | location = Semey | elevation-m = 232 | elevation-f = 761 | coordinates = {{coord|50|21|05|N|080|14|04|E|region:KZ|display=inline,title}} |latd=50|latm=21|lats=05|latNS=N|longd=080|longm=14|longs=04|longEW=E | pushpin_map = Qozogʻiston | pushpin_label = '''PLX'''/UASS | pushpin_caption = Qozogʻiston xaritasidagi joylashuvi | website = [https://abaiairport.kz/ abaiairport.kz] | metric_elev = Y | metric_rwy = Y | r1-number = 08/26 | r1-length-m = 3906 | r1-length-f = 10157 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 13/31 | r2-length-m = 1600 | r2-length-f = | r@-surface = [[Beton]] |stat-year =2022 |stat1-header =Yoʻlovchilar oqimi |stat1-data = 230 000 | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = Manba: Qozogʻiston Aeronavtika axborot nashri<ref name="AIP">[http://goszakup.ans.kz/AIP/AIRAC_AMDT_01_13/AIP/html/UA-frameset-en-KZ.html AIP Kazakhstan]</ref> | mapframe = yes | mapframe-wikidata = yes }} '''Abay Qoʻnonboyev nomidagi Semey xalqaro aeroporti''' {{Airport codes|PLX|UASS}} ({{lang-kk|Халықаралық Семей Әуежайы}}, avvalgi nomi '''Jana Semey''' — [[Qozogʻiston]]ning [[Abay viloyati]] maʼmuriy markazi [[Semey]] shahriga xizmat koʻrsatuvchi aeroport. Shahardan 10 km janubi-gʻarbda joylashgan<ref name="AIP"/>. [[Ostona]], [[Olmaota]], [[Qaragʻandi]], [[Chimkent]] va boshqa shaharlarga muntazam qatnovlar amalga oshiriladi. Yangilangan aeroport 2019-yilda oʻz faoliyatini boshlagan. U yirik yoʻlovchi samolyotlariga xizmat koʻrsata oladi. Aerodrom hududida qiruvchi samolyotlarning jangovar shaylikdagi joylashuv maydonchalari mavjud. 08/26-uchish-qoʻnish yoʻlagining har ikki uchida {{Convert|400|m|abbr=on}} qoʻshimcha xavfsizlik maydoni mavjud. == Tarixi == 1929-yilda tashkil qilingan [[aerodrom]]<ref>{{Cite news|title=Международный аэропорт Семей|url=http://aerovokzal.kz/aeroporty/semej/|work=Аэровокзал|accessdate=2017-07-13|language=ru|archiveurl=https://web.archive.org/web/20170727212710/http://aerovokzal.kz/aeroporty/semej|archivedate=2017-07-27|archive-url=https://web.archive.org/web/20170727212710/http://aerovokzal.kz/aeroporty/semej|archive-date=2017-07-27|access-date=2026-09-10|url-status=dead}}</ref> Qozogʻistondagi eng qadimgi xalqaro aeroport hisoblanadi. 1960-yilda [[Irkutsk]]dan ushbu bazaga Sovet Ittifoqi Havo hujumidan mudofaa qoʻshinlari tarkibidagi 356-qiruvchi aviatsiya polki (PVO) koʻchirildi<ref>{{Cite web |title=356th Fighter Aviation Regiment PVO |url=http://www.ww2.dk/new/air%20force/regiment/iap/356iap.htm |access-date=2023-09-23 |website=www.ww2.dk}}</ref>. MiG-17 va Yak-25 samolyotlari bilan jihozlangan ushbu polk 14-alohida Havo hujumidan mudofaa armiyasining 33-Havo hujumidan mudofaa diviziyasi tasarrufiga oʻtkazildi. Keyinchalik u Tu-128 va MiG-31 samolyotlari bilan ham jihozlandi. [[Markaziy razvedka boshqarmasi]]ning maxfiyligi bekor qilingan hujjatlariga koʻra, 1960-yillarning oxirlarida — Xitoy va Sovet Ittifoqi oʻrtasidagi munosabatlar keskinlashgan davrda — Sovet Ittifoqi ushbu aerodromdan Xitoydagi nishonlarga zarba berishga moʻljallangan bombardimonchi samolyotlar bazasi sifatida foydalangan; shuningdek, bu yerda vaqti-vaqti bilan Tu-22 samolyotlari ham qayd etilgan{{manba kerak}}. [[Aerovokzal]] 1983-yil fevralda foydalanishga topshirilgan, 2018-yilda rekonstruksiya qilingan<ref>{{Cite web|url=https://rus.baq.kz/v_semee_nachali_rekonstruktsiu_aeroporta_46206/|title=В Семее начали реконструкцию аэропорта|date=2017-03-17|website=baq.kz|lang=ru}}</ref>. Bugungi kunda aeroportda uzunligi mos ravishda 3,1 km va 1,6 km boʻlgan ikkita asfalt-beton uchish-qoʻnish yoʻlagi mavjud. Ikki qavatli binoning umumiy maydoni 3500 m² ni tashkil etib, shundan 2448 m² qismi yoʻlovchi terminaliga toʻgʻri keladi. Semey aeroporti soatiga 400 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega. Yaqinda uchish-qoʻnish yoʻlagi zamonaviy samolyotlarni xavfsiz qabul qilishga moslashtirilib, modernizatsiya qilindi. Aeroport qulay geografik joylashuvga ega boʻlib, xalqaro standartlarga muvofiq ham xalqaro, ham ichki reyslarni amalga oshiradi. == Qabul qila oladigan samolyot turlari == 1-toifa aerodromi sifatida tasniflangan ushbu majmua [[An-124]] va Boeing 767 kabi samolyotlarni, shuningdek, barcha turdagi yengilroq samolyotlar va [[vertolyot]]larni qabul qila oladi. Uchish-qoʻnish yoʻlagining tasniflash raqami (PCN) — 47/R/B/X/T. Aerodromda [[Harbiy-havo kuchlari|harbiy aviatsiya]] faoliyati ham amalga oshiriladi. Yaqinda aeroport barcha turdagi samolyotlarni qabul qilishni boshladi. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> |[[FlyArystan]]| [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287694/flyarystan-adds-almaty-semey-service-from-dec-2019/|title=FlyArystan adds Almaty – Semei service from Dec 2019|website=Routesonline}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/286717/flyarystan-expands-nur-sultan-operations-from-oct-2019/|title=FlyArystan expands Nur-Sultan operations from Oct 2019|website=Routesonline}}</ref>, [[Chimkent xalqaro aeroporti|Chimkent]] <!-- --> | [[SCAT Airlines]] | [[Sariarka aeroporti|Qaragʻandi]]<ref name="dvsep25kgf">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Scat Airlines Adds Karaganda Domestic Routes From late-Sep 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250925-dvsep25kgf |access-date=25 September 2025 |work=AeroRoutes |date=25 September 2025 |language=en-CA}}</ref>, {{Flagicon|Kazakhstan}}Oʻrjar <!-- --> | [[Vietjet Qazaqstan]] | [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>[https://24.kz/ru/news/social/782370-iz-semeya-v-astanu-zapustyat-novye-aviarejsy]</ref> }} == Manbalar == {{manbalar}} {{commons category}} {{Qozogʻiston aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:Sovet Ittifoqida qurilgan aeroportlar]] [[Turkum:Qozogʻiston aeroportlari]] [[Turkum:Abay viloyati]] nlk1x5rj6t3imbgue61900l4iuyi32p 0 1446502 6304566 6267437 2026-10-10T13:39:05Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304566 wikitext text/x-wiki '''Robert Booth''' ([[floruit|fl.]] 1601) — ingliz siyosatchisi. [[New Shoreham (saylov okrugi)|New Shoreham]] saylov okrugidan 1601-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/booth-robert|title=BOOTH, Robert. &#124; History of Parliament Online|arxivurl=https://web.archive.org/web/20231117144726/http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/booth-robert|arxivsana=2023-11-17|qaralgan sana=2026-09-11}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1601-Angliya-MP-stub}} 3oszeerfpf9xty121ihtpby4n1tfent 0 1446522 6304526 6267479 2026-10-10T12:15:42Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304526 wikitext text/x-wiki '''Richard George''' (1562-yil — taxm. 1613-yil) — [[Gloucestershire]] grafligining Baunton qishlog‘idan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[Cirencester (saylov okrugi)|Cirencester]] saylov okrugidan 1601-yilgi parlamentda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/george-richard-1562-1613|title=GEORGE, Richard (1562-c.1613), of Baunton, Glos. &#124; History of Parliament Online}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1601-Angliya-MP-stub}} 9hxt8suswpy718netmcv3qnfu5nphnf 0 1446600 6304572 6267763 2026-10-10T13:52:45Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304572 wikitext text/x-wiki '''Robert Meller''' yoki '''Miller''' (1564-yil — 1624-yil 1-sentabr) — 1601-yilda [[Poole (saylov okrugi)|Poole]] va 1604-yilda [[Bridport (saylov okrugi)|Bridport]] saylov okruglaridan [[Angliya parlamenti]] aʼzosi bo‘lgan ingliz siyosatchisi<ref>{{Cite web |title=MELLER (MILLER), Sir Robert (c.1564-1624), of Little Bredy, Dorset and Westminster {{!}} History of Parliament Online |url=https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/meller-sir-robert-1564-1624 |access-date=2024-10-14 |website=www.historyofparliamentonline.org |arxivurl=https://web.archive.org/web/20210518115832/https://historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/meller-sir-robert-1564-1624 |arxivsana=2021-05-18}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1601-Angliya-MP-stub}} 5121alsr0ikfks8w5knfgzekh55e2n5 0 1446601 6304535 6267764 2026-10-10T12:28:39Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304535 wikitext text/x-wiki '''Richard More''' (1635-yilda vafot etgan) — [[Buckinghamshire]] grafligining Cuddington qishlog‘idan bo‘lgan ingliz siyosatchisi<ref name=HoP>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/more-richard-ii-1635|title=MORE, Richard II (D.1635), of the Middle Temple, London and Cuddington, Bucks|publisher=History of Parliament Online|accessdate=23 January 2026|arxivurl=https://web.archive.org/web/20240908040658/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1558-1603/member/more-richard-ii-1635|arxivsana=2024-09-08}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1601-Angliya-MP-stub}} 77dvr6fq1uhus766h91yrbhxw707s1u 0 1447193 6304736 6268700 2026-10-10T19:53:10Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304736 wikitext text/x-wiki {{Gazeta bilgiqutisi | nomi = Saarte Hääl | shior = | logo = | tasvir = | izoh = | turi = Kundalik gazeta | formati = | asoschi = | asos solingan = | nashrning toʻxtatilishi = | narxi = | tegishlilik = | prezident = | noshir = TÜ Oma Saar | bosh muharrir = | siyosiyligi = | tili = [[Eston tili|eston]] | adadi = | bosh ofisi = | vebsayt = [http://www.saartehaal.ee [www.saartehaal.ee](http://www.saartehaal.ee)] }} '''Saarte Hääl''' — [[Estoniya]]ning Saare okrugida nashr etiladigan kunlik [[gazeta]]. 2010-yil 4-maygacha u „Oma Saar“ nomi bilan nashr etilgan. Gazetaning noshiri TÜ Oma Saar hisoblanadi<ref>{{cite web | title=Saarte Hääl ja Kadi raadio saavad uue peatoimetaja | website=ERR | date=2021-08-28 | url=https://www.err.ee/1608320789/saarte-haal-ja-kadi-raadio-saavad-uue-peatoimetaja | language=et | access-date=2025-06-18}}</ref>. „Saarte Hääl“ nomli gazetalar 1940–1950 va 1988–1992-yillarda ham nashr etilgan<ref name="n910">{{cite web | title=Eesti Ajalehtede Liit | website=Eesti Ajalehtede Liit | url=http://vana.meedialiit.ee/uudised/2010/04_05_10.html | language=et | access-date=2025-06-18 | arxivurl=https://web.archive.org/web/20230812110016/http://vana.meedialiit.ee/uudised/2010/04_05_10.html | arxivsana=2023-08-12}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Official website|http://www.saartehaal.ee}} {{in lang|et}} {{Yevropa-gazeta-stub}} m9sycy3ax6gdq5r2eo81fv8r857i9zl 0 1447291 6304574 6269166 2026-10-10T14:00:57Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304574 wikitext text/x-wiki '''Robert Straunge''' yoki '''Strange''' (taxm. 1587-yil — 1630-yil dekabr) — 1614-yilda [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan ingliz siyosatchisi<ref name="HoP">[http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/straunge-robert-1587-1630 STRAUNGE, Robert (c.1587-1630), of Cirencester, Glos. and Somerford Keynes, Wilts.] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20250423203358/https://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/straunge-robert-1587-1630 |date=2025-04-23 }} Published in The History of Parliament: the House of Commons 1604-1629, ed. Andrew Thrush and John P. Ferris, 2010</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1614-Angliya-MP-stub}} 1i8w5ivvkj443s9pvagwjpru1nngu51 0 1447343 6304544 6269371 2026-10-10T12:44:54Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304544 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | dam_width_base = | construction_began = | opening = 1977 | cost = | res_capacity_total = | res_catchment = | res_surface = | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|26|24|35|S|26|48|38|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Rietspruit toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[North West]] provinsiyasidagi [[Ventersdorp]] shahri yaqinida joylashgan toʻgʻon. 1977-yilda qurib bitkazilgan. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the [[Department of Water Affairs]] {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} kezdfv5qcnbrx3p20t4vwbeio06rlox 0 1447345 6304578 6269378 2026-10-10T14:23:08Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304578 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | opening = {{Start date and age|1986}} | cost = | res_capacity_total = {{convert|16400000|m3}} | res_catchment = 1.5 km² | res_surface = {{convert|73|ha}} | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|34|11|16.5|S|18|57|09.5|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Rockview toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[Western Cape]] provinsiyasidagi [[Palmiet daryosi]]da joylashgan gruntli-toshli turdagi toʻgʻon. 1986-yilda qurib bitkazilgan. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the [[Department of Water Affairs]] {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} dtjajgt4ribvycaf89e91gwpwdedgej 0 1447358 6304576 6269516 2026-10-10T14:05:42Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304576 wikitext text/x-wiki '''Sir Robert Wynde''' (taxminan 1580-yil — 1652-yil) — ingliz siyosatchisi. [[Castle Rising (saylov okrugi)|Castle Rising]] saylov okrugidan 1614-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref>{{cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/wynde-sir-robert-1580-1652|title=WYNDE, Sir Robert (c.1580-1652), of Ashill, Norf. and St. Martin-in-the-Fields, Westminster|publisher=History of Parliament Trust|access-date=17 March 2019}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1614-Angliya-MP-stub}} p8ghrbzw3uv2ipcmkvsjhmkq89fphr9 0 1447377 6304528 6269617 2026-10-10T12:19:58Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304528 wikitext text/x-wiki '''Richard Godfrey''' (1559-yildan avval — 1631) — [[Wiltshire]] grafligining Salisbury shahridan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[Salisbury (saylov okrugi)|Salisbury]] saylov okrugidan 1604-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/godfrey-richard-i-1559-1631|title=GODFREY, Richard I (By 1559-1631), of Salisbury, Wilts. &#124; History of Parliament Online}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1614-Angliya-MP-stub}} ol35dcqatrm21rfnskkl8fxr2mjqy3a 0 1447382 6304533 6269659 2026-10-10T12:25:52Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304533 wikitext text/x-wiki '''Richard Harte''', '''Hunt''' yoki '''Hurt''' (1616-yilda vafot etgan) — [[Nottingham]] shahridan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. U badavlat movutfurush bo‘lgan va 1595–1596, 1602–1603 hamda 1609–1610-yillarda Nottingham meri lavozimida xizmat qilgan. [[Nottingham (saylov okrugi)|Nottingham]] saylov okrugidan 1604–1611-yillarda [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/hurt-richard-1616|title=HURT, Richard (-d.1616), of Nottingham, Notts. &#124; History of Parliament Online}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1614-Angliya-MP-stub}} o9z7lik4u0m1yussjydw0xj6vmi3fqf 0 1447397 6304614 6269674 2026-10-10T15:24:50Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304614 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | image = Roode Elsberg.jpg | opening = 1969 }} '''Roode Elsberg toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[Western Cape]] provinsiyasidagi [[De Doorns]] shahridan taxminan 10 km shimoli-gʻarbda, Sanddrift daryosida joylashgan toʻgʻon<ref>{{Cite web|url=http://www.hexwater.co.za|title=Hexvallei Watergebruikersvereniging / Hex Valley Water Users Association {{!}} Hexvallei Watergebruikersvereniging / Hex Valley Water Users Association|website=www.hexwater.co.za|language=en-US|access-date=2018-01-24}}</ref>. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams]. from the [[Department of Water Affairs and Forestry (South Africa)]] {{Coord|33|26|7.91|S|19|34|6.96|E|display=title|region:ZA_type:mountain_source:GNS-enwiki}} {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} hwgdd3p9w5b8ylb0250xdwuz84xz4fq 0 1447398 6304615 6269675 2026-10-10T15:24:51Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304615 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | dam_length = {{convert|3910|m}} | dam_height = {{convert|25|m}} | dam_type = | dam_width_base = | construction_began = | opening = 1986 | cost = | res_capacity_total = {{convert|103000000|m3}} | res_catchment = 6 120 km² | res_surface = {{convert|1571|ha}} | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|25|24|15|S|27|35|29|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Roodekoppies toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[North West]] provinsiyasidagi [[Crocodile daryosi (Limpopo)|Crocodile daryosi]]da joylashgan beton gravitatsion turdagi toʻgʻon. 1986-yilda qurib bitkazilgan. Toʻgʻon asosan sugʻorish maqsadida, shuningdek maishiy va sanoat ehtiyojlari uchun foydalaniladi. Xavflilik darajasi yuqori (3) deb baholangan. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the [[Department of Water Affairs and Forestry (South Africa)]] {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} nyzoil0vuusgupr7finpbnd79wdq8ql 0 1447399 6304616 6269676 2026-10-10T15:24:52Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304616 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | res_surface = | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|32|45|2|S|27|19|07|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Rooikrantz toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[Eastern Cape]] provinsiyasidagi [[King William's Town]] shahridan taxminan 15 km shimoli-gʻarbda, [[Buffalo daryosi (Eastern Cape)|Buffalo daryosi]]da joylashgan toʻgʻon. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the [[Department of Water Affairs]] {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} ey8p4lj1x9xnjbcatrmturgemodvnd6 0 1447400 6304698 6269677 2026-10-10T18:17:34Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304698 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | dam_length = 271 m | dam_height = 31 m | dam_width_base = | construction_began = | opening = 1920 | cost = | res_capacity_total = 28 091 000 m³ | res_catchment = | res_surface = 473.3 ha | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|25|14|0|S|28|31|5|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Rust de Winter toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[Limpopo]] provinsiyasidagi [[Elands daryosi (Olifants)|Elands daryosi]]da joylashgan toʻgʻon. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the [[Department of Water Affairs]] * [http://www.dwaf.gov.za/DSO/Documents/List%20of%20Registered%20Dams%20Oct%202011.xls Department of Water Affairs list of existing dams, October 2011], visited 10 June 2013 {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} l30265nolyzwb73i3yrhth525ykgf6w 0 1447401 6304699 6269678 2026-10-10T18:30:46Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304699 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | opening = 1955 | cost = | res_capacity_total = {{convert|72200000|m3}} | res_catchment = 937 km² | res_surface = {{convert|1158.5|ha}} | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|29|16|15|S|26|37|1|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Rustfontein toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[Free State]] provinsiyasidagi [[Modder daryosi]]da joylashgan gravitatsion turdagi toʻgʻon<ref>{{Cite web |title=Economic, Small Business Development, Tourism & Environmental Affairs – RUSTFONTEIN DAM NATURE RESERVE |url=https://www.destea.gov.za/?page_id=5927 |access-date=2026-06-04 |language=en-US}}</ref>. 1955-yilda qurib bitkazilgan. Toʻgʻon asosan maishiy ehtiyojlar va sanoat maqsadlarida foydalaniladi. Xavflilik darajasi yuqori (3) deb baholangan. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the [[Department of Water Affairs and Forestry (South Africa)]] {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} mxrjgf6yo685ixpwg8fyrw7w9bv6nc2 0 1447402 6304838 6269679 2026-10-10T23:54:27Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304838 wikitext text/x-wiki {{Toʻgʻon | location_map = South Africa | location_map_caption= {{PAGENAME}} joylashuvi | name_official = {{PAGENAME}} | dam_width_base = | construction_began = | opening = 1983 | cost = | res_capacity_total = {{convert|30960000|m3}} | res_catchment = 348 km² | res_surface = {{convert|146|ha}} | plant_turbines = | plant_capacity = | plant_annual_gen = | coordinates = {{coord|32|42|42|S|27|6|28|E|type:landmark|display=inline,title}} }} '''Sandile toʻgʻoni''' — [[Janubiy Afrika]]ning [[Eastern Cape]] provinsiyasidagi [[Keiskammahoek]] shahri yaqinida, Ezingcuka hududidagi [[Keiskamma daryosi]]da joylashgan toʻgʻon. 1983-yilda qurib bitkazilgan. Toʻgʻon asosan sugʻorish maqsadida foydalaniladi. Xavflilik darajasi yuqori (3) deb baholangan. == Yana qarang == * [[Janubiy Afrika toʻgʻonlari roʻyxati]] == Manbalar == {{manbalar}} * [https://web.archive.org/web/20040522023711/http://www.dwaf.gov.za/iwqs/gis_apps/dam/dams/index.htm List of South African Dams] from the South African [[Department of Water Affairs]] {{Authority control}} {{JanubiyAfrika-dam-stub}} 99gnp4ywkk4l2z5kcow4mzs6ds2zj6x 0 1447809 6304529 6270704 2026-10-10T12:22:00Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304529 wikitext text/x-wiki '''Richard Godfrey''' (1592–1642) — [[Kent]] grafligining New Romney shahridan bo‘lgan ingliz siyosatchisi. [[New Romney (saylov okrugi)|New Romney]] saylov okrugidan 1624, 1625 va 1626-yillardagi parlamentlarda qatnashgan<ref>{{Cite web|url=http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/godfrey-richard-ii-1592-1642|title=GODFREY, Richard II (1592-1642), of New Romney, Kent &#124; History of Parliament Online|arxivurl=https://web.archive.org/web/20241008065501/https://historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/godfrey-richard-ii-1592-1642|arxivsana=2024-10-08|qaralgan sana=2026-09-14}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1625-Angliya-MP-stub}} idz6ffkdwdh6wueivteizemp1gsk96o 0 1447815 6304570 6270725 2026-10-10T13:46:45Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304570 wikitext text/x-wiki '''Sir Robert Hyde''' (taxminan 1578-yil — 1638-yildan keyin<ref>{{cite web|url = http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/hyde-sir-robert-1578-1638|title = HYDE, Sir Robert (c.1578-at least 1638), of Charlton, nr. Wantage, Berks.; later of Clerkenwell, Mdx.|publisher = History of Parliament Online|access-date = 26 April 2013}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>) — ingliz siyosatchisi. 1621–1626-yillarda [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1625-Angliya-MP-stub}} glnnrsn8p23gf6mqno18mz9yqqknhv9 0 1449076 6304846 6275918 2026-10-11T01:09:06Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304846 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449077 6304848 6275919 2026-10-11T01:40:57Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304848 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449078 6304849 6275923 2026-10-11T01:40:58Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304849 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449079 6304902 6275924 2026-10-11T04:32:13Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304902 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449080 6304906 6275925 2026-10-11T04:49:18Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304906 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449081 6304930 6275926 2026-10-11T07:26:28Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304930 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449082 6304931 6275927 2026-10-11T07:26:56Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304931 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449092 6304824 6275937 2026-10-10T23:15:33Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304824 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449093 6304825 6275938 2026-10-10T23:15:34Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304825 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449094 6304826 6275939 2026-10-10T23:15:35Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304826 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449095 6304827 6275940 2026-10-10T23:15:35Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304827 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449101 6304655 6275995 2026-10-10T17:05:42Z InternetArchiveBot 58913 3 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304655 wikitext text/x-wiki {{Infobox airline | airline = Royal Jordanian <br />{{nobold|{{script/Arabic|الملكيَّة الأردنيَّة}}}}<br />{{nobold|{{transliteration|ar|Al-Malakiyyah al-'Urduniyyah}}}} | logo = | logo_size = | image = Royal Jordanian JY-RAC Airbus A320-271N Stockholm-Arlanda Airport (cropped).jpg | caption = Royal Jordanian Airbus A320neo samolyoti | fleet_size = 40 | destinations = 51 | IATA = RJ | ICAO = RJA | callsign = JORDANIAN | founded = {{start date and age|1963|12|09|df=yes}} (''Alia Airlines — Royal Jordanian Airlines'' sifatida) | headquarters = [[Amman]], Iordaniya | key_people = {{bulleted list| | Samer Majali (rais oʻrinbosari & [[Bosh ijrochi direktor|CEO]])<ref>{{Cite web|url=https://rj.com/en/meet-rj/our-media-center/news/2021/mar-21/31/samer-majali-designated-to-assume-the-role-of-rjs-president-ceo|title=Samer Majali designated to assume the role of RJS President CEO - Royal Jordanian}}</ref> | Said Darvoza (rais)<ref name="newceo">{{cite web |url=https://www.bloomberg.com/news/articles/2020-10-08/royal-jordanian-ceo-pichler-is-said-to-have-resigned-last-month |title=Royal Jordanian CEO Pichler Is Said to Have Resigned Last Month |publisher=Bloomberg News|date=8 October 2020 |access-date=11 November 2020}}</ref>}} | hubs = [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]] | focus_cities = Aqaba–Qiroli Husayn | frequent_flyer = Royal Club<ref name="arabianaerospace.aero">{{cite web |url=https://www.arabianaerospace.aero/royal-jordanian-launch-all-new-frequent-flyer-programme.html |title=Royal Jordanian launch all new frequent flyer programme |website=Arabian Aerospace }}</ref> | alliance = Oneworld | profit = | subsidiaries = {{ubl|class=nowrap | Jordan Airports Company (90%)<ref>{{cite web |title=RJ owns of 90% of Jordan Airports Company |url=https://www.jordannews.jo/Section-109/News/RJ-owns-of-90-of-Jordan-Airports-Company-29610 |website=Jordan News |date=7 July 2023 |access-date=29 January 2024}}</ref> | Royal Jordanian Cargo | Royal Jordanian Ground Handling | Royal Tours<ref>{{cite web |title=Royal Tours |url=https://rtabooking.com |website=Royal Tours Travel & Tourism |publisher=Royal Tours |access-date=29 January 2024}}</ref> | Tikram<ref>{{cite web |title=Tikram For Airport Services |url=https://www.tikram.jo |website=Tikram |access-date=29 January 2024}}</ref>}} | website = {{URL|www.rj.com}} | aoc = | parent = | num_employees = }} '''Royal Jordanian Airlines''' (avvalgi nomi '''Alia Royal Jordanian Airlines''') — bosh ofisi [[Amman]]da joylashgan [[Iordaniya]]ning flagman aviakompaniyasi<ref>"[http://www.rj.com/en/tabid/136/Default.aspx RJ Phone numbers in Jordan] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120302112256/http://www.rj.com/en/tabid/136/Default.aspx |date=2012-03-02 }}." Royal Jordanian. Retrieved on 21 June 2010. „Office Address: Building 37 -Mohammad Ali Janah St. -Abdoun near the 5th circle P. O. Box: 302 Amman 11118“</ref>. Aviakompaniya oʻzining [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti]]dagi asosiy bazasidan toʻrt qitʼaga haftalik 500 dan ortiq parvozlarni va kuniga kamida 110 uchib ketishlar orqali xalqaro parvozlarni amalga oshiradi. 2007-yilda Oneworld aviakompaniyalar alyansiga qoʻshilgan<ref>{{Cite web |title=Royal Jordanian - oneworld Member Airline |url=https://www.oneworld.com/members/royal-jordanian |access-date=2023-01-20 |website=Oneworld |language=en}}</ref>. == Tarixi == === 1960—1990-yillar === [[File:Boeing 707-3D3C JY-ADO Alia LHR 22.08.71 edited-2.jpg|thumb|right|Alia [[Boeing 707]]-300 [[Hitrou aeroporti|London Hitrou]]da, 1971-yil. Bu samolyot keyinroq Kano aviahalokatida vayron boʻlgan.]] Aviakompaniya qirol Husaynning buyrugʻi bilan 1963-yil 9-dekabrda tashkil qilingan va 1963-yil 15-dekabrda oʻz faoliyatini boshlagan. U qirol Husaynning katta farzandi [[Malika Aliya bintu Husayn]] (1956-yil 13-fevralda tugʻilgan) sharafiga ''Alia'' (yoki ''Aalya'') deb atalgan, nom qirolning uchinchi rafiqasi 1972-yilda turmush qurgan qirolicha Aliya sharafiga qoʻyilmagan. Aviakompaniya xususiy aksiyadorlar kapitali bilan tashkil qilingan, keyinchalik Iordaniya hukumati kompaniya ustidan nazoratni qoʻlgan kiritgan<ref>{{cite web |url=http://trofamspotting.weebly.com/royal-jordanian-airlines.html |title=Royal Jordanian Airlines |website=Trofam Spotting |access-date=2019-05-24 |archive-date=2019-05-24 |archive-url=https://web.archive.org/web/20190524051209/https://trofamspotting.weebly.com/royal-jordanian-airlines.html |url-status=dead }}</ref>. Alia (Royal Jordanian Airline) oʻz faoliyatini Ammandan [[Al-Quvayt]], [[Bayrut]] va [[Qohira]]ga uchadigan ikkita Handley Page Dart Heralds va bitta Douglas DC-7 samolyotlari bilan boshlagan. 1964-yilda yana bitta DC-7 olingan va [[Jidda]]ga parvozlarni boshlagan. 1965-yil Alia oʻzining birinchi Yevropa yoʻnalishi sifatida [[Rim]]ga parvoz qila boshladi. Aviakompaniya yutuqlarini 1976-yilgi [[Olti kunlik urush]] davridagi [[Isroil]] havo hujumlari xavf ostiga qoʻydi, urushda DC-7 samolyoti yoʻq qilindi. Keyinchalik ularning oʻrniga Fokker F27lar xarid qilindi. 1968-yilda aviakompaniya Sud Aviation Caravelle samolyoti qabul qildi va parvozlar tarmogʻini [[Nikosiya]], [[Bingʻozi]], [[Dahron]] va [[Doha]]ga kengaytirdi. 1969-yilda [[Myunxen]], [[Istanbul]] va [[Tehron]]ga parvozlar yoʻlga qoʻyildi. [[File:Royal Jordanian Airlines L-1011 in Geneva.jpg|thumb|Alianing Lockheed L-1011 TriStar samolyoti, 1980-yillarning boshidagi qisqa muddatda foydalanilgan sinov livreyasida]] 1970-yilda Alia F27lardan voz kechib, [[Boeing 707]]a samolyotlariga buyurtma berdi. [[Frankfurtmayn]] va Abu-Dabi parvozlar tarmogʻiga qoʻshildi. 707lar 1971-yilda yetkazib berildi. Oʻsha yili Madrid, Kopengagen va Karachiga parvozlar boshlandi. Oʻn yillikning qolgan davrida aviakompaniya parkiga [[Boeing 720]]lar, Boeing 727lar va [[Boeing 747]]lar qoʻshildi. Keytering boʻlimi tashkil qilindi va Amman aeroportida [[Boj olinmaydigan savdo doʻkoni|bojsiz savdo doʻkonlari]] paydo boʻldi. Parvozlar roʻyxatiga [[Bahrayn]], [[Dubay]], [[Maskat]], [[Rabot]], [[Jeneva]], [[Amsterdam]], [[Bagʻdod]], [[Bangkok]], [[Vena (shahar)|Vena]], [[Damashq]], [[Nyu-York]], [[Hyuston]] va [[Ras al-Xayma]] qoʻyshildi. 1979-yilda Alia Arab aviakompaniyalar texnik konsorsiumining asoschilaridan boʻldi. 1980-yillarda [[Tunis (shahar)|Tunis]] va [[Tripoli]] parvozlar xaritasida paydo boʻldi va Alianing [[IBM]] komputer markazi ochildi. Lockheed L-1011 Tristars, Airbus A310 va [[Airbus A320]] samolyotlari aviaparkda paydo boʻldi. 1986-yil dekabr oyida, malika Alia ajrim masalasini koʻtarganidan soʻng, aviakompaniya oʻz nomini Royal Jordanian Airlinesga oʻzgartirdi. Aviakompaniyaning birinchi ayol uchuvchisi 1980-yillarda ishga olindi. [[Belgrad]], [[Chikago]], [[Los-Anjeles]], [[Mayami]], [[Buxarest]], [[Singapur]], [[Ar-Riyod]], [[Kuala Lumpur]] ([[Malayziya havo yoʻllari|MAS]] bilan hamkorlikda), [[Sano]], [[Moskva]], [[Monreal]], [[Dehli]], [[Kalkutta]] va [[Anqara]] yoʻnalishlari qoʻshildi. Gabriel avtomatlashtirilgan chipta tizimi — (GATS) ham shu vaqtda joriy qilindi. [[File:Alia Boeing 747-200 Gilliand.jpg|thumb|Aviakompaniyaning [[Boeing 747]]-200 samolyoti, 1978-yil]] 1990-yillarda Royal Jordanian hamda yana toʻqqiz arab aviakompaniyasi Galileo CRSga (komputerlashgan bronlash tizimi) ulandi. IMCS texnik xizmat koʻrsatish va muhandislik tizimi qoʻshildi, Iordaniya poytaxtidagi „7-halqa“ hududida Amman shahar aviaterminali ochildi hamda Rafahga parvozlar yoʻlga qoʻyildi (keyinchalik bu yoʻnalishdagi qatnovlar toʻxtatildi). [[Toronto]], [[Kolombo]], [[Jakarta]], [[Berlin]], [[Mumbay]], [[Milan]] va [[Tel-Aviv]] shaharlari parvozlari tarmogʻiga qoʻshildi. 1997-yil noyabrda Royal Jordanian AQShning Trans World Airlines aviakompaniyasi bilan kod-sharing hamkorlik shartnomasi imzoladi va [[Jon F. Kennedi xalqaro aeroporti]]dagi TWA parvoz markaziga (5-terminal) koʻchib oʻtdi<ref>{{cite web |url=http://www.twa.com/pressrelease/document.html?iReleaseID=142 |archive-url=https://web.archive.org/web/19990913043943/http://www.twa.com/pressrelease/document.html?iReleaseID=142 |url-status=dead |archive-date=1999-09-13 |title=TWA Press Releases |access-date=2018-05-30}}</ref>. === 2000-yildan hozirgacha === 2000-yilda AQSh Federal aviatsiya boshqarmasi (FAA) aviakompaniyaning texnik xizmat koʻrsatish va muhandislik boʻlimi litsenziyasini yangiladi. Xususiylashtirilishi rejalashtirilgan xizmatlar qatorida boj olinmaydigan savdo doʻkonlari ham kiritildi. Aviakompaniyalar va ular bilan bogʻliq investitsiyalarni boshqarish maqsadida 2001-yil fevral oyida toʻliq hukumatga qarashli RJI holding kompaniyasi ochiq aksiyadorlik jamiyati sifatida tashkil etildi. 2001-yil 5-fevralda aviakompaniya nomi Alia — The Royal Jordanian Airlines Company deb oʻzgartirildi. Flagman aviakompaniyaning shoʻba korxonasi boʻlgan Royal Wings Misr, Kipr va Isroildagi manzillarga ham muntazam, ham charter reyslarida [[Airbus A320]]-212 samolyotini ekspluatatsiya qildi. 2006-yil 20-dekabrda Royal Jordanian ikkita Airbus A321 samolyoti ikkita yangi samolyotga almashtirilishini hamda 2008-yil boshida toʻrtta yangi Airbus A319 samolyoti foydalanishga topshirilishini eʼlon qildi. 2007-yil aprel oyida Royal Jordanian Oneworld alyansi tarkibiga kirdi va ushbu global aviakompaniyalar alyansiga qoʻshilgan birinchi arab aviakompaniyasiga aylandi. Keyingi oyda aviakompaniya 2010-yilda foydalanishga topshiriladigan jami 10 ta [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787]] samolyotiga buyurtma berganini eʼlon qildi. Bu Royal Jordanian kompaniyasining [[Boeing]] kompaniyasiga bergan birinchi buyurtmasi boʻldi<ref name="AME-787s">Golden, Lara Lynn (20 May 2007). Press release [http://www.ameinfo.com/120713.html Royal Jordanian negotiating for 12 787s through direct purchase and lease contracts] AMEInfo</ref>. [[File:Royal Jordanian Airbus A319 Oneworld livery KvW.jpg|thumb|Oneworld livreyasidagi Airbus A319-100 samolyoti]] 1997-yilda bekor qilinganidan soʻng, 2007-yil 25-mayda Monreal yoʻnalishi qaytadan tarmoqqa qoʻshildi. Shuningdek, may oyida Royal Jordanian Iordaniyaning [[Oʻlik dengiz]] hududida boʻlib oʻtgan [[Jahon iqtisodiy forumi]]ga homiylik qildi. 2007-yil 11-iyulda Royal Jordanian aviakompaniyasi Amman va Nyu-York shahri oʻrtasida oʻttiz yillik uzluksiz xizmatni nishonladi va bu uni AQShga olib boradigan ushbu darvozaga eng uzoq vaqt xizmat koʻrsatgan arab aviakompaniyasiga aylantirdi. RJ 2007-yil 16-iyulda oltinchi yillik Aviakompaniya strategiyasi mukofotlarida texnologiya toifasida „Aviakompaniya strategiyasi mukofoti“ni qoʻlga kiritdi. 23-iyulda RJ kargo reyslarini joriy qildi, Damashq Ammandan Boeing 737 samolyotida xizmat koʻrsatiladigan birinchi manzil boʻldi. Royal Jordanian aviakompaniyasi [[Budapesht]]ga birinchi parvozini 28-iyulda Embraer E195 samolyotida amalga oshirdi. Oktyabr oyida RJ oʻzining dastlabki buyurtmasidagi ikkita Embraer E195 samolyotini ikkita Embraer E175 samolyotiga almashtirganini eʼlon qildi. Royal Jordanian [[Aqaba]]dagi Qirol Husayn xalqaro aeroportida yangi zal ochdi. RJ oʻz yoʻlovchilariga OnAirning parvoz paytidagi internet va mobil telefon xizmatlarini, jumladan, elektron pochta, SMS va ovozli qoʻngʻiroqlarni taqdim etgan birinchi Yaqin Sharq aviakompaniyasi boʻladi<ref>[http://www.onair.aero/ Home | OnAir] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090225122852/http://www.onair.aero/ |date=2009-02-25 }}. Onair.aero. Retrieved on 2010-11-13.</ref>. Royal Jordanian oʻzining uchta Airbus A310 samolyotini 10 million [[Iordaniya dinori]]dan (JOD) ortiq mablagʻ evaziga modernizatsiya qildi. Royal Jordanian 2007-yil oxirida xususiylashtirildi, natijada aktivlarining 71% sotildi. Kompaniyaning bozor kapitallashuvi 260 million dinorni tashkil etadi va aksiyalar savdosi 2007-yil 17-dekabrda boshlandi. 2007-yil 24-dekabrda Royal Jordanian [[Boku]]ni 2008-yil uchun yangi yoʻnalishlaridan biri sifatida tasdiqladi va haftasiga ikki marta Ammandan Embraer E195 samolyotidan foydalandi. Biroq, 2008-yil boshida RJ rasmiylari yoqilgʻi narxining yuqoriligi va yangi bozor oʻsha paytda juda katta xavf tugʻdirishini aytib, yangi yoʻnalishga qarshi qaror qabul qildi. Royal Jordanian 2009-yil oxiri yoki 2010-yil boshida Amman-Boku yoʻnalishini boshqarishni rejalashtirmoqda. 2008-yil 22-yanvarda RJ Bangkok orqali [[Hong Kong]]ga reyslarni yoʻlga qoʻydi, qishda haftasiga uchta va yozda haftasiga beshta reys amalga oshirildi, bu esa aviakompaniyaning Xitoyga birinchi yoʻnalishiga aylandi<ref name="AME-HK">Manibo, Medilyn (22 January 2008). Press release [http://www.ameinfo.com/144431.html RJ starts operating flights between Amman and Hong Kong today] AMEInfo</ref>. Airbus A319 samolyoti 2008-yil 13-martda foydalanishga topshirildi va bu RJni [[Airbus A320]] oilasining uchta samolyotini boshqargan birinchi Yaqin Sharq aviakompaniyasiga aylantirdi<ref>[http://www.rj.com/tabid/59/locale/en-US/default.aspx?itemid=113] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218160052/http://www.rj.com/tabid/59/locale/en-US/default.aspx?itemid=113|date=February 18, 2012}}</ref>. 2008-yil 17-avgustda Royal Jordanian [[Kiyev]]ga yangi yoʻnalish ochdi va haftasiga ikki marta amalga oshiriladigan ushbu xizmat uchun Embraer E195 samolyotlaridan foydalandi. 2008-yil 24-avgustda Royal Jordanian [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti]]da „Petra“ va „Jerash“ zallarini almashtirgan yangi zalini ochdi. Yangi zal Janubiy terminalning ikkinchi qavatida joylashgan boʻlib, Yaqin Sharqdagi ikkinchi eng katta aeroport zalidir va 340 dan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishga qodir<ref>[http://www.rj.com/PlanBook/PressReleases/tabid/59/Default.aspx?itemID=144] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218160153/http://www.rj.com/PlanBook/PressReleases/tabid/59/Default.aspx?itemID=144|date=February 18, 2012}}</ref>. Aviakompaniya 2008-yil iyul oyida yoʻlovchilar sonining 18% ga oʻsishini qayd etdi. Aviakompaniya 278 000 yoʻlovchini tashiganligi sababli, oʻrindiqlar koeffitsienti shu oyda 5% ga oʻsib, 81% ga yetdi<ref name="AME-18%">{{cite web |url=http://www.ameinfo.com/167140.html |title=RJ reports 18% increase in passenger numbers last month |work=AMEinfo |access-date=2018-11-26 |archive-url=https://web.archive.org/web/20130801121452/http://www.ameinfo.com/167140.html |archive-date=2013-08-01 |url-status=dead}}</ref>. Royal Jordanian aviakompaniyasining Oneworld aviakompaniyasiga sodiqligi doirasida, 2009-yil 3-fevralda alyansning 10 yilligini nishonlash marosimida RJ oʻzining yangi A319 samolyotini (mart oyi oxirida yetkazib berilishi kerak) Oneworld nomi va logotipi atrofida boʻyashi haqida eʼlon qilindi. Bu Royal Jordanian foydalanadigan birinchi maxsus rang sxemasi sanaladi<ref>{{cite web |url=http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=16589 |title=oneworld news |website=Oneworld |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110719120457/http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=16589 |arxivsana=2011-07-19 |qaralgan sana=2026-09-23 }}</ref>. Royal Jordanian 2009-yil 1-aprelda [[Brussel (shahar)|Brusselga]] xizmat koʻrsatishni qayta tikladi va ushbu yoʻnalish toʻxtatilganidan olti yil oʻtgach amalga oshirildi. Ammandan haftasiga ikki marta parvozlarni amalga oshirdi, aviakompaniya esa 2009-yil oxirida haftasiga yana ikkita reys qoʻshishni rejalashtirmoqda. 2010-yil 28-martda Royal Jordanian Saudiya Arabistonining [[Madina (shahar)|Madinayi Munavvaraga]] haftasiga toʻrtta reys bilan muntazam toʻgʻridan-toʻgʻri reyslarni ochdi. 23-mart kuni Royal Jordanian ikkita A330-200 va bitta Embraer E175 samolyotlariga buyurtma berganini tasdiqladi. Royal Jordanian 2004-yilda ushbu yoʻnalishni toʻxtatganidan soʻng, 2010-yil 2-iyunda Malayziya poytaxti [[Kuala Lumpur]]ga parvozlarni qayta boshladi. Ushbu yoʻnalishda foydalaniladigan samolyotlar yangi Airbus A330-200 boʻlib, keyinchalik [[Boeing 787 Dreamliner]]ga oʻzgartirildi. 2011-yil may oyida Royal Jordanian aviakompaniyasi oʻzining Airbus A310 samolyotlarini 2011-yil dekabr va 2012-yil yanvar oylarida foydalanishdan chiqarishini eʼlon qildi. Royal Jordanian London ([[Hitrou aeroporti]]ning 3-terminali) yoʻnalishidagi toʻgʻridan-toʻgʻri parvozlar uchun Airbus A330 va Airbus A321 samolyotlaridan foydalanadi<ref>{{cite web |url=http://www.rj.com |title=Royal Jordanian |access-date=24 April 2015}}</ref>. 2014-yil iyun oyida Royal Jordanian [[ISHID]] guruhi tomonidan aeroport egallab olingani sababli Iroq shimolidagi [[Mosul]] shahriga parvozlarni toʻxtatganini eʼlon qildi. Royal Jordanian kompaniyasining birinchi [[Boeing 787 Dreamliner|Boeing 787]] samolyoti (267 oʻrinli, ikki klassli salon tuzilmasiga ega) 2014-yil sentyabr oyida ekspluatatsiyaga kiritildi va dastlab Ammanni Saudiya Arabistonining [[Jidda]] shahri bilan bogʻladi<ref>''Airliner World'' March 2014 page 15</ref>. 787 Dreamliner — Royal Jordanian flotidagi 707 va 747 modellaridan keyingi ilk Boeing samolyoti boʻlib, u xizmat muddati tugagan Airbus A340-200 samolyotlari oʻrnini egalladi. Dreamliner samolyotlari lizing muddati tugagan Airbus A330-200 samolyotlarini almashtirdi. Ushbu Dreamliner samolyotlari odatda Royal Jordanian kompaniyasining Uzoq Sharq, London va Shimoliy Amerika yoʻnalishlaridagi parvozlarida qoʻllaniladi. 2017-yil may oyida Royal Jordanian aviakompaniyasi Air Berlin, Fiji Airways, Jazeera Airways, Virgin Australia va Thomas Cook kompaniyalarining sobiq bosh direktori Stefan Pichlerni yangi prezident va bosh direktor etib tayinlaganini eʼlon qildi<ref>{{cite web |url=http://www.jordantimes.com/news/local/rj-appoints-veteran-executive-ceo |title=RJ appoints veteran executive as CEO |date=28 May 2017}}</ref>. Pichler kompaniya faoliyatini tubdan yaxshilash rejasini ishlab chiqdi va bu reja Royal Jordanianning 2017-yil oxiriga kelib yana foyda koʻrishiga yordam berdi<ref>{{cite web |url=https://aaco.org/media-center/news/aaco-members/royal-jordanian-returns-to-profitability |title=AACO – Royal Jordanian returns to profitability}}</ref>. Shu doirada, aviakompaniya 8-chi Dreamliner samolyotiga boʻlgan buyurtmani bekor qildi hamda shunga oʻxshash sabablarga koʻra A330F yuk samolyotini oʻzining yuk tashish parkidan chiqardi. Bosh direktor, shuningdek, Royal Jordanian strategiyasi kompaniya parkini yagona turdagi tor fyuzelyajli samolyotlardan iborat qilishga qaratilganini taʼkidladi, biroq bu samolyotlar Airbus, Boeing, Bombardier yoki Embraer ishlab chiqaruvchilaridan qaysi biriga tegishli boʻlishiga aniqlik kiritmadi. 2020-yil sentyabr oyida Pichler oʻz lavozimini tark etdi va uning vazifalarini Direktorlar kengashi raisi Said Samih Darvoza oʻz zimmasiga oldi<ref name="newceo"/>. 2025-yil 17-yanvarda aviakompaniya 13 yillik tanaffusdan soʻng, 2025-yil 31-yanvardan boshlab [[Amman]] va [[Damashq]] oʻrtasida toʻgʻridan-toʻgʻri reyslar qayta tiklanishini eʼlon qildi. Dastlab haftasiga toʻrtta reys amalga oshiriladi, 2025-yil aprel oyidan boshlab esa parvozlar har kuni yoʻlga qoʻyiladi. Shu tariqa, Royal Jordanian [[Suriya]]ga parvozlarni qayta tiklagan [[Qatar Airways]], [[Turkish Airlines]] va boshqa koʻplab mintaqaviy aviakompaniyalar safiga qoʻshildi<ref>{{Cite web |title=Royal Jordanian Airlines resumes route between Amman and Damascus |url=https://www.timesaerospace.aero/news/route-planning-and-tourism/royal-jordanian-airlines-resumes-route-between-amman-and-damascus# |access-date=2025-01-19 |website=Times Aerospace}}</ref>. == Korporativ faoliyati == === Bosh ofisi === 2009-yil holatiga koʻra, Haddadinco Engineering Company for Contracting Ammanda Royal Jordanianning yangi bosh ofisini qurayotgan edi<ref>[http://www.rj.com/tabid/59/locale/en-US/default.aspx?itemid=210 „RJ News“] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120218160228/http://www.rj.com/tabid/59/locale/en-US/default.aspx?itemid=210 |date=2012-02-18 }}. Royal Jordanian. 24 November 2009. Retrieved on 13 December 2009.</ref>. Bino loyihasi Nils Torp tomonidan ishlab chiqilgan<ref>[http://www.encyclopedia.com/doc/1G1-158911370.html „Niels Torp: airline headquarters, Amman, Jordan.(Work)(Royal Jordanian Airlines has new corporate headquarters)“]. ''Architectural Review''. 1 January 2007. Retrieved on 13 February 2010.</ref>. Yangi bino qurilishi 2011-yil oxirida yakunlandi va Royal Jordanian xodimlari 2012-yil 3-yanvarda ushbu binoda oʻz ishlarini boshladi. 1960-yillarda Alia (aviakompaniyaning avvalgi nomi) bosh ofisi Ammandagi Mango binosida joylashgan edi<ref>[http://www.flightglobal.com/pdfarchive/view/1964/1964%20-%200889.html?search=%22British%20Eagle%22%20%22head%20office%22 498 „World Airline Directory“]. ''Flight International''. 2 April 1964.</ref>. === Raqobat === Royal Jordanian 2002-yil oxirida yangi strategiyani amalga oshirishni boshladi, buning natijasida aviakompaniya qoʻshni davlatlarga, jumladan, parvoz chastotalari koʻpaygan mamlakatlarga eʼtibor qaratdi. Yaqin Sharqning „mintaqaviy aviakompaniyasi“ sifatida oʻzini namoyon qilish rejasining bir qismi sifatida [[Misr]]dagi [[Iskandariya]]dan [[Suriya]]dagi [[Halab]]gacha boʻlgan kichikroq yoʻnalishlarni qoʻshishni boshladi, bu yoʻnalishlarni [[Emirates]] kabi yirik aviakompaniyalar Royal Jordanianning mintaqaviy samolyotlariga qaraganda kattaroq samolyotlar bilan amalga oshirmaydi. 2008-yil oxiriga kelib, reja aviakompaniya uchun muvaffaqiyatli boʻldi, uning asosiy raqobatchilari [[Middle East Airlines]] va [[Egyptair]] edi<ref name="FG-Samer">Sobie, Brendan (22 January 2008). [http://www.flightglobal.com/articles/2008/01/22/220922/going-the-distance-samer-majali-steers-royal-jordanian-into.html „Going the distance: Samer Majali steers Royal Jordanian into privatisation“].</ref>. === Biznes koʻrsatkichlari === Royal Jordanian uchun asosiy koʻrsatkichlar (31-dekabrda yakunlangan moliyaviy yil holatiga koʻra)<ref>{{Cite web |title=Annual Report Financial Statement |url=https://www.rj.com/en/meet-rj/investors-relations/annual-report-financial-statement |access-date=2023-12-02 |website=Royal Jordanian}}</ref>: {| class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ Moliyaviy koʻrsatkichlar va faoliyat statistikasi |- ! Yillar !! Sof foyda/zarar (mln JOD)!! Xodimlar soni !! Yoʻlovchilar soni (m) !! Oʻrindiqlar bandlik koeff. !! Aviparki !! Manbalar |- ! 2002 | 3.0|| 3,008 || 1.3 || 66% || | |- ! 2003 | 9.7|| 3,162 || 1.4 || 68% || | |- ! 2004 | 15.3|| 3,313 || 1.7 || 71% || | |- ! 2005 | 20.5|| 3,557 || 1.8 || 69% || | |- ! 2006 | 6.1|| 3,799 || 2.0 || 66% || | |- ! 2007 | 24.1|| 4,275 || 2.2 || 71% || | |- ! 2008 | 23.4|| 4,507 || 2.7 || 72% || | |- ! 2009 | 28.6|| 4,399 || 2.6 || 68% || | |- ! 2010 | 9.6|| 4,700|| 3.0 || 71% || | |- ! 2011 | <span style="color:red;">−57.9</span>|| 4,545 || 3.1 || 69% || | |- ! 2012 | 1.1|| 4,541 || 3.3 || 73% || 29 |<ref name=":0">{{Cite web |title=RJ AR 2013 |url=https://rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2013.pdf |website=RJ |access-date=2023-12-02 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202233603/https://www.rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2013.pdf |url-status=dead }}</ref> |- ! 2013 | <span style="color:red;">−38.8</span>|| 4,643|| 3.3 || 70% || 32 |<ref name=":0" /> |- ! 2014 | <span style="color:red;">−39.6</span>|| 4,543 || 3.2 ||70% || 28 |<ref>{{Cite web |title=RJ AR 2014 |url=https://rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2014.pdf |website=RJ |access-date=2023-12-02 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202233603/https://www.rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2014.pdf |url-status=dead }}</ref> |- ! 2015 | 16.0|| 4,394 || 2.9 || 67% || 27 |<ref>{{Cite web |title=RJ Annual Report 2015 |url=https://rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2015.pdf |website=RJ |access-date=2023-12-02 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202235112/https://www.rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2015.pdf |url-status=dead }}</ref> |- ! 2016 | <span style="color:red;">−24.5</span>|| 4,185 || 3.0 || 65% || 26 |<ref>{{Cite web |title=RJ Annual Report 2016 |url=https://rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2015.pdf |website=RJ |access-date=2023-12-02 |archive-date=2023-12-02 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231202235112/https://www.rj.com/-/media/RJ/PDFs/Annual-Reports/2015.pdf |url-status=dead }}</ref> |- ! 2017 | 0.27|| 4,135 || 3.1 || 71% || 26 | |- ! 2018 | <span style="color:red;">−5.8</span>|| 4,054 || 3.2 || 73.8% || 26 | |- !2019 |10.3 |4,018 |3.3 |74.2% |27 | |- !2020 |<span style="color:red;">−161</span> |3,599 |0.75 |65.4% |23 | |- !2021 |<span style="color:red;">−74.2</span> |3,437 |1.6 |67.9% |24 | |- !2022 |<span style="color:red;">−78.8</span> |3,913 |3.0 |77% |27 | |- !2023 |<span style="color:red;">−8.5</span> |3,913 |3.6 |78% |30 | |- !2024 |<span style="color:red;">-3.5</span> |4,071 |3.7 |82% |28 |<ref>{{Cite web |title=RJ Annual Report 2024|url=https://www.rj.com/-/media/Finance/Annual-Report/RJ-Annual-Report-2024-EN-Final.pdf |website=RJ |access-date=2026-04-06 |archive-date=2026-04-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260406040835/https://www.rj.com/-/media/Finance/Annual-Report/RJ-Annual-Report-2024-EN-Final.pdf |url-status=live}}</ref> |} == Parvoz manzillari == {{Asosiy|Royal Jordanian parvoz yoʻnalishlari roʻyxati}} === Codeshare kelishuvlari === Royal Jordanian quyidagi aviakompaniyalar bilan codeshare kelishuvlariga ega<ref>{{Cite web|title=Codeshare Flights - Royal Jordanian|url=https://rj.com/en/plan-and-book/codeshare-flights|access-date=2022-01-30|website=rj.com}}</ref>: {{div col|colwidth=20em}} * American Airlines * [[British Airways]] * [[Etihad Airways]] * [[Gulf Air]] * ITA Airways * [[Malaysia Airlines]] * Oman Air * [[Qatar Airways]] * TAROM * [[Turkish Airlines]] {{div col end}} == Aviaparki == === Joriy holati === [[File:royal.jordanian.a321-200.jy-ayg.arp.jpg|thumb|Royal Jordanian Airbus A321-200]] [[File:JY-BAB 170105 LHR 5597 (35388632922).jpg|thumb|Royal Jordanian Boeing 787-8]] [[File:Royal Jordanian, JY-REC, Embraer E190-E2 (53815790983).jpg|thumb|Royal Jordanian Embraer 190-E2]] 2025-yil avgust holatiga koʻra, Royal Jordanian aviaparki quyidagi samolyotlardan tashkil topgan: {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Royal Jordanian aviaparki |- ! rowspan="2" |Samolyot turi ! rowspan="2" |Miqdori ! rowspan="2" |Buyurtmalar soni ! colspan="3" |Yoʻlovchi oʻrindiqlari soni ! rowspan="2" |Eslatmalar |- !<abbr title="Crown klass">J</abbr> !<abbr title="ekonom klass">Y</abbr> !Jami |- |[[Airbus A320]]-200 |7 |— |12 |138 |150 | |- |Airbus A321-200 |2 |— |20 |142 |162 | |- |Airbus A320neo |10 | rowspan="2" |9 |— |180 |180<ref>{{Cite web |title=Fly on Royal Jordanian's Newest Aircraft: Airbus A320neo |url=https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/A320neo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250619045305/https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/A320neo |archive-date=2025-06-19 |access-date=2025-07-19 |website=Royal Jordanian |language=en |url-status=live }}</ref> | rowspan="2" |20 ta samolyotga buyurtma berilgan; biroq ularning aniq rusumlari yoki lizing asosida olinishi yoxud ishlab chiqaruvchidan toʻgʻridan-toʻgʻri xarid qilinishi haqidagi maʼlumotlar hali oshkor etilmagan<ref>{{Cite web |last=Schuurman |first=Richard |date=2022-10-03 |title=Royal Jordanian renews fleet with Airbus A320neo |url=https://airinsight.com/royal-jordanian-renews-fleet-with-airbus-a320neo/ |access-date=2025-08-13 |language=en-US}}</ref>.<br />Dastlabki 8 ta A320neo samolyoti Avolon kompaniyasidan lizingga olingan<ref>{{Cite web |title=AVOLON DELIVERS ROYAL JORDANIAN’S FIRST AIRBUS A320neo |url=https://www.avolon.aero/news/avolon-delivers-a320neo-royal-jordanian |access-date=2025-07-19 |website=Avolon}}</ref>. |- |Airbus A321neo |1<ref name="B789" /> |12 |177 |189<ref name="B789">{{Cite web |title=Double delivery: Royal Jordanian gets its first Boeing 787-9 and Airbus A321neo|url=https://aerospaceglobalnews.com/news/royal-jordanian-boeing-787-9-dreamliner-airbus-a321neo-double-delivery/|access-date=2026-04-22 |website=Aerospace Global News |language=en-US}}</ref> |- |[[Boeing 787 Dreamliner#Boeing 787-8|Boeing 787-8]] |7 |— |24 |246 |270<ref>{{cite web |url=http://www.rj.com/en/Boeing787.html |title=Boeing 787 Dreamliner |website=rj.com |publisher=Royal Jordanian Airlines |access-date=19 November 2016 |archive-date=4 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704092944/https://www.rj.com/en/Boeing787.html |url-status=dead }}</ref> |JY-BAH [[Petra|Discover Petra]] livreyasiga boʻyalgan. |- |[[Boeing 787 Dreamliner#Boeing 787-9|Boeing 787-9]] |1<ref name="B789" /> |5<ref>{{cite web|url=https://boeing.mediaroom.com/2023-11-13-Royal-Jordanian-Grows-its-Long-Haul-Fleet-With-Order-for-Boeing-787-9-Dreamliners|title=Royal Jordanian Grows its Long-Haul Fleet With Order for Boeing 787-9 Dreamliners|publisher=Boeing Media Room|date=13 November 2023}}</ref> |32 |280 |312<ref name="B789" /> |<ref>{{cite web|url=https://onemileatatime.com/news/royal-jordanian-new-boeing-787-business-class/|title=Royal Jordanian Unveils Swanky New Boeing 787 Business Class|website=onemileatatime.com/news|date=3 September 2025|accessdate=24 October 2025}}</ref> |- |Embraer E175 |2 |— |12 |60 |72<ref>{{cite web |url=http://www.rj.com/en/embraer_175.html |title=Embraer 175 |website=rj.com |publisher=Royal Jordanian Airlines |access-date=19 November 2016 |archive-date=4 July 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20180704103022/https://www.rj.com/en/embraer_175.html |url-status=dead }}</ref> |Foydalanishdan chiqarilib, oʻrniga Embraer E2 samolyotlari keltiriladi. Aviakompaniya parki roʻyxatida mavjud emas<ref name=":1">{{Cite news |title=Royal Jordanian takes delivery of first A320neo |url=https://www.ch-aviation.com/news/154233-royal-jordanian-takes-delivery-of-first-a320neo |archive-url=https://web.archive.org/web/20250530202515/https://www.ch-aviation.com/news/154233-royal-jordanian-takes-delivery-of-first-a320neo |archive-date=2025-05-30 |access-date=2025-12-22 |work=ch-aviation |language=en-US |url-status=live }}</ref> |- |Embraer E195 |1 |— |12 |92 |104<ref>{{cite web |url=https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/embraer-195 |title=Embraer 195 |website=rj.com |publisher=Royal Jordanian Airlines |access-date=19 November 2016 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20250803083816/https://www.rj.com/en/fly-rj/our-fleet/embraer-195 |arxivsana=2025-08-03}}</ref>. |Foydalanishdan chiqarilib, oʻrniga Embraer E2 samolyotlari keltiriladi. Aviakompaniya parki roʻyxatida mavjud emas<ref name=":1" />. |- |Embraer E190-E2 |4 |— |12 |82 |94 | rowspan="2" |Yetkazib berish 2023-yilning 4-choragidan boshlangan<ref>{{cite web|date=May 18, 2023 |title=Embraer and Azorra Seal Deal with Royal Jordanian Airlines for Eight New E2 Jets|url= https://www.prnewswire.com/news-releases/embraer-and-azorra-seal-deal-with-royal-jordanian-airlines-for-eight-new-e2-jets-301828677.html|access-date=May 18, 2023 |website=PRNewswire}}</ref>. |- |Embraer E195-E2 |4 |— |12 |110 |122 |- ! colspan="7" scope="row" |Royal Jordanian yuk aviaparki |- |Airbus A321-200/P2F |1<ref>{{cite web |date=27 March 2024 |title=Royal Jordanian adds first A321 freighter |url=https://www.ch-aviation.com/news/138468-royal-jordanian-adds-first-a321-freighter |website=ch-aviation.com}}</ref> |— | colspan="3" |<abbr title="O‘rindiqlarsiz, yuk tashishga moslashtirilgan">Cargo</abbr> | |- !Jami !40 !14 ! colspan="4" | |} === Avvalgi holati === Ilgari Royal Jordanian quyidagi samolyotlarda ham parvoz qilgan<ref>Klee, Ulrich & Bucher, Frank et al.: ''jp airline-fleets international''. Zürich-Airport 1967–2007.</ref>: {| class="wikitable" style="text-align:center;" |+ Royal Jordanian avvalgi aviaparki |- !Samolyot turi !Jami !Parvozni boshlagan sana !Parvozdan olingan sana !Eslatmalar |- |Airbus A310-200 |2 |1999 |2000 | |- |Airbus A310-300 |11 |1987 |2012 | |- |Airbus A319-100 |7 |2008 |2024 | |- |Airbus A330-200 |3 |2010 |2017 | |- |Airbus A340-200 |4 |2002 |2014 | |- |[[Boeing 707]]-320C |14 |1976 |1996 | |- |[[Boeing 720]]B |2 |1972 |1983 | |- |Boeing 727-200 |7 |1974 |1990 | JY-ADU borti Alia Royal Jordanianning 600-reysi aviahalokatidan keyin ekspluatatsiyadan chiqarilgan. |- |[[Boeing 747#747-200|Boeing 747-200]] |2 |1977 |1989 | |- |Bombardier Q400<ref>{{cite web |url=https://www.bombardier.com/en/media/newsList/details.237-royal-jordanian-airlines-first-to-operate-bombardier-q400-in-middle-east.bombardiercom.html?filter-bu=aerospace |title=Royal Jordanian Airlines First To Operate Bombardier Q400 In Middle East |website=Bombardier |access-date=25 May 2018}}</ref> ||2 |2005 |2008 | |- |Douglas DC-6 |1 |1966 |1972 | |- |Douglas DC-7 |21 |1963 |1967 | |- |Fokker F27 Friendship |2 |1967 |1969 | |- |[[Fokker F28]] Fellowship |1 |2000 |2007 | |- |Handley Page Dart Herald |2 |1964 |1965 | |- |Lockheed L-1011-500 Tristar |5 |1981 |1999 | |- |Sud Aviation Caravelle 10B |3 |1965 |1975 | |- |Vickers Viscount |5 |1961 |1967 | |} == Livreya == 1963-yildan 1986-yilgacha Royal Jordanian Airlinesning dastlabki boʻyoq dizayni oq fyuzelyajdan iborat boʻlib, unda qizil va oltin rangli chiziqlar mavjud edi. 1986-yil dekabr oyida aviakompaniya oʻz nomini Alia Royal Jordanian Airlinesdan shunchaki Royal Jordanian Airlinesga oʻzgartirdi. Bu Airbus A310 va Airbus A320 samolyotlarining aviaparkka kelishi bilan bir vaqtga toʻgʻri keldi. Yangi livreya avvalgi koʻrinishga oʻxshash boʻlib, toʻq kulrang fyuzelyaj va unda xuddi avvalgidek qizil hamda oltin rangli chiziqlardan iborat edi. Samolyotning toʻq kulrang dum qismida uchi qizil rangli oltin toj tasvirlangan. 2024-yil yanvar oyida Royal Jordanian yangilangan livreyasini taqdim etdi. Unda dum qismidagi ranglar joylashuviga kichik oʻzgarishlar kiritildi, shuningdek, samolyotning pastki qismiga logotip qoʻshildi. Ushbu dizayn birinchi marta aviakompaniyaning JY-REA roʻyxatdan oʻtish raqamiga ega birinchi Embraer E2 samolyotida namoyish etildi. Aviakompaniyaning yangi Airbus A320neo samolyotlari, shuningdek, Boeing 787-9 samolyotlari ham xuddi shu yangilangan livreyaga ega boʻladi. === Maxsus rang sxemalari === 2009-yilgacha Royal Jordanianning birorta ham samolyoti maxsus rang sxemasida boʻyalmagan edi. 2009-yil fevral oyida Oneworld aviakompaniya alyansining 10 yilligi munosabati bilan oʻtkazilgan tantanalarda aviakompaniya mart oyining oxirida yetkazib berilishi rejalashtirilgan yangi A319 samolyotini maxsus sxemada boʻyashini maʼlum qildi. Ushbu sxema Oneworld nomi va logotipi asosida yaratilishi kerak edi. JY-AYP roʻyxatdan oʻtish raqamiga ega boʻlgan samolyotning fyuzelyaji oq rangga boʻyalgan, dum qanoti va dvigatellari esa Royal Jordanian aviakompaniyasining odatiy ranglarida qoldirilgan. Samolyotning old qismida katta harflar bilan „A member of Oneworld“ yozuvi, biroz orqaroqda esa odatdagi „Royal Jordanian“ nomi joylashtirilgan. Biroq samolyot 2024-yil oktyabr oyida saqlash uchun chiqarilgan va keyinchalik aviakompaniya tomonidan ekspluatatsiyadan chiqarilgan<ref>[http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=16589 "oneworld airlines renew their commitment to build on the value the alliance offers customers worldwide – including a standard oneworld livery"] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20110719120457/http://www.oneworld.com/ow/news/details?objectID=16589 |date=2011-07-19 }}. 3 February 2009.</ref>. 2021-yil oktyabr oyida Royal Jordanian oʻzining JY-BAH roʻyxatdan oʻtish raqamiga ega [[Boeing 787 Dreamliner]] samolyotlaridan birida „Discover [[Petra]]“ maxsus livreyasini taqdim etdi<ref>{{cite web|title=RJ takes the initiative to project Jordan by placing Petra-inspired livery on its 787 |url=https://www.traveldailynews.com/post/rj-takes-the-initiative-to-project-jordan-by-placing-petra-inspired-livery-on-its-787|last=Rokou |first=Tatiana|date=2021-10-19|work=TravelDailyNews|access-date=2021-11-15}}</ref>. [[File:JY-AYV Airbus A321-231 Ryal Jordanian Airlines LHR 17.1.22.jpg|thumb|Royal Jordanian Airbus A321-200 retro livreyasida]] Bir oy oʻtib, 2021-yil noyabr oyida aviakompaniya JY-AYV samolyoti boʻlgan Airbus A321ni retro „Alia“ boʻyoq dizaynida namoyish etdi. Samolyot ushbu yangi boʻyoq sxemasidagi ilk parvozini London [[Hitrou aeroporti]]ga amalga oshirdi<ref>{{Cite web|url=https://www.timesaerospace.aero/news/air-transport/rj-places-old-alia-livery-on-an-airbus-321-to-mark-centennial|title=RJ places old Alia livery on an Airbus 321 to mark centennial|work=Times Aerospace}}</ref>. == Xizmatlari == === Katering === Ammandan amalga oshiriladigan parvozlarda taqdim etiladigan oziq-ovqat va ichimliklar Dnata tomonidan yetkazib beriladi. Kamida uch soat davom etadigan parvozlarda issiq ovqat beriladi. Agar parvoz bir soatdan qisqa boʻlsa, bort kuzatuvchilari parvoz davomida yoki undan oldin yengil tamaddi va ichimliklar taqdim etadi. Bunday parvozlar qatoriga Ammandan [[Tel-Aviv]], [[Qohira]], [[Bagʻdod]], [[Bayrut]] va [[Aqaba]]ga amalga oshiriladigan reyslar kiradi. === Parvoz paytidagi koʻngilochar xizmatlar === Royal Jordanianning bortdagi koʻngilochar tizimi „Sky Cinema“ deb ataladi. * Airbus va Boeing samolyotlarining ekonom klass salonida barcha yoʻlovchilarga shaxsiy televizorlar (PTV) taqdim etiladi. Tizim audio va videoni talab boʻyicha taqdim etish (AVOD) tizimidir. Ushbu tizim yoʻlovchilarga filmlar, televizion koʻrsatuvlar, audio materiallar va oʻyinlardan tanlash imkoniyatini beradi. * Crown klass yoʻlovchilariga Airbus va Boeing samolyotlari bortida filmlar, televizion koʻrsatuvlar, audio materiallar va oʻyinlarning katta kutubxonasini oʻz ichiga olgan AVOD tizimi taqdim etiladi. Embraer samolyotlarida uchadigan Crown klass yoʻlovchilari uchun portativ koʻngilochar qurilmalar (IMS) mavjud. IMS xizmati barcha xalqaro reyslarda taqdim etiladi. IMS kutubxonasida filmlar, qisqa videolar, audio kutubxona va oʻyinlar mavjud. Barcha reyslarda barcha klasslar uchun interaktiv oʻyinlar, shuningdek, barcha reyslarda [[CNN]] tomonidan taqdim etiladigan yangiliklar mavjud. Juda qisqa parvozlarda (Ammandan Tel-Aviv, Bayrut yoki Damashqqa) AVOD tizimi yoqilgan boʻladi, biroq unda faqat oʻyinlar, CNN News, „Flight Show“ va komediya kanali mavjud. Buning sababi shundaki, ushbu parvozlar 45 daqiqadan kam davom etadi va filmlar yoki koʻrsatuvlar manzilga yetib borgunga qadar yakunlanmaydi. === Oʻrindiqlar === Boeing 787 samolyotlaridagi Crown klass oʻrindiqlari toʻliq yotib uxlash mumkin boʻlgan oʻrindiqlardir. Dreamliner samolyotlarida oʻrindiqlar oraligʻi 83 dyuymni, qisqa va oʻrta masofali samolyotlarda esa 46 dyuymni tashkil etadi. Ekonom klassda Royal Jordanian Embraer samolyotlarida 32 dyuymli oʻrindiqlar oraligʻini, Airbus samolyotlarida esa 34 dyuymli oʻrindiqlar oraligʻini taqdim etadi. Royal Jordanian aviakompaniyasining barcha ekonom klass oʻrindiqlarida oyoq qoʻyish moslamasi ham mavjud. === Crown klass zallari === Crown klass yoʻlovchilari butun dunyo boʻylab zallardan, jumladan barcha Oneworld aʼzo aviakompaniyalarining zallaridan foydalanishlari mumkin. 2008-yil avgust holatiga koʻra, Royal Jordanian ikkita zalni boshqargan: biri Ammandagi [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti]], ikkinchisi esa Aqabadagi Qirol Husayn xalqaro aeroportida joylashgan. 2008-yil avgust oyida Royal Jordanian 340 nafardan ortiq yoʻlovchiga xizmat koʻrsatishi mumkin boʻlgan yangi zalini ochdi. U Janubiy terminalning ikkinchi qavatida joylashgan boʻlib, aeroportdagi avvalgi Jerash va Petra zallarining oʻrnini egalladi. === Tez-tez uchuvchi yoʻlovchilar dasturi === Royal Club — Royal Jordanianning tez-tez uchuvchi yoʻlovchilar dasturi<ref name="arabianaerospace.aero" />. Yoʻlovchilarga parvoz turi, klassi va yoʻnalishiga qarab millar beriladi. Royal Club aʼzolari boshqa Oneworld aviakompaniyalarida sayohat qilish orqali ham millar toʻplashlari mumkin. Royal Jordanianning Silver, Gold yoki Platinum darajasiga ega Royal Plus karta egalari butun dunyo boʻylab Oneworld aeroport xizmatlaridan foydalanishlari mumkin, Gold va Platinum darajasidagi aʼzolar esa aeroport zallaridan ham foydalanish imkoniyatiga ega. == Baxtsiz hodisalar va falokatlar == Royal Jordanian oʻz tarixi davomida 13 ta aviatsiya hodisasi va oltita samolyot olib qochilishi holatini boshdan kechirgan boʻlib, ulardan toʻrttasi oʻlim bilan yakunlangan. Aviakompaniyaning eng ogʻir ikkita halokati, ikkalasida ham ijaraga olingan [[Boeing 707]] samolyotlari ishtirok etgan, 1973-yilda [[Nigeriya]]da va 1975-yilda [[Marokash]]da sodir boʻlgan. * 1965-yil 10-aprelda ALIA aviakompaniyasining Handley Page HPR-7 Herald 207 samolyoti parvoz vaqtida fyuzelyaj konstruksiyasining buzilishi natijasida [[Damashq]] yaqinidagi togʻga qulab tushdi. Samolyot bortidagi 54 nafar yoʻlovchi va ekipaj aʼzolarining barchasi halok boʻldi. * 1973-yil 22-yanvarda ALIA aviakompaniyasining Boeing 707 samolyoti [[Nigeriya]]ning Kano shahriga qoʻnayotgan paytda 176 kishi halok boʻldi<ref>{{cite web |url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=01221973&reg=JY-ADO&airline=Alia+Royal+Jordanian+Airlines |archive-url=https://web.archive.org/web/20090107045939/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=01221973&reg=JY-ADO&airline=Alia+Royal+Jordanian+Airlines |archive-date=7 January 2009 |title=Accident Database: Accident Synopsis 01221973 |url-status=usurped |access-date=24 April 2015}}</ref>. * 1975-yil 3-avgustda ALIA aviakompaniyasining Boeing 707 samolyoti [[Marokash]]da qoʻnish uchun yaqinlashayotgan paytda togʻ tizmasiga urildi va bortdagi 188 kishining barchasi halok boʻldi<ref>{{cite web |url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=08031975&reg=JY-AEE&airline=Alia+Royal+Jordanian+Airlines |title=Accident Database: Accident Synopsis 08031975 |access-date=24 April 2015 |url-status=usurped |archive-url=https://web.archive.org/web/20130523181933/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=08031975&reg=JY-AEE&airline=Alia+Royal+Jordanian+Airlines |archive-date=23 May 2013}}</ref>. * 1979-yil 14-martda ALIA aviakompaniyasining Boeing 727 samolyotida boʻlgan 64 kishidan 45 nafari halok boʻldi. Hodisa [[Qatar]]dagi [[Hamad xalqaro aeroporti]]ga qoʻnish vaqtida shamolning keskin oʻzgarishi natijasida yuz bergan<ref>{{cite web |url=http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=03141979&reg=JY-ADU&airline=Alia+Royal+Jordanian+Airlines |archive-url=https://web.archive.org/web/20090103065957/http://www.airdisaster.com/cgi-bin/view_details.cgi?date=03141979&reg=JY-ADU&airline=Alia+Royal+Jordanian+Airlines |archive-date=3 January 2009 |title=Accident Database: Accident Synopsis 03141979 |url-status=usurped |access-date=24 April 2015}}</ref>. * 1985-yil 11-iyunda Fawaz Younis va Amal harakatining toʻrt nafar aʼzosi 402-reysni, Boeing 727 samolyotini olib qochib, samolyotni [[Bayrut]] va Iordaniyaga olib borishga majbur qilishdi. 13 soatdan soʻng, yoʻlovchilarni ozod qilgach, samolyotni portlatib yuborishdi. 1986-yilda aviakompaniya nomi Royal Jordanian Airlinesga oʻzgartirilganidan beri yagona oʻlim bilan yakunlangan hodisa 2000-yil 5-iyulda sodir boʻlgan. Siyosiy boshpana izlagan samolyot olib qochuvchi shaxs Ammandan Damashqqa uchayotgan Royal Jordanianning [[Airbus A320]] samolyoti bortida xavfsizlik xodimi tomonidan oʻldirilgan<ref>[https://www.cbsnews.com/news/bomb-explodes-on-jordanian-jet/ Bomb Explodes On Jordanian Jet] ''[[CBS News]]'' 5 July 2000</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category-inline|Royal Jordanian Airlines}} *{{Official website|http://www.rj.com}} (Royal Jordanian) *{{Official website|http://www.rj-cargo.com/}} (Royal Jordanian Cargo) {{Arab Aviatashuvchilari Tashkilotiga aʼzo aviakompaniyalar}} {{Authority control}} [[Turkum:Iordaniya aviakompaniyalari]] [[Turkum:Amman]] 0in1svsx29zo5p3r1p58xj3fei5w9jp 0 1449426 6304828 6276911 2026-10-10T23:15:37Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304828 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449434 6304829 6276922 2026-10-10T23:15:44Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304829 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449436 6304830 6276924 2026-10-10T23:15:45Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304830 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449440 6304843 6276928 2026-10-11T01:09:00Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304843 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449444 6304844 6276932 2026-10-11T01:09:00Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304844 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449447 6304587 6276935 2026-10-10T14:52:55Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304587 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449450 6304845 6276938 2026-10-11T01:09:02Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304845 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449454 6304841 6276942 2026-10-11T00:36:38Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304841 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449457 6304842 6276946 2026-10-11T00:38:19Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304842 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449462 6304823 6276952 2026-10-10T23:15:32Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304823 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449467 6304822 6276957 2026-10-10T23:15:20Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304822 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449470 6304795 6276960 2026-10-10T21:30:37Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304795 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449473 6304759 6276963 2026-10-10T20:57:19Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304759 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449478 6304700 6276968 2026-10-10T18:30:57Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304700 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449481 6304696 6276971 2026-10-10T18:02:49Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304696 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449483 6304622 6276973 2026-10-10T15:44:07Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304622 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1449500 6304556 6276995 2026-10-10T13:23:34Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304556 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Haute-Corse | jadvalda tuman = Haute-Corse | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — [[Fransiya]]ning [[Korsika|Corsica]] orolidagi [[Haute-Corse]] [[departament]]ida joylashgan [[kommuna]]<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/departement/2B-haute-corse|sarlavha=Département de La Haute-Corse|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|sarlavha=Atlas de la Haute-Corse|nashriyot=Préfecture de la Haute-Corse|qaralgan sana=22-09-2026|til=fr|arxivurl=https://web.archive.org/web/20260213150044/https://www.haute-corse.gouv.fr/Publications/Cartographie-Atlas-de-territoire/Amenagement-du-territoire|arxivsana=2026-02-13}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Haute-Corse departamenti kommunalari}} {{Tashqi havolalar}}[[Turkum:Haute-Corse departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 5icc9kytco462qpowcm23ises0p3d39 0 1450750 6304900 6279071 2026-10-11T04:25:40Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304900 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450759 6304741 6279082 2026-10-10T20:02:53Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304741 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450768 6304752 6279091 2026-10-10T20:56:34Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304752 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450793 6304753 6279120 2026-10-10T20:56:39Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304753 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] c2hlkglnphb5572fhc6vnhphibzt0q6 0 1450803 6304754 6279133 2026-10-10T20:56:48Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304754 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450812 6304755 6279143 2026-10-10T20:57:06Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304755 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450821 6304756 6279153 2026-10-10T20:57:11Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304756 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] c2hlkglnphb5572fhc6vnhphibzt0q6 0 1450832 6304788 6279165 2026-10-10T21:02:32Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304788 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450847 6304789 6279181 2026-10-10T21:02:34Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304789 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450858 6304757 6279194 2026-10-10T20:57:16Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304757 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450866 6304758 6279203 2026-10-10T20:57:18Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304758 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450877 6304760 6279214 2026-10-10T20:57:35Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304760 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450885 6304761 6279223 2026-10-10T20:57:37Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304761 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1450892 6304762 6279230 2026-10-10T20:57:45Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304762 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451154 6304764 6279536 2026-10-10T20:57:47Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304764 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451165 6304763 6279551 2026-10-10T20:57:46Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304763 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451176 6304765 6279564 2026-10-10T20:59:18Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304765 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451182 6304766 6279570 2026-10-10T20:59:32Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304766 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451193 6304767 6279583 2026-10-10T20:59:44Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304767 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451203 6304769 6279593 2026-10-10T21:00:01Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304769 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451212 6304768 6279603 2026-10-10T20:59:55Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304768 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451221 6304770 6279612 2026-10-10T21:00:07Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304770 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451229 6304772 6279620 2026-10-10T21:00:13Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304772 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451243 6304773 6279634 2026-10-10T21:00:21Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304773 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451256 6304774 6279648 2026-10-10T21:00:26Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304774 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451260 6304775 6279652 2026-10-10T21:00:28Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304775 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451269 6304777 6279661 2026-10-10T21:00:42Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304777 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451276 6304776 6279671 2026-10-10T21:00:37Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304776 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451280 6304778 6279677 2026-10-10T21:00:47Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304778 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451287 6304779 6279686 2026-10-10T21:00:48Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304779 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451294 6304771 6279694 2026-10-10T21:00:12Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304771 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451300 6304780 6279700 2026-10-10T21:00:53Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304780 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451306 6304781 6279707 2026-10-10T21:01:08Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304781 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451309 6304782 6279712 2026-10-10T21:01:23Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304782 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451312 6304784 6279715 2026-10-10T21:01:29Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304784 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451313 6304783 6279716 2026-10-10T21:01:28Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304783 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451316 6304785 6279719 2026-10-10T21:01:33Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304785 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451322 6304786 6279726 2026-10-10T21:01:35Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304786 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451327 6304787 6279733 2026-10-10T21:01:48Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304787 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451332 6304796 6279740 2026-10-10T21:38:31Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304796 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451340 6304819 6279750 2026-10-10T23:07:45Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304819 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451348 6304820 6279758 2026-10-10T23:08:15Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304820 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451356 6304821 6279766 2026-10-10T23:08:25Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304821 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451361 6304836 6279771 2026-10-10T23:46:36Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304836 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451368 6304835 6279779 2026-10-10T23:46:36Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304835 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451371 6304893 6279784 2026-10-11T03:44:14Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304893 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451377 6304894 6279790 2026-10-11T03:45:38Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304894 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451386 6304909 6279799 2026-10-11T05:26:51Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304909 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451391 6304914 6279805 2026-10-11T06:14:49Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304914 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451399 6304933 6279814 2026-10-11T07:30:14Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304933 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451670 6304693 6280163 2026-10-10T17:52:23Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304693 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451671 6304690 6280166 2026-10-10T17:45:05Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304690 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451689 6304683 6280186 2026-10-10T17:16:21Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304683 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] c2hlkglnphb5572fhc6vnhphibzt0q6 0 1451704 6304662 6280204 2026-10-10T17:08:23Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304662 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451711 6304641 6280209 2026-10-10T16:44:14Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304641 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451718 6304640 6280218 2026-10-10T16:44:00Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304640 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] c2hlkglnphb5572fhc6vnhphibzt0q6 0 1451720 6304588 6280220 2026-10-10T14:54:18Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304588 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 3tw2zppjg4ff0j60o114ca50d4vh8u8 0 1451743 6304714 6280243 2026-10-10T18:52:08Z InternetArchiveBot 58913 0 ta manba qutqarildi hamda 1 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304714 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = {{PAGENAMEBASE}} | mavqe = [[Fransiya kommunalari|Kommuna]] | mamlakat = Fransiya | tuman turi = Fransiya departamentlari{{!}}Departament | tuman = Nord | jadvalda tuman = Seine-et-Marne | maydon = | aholi = | sanalgan yil = | vaqt mintaqasi = +1 | DST = bor }} '''{{PAGENAMEBASE}}''' — Fransiyaning shimoliy qismidagi [[Il-de-Frans]] mintaqasining [[Seine-et-Marne]] departamentida joylashgan kommuna<ref>{{Veb manbasi|url=https://www.insee.fr/fr/metadonnees/geographie/commune/77001-acheres-la-foret|sarlavha=Commune d'{{PAGENAMEBASE}}|nashriyot=INSEE|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}}</ref><ref>{{Veb manbasi|url=https://www.seine-et-marne.gouv.fr/content/download/1220/8974/file/RAA_n_13_bis_du_29_mars_2012_24_pages.pdf|sarlavha=Recueil des actes administratifs n° 13 bis du 29 mars 2012|nashriyot=Préfecture de Seine-et-Marne|qaralgan sana=23-09-2026|til=fr}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{France-geo-stub}} {{Seine-et-Marne kommunalari}} [[Turkum: Seine-et-Marne departamenti kommunalari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] 2d1in09u9gb03cnq2jxal43pihl6kju 2 1453245 6304815 6296410 2026-10-10T22:52:24Z Akosh13 310483 6304815 wikitext text/x-wiki {{Vikipediyachi |tasvir = |eni = |caption = |toliqismi = |ismi = [[Akobir]] |sharifi = Avazovich |familiyasi = Abdimuminov |nickname = 13.abdimuminov |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2007|05|13}} |taʼlim = {{Oʻzbekiston Milliy Universiteti}} |kasbi = Talaba |mamlakat = [[O'zbekiston]] |yashash joyi = [[Navoiy]] |fuqaroligi = {{UZB}} |millati = [[Oʻzbek]] |siyosiy qarashlari = |e-mail = akobirabdimuminov@gmail.com |icq = |skype = |twitter = |facebook = |vk = |telegram = }} {| style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px;" |- {{User Navoiy}} |- {{User uz}} |- {{Template:Userbox:O‘zMU talabasi}} |- {{Template:Userbox:O‘zMU Viki klubi aʼzosi}} == Qoʻshimcha foydalanuvchi sahifa == * [[User:Akobir abdimuminov]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] q2dzs3o1khlx6zbdx14lftz5kyprytx 6304816 6304815 2026-10-10T22:53:10Z Akosh13 310483 6304816 wikitext text/x-wiki {{Vikipediyachi |tasvir = |eni = |caption = |toliqismi = |ismi = [[Akobir]] |sharifi = Avazovich |familiyasi = Abdimuminov |nickname = 13.abdimuminov |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2007|05|13}} |taʼlim = {{Oʻzbekiston Milliy Universiteti}} |kasbi = Talaba |mamlakat = [[O'zbekiston]] |yashash joyi = [[Navoiy]] |fuqaroligi = {{UZB}} |millati = [[Oʻzbek]] |siyosiy qarashlari = |e-mail = akobirabdimuminov@gmail.com |icq = |skype = |twitter = |facebook = |vk = |telegram = }} {| style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px;" |- {{User Navoiy}} |- {{User uz}} |- {{Template:Userbox:O‘zMU talabasi}} |- {{Template:Userbox/O‘zMU Viki klubi aʼzosi}} == Qoʻshimcha foydalanuvchi sahifa == * [[User:Akobir abdimuminov]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] 3jxwnsrcoww4k4m1jxm17gjdfvog5k1 6304817 6304816 2026-10-10T22:53:47Z Akosh13 310483 6304817 wikitext text/x-wiki {{Vikipediyachi |tasvir = |eni = |caption = |toliqismi = |ismi = [[Akobir]] |sharifi = Avazovich |familiyasi = Abdimuminov |nickname = 13.abdimuminov |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2007|05|13}} |taʼlim = {{Oʻzbekiston Milliy Universiteti}} |kasbi = Talaba |mamlakat = [[O'zbekiston]] |yashash joyi = [[Navoiy]] |fuqaroligi = {{UZB}} |millati = [[Oʻzbek]] |siyosiy qarashlari = |e-mail = akobirabdimuminov@gmail.com |icq = |skype = |twitter = |facebook = |vk = |telegram = }} {| style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px;" {{User Navoiy}} {{User uz}} {{Template:Userbox:O‘zMU talabasi}} {{Template:Userbox/O‘zMU Viki klubi aʼzosi}} == Qoʻshimcha foydalanuvchi sahifa == * [[User:Akobir abdimuminov]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] mq8h3lvfbaanet3rjxuv9tvlg7f70cg 6304818 6304817 2026-10-10T22:54:26Z Akosh13 310483 6304818 wikitext text/x-wiki {{Vikipediyachi |tasvir = |eni = |caption = |toliqismi = |ismi = [[Akobir]] |sharifi = Avazovich |familiyasi = Abdimuminov |nickname = 13.abdimuminov |tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|2007|05|13}} |taʼlim = {{Oʻzbekiston Milliy Universiteti}} |kasbi = Talaba |mamlakat = [[O'zbekiston]] |yashash joyi = [[Navoiy]] |fuqaroligi = {{UZB}} |millati = [[Oʻzbek]] |siyosiy qarashlari = |e-mail = akobirabdimuminov@gmail.com |icq = |skype = |twitter = |facebook = |vk = |telegram = }} {| style="float: center; margin-left: 1em; margin-bottom: 0.5em; width: 242px; border: #99B3FF solid 1px;" {{User Navoiy}} {{Template:Userbox:O‘zMU talabasi}} {{Template:Userbox/O‘zMU Viki klubi aʼzosi}} == Qoʻshimcha foydalanuvchi sahifa == *[[User:Akobir abdimuminov]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] e2vbso9l1i2l73dnswrdf6njgx2ze9v 0 1453383 6304585 6284332 2026-10-10T14:50:37Z InternetArchiveBot 58913 2 ta manba qutqarildi hamda 2 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304585 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Roger Schmidt | image = Club Brugge x SL Benfica 02 (cropped).png | caption = Schmidt (2023-yil) | full_name = | birth_date = {{birth date and age|1967|3|13|df=yes}}<ref name=BDFutbol>{{cite web|url=https://www.bdfutbol.com/en/l/l83077.html|title=Roger Schmidt|website=BDFutbol|access-date=20 October 2020}}</ref> | birth_place = [[Kierspe]], Gʻarbiy Germaniya | height = 1.88 m<ref name=BDFutbol/> | position = [[Yarim himoyachi]] | currentclub = | youthyears1 = {{0|0000}}—1985 | youthclubs1 = Kiersper SC | yillar1 = 1986—1987 | yillar2 = 1988—1990 | yillar3 = 1990—1995 | yillar4 = 1995—2002 | yillar5 = 2002—2003 | yillar6 = 2003—2004 | yillar7 = 2004—2005 | klublar1 = [[Rot-Weiß Lüdenscheid|RW Lüdenscheid]] | klublar2 = TuS Plettenberg | klublar3 = [[SC Paderborn 07|TuS Paderborn-Neuhaus]] | klublar4 = [[SC Verl]] | klublar5 = [[SC Paderborn 07]] | klublar6 = [[SV Lippstadt 08]] | klublar7 = [[Delbrücker SC]] | isht1 = | isht2 = | isht3 = | isht4 = 208 | isht5 = 25 | isht6 = 26 | isht7 = | gollar1 = | gollar2 = | gollar3 = | gollar4 = 54 | gollar5 = 2 | gollar6 = 4 | gollar7 = | totalcaps = 259 | totalgoals = 60 | boshliqyillar1 = 2004—2007 | boshliqyillar2 = 2007—2010 | boshliqyillar3 = 2011—2012 | boshliqyillar4 = 2012—2014 | boshliqyillar5 = 2014—2017 | boshliqyillar6 = 2017—2019 | boshliqyillar7 = 2020—2022 | boshliqyillar8 = 2022—2024 | boshliqklublar1 = [[Delbrücker SC]] | boshliqklublar2 = [[SC Preußen Münster]] | boshliqklublar3 = [[SC Paderborn 07]] | boshliqklublar4 = [[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]] | boshliqklublar5 = [[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]] | boshliqklublar6 = [[Beijing Guoan F.C.|Beijing Guoan]] | boshliqklublar7 = [[PSV Eindhoven|PSV]] | boshliqklublar8 = [[S.L. Benfica|Benfica]] }} '''Roger Schmidt'''<ref>{{cite web|url=https://www.youtube.com/watch?v=f1vQuszNEAw&t=12s|title=Und Jetzt... Roger Schmidt {{!}} Kick off!|website=YouTube|author=DW Deutsch|date=2014-12-09|access-date=2018-07-28|language=de}}</ref> (1967-yil 13-martda tugʻilgan) — nemis professional [[futbol]] [[Murabbiy (futbol)|murabbiyi]] va sobiq [[Futbolchi|futbolchisi]]. Hozirda u J. Ligada global futbol maslahatchisi boʻlib ishlaydi. Roger [[Germaniya]]ning havaskor mintaqaviy ligalarida yarim himoyachi sifatida oʻynagan. Havaskorlar futbol klublarida murabbiylik faoliyatini boshlagan. 2011-yilda 2. Bundesliganing „SC Paderborn 07“ hamda 2014-yilda Bundesliganing „[[Bayer 04 Leverkusen|Bayer Leverkusen]]“ klublarida murabbiylik qilgan. Roger 2014-yilda „[[FC Red Bull Salzburg|Red Bull Salzburg]]“ klubi bilan liga va kubok dublini, shuningdek, 2018-yilda „[[Beijing Guoan F.C.|Beijing Guoan]]“ va 2022-yilda „PSV“ bilan kuboklarni qoʻlga kiritgan. „[[S.L. Benfica|Benfica]]“ bilan u Primeira Ligada gʻolib chiqqan birinchi nemis boʻlgan<ref>{{cite news|date=27 May 2023|title=Roger Schmidt faz história em Portugal! Todos os treinadores campeões pelo Benfica|trans-title=Roger Schmidt makes history in Portugal! All champion managers for Benfica|url=https://www.abola.pt/nnh/2023-05-27/liga-roger-schmidt-faz-historia-em-portugal-todos-os-treinadores-campeoes-pelo-b/989457|language=pt|work=A Bola|access-date=28 May 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230731001953/https://www.abola.pt/nnh/2023-05-27/liga-roger-schmidt-faz-historia-em-portugal-todos-os-treinadores-campeoes-pelo-b/989457|archive-date=2023-07-31|url-status=dead}}</ref>. == Murabbiylik yutuqlari == ;Red Bull Zalsburg * Avstriya futbol Bundesligasi: 2013–14 * Avstriya kubogi: 2013–14 ;Beijing Guoan * Xitoy FA kubogi: 2018 ;PSV * KNVB kubogi: 2021–22<ref>{{Cite web |date=17 April 2022 |title=PSV verrast Ajax met twee goals vlak na rust en wint KNVB-beker |url=https://nos.nl/artikel/2425523-psv-verrast-ajax-met-twee-goals-vlak-na-rust-en-wint-knvb-beker |access-date=30 December 2022 |website=NOS }}</ref> * Yoxan Kroyff qalqoni: 2021 ;Benfika * Primeira Liga: 2022–23<ref>{{cite web |last=Kundert |first=Tom |date=27 May 2023 |title=Benfica crowned champions of Portugal |url=https://portugoal.net/club-news/3242-benfica-crowned-champions-of-portugal |access-date=9 August 2023 |publisher=PortuGOAL}}</ref> * Supertaça Cândido de Oliveira: 2023<ref>{{Cite web |last=Vaza |first=Marco |date=9 August 2023 |title=Benfica soube mudar para ganhar a Supertaça |url=https://www.publico.pt/2023/08/09/desporto/cronica_de_jogo/benfica-vence-fc-porto-conquista-supertaca-2059795 |access-date=9 August 2023 |website=Público |language=pt}}</ref> === Shaxsiy yutuqlari === * Primeira Ligada mavsumning eng yaxshi murabbiyi: 2022–23<ref>{{Cite web |date=26 June 2023 |title=Roger Schmidt elected Manager of the Year of the Liga Portugal bwin 2022-23 |url=http://www.ligaportugal.pt/en/epocas/20222023/noticias/geral/premios-mensais/11-ano/roger-schmidt-eleito-melhor-treinador-da-liga-portugal-bwin-2022-23/ |access-date=2 August 2023 |website=Liga Portugal |archive-date=2 August 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230802113354/https://www.ligaportugal.pt/en/epocas/20222023/noticias/geral/premios-mensais/11-ano/roger-schmidt-eleito-melhor-treinador-da-liga-portugal-bwin-2022-23/ |url-status=dead }}</ref> * Primeira Ligada oyning eng yaxshi murabbiyi: 2022-yil avgust,<ref>{{Cite web |date=9 September 2022 |title=Best of August: Roger Schmidt wins the Vítor Oliveira Award – Manager of the Month in Liga Portugal bwin |url=http://www.ligaportugal.pt/en/epocas/20222023/noticias/geral/premios-mensais/agosto/melhores-de-agosto-roger-schmidt-distinguido-com-o-premio-vitor-oliveira-treinador-do-mes-da-liga-portugal-bwin/ |access-date=2023-10-15 |website=Liga Portugal}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2022-yil oktyabr/noyabr,<ref>{{Cite web |date=15 December 2022 |title=Best of October/November: Roger Schmidt wins the Vítor Oliveira Award - Manager of the Month in Liga Portugal bwin |url=http://www.ligaportugal.pt/en/epocas/20222023/noticias/geral/premios-mensais/outubronovembro/melhores-de-outubronovembro-roger-schmidt-conquistou-o-premio-vitor-oliveira-treinador-do-mes-da-liga-portugal-bwin/ |access-date=2023-10-15 |website=Liga Portugal}} {{Oʻlikhavola|date=oktabr 2026 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> 2022-yil dekabr/2023-yil yanvar<ref>{{Cite web |date=16 February 2023 |title=Roger Schmidt wins Manager of the Month in Liga Portugal bwin |url=http://www.ligaportugal.pt/en/epocas/20222023/noticias/geral/premios-mensais/dezembrojaneiro/roger-schmidt-e-o-treinador-do-mes-da-liga-portugal-bwin/ |access-date=2023-10-15 |website=Liga Portugal |arxivurl=https://web.archive.org/web/20231204004024/https://www.ligaportugal.pt/en/epocas/20222023/noticias/geral/premios-mensais/dezembrojaneiro/roger-schmidt-e-o-treinador-do-mes-da-liga-portugal-bwin/ |arxivsana=2023-12-04}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|Roger Schmidt}} *{{DFB|roger-schmidt}} {{Authority control}} {{DEFAULTSORT:Schmidt, Roger}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbol murabbiylari]] [[Turkum:Gʻarbiy Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Germaniyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Erkak futbol yarim himoyachilari]] [[Turkum:SC Verl futbolchilari]] [[Turkum:SC Paderborn 07 futbolchilari]] [[Turkum:SV Lippstadt 08 futbolchilari]] [[Turkum:Oberliga (futbol) futbolchilari]] [[Turkum:Regionalliga futbolchilari]] [[Turkum:Germaniyalik futbol murabbiylar]] [[Turkum:SC Paderborn 07 murabbiylari]] [[Turkum:SC Preußen Münster murabbiylari]] [[Turkum:FC Red Bull Salzburg murabbiylari]] [[Turkum:Bayer 04 Leverkusen murabbiylari]] [[Turkum:Beijing Guoan F.C. murabbiylari]] [[Turkum:PSV Eindhoven murabbiylari]] [[Turkum:S.L. Benfica murabbiylari]] [[Turkum:Bundesliga murabbiylari]] [[Turkum:2. Bundesliga murabbiylari]] [[Turkum:Avstriya Bundesligasi murabbiylari]] [[Turkum:Xitoy Superligasi murabbiylari]] [[Turkum:Eredivisie murabbiylari]] [[Turkum:Germaniyalik muhojir futbol murabbiylar]] 7ys50ed341iqwyzg9bqx9duj8fqa276 102 1457495 6304545 6304265 2026-10-10T12:49:39Z Snowdroppe 292064 /* Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 6304545 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] | 35 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |} |- |[[Foydalanuvchi:Snowdroppe|Snowdroppe]] |[[Nahda]] • [[Almah]] • [[Qizil piramida]] • [[Giza platosi]] • [[Iftor toʻpi]] |5 |- == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} lxkg3r5np4x3iytejnfinlu9nritzet 6304546 6304545 2026-10-10T12:50:00Z Snowdroppe 292064 /* Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar */ 6304546 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] | 35 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} qqseocdtxyknl1eebcof0tnn4yduon2 6304557 6304546 2026-10-10T13:25:03Z Janob Mirzaolim 64438 6304557 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 38 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} jkfnhrxz3pq183iuhrx51ci5kmna8r5 6304945 6304557 2026-10-11T07:52:03Z Abdinazarovamalika 315499 /* Ishtirokchilar */ 6304945 wikitext text/x-wiki <div style="padding:15px; background:#FFFFFF; border:3px solid #C09300; border-radius:5px; text-align:center;"> <div style="font-size:36pt; font-weight:bold; color:#111111; line-height:110%;"> '''Misr oyligi''' </div> <div style="font-size:24pt; font-style:italic; color:#CE1126; margin-top:4px; margin-bottom:8px;"> ''شهر مصر'' </div> <hr style="border:0; border-top:2px solid #C09300; width:70%; margin:10px auto 18px auto;"> [[Tasvir:Flag-map of Egypt.svg|center|520px|link=]] </div> '''Misr oyligi''' — Oʻzbekcha Vikipediyada anʼanaviy tarzda oʻtkazib kelinadigan „Mavzuli oylik“ loyihasi doirasidagi navbatdagi tanlov boʻlib, uning asosiy maqsadi — vikipediyamizda Misr geografiyasi, tarixi, madaniyati, tabiati, fan va sanʼati hamda mashhur shaxslariga oid sifatli maqolalar sonini koʻpaytirish va mavjudlarini boyitishdan iborat. '''Loyihaning davomiyligi:''' 1-oktyabrdan 31-oktyabrgacha. '''Yoʻnalish:''' Arab, ingliz va rus tillaridagi Vikipediyalardan maʼlumotlarni oʻzbek tiliga mahorat bilan tarjima qilish va ensiklopedik shaklda qilib boyitish tavsiya etiladi. == Ishtirokchilar == Agar siz ushbu loyihada ishtirok etishni istasangiz, quyidagi roʻyxatga oʻz ismingizni qoʻshib qoʻying. Buning uchun shunchaki hash belgisi va toʻrtta tilda '''<nowiki>(~~~~)</nowiki>''' belgisini yozsangiz kifoya qiladi — sahifani saqlaganingizdan soʻng foydalanuvchi nomingiz avtomatik ravishda paydo boʻladi. Roʻyxatdan oʻtish ramziy maʼnoga ega boʻlib, u loyihada qancha kishi hamkorlik qilishga tayyor ekanligini bilish imkonini beradi. Bu hech qanday majburiyat yuklamaydi va sizga qoʻshimcha vazifalar qoʻymaydi. #[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mulan Xon|munozara]]) 15:53, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Akosh13|munozara]]) 16:45, 2026-yil 30-sentyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 01:00, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 06:38, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:47, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi: Snowdroppe]] 12:05, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 13:33, 2026-yil 1-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Xumoshox Ismoilova|munozara]]) 05:30, 2026-yil 3-oktyabr (UTC) # [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Mupapap29|munozara]]) 16:18, 2026-yil 4-oktyabr (UTC) # [[User:Abdufattohov Ibrohimjon|<font face="Georgia"><span style="color:blue;">'''''Ibrohimjon'''''</span></font>]] 12:51, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) #[[Foydalanuvchi:Quwanishbaev Berdiyar|Quwanishbaev Berdiyar]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Quwanishbaev Berdiyar|munozara]]) 17:09, 2026-yil 5-oktyabr (UTC) #'''< > ([[Foydalanuvchi:Abdinazarovamalika|Abdinazarovamalika]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Abdinazarovamalika|munozara]]) 07:52, 2026-yil 11-oktyabr (UTC))</ >''' == Yangi maqolalarni qanday qoʻshish kerak? == Maqolalar boshqa tillardan tarjima boʻlishi mumkin. Eng muhimi, ular yangi yaratilgan yoki sezilarli darajada boyitilgan hamda sifatli boʻlishi shart. Oylik davomida tahrir qilinadigan maqolalar quyidagi talablarga javob berishi lozim: * '''Sifati:''' Yangi maqolalarda '''<nowiki>{{Oʻchirishga}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{Manbasiz}}</nowiki>''', '''<nowiki>{{AT}}</nowiki>''' kabi muammoli andozalar boʻlmasligi kerak. * '''Ensiklopedik ahamiyat:''' Maqolaga qoʻshilgan maʼlumotlar [[Vikipediya:Ensiklopedik ahamiyat|Ensiklopedik ahamiyat qoidalariga]] mos kelishi shart. * '''Tekshiriluvchanlik:''' Yangi maqolalarda albatta Manbalar (<nowiki>{{manbalar}}</nowiki> yoki <nowiki>{{reflist}}</nowiki>) boʻlishiga eʼtibor bering. * '''Betaraflik:''' Maqolalar [[Vikipediya:Betaraf nuqtayi nazar|Betaraf nuqtayi nazar]] asosida yozilishi kerak. Shuningdek, ularni rasmlar bilan boyitish va toʻgʻri formatlash tavsiya etiladi. '''Ichki havolalar:''' Maqoladagi tushunchalarga ichki havolalar (koʻk linklar) berishni unutmang. ==== Havolalar va bogʻliqlik ==== Yangi maqola yaratganingizda, boshqa mavjud maqolalardan unga havola berilishiga harakat qiling. Agar maqolaga hech qanday havola olib kelmasa, u „yetim maqola“ boʻlib qoladi va uni boshqalar oʻqishi yoki yaxshilashi ehtimoli kamayadi. Shuningdek, maqolaning boshqa tillardagi variantlarini tekshiring va ularni til boʻlimlari (Wikidata) orqali bogʻlang. ==== Munozara va aloqa ==== Loyiha boʻyicha har qanday savol, taklif yoki eʼtirozlaringizni [[Loyiha munozarasi:Mavzuli oylik/Misr oyligi|munozara sahifasida]] qoldirishingiz mumkin. Shuningdek, Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalarning munozara sahifasiga <code><nowiki>{{Misr oyligi}}</nowiki></code> andozasini qoʻyish tavsiya etiladi. Bundan tashqari, ushbu oylik [[Loyiha:Mavzuli oylik|Mavzuli oylik loyihasi]] doirasida oʻtkazilgani sababli, xohishga koʻra <code><nowiki>{{Mavzuli oylik loyihasi}}</nowiki></code> andozasini ham qoʻshish mumkin. Andozalar faqat munozara sahifasiga joylashtiriladi. '''Muhim eslatma:''' Oʻzbekcha Vikipediya jamoasi odatda, munozaralarda bevosita ishtirok etmaslikka harakat qiladilar. Bu esa ishtirokchilarning oʻz ustida mustaqil ishlashi, qoidalarni chuqurroq oʻrganishi va natijada maqolalar sifatini yanada yuqori darajaga koʻtarishini taʼminlash maqsadida yoʻlga qoʻyilgan. Ishtirokchilarning oʻzaro hamkorligi va muammolarni mustaqil hal qilishi maqola sifatini yaxshilashning eng samarali yoʻli deb hisoblanadi. == Loyiha taklifnomasi == Agar ushbu loyihada yordam berishi mumkin bo‘lgan biror foydalanuvchini bilsangiz, uni vikipediyamizni rivojlantirish yo‘lida hamkorlikka chorlashingiz mumkin. Buning uchun quyidagi maxsus kodni nusxalab, uning munozara sahifasiga joylashtiring. Biz ishonamizki, siz taklif etgan foydalanuvchilar Misr zamini haqida maqolalar yaratishga albatta o‘z qiziqishlarini bildiradilar. {| style="background-color: #FFF5F5; border: 4px solid #E8C547" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 2px;" | [[File:Animated-Flag-Egypt.gif|211px]] |style="font-size: x-large; padding: 2px 2px 0 2px; height: 1.5em;" | '''[[Loyiha:Mavzuli oylik/Misr oyligi|Misr oyligiga taklifnoma!]]''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | ---- Hurmatli vikipediya tahrirchisi! Sizni O‘zbekcha Vikipediyada o‘tkazilayotgan Mavzuli oylik doirasidagi „Misr oyligi“ loyihasida ishtirok etishga taklif qilamiz. Agar ushbu loyiha doirasida yangi maqolalar yaratish yoki mavjudlarini boyitish niyatida bo‘lsangiz, marhamat, o‘z ismingizni ishtirokchilar ro‘yxatiga qo‘shib qo‘ying. Ishtirokingiz va hissangiz uchun oldindan tashakkur! <nowiki>~~~~</nowiki> |} == Mukofotlar == {| style="border: 5px solid {{{border|#CE1126}}}; background-color: {{{color|#FFF5F5}}};" |rowspan="2" valign="middle" | {{#ifeq:{{{2}}}|alt|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]|[[File:BoNM - Egypt Hires.png|100px]]}} |rowspan="2" | |style="font-size: x-large; padding: 0; vertical-align: middle; height: 1.1em;" | '''Misr ordeni''' |- |style="vertical-align: middle; border-top: 1px solid #C09300;" | „Misr oyligi“ loyihasidagi faol ishtiroki va Oʻzbekcha Vikipediyani boyitishga qoʻshgan munosib hissasi uchun taqdirlanadi. |} Misr oyligi loyihasi doirasida 5 ta va undan ortiq maqola yaratgan har bir foydalanuvchiga loyiha tashkilotchilari tomonidan „Misr ordeni“ topshiriladi. Ordenni qoʻlga kiritish uchun yaratilgan maqola ensiklopedik ahamiyatga ega boʻlishi lozim. Har bir maqolaning hajmi kamida 3 000 bayt boʻlishi shart. Maʼlumotlarni tasdiqlovchi kamida bitta ishonchli manba boʻlishi majburiydir. Fidoyilik koʻrsating va oʻzbekcha Vikipediyadagi „Misr ordeni“ sohibiga aylaning! == Misr oyligi doirasida yaratilgan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi maqola !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Burj al-Arab stadioni]] • [[Misr stadioni]] • [[As-Salom stadioni]] • [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] • [[Qohira xalqaro stadioni]] • [[30-iyun stadioni]] • [[Misr Premyer-ligasi]] • [[Misr Superkubogi]] • [[Misr kubogi]] | 9 |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Misr aeroportlari roʻyxati]] • [[Al-Olamayn]] • [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] • [[Marsa Matroʻh]] • [[Memfis nekropoli]] • [[Fiva nekropoli]] • [[Abu Mino]] • [[Vodiy al-Kiton]] • [[Qohira muhofazasi]] • [[Iskandariya muhofazasi]] • [[Suvaysh muhofazasi]] • [[Buhayra muhofazasi]] • [[Giza muhofazasi]] • [[Fayyum muhofazasi]] • [[Bani Suvayf muhofazasi]] • [[Minyo muhofazasi]] • [[Savhoj muhofazasi]] • [[Qino muhofazasi]] • [[Asvon muhofazasi]] • [[Al-Uqsur muhofazasi]] • [[Qizil dengiz muhofazasi]] • [[Yangi vodiy muhofazasi]] • [[Matroʻh muhofazasi]] • [[Shimoliy Sinay muhofazasi]] • [[Janubiy Sinay muhofazasi]] • [[Nuvayba]] • [[Vodiy Faran]] • [[Dahshur]] • [[Nubiya yodgorliklarini asrab qolish xalqaro kampaniyasi]] • [[Tugallanmagan obelisk]] • [[Avliyo Yekaterina monastiri]] • [[Islom Qohirasi]] • [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] • [[Markaziy Qohira]] • [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] • [[Al-Askar]] • [[Eski Qohira]] | 38 |- | [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]] | [[Misr fond birjasi]] | 1 |- | [[Foydalanuvchi:Xumoshox Ismoilova|Xumoshox Ismoilova]] | [[Al-Masriy]] |1 |- | [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] | [[Hany Abdelhady]] • [[Rehab Ahmed]] • [[Randa Mahmoud]] • [[Fatma Omar]] • [[Sherif Othman]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] |[[Iconic Tower (Misr)]] • [[Fouda Tower]] • [[Hilton Cairo Grand Nile]] • [[San Stefano Grand Plaza]] • [[Fairmont Nile City]] |5 |- | [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] | [[Minyo universiteti]] • [[Minyo]] |2 |- |[[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]] |[[Misrda futbol]] • [[Qalovun]] • [[Qino universiteti]] • [[Iskandariya universiteti]] • [[Tanto universiteti]] • [[Asvon universiteti]] • [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] • [[Suvaysh kanali universiteti]] • [[Az-Zaqoziq universiteti]] |9 |- |[[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] |[[Oʻrta Misr]] • [[Wadi el-Natrun qamoqxonasi]] • [[Tux (Misr)]] • [[Timay al-Imdid]] • [[Tanash]] • [[Tahta]] • [[Suez porti]] • [[Sheremsah]] • [[Sehel oroli]] • [[Qurta]] • [[Qasr Hur]] • [[Nagrig]] • [[Muharram Bek]] • [[Mayami (Iskandariyadagi mahalla)]] • [[Menutis]] • [[Menouf]] • [[Al-Maragʻa]] • [[Wadi El Gemal milliy bogʻi]] • [[Unaybis]] |19 |- |} == Misr oyligi doirasida yaratilgan andozalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Yangi andoza !Umumiy<br />andozalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Andoza:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] • [[Andoza:Islom Qohirasi]] | 2 |- | [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] | [[Andoza:Misrda futbol]] • [[Andoza:Misr Premyer-ligasi]] • [[Andoza:Misr Superkubogi]] | 3 |- | [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap]] | [[Andoza:Misr oyligi]] | 1 |} == Misr oyligi doirasida yaxshilangan maqolalar == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="text-align:left;" |- !Ishtirokchi !class=unsortable|Maqola nomi !Umumiy<br />maqolalar<br />soni |- | [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] | [[Fustat]] | 1 |} == Roʻyxatlar == {{colbegin||18em}} * [[Misrning tarixiy poytaxtlari roʻyxati]] ([[:en:List of historical capitals of Egypt]]) * [[Misrdagi qatliomlar roʻyxati]] ([[:en:List of massacres in Egypt]]) * [[Misrning xalqaro reytinglari]] ([[:en:International rankings of Egypt]]) * [[Misrdagi eng baland bino va inshootlar roʻyxati]] ([[:en:List of tallest buildings and structures in Egypt]] * [[Misr bayroqlari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian flags]] * [[UNESCOning Misrdagi Jahon merosi roʻyxati]] ([[:en:List of World Heritage Sites in Egypt]] * [[Misrdagi futbol stadionlari roʻyxati]] ([[:en:List of football stadiums in Egypt]] * [[Misr piramidalari roʻyxati]] ([[:en:List of Egyptian pyramids]] * [[Misr prezidentlari roʻyxati]] ([[:en:List of presidents of Egypt]] * [[Misr Bosh vazirlari roʻyxati]] ([[:en:List of prime ministers of Egypt]] * [[Misrdagi universitetlar roʻyxati]] ([[:en:List of universities in Egypt]] * [[Misrdagi tibbiyot maktablari roʻyxati]] ([[:en:List of medical schools in Egypt]] {{colend}} == Tarix == {{colbegin||18em}} * [[Misr tarixi]] ([[:en:History of Egypt]]) * [[Qadimgi Misr tarixi]] ([[:en:History of ancient Egypt]]) * [[Ilk podsholik]] ([[:en:Early Dynastic Period of Egypt]]) * [[Qadimgi podsholik]] ([[:en:Old Kingdom of Egypt]]) * [[Oʻrta podsholik]] ([[:en:Middle Kingdom of Egypt]]) * [[Yangi podsholik]] ([[:en:New Kingdom of Egypt]]) * [[Ptolemeylar qirolligi]] ([[:en:Ptolemaic Kingdom]]) * [[Sosoniylar Misri]] ([[:en:Sasanian Egypt]]) * [[Musulmonlarning Misr fathi]] ([[:en:Arab conquest of Egypt]]) * [[Misr oʻrta asrlarda]] ([[:en:Egypt in the Middle Ages]]) {{colend}} == Geografiya == {{colbegin||18em}} * [[Misr geografiyasi]] ([[:en:Geography of Egypt]]) * [[Misr iqlimi]] ([[:en:Climate of Egypt]]) * [[Nil havzasi]] ([[:en:Nile Basin]]) * [[Nil toshqini]] ([[:en:Flooding of the Nile]]) * [[Firʼavnlar kanali]] ([[:en:Canal of the Pharaohs]]) * [[Giza platosi]] ([[:en:Giza Plateau]]) * [[Qizil dengiz rivierasi]] ([[:en:Red Sea Riviera]]) * [[Misrning shimoliy sohili]] ([[:en:Northern coast of Egypt]]) * [[Islom Qohirasi]] ([[:en:Islamic Cairo]]) * [[Avliyo Yekaterina monastiri]] ([[:en:Saint Catherine's Monastery]]) * [[Ras Muhammad milliy bogʻi]] ([[:en:Ras Muhammad National Park]]) * [[Abidos (Misr)]] ([[:en:Abydos, Egypt]]) {{colend}} == Siyosat == {{colbegin||18em}} * [[Misr siyosati]] ([[:en:Politics of Egypt]]) * [[Misr prezidenti]] ([[:en:President of Egypt]]) * [[Misr parlamenti]] ([[:en:Parliament of Egypt]]) * [[Senat (Misr)]] ([[:en:Senate (Egypt)]]) * [[Vakillar palatasi (Misr)]] ([[:en:House of Representatives (Egypt)]]) * [[Misr konstitutsiyasi]] ([[:en:Constitution of Egypt]]) * [[Misr Bosh vaziri]] ([[:en:Prime Minister of Egypt]]) * [[Tashqi ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Foreign Affairs (Egypt)]]) * [[Qishloq xoʻjaligi va melioratsiya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Agriculture and Land Reclamation (Egypt)]]) * [[Vaqf vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Endowments (Egypt)]]) * [[Fuqaro aviatsiyasi vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Civil Aviation (Egypt)]]) * [[Aloqa va axborot texnologiyalari vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Communications and Information Technology (Egypt)]]) * [[Axborot vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Information (Egypt)]]) * [[Mudofaa vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Defense (Egypt)]]) * [[Ichki ishlar vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Interior (Egypt)]]) * [[Adliya vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Justice (Egypt)]]) {{colend}} == Iqtisod == {{colbegin||18em}} * [[Misr iqtisodiyoti]] ([[:en:Economy of Egypt]]) * [[Misr milliy banki]] ([[:en:National Bank of Egypt]]) * [[Banque Misr]] ([[:en:Banque Misr]]) * [[Banque du Caire]] ([[:en:Banque du Caire]]) * [[Commercial International Bank]] ([[:en:Commercial International Bank]]) * [[Arab African Internatıonal Bank]] ([[:en:Arab African Internatıonal Bank]]) * [[Fabmisr]] ([[:en:Fabmisr]]) * [[Suez Canal Bank]] ([[:en:Suez Canal Bank]]) * [[Alexbank]] ([[:en:Alexbank]]) * [[Arab International Bank]] ([[:en:Arab International Bank]]) * [[Saib Bank]] ([[:en:Saib Bank]]) {{colend}} == Sport == {{colbegin||18em}} * [[Misrda futbol]] ([[:en:Football in Egypt]]) * [[Misr futbol assotsiatsiyasi]] ([[:en:Egyptian Football Association]]) * [[Misr Premyer ligasi]] ([[:en:Egyptian Premier League]]) * [[Misr kubogi]] ([[:en:Egypt Cup]]) * [[Misr Superkubogi]] ([[:en:Egyptian Super Cup]]) * [[Misr stadioni]] ([[:en:New Administrative Capital Stadium]]) * [[Burj al-Arab stadioni]] ([[:en:Borg El Arab Stadium]]) * [[Qohira xalqaro stadioni]] ([[:en:Cairo International Stadium]]) * [[30-iyun stadioni]] ([[:en:30 June Stadium]]) * [[As-Salom stadioni]] ([[:en:Al Salam Stadium (Egypt)]]) {{colend}} == Bino va inshootlar == {{colbegin||18em}} * [[Iconic Tower (Misr)]] ([[:en:Iconic Tower (Egypt)]]) * [[Fouda Tower]] ([[:en:Fouda Tower]]) * [[Hilton Cairo Grand Nile]] ([[:en:Hilton Cairo Grand Nile]]) * [[San Stefano Grand Plaza]] ([[:en:San Stefano Grand Plaza]]) * [[Joser piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Djoser]]) * [[Qizil piramida]] ([[:en:Red Pyramid]]) * [[Userkaf piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Userkaf]]) * [[Sahure piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Sahure]]) * [[Neferirkare piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Neferirkare]]) * [[Nyuserre piramidasi]] ([[:en:Pyramid of Nyuserre]]) * [[Al-Olamayn xalqaro aeroporti]] ([[:en:El Alamein International Airport]]) {{colend}} == Madaniyat == {{colbegin||18em}} * [[Misr madaniyati]] ([[:en:Culture of Egypt]]) * [[Madaniyat vazirligi (Misr)]] ([[:en:Ministry of Culture (Egypt)]]) * [[Almah (raqqosa)]] ([[:en:Almah (dancer)]]) * [[Sharqiy raqs]] ([[:en:Raqs sharqi]]) * [[Misr kinosi]] ([[:en:Cinema of Egypt]]) * [[Misr musiqasi]] ([[:en:Music of Egypt]]) * [[Misr tillari]] ([[:en:Languages of Egypt]]) * [[Misr arabchasi]] ([[:en:Egyptian Arabic]]) * [[Iftor toʻpi]] ([[:en:Iftar Cannon]]) * [[Tahtib]] ([[:en:Tahtib]]) * [[Misr bayramlari]] ([[:en:Public holidays in Egypt]]) * [[Nahda]] ([[:en:Nahda]]) * [[Salohuddin burguti]] ([[:en:Eagle of Saladin]]) * [[Xayyomiya]] ([[:en:Khayamiya]]) {{colend}} == Kishilar == {{colbegin||18em}} * [[Al-Imom oilasi]] ([[:en:El-Emam family]]) * [[Zulfiqor oilasi]] ([[:en:Zulfikar family]]) * [[Narmer]] ([[:en:Narmer]]) * [[Muhammad Najib]] ([[:en:Mohamed Naguib]]) * [[Mustafo Madboʻliy]] ([[:en:Mostafa Madbouly]]) * [[As-Solih Ayyub]] ([[:en:As-Salih Ayyub]]) * [[Shajar ad-Dur]] ([[:en:Shajar al-Durr]]) * [[Oybek (Mamluk sultoni)]] ([[:en:Aybak]]) * [[Qalovun]] ([[:en:Qalawun]]) * [[Ashraf Xalil]] ([[:en:Al-Ashraf Khalil]]) {{colend}} == Taʼlim == {{colbegin||18em}} * [[Misrda taʼlim]] ([[:en:Education in Egypt]]) * [[Iskandariya universiteti]] ([[:en:Alexandria University]]) * [[Tanto universiteti]] ([[:en:Tanta University]]) * [[Az-Zaqoziq universiteti]] ([[:en:Zagazig University]]) * [[Suvaysh kanali universiteti]] ([[:en:Suez Canal University]]) * [[Minyo universiteti]] ([[:en:Minya University]]) * [[Qino universiteti]] ([[:en:Qena University]]) * [[Asvon universiteti]] ([[:en:Aswan University]]) * [[Podshoh Salmon xalqaro universiteti]] ([[:en:King Salman International University]]) * [[An-Nosir Muhammad madrasasi]] ([[:en:Madrasa of al-Nasir Muhammad]]) {{colend}} == Sogʻliqni saqlash == {{colbegin||18em}} * [[Misr stomatologiya talabalari ilmiy uyushmasi]] ([[:en:Dental Students' Scientific Association of Egypt]]) * [[Qasr al-Ayniy tibbiyot fakulteti (Qohira universiteti)]] ([[:en:Qasr El-Eyni Faculty of Medicine, Cairo University]]) * [[Qasr al-Ayniy kasalxonasi]] ([[:en:Kasr Al Aini Hospital]]) * [[Burj al-Arab universiteti kasalxonasi]] ([[:en:Borg El Arab University Hospital]]) * [[Behman kasalxonasi]] ([[:en:Behman Hospital]]) {{colend}} {{colbegin||18em}} {{colend}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Yangi oyliklarni tanlash/Navigatsion andozasi}} {{Loyiha:Mavzuli oylik/Navigatsion andozasi}} nddo90no0unyvwnzlc1j9g87umepu8b 0 1458468 6304834 6291951 2026-10-10T23:46:05Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304834 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Sanat Naft Novin Abadan | image = | image_size = 200px | fullname = Sanat Naft Novin Abadan Football Club | short name = Sanat Naft Novin | ground = [[Taxti stadioni (Obodon)|Taxti stadioni]], [[Obodon]], [[Eron]] | manager = [[Ali Firouzi]] | league = [[Eron 2-divizioni]] | season = 2014–15 | website = http://www.sanatenaft.com/ }} '''Sanat Naft Novin Abadan Football Club''' — [[Eron]]ning [[Obodon]] shahrida faoliyat yurituvchi futbol klubi. Ular [[Sanat Naft Abadan FC|Sanat Naft Abadan]] jamoasining oʻrinbosarlar klubi hisoblanadi. == Mavsumlar == Quyidagi jadvalda klubning turli musobaqalardagi natijalari keltirilgan. {| border="1" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center; font-size:normal;" |- style="background:#f0f6fa;" ! Mavsum ! Liga ! Oʻrin ! [[Hazfi kubogi]] ! Izoh |- | 2006–07 | [[Eron 3-divizioni|3-divizion]] | Ikkinchi bosqich | | |- | 2007–08 | [[Eron 3-divizioni|3-divizion]] | Ikkinchi bosqich | | |- | 2008–09 | [[Eron 3-divizioni|3-divizion]] | | | bgcolor=99FF66| Yuqori ligaga chiqqan |- | 2009–10 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | D guruhi, 4-oʻrin | Ikkinchi bosqich | |- | 2010–11 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | B guruhi, 9-oʻrin | Saralashdan oʻta olmagan | |- | 2011–12 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | B guruhi, 4-oʻrin | Ikkinchi bosqich | |- | 2012–13 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | A guruhi, 5-oʻrin | | |- | 2013–14 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | A guruhi, 4-oʻrin | | |- | 2014–15 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | B guruhi, 4-oʻrin | | |- | 2015–16 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | B guruhi, 5-oʻrin | | |} == Asosiy tarkib == 2016-yil 29-iyun holatiga koʻra {{Fs start}} {{Fs player|no=1|nat=IRN|pos=GK|name=[[Peyman Nasirizadeh]]}} {{Fs player|no=2|nat=IRN|pos=DF|name=[[Ali Moghnemian]]}} {{Fs player|no=3|nat=IRN|pos=DF|name=[[Hossein Mokhtari]]}} {{Fs player|no=4|nat=IRN|pos=DF|name=[[Moein Rashedi]]}} {{Fs player|no=5|nat=IRN|pos=DF|name=[[Saman Raq]]}} {{Fs player|no=6|nat=IRN|pos=MF|name=[[Rahim Alboghobeish]]}} {{Fs player|no=7|nat=IRN|pos=MF|name=[[Morteza Davoudpour]]}} {{Fs player|no=10|nat=IRN|pos=FW|name=[[Mohammad Sarfaraz]]}} {{Fs player|no=11|nat=IRN|pos=MF|name=[[Rasoul Sa'diannia]]}} {{Fs player|no=12|nat=IRN|pos=DF|name=[[Soheil Abdellavi]]}} {{Fs player|no=13|nat=IRN|pos=DF|name=[[Habib Habibpour]]}} {{Fs player|no=14|nat=IRN|pos=MF|name=[[Mostafa Mehrabi]]}} {{Fs player|no=15|nat=IRN|pos=DF|name=[[Erfan Nassari]]}} {{Fs player|no=17|nat=IRN|pos=FW|name=[[Farshad Baharvand]]}} {{Fs mid}} {{Fs player|no=18|nat=IRN|pos=FW|name=[[Danial Salamieh]]}} {{Fs player|no=20|nat=IRN|pos=MF|name=[[Maki Sharifi (football, born 1992)|Maki Sharifi]]}} {{Fs player|no=21|nat=IRN|pos=FW|name=[[Farhad Joudaki]]}} {{Fs player|no=22|nat=IRN|pos=GK|name=[[Raoul Bajelvand]]}} {{Fs player|no=23|nat=IRN|pos=MF|name=[[Reza Naqimesh]]}} {{Fs player|no=24|nat=IRN|pos=MF|name=[[Emad Mehdinasab]]}} {{Fs player|no=25|nat=IRN|pos=MF|name=[[Iman Naraghinezhad]]}} {{Fs player|no=33|nat=IRN|pos=GK|name=[[Shakib Hoveizavipour]]}} {{Fs player|no=|nat=IRN|pos=|name=[[Isa Soveiti]]}} {{Fs player|no=|nat=IRN|pos=|name=[[Mehdi Begri]]}} {{Fs player|no=|nat=IRN|pos=|name=[[Milad Ansari]]}} {{Fs player|no=|nat=IRN|pos=|name=[[Reza Boazar]]}} {{Fs player|no=|nat=IRN|pos=|name=[[Farhad Fathinejad]]}} {{Fs end}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20121209053300/http://sanatenaft.com/ Rasmiy sayti] [[Turkum:Eron futbol klublari]] [[Turkum:2007-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Xuziston ustoni sporti]] [[Turkum:Obodondagi sport klublari]] {{Iran-footyclub-stub}} doabbwo9m3wtssqpmrotb2dst1th9a1 0 1458474 6304960 6291983 2026-10-11T08:27:06Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304960 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Shahrdari Bandar Anzali | image = Esteghlalanzali.jpg | fullname = Shahrdari Bandar Anzali Football Club | short name = Shahrdari Bandar Anzali | founded = [[1999-yil]] | ground = [[Taxti stadioni (Anzaliy)|Taxti stadioni]], [[Bandar-e Anzali|Bandari Anzaliy]], [[Eron]] | capacity = 20,000 | chairman = [[Soheil Mirzajani]] | manager = [[Soheil Mirzajani]] | league = [[Eron 3-divizioni]] | season = 2010–11 | position = A guruhi, 12-o'rin (quyi ligaga tushib ketgan) }} '''Shahrdari Bandar Anzali Football Club''' — [[Eron]]ning [[Bandar-e Anzali|Bandari Anzaliy]] shahrida faoliyat yurituvchi futbol klubi. Jamoa 2010–11-yilgi mavsumda [[Eron 2-divizioni]]da ishtirok etgan<ref>{{Cite web |date=2019-10-11 |script-title=fa:صدرنشینی شهرداری انزلی در مسابقات فوتبال لیگ برتر گیلان |url=https://www.irna.ir/news/83511932/%D8%B5%D8%AF%D8%B1%D9%86%D8%B4%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D9%86%D8%B2%D9%84%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%DA%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86 |access-date=2025-02-24 |script-website=fa:ایرنا |language=fa}}</ref><ref>{{Cite web |last=khadmin |date=2020-10-19 |script-title=fa:مدیرعامل باشگاه فرهنگی ورزشی شهرداری بندرانزلی منصوب شد |url=https://khategilan.ir/1399/07/28/12455/ |access-date=2025-02-24 |script-website=fa:پایگاه خبری خط گیلان |language=fa-IR |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230617181025/https://khategilan.ir/1399/07/28/12455/ |arxivsana=2023-06-17 |sarlavha=arxiv nusxasi}}</ref>. == Mavsumlar == Quyidagi jadvalda Shahrdari Bandar Anzali klubining 2007-yildan keyingi turli musobaqalardagi natijalari keltirilgan. {| border="1" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center; font-size:normal;" |- style="background:#f0f6fa;" ! Mavsum ! Liga ! O'rin ! [[Hazfi kubogi]] ! Izoh |- | 2006–07 | [[Eron 3-divizioni|3-divizion]] | Ikkinchi bosqich, A guruhi, 12-o'rin | | bgcolor=99FF66| Yuqori ligaga chiqqan |- | 2007–08 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | 4-o'rin | Birinchi bosqich | |- | 2008–09 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | 3-o'rin | Birinchi bosqich | |- | 2009–10 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | 2-o'rin | Birinchi bosqich | |- | 2010–11 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | A guruhi, 12-o'rin | Saralashdan o'ta olmagan | bgcolor=FF2020| Quyi ligaga tushib ketgan |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20110128111904/http://www.anzalifc.com/ Rasmiy sayti] (arxivlangan) [[Turkum:Eron futbol klublari]] [[Turkum:1999-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] [[Turkum:Gilon ustoni sporti]] {{Iran-footyclub-stub}} 1iklllmvxjnizxszhcvgfvw8ozs0dl9 0 1458504 6304961 6292053 2026-10-11T08:29:50Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304961 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Shahrdari Dezful | image = | fullname = Shahrdari Dezful Football Club | short name = Shahrdari Dezful | ground = [[Dizpul]], [[Eron]] | league = [[Eron 3-divizioni]] | season = 2014–15 | position = 2-divizion, D guruhi, 8-o'rin (quyi ligaga tushib ketgan) }} '''Shahrdari Dezful Football Club''' — [[Eron]]ning [[Dizpul]] shahrida faoliyat yurituvchi futbol klubi<ref>{{Veb manbasi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20101214151138/http://dezfulfarda.ir/site/?tag=%d8%aa%db%8c%d9%85-%d9%81%d9%88%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%84-%d8%b4%d9%87%d8%b1%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d8%af%d8%b2%d9%81%d9%88%d9%84 |arxivsana=2010-12-14 |sarlavha=Klubning rasmiy sayti |url=http://dezfulfarda.ir/site/?tag=%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84 |qaralgan sana=2026-09-30}}</ref><ref>[http://rounash.com/?tag=%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84 Klub muxlislari sayti]</ref>. Jamoa 2010–11-yilgi mavsumda [[Eron 3-divizioni|3-divizion]]da ishtirok etgan, biroq ikkinchi bosqichga chiqa olmagan<ref>[http://www.soccerworld.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=133:-18-3-&catid=5:1389-06-21-05-15-09&Itemid=12 روز یکشنبه 18مهرماه از سوی فدراسیون فوتبال برنامه مسابقات لیگ دسته 3اعلام شد]</ref>. Yakunda ular 6-guruhda 7-oʻrinni egallashgan<ref>[http://www.soccerworld.ir/index.php?option=com_content&view=article&id=226:-3&catid=5:1389-06-21-05-15-09&Itemid=12 جدول رده بنده نهایی مرحله اول لیگ دسته 3]</ref>. Biroq, 2011–12-yilgi mavsum oldidan jamoa [[Eron 2-divizioni|2-divizion]]dagi [[Foolad Natanz F.C.|Foolad Natanz]] klubining litsenziyasini sotib oldi va uning oʻrnini egalladi. Klub hozirgi kunda yana [[Eron 3-divizioni|3-divizion]]da ishtirok etib kelmoqda<ref>[http://www.fooladfc.ir/Page.aspx?id=389 لیگ دسته دوم فوتبال کشور]</ref>. == Mavsumlar == Quyidagi jadvalda klubning turli musobaqalardagi natijalari keltirilgan. {| border="1" cellpadding="2" style="border-collapse:collapse; text-align:center; font-size:normal;" |- style="background:#f0f6fa;" ! Mavsum ! Liga ! Oʻrin ! [[Hazfi kubogi]] ! Izoh |- | 2010–11 | [[Eron 3-divizioni|3-divizion]] | 6-guruh, 7-oʻrin | Saralashdan oʻta olmagan | |- | 2011–12 | [[Eron 2-divizioni|2-divizion]] | | | |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [http://rounash.com/?tag=%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B2%D9%81%D9%88%D9%84 Klub muxlislari sayti] [[Turkum:Eron futbol klublari]] [[Turkum:2005-yilda tashkil etilgan futbol klublari]] {{Iran-footyclub-stub}} f8z70v2tkoz30cqw4p1zu5mx46tx3fv 0 1458510 6304996 6292068 2026-10-11T11:11:54Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304996 wikitext text/x-wiki {{Futbol klubi2 | clubname = Shensa | image = | image_size = 150px | fullname = Shensa Saveh Futsal Club | short name = Shensa Saveh | founded = [[1999-yil]] | dissolved = [[2008-yil]] | ground = [[Fajr-e Felestin zali]], [[Saveh]], [[Eron]] | capacity = 2,500 }} '''Shensa Saveh Futsal Club''' (forscha: باشگاه فوتسال شن‌سا ساوه) — [[Eron]]ning [[Saveh]] shahrida faoliyat yuritgan futzal klubi. == Yutuqlari == '''Mahalliy''' * '''[[Eron futzal Superligasi]]''' ** Chempion (2): 2003–04<ref>{{Veb manbasi |arxivurl=https://web.archive.org/web/20141022173847/http://www.futsalplanet.com/news/news-01.asp?id=3412 |arxivsana=2014-10-22 |sarlavha=Iranian Super League |url=http://www.futsalplanet.com/news/news-01.asp?id=3412 |qaralgan sana=2026-09-30}}</ref>, 2005–06<ref>[http://www.persianleague.com/the-news/1-latest-news/3297-Shensa%20Saveh%20national%20champion%20of%20the%20Iranian%20Superleague.html Shensa Saveh national champion of the Iranian Superleague]</ref> '''Qitʼa:''' * '''[[Klublar o'rtasida futzal bo'yicha Osiyo chempionati|Futzal boʻyicha Osiyo kubogi]]''' ** Chempion (1): 2006<ref>[http://www.the-afc.com/en/component/content/article/5329 Shensa win Asian futsal title]</ref> * '''Oltin kubok''' ** Chempion (1): 2007<ref>[http://www.futsalportugal.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1564:&Itemid=103 Shensa Saveh vence Golden Cup]</ref> == Mavsumlar == Quyidagi jadvalda klubning turli musobaqalardagi natijalari keltirilgan. {| class="wikitable" style="text-align: center" |- ! rowspan=2|Mavsum ! colspan=10|Liga ! rowspan=2|[[Klublar o'rtasida futzal bo'yicha Osiyo chempionati|Osiyo]] ! colspan=2|Ligadagi eng yaxshi toʻpurar ! rowspan=2|Bosh murabbiy |- ! colspan=2|Divizion ! Oʻyin ! Gʻ ! D ! M ! UG ! OʻG ! O ! Oʻrin ! Ismi ! Gollar |- | 1999–2002 | colspan=14| ??? |- | 2002–03 | colspan=2| [[Eron futzal Superligasi|Superliga]] | || || || || || || || bgcolor=#DDFFDD| 3-oʻrin | rowspan=3 bgcolor=black| | | | [[Mehdi Abtahi]] |- | 2003–04 | colspan=2| [[Eron futzal Superligasi|Superliga]] | 22|| 18|| 2|| 2|| 106|| 49|| 56|| bgcolor=gold| 1-oʻrin | | | Saeid Tahmtan |- | 2004–05 | colspan=2| [[Eron futzal Superligasi|Superliga]] | 26|| 12|| 7|| 7|| 78|| 71|| 43|| bgcolor=#DDFFDD| 3-oʻrin | | | |- | rowspan=4 | 2005–06 | colspan=2 | [[Eron futzal Superligasi|Superliga]] | 26|| 19|| 4|| 3|| 101|| 61|| 61|| bgcolor=gold| 1-oʻrin | rowspan=4 bgcolor=gold| Chempion*<ref>[http://www.the-afc.com/en/component/content/article/5329 Shensa win Asian futsal title]</ref> | | | rowspan=4 | [[Sávio Sousa]]<ref>[http://www.persianleague.com/the-news/1-latest-news/3297-Shensa%20Saveh%20national%20champion%20of%20the%20Iranian%20Superleague.html Shensa Saveh national champion of the Iranian Superleague]</ref> |- | rowspan=3 | Osiyo kubogi | Guruh bosqichi | 2 || 2 || 0 || 0|| 15 || 0 || 6 || 1-oʻrin | rowspan=3 | '''[[Mahmoud Lotfi]]'''|| rowspan=3 | '''8''' |- | Yarim final | colspan=8 | Shensa Saveh 10–5 CAT Telecom |- | Final | colspan=8 | Shensa Saveh 5–1 [[Ardus (futzal klubi)|Ardus Toshkent]] |- | rowspan=2| 2007–08 | colspan=2 rowspan=2| [[Eron futzal Superligasi|Superliga]] | 13|| 7|| 1|| 5|| 42|| 39|| 22|| 13-oʻrin | rowspan=2 bgcolor=black| | rowspan=2| | rowspan=2| | rowspan=2| [[Sávio Sousa]] |- | colspan=8| Eron Futbol Federatsiyasi qaroriga koʻra 1-divizionga tushirib yuborilgan |- |} '''Izoh:'''<br /> * norasmiy unvon == Oʻyinchilar == === Jahon chempionatida ishtirok etgan oʻyinchilar === * '''[[2000-yilgi futzal bo'yicha Jahon chempionati|Jahon chempionati 2000]]''' ** [[Moslem Tolouei]] * '''[[2004-yilgi futzal bo'yicha Jahon chempionati|Jahon chempionati 2004]]''' ** [[Mohammad Keshavarz]] === Taniqli oʻyinchilar === {| |- style="vertical-align: top;" | * [[Hossein Sabouri]] * [[Ebrahim Masoudi]] * [[Siamak Dadashi]] * [[Ali Kiaei]] * [[Mahmoud Lotfi]] * [[Mostafa Nazari]] * [[Afshin Kazemi]] | | * [[Mohsen Hassanzadeh]] * [[Saeid Abdollahnejad|Saeid Abdollahnejadian]] * [[Reza Lak Aliabadi]] * [[Mohammad Keshavarz]] * [[Sávio Sousa]] |} == Manbalar == {{Manbalar}} == Havolalar == * [https://shensafsc.blogspot.com/ Shensa Blog] (Muxlislar sayti) [[Turkum:Eron futzal klublari]] [[Turkum:Markaziy uston sporti]] [[Turkum:1999-yilda tashkil etilgan sport klublari]] [[Turkum:2008-yilda tugatilgan sport klublari]] {{Iran-footyclub-stub}} qfgp72ql55yoa1oyykk5v538kwzp3iu 0 1458784 6304747 6293703 2026-10-10T20:33:27Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304747 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | nomi = Sohil-Salim | asl nomi = {{lang-ar|ساحل سليم}} | tasvir = | tasvir matni = | mamlakat = Misr | maʼmuriy birlik = [[Asyut (muhafaza)|Asyut muhafazasi]] | maydoni = | aholisi = 180996 | aholi sanoq yili = 2017 | vaqt mintaqasi = +2 | vaqt mintaqasi_DST = +3 | koordinatalar = {{coord|27.0543|31.335|region:EG|display=inline,title}} | xarita = Misr | xarita sarlavhasi = Joylashuv | xarita izohi = Joylashuv | pushpin_map_caption = Joylashuv | mapframe = yes | mapframe-zoom = 9 }} '''Sohil-Salim''' ({{lang-ar|ساحل سليم}}) — [[Misr]]ning [[Asyut (muhafaza)|Asyut muhafazasi]]da joylashgan shahar. 2017-yilgi maʼlumotlarga koʻra, aholi soni 180 996 kishidan iborat<ref>{{cite web |url=http://www.capmas.gov.eg/ |title=Home |website=capmas.gov.eg |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230907025744/https://www.capmas.gov.eg/ |arxivsana=2023-09-07 |qaralgan sana=2026-10-02}}</ref>. Sohil-Salim [[Nil]] daryosining sharqiy sohilida, Asyut shahridan 24 km janubda joylashgan. Sharqda u Qizil dengiz muhafazasi chegarasigacha boʻlgan kimsasiz choʻl platosiga tutash, gʻarbda Abu-Tigʻ, shimolda El-Fath hamda janubda Al-Badari markazlari bilan chegaradosh. Sohil-Salim oʻzining mevali bogʻlari bilan ajralib turadi va mevalarining bir qismi xorijga eksport qilinadi<ref name="Sahel">{{Cite web|url=http://assiut.gov.eg/SaHelSelemGov-En.aspx|title=مركز ومدينة ساحل سليم}}</ref>. == Tarixi == Sohil-Salim Asyut muhafazasi hududidagi eng qadimiy markazlardan biri boʻlib, uning tarixi firʼavnlar davridan ham oldingi davrlarga borib taqaladi<ref name="Sahel" />. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Asyut muhafazasi aholi punktlari]] [[Turkum:Misr shaharlari]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha aholi punktlari]] {{Egypt-geo-stub}} efirnw4xbzpxvdfacix8ylsinctr75p 0 1458791 6304908 6300603 2026-10-11T05:24:51Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304908 wikitext text/x-wiki [[File:Seheil Island, Aswan, AG, EGY (48025429186).jpg|thumb|Seheil oroli]] {{Location map | Egypt | caption= [[Nil]] daryosidagi Sehel oroli, Asvon quyi toʻgʻonidan quyiroqda. | label=Sehel | mark=Red_pog.svg | lat_deg=24 | lat_min=03 | lon_deg=32 | lon_min=52 | float=right | width=250 }} '''Sehel oroli''' ({{lang-grc|Σῆτις}})<ref>{{Cite web|title=TM Places|url=https://www.trismegistos.org/place/2105|access-date=2020-06-22|website=[[Trismegistos]]}}</ref> — [[Nil]] daryosidagi orol boʻlib, [[Misr]]ning janubidagi [[Asvon]] shahridan taxminan 3,2 km janubi-gʻarbda joylashgan. U shahar va oqim yuqorisidagi [[Asvon quyi toʻgʻoni]] oraligʻida joylashgan yirik oroldir<ref>Aswan area map, Planetware.com, web JPEG image: [http://www.planetware.com/i/map/EGY/south-of-aswan-map.jpg PW]</ref>. == Geografiyasi == Nil kengligining taxminan uchdan toʻrt qismini egallagan Sehel oroli, Nilning Birinchi oqimi va Asvon quyi toʻgʻonidan (1902) quyi qismdagi asosiy katta orol hisoblanadi. Oqim boʻylab Seheldan keyin Saluga, Ambunarti, [[Elefantina]] va [[Kitchner oroli]] kabi yirik orollar joylashgan. Ularning atrofida yana oʻndan ortiq kichik orollar tarqalgan. == Arxeologik topilmalar == {{hiero|sṯt<ref name = Gauthier94>{{cite book |last1=Gauthier |first1=Henri |title=Dictionnaire des Noms Géographiques Contenus dans les Textes Hiéroglyphiques Vol. 5 |date=1928 |pages=94–95 |url=https://archive.org/details/Gauthier1928/page/n49/}}</ref>|<hiero>s-T:t-S22-niwt</hiero><hiero>S22*t</hiero>|align=right|era=ok}} {{hiero|sṯt(t)<ref name = Gauthier94/><ref name = Budge1037>{{cite book |last1=Wallis Budge |first1=E. A. |title=An Egyptian hieroglyphic dictionary: with an index of English words, king list and geological list with indexes, list of hieroglyphic characters, coptic and semitic alphabets, etc. Vol II |date=1920 |publisher=[[John Murray (publishing house)|John Murray]] |page=[https://archive.org/details/egyptianhierogly02budguoft/page/1037 1037] |url=https://archive.org/details/egyptianhierogly02budguoft}}</ref>|<hiero>S22:t*t-T14-xAst</hiero>|align=left|era=egypt}} Orol qadimgi manbalarda ''Setet'' nomi bilan mashhur boʻlgan<ref>{{Cite web|url=http://www.thaliatook.com/OGOD/anuket.html|title=Switching...|website=www.thaliatook.com|access-date=2018-02-24|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220630050057/http://www.thaliatook.com/OGOD/anuket.html|arxivsana=2022-06-30}}</ref>. Bu yerda koʻplab arxeologik yodgorliklar va muqaddas qadamjolar, jumladan, Nil oqimlari va suv maʼbudasi [[Anuket]] ibodatxonasi joylashgan. Sehel [[Qadimgi Misr]]ning turli davrlarida ishlatilingan [[granit]] [[Tosh koni|tosh koni]] boʻlgan. Orolning granit qoyalarida koʻplab yozuvlar va bitiklar saqlanib qolgan. Bu bitiklar odatda [[Nubiya]]ga sayohat qilgan yoʻlovchilar tomonidan ularning safari boshlanishi yoki tugashini belgilash uchun qoldirilgan. Shuningdek, qadimgi tarixiy voqealarni aks ettiruvchi mashhur bitiklar ham bor. Ulardan biri — Yunon-Rim davriga oid boʻlsa-da, [[Joser]] va [[Imxotep]] davridagi voqealarni tasvirlaydigan ocharchilik stelasidir. == Galereya == <gallery> Image:Sehel enscriptions.jpg|Seheldagi granit qoyalardagi bitiklar Image:Sehel-steleFamine (cropped).jpg|[[Ocharchilik stela]]si, Sehel oroli </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|Sehel Island}} [[Turkum:Misrdagi arxeologik maskanlar]] [[Turkum:Misr orollari]] {{Egypt-geo-stub}} {{QadimgiMisr-stub}} lbvqu7mfixvdi1xv0k1exdogmf62ez6 0 1460383 6304911 6300039 2026-10-11T05:44:33Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304911 wikitext text/x-wiki {{Masjid|Oʻzbekcha nomi=Selçuk Xotun masjidi|Asl nomi={{lang-tr|Selçuk Hatun Camii}}|Tasvir=Selçuk Hatun Camii 2025c.jpg|Mamlakat=Turkiya|Shahar=Adirna|Masjid turi=sunniy|Koordinatalar={{coord|41.67534|26.55875|format=dms|type:landmark_region:TR|display=inline,title}}|Qurila boshladi=1456-yil|Qurilib bitkazildi=1456-yil|Gumbazlar soni=1|Minoralar soni=1}} '''Selçuk Xotun masjidi''' ({{lang-tr|Selçuk Hatun Camii}}) — [[Usmoniylar imperiyasi]] davrida qurilgan [[masjid]]. [[Turkiya]]ning [[Adirna]] shahrida joylashgan. 1456-yilda [[Selçuk Xotun]] tomonidan masjid sifatida qurilgan bu binoda<ref name=":0">{{Cite journal |last=Ceran |first=İrem |date=2017 |title=Edirne Selçuk Hatun Mescidi 2003 Restorasyonunun Değerlendirilmesi |url=https://hdl.handle.net/11352/2461 |language=tr}}</ref><ref>{{cite book|access-date=7 December 2024|date=1999|language=tr|page=129|publisher=TC Başbakanlık Vakıflar Genel Müdürlüğü|title=Edirne Evkaf-ı İslamiyye Tarihi Cilt:1 – Camiler ve Mescidler.|url=https://cdn.vgm.gov.tr/yayin/dergi/muhtelif/edirne-evkaf-i-islamiyye-tarihi--camiler-ve-mescit.pdf}}<!-- auto-translated from Turkish by Module:CS1 translator --></ref> keyinchalik masjid [[imom]]i Ibrohim Xalifaning vafotidan soʻng, [[imom]] tomonidan xayriya qilingan mablagʻlar hisobiga [[minbar]] qurilib, [[jome masjid]]ga aylantirilgan<ref>{{Cite news |last=@edirnekultur22 |title=Selçuk Hatun Camii |url=https://edirnekultur.com/detay/selcuk-hatun-camii-709 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241222214532/https://edirnekultur.com/detay/selcuk-hatun-camii-709 |archive-date=2024-12-22 |access-date=2026-01-23 |work=Selçuk Hatun Camii |language=tr-TR}}</ref>. Masjid va [[minora]] tarhi kvadrat shaklda boʻlib, yoʻnilgan toshdan qurilgan<ref>{{Cite book |last=Bayrakal |first=Sedat |url=https://www.google.com.tr/books/edition/Edirne_deki_tek_kubbeli_camiler/SxNOAQAAMAAJ?hl=tr&gbpv=1&bsq=SEL%C3%87UK+HATUN+CAM%C4%B0%C4%B0&dq=SEL%C3%87UK+HATUN+CAM%C4%B0%C4%B0&printsec=frontcover |title=Edirne'deki tek kubbeli camiler |date=2001 |publisher=T.C. Kültür Bakanlığı |isbn=978-975-17-2583-7 |language=tr}}</ref>. Selçuk Xotun masjidining bitta [[Gumbaz|gumbazi]] va [[Minora|minorasi]] mavjud. 2003-yilda bino [[restavratsiya]] qilingan va ibodat qiluvchilar uchun qayta ochilgan<ref name=":0" />. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons turkum}} * [https://web.archive.org/web/20251113023735/https://digitalarchive.library.bogazici.edu.tr/items/43bdc6a8-3e2a-4fff-8deb-fd1cbfc93e7a Restavratsiyadan oldingi suratlar] * [https://www.kitapyurdu.com/kitap/edirne-selcuk-hatun-camisi/342160.html?srsltid=AfmBOorbsCfmk6IpIwqAA-vDRT3OaCrKb3l9XzU9eEttRzTxqqLTDBsn Selçuk Hatun masjidi haqida kitob] {{Turkiya masjidlari}} {{Tashqi havolalar}} [[Turkum:Adirnadagi masjidlar]] [[Turkum:Turkiyadagi gumbazli masjidlar]] [[Turkum:15-asrda qurib bitkazilgan masjidlar]] q1l3mchg4xdm98ig30dgamvgca50g4h 0 1460483 6304980 6298770 2026-10-11T09:58:22Z Uzsport 71490 6304980 wikitext text/x-wiki {{Davlat arbobi | ismi = Xojiakbar Xakimov | asl ismi = Xojiakbar Tolibjonovich Xakimov | tasvir = Xojiakbar Xakimov.jpg | lavozimi = [[Oʻzbekiston aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] bosh kotibi | boshlanish davri = [[2025-yil]]dan | tugash davri = | oʻtmishdoshi = | vorisi = | lavozimi_2 = [[Oʻzbekiston pankration va grappling assotsiatsiyasi]] raisi | boshlanish davri_2 = [[2023-yil]]dan | tugash davri_2 = | oʻtmishdoshi_2 = | vorisi_2 = | tavallud sanasi = {{tugʻilgan sanasi va yoshi|1986|8|15}} | tavallud joyi = {{TavalludJoyi|Toshkent}}, [[OʻzSSR]], [[SSRI]] | universitet = [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]] | kasbi = sport rahbari | mukofotlari = «Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 35 yilligi» esdalik nishoni }} '''Xojiakbar Tolibjonovich Xakimov''' (1986-yil 15-avgust, [[Toshkent]]) — oʻzbekistonlik sport rahbari.<ref name="sports-interview">{{veb manbasi |url=https://sports.uz/news/view/osiyo-oyinlari-havaskor-mma-ufc-va-olimpiada-ozbekiston-mma-assotsiatsiyasi-bosh-kotibi-xojiakbar-hakimov-bilan-eksklyuziv-intervyu-28-08-2026 |sarlavha=Osiyo oʻyinlari, havaskor MMA, UFC va Olimpiada: Oʻzbekiston MMA assotsiatsiyasi bosh kotibi Xojiakbar Hakimov bilan eksklyuziv intervyu |nashriyot=Sports.uz |sana=2026-08-28 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> [[Oʻzbekiston aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] bosh kotibi,<ref name="gov-mma">{{veb manbasi |url=https://gov.uz/oz/iiv/news/view/91714 |sarlavha=Ichki ishlar vaziri Aziz Tashpulatov Oʻzbekiston Aralash jang sanʼatlari (MMA) assotsiatsiyasi raisi etib saylandi |nashriyot=Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi |sana=2025-10-08 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> [[Oʻzbekiston pankration va grappling assotsiatsiyasi]] raisi,<ref name="qalampir">{{veb manbasi |url=https://qalampir.uz/uz/news/muzaffar-radzhabov-yana-bir-lavozimga-tayinlandi-86239 |sarlavha=Muzaffar Rajabov yana bir lavozimga tayinlandi |nashriyot=Qalampir.uz |sana=2023-07-17 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref><ref name="uww">{{veb manbasi |url=https://uww.org/about-uww/national-federations/uzbekistan-association-mixed-martial-arts-pankration-grappling |sarlavha=Uzbekistan Association of Mixed Martial Arts, Pankration & Grappling |nashriyot=United World Wrestling |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> [[Osiyo aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] direktorlar kengashi hamda [[Osiyo Olimpiya Kengashi]]ning E-sport, jang sanʼatlari va intellektual sport turlari qoʻmitasi aʼzosi.<ref name="amma">{{veb manbasi |url=https://asianmma.org/board-of-directors/ |sarlavha=Board of Directors |nashriyot=Asian Mixed Martial Arts Association |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref><ref name="oca">{{veb manbasi |url=https://oca.asia/council/committees/19-esportsmartial-art-mind-sports-committee.html |sarlavha=Esports, Martial Art & Mind Sports Committee |nashriyot=Olympic Council of Asia |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> == Biografiyasi == Xojiakbar Tolibjonovich Xakimov 1986-yil 15-avgustda [[Toshkent]] shahrida tugʻilgan.<ref name="sports-interview"/> 2006-yilda [[Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti]]ni tamomlagan.<ref name="sports-interview"/> == Sport sohasidagi faoliyati == Xakimov sport boshqaruvi sohasida K-1, pankration, grappling va aralash jang sanʼatlari yoʻnalishlarida faoliyat yuritgan. === K-1 === 2020—2021-yillarda K-1 sport turi boʻyicha Toshkent shahar federatsiyasiga rahbarlik qilgan. 2021-yilda Sports.uz nashrining jang sanʼatlariga bagʻishlangan materiallarida Xakimov Oʻzbekiston K-1 federatsiyasining Toshkent shahar boʻlimi raisi sifatida faoliyat yuritgan.<ref name="sports-k1-1">{{veb manbasi |url=https://sports.uz/en/news/view/israel-adesanya---jan-blachowicz-who-has-the-best-chance-to-win-representatives-of-the-uzbek-mma-world-answered-05-03-2021 |sarlavha=Israel Adesanya – Jan Blachowicz: Who has the best chance to win? |nashriyot=Sports.uz |sana=2021-03-05 |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref><ref name="sports-k1-2">{{veb manbasi |url=https://sports.uz/en/news/view/what-other-uzbek-fighters-could-compete-in-the-ufc--the-experts-responded-16-04-2021 |sarlavha=What other Uzbek fighters could compete in the UFC? The experts responded |nashriyot=Sports.uz |sana=2021-04-16 |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> === Pankration va grappling === 2023-yildan [[Oʻzbekiston pankration va grappling assotsiatsiyasi]] raisi sifatida faoliyat yuritadi.<ref name="sports-pg">{{veb manbasi |url=https://sports.uz/oz/news/view/jon-jons-hamda-sirill-gan-jangida-kimning-imkoniyati-yuqori-ozbek-yakkakurash-olami-vakillari-javob-berdi-02-03-2023 |sarlavha=Jon Jons hamda Sirill Gan jangida kimning imkoniyati yuqori? Oʻzbek yakkakurash olami vakillari javob berdi |nashriyot=Sports.uz |sana=2023-03-02 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref><ref name="qalampir"/><ref name="uww"/> Assotsiatsiya 2023-yil 6-aprelda davlat roʻyxatidan oʻtkazilgan.<ref name="ihamkor">{{veb manbasi |url=https://ihamkor.uz/oz/subject/7422fe9c76e4d8ce9e540fa987d30f56 |sarlavha=Oʻzbekiston Pankration va Grappling assotsiatsiyasi |nashriyot=iHamkor |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> Xakimov rahbarlik qilayotgan tashkilot pankration, grappling va havaskor aralash jang sanʼatlari yoʻnalishlarida faoliyat yuritadi.<ref name="uww"/> === Aralash jang sanʼatlari === 2025-yil oktabr oyida Xakimov [[Oʻzbekiston aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] bosh kotibi etib saylandi.<ref name="gov-mma"/> Assotsiatsiya rahbariyatiga Aziz Toshpoʻlatov rais, Ayubxon Raxmatullayev raisning birinchi oʻrinbosari, Shuxrat Anvarov rais oʻrinbosari, Xojiakbar Xakimov bosh kotib va Murodxon Toʻrayev ijrochi direktor etib saylangan.<ref name="gov-mma"/> 2025-yil noyabr oyida IIV Akademiyasida aralash jang sanʼatlari klubi tashkil etilishi munosabati bilan oʻtkazilgan tadbirda Xakimov yosh sportchilarni saralash va ularni xalqaro musobaqalarga tayyorlash masalalarida ishtirok etgan.<ref name="iiv-club">{{veb manbasi |url=https://gov.uz/ru/iiv/news/view/106420 |sarlavha=Akademiyada aralash jang sanʼati klubi tashkil qilindi |nashriyot=Oʻzbekiston Respublikasi Ichki ishlar vazirligi |sana=2025 |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> 2026-yil yanvar oyida Xitoyda oʻtkazilgan aralash jang sanʼatlari boʻyicha III Osiyo chempionatida ishtirok etgan Oʻzbekiston delegatsiyasiga rahbarlik qilgan.<ref name="sportuz2026">{{veb manbasi |url=https://sportuz.tv/ufc/29980-mmachilarimiz-xitoy-mezbonligidagi-osiyo-chempionatida-qatnashadi.html |sarlavha=MMAchilarimiz Xitoy mezbonligidagi Osiyo chempionatida qatnashadi |nashriyot=SportUz.TV |sana=2026-01-06 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> == Xalqaro faoliyati == Xakimov [[Osiyo aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] direktorlar kengashi aʼzosi hisoblanadi. Direktorlar kengashida u Markaziy Osiyo mintaqasidan Oʻzbekiston vakili sifatida faoliyat yuritadi.<ref name="amma"/> Shuningdek, Xakimov [[Osiyo Olimpiya Kengashi]]ning E-sport, jang sanʼatlari va intellektual sport turlari qoʻmitasi aʼzosi boʻlib, qoʻmita tarkibida Oʻzbekiston vakili hisoblanadi.<ref name="oca"/> == Osiyo oʻyinlari == Xakimov Oʻzbekiston aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi bosh kotibi sifatida faoliyat yuritayotgan davrda Oʻzbekiston MMA terma jamoasi [[2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari]]da ilk bor ishtirok etdi. Aralash jang sanʼatlari Aichi va Nagoyada oʻtkazilgan XX yozgi Osiyo oʻyinlarida ilk bor medalli sport turi sifatida dasturga kiritildi.<ref name="sports-interview"/> Oʻzbekiston MMA terma jamoasi [[Oʻzbekiston 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlarida|Oʻzbekiston delegatsiyasi]] tarkibida Firdavs Atamuratov (-60 kg), Husniddin Nasriddinov (-65 kg), Nodirbek Shavkatov (-71 kg) va Xilola Sobirova (-60 kg) bilan ishtirok etdi.<ref name="noc-games">{{veb manbasi |url=https://olympic.uz/oz/news/olymp-news-408 |sarlavha=Oʻzbekiston delegatsiyasi Aichi-Nagoya-2026 XX yozgi Osiyo oʻyinlarida |nashriyot=Oʻzbekiston Milliy Olimpiya qoʻmitasi |sana=2026 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> Nodirbek Shavkatov modern MMA yoʻnalishining 71 kilogrammgacha vazn toifasida bronza medalini qoʻlga kiritdi. U yarim finalda Qozogʻiston vakili Qodirbek Shinbayevga imkoniyatni boy berib, musobaqani uchinchi oʻrinda yakunladi.<ref name="shavkatov-yuz">{{veb manbasi |url=https://yuz.uz/uz/news/aichi-nagoya-2026-nodirbek-shavkatov-bronza-medalini-qolga-kiritdi |sarlavha=Aichi-Nagoya-2026: Nodirbek Shavkatov bronza medalini qoʻlga kiritdi |nashriyot=Yuz.uz |sana=2026-09-21 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref><ref name="shavkatov-daryo">{{veb manbasi |url=https://ftp.daryo.uz/2026/09/21/aichi-nagoya-2026-nodirbek-shavkatov-bronza-medalini-qolga-kiritdi |sarlavha=Aichi-Nagoya-2026: Nodirbek Shavkatov bronza medalini qoʻlga kiritdi |nashriyot=Daryo |sana=2026-09-21 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> Shavkatovning bronza medali Oʻzbekistonning Osiyo oʻyinlari tarixida aralash jang sanʼatlari boʻyicha qoʻlga kiritgan ilk medali boʻldi.<ref name="shavkatov-first">{{veb manbasi |url=https://sputniknews.uz/20260921/asian-games-shavkatov-mma-bronza-60608885.html |sarlavha=Osiyo oʻyinlari: Shavkatov MMAda bronza oldi |nashriyot=Sputnik Oʻzbekiston |sana=2026-09-21 |til=uz |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> Firdavs Atamuratov modern MMA yoʻnalishining 60 kilogrammgacha vazn toifasida finalga chiqdi. Finalda kumush medalni qoʻlga kiritdi.<ref name="oca-atamuratov">{{veb manbasi |url=https://oca.asia/news/7972-tajikistans-umarov-makes-history-as-first-asian-games-mma-champion.html |sarlavha=Tajikistan’s Umarov makes history as first Asian Games MMA champion |nashriyot=Osiyo Olimpiya Kengashi |sana=2026-09-22 |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> Xilola Sobirova anʼanaviy MMA yoʻnalishining 60 kilogrammgacha vazn toifasida finalga chiqdi va kumush medalga ega chiqdi.<ref name="oca-sobirova">{{veb manbasi |url=https://oca.asia/news/7963-teo-masters-pressure-to-win-singapores-mma-gold.html |sarlavha=Teo masters pressure to win Singapore’s MMA gold |nashriyot=Osiyo Olimpiya Kengashi |sana=2026-09-22 |til=en |kirish sanasi=2026-10-06}}</ref> Shu tariqa, Oʻzbekiston MMA terma jamoasi Osiyo oʻyinlaridagi ilk ishtirokini ikki kumush va bir bronza — jami uchta medal bilan yakunladi.<ref name="oca-atamuratov"/><ref name="oca-sobirova"/><ref name="shavkatov-yuz"/> == Mukofotlari == * «Oʻzbekiston Respublikasi Mustaqilligining 35 yilligi» esdalik nishoni (2026).<ref name="sports-interview"/> == Shuningdek qarang == * [[Oʻzbekiston aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] * [[Oʻzbekiston pankration va grappling assotsiatsiyasi]] * [[Osiyo aralash jang sanʼatlari assotsiatsiyasi]] * [[2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlari]] * [[Oʻzbekiston 2026-yilgi Yozgi Osiyo oʻyinlarida]] == Manbalar == {{manbalar}} {{DEFAULTSORT:Xakimov, Xojiakbar}} [[Turkum:1986-yilda tugʻilganlar]] [[Turkum:Toshkentda tugʻilganlar]] [[Turkum:Toshkent davlat iqtisodiyot universiteti bitiruvchilari]] 1r7lxf1oj4kd7xhkl6q46s6amyrzugg 0 1460876 6304921 6301130 2026-10-11T06:57:20Z Azizxon Muzaffarov 61732 /* Izohlar */ 6304921 wikitext text/x-wiki {{Lionel Messi yon panel}} [[Lionel Messi]] — argentinalik professional [[Futbol|futbolchi]] boʻlib, [[Major League Soccer]]ning [[Inter Miami CF|Inter Miami]] klubida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi va [[Sardor (futbol)|jamoa sardori]] hisoblanadi. Uning [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|shaxsiy yutuqlari]] qatoriga sakkizta [[Ballon d'Or]] mukofoti kiradi, bu futbolchilar orasidagi eng yuqori koʻrsatkichdir. 47 ta jamoaviy sovrinni{{Efn|group=lower-alpha|[[FC Barcelona]]<ref name="BarcelonaHonours">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |title=Messi wins 35th trophy with Barça |publisher=[[FC Barcelona]] |date=17 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=1 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901093606/https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |url-status=live}}</ref>, [[FIFA]]<ref name="FIFAHonours">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |title=The World Cup, The Best and all of Lionel Messi's trophy wins |publisher=[[FIFA]] |date=19 January 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715172803/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |archive-date=15 July 2024 |url-status=live}}</ref>, [[Major League Soccer]]<ref name="MLS.com">{{cite web |url=https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |title=Lionel Messi extends world record: Inter Miami win Supporters' Shield |publisher=[[Major League Soccer]] |date=3 October 2024 |access-date=3 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003063511/https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |url-status=live}}</ref>, [[Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi]]<ref>{{cite web |url=https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |title=Conditions regarding the marketing of the "Spanish Super Cup" audiovisual rights in the international markets |quote=Lionel Messi is the competition's all-time leading scorer and most successful player with eight titles. |publisher=[[Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi]] |date=12 November 2019 |access-date=25 July 2024 |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080758/https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |url-status=live}}</ref> va bir nechta ommaviy axborot vositalari<ref>{{cite web |last=Aldunate |first=Ramiro |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |title=The legend of Messi |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184709/https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Corrigan |first=Dermot |url=https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |title=Messi's magic has just won him a 35th trophy with Barcelona – but will it be the last? |website=[[The New York Times]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184707/https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Azzoni |first=Tales |url=https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |title=Messi's future up in the air as Barcelona contract ends |publisher=[[Associated Press]] |date=1 July 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=30 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630152024/https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |url-status=live }}</ref> maʼlumotlariga koʻra, Messi [[2005-yilgi Ispaniya Superkubogi]]ni ham qoʻlga kiritgan boʻlib, bu uning Barcelona safidagi sovrinlari sonini 35 taga yetkazgan<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |title=Lionel Messi wins 46th trophy as Inter Miami secures 2024 Supporters' Shield |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=3 October 2024 |access-date=6 October 2024 |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006141118/https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |url-status=live}}</ref>. Biroq Messi tarkibdan tashqarida boʻlgani va [[Real Betis]]ga qarshi oʻtkazilgan ikki uchrashuvning birortasida ham maydonga tushmagani sababli, ushbu sovrin bu yerda hisobga olinmagan<ref name="FirstMiami">{{cite web |last=Romero Nuñez |first=Fernando |url=https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |title=Messi wins first title at Miami, does he hold the all-time record? |website=[[Buenos Aires Herald]] |date=22 August 2023 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720183552/https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |url-status=live}}</ref><ref name="ElGrafico">{{cite web |last=Maverino |first=Silvio |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |title=Lionel Messi se convirtió en el jugador más ganador de la historia del fútbol |language=es |trans-title=Lionel Messi became the winningest player in football history |website=[[El Gráfico (Argentina)|El Gráfico]] |issn=0017-291X |date=15 July 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716064037/https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |archive-date=16 July 2024 |url-status=live}}</ref>. Xuddi shuningdek, Messi va [[Inter Miami]] [[2025-yilgi MLS kubogi pley-off bosqichi]] davomida [[Sharqiy konferensiya (MLS)|Sharqiy konferensiya]] chempioni boʻlganliklari uchun sovrin bilan taqdirlangan. Biroq ushbu sovrin FIFA tomonidan rasman tan olinmaganligi sababli, u ham bu yerda hisobga olinmagan<ref>{{Cite web |last=Cienfuegos |first=Manuel Meza |url=https://athlonsports.com/soccer/why-fifa-doesnt-officially-count-lionel-messi-inter-miami-conference-champions-title |title=Why FIFA Doesn't Count Lionel Messi & Inter Miami's Eastern Conference Championship As an Official Title? |date=29 November 2025 |accessdate=30 November 2025|website=[[Athlon Sports]]}}</ref>. Yuqorida keltirilgan sabablarga koʻra, manbalarda Messining faoliyati davomida qoʻlga kiritgan rasmiy sovrinlari umumiy soni borasida kelishmovchilik mavjud boʻlib, bu raqam 47 ta oʻrniga 49 ta deb koʻrsatilishi mumkin<ref>{{cite web |last=Somma |first=Nicole |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2025/11/30/692c734d268e3e4b5a8b458a.html |title=Lionel Messi further widens the gap in titles with Cristiano Ronaldo after his feat with Inter Miami: How many trophies does each have? |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=30 November 2025 |access-date=1 December 2025 |archive-date=30 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130185431/https://www.marca.com/en/football/mls/2025/11/30/692c734d268e3e4b5a8b458a.html |url-status=live }}</ref>.}} qoʻlga kiritgan Messi professional futbol tarixidagi eng koʻp sovrin yutgan futbolchi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.yahoo.com/lionel-messi-becomes-player-most-065500885.html |sarlavha=Lionel Messi becomes the player with the most trophies in history |arxivurl=https://web.archive.org/web/20241003025500/https://sports.yahoo.com/lionel-messi-becomes-player-most-065500885.html |arxivsana=3 October 2024 |sana=14 July 2024}}</ref>. Messining klublardagi faoliyati [[FC Barcelona|Barcelona]] safida boshlangan. U klubning yoshlar tizimidan oʻtib, 2004-yilda asosiy jamoada debyut qilgan. Uning faoliyati davomida Barcelona 10 marta [[La Liga]], 7 marta [[Futbol boʻyicha Ispaniya kubogi|Qirol kubogi]], 4 marta [[UEFA Chempionlar Ligasi|UEFA Chempionlar ligasi]], 7 marta [[Ispaniya Superkubogi (futbol)|Ispaniya Superkubogi]], 3 marta [[UEFA Superkubogi]] va 3 marta [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|klublar oʻrtasidagi]] [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|Jahon chempionligini]] qoʻlga kiritdi, Messi esa klub tarixidagi eng yaxshi toʻpurarga aylandi. 2021-yilda klubning moliyaviy cheklovlari va liga qoidalari sababli Messi Barcelona bilan xayrlashib, [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] bilan shartnoma imzoladi. [[Neymar]] va [[Kylian Mbappé]] kabi boshqa yulduz futbolchilar bilan birga oʻynagan Messi ikki marta [[Ligue 1]] chempionligini va bir marta [[Trophée des Champions]] sovrinini qoʻlga kiritdi. 2023-yilda Messi [[Inter Miami CF|Inter Miami]] safiga qoʻshilib, jamoa tarixidagi ilk [[MLS kubogi]] chempionligini olib keldi. Xalqaro maydonda Messi 2005-yilda Argentina milliy terma jamoasida debyut qilgan va mamlakat sharafini [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|Jahon chempionatining]] oltita hamda [[Futbol boʻyicha Amerika chempionati|Copa Américaning]] yettita musobaqasida himoya qilgan. Dastlab terma jamoa bilan yirik turnirlarda gʻolib chiqa olmagani uchun tanqidga uchragan Messi jamoa sardori sifatida Argentina terma jamoasining 28 yil davom etgan xalqaro sovrinlar sogʻinchiga barham berdi. U jamoani [[2021-yilgi Copa América|2021-yilgi Amerika kubogi]], [[Finalissima 2022|2022-yilgi Finalissima]], [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi jahon chempionati|2022-yilgi]] [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi jahon chempionati|Jahon chempionati]] va [[2024-yilgi Copa América|2024-yilgi Amerika kubogida]] gʻalabaga olib keldi. == Xalqaro faoliyati == === 2004–2005-yillar: Yoshlar jamoasidagi faoliyati === [[Argentina]] va [[Ispaniya]] fuqaroligiga ega boʻlgan Messi har ikki mamlakat milliy terma jamoasi safida oʻynash huquqiga ega edi<ref name="Burden">{{Yangiliklar manbasi |last=Himmelman |first=Jeff |date=5 June 2014 |title=The Burden of Being Messi |url=https://www.nytimes.com/2014/06/08/magazine/the-burden-of-being-messi.html |access-date=11 August 2015}}</ref>. [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Ispaniyaning 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasi]] seleksionerlari 2003-yilda uni oʻz jamoasiga jalb qilishga harakat qila boshladilar, biroq Messi ularning taklifini rad etdi, chunki bolaligidan [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] sharafini himoya qilishni orzu qilgan edi. Ispaniya Messi bilan shartnoma tuzib ketmasligini taʼminlash maqsadida [[Argentina futbol assotsiatsiyasi]] 2004-yil iyun oyida [[FIFA]] doirasida uning Argentina futbolchisi sifatidagi maqomini rasman belgilash uchun 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasida ikkita [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvini]] tashkil qildi. 29-iyun kuni 17 yoshida Messi [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentinaning 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasi]] safida debyut qildi. U Paragvay ustidan 8:0 hisobidagi gʻalabada bitta gol urdi va ikkita golli uzatma amalga oshirdi{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}. ==== 2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Janubiy Amerika chempionati ==== {{Yana qarang|Futbol boʻyicha 2005-yilgi Janubiy Amerika chempionati (20 yoshgacha)}} Messi 2005-yil boshida oʻtkazilgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etadigan tarkibga kiritildi. Avvalgi oʻsish gormoni yetishmovchiligi sababli u jamoadoshlaridek chidamlilikka ega emas edi va shu bois toʻqqizta oʻyinning oltitasida zaxira futbolchi sifatida maydonga tushdi. 25-yanvar kuni Venesuelaga qarshi oʻyinda [[Uchrashuv oʻyinchisi|uchrashuvning eng yaxshi futbolchisi]] deb topilganidan soʻng, u 6-fevral kuni Braziliyaga qarshi hal qiluvchi soʻnggi oʻyinda gʻalaba golini urdi va jamoasining [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionati (20 yoshgacha)|2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga]] uchinchi oʻrin sohibi sifatida yoʻllanmasini taʼminladi{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}. ==== 2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionati ==== {{Yana qarang|Futbol boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionati (20 yoshgacha)}} Messi mushak massasini oshirish uchun shaxsiy murabbiy yolladi va 2005-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish uchun terma jamoa tarkibiga ancha yaxshi jismoniy holatda qaytdi. Dastlabki oʻyinda asosiy tarkibdan chetda qoldirilganidan soʻng, jamoadagi tajribali futbolchilar bosh murabbiy Francisco Ferrarodan Messini asosiy tarkibga kiritishni soʻrashdi, chunki ular uni jamoaning eng yaxshi futbolchisi deb hisoblashardi. Messi yordamida jamoa Misr va Germaniya ustidan gʻalaba qozonib, guruh bosqichidan keyingi bosqichga yoʻl oldi{{sfn|Balagué|2013|pp=220–230}}. Messi pley-off bosqichining bir nechta oʻyinlarida hal qiluvchi rol oʻynadi. Finaldan oldin u turnirning eng yaxshi futbolchisi sifatida [[Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha)#Mukofotlar|„Oltin toʻp“]] bilan taqdirlandi. 2-iyul kuni Argentina Nigeriya ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda jamoasining ikkala golini ham urib, uning beshinchi marta chempion boʻlishini taʼminladi va turnirni 6 ta gol bilan eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunladi{{sfn|Balagué|2013|pp=231–240}}<ref name="MagicMessi">{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2007/m=3/news=magic-messi-sparks-high-drama-the-lowlands-501784.html |sarlavha=Magic Messi Sparks High Drama in the Lowlands |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150906082949/http://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2007/m=3/news=magic-messi-sparks-high-drama-the-lowlands-501784.html |arxivsana=2015-09-06 |sana=2005-07-01 |qaralgan sana=2015-08-12 |nashriyot=FIFA}}</ref>. Uning oʻyini 1979-yilda Argentina yoshlar terma jamoasini chempionlikka olib kelgan vatandoshi [[Diego Maradona]] bilan qiyoslandi<ref name="MagicMessi" />. === 2005–2007-yillar: Asosiy terma jamoadagi faoliyatining boshlanishi === Yoshlar terma jamoasidagi yutuqlarini eʼtirof etgan holda, kattalar terma jamoasi bosh murabbiyi José Pékerman 18 yoshli Messini 2005-yil 17-avgust kuni [[Vengriya milliy futbol terma jamoasi|Vengriyaga]] qarshi oʻrtoqlik uchrashuvi uchun [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina milliy terma jamoasiga]] chaqirdi. U oʻyinning 63-daqiqasida maydonga tushdi, biroq ikki daqiqadan soʻng qoida buzgan deb topilgani sababli maydondan chetlatildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Messi Handles 'New Maradona' Tag |last=Vickery |first=Tim |date=2005-08-22 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_football/4172400.stm |access-date=2015-08-12}}</ref>. Xabarlarga koʻra, Messi chetlatilganidan soʻng kiyinish xonasida yigʻlab yuborgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.espnfc.com/story/339694/messis-debut-dream-turns-sour |sarlavha=Messi's Debut Dream Turns Sour |qaralgan sana=2015-08-12 |nashriyot=ESPN FC}}</ref>. Messi 2005-yil 3-sentyabr kuni katta terma jamoaga qaytib, 2006-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichi doirasidagi [[Paragvay milliy futbol terma jamoasi|Paragvayga]] qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Argentina 0:1 hisobida magʻlub boʻlgan ushbu uchrashuvni Messi oʻzining „qayta debyuti“ deb atadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739 |sarlavha=Messi Tries Again as Argentina Face Paraguay |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110628224026/http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739 |arxivsana=28 June 2011 |sana=2 September 2005 |nashriyot=ESPN FC}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.espnfc.com/story/345383/messi-is-a-jewel-says-argentina-coach |sarlavha=Messi Is a Jewel Says Argentina Coach |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924135544/http://www.espnfc.com/story/345383/messi-is-a-jewel-says-argentina-coach |arxivsana=24 September 2015 |qaralgan sana=2026-03-16 |nashriyot=ESPN.com |til=inglizcha}}</ref>. U 2006-yil 1-mart kuni [[Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi|Xorvatiya]] bilan oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvida Argentina 2:3 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda terma jamoadagi ilk golini urdi<ref name="Century">{{Veb manbasi |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |sarlavha=Lionel Andrés Messi – Century of International Appearances |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230123172840/https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |arxivsana=23 January 2023 |qaralgan sana=23 January 2023 |familiya=Mamrud |ism=Roberto |nashriyot=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>. Bir hafta oʻtib yuz bergan son mushagi [[Sport jarohati|jarohati]] uning Jahon chempionatida ishtirok etishiga xavf tugʻdirdi, biroq u turnir boshlanguniga qadar tiklandi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Vickery |first=Tim |date=5 June 2006 |title=Messi Comes of Age |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5047440.stm |access-date=12 August 2015}}</ref>. ==== 2006-yilgi Jahon chempionati ==== Germaniyada oʻtkazilgan [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi jahon chempionati|2006-yilgi Jahon chempionati]] Messining Argentinaning asosiy terma jamoasi safidagi ilk xalqaro turniri boʻldi. Pékerman turnir oldidan Messi bilan suhbatlashib, uning kelajakda dunyoning eng yaxshi futbolchisiga aylanishini bashorat qildi<ref name="PekermanQuote">{{Veb manbasi |url=https://mundoalbiceleste.com/2021/02/17/jose-pekerman-talks-about-lionel-messi-in-2006-argentina-world-cup-more/#8230 |sarlavha=Jose Pekerman talks about Lionel Messi in 2006, Argentina, World Cup, more |sana=2021-02-17 |qaralgan sana=2024-09-07 |familiya=Nemer |ism=Roy |nashriyot=Mundo Albiceleste}}</ref>. 16-iyun kuni Messi [[Serbiya va Chernogoriya milliy futbol terma jamoasi|Serbiya va Chernogoriyaga]] qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushib, Jahon chempionatida Argentina sharafini himoya qilgan eng yosh futbolchiga aylandi{{efn|group=lower-alpha|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentina 6–0 Serbia & Montenegro |date=2006-06-16 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853028.stm |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Holland 0–0 Argentina |date=2006-06-21 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853328.stm |access-date=2015-06-21}}</ref>{{sfn|Lisi|2011|pp=470–471}}}}. Messi 30-iyun kuni Germaniyaga qarshi chorak final uchrashuvida maydonga tushmadi. Argentina [[Penaltilar seriyasi (futbol)|penaltilar seriyasida]] magʻlub boʻlib, turnirni tark etdi{{sfn|Lisi|2011|pp=492–493}}. Pékermanning Messini zaxira oʻrindigʻida qoldirish haqidagi qarori keng tanqidlarga sabab boʻldi, chunki ayrimlar Messi oʻyinning natijasini oʻzgartira olgan boʻlishi mumkin, deb hisoblashdi{{sfn|Balagué|2013|pp=382–383}}<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentines Wonder Why Messi Sat Out |date=2006-07-02 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/07/02/sports/02iht-wcargentina.2100484.html |access-date=2015-08-12}}</ref>. Pékerman turnirdan soʻng bosh murabbiylik lavozimini tark etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pekerman to quit after defeat |last=Jump |first=Paul |date=2006-06-30 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2006/jun/30/worldcup2006.sport15 |access-date=2025-02-26}}</ref>. ==== 2007-yilgi Copa América ==== {{Yana qarang|2007-yilgi Copa América}} Messi dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan biriga aylana borgani sari Argentina terma jamoasining asosiy tarkibidan mustahkam oʻrin egalladi.<ref name="NotBest" />{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}} U Amerika kubogining guruh bosqichidagi dastlabki oʻyinda Argentina [[AQSh milliy futbol terma jamoasi|AQSh]] ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozongan uchrashuvda gʻalaba goliga golli uzatma berdi, keyinchalik esa [[Peru milliy futbol terma jamoasi|Peru]] ustidan 4:0 hisobida qozonilgan chorak final gʻalabasida ikkinchi golni urdi{{efn|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentina into Last Eight of Copa |date=2007-07-03 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6263888.stm |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Tevez Nets in Argentina Victory |date=2007-06-18 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6252156.stm |access-date=2015-08-12}}</ref>{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}}}}. 15-iyul kuni Argentina finalda, tarkibida bir nechta yulduz futbolchilari ishtirok etmagan [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliyaga]] 0:3 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Missing Some Stars, Brazil Wins Copa América |date=2007-08-16 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/07/16/sports/soccer/16soccer.html |access-date=2015-08-12}}</ref>. Kutilmagan magʻlubiyat Argentinada koʻplab tanqidlarga sabab boʻldi, biroq Messi yoshligi va jamoaning yulduz futbolchisi [[Juan Román Riquelme]]ga nisbatan ikkinchi darajali mavqega ega boʻlgani sababli tanqidlardan chetda qoldi{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}}. Messi turnirning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi va turnir ramziy terma jamoasi tarkibiga kiritildi{{sfn|Caioli|2012|p=156}}. === 2008-yil: Pekin yozgi Olimpiya oʻyinlari === {{Yana qarang|2008-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri}} [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari]] oldidan FIFA Barcelona klubidan Messini erkaklar oʻrtasidagi futbol turnirida ishtirok etishi uchun qoʻyib yuborishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Clubs must release U-23s for Olympics, says Fifa |last=Lynch |first=Robin |date=2008-07-30 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/jul/30/olympicgames20081 |access-date=2024-09-12 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.dw.com/en/soccer-players-must-be-released-for-olympics-fifa-rules/a-3523245 |sarlavha=Soccer Players Must Be Released for Olympics, FIFA Rules – DW – 07/30/2008 |sana= |qaralgan sana=2024-09-12 |ish=dw.com |nashriyot=}}</ref>. Biroq Sport arbitraj sudi Messi Barcelona klubining Chempionlar ligasi saralash bosqichi oʻyinlari bilan bir vaqtga toʻgʻri kelgani sababli uning turnirda Argentina sharafini himoya qilishini qonuniy ravishda taqiqladi{{efn|Bir nechta manbalarga ega:<ref>{{Cite web |last=Hemwood |first=Brian |date=August 6, 2008 |title=Court blocks Messi from Olympics soccer |url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/court-blocks-messi-from-olympics-soccer-idUSB291545/ |access-date=September 12, 2024 |website=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{cite web |date=August 6, 2008 |title=Arbitration CAS 2008/A/1622 FC Schalke 04 v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA), CAS 2008/A/1623 SV Werder Bremen v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA) & CAS 2008/A/1624 FC Barcelona v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA), award of 2 October 2008 |url=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/CAS_Award_6785___internet__.pdf |access-date=2 October 2008 |website=The Court of Arbitration for Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008-08-06 |title=FIFA ruling on soccer players in Games overturned |url=https://www.espn.com/olympics/summer08/soccer/news/story?id=3521312 |access-date=2024-09-12 |website=ESPN.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nutbrown |first=Charlie |date=2008-08-06 |title=Olympics: CAS steps in to stop players heading to Beijing |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/06/olympics2008.olympicsfootball |access-date=2024-09-12 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>}}. Barcelona klubining yangi tayinlangan bosh murabbiyi [[Pep Guardiola]] aralashuvidan soʻng, 21 yoshli Messiga Olimpiya oʻyinlarida Argentina 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasiga qoʻshilishiga ruxsat berildi{{efn|Bir nechta manbalarga ega:{{sfn|Hunter|2012|pp=63–64}}<ref>{{cite web |last=Lisi |first=Clemente |date=8 August 2008 |title=Messi Allowed to Play in Beijing |url=https://nypost.com/2008/08/08/messi-allowed-to-play-in-beijing/ |access-date=9 April 2017 |website=thestar.com.my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fish |first=Hal |date=2024-07-22 |title=Leo Messi's brilliant story on why Pep Guardiola let him go to the Olympics against Barca wishes |url=https://www.givemesport.com/leo-messi-story-pep-guardiola-let-him-go-to-the-olympics/ |access-date=2024-09-12 |website=GiveMeSport}}</ref>}}. Messi ishtirokidagi jamoa Nigeriyaga qarshi finalgacha yetib bordi. Ushbu uchrashuvda Messi Argentina 1:0 hisobida gʻalaba qozonishini taʼminlagan yagona golga uzatma berdi{{sfn|Balagué|2013|pp=436–437}}. Messi va Riquelme FIFA tomonidan turnirning eng yaxshi jamoasidagi eng koʻzga koʻringan futbolchilar sifatida alohida eʼtirof etildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/94/37/67/internetreportoly08v2.pdf |sarlavha=Report and Statistics: Men's and Women's Olympic Football Tournaments Beijing 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081206162134/http://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/94/37/67/internetreportoly08v2.pdf |arxivsana=2008-12-06 |sana=2015-08-12 |ish=FIFA |sahifalar=21}}</ref>. == Izohlar == {{manbalar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{manbalar}} === Adabiyotlar === * {{cite book |title=Messi |last=Balagué |first=Guillem |date=2013 |publisher=Orion Books |isbn=978-1-4091-4659-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/messibiography0000bala}} * {{cite book |title=Messi: The Inside Story of the Boy Who Became a Legend |last=Caioli |first=Luca |date=2012 |publisher=Corinthian Books |isbn=978-1-906850-40-1}} * {{cite book |title=Messi: More than a Superstar |last=Caioli |first=Luca |date=2015 |publisher=Icon Books |isbn=978-1-906850-91-3}} * {{cite book |title=Barça: The Making of the Greatest Team in the World |last=Hunter |first=Graham |date=2012 |publisher=BackPage Press |isbn=978-0-9564971-8-5}} * {{cite book |title=A History of the World Cup: 1930–2010 |last=Lisi |first=Clemente Angelo |date=2011 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-7754-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofworldcu0000lisi_v7i5}} * {{cite book |title=Above Us Only Sky: Liverpool FC's Global Revolution |last=Tomkins |first=Paul |date=2007 |publisher=Anchor Print Group |isbn=978-0-9556367-0-7}} [[Turkum:Lionel Messi|Faoliyat]] [[Turkum:Inter Miami]] j6lewwklwyzcock6v7dxoom6t11hsyw 6304922 6304921 2026-10-11T06:57:39Z Azizxon Muzaffarov 61732 /* 2008-yil: Pekin yozgi Olimpiya oʻyinlari */ 6304922 wikitext text/x-wiki {{Lionel Messi yon panel}} [[Lionel Messi]] — argentinalik professional [[Futbol|futbolchi]] boʻlib, [[Major League Soccer]]ning [[Inter Miami CF|Inter Miami]] klubida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi va [[Sardor (futbol)|jamoa sardori]] hisoblanadi. Uning [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|shaxsiy yutuqlari]] qatoriga sakkizta [[Ballon d'Or]] mukofoti kiradi, bu futbolchilar orasidagi eng yuqori koʻrsatkichdir. 47 ta jamoaviy sovrinni{{Efn|group=lower-alpha|[[FC Barcelona]]<ref name="BarcelonaHonours">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |title=Messi wins 35th trophy with Barça |publisher=[[FC Barcelona]] |date=17 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=1 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901093606/https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |url-status=live}}</ref>, [[FIFA]]<ref name="FIFAHonours">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |title=The World Cup, The Best and all of Lionel Messi's trophy wins |publisher=[[FIFA]] |date=19 January 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715172803/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |archive-date=15 July 2024 |url-status=live}}</ref>, [[Major League Soccer]]<ref name="MLS.com">{{cite web |url=https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |title=Lionel Messi extends world record: Inter Miami win Supporters' Shield |publisher=[[Major League Soccer]] |date=3 October 2024 |access-date=3 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003063511/https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |url-status=live}}</ref>, [[Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi]]<ref>{{cite web |url=https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |title=Conditions regarding the marketing of the "Spanish Super Cup" audiovisual rights in the international markets |quote=Lionel Messi is the competition's all-time leading scorer and most successful player with eight titles. |publisher=[[Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi]] |date=12 November 2019 |access-date=25 July 2024 |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080758/https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |url-status=live}}</ref> va bir nechta ommaviy axborot vositalari<ref>{{cite web |last=Aldunate |first=Ramiro |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |title=The legend of Messi |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184709/https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Corrigan |first=Dermot |url=https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |title=Messi's magic has just won him a 35th trophy with Barcelona – but will it be the last? |website=[[The New York Times]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184707/https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Azzoni |first=Tales |url=https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |title=Messi's future up in the air as Barcelona contract ends |publisher=[[Associated Press]] |date=1 July 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=30 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630152024/https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |url-status=live }}</ref> maʼlumotlariga koʻra, Messi [[2005-yilgi Ispaniya Superkubogi]]ni ham qoʻlga kiritgan boʻlib, bu uning Barcelona safidagi sovrinlari sonini 35 taga yetkazgan<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |title=Lionel Messi wins 46th trophy as Inter Miami secures 2024 Supporters' Shield |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=3 October 2024 |access-date=6 October 2024 |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006141118/https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |url-status=live}}</ref>. Biroq Messi tarkibdan tashqarida boʻlgani va [[Real Betis]]ga qarshi oʻtkazilgan ikki uchrashuvning birortasida ham maydonga tushmagani sababli, ushbu sovrin bu yerda hisobga olinmagan<ref name="FirstMiami">{{cite web |last=Romero Nuñez |first=Fernando |url=https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |title=Messi wins first title at Miami, does he hold the all-time record? |website=[[Buenos Aires Herald]] |date=22 August 2023 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720183552/https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |url-status=live}}</ref><ref name="ElGrafico">{{cite web |last=Maverino |first=Silvio |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |title=Lionel Messi se convirtió en el jugador más ganador de la historia del fútbol |language=es |trans-title=Lionel Messi became the winningest player in football history |website=[[El Gráfico (Argentina)|El Gráfico]] |issn=0017-291X |date=15 July 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716064037/https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |archive-date=16 July 2024 |url-status=live}}</ref>. Xuddi shuningdek, Messi va [[Inter Miami]] [[2025-yilgi MLS kubogi pley-off bosqichi]] davomida [[Sharqiy konferensiya (MLS)|Sharqiy konferensiya]] chempioni boʻlganliklari uchun sovrin bilan taqdirlangan. Biroq ushbu sovrin FIFA tomonidan rasman tan olinmaganligi sababli, u ham bu yerda hisobga olinmagan<ref>{{Cite web |last=Cienfuegos |first=Manuel Meza |url=https://athlonsports.com/soccer/why-fifa-doesnt-officially-count-lionel-messi-inter-miami-conference-champions-title |title=Why FIFA Doesn't Count Lionel Messi & Inter Miami's Eastern Conference Championship As an Official Title? |date=29 November 2025 |accessdate=30 November 2025|website=[[Athlon Sports]]}}</ref>. Yuqorida keltirilgan sabablarga koʻra, manbalarda Messining faoliyati davomida qoʻlga kiritgan rasmiy sovrinlari umumiy soni borasida kelishmovchilik mavjud boʻlib, bu raqam 47 ta oʻrniga 49 ta deb koʻrsatilishi mumkin<ref>{{cite web |last=Somma |first=Nicole |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2025/11/30/692c734d268e3e4b5a8b458a.html |title=Lionel Messi further widens the gap in titles with Cristiano Ronaldo after his feat with Inter Miami: How many trophies does each have? |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=30 November 2025 |access-date=1 December 2025 |archive-date=30 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130185431/https://www.marca.com/en/football/mls/2025/11/30/692c734d268e3e4b5a8b458a.html |url-status=live }}</ref>.}} qoʻlga kiritgan Messi professional futbol tarixidagi eng koʻp sovrin yutgan futbolchi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.yahoo.com/lionel-messi-becomes-player-most-065500885.html |sarlavha=Lionel Messi becomes the player with the most trophies in history |arxivurl=https://web.archive.org/web/20241003025500/https://sports.yahoo.com/lionel-messi-becomes-player-most-065500885.html |arxivsana=3 October 2024 |sana=14 July 2024}}</ref>. Messining klublardagi faoliyati [[FC Barcelona|Barcelona]] safida boshlangan. U klubning yoshlar tizimidan oʻtib, 2004-yilda asosiy jamoada debyut qilgan. Uning faoliyati davomida Barcelona 10 marta [[La Liga]], 7 marta [[Futbol boʻyicha Ispaniya kubogi|Qirol kubogi]], 4 marta [[UEFA Chempionlar Ligasi|UEFA Chempionlar ligasi]], 7 marta [[Ispaniya Superkubogi (futbol)|Ispaniya Superkubogi]], 3 marta [[UEFA Superkubogi]] va 3 marta [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|klublar oʻrtasidagi]] [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|Jahon chempionligini]] qoʻlga kiritdi, Messi esa klub tarixidagi eng yaxshi toʻpurarga aylandi. 2021-yilda klubning moliyaviy cheklovlari va liga qoidalari sababli Messi Barcelona bilan xayrlashib, [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] bilan shartnoma imzoladi. [[Neymar]] va [[Kylian Mbappé]] kabi boshqa yulduz futbolchilar bilan birga oʻynagan Messi ikki marta [[Ligue 1]] chempionligini va bir marta [[Trophée des Champions]] sovrinini qoʻlga kiritdi. 2023-yilda Messi [[Inter Miami CF|Inter Miami]] safiga qoʻshilib, jamoa tarixidagi ilk [[MLS kubogi]] chempionligini olib keldi. Xalqaro maydonda Messi 2005-yilda Argentina milliy terma jamoasida debyut qilgan va mamlakat sharafini [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|Jahon chempionatining]] oltita hamda [[Futbol boʻyicha Amerika chempionati|Copa Américaning]] yettita musobaqasida himoya qilgan. Dastlab terma jamoa bilan yirik turnirlarda gʻolib chiqa olmagani uchun tanqidga uchragan Messi jamoa sardori sifatida Argentina terma jamoasining 28 yil davom etgan xalqaro sovrinlar sogʻinchiga barham berdi. U jamoani [[2021-yilgi Copa América|2021-yilgi Amerika kubogi]], [[Finalissima 2022|2022-yilgi Finalissima]], [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi jahon chempionati|2022-yilgi]] [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi jahon chempionati|Jahon chempionati]] va [[2024-yilgi Copa América|2024-yilgi Amerika kubogida]] gʻalabaga olib keldi. == Xalqaro faoliyati == === 2004–2005-yillar: Yoshlar jamoasidagi faoliyati === [[Argentina]] va [[Ispaniya]] fuqaroligiga ega boʻlgan Messi har ikki mamlakat milliy terma jamoasi safida oʻynash huquqiga ega edi<ref name="Burden">{{Yangiliklar manbasi |last=Himmelman |first=Jeff |date=5 June 2014 |title=The Burden of Being Messi |url=https://www.nytimes.com/2014/06/08/magazine/the-burden-of-being-messi.html |access-date=11 August 2015}}</ref>. [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Ispaniyaning 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasi]] seleksionerlari 2003-yilda uni oʻz jamoasiga jalb qilishga harakat qila boshladilar, biroq Messi ularning taklifini rad etdi, chunki bolaligidan [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] sharafini himoya qilishni orzu qilgan edi. Ispaniya Messi bilan shartnoma tuzib ketmasligini taʼminlash maqsadida [[Argentina futbol assotsiatsiyasi]] 2004-yil iyun oyida [[FIFA]] doirasida uning Argentina futbolchisi sifatidagi maqomini rasman belgilash uchun 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasida ikkita [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvini]] tashkil qildi. 29-iyun kuni 17 yoshida Messi [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentinaning 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasi]] safida debyut qildi. U Paragvay ustidan 8:0 hisobidagi gʻalabada bitta gol urdi va ikkita golli uzatma amalga oshirdi{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}. ==== 2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Janubiy Amerika chempionati ==== {{Yana qarang|Futbol boʻyicha 2005-yilgi Janubiy Amerika chempionati (20 yoshgacha)}} Messi 2005-yil boshida oʻtkazilgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etadigan tarkibga kiritildi. Avvalgi oʻsish gormoni yetishmovchiligi sababli u jamoadoshlaridek chidamlilikka ega emas edi va shu bois toʻqqizta oʻyinning oltitasida zaxira futbolchi sifatida maydonga tushdi. 25-yanvar kuni Venesuelaga qarshi oʻyinda [[Uchrashuv oʻyinchisi|uchrashuvning eng yaxshi futbolchisi]] deb topilganidan soʻng, u 6-fevral kuni Braziliyaga qarshi hal qiluvchi soʻnggi oʻyinda gʻalaba golini urdi va jamoasining [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionati (20 yoshgacha)|2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga]] uchinchi oʻrin sohibi sifatida yoʻllanmasini taʼminladi{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}. ==== 2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionati ==== {{Yana qarang|Futbol boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionati (20 yoshgacha)}} Messi mushak massasini oshirish uchun shaxsiy murabbiy yolladi va 2005-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish uchun terma jamoa tarkibiga ancha yaxshi jismoniy holatda qaytdi. Dastlabki oʻyinda asosiy tarkibdan chetda qoldirilganidan soʻng, jamoadagi tajribali futbolchilar bosh murabbiy Francisco Ferrarodan Messini asosiy tarkibga kiritishni soʻrashdi, chunki ular uni jamoaning eng yaxshi futbolchisi deb hisoblashardi. Messi yordamida jamoa Misr va Germaniya ustidan gʻalaba qozonib, guruh bosqichidan keyingi bosqichga yoʻl oldi{{sfn|Balagué|2013|pp=220–230}}. Messi pley-off bosqichining bir nechta oʻyinlarida hal qiluvchi rol oʻynadi. Finaldan oldin u turnirning eng yaxshi futbolchisi sifatida [[Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha)#Mukofotlar|„Oltin toʻp“]] bilan taqdirlandi. 2-iyul kuni Argentina Nigeriya ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda jamoasining ikkala golini ham urib, uning beshinchi marta chempion boʻlishini taʼminladi va turnirni 6 ta gol bilan eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunladi{{sfn|Balagué|2013|pp=231–240}}<ref name="MagicMessi">{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2007/m=3/news=magic-messi-sparks-high-drama-the-lowlands-501784.html |sarlavha=Magic Messi Sparks High Drama in the Lowlands |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150906082949/http://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2007/m=3/news=magic-messi-sparks-high-drama-the-lowlands-501784.html |arxivsana=2015-09-06 |sana=2005-07-01 |qaralgan sana=2015-08-12 |nashriyot=FIFA}}</ref>. Uning oʻyini 1979-yilda Argentina yoshlar terma jamoasini chempionlikka olib kelgan vatandoshi [[Diego Maradona]] bilan qiyoslandi<ref name="MagicMessi" />. === 2005–2007-yillar: Asosiy terma jamoadagi faoliyatining boshlanishi === Yoshlar terma jamoasidagi yutuqlarini eʼtirof etgan holda, kattalar terma jamoasi bosh murabbiyi José Pékerman 18 yoshli Messini 2005-yil 17-avgust kuni [[Vengriya milliy futbol terma jamoasi|Vengriyaga]] qarshi oʻrtoqlik uchrashuvi uchun [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina milliy terma jamoasiga]] chaqirdi. U oʻyinning 63-daqiqasida maydonga tushdi, biroq ikki daqiqadan soʻng qoida buzgan deb topilgani sababli maydondan chetlatildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Messi Handles 'New Maradona' Tag |last=Vickery |first=Tim |date=2005-08-22 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_football/4172400.stm |access-date=2015-08-12}}</ref>. Xabarlarga koʻra, Messi chetlatilganidan soʻng kiyinish xonasida yigʻlab yuborgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.espnfc.com/story/339694/messis-debut-dream-turns-sour |sarlavha=Messi's Debut Dream Turns Sour |qaralgan sana=2015-08-12 |nashriyot=ESPN FC}}</ref>. Messi 2005-yil 3-sentyabr kuni katta terma jamoaga qaytib, 2006-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichi doirasidagi [[Paragvay milliy futbol terma jamoasi|Paragvayga]] qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Argentina 0:1 hisobida magʻlub boʻlgan ushbu uchrashuvni Messi oʻzining „qayta debyuti“ deb atadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739 |sarlavha=Messi Tries Again as Argentina Face Paraguay |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110628224026/http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739 |arxivsana=28 June 2011 |sana=2 September 2005 |nashriyot=ESPN FC}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.espnfc.com/story/345383/messi-is-a-jewel-says-argentina-coach |sarlavha=Messi Is a Jewel Says Argentina Coach |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924135544/http://www.espnfc.com/story/345383/messi-is-a-jewel-says-argentina-coach |arxivsana=24 September 2015 |qaralgan sana=2026-03-16 |nashriyot=ESPN.com |til=inglizcha}}</ref>. U 2006-yil 1-mart kuni [[Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi|Xorvatiya]] bilan oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvida Argentina 2:3 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda terma jamoadagi ilk golini urdi<ref name="Century">{{Veb manbasi |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |sarlavha=Lionel Andrés Messi – Century of International Appearances |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230123172840/https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |arxivsana=23 January 2023 |qaralgan sana=23 January 2023 |familiya=Mamrud |ism=Roberto |nashriyot=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>. Bir hafta oʻtib yuz bergan son mushagi [[Sport jarohati|jarohati]] uning Jahon chempionatida ishtirok etishiga xavf tugʻdirdi, biroq u turnir boshlanguniga qadar tiklandi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Vickery |first=Tim |date=5 June 2006 |title=Messi Comes of Age |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5047440.stm |access-date=12 August 2015}}</ref>. ==== 2006-yilgi Jahon chempionati ==== Germaniyada oʻtkazilgan [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi jahon chempionati|2006-yilgi Jahon chempionati]] Messining Argentinaning asosiy terma jamoasi safidagi ilk xalqaro turniri boʻldi. Pékerman turnir oldidan Messi bilan suhbatlashib, uning kelajakda dunyoning eng yaxshi futbolchisiga aylanishini bashorat qildi<ref name="PekermanQuote">{{Veb manbasi |url=https://mundoalbiceleste.com/2021/02/17/jose-pekerman-talks-about-lionel-messi-in-2006-argentina-world-cup-more/#8230 |sarlavha=Jose Pekerman talks about Lionel Messi in 2006, Argentina, World Cup, more |sana=2021-02-17 |qaralgan sana=2024-09-07 |familiya=Nemer |ism=Roy |nashriyot=Mundo Albiceleste}}</ref>. 16-iyun kuni Messi [[Serbiya va Chernogoriya milliy futbol terma jamoasi|Serbiya va Chernogoriyaga]] qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushib, Jahon chempionatida Argentina sharafini himoya qilgan eng yosh futbolchiga aylandi{{efn|group=lower-alpha|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentina 6–0 Serbia & Montenegro |date=2006-06-16 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853028.stm |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Holland 0–0 Argentina |date=2006-06-21 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853328.stm |access-date=2015-06-21}}</ref>{{sfn|Lisi|2011|pp=470–471}}}}. Messi 30-iyun kuni Germaniyaga qarshi chorak final uchrashuvida maydonga tushmadi. Argentina [[Penaltilar seriyasi (futbol)|penaltilar seriyasida]] magʻlub boʻlib, turnirni tark etdi{{sfn|Lisi|2011|pp=492–493}}. Pékermanning Messini zaxira oʻrindigʻida qoldirish haqidagi qarori keng tanqidlarga sabab boʻldi, chunki ayrimlar Messi oʻyinning natijasini oʻzgartira olgan boʻlishi mumkin, deb hisoblashdi{{sfn|Balagué|2013|pp=382–383}}<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentines Wonder Why Messi Sat Out |date=2006-07-02 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/07/02/sports/02iht-wcargentina.2100484.html |access-date=2015-08-12}}</ref>. Pékerman turnirdan soʻng bosh murabbiylik lavozimini tark etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pekerman to quit after defeat |last=Jump |first=Paul |date=2006-06-30 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2006/jun/30/worldcup2006.sport15 |access-date=2025-02-26}}</ref>. ==== 2007-yilgi Copa América ==== {{Yana qarang|2007-yilgi Copa América}} Messi dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan biriga aylana borgani sari Argentina terma jamoasining asosiy tarkibidan mustahkam oʻrin egalladi.<ref name="NotBest" />{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}} U Amerika kubogining guruh bosqichidagi dastlabki oʻyinda Argentina [[AQSh milliy futbol terma jamoasi|AQSh]] ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozongan uchrashuvda gʻalaba goliga golli uzatma berdi, keyinchalik esa [[Peru milliy futbol terma jamoasi|Peru]] ustidan 4:0 hisobida qozonilgan chorak final gʻalabasida ikkinchi golni urdi{{efn|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentina into Last Eight of Copa |date=2007-07-03 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6263888.stm |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Tevez Nets in Argentina Victory |date=2007-06-18 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6252156.stm |access-date=2015-08-12}}</ref>{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}}}}. 15-iyul kuni Argentina finalda, tarkibida bir nechta yulduz futbolchilari ishtirok etmagan [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliyaga]] 0:3 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Missing Some Stars, Brazil Wins Copa América |date=2007-08-16 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/07/16/sports/soccer/16soccer.html |access-date=2015-08-12}}</ref>. Kutilmagan magʻlubiyat Argentinada koʻplab tanqidlarga sabab boʻldi, biroq Messi yoshligi va jamoaning yulduz futbolchisi [[Juan Román Riquelme]]ga nisbatan ikkinchi darajali mavqega ega boʻlgani sababli tanqidlardan chetda qoldi{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}}. Messi turnirning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi va turnir ramziy terma jamoasi tarkibiga kiritildi{{sfn|Caioli|2012|p=156}}. === 2008-yil: Pekin yozgi Olimpiya oʻyinlari === {{Yana qarang|2008-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri}} [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2008-yilgi yozgi Olimpiya oʻyinlari]] oldidan FIFA Barcelona klubidan Messini erkaklar oʻrtasidagi futbol turnirida ishtirok etishi uchun qoʻyib yuborishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Clubs must release U-23s for Olympics, says Fifa |last=Lynch |first=Robin |date=2008-07-30 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/jul/30/olympicgames20081 |access-date=2024-09-12 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.dw.com/en/soccer-players-must-be-released-for-olympics-fifa-rules/a-3523245 |sarlavha=Soccer Players Must Be Released for Olympics, FIFA Rules – DW – 07/30/2008 |sana= |qaralgan sana=2024-09-12 |ish=dw.com |nashriyot=}}</ref>. Biroq Sport arbitraj sudi Messi Barcelona klubining Chempionlar ligasi saralash bosqichi oʻyinlari bilan bir vaqtga toʻgʻri kelgani sababli uning turnirda Argentina sharafini himoya qilishini qonuniy ravishda taqiqladi{{efn|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Cite web |last=Hemwood |first=Brian |date=August 6, 2008 |title=Court blocks Messi from Olympics soccer |url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/court-blocks-messi-from-olympics-soccer-idUSB291545/ |access-date=September 12, 2024 |website=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{cite web |date=August 6, 2008 |title=Arbitration CAS 2008/A/1622 FC Schalke 04 v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA), CAS 2008/A/1623 SV Werder Bremen v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA) & CAS 2008/A/1624 FC Barcelona v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA), award of 2 October 2008 |url=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/CAS_Award_6785___internet__.pdf |access-date=2 October 2008 |website=The Court of Arbitration for Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008-08-06 |title=FIFA ruling on soccer players in Games overturned |url=https://www.espn.com/olympics/summer08/soccer/news/story?id=3521312 |access-date=2024-09-12 |website=ESPN.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nutbrown |first=Charlie |date=2008-08-06 |title=Olympics: CAS steps in to stop players heading to Beijing |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/06/olympics2008.olympicsfootball |access-date=2024-09-12 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>}}. Barcelona klubining yangi tayinlangan bosh murabbiyi [[Pep Guardiola]] aralashuvidan soʻng, 21 yoshli Messiga Olimpiya oʻyinlarida Argentina 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasiga qoʻshilishiga ruxsat berildi{{efn|Bir nechta manbaga ega:{{sfn|Hunter|2012|pp=63–64}}<ref>{{cite web |last=Lisi |first=Clemente |date=8 August 2008 |title=Messi Allowed to Play in Beijing |url=https://nypost.com/2008/08/08/messi-allowed-to-play-in-beijing/ |access-date=9 April 2017 |website=thestar.com.my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fish |first=Hal |date=2024-07-22 |title=Leo Messi's brilliant story on why Pep Guardiola let him go to the Olympics against Barca wishes |url=https://www.givemesport.com/leo-messi-story-pep-guardiola-let-him-go-to-the-olympics/ |access-date=2024-09-12 |website=GiveMeSport}}</ref>}}. Messi ishtirokidagi jamoa Nigeriyaga qarshi finalgacha yetib bordi. Ushbu uchrashuvda Messi Argentina 1:0 hisobida gʻalaba qozonishini taʼminlagan yagona golga uzatma berdi{{sfn|Balagué|2013|pp=436–437}}. Messi va Riquelme FIFA tomonidan turnirning eng yaxshi jamoasidagi eng koʻzga koʻringan futbolchilar sifatida alohida eʼtirof etildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/94/37/67/internetreportoly08v2.pdf |sarlavha=Report and Statistics: Men's and Women's Olympic Football Tournaments Beijing 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081206162134/http://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/94/37/67/internetreportoly08v2.pdf |arxivsana=2008-12-06 |sana=2015-08-12 |ish=FIFA |sahifalar=21}}</ref>. == Izohlar == {{manbalar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{manbalar}} === Adabiyotlar === * {{cite book |title=Messi |last=Balagué |first=Guillem |date=2013 |publisher=Orion Books |isbn=978-1-4091-4659-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/messibiography0000bala}} * {{cite book |title=Messi: The Inside Story of the Boy Who Became a Legend |last=Caioli |first=Luca |date=2012 |publisher=Corinthian Books |isbn=978-1-906850-40-1}} * {{cite book |title=Messi: More than a Superstar |last=Caioli |first=Luca |date=2015 |publisher=Icon Books |isbn=978-1-906850-91-3}} * {{cite book |title=Barça: The Making of the Greatest Team in the World |last=Hunter |first=Graham |date=2012 |publisher=BackPage Press |isbn=978-0-9564971-8-5}} * {{cite book |title=A History of the World Cup: 1930–2010 |last=Lisi |first=Clemente Angelo |date=2011 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-7754-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofworldcu0000lisi_v7i5}} * {{cite book |title=Above Us Only Sky: Liverpool FC's Global Revolution |last=Tomkins |first=Paul |date=2007 |publisher=Anchor Print Group |isbn=978-0-9556367-0-7}} [[Turkum:Lionel Messi|Faoliyat]] [[Turkum:Inter Miami]] okjemap4llf656ehgszevsjrk183wy7 6304923 6304922 2026-10-11T06:58:10Z Azizxon Muzaffarov 61732 /* 2008-yil: Pekin yozgi Olimpiya oʻyinlari */ 6304923 wikitext text/x-wiki {{Lionel Messi yon panel}} [[Lionel Messi]] — argentinalik professional [[Futbol|futbolchi]] boʻlib, [[Major League Soccer]]ning [[Inter Miami CF|Inter Miami]] klubida [[Hujumchi (futbol)|hujumchi]] sifatida oʻynaydi va [[Sardor (futbol)|jamoa sardori]] hisoblanadi. Uning [[Lionel Messining faoliyatidagi yutuqlari roʻyxati|shaxsiy yutuqlari]] qatoriga sakkizta [[Ballon d'Or]] mukofoti kiradi, bu futbolchilar orasidagi eng yuqori koʻrsatkichdir. 47 ta jamoaviy sovrinni{{Efn|group=lower-alpha|[[FC Barcelona]]<ref name="BarcelonaHonours">{{cite web |url=https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |title=Messi wins 35th trophy with Barça |publisher=[[FC Barcelona]] |date=17 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=1 September 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240901093606/https://www.fcbarcelona.com/en/news/2105010/messi-wins-35th-trophy-with-barca |url-status=live}}</ref>, [[FIFA]]<ref name="FIFAHonours">{{cite web |url=https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |title=The World Cup, The Best and all of Lionel Messi's trophy wins |publisher=[[FIFA]] |date=19 January 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240715172803/https://www.fifa.com/en/the-best-fifa-football-awards/articles/the-world-cup-the-best-and-all-of-lionel-messis-trophy-wins |archive-date=15 July 2024 |url-status=live}}</ref>, [[Major League Soccer]]<ref name="MLS.com">{{cite web |url=https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |title=Lionel Messi extends world record: Inter Miami win Supporters' Shield |publisher=[[Major League Soccer]] |date=3 October 2024 |access-date=3 October 2024 |archive-date=3 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241003063511/https://www.mlssoccer.com/news/lionel-messi-extends-world-record-inter-miami-win-supporters-shield |url-status=live}}</ref>, [[Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi]]<ref>{{cite web |url=https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |title=Conditions regarding the marketing of the "Spanish Super Cup" audiovisual rights in the international markets |quote=Lionel Messi is the competition's all-time leading scorer and most successful player with eight titles. |publisher=[[Ispaniya Qirollik futbol federatsiyasi]] |date=12 November 2019 |access-date=25 July 2024 |archive-date=25 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240725080758/https://rfef.es/sites/default/files/pdf/supercopa_internacional_version_ingles_0.pdf |url-status=live}}</ref> va bir nechta ommaviy axborot vositalari<ref>{{cite web |last=Aldunate |first=Ramiro |url=https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |title=The legend of Messi |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184709/https://www.marca.com/en/football/barcelona/2021/04/18/607bffa946163fcb5a8b4606.html |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Corrigan |first=Dermot |url=https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |title=Messi's magic has just won him a 35th trophy with Barcelona – but will it be the last? |website=[[The New York Times]] |date=18 April 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720184707/https://www.nytimes.com/athletic/2524267/2021/04/18/messis-magic-has-just-won-him-a-35th-trophy-with-barcelona-but-will-it-be-the-last/ |url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |last=Azzoni |first=Tales |url=https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |title=Messi's future up in the air as Barcelona contract ends |publisher=[[Associated Press]] |date=1 July 2021 |access-date=20 July 2024 |archive-date=30 June 2021 |archive-url=https://web.archive.org/web/20210630152024/https://apnews.com/article/la-liga-barcelona-europe-health-coronavirus-pandemic-1096dbbaf349901147dfa850cf14d156 |url-status=live }}</ref> maʼlumotlariga koʻra, Messi [[2005-yilgi Ispaniya Superkubogi]]ni ham qoʻlga kiritgan boʻlib, bu uning Barcelona safidagi sovrinlari sonini 35 taga yetkazgan<ref>{{cite web |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |title=Lionel Messi wins 46th trophy as Inter Miami secures 2024 Supporters' Shield |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=3 October 2024 |access-date=6 October 2024 |archive-date=6 October 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20241006141118/https://www.marca.com/en/football/mls/2024/10/03/66fe2c0c46163f39848b4573.html |url-status=live}}</ref>. Biroq Messi tarkibdan tashqarida boʻlgani va [[Real Betis]]ga qarshi oʻtkazilgan ikki uchrashuvning birortasida ham maydonga tushmagani sababli, ushbu sovrin bu yerda hisobga olinmagan<ref name="FirstMiami">{{cite web |last=Romero Nuñez |first=Fernando |url=https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |title=Messi wins first title at Miami, does he hold the all-time record? |website=[[Buenos Aires Herald]] |date=22 August 2023 |access-date=20 July 2024 |archive-date=20 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240720183552/https://buenosairesherald.com/sports/stars/messi/messi-wins-first-title-at-miami-does-he-hold-the-all-time-record |url-status=live}}</ref><ref name="ElGrafico">{{cite web |last=Maverino |first=Silvio |url=https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |title=Lionel Messi se convirtió en el jugador más ganador de la historia del fútbol |language=es |trans-title=Lionel Messi became the winningest player in football history |website=[[El Gráfico (Argentina)|El Gráfico]] |issn=0017-291X |date=15 July 2024 |access-date=16 July 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240716064037/https://www.elgrafico.com.ar/articulo/lionel-messi/51880/lionel-messi-se-convirtio-en-el-jugador-mas-ganador-de-la-historia-del-futbol |archive-date=16 July 2024 |url-status=live}}</ref>. Xuddi shuningdek, Messi va [[Inter Miami]] [[2025-yilgi MLS kubogi pley-off bosqichi]] davomida [[Sharqiy konferensiya (MLS)|Sharqiy konferensiya]] chempioni boʻlganliklari uchun sovrin bilan taqdirlangan. Biroq ushbu sovrin FIFA tomonidan rasman tan olinmaganligi sababli, u ham bu yerda hisobga olinmagan<ref>{{Cite web |last=Cienfuegos |first=Manuel Meza |url=https://athlonsports.com/soccer/why-fifa-doesnt-officially-count-lionel-messi-inter-miami-conference-champions-title |title=Why FIFA Doesn't Count Lionel Messi & Inter Miami's Eastern Conference Championship As an Official Title? |date=29 November 2025 |accessdate=30 November 2025|website=[[Athlon Sports]]}}</ref>. Yuqorida keltirilgan sabablarga koʻra, manbalarda Messining faoliyati davomida qoʻlga kiritgan rasmiy sovrinlari umumiy soni borasida kelishmovchilik mavjud boʻlib, bu raqam 47 ta oʻrniga 49 ta deb koʻrsatilishi mumkin<ref>{{cite web |last=Somma |first=Nicole |url=https://www.marca.com/en/football/mls/2025/11/30/692c734d268e3e4b5a8b458a.html |title=Lionel Messi further widens the gap in titles with Cristiano Ronaldo after his feat with Inter Miami: How many trophies does each have? |website=[[Marca (newspaper)|Marca]] |date=30 November 2025 |access-date=1 December 2025 |archive-date=30 November 2025 |archive-url=https://web.archive.org/web/20251130185431/https://www.marca.com/en/football/mls/2025/11/30/692c734d268e3e4b5a8b458a.html |url-status=live }}</ref>.}} qoʻlga kiritgan Messi professional futbol tarixidagi eng koʻp sovrin yutgan futbolchi hisoblanadi<ref>{{Veb manbasi |url=https://sports.yahoo.com/lionel-messi-becomes-player-most-065500885.html |sarlavha=Lionel Messi becomes the player with the most trophies in history |arxivurl=https://web.archive.org/web/20241003025500/https://sports.yahoo.com/lionel-messi-becomes-player-most-065500885.html |arxivsana=3 October 2024 |sana=14 July 2024}}</ref>. Messining klublardagi faoliyati [[FC Barcelona|Barcelona]] safida boshlangan. U klubning yoshlar tizimidan oʻtib, 2004-yilda asosiy jamoada debyut qilgan. Uning faoliyati davomida Barcelona 10 marta [[La Liga]], 7 marta [[Futbol boʻyicha Ispaniya kubogi|Qirol kubogi]], 4 marta [[UEFA Chempionlar Ligasi|UEFA Chempionlar ligasi]], 7 marta [[Ispaniya Superkubogi (futbol)|Ispaniya Superkubogi]], 3 marta [[UEFA Superkubogi]] va 3 marta [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|klublar oʻrtasidagi]] [[Futbol boʻyicha klublar oʻrtasidagi jahon chempionati|Jahon chempionligini]] qoʻlga kiritdi, Messi esa klub tarixidagi eng yaxshi toʻpurarga aylandi. 2021-yilda klubning moliyaviy cheklovlari va liga qoidalari sababli Messi Barcelona bilan xayrlashib, [[Paris Saint-Germain FC|Paris Saint-Germain]] bilan shartnoma imzoladi. [[Neymar]] va [[Kylian Mbappé]] kabi boshqa yulduz futbolchilar bilan birga oʻynagan Messi ikki marta [[Ligue 1]] chempionligini va bir marta [[Trophée des Champions]] sovrinini qoʻlga kiritdi. 2023-yilda Messi [[Inter Miami CF|Inter Miami]] safiga qoʻshilib, jamoa tarixidagi ilk [[MLS kubogi]] chempionligini olib keldi. Xalqaro maydonda Messi 2005-yilda Argentina milliy terma jamoasida debyut qilgan va mamlakat sharafini [[Futbol boʻyicha jahon chempionati|Jahon chempionatining]] oltita hamda [[Futbol boʻyicha Amerika chempionati|Copa Américaning]] yettita musobaqasida himoya qilgan. Dastlab terma jamoa bilan yirik turnirlarda gʻolib chiqa olmagani uchun tanqidga uchragan Messi jamoa sardori sifatida Argentina terma jamoasining 28 yil davom etgan xalqaro sovrinlar sogʻinchiga barham berdi. U jamoani [[2021-yilgi Copa América|2021-yilgi Amerika kubogi]], [[Finalissima 2022|2022-yilgi Finalissima]], [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi jahon chempionati|2022-yilgi]] [[Futbol boʻyicha 2022-yilgi jahon chempionati|Jahon chempionati]] va [[2024-yilgi Copa América|2024-yilgi Amerika kubogida]] gʻalabaga olib keldi. == Xalqaro faoliyati == === 2004–2005-yillar: Yoshlar jamoasidagi faoliyati === [[Argentina]] va [[Ispaniya]] fuqaroligiga ega boʻlgan Messi har ikki mamlakat milliy terma jamoasi safida oʻynash huquqiga ega edi<ref name="Burden">{{Yangiliklar manbasi |last=Himmelman |first=Jeff |date=5 June 2014 |title=The Burden of Being Messi |url=https://www.nytimes.com/2014/06/08/magazine/the-burden-of-being-messi.html |access-date=11 August 2015}}</ref>. [[Ispaniya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Ispaniyaning 17 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasi]] seleksionerlari 2003-yilda uni oʻz jamoasiga jalb qilishga harakat qila boshladilar, biroq Messi ularning taklifini rad etdi, chunki bolaligidan [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina]] sharafini himoya qilishni orzu qilgan edi. Ispaniya Messi bilan shartnoma tuzib ketmasligini taʼminlash maqsadida [[Argentina futbol assotsiatsiyasi]] 2004-yil iyun oyida [[FIFA]] doirasida uning Argentina futbolchisi sifatidagi maqomini rasman belgilash uchun 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar oʻrtasida ikkita [[Oʻrtoqlik uchrashuvi|oʻrtoqlik uchrashuvini]] tashkil qildi. 29-iyun kuni 17 yoshida Messi [[Argentina milliy futbol terma jamoasi (20 yoshgacha)|Argentinaning 20 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasi]] safida debyut qildi. U Paragvay ustidan 8:0 hisobidagi gʻalabada bitta gol urdi va ikkita golli uzatma amalga oshirdi{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}. ==== 2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Janubiy Amerika chempionati ==== {{Yana qarang|Futbol boʻyicha 2005-yilgi Janubiy Amerika chempionati (20 yoshgacha)}} Messi 2005-yil boshida oʻtkazilgan Janubiy Amerika yoshlar chempionatida ishtirok etadigan tarkibga kiritildi. Avvalgi oʻsish gormoni yetishmovchiligi sababli u jamoadoshlaridek chidamlilikka ega emas edi va shu bois toʻqqizta oʻyinning oltitasida zaxira futbolchi sifatida maydonga tushdi. 25-yanvar kuni Venesuelaga qarshi oʻyinda [[Uchrashuv oʻyinchisi|uchrashuvning eng yaxshi futbolchisi]] deb topilganidan soʻng, u 6-fevral kuni Braziliyaga qarshi hal qiluvchi soʻnggi oʻyinda gʻalaba golini urdi va jamoasining [[Futbol boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionati (20 yoshgacha)|2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionatiga]] uchinchi oʻrin sohibi sifatida yoʻllanmasini taʼminladi{{sfn|Balagué|2013|pp=209–219}}. ==== 2005-yilgi yoshlar oʻrtasidagi Jahon chempionati ==== {{Yana qarang|Futbol boʻyicha 2005-yilgi jahon chempionati (20 yoshgacha)}} Messi mushak massasini oshirish uchun shaxsiy murabbiy yolladi va 2005-yil iyun oyida boʻlib oʻtgan yoshlar oʻrtasidagi jahon chempionatida ishtirok etish uchun terma jamoa tarkibiga ancha yaxshi jismoniy holatda qaytdi. Dastlabki oʻyinda asosiy tarkibdan chetda qoldirilganidan soʻng, jamoadagi tajribali futbolchilar bosh murabbiy Francisco Ferrarodan Messini asosiy tarkibga kiritishni soʻrashdi, chunki ular uni jamoaning eng yaxshi futbolchisi deb hisoblashardi. Messi yordamida jamoa Misr va Germaniya ustidan gʻalaba qozonib, guruh bosqichidan keyingi bosqichga yoʻl oldi{{sfn|Balagué|2013|pp=220–230}}. Messi pley-off bosqichining bir nechta oʻyinlarida hal qiluvchi rol oʻynadi. Finaldan oldin u turnirning eng yaxshi futbolchisi sifatida [[Futbol boʻyicha jahon chempionati (20 yoshgacha)#Mukofotlar|„Oltin toʻp“]] bilan taqdirlandi. 2-iyul kuni Argentina Nigeriya ustidan 2:1 hisobida gʻalaba qozongan oʻyinda jamoasining ikkala golini ham urib, uning beshinchi marta chempion boʻlishini taʼminladi va turnirni 6 ta gol bilan eng yaxshi toʻpurar sifatida yakunladi{{sfn|Balagué|2013|pp=231–240}}<ref name="MagicMessi">{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2007/m=3/news=magic-messi-sparks-high-drama-the-lowlands-501784.html |sarlavha=Magic Messi Sparks High Drama in the Lowlands |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150906082949/http://www.fifa.com/u20worldcup/news/y=2007/m=3/news=magic-messi-sparks-high-drama-the-lowlands-501784.html |arxivsana=2015-09-06 |sana=2005-07-01 |qaralgan sana=2015-08-12 |nashriyot=FIFA}}</ref>. Uning oʻyini 1979-yilda Argentina yoshlar terma jamoasini chempionlikka olib kelgan vatandoshi [[Diego Maradona]] bilan qiyoslandi<ref name="MagicMessi" />. === 2005–2007-yillar: Asosiy terma jamoadagi faoliyatining boshlanishi === Yoshlar terma jamoasidagi yutuqlarini eʼtirof etgan holda, kattalar terma jamoasi bosh murabbiyi José Pékerman 18 yoshli Messini 2005-yil 17-avgust kuni [[Vengriya milliy futbol terma jamoasi|Vengriyaga]] qarshi oʻrtoqlik uchrashuvi uchun [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentina milliy terma jamoasiga]] chaqirdi. U oʻyinning 63-daqiqasida maydonga tushdi, biroq ikki daqiqadan soʻng qoida buzgan deb topilgani sababli maydondan chetlatildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Messi Handles 'New Maradona' Tag |last=Vickery |first=Tim |date=2005-08-22 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_football/4172400.stm |access-date=2015-08-12}}</ref>. Xabarlarga koʻra, Messi chetlatilganidan soʻng kiyinish xonasida yigʻlab yuborgan<ref>{{Veb manbasi |url=http://www.espnfc.com/story/339694/messis-debut-dream-turns-sour |sarlavha=Messi's Debut Dream Turns Sour |qaralgan sana=2015-08-12 |nashriyot=ESPN FC}}</ref>. Messi 2005-yil 3-sentyabr kuni katta terma jamoaga qaytib, 2006-yilgi Jahon chempionati saralash bosqichi doirasidagi [[Paragvay milliy futbol terma jamoasi|Paragvayga]] qarshi oʻyinda maydonga tushdi. Argentina 0:1 hisobida magʻlub boʻlgan ushbu uchrashuvni Messi oʻzining „qayta debyuti“ deb atadi<ref>{{Veb manbasi |url=http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739 |sarlavha=Messi Tries Again as Argentina Face Paraguay |arxivurl=https://web.archive.org/web/20110628224026/http://soccernet.espn.go.com/preview?id=178848&cc=5739 |arxivsana=28 June 2011 |sana=2 September 2005 |nashriyot=ESPN FC}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=http://www.espnfc.com/story/345383/messi-is-a-jewel-says-argentina-coach |sarlavha=Messi Is a Jewel Says Argentina Coach |arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924135544/http://www.espnfc.com/story/345383/messi-is-a-jewel-says-argentina-coach |arxivsana=24 September 2015 |qaralgan sana=2026-03-16 |nashriyot=ESPN.com |til=inglizcha}}</ref>. U 2006-yil 1-mart kuni [[Xorvatiya milliy futbol terma jamoasi|Xorvatiya]] bilan oʻtkazilgan oʻrtoqlik uchrashuvida Argentina 2:3 hisobida magʻlub boʻlgan oʻyinda terma jamoadagi ilk golini urdi<ref name="Century">{{Veb manbasi |url=https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |sarlavha=Lionel Andrés Messi – Century of International Appearances |arxivurl=https://web.archive.org/web/20230123172840/https://www.rsssf.org/miscellaneous/messi-intlg.html |arxivsana=23 January 2023 |qaralgan sana=23 January 2023 |familiya=Mamrud |ism=Roberto |nashriyot=Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation}}</ref>. Bir hafta oʻtib yuz bergan son mushagi [[Sport jarohati|jarohati]] uning Jahon chempionatida ishtirok etishiga xavf tugʻdirdi, biroq u turnir boshlanguniga qadar tiklandi<ref>{{Yangiliklar manbasi |last=Vickery |first=Tim |date=5 June 2006 |title=Messi Comes of Age |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/teams/argentina/5047440.stm |access-date=12 August 2015}}</ref>. ==== 2006-yilgi Jahon chempionati ==== Germaniyada oʻtkazilgan [[Futbol boʻyicha 2006-yilgi jahon chempionati|2006-yilgi Jahon chempionati]] Messining Argentinaning asosiy terma jamoasi safidagi ilk xalqaro turniri boʻldi. Pékerman turnir oldidan Messi bilan suhbatlashib, uning kelajakda dunyoning eng yaxshi futbolchisiga aylanishini bashorat qildi<ref name="PekermanQuote">{{Veb manbasi |url=https://mundoalbiceleste.com/2021/02/17/jose-pekerman-talks-about-lionel-messi-in-2006-argentina-world-cup-more/#8230 |sarlavha=Jose Pekerman talks about Lionel Messi in 2006, Argentina, World Cup, more |sana=2021-02-17 |qaralgan sana=2024-09-07 |familiya=Nemer |ism=Roy |nashriyot=Mundo Albiceleste}}</ref>. 16-iyun kuni Messi [[Serbiya va Chernogoriya milliy futbol terma jamoasi|Serbiya va Chernogoriyaga]] qarshi oʻyinda zaxiradan maydonga tushib, Jahon chempionatida Argentina sharafini himoya qilgan eng yosh futbolchiga aylandi{{efn|group=lower-alpha|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentina 6–0 Serbia & Montenegro |date=2006-06-16 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853028.stm |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Holland 0–0 Argentina |date=2006-06-21 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/world_cup_2006/4853328.stm |access-date=2015-06-21}}</ref>{{sfn|Lisi|2011|pp=470–471}}}}. Messi 30-iyun kuni Germaniyaga qarshi chorak final uchrashuvida maydonga tushmadi. Argentina [[Penaltilar seriyasi (futbol)|penaltilar seriyasida]] magʻlub boʻlib, turnirni tark etdi{{sfn|Lisi|2011|pp=492–493}}. Pékermanning Messini zaxira oʻrindigʻida qoldirish haqidagi qarori keng tanqidlarga sabab boʻldi, chunki ayrimlar Messi oʻyinning natijasini oʻzgartira olgan boʻlishi mumkin, deb hisoblashdi{{sfn|Balagué|2013|pp=382–383}}<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentines Wonder Why Messi Sat Out |date=2006-07-02 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2006/07/02/sports/02iht-wcargentina.2100484.html |access-date=2015-08-12}}</ref>. Pékerman turnirdan soʻng bosh murabbiylik lavozimini tark etdi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Pekerman to quit after defeat |last=Jump |first=Paul |date=2006-06-30 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/football/2006/jun/30/worldcup2006.sport15 |access-date=2025-02-26}}</ref>. ==== 2007-yilgi Copa América ==== {{Yana qarang|2007-yilgi Copa América}} Messi dunyoning eng yaxshi futbolchilaridan biriga aylana borgani sari Argentina terma jamoasining asosiy tarkibidan mustahkam oʻrin egalladi.<ref name="NotBest" />{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}} U Amerika kubogining guruh bosqichidagi dastlabki oʻyinda Argentina [[AQSh milliy futbol terma jamoasi|AQSh]] ustidan 4:1 hisobida gʻalaba qozongan uchrashuvda gʻalaba goliga golli uzatma berdi, keyinchalik esa [[Peru milliy futbol terma jamoasi|Peru]] ustidan 4:0 hisobida qozonilgan chorak final gʻalabasida ikkinchi golni urdi{{efn|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Argentina into Last Eight of Copa |date=2007-07-03 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6263888.stm |access-date=2015-08-12}}</ref><ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Tevez Nets in Argentina Victory |date=2007-06-18 |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/internationals/6252156.stm |access-date=2015-08-12}}</ref>{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}}}}. 15-iyul kuni Argentina finalda, tarkibida bir nechta yulduz futbolchilari ishtirok etmagan [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliyaga]] 0:3 hisobida magʻlub boʻldi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Missing Some Stars, Brazil Wins Copa América |date=2007-08-16 |work=The New York Times |url=https://www.nytimes.com/2007/07/16/sports/soccer/16soccer.html |access-date=2015-08-12}}</ref>. Kutilmagan magʻlubiyat Argentinada koʻplab tanqidlarga sabab boʻldi, biroq Messi yoshligi va jamoaning yulduz futbolchisi [[Juan Román Riquelme]]ga nisbatan ikkinchi darajali mavqega ega boʻlgani sababli tanqidlardan chetda qoldi{{sfn|Balagué|2013|pp=384–387}}. Messi turnirning eng yaxshi yosh futbolchisi deb topildi va turnir ramziy terma jamoasi tarkibiga kiritildi{{sfn|Caioli|2012|p=156}}. === 2008-yil: Pekin yozgi Olimpiada oʻyinlari === {{Yana qarang|2008-yilgi Yozgi Olimpiada o‘yinlarida futbol – erkaklar turniri}} [[2008-yilgi Yozgi Olimpiada oʻyinlari|2008-yilgi yozgi Olimpiada oʻyinlari]] oldidan FIFA Barcelona klubidan Messini erkaklar oʻrtasidagi futbol turnirida ishtirok etishi uchun qoʻyib yuborishni talab qildi<ref>{{Yangiliklar manbasi |title=Clubs must release U-23s for Olympics, says Fifa |last=Lynch |first=Robin |date=2008-07-30 |work=The Guardian |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/jul/30/olympicgames20081 |access-date=2024-09-12 |issn=0261-3077}}</ref><ref>{{Veb manbasi |url=https://www.dw.com/en/soccer-players-must-be-released-for-olympics-fifa-rules/a-3523245 |sarlavha=Soccer Players Must Be Released for Olympics, FIFA Rules – DW – 07/30/2008 |sana= |qaralgan sana=2024-09-12 |ish=dw.com |nashriyot=}}</ref>. Biroq Sport arbitraj sudi Messi Barcelona klubining Chempionlar ligasi saralash bosqichi oʻyinlari bilan bir vaqtga toʻgʻri kelgani sababli uning turnirda Argentina sharafini himoya qilishini qonuniy ravishda taqiqladi{{efn|Bir nechta manbaga ega:<ref>{{Cite web |last=Hemwood |first=Brian |date=August 6, 2008 |title=Court blocks Messi from Olympics soccer |url=https://www.reuters.com/article/markets/companies/court-blocks-messi-from-olympics-soccer-idUSB291545/ |access-date=September 12, 2024 |website=[[Reuters]]}}</ref><ref>{{cite web |date=August 6, 2008 |title=Arbitration CAS 2008/A/1622 FC Schalke 04 v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA), CAS 2008/A/1623 SV Werder Bremen v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA) & CAS 2008/A/1624 FC Barcelona v. Fédération Internationale de Football Association (FIFA), award of 2 October 2008 |url=https://www.tas-cas.org/fileadmin/user_upload/CAS_Award_6785___internet__.pdf |access-date=2 October 2008 |website=The Court of Arbitration for Sport}}</ref><ref>{{Cite web |date=2008-08-06 |title=FIFA ruling on soccer players in Games overturned |url=https://www.espn.com/olympics/summer08/soccer/news/story?id=3521312 |access-date=2024-09-12 |website=ESPN.com}}</ref><ref>{{Cite news |last=Nutbrown |first=Charlie |date=2008-08-06 |title=Olympics: CAS steps in to stop players heading to Beijing |url=https://www.theguardian.com/sport/2008/aug/06/olympics2008.olympicsfootball |access-date=2024-09-12 |work=The Guardian |issn=0261-3077}}</ref>}}. Barcelona klubining yangi tayinlangan bosh murabbiyi [[Pep Guardiola]] aralashuvidan soʻng, 21 yoshli Messiga Olimpiya oʻyinlarida Argentina 23 yoshgacha boʻlgan futbolchilar terma jamoasiga qoʻshilishiga ruxsat berildi{{efn|Bir nechta manbaga ega:{{sfn|Hunter|2012|pp=63–64}}<ref>{{cite web |last=Lisi |first=Clemente |date=8 August 2008 |title=Messi Allowed to Play in Beijing |url=https://nypost.com/2008/08/08/messi-allowed-to-play-in-beijing/ |access-date=9 April 2017 |website=thestar.com.my}}</ref><ref>{{Cite web |last=Fish |first=Hal |date=2024-07-22 |title=Leo Messi's brilliant story on why Pep Guardiola let him go to the Olympics against Barca wishes |url=https://www.givemesport.com/leo-messi-story-pep-guardiola-let-him-go-to-the-olympics/ |access-date=2024-09-12 |website=GiveMeSport}}</ref>}}. Messi ishtirokidagi jamoa Nigeriyaga qarshi finalgacha yetib bordi. Ushbu uchrashuvda Messi Argentina 1:0 hisobida gʻalaba qozonishini taʼminlagan yagona golga uzatma berdi{{sfn|Balagué|2013|pp=436–437}}. Messi va Riquelme FIFA tomonidan turnirning eng yaxshi jamoasidagi eng koʻzga koʻringan futbolchilar sifatida alohida eʼtirof etildi<ref>{{Veb manbasi |url=https://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/94/37/67/internetreportoly08v2.pdf |sarlavha=Report and Statistics: Men's and Women's Olympic Football Tournaments Beijing 2008 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20081206162134/http://www.fifa.com/mm/document/afdeveloping/technicaldevp/94/37/67/internetreportoly08v2.pdf |arxivsana=2008-12-06 |sana=2015-08-12 |ish=FIFA |sahifalar=21}}</ref>. == Izohlar == {{manbalar|group=lower-alpha}} == Manbalar == {{manbalar}} === Adabiyotlar === * {{cite book |title=Messi |last=Balagué |first=Guillem |date=2013 |publisher=Orion Books |isbn=978-1-4091-4659-9 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/messibiography0000bala}} * {{cite book |title=Messi: The Inside Story of the Boy Who Became a Legend |last=Caioli |first=Luca |date=2012 |publisher=Corinthian Books |isbn=978-1-906850-40-1}} * {{cite book |title=Messi: More than a Superstar |last=Caioli |first=Luca |date=2015 |publisher=Icon Books |isbn=978-1-906850-91-3}} * {{cite book |title=Barça: The Making of the Greatest Team in the World |last=Hunter |first=Graham |date=2012 |publisher=BackPage Press |isbn=978-0-9564971-8-5}} * {{cite book |title=A History of the World Cup: 1930–2010 |last=Lisi |first=Clemente Angelo |date=2011 |publisher=Scarecrow Press |isbn=978-0-8108-7754-2 |url-access=registration |url=https://archive.org/details/historyofworldcu0000lisi_v7i5}} * {{cite book |title=Above Us Only Sky: Liverpool FC's Global Revolution |last=Tomkins |first=Paul |date=2007 |publisher=Anchor Print Group |isbn=978-0-9556367-0-7}} [[Turkum:Lionel Messi|Faoliyat]] [[Turkum:Inter Miami]] lovavrwo36cjfzj0xs8g1n95hs6nj5f 0 1461524 6304892 6301855 2026-10-11T03:44:00Z InternetArchiveBot 58913 3 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304892 wikitext text/x-wiki {{Bilgiquti aholi punkti | mavqe = [[Misr muhofazalari|Muhofaza]] | nomi = Savhoj muhofazasi | asl nomi = {{lang-ar|محافظة سوهاج}} | tasvir = SohagNasrCity.jpg | qaram = | mamlakat = Misr | gerb = Emblem Sohag Governorate.svg | bayroq = Governadorat de Suhaj.png | gerb tarifi = | bayroq tarifi = | gerb eni = 75px | bayroq eni = 120px | lat_dir =N | lat_deg =26 | lat_min =33 | lat_sec =36 | lon_dir =E | lon_deg =31 | lon_min =42 | lon_sec =0 | CoordAddon = type:governorate(10034830)_region:EG | CoordScale = | mamlakat xaritasi oʻlchami = 300 | mintaqa xaritasi oʻlchami = | tuman xaritasi oʻlchami = | mintaqa turi = | mintaqa = | jadvalda mintaqa = | ichki bolinishi = | rahbar turi = Voliy | rahbar = Abdulfattoh Noureldin Serag<ref>{{cite web |last1=Samir |first1=Farah |title=Egypt Announces New Governors for Cairo, Alexandria and Other Cities {{!}} Egyptian Streets |url=https://egyptianstreets.com/2024/07/04/egypt-announces-new-governors-for-cairo-alexandria-and-other-cities/ |date=4 July 2024}}</ref> | asos solingan = | ilk eslatilishi = | avvalgi nomlari = | qachondan beri = | maydon = 1547 | balandlik turi = | AP markazi balandligi = | iqlim = | rasmiy til = | aholi = 5 853 394<ref name="CAPMAS2023">{{cite web |title=ﻋـــﺩﺩ ﺍﻟﺳﻛــﺎﻥ ﺍﻟﺗﻘﺩﻳﺭﻯ ﻟﻸﻗﺳــﺎﻡ |url=https://www.capmas.gov.eg/Admin/Pages%20Files/202331512347%D8%B9%D8%AF%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%20%D8%B9%D9%84%D9%89%20%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%89%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%83%D8%B2%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85%20%D9%81%D9%89%201%D9%80%201%D9%80%202023.pdf |website=www.capmas.gov.eg |access-date=1 July 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20230403213348/https://www.capmas.gov.eg/Admin/Pages%20Files/202331512347%D8%B9%D8%AF%D8%AF%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86%20%D8%B9%D9%84%D9%89%20%D9%85%D8%B3%D8%AA%D9%88%D9%89%20%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%83%D8%B2%20%D9%88%D8%A7%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%B3%D8%A7%D9%85%20%D9%81%D9%89%201%D9%80%201%D9%80%202023.pdf |archive-date=Apr 3, 2023 |language=ar |date=Jan 2023 |url-status=live}}</ref> | sanalgan yil = 2024-yil yanvar | zichlik = 3 784 | aglomeratsiya = | milliy tarkib = | konfessiyaviy tarkib = | etnoxoronim = | vaqt mintaqasi = +2 | DST = | telefon kodi = | pochta indekslari = | avtomobil kodi = | identifikator turi = | raqamli identifikator = | vebsayt = {{URL|www.sohag.gov.eg/}} | sayt tili = }} '''Savhoj muhofazasi''' ({{lang-ar|محافظة سوهاج}}) — [[Misr]] muhofazalaridan biri. Mamlakatning janubiy qismida (Yuqori Misr) joylashgan boʻlib, [[Nil]] vodiysining bir qismini oʻz ichiga oladi<ref name="Google Map of Governorate">{{cite web |title=Sohag Governorate |url=https://www.google.com/maps/place/Sohag+Governorate,+Egypt/@26.5774857,31.6492523,11.25z/data=!4m13!1m7!3m6!1s0x0:0x0!2zMjbCsDMzJzM2LjAiTiAzMcKwNDInMDAuMCJF!3b1!8m2!3d26.56!4d31.7!3m4!1s0x14458c30b0d13dd3:0xeb4eebd15e2c2eaf!8m2!3d26.501348!4d31.7651362?hl=en |website=google.come |publisher=Google Map}}</ref>. 1960-yildan buyon uning maʼmuriy markazi [[Savhoj]] shahri hisoblanadi. Bungacha markaz Girga shahri boʻlgan va muhofaza '''Girga muhofazasi''' deb atalgan<ref>{{cite book |last=Law |first=Gwillim |title=Administrative Subdivisions of Countries: A Comprehensive World Reference, 1900 through 1998 |url=https://books.google.com/books?id=4lmOAAAAMAAJ&q=Girga |format=snippet view |access-date=2010-08-07 |year=1999 |publisher=McFarland |location=Jefferson, NC |isbn=978-0-7864-0729-3 |page=114}}</ref>. == Tavsifi == [[File:Al Hager Bawlad Yehya, Markaz Dar El-Salam, Sohag Governorate, Egypt - panoramio.jpg|thumb|Al-Hajar Bavlad Yahyo, Dorussalom markazi, Savhoj muhofazasi]] Ushbu muhofazada qashshoqlik darajasi 60% dan yuqori, ammo yaqinda moliyaviy yordam va ish oʻrinlari yaratish shaklida ijtimoiy himoya choralari joriy etildi. Mablagʻlar mamlakat Moliya vazirligi tomonidan xalqaro tashkilotlar koʻmagida muvofiqlashtirildi<ref name="Takaful and Karama">{{cite news |title=Social Solidarity Ministry to provide citizens with disabilities financial support |url=https://ww.egyptindependent.com/social-solidarity-ministry-financial-support/ |access-date=11 December 2018 |work=Egypt Independent |date=25 July 2017}}</ref>. 2019-yil boshida Savhojning kambagʻalroq qishloqlarida yashovchi ayrim aholi vakillari qisman Kuvayt milliy banki yordamida qurilgan yangi uylarga koʻchib oʻtishga muvaffaq boʻldi. 115 ta uyning qurilishi yakunlanishi munosabati bilan tantanali tadbir oʻtkazildi va unda aholiga qoramol hamda boshqa sovgʻalar topshirildi<ref name="Al-Ghwait_New_Homes">{{cite news |last1=Al-Ghwait |first1=Khaled |title=Orman and Bank of Kuwait celebrate the completion of the development of 115 houses in Sohag |url=https://www.elwatannews.com/news/details/3964262 |access-date=3 February 2019 |date=31 January 2019 |language=ar}}</ref>. == Arxeologiyasi == 2019-yil aprel oyida Mustafo Vaziriy boshchiligidagi Turizm va osoriatiqalar vazirligining arxeologik guruhi al-Dayabat arxeologik hududida Ptolemeylar davriga oid Tutu ismli zodagon va uning rafiqasiga tegishli qabrni aniqladi. Qabr tarkibida [[Ohaktoshlar|ohaktoshdan]] yasalgan ikkita [[sarkofag]] joylashgan ikkita kichik xona, shuningdek, yaxshi saqlanib qolgan mumiyo va mumiyolangan hayvonlar (jumladan, lochinlar, burgutlar, mushuklar, itlar va yerqazarlar) topildi<ref>{{Cite web|title=In Photos: Ptolemaic-era tomb discovered in Upper Egypt's Sohag - Ancient Egypt - Heritage|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/9/40/329501/Heritage/Ancient-Egypt/In-Photos-Ptolemaicera-tomb-discovered-in-Upper-Eg.aspx|access-date=2020-09-13|website=Ahram Online|language=en}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ptolemaic-era tomb discovered in Upper Egypt's Sohag|url=https://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2019/04/ptolemaic-era-tomb-discovered-in-upper.html|access-date=2020-09-13|website=The Archaeology News Network|arxivurl=https://web.archive.org/web/20210211212655/https://archaeologynewsnetwork.blogspot.com/2019/04/ptolemaic-era-tomb-discovered-in-upper.html|arxivsana=2021-02-11}}</ref><ref>{{Cite web|title=Ptolemaic-era tomb discovered in Upper Egypt - Xinhua {{!}} English.news.cn|url=http://www.xinhuanet.com/english/2019-04/06/c_137953298.htm|archive-url=https://web.archive.org/web/20190406092542/http://www.xinhuanet.com/english/2019-04/06/c_137953298.htm|url-status=dead|archive-date=April 6, 2019|access-date=2020-09-13|website=www.xinhuanet.com}}</ref>. 2026-yil yanvar oyida arxeologlar [[Timo]] tumanidagi Al-Qarya bi al-Duvayr hududida [[Vizantiya imperiyasi|Vizantiya davriga]] oid monastir majmuasi topilganini eʼlon qildi. Qadimiy yodgorliklar boʻyicha Oliy kengash tomonidan olib borilgan Misr arxeologik ekspeditsiyasi Vizantiya davriga mansub monastir aholi punktini tashkil etuvchi bir nechta xom gʻishtli binolarning poydevorini aniqladi. Topilmalar orasida toʻrtburchak shakldagi zallar, rohiblarning yashash va ibodat joylari boʻlgani taxmin qilinadigan hujralar hamda tokchali suvoqli devorlar mavjud; hovlilar va kichik aylana shakldagi inshootlar esa jamoat joylari vazifasini bajargan boʻlishi mumkin. Markaziy cherkovga xos boʻlgan nef, xor va muqaddas joy kabi elementlar uyushgan diniy hayotdan dalolat beradi, qizil gʻisht va ohaktoshdan yasalgan hovuzchalar kabi qoʻshimcha inshootlar esa suv saqlash yoki yordamchi vazifalarni bajarganini koʻrsatadi. Hududdan topilgan artefaktlar orasida saqlash uchun moʻljallangan [[amfora]]lar va [[Qibtiy pravoslav cherkovi|kopt]] yozuvlari tushirilgan ostrakalar bor<ref>{{Cite web |title=Byzantine monastic complex unearthed in Sohag - Ancient Egypt - Antiquities |url=https://english.ahram.org.eg/NewsContentP/9/560013/Antiquities/Byzantine-monastic-complex-unearthed-in-Sohag.aspx |access-date=2026-01-10 |website=Ahram Online}}</ref><ref>{{Cite web |last=Carvajal |first=Guillermo |date=2026-01-06 |title=A Complete Byzantine Monastery Discovered Beneath the Desert Sands of Southern Egypt |url=https://www.labrujulaverde.com/en/2026/01/a-complete-byzantine-monastery-discovered-beneath-the-desert-sands-of-southern-egypt/ |access-date=2026-01-10 |website=LBV Magazine English Edition |language=en}}</ref>. == Maʼmuriy boʻlinishi == Muhofaza munitsipal boʻlinmalarga ajratilgan boʻlib, 2024-yil yanvar holatiga koʻra umumiy taxminiy aholi soni 5 853 394 kishini tashkil etadi<ref name="CAPMAS2023" />. {| class="sortable wikitable plainrowheaders" |+ Munitsipal boʻlinmalari ! Oʻzbekcha nomi !! Asl nomi !! Arabcha transliteratsiyasi !! Aholisi<br /><small>(2023-yil yanvar tax.)</small>!! Turi |- |Axmim|| style="text-align:right;" |{{lang|ar|مركز أخميم}}||{{transliteration|ar|Akhmīm}}|| style="text-align:right;" |498,670 || Markaz |- |[[Al-Balyana]]|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|مركز البلينا}}||{{transliteration|ar|Al-Balyanā}}|| style="text-align:right;" |595,606 || Markaz |- | Al-Kavtar || style="text-align:right;" | {{lang|ar|قسم الكوثر}}||{{transliteration|ar|Al-Kawthar}}|| style="text-align:right;" |5,543 || Qism (toʻliq shahar) |- |[[Al-Maragʻa]]|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|مركز المراغة}}||''{{transliteration|ar|Al-Marāghah}}''|| style="text-align:right;" |447,222 || Markaz |- |[[Ptolemais Hermiou|Al-Munsha]]|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|مركز المنشأة}}||{{transliteration|ar|Al-Munsha'āh}}|| style="text-align:right;" |458,552 || Markaz |- | [[Al-Asayrat]]|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|مركز العسيرات }}||''{{transliteration|ar|Al-'Usayrāt}}'' || style="text-align:right;" |195,927 || Markaz |- | Dorussalom|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|مركز دار السلام}}||{{transliteration|ar|Dar as-Salām}} || style="text-align:right;" |466,727 || Markaz |- | Girga|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|قسم جرجا }}||{{transliteration|ar|Jirjā}}|| style="text-align:right;" |146,756 || Qism (shahar va qishloq qismlari) |- | Girga || style="text-align:right;"| {{lang|ar|مركز جرجا}}||{{transliteration|ar|Jirjā}}|| style="text-align:right;" |376,144 || Markaz |- | [[Jahina|Juhayna gʻarb]]|| style="text-align:right;" |{{lang|ar|مركز جهينة الغربية}}||''{{transliteration|ar| Juhaynah al-Gharbiyah}}''|| style="text-align:right;" |309,544 || Markaz |- | [[Yangi Axmim]]|| style="text-align:right;" |{{lang|ar|مدينة أخميم الجديدة}}||{{transliteration|ar|Madīnat Akhmīm al-Jadīdah}}|| style="text-align:right;" |0 || Yangi shahar |- |[[Yangi Sohag]]|| style="text-align:right;" | {{lang|ar|مدينة سوهاج الجديدة}}||{{transliteration|ar|Madīnat Sawhāj al-Jadīdah}}|| style="text-align:right;" |200 || Yangi shahar |- |[[Saqulta]]|| style="text-align:right;" |{{lang|ar|مركز ساقلته}}||''{{transliteration|ar|Sāqultah}}''|| style="text-align:right;" |235,361 || Markaz |- | Savhoj || style="text-align:right;"|{{lang|ar|مركز سوهاج}}||''{{transliteration|ar|Sawhāj}}''|| style="text-align:right;" |608,574 || Markaz |- | Savhoj 1 || style="text-align:right;"|{{lang|ar|قسم اول سوهاج}}||''{{transliteration|ar|Sawhāj 1}}''|| style="text-align:right;" |150,616 || Qism (toʻliq shahar) |- | Savhoj 2 || style="text-align:right;"|{{lang|ar|قسم ثان سوهاج}}||''{{transliteration|ar|Sawhāj 2}}''|| style="text-align:right;" |124,746 || Qism (toʻliq shahar) |- | [[Tahta]]|| style="text-align:right;" |{{lang|ar|قسم طهطا}}||''{{transliteration|ar|Ṭahṭā}}''|| style="text-align:right;" |187,903 || Qism (shahar va qishloq qismlari) |- | Tahta || style="text-align:right;"|{{lang|ar|مركز طهطا}}||''{{transliteration|ar|Ṭahṭā}}''|| style="text-align:right;" |327,950 || Markaz |- | [[Timo]]|| style="text-align:right;" |{{lang|ar|مركز طما}}||''{{transliteration|ar| Ṭimā}}''|| style="text-align:right;" |486,899 || Markaz |} == Aholisi == {{Historical populations |1937 | 1118402 |1947 | 1283468 |1957 | 1449000 |1966 | 1689000 |1976 | 1924960 |1986 | 2455134 |1996 | 3123114 |2006 | 3747289 |2015 | 4603861 |2017 | 4995155 |2018 | 5063000 |2023 | 5669652 |footnote=manbalar:<ref>{{cite book|last1=Law|first1=Gwillim|title=Administrative Subdivisions of Countries: A Comprehensive World Reference, 1900 Through 1998|date=November 23, 1999|publisher=McFarland|isbn=978-0-7864-6097-7|url-access=registration|url=https://archive.org/details/administrativesu0000lawg}}</ref><ref name="Population by Subdivision">{{cite web|title=Sohag Governorate Subdivisions|url=https://www.citypopulation.de/php/egypt-admin.php?adm1id=26|website=CityPopulation.de|access-date=2018-11-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20181126052742/https://www.citypopulation.de/php/egypt-admin.php?adm1id=26|archive-date=2018-11-26|url-status=live}}</ref><ref>{{cite web |title=اPop. Estimates by Governorate 1/1/2018 |url=https://www.capmas.gov.eg/Pages/StaticPages.aspx?page_id=5035 |website=www.capmas.gov.eg |access-date=10 October 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20181102023819/https://www.capmas.gov.eg/Pages/StaticPages.aspx?page_id=5035 |archive-date=2018-11-02 |url-status=live }}</ref><ref name="pop 2015" /><ref name="CAPMAS2023" /> }} Aholi soni boʻyicha hisob-kitoblarga koʻra, 2024-yilda muhofaza aholisining aksariyati qishloq joylarda yashagan, [[urbanizatsiya]] darajasi esa atigi 21.4% ni tashkil etgan. 2024-yilda muhofazada istiqomat qiluvchi taxminan 5 853 394 kishidan 4 600 768 kishi qishloq joylarda va 1 252 626 kishi shahar joylarda istiqomat qilgan<ref name="pop 2015">{{cite web|title=Population Estimates By Sex & Governorate 1/1/2015|url=http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pdf/EgyptinFigures2015/EgyptinFigures/Tables/PDF/1-%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86/pop.pdf|website=CAPMAS|access-date=23 October 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20151019093240/http://www.msrintranet.capmas.gov.eg/pdf/EgyptinFigures2015/EgyptinFigures/Tables/PDF/1-%20%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%83%D8%A7%D9%86/pop.pdf|archive-date=2015-10-19|url-status=live}}</ref>. == Shaharlari va shaharchalari == * Axmim (Ipu yoki Xent-Min yoki Xemmis yoki Panopolis) * Dorussalom * [[Al-Balyana]] * [[Ptolemais Hermiou|Al-Munsha]] * [[Al-Maragʻa]] * [[Al-Asayrat]] * Girga (Tjeny yoki Thinis) * [[Jahina|Juhayna]] * [[Saqulta]] * [[Savhoj]] * [[Tahta]] * [[Timo]] == Sanoat zonalari == Investitsiyalar va erkin zonalar boʻyicha boshqaruv organi (GAFI) maʼlumotlariga koʻra, Savhojda quyidagi sanoat zonalari joylashgan<ref name="IndustrialZones">{{cite web |title=Industrial Zones of Governorate |url=http://www.gafi.gov.eg/English/StartaBusiness/InvestmentZones/Pages/Industrial-Zones.aspx |website=Ministry of Investment Egypt |access-date=18 March 2025 |arxivurl=https://web.archive.org/web/20181123201111/http://www.gafi.gov.eg/English/StartaBusiness/InvestmentZones/Pages/Industrial-Zones.aspx |arxivsana=2018-11-23}}</ref>: {| class="wikitable" |- !Sanoat zonasi |- |rowspan="1"|Al-Ahaywa sanoat zonasi |- |rowspan="1"|Al-Kavtar sanoat zonasi |- |rowspan="1"|Tahta gʻarbiy sanoat zonasi |- |rowspan="1"|Yangi Savhoj sanoat zonasi |- |rowspan="1"|Girga gʻarbiy Bet Dovud sanoat zonasi |} == Diqqatga sazovor joylari == * Abydos (Abedju) * Apollonos Polis (Kom Isfaht) * Bayt Xhallof * Al-Havovish * [[Al-Salamuniy]] * Jabal al-Haridiy * [[Atribis (Yuqori Misr)|Hut-Repyt]] ([[Atribis (Yuqori Misr)|Atribis]] yoki [[Atribis (Yuqori Misr)|Wannina]]) * Kom Ishqaw (Aphrodito) * Tjebu (Djew-Qa yoki Antaeopolis yoki Qaw al-Kabir) * Qizil monastir * Oq monastir * Savhoj muzeyi == Mashhur kishilari == * Imod Hamdi (aktyor) * Hamdi Ahmad (aktyor) * George Sidhum (aktyor) * Sawiris oilasi (biznes oilasi) * Muhammad Siddiq Al-Minshawi (qori) == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20190412035843/https://www.elwatannews.com/subsection/151 El Wattan News of Sohag Governorate] * [https://books.google.com/books?id=GAQnDAAAQBAJ&dq=suhag+egypt&pg=PA40 Hopkins, Nicholas S., Directions of Change in Rural Egypt, Oxford University Press, 2004] {{Misr muhofazalari}} {{Authority control}} [[Turkum:Savhoj muhofazasi| ]] [[Turkum:Misr muhofazalari]] ep0z0ipct05tidnpy7eg0o21xma4klo 0 1461641 6304963 6302111 2026-10-11T08:31:42Z Janob Mirzaolim 64438 6304963 wikitext text/x-wiki {{Tarixiy joy bilgiqutisi | name = Dahshur | native_name = | alternate_name = | image = Dahshur - Red Pyramid - Tourist policemen on camel.JPG | alt = | caption = Sneferuning [[Qizil piramida]]si | pushpin_map = Misr | pushpin_alt = | pushpin_relief = | coordinates = {{coord|29|48|23|N|31|12|29|E|display=inline,title}} | location = [[Giza muhofazasi]], [[Misr]] | region = | type = [[Nekropol]] | part_of = | length = | width = | area = | height = | builder = Sneferu | material = | built = Mil. av. 2613–2589-yillar | abandoned = | epochs = Qadimgi podsholikdan Oʻrta podsholikkach | cultures = | dependency_of = | occupants = | event = | excavations = | archaeologists = | condition = | ownership = | management = | public_access = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | embedded = }} '''Dahshur''' ({{lang-ar|دهشور}}, ''Dahšūr'') — [[qadimgi Misr]] piramida majmuasi va nekropoli boʻlib, u [[Giza muhofazasi]]dagi Badrashin markazida joylashgan Manshiyat Dahshur ({{lang-ar|منشأة دهشور}}) qishlogʻi nomi bilan ataladi<ref>{{Cite web |title=Markaz al-Badrashin Map |url=http://www.giza.gov.eg/GovMaps/To-map13.aspx |access-date=2023-01-22 |website=www.giza.gov.eg}}</ref>. Dahshur [[UNESCO]]ning [[Jahon merosi]] roʻyxatiga kiritilgan boʻlib, Gʻarbiy sahro platosida, ekin maydonlari boshlanadigan hudud chekkasida joylashgan. Shimoldagi Saqqora, Abusir va [[Giza piramidalari|Giza piramida majmualari]] bilan birgalikda qadimgi poytaxt [[Memfis (Misr)|Memfisning]] [[Memfis nekropoli|piramidalar maydonini]] tashkil etadi<ref name=":12">{{cite web |title=Memphis and its Necropolis – the Pyramid Fields from Giza to Dahshur |url=https://whc.unesco.org/en/list/86 |access-date=7 September 2021 |website=UNESCO World Heritage Centre |publisher=United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization}}</ref>. Bu joy asosan bir nechta [[piramida]]lari, xususan, miloddan avvalgi 2613—2589-yillar oraligʻida qurilgan hamda Misrdagi eng qadimgi, eng katta va eng yaxshi saqlanib qolgan inshootlar qatoriga kiruvchi Sneferuning Qiya piramidasi va [[Qizil piramida]]si bilan mashhur. == Piramidalari == [[File:Bent Pyramid (I love Naples).jpg|thumb|left|Sneferuning Qiya piramidasi]] Dahshur piramidalari misrliklar uchun juda muhim tajriba maktabi boʻlib xizmat qildi. Ular ushbu inshootlar orqali zinapoyali piramidalardan silliq devorli piramidalarga oʻtish uchun zarur bilim va koʻnikmalarga ega boʻldi. Toʻplangan boy tajriba ularga keyinchalik [[Xeops piramidasi]]ni — Qadimgi [[dunyoning yetti moʻjizasi]]dan bugungi kungacha saqlanib qolgan yagona inshootni — barpo etish imkonini berdi. Dahshur piramidalarining birinchisi — fir’avn Sneferu hukmronligi davrida (miloddan avvalgi 2613—2589-yillar) qurilgan Qiya piramida boʻldi. Bu silliq devorli piramida qurishga qilingan ilk urinish boʻlsa-da, loyiha muvaffaqiyatsiz yakunlandi. Bunga yumshoq tuproqqa (qum, shagʻal va loy aralashmasi) tushadigan ogʻirlikni hisoblashdagi xatolar sabab boʻldi; tuproqning choʻkish xususiyati inshoot barqarorligiga salbiy taʼsir koʻrsatdi. Shuningdek, qurilish bloklarini kesish va joylashtirishdagi xatolar tufayli ogʻirlik teng taqsimlanmadi, natijada piramida qiyaligi buzildi va u Qiya piramida nomini oldi<ref>{{cite web |title=Great Pyramid of Giza |url=https://www.worldhistory.org/Great_Pyramid_of_Giza/ |website=World History Encyclopedia |access-date=21 November 2017}}</ref>. Oʻzining kamchiliklarini anglab, xatolaridan saboq olgan Sneferu Dahshurning ikkinchi piramidasi — [[Qizil piramida]]ni qurishni buyurdi. Qurib bitkazilgandan soʻng, piramida muvaffaqiyatli deb hisoblandi, chunki u toʻliq qurilgan, silliq qirrali va {{convert|104|m|ft|abbr=off|sp=us}} balandlikka koʻtarilgan, 43 graduslik burchakka ega boʻlgan mustaqil piramida boʻldi<ref>{{cite web|title=Red Pyramid |url=https://www.worldhistory.org/image/5732/ |website=World History Encyclopedia |access-date=21 November 2017}}</ref>. Qizil piramidaning nomi piramidani qurish uchun ishlatilgan material — qizil ohaktoshdan kelib chiqqan. Bu piramida Sneferuning dam olish joyi deb ishoniladi<ref>{{cite web |title=National Geographic: Egypt – North Pyramid of Snefru, Dahshur |url=https://www.nationalgeographic.com/pyramids/north.html |archive-url=https://web.archive.org/web/20020917045512/http://www.nationalgeographic.com/pyramids/north.html |url-status=dead |archive-date=September 17, 2002 |website=www.nationalgeographic.com |access-date=21 November 2017}}</ref>. [[File:Black_Pyramid_of_Amenemhat_III..JPG|thumb|left|Qora piramida]] Dahshur ichida joylashgan yana bir piramida, Oq piramida, 12-sulola fir’avni Amenemhat II (miloddan avvalgi 1929—1895-yillar) ning piramidasidir. Uni toʻldirish uchun ishlatilgan materiallar (tashqi tomondan qum va ichki tomondan ohaktosh) tufayli bu piramida hududdagi boshqa piramidalar kabi saqlanib qolmagan. Ob-havo tufayli qum yemirilib ketgan, ammo ohaktosh boshqa piramidalarda foydalanish uchun ataylab olingan, bu esa piramidaning qulashiga va oxir-oqibat qirol Amenemhat II ning qabrini bulgʻashga olib kelgan<ref>{{cite web |title=12th- and 13th-Dynasty Pyramids |url=http://www.worldhistory.biz/ancient-history/55779-7-6-12th-and-13th-dynasty-pyramids.html |website=World history |access-date=21 November 2017}}</ref>. Senusret III (miloddan avvalgi 1878—1839-yillar) oʻz piramidasini Dahshur ichida qurdirgan. Uning piramidasi va uni oʻrab turgan piramidalar orasidagi farq shundaki, Senusret III uning ostida ikkita malika — Sit-Hathor va Merit uchun maqbaralar va galereyalar qurdirgan<ref>{{cite web |title=12th- and 13th-Dynasty Pyramids |url=http://www.worldhistory.biz/ancient-history/55779-7-6-12th-and-13th-dynasty-pyramids.html |website=World history |access-date=21 November 2017}}</ref>. Qora piramida Amenemhat III ning keyingi hukmronligiga tegishli va u juda yemirilgan boʻlsa-da, u ikkita Sneferu piramidasidan keyin bu yerdagi eng taʼsirli yodgorlik boʻlib qolmoqda. Qora piramidaning sayqallangan granit piramidasi yoki kaptoshi Qohiradagi Misr muzeyining asosiy zalida namoyish etilmoqda. [[File:Francis Frith (English) - The Pyramids of Dahshoor, From the East - Google Art Project.jpg|thumb|Francis Frit (1857) tomonidan chizilgan Dahshur piramidalari, sharqdan (chapda qora piramida, oʻngda qiya piramida)]] Dahshurda 13-sulolaning yana bir qancha piramidalari qurilgan. Hozirgacha faqat Ameny Qemau piramidasi ushbu joyni qazib olgan arxeolog Ahmad Faxriy tomonidan qazilgan. == Qabrlar va qabristonlar == 12-sulola piramidasiga yaqin joylashgan bir nechta buzilmagan qirollik ayollarining qabrlari topildi, ularda oʻsha davrda Misrda metallga ishlov berishning eng yuqori bosqichida ekanligi aniqlangan koʻp miqdordagi lapidary va zargarlik buyumlari saqlandi. Senusret III piramidasi ulkan majmuaning bir qismi boʻlib, janubda yana bir piramida bilan birga qirollik ayollarining bir nechta kichik piramidalari joylashgan edi. Ushbu piramida yonidagi galereya qabrida qirol qizlarining ikkita xazinasi (Sithathor) topildi. Dahshur piramidalari atrofida Qadimgi va Oʻrta podsholik amaldorlarining keng qabristonlari topilgan. Dahshur 12-sulola qiroli Amenemhat II hukmronligi davrida Misrning podsholik nekropoli boʻlgan. == Zamonaviy tarixi == [[File:Potato cultivation 1.jpg|thumb|left|Dahshurda kartoshka yetishtirish]] 2012-yil iyul oyida Dahshurning butun nasroniy jamoasi (baʼzi taxminlarga koʻra, 120 ga yaqin oila) konfessiyalararo zoʻravonlik tufayli yaqin atrofdagi shaharlarga qochib ketdi. Mojaro yomon dazmollangan koʻylak yuzasidan kelib chiqqan bahs-munozaradan boshlanib, keyinchalik nasroniy shaxsning musulmon arab urugʻi vakilini yoqib oʻldirishiga olib kelgan janjalga aylanib ketdi. Bundan tashqari, toʻqnashuvlar paytida bino tomidan uloqtirilgan benzinli bomba oqibatida bosh qismidan jarohat olgan yana bir musulmon keyinchalik vafot etdi. Zoʻravonlik davomida nasroniylarga tegishli kamida 16 ta uy va mulk talon-taroj qilindi, ayrimlari yoqib yuborildi va cherkovga zarar yetkazildi. Ushbu hodisa xalqaro miqyosda yoritildi<ref>{{Cite news|url=https://www.latimes.com/world/la-xpm-2012-sep-07-la-fg-egypt-christians-muslims-20120908-story.html|title=Egypt town's Muslim-Christian unrest speaks to bigger challenges|date=2012-09-07|work=Los Angeles Times|access-date=2019-07-14|language=en-US|issn=0458-3035}}</ref>. 2013-yil yanvar holatiga koʻra, [[Misr inqilobi (2011-2013)|2011-yildagi inqilobdan]] soʻng Misrda hamon davom etayotgan xavfsizlik boʻshligʻi tufayli, ushbu hududga atrofdagi aholi punktlari vakillarining noqonuniy kirib kelishi oqibatida u yerdagi obidalarning tahqirlanishi va shikastlanishi xavfi mavjud<ref name="No Longer a Sacred Site">{{cite web | url=http://weekly.ahram.org.eg/News/1061/17/No-longer-a-sacred-site.aspx | title=No Longer Sacred | publisher=Al-Ahram Weekly | work=Al-Ahram | date=January 16, 2013 | access-date=January 18, 2013 | author=El-Aref, Nevine | archive-url=https://web.archive.org/web/20130118054824/http://weekly.ahram.org.eg/News/1061/17/No-longer-a-sacred-site.aspx | archive-date=January 18, 2013 | url-status=dead }}</ref>. == Iqlimi == Köppen-Geiger iqlim tasnifi tizimiga koʻra, Dahshur [[Arid iqlim|issiq choʻl iqlimiga]] (''BWh'') ega. {{Joy iqlimi | Uzunlik = yes | Joylashuv oʻrni = Dahshur | Joy_ot = Dahshur | Manba = ''Climate-Data.org''<ref>{{cite web|title=Climate: Dahshur - Climate graph, Temperature graph, Climate table|url=http://en.climate-data.org/location/227362/|publisher=Climate-Data.org|access-date=14 August 2013}}</ref> | Yan_oʻr = 13.6 | Yan_oʻr_yogʻin = 3 | Fev_oʻr = 14.6 | Fev_oʻr_yogʻin = 2 | Mar_oʻr = 17.7 | Mar_oʻr_yogʻin = 2 | Apr_oʻr = 21.3 | Apr_oʻr_yogʻin = 1 | May_oʻr = 25.3 | May_oʻr_yogʻin = 0 | Iyn_oʻr = 27.8 | Iyn_oʻr_yogʻin = 0 | Iyl_oʻr = 28.7 | Iyl_oʻr_yogʻin = 0 | Avg_oʻr = 28.6 | Avg_oʻr_yogʻin = 0 | Sen_oʻr = 26.5 | Sen_oʻr_yogʻin = 0 | Okt_oʻr = 24.3 | Okt_oʻr_yogʻin = 0 | Noy_oʻr = 20 | Noy_oʻr_yogʻin = 2 | Dek_oʻr = 15.5 | Dek_oʻr_yogʻin = 4 | Yil_oʻr = 22.0 | Yil_oʻr_yogʻin = 14 | Yan_oʻr_min = 7.5 | Yan_oʻr_maks = 19.7 | Fev_oʻr_min = 8 | Fev_oʻr_maks = 21.3 | Mar_oʻr_min = 10.7 | Mar_oʻr_maks = 24.7 | Apr_oʻr_min = 13.4 | Apr_oʻr_maks = 29.3 | May_oʻr_min = 17.2 | May_oʻr_maks = 33.5 | Iyn_oʻr_min = 20 | Iyn_oʻr_maks = 35.6 | Iyl_oʻr_min = 21.4 | Iyl_oʻr_maks = 36 | Avg_oʻr_min = 21.6 | Avg_oʻr_maks = 35.6 | Sen_oʻr_min = 19.8 | Sen_oʻr_maks = 33.2 | Okt_oʻr_min = 17.7 | Okt_oʻr_maks = 31 | Noy_oʻr_min = 13.9 | Noy_oʻr_maks = 26.2 | Dek_oʻr_min = 9.5 | Dek_oʻr_maks = 21.5 | Yil_oʻr_min = 15.1 | Yil_oʻr_maks = 29.0 | Yan_m_min = | Yan_m_maks = | Fev_m_min = | Fev_m_maks = | Mar_m_min = | Mar_m_maks = | Apr_m_min = | Apr_m_maks = | May_m_min = | May_m_maks = | Iyn_m_min = | Iyn_m_maks = | Iyl_m_min = | Iyl_m_maks = | Avg_m_min = | Avg_m_maks = | Sen_m_min = | Sen_m_maks = | Okt_m_min = | Okt_m_maks = | Noy_m_min = | Noy_m_maks = | Dek_m_min = | Dek_m_maks = | Yil_m_min = | Yil_m_maks = | Yan_suv = | Fev_suv = | Mar_suv = | Apr_suv = | May_suv = | Iyn_suv = | Iyl_suv = | Avg_suv = | Sen_suv = | Okt_suv = | Noy_suv = | Dek_suv = | Yil_suv = }} == Yana qarang == * [[Memfis nekropoli]] == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category|Dahshur}} * [https://web.archive.org/web/20131218151540/http://www.dainst.org/en/project/dahshur?ft=all Information about Dahshur] on the website of the German Archaeological Institute * [https://web.archive.org/web/20071217024457/http://www.photouploads.net/PhotoAlbum.php?photoalbumid=6&StartPhotoID=83 Photos from inside the Bent Pyramid of Dahshur] * [http://www.guardians.net/egypt/cyberjourney/dahshur/dashur1.htm Dahshur - Pyramid Breeding Ground] * [http://egyptphoto.ncf.ca/Dahshur.htm Dahshur] * [https://web.archive.org/web/20140317215306/http://video.nationalgeographic.com/video/dahshur-pyramids?source=relatedvideo National Geographic Video on the Dahshur Pyramids] {{Misrdagi Jahon merosi obyektlari}} {{Authority control}} [[Turkum:Misrdagi arxeologik maskanlar]] ikffediouk2y2aq53mavk5d9ggrrr1s 0 1461740 6304993 6302800 2026-10-11T10:58:44Z InternetArchiveBot 58913 1 ta manba qutqarildi hamda 0 tasi oʻlik sifatida belgilandi.) #IABot (v2.0.9.6 6304993 wikitext text/x-wiki {{Dindor biografiyasi bilgiqutisi | honorific_prefix= [[Shayx]] [[Shoh]] | birth_name=John Gilbert Lennard | birth_date=1915-yil | birth_place=[[Angliya]], [[Birlashgan Qirollik]] | death_place=[[Karachi]], [[Pokiston]] | death_date={{Death year and age|1978|1915}} | religion=[[Islom]] | denomination=[[Ahl as-Sunna val-Jamoa|Sunniylik]] | tariqa = [[Chishtiya]] ([[Alouddin Sobir Kaliyariy|Sobiriya]]) | disciple_of = [[Sayyid Muhammad Zauqiy Shoh]] | influences = [[Ali al-Hujviriy]] | module = {{Arabcha ism bilgiqutisi | embed=yes | ism = Jan Ghilbart<br>جَان غِلْبَرْت | nasab = Linard<br>لِنَرْد | nisba = Al-Faridiy<br>الْفَرِيْدِيّ<br>Al-Ingliziy<br>الإِنْجْلِيزِيّ | taxallus=Shahid Allah<br>شهيد الله }} }} '''Shayx Shoh Shohidulloh Faridiy''' (asl ismi '''John Gilbert Lennard'''; 1915-yilda tugʻilgan; 1978-yilda vafot etgan) — xristian oilasida tugʻilgan britaniyalik musulmon<ref>''Islamic Sufism Unbound: Politics and Piety in Twenty-First Century Pakistan'' By Robert Rozehnal, pg.60</ref>. ==Hayoti== U [[Ali al-Hujviriy|Ali ibn Usmon al-Hujviriy]] tomonidan tasavvuf haqida yozilgan klassik risola — „[[Kashf al-Mahjub]]“ (yashirilganni ochish)ni oʻqigach, islomni qabul qilgan{{Manba kerak|date=2018-yil iyun}}. Badavlat [[Inglizlar|ingliz]] oilasida tugʻilib ulgʻaygan boʻlsa-da, u soʻfiy shayx izlab uyini tark etdi. [[Hindiston]]da u oxir-oqibat [[Chishtiya]] Sobiriy shayxi [[Sayyid Muhammad Zauqiy Shoh]] bilan uchrashib, unga bayʼat qildi{{Manba kerak|date=2018-yil iyun}}. Qirq yoshida unga maʼnaviy vorislik masʼuliyatlari topshirildi. U qariyb oʻttiz yil [[Karachi]]da yashadi va 1978-yilda [[Ramazon]]ning 17-kunida vafot etdi{{Manba kerak|date=2018-yil iyun}}. U ''Inner Aspects of Faith'' asarini yozgan. Shuningdek, u „Tarbiatul Ushaq“ („ilohiy oshiqlarni tarbiyalash“) ning ikkinchi qismini ham tuzgan: Syed Mohammad Zauqi Shah, 1425/2004, nashr. A.S.Nordeen, Kuala Lumpur, {{ISBN|983-065-185-1}}. U haqidagi qisqa tarjimai hol urdu tilida „Talash e Haqq rudad.“ nomi bilan Ahmed Gʻazali Shahidi tomonidan nashr etilgan, M. Naeem Hashmi tomonidan bosilgan. ==Tanlangan asarlari== *_________ (1970) ''Everyday practice in Islam'' Sufi Publishers, Karachi, [http://worldcat.org/oclc/246753 OCLC 246753], yangi nashr (1979) Mahfil-e-Zauqia, Karachi, [http://worldcat.org/oclc/12205889 OCLC 12205889] *_________ (1976) ''Spirituality in religion'' [http://worldcat.org/oclc/28858132 OCLC 28858132] *_________ (1979) ''Inner aspects of faith'' Mehfil-e-Zauqia, Karachi, [http://worldcat.org/oclc/7706353 OCLC 7706353], yangi nashr (1985) Nur Academy, Delhi, [http://worldcat.org/oclc/59078626 OCLC 59078626] *_________ (1981) ''Daglig praksis'' Da'wa, {{ISBN|87-87728-22-2}} ==Manbalar== {{Manbalar}} ==Havolalar== * [https://web.archive.org/web/20180623083126/http://www.themodernreligion.com/basic/belief.html Xudoga eʼtiqod] * [http://www.masud.co.uk/ISLAM/misc/faridi.htm Tasavvuf maʼnosi] * [http://muslimassembly.8m.com/battles.htm Paygʻambarning janglarining ichki jihatlari] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20160303191421/http://muslimassembly.8m.com/battles.htm |date=2016-03-03 }} * [https://web.archive.org/web/20110709010230/http://www.defending-islam.com/page236.html Hadisga qarshi dalillarning xatolari] * [https://web.archive.org/web/20070517081307/http://www.moonovermedina.com/ Moon over Medina — soʻfiy kitob doʻkoni] * [http://nuradeen.com/archives/Contributions/OdysseyOfTheSpirit.htm Ruh odissiyasi — Muhammad Harun Riedinger] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20170704174206/http://nuradeen.com/archives/Contributions/OdysseyOfTheSpirit.htm |date=2017-07-04 }} [[Turkum:1915-yilda tugʻilganlar|Faridiy, Shayx Shoh Shohidulloh]] [[Turkum:1978-yilda vafot etganlar|Faridiy, Shayx Shoh Shohidulloh]] [[Turkum:Chishtiylar]] [[Turkum:Xristianlikdan islomga oʻtganlar]] [[Turkum:Britaniyalik soʻfiylar]] [[Turkum:21-asr ulamolari]] [[Turkum:Britaniyalik sunniy musulmonlar]] [[Turkum:Pokistonga koʻchib kelgan britaniyaliklar]] [[Turkum:Karachiliklar]] 7zaehc60lphkp1qsmuf342kxodwgwdz 2 1462019 6304549 6304488 2026-10-10T12:56:14Z Behzod E. Husenov 314973 6304549 wikitext text/x-wiki <!-- Behzod Husenov --> [[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]] {| class="infobox" style="width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |+<!-- |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]] --> |- ! To‘liq ismi | Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov |- ! Tavalludi | 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Fuqaroligi | [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Faoliyati | Professor-o'qituvchi, ilmiy tadqiqotchi |- ! Ilmiy darajasi | Fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) (2024) |- ! Ilmiy unvon | Dotsent (2025) |- ! Ta’lim olgan | [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]] |- ! Ish joyi | [[Buxoro davlat universiteti]] |- ! Ilmiy sohasi | [[Matematika]] (Kompleks analiz, funksiyalar nazariyasi) |- ! Tadqiqot yo‘nalishi | A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari |- ! ORCID | [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262] |} == Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi == '''Behzod Husenov''' — oʻzbekistonlik matematik olim, fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent. Ilmiy faoliyati kompleks analiz, A(z)-analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq etishga bag'ishlangan.<ref name="mathnet">{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}</ref> [https://buxdu.uz/zh-cn/4-fakultetlar/78/78-fizika-matematika-va-axborot-texnologiyalari-fakulteti/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti] Matematik analiz kafedrasida ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. Kompleks analizga oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.<ref name="funksiyalar">{{cite book |last=Husenov |first=B. E. |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}</ref><ref name="monografiya">{{cite book |last=Хусенов |first=Б. Э. |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}</ref> == Tarjimai holi == Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] o'qigan.<ref name="mathnet"/> 2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. 2019-yilda mazkur universitetda Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.<ref name="mathnet"/> Ish faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida Buxoro davlat universitetining 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha tayanch doktorantura (PhD) ga qabul qilingan.<ref name="mathnet"/> 2024-yilda fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olgan.<ref name="mathnet"/> U «A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi falsafa doktorlik (PhD) dissertatsiyasini Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.<ref name="uza">{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}</ref> Unga 2025-yil 27-dekabrda [[Buxoro davlat universiteti]] ilmiy kengashi tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.<ref name="mathnet" details="https://oak.uz/open-data-rank/4" /> B. E. Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha doktorantura (DSc) ga qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.<ref name="mathnet" /> == Ilmiy faoliyati == Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bolib, uning tadqiqotlari kompleks analiz, Beltrami tenglamalari, A(z)-analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, Xardi va Nevanlinna sinflari, Fatu teoremasining analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari === N. M. Jabborov bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va Fatou teoremasining analogi tadqiq etilgan.<ref name="fatou">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Husenov |first2=B. E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081}}</ref> N. M. Jabborov bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va Nevanlinna sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === Karleman formulalariga oid tadqiqotlar === N. M. Jabborov va N. X. Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan. Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun A(z)-garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va Hardy sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.<ref name="carleman">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Narzillayev |first2=N. Kh. |last3=Husenov |first3=B. E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823}}</ref> 2025-yilda N. M. Jabborov bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda Hardy sinfidagi A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.<ref name="siberian">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Husenov |first2=B. E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262}}</ref> == Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari == === Monografiyasi === 2025-yilda Husenovning rus tilidagi «Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций» («A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan. Monografiyada A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari, Hardy va Nevanlinna–Ostrovskiy sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan. Monografiya Buxoro davlat universiteti Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="monografiya"/> * Хусенов Б. Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9. === O‘quv qo‘llanmasi === 2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada kompleks sonlar, golomorf funksiyalar, konform akslantirishlar, Koshi integrali, Teylor va Loran qatorlari, chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.<ref name="funksiyalar"/> O‘quv qo‘llanma [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining]] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.<ref name="funksiyalar"/> * Husenov B. E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5. === O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi === 2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli rus tilidagi o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan. Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) yo‘nalishlari talabalari uchun mo‘ljallangan. Unda to‘plamlar nazariyasi, matematik mantiq, chiziqli algebra, analitik geometriya, matematik analiz, differensial tenglamalar, ehtimollar nazariyasi, matematik statistika va tabiiy fanlarda matematik usullardan foydalanishga oid mavzular yoritilgan. Qo‘llanma Buxoro davlat universiteti O‘quv-uslubiy kengashining 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="oliy-matematika">{{cite book |last=Хусенов |first=Б. Э. |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}} 9. [https://oak.uz/open-data-rank/4 O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasi Rayosatining 2025-yil 27-dekabrdagi 379/1-son bayonnomasi, ilmiy unvonlar tasdiqlanganlar]</ref> * Хусенов Б. Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4. == Tanlangan ilmiy maqolalari == # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.<ref name="fatou"/> # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.<ref name="mathnet"/> # Zhabborov N. M., Narzillayev N. Kh., Husenov B. E. «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.<ref name="carleman"/> # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics'', 2025, 18(4), 474–483.<ref name="siberian"/> == Ilmiy ma’ruzalari == Math-Net.Ru bazasida Husenovning kompleks analizning zamonaviy muammolari bo‘yicha ilmiy seminarlardagi ma’ruzalari qayd etilgan. 2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi "Kompleks analizning zamonaviy muammolari" nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan. Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi "Funksional analiz va uning tadbiqlari" nomli ilmiy seminarida A(z)-analitik funksiyalar sinfi mavzusida ma'ruza qildi.<ref name="mathnet"/> Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. == Manbalar == <references /> == Tashqi havolalar == * [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru] * [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus] * [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate] * [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science] [[Turkum:O‘zbekiston matematiklari]] [[Turkum:Buxoro viloyatida tug‘ilganlar]] niq3b8rs7mkzy8e57nd1th5axwszhxo 6304551 6304549 2026-10-10T12:59:15Z Behzod E. Husenov 314973 Ayrim juz'iy kamchiliklar tuzatildi. 6304551 wikitext text/x-wiki <!-- Behzod Husenov --> [[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]] {| class="infobox" style="width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |+<!-- |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]] --> |- ! To‘liq ismi | Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov |- ! Tavalludi | 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Fuqaroligi | [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Faoliyati | Professor-o'qituvchi, ilmiy tadqiqotchi |- ! Ilmiy darajasi | Fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) (2024) |- ! Ilmiy unvon | Dotsent (2025) |- ! Ta’lim olgan | [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]] |- ! Ish joyi | [[Buxoro davlat universiteti]] |- ! Ilmiy sohasi | [[Matematika]] (Kompleks analiz, funksiyalar nazariyasi) |- ! Tadqiqot yo‘nalishi | A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari |- ! ORCID | [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262] |} == Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi == '''Behzod Husenov''' — oʻzbekistonlik matematik olim, fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent. Ilmiy faoliyati kompleks analiz, A(z)-analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq etishga bag'ishlangan.<ref name="mathnet">{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}</ref> [https://buxdu.uz/zh-cn/4-fakultetlar/78/78-fizika-matematika-va-axborot-texnologiyalari-fakulteti/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti] Matematik analiz kafedrasida ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. Kompleks analizga oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.<ref name="funksiyalar">{{cite book |last=Husenov |first=B. E. |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}</ref><ref name="monografiya">{{cite book |last=Хусенов |first=Б. Э. |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}</ref> == Tarjimai holi == Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] o'qigan.<ref name="mathnet"/> 2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. 2019-yilda mazkur universitetda Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.<ref name="mathnet"/> Ish faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida Buxoro davlat universitetining 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha tayanch doktorantura (PhD) ga qabul qilingan.<ref name="mathnet"/> 2024-yilda fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) ilmiy darajasini olgan.<ref name="mathnet"/> U «A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi falsafa doktorlik (PhD) dissertatsiyasini Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.<ref name="uza">{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}</ref> Unga 2025-yil 27-dekabrda [[Buxoro davlat universiteti]] ilmiy kengashi tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.<ref name="mathnet" details="https://oak.uz/open-data-rank/4" /> B. E. Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha doktorantura (DSc) ga qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.<ref name="mathnet" /> == Ilmiy faoliyati == Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bolib, uning tadqiqotlari kompleks analiz, Beltrami tenglamalari, A(z)-analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, Xardi va Nevanlinna sinflari, Fatu teoremasining analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari === N. M. Jabborov bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va Fatou teoremasining analogi tadqiq etilgan.<ref name="fatou">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Husenov |first2=B. E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081}}</ref> N. M. Jabborov bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va Nevanlinna sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === Karleman formulalariga oid tadqiqotlar === N. M. Jabborov va N. X. Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan. Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun A(z)-garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va Hardy sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.<ref name="carleman">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Narzillayev |first2=N. Kh. |last3=Husenov |first3=B. E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823}}</ref> 2025-yilda N. M. Jabborov bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda Hardy sinfidagi A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.<ref name="siberian">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Husenov |first2=B. E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262}}</ref> == Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari == === Monografiyasi === 2025-yilda Husenovning rus tilidagi «Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций» («A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan. Monografiyada A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari, Hardy va Nevanlinna–Ostrovskiy sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan. Monografiya Buxoro davlat universiteti Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="monografiya"/> * Хусенов Б. Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9. === O‘quv qo‘llanmasi === 2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada kompleks sonlar, golomorf funksiyalar, konform akslantirishlar, Koshi integrali, Teylor va Loran qatorlari, chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.<ref name="funksiyalar"/> O‘quv qo‘llanma [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining]] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.<ref name="funksiyalar"/> * Husenov B. E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5. === O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi === 2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli rus tilidagi o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan. Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) yo‘nalishlari talabalari uchun mo‘ljallangan. Unda to‘plamlar nazariyasi, matematik mantiq, chiziqli algebra, analitik geometriya, matematik analiz, differensial tenglamalar, ehtimollar nazariyasi, matematik statistika va tabiiy fanlarda matematik usullardan foydalanishga oid mavzular yoritilgan. Qo‘llanma Buxoro davlat universiteti O‘quv-uslubiy kengashining 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="oliy-matematika">{{cite book |last=Хусенов |first=Б. Э. |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}</ref> * Хусенов Б. Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4. == Tanlangan ilmiy maqolalari == # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.<ref name="fatou"/> # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.<ref name="mathnet"/> # Zhabborov N. M., Narzillayev N. Kh., Husenov B. E. «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.<ref name="carleman"/> # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics'', 2025, 18(4), 474–483.<ref name="siberian"/> == Ilmiy ma’ruzalari == Math-Net.Ru bazasida Husenovning kompleks analizning zamonaviy muammolari bo‘yicha ilmiy seminarlardagi ma’ruzalari qayd etilgan. 2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi "Kompleks analizning zamonaviy muammolari" nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan. Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi "Funksional analiz va uning tadbiqlari" nomli ilmiy seminarida A(z)-analitik funksiyalar sinfi mavzusida ma'ruza qildi.<ref name="mathnet"/> Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. == Manbalar == <references /> == Tashqi havolalar == * [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru] * [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus] * [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate] * [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science] [[Turkum:O‘zbekiston matematiklari]] [[Turkum:Buxoro viloyatida tug‘ilganlar]] n7nkcbtqs897ymzvd9wcivhe2mbaj9d 6304601 6304551 2026-10-10T15:19:08Z Behzod E. Husenov 314973 Ayrim juz'iy kamchiliklar tuzatildi. 6304601 wikitext text/x-wiki <!-- Behzod Husenov --> [[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]] {| class="infobox" style="width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |+<!-- |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]] --> |- ! To‘liq ismi | Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov |- ! Tavalludi | 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Fuqaroligi | [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Faoliyati | [[Professor|Professor-o'qituvchi,]] [[Ilmiy tadqiqot|Ilmiy tadqiqotchi]] |- ! Ilmiy darajasi | Fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] (2024) |- ! Ilmiy unvon | [[Dotsent]] (2025) |- ! Ta’lim olgan | [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]] |- ! Ish joyi | [[Buxoro davlat universiteti]] |- ! Ilmiy sohasi | [[Matematika]] (Kompleks analiz, funksiyalar nazariyasi) |- ! Tadqiqot yo‘nalishi | A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari |- ! ORCID | [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262] |} == Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi == '''Behzod Husenov''' — oʻzbekistonlik matematik olim, fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]], [[Dotsent|dotsent.]] Ilmiy faoliyati kompleks analiz, A(z)-analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq etishga bag'ishlangan.<ref name="mathnet">{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}</ref> [https://buxdu.uz/zh-cn/4-fakultetlar/78/78-fizika-matematika-va-axborot-texnologiyalari-fakulteti/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti] Matematik analiz kafedrasida ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. Kompleks analizga oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.<ref name="funksiyalar">{{cite book |last=Husenov |first=B. E. |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}</ref><ref name="monografiya">{{cite book |last=Хусенов |first=Б. Э. |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}</ref> == Tarjimai holi == Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] o'qigan.<ref name="mathnet"/> Unga matematikaning maktab kursi ([[elementar matematika]]) ni puxta o'zlashtirishida ustozlari Sobir Alimuhammedov (1961-2011) va Erkin Mahmudovlarning mehnatlari singgan. 2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. O'qish davrida taniqli o'zbek matematiklari [[Gulmirza Xudayberganov|Gulmirza Xudoyberganov]] (1946-2026), Aziz Vorisov, [https://www.tsuull.uz/uz/content/zuparov-talat-marufovich Tal'at Zuparov,] [https://nuu.uz/teacher/islomov-bozor-xxx/ Bozor Islomov,] [https://nuu.uz/teacher/zikirov-obidjan-salijanovich/ Obidjon Zikirov,] [https://m.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=25589&option_lang=rus Yusuf Eshqobilov,] [https://nuu.uz/teacher/beshimov-ruzinazar-bebutovich/ Ro'zinazar Beshimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/sharipov-anvarjon-soliyevich/ Anvar Sharipov,] Abdulaziz Ortiqboyev, [https://nuu.uz/teacher/raximov-abdugafur-abdumadjidovich/ Abdug'ofur Rahimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/mamadaliyev-numanjon-xxx/ No'monjon Mamadaliyev] kabi professorlardan tahsil oldi. 2019-yilda mazkur universitetda Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.<ref name="mathnet"/> Ish faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida Buxoro davlat universitetining 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha tayanch doktorantura (PhD) ga qabul qilingan.<ref name="mathnet"/> 2024-yilda fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] ilmiy darajasini olgan.<ref name="mathnet"/> U «A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] dissertatsiyasini Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.<ref name="uza">{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}</ref> Unga 2025-yil 27-dekabrda [[Buxoro davlat universiteti]] ilmiy kengashi tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.<ref name="mathnet" details="https://oak.uz/open-data-rank/4" /> B. E. Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha doktorantura (DSc) ga qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.<ref name="mathnet" /> == Ilmiy faoliyati == Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining shogirdi bo'lib, uning tadqiqotlari kompleks analiz, Beltrami tenglamalari, A(z)-analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Asosan, unga bakalaviriat talabasi bo'lgan paytdan boshlab unga ustozlik qilgan ilmiy rahbari fizika-matematika fanlari doktori, professor [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 Nasridin Mirzoodilovich Jabborov] hisoblanadi. Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] funksiyalar sinflari, [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari === N. M. Jabborov bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va Fatou teoremasining analogi tadqiq etilgan.<ref name="fatou">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Husenov |first2=B. E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081}}</ref> N. M. Jabborov bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va Nevanlinna sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === Karleman formulalariga oid tadqiqotlar === N. M. Jabborov va N. X. Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan. Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun A(z)-garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va Hardy sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.<ref name="carleman">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Narzillayev |first2=N. Kh. |last3=Husenov |first3=B. E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823}}</ref> 2025-yilda N. M. Jabborov bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda Hardy sinfidagi A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.<ref name="siberian">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N. M. |last2=Husenov |first2=B. E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262}}</ref> == Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari == === Monografiyasi === 2025-yilda Husenovning rus tilidagi «Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций» («A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan. Monografiyada A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari, Hardy va Nevanlinna–Ostrovskiy sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan. Monografiya Buxoro davlat universiteti Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="monografiya"/> * Хусенов Б. Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9. === O‘quv qo‘llanmasi === 2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada [[Kompleks sonlar|kompleks sonlar,]] [https://uniwork.buxdu.uz/home/video.asp?id=67325 golomorf funksiyalar,] [[Konform akslantirish|konform akslantirishlar,]] [[Koshi integral teoremasi|Koshi tipidagi integrallar,]] [[Loran qatori|Teylor va Loran qatorlari,]] chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.<ref name="funksiyalar" /> O‘quv qo‘llanma [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining]] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.<ref name="funksiyalar"/> * Husenov B. E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5. === O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi === 2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli rus tilidagi o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan. Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) yo‘nalishlari talabalari uchun mo‘ljallangan. Unda to‘plamlar nazariyasi, matematik mantiq, chiziqli algebra, analitik geometriya, matematik analiz, differensial tenglamalar, ehtimollar nazariyasi, matematik statistika va tabiiy fanlarda matematik usullardan foydalanishga oid mavzular yoritilgan. Qo‘llanma [[Buxoro davlat universiteti]] O‘quv-uslubiy kengashining 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="oliy-matematika">{{cite book |last=Хусенов |first=Б. Э. |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}</ref> * Хусенов Б. Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4. == Tanlangan ilmiy maqolalari == # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.<ref name="fatou"/> # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.<ref name="mathnet"/> # Zhabborov N. M., Narzillayev N. Kh., Husenov B. E. «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.<ref name="carleman"/> # Zhabborov N. M., Husenov B. E. «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics'', 2025, 18(4), 474–483.<ref name="siberian"/> == Ilmiy ma’ruzalari == Behzod Husenov mamlakatimizda matematika sohasini zamonaviy muammolari mavzularida o'tkazilib kelinayotgan respublika va xalqaro ilmiy konferensiyalarning ma'ruzalar to'plamida tezislar nashr qilgan. Shuningdek, chet elda, ya'ni [[Rossiya|Rossiya,]] [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh,]] [[Turkiya|Turkiya,]] [[Turkiya|Ozarbayjon,]] [[Belarus|Belarus,]] [[Tojikiston|Tojikistonda]] o'tkazilgan xalqaro ilmiy konferensiya va ilmiy-anjumanlarda o'z ma'ruzalari va tezislari bilan qatnashib kelmoqda. 2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi "Kompleks analizning zamonaviy muammolari" nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan.<ref name="mathnet" /> Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi "Funksional analiz va uning tadbiqlari" nomli ilmiy seminarida A(z)-analitik funksiyalar sinfining xossalari mavzusida ma'ruza qildi. Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. == Manbalar == <references /> == Tashqi havolalar == * [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru] * [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus] * [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate] * [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science] [[Turkum:O‘zbekiston matematiklari]] [[Turkum:Buxoro viloyatida tug‘ilganlar]] d8vg67qzz06cllsdf8zncuoc6pompvg 6304703 6304601 2026-10-10T18:39:21Z Behzod E. Husenov 314973 6304703 wikitext text/x-wiki <!-- Behzod Husenov --> [[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]] {| class="infobox" style="width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |+<!-- |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]] --> |- ! To‘liq ismi | Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov |- ! Tavalludi | 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Fuqaroligi | [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Faoliyati | [[Professor|Professor-o'qituvchi,]] [[Ilmiy tadqiqot|Ilmiy tadqiqotchi]] |- ! Ilmiy darajasi | Fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] (2024) |- ! Ilmiy unvon | [[Dotsent]] (2025) |- ! Ta’lim olgan | [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]] |- ! Ish joyi | [[Buxoro davlat universiteti]] |- ! Ilmiy sohasi | [[Matematika]] ([[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[funksiyalar nazariyasi]]) |- ! Tadqiqot yo‘nalishi | A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari |- ! ORCID | [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262] |} == Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi == '''Behzod Husenov''' — oʻzbekistonlik matematik olim, fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]], [[Dotsent|dotsent.]] Ilmiy faoliyati kompleks analiz, A(z)-analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq etishga bag'ishlangan.<ref name="mathnet">{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}</ref> [https://buxdu.uz/zh-cn/kafedra/62/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti Matematik analiz kafedrasida] ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. Kompleks analizga oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.<ref name="funksiyalar">{{cite book |last=Husenov |first=B.E |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}</ref><ref name="monografiya">{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}</ref> == Tarjimayi holi == Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. Boshlang'ich ta'limni 2000-2005 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4255/ Peshku tuman 32-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabida,] o'rta ta'limni 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] o'rta maxsus va kasb-hunar ta'limini 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] olgan.<ref name="mathnet"/> Unga matematikaning maktab kursi ([[elementar matematika]]) ni puxta o'zlashtirishida fidoyi ustozlar Sobir Alimuhammedov (1961-2011) va Erkin Mahmudovlarning mehnatlari singgan. 2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. O'qish davrida taniqli o'zbek matematiklari [[Gulmirza Xudayberganov|Gulmirza Xudoyberganov]] (1946-2026), Aziz Vorisov, [https://www.tsuull.uz/uz/content/zuparov-talat-marufovich Tal'at Zuparov,] [https://nuu.uz/teacher/islomov-bozor-xxx/ Bozor Islomov,] [https://nuu.uz/teacher/zikirov-obidjan-salijanovich/ Obidjon Zikirov,] [https://m.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=25589&option_lang=rus Yusuf Eshqobilov,] Abdulaziz Ortiqboyev, [https://nuu.uz/teacher/beshimov-ruzinazar-bebutovich/ Ro'zinazar Beshimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/sharipov-anvarjon-soliyevich/ Anvar Sharipov,] [https://nuu.uz/teacher/raximov-abdugafur-abdumadjidovich/ Abdug'ofur Rahimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/mamadaliyev-numanjon-xxx/ No'monjon Mamadaliyev] kabi professorlardan tahsil oldi. 2019-yilda mazkur universitet Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.<ref name="mathnet"/> Mehnat faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida o'qituvchi lavozimida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha tayanch doktorantura (PhD) siga qabul qilingan.<ref name="mathnet"/> B.Husenov f.-m.f.d., prof. [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] rahbarligida «A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] dissertatsiyasini [[Rus tili|rus tilida]] Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.<ref name="uza">{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}</ref> Unga 2025-yil 27-dekabrda [[Buxoro davlat universiteti]] ilmiy kengashi tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.<ref name="mathnet" details="https://oak.uz/open-data-rank/4" /> B.E.Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha doktorantura (DSc) ga qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.<ref name="mathnet" /> == Ilmiy faoliyati == Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bo'lib, uning tadqiqotlari kompleks analiz, Beltrami tenglamalari, A(z)-analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Asosan, unga bakalaviriat talabasi bo'lgan paytdan boshlab hozirgacha unga ustozlik qilgan ilmiy rahbari fizika-matematika fanlari doktori, professor [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 Nasridin Mirzoodilovich Jabborov] hisoblanadi. Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] funksiyalar sinflari, [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari === N.M.Jabborov bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va Fatou teoremasining analogi tadqiq etilgan.<ref name="fatou">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081|seperator=}}</ref> N.M.Jabborov bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va Nevanlinna sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === Karleman formulalariga oid tadqiqotlar === N.M.Jabborov va N.X.Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan. Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun A(z)-garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va Hardy sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.<ref name="carleman">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Narzillayev |first2=N.Kh. |last3=Husenov |first3=B.E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823|seperator=}}</ref> 2025-yilda N.M.Jabborov bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda Hardy sinfidagi A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.<ref name="siberian">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262|seperator=}}</ref> == Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari == === Monografiyasi === 2025-yilda Husenovning [[Rus tili|rus tilidagi]] «Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций» («A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan. Monografiyada A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna-Ostrovskiy]] sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan. Monografiya [[Buxoro davlat universiteti]] Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="monografiya"/> * Хусенов Б.Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9. === O‘quv qo‘llanmasi === 2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada [[Kompleks sonlar|kompleks sonlar,]] [https://uniwork.buxdu.uz/home/video.asp?id=67325 golomorf funksiyalar,] [[Konform akslantirish|konform akslantirishlar,]] [[Koshi integral teoremasi|Koshi tipidagi integrallar,]] [[Loran qatori|Teylor va Loran qatorlari,]] chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.<ref name="funksiyalar" /> O‘quv qo‘llanma [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining]] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.<ref name="funksiyalar"/> * Husenov B.E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5. === O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi === 2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli [[Rus tili|rus tilida]] o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan. Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) yo‘nalishlari talabalari uchun [[oliy matematika]] fan dasturi asosida yozilgan. Unda [[Oliy matematika|toʻplamlar nazariyasi,]] [[Chiziqli algebra|chiziqli algebra,]] [[Analitik geometriya|analitik geometriya,]] [[Differensial hisob|differensial hisob,]] [[Integral hisob|integral hisob,]] [[Ehtimollar nazariyasi|ehtimollar nazariyasi elementlari,]] [[Matematik statistika|matematik statistika elementlari,]] va matematikani tabiiy fanlarga tadbiqlariga oid mavzular yoritilgan. Qo‘llanma [[Buxoro davlat universiteti]] O‘quv-uslubiy kengashining 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="oliy-matematika">{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}</ref> * Хусенов Б.Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4. == Tanlangan ilmiy maqolalari == # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.<ref name="fatou"/> # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.<ref name="mathnet"/> # Zhabborov N.M., Narzillayev N.Kh., Husenov B.E. «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.<ref name="carleman"/> # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics'', 2025, 18(4), 474–483.<ref name="siberian"/> == Ilmiy ma’ruzalari == Behzod Husenov mamlakatimizda matematika sohasini zamonaviy muammolari mavzularida o'tkazilib kelinayotgan respublika va xalqaro miqyosda ilmiy konferensiyalarning ma'ruzalar to'plamida tezislar nashr qilgan. Shuningdek, chet elda, ya'ni [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh,]] [[Rossiya|Rossiya,]] [[Turkiya|Turkiya,]] [[Turkiya|Ozarbayjon,]] [[Belarus]] va [[Tojikiston]] davlatlarida o'tkazilgan xalqaro ilmiy konferensiya va ilmiy-anjumanlarda o'z ma'ruzalari va tezislari bilan faol qatnashib kelmoqda. 2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi "Kompleks analizning zamonaviy muammolari" nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan.<ref name="mathnet" /> Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] ([[Qozogʻiston]]) akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi "Funksional analiz va uning tadbiqlari" nomli ilmiy seminarida A(z)-analitik funksiyalar sinfining xossalari mavzusida ma'ruza qildi. Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. == Manbalar == <references /> == Tashqi havolalar == * [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru] * [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus] * [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate] * [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science] [[Turkum:O‘zbekiston matematiklari]] [[Turkum:Buxoro viloyatida tug‘ilganlar]] [[Turkum:16-mayda tug'ilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Peshku tumanida tugʻilganlar]] [[Turkum:Peshku tumani kishilari]] rpmkhhs2570c9xrcd5ovh148jcdsup5 6304708 6304703 2026-10-10T18:44:24Z Ahror Akramovich 75193 Sahifa TOʻMning [[VP:U10|U10]]: Reklama bandiga binoan tezda oʻchirishga nomzod sifatida koʻrsatildi. 6304708 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:U10|U10]]: Reklama}} <!-- Behzod Husenov --> [[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]] {| class="infobox" style="width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |+<!-- |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]] --> |- ! To‘liq ismi | Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov |- ! Tavalludi | 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Fuqaroligi | [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Faoliyati | [[Professor|Professor-o'qituvchi,]] [[Ilmiy tadqiqot|Ilmiy tadqiqotchi]] |- ! Ilmiy darajasi | Fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] (2024) |- ! Ilmiy unvon | [[Dotsent]] (2025) |- ! Ta’lim olgan | [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]] |- ! Ish joyi | [[Buxoro davlat universiteti]] |- ! Ilmiy sohasi | [[Matematika]] ([[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[funksiyalar nazariyasi]]) |- ! Tadqiqot yo‘nalishi | A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari |- ! ORCID | [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262] |} == Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi == '''Behzod Husenov''' — oʻzbekistonlik matematik olim, fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]], [[Dotsent|dotsent.]] Ilmiy faoliyati kompleks analiz, A(z)-analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq etishga bag'ishlangan.<ref name="mathnet">{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}</ref> [https://buxdu.uz/zh-cn/kafedra/62/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti Matematik analiz kafedrasida] ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. Kompleks analizga oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.<ref name="funksiyalar">{{cite book |last=Husenov |first=B.E |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}</ref><ref name="monografiya">{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}</ref> == Tarjimayi holi == Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. Boshlang'ich ta'limni 2000-2005 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4255/ Peshku tuman 32-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabida,] o'rta ta'limni 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] o'rta maxsus va kasb-hunar ta'limini 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] olgan.<ref name="mathnet"/> Unga matematikaning maktab kursi ([[elementar matematika]]) ni puxta o'zlashtirishida fidoyi ustozlar Sobir Alimuhammedov (1961-2011) va Erkin Mahmudovlarning mehnatlari singgan. 2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. O'qish davrida taniqli o'zbek matematiklari [[Gulmirza Xudayberganov|Gulmirza Xudoyberganov]] (1946-2026), Aziz Vorisov, [https://www.tsuull.uz/uz/content/zuparov-talat-marufovich Tal'at Zuparov,] [https://nuu.uz/teacher/islomov-bozor-xxx/ Bozor Islomov,] [https://nuu.uz/teacher/zikirov-obidjan-salijanovich/ Obidjon Zikirov,] [https://m.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=25589&option_lang=rus Yusuf Eshqobilov,] Abdulaziz Ortiqboyev, [https://nuu.uz/teacher/beshimov-ruzinazar-bebutovich/ Ro'zinazar Beshimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/sharipov-anvarjon-soliyevich/ Anvar Sharipov,] [https://nuu.uz/teacher/raximov-abdugafur-abdumadjidovich/ Abdug'ofur Rahimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/mamadaliyev-numanjon-xxx/ No'monjon Mamadaliyev] kabi professorlardan tahsil oldi. 2019-yilda mazkur universitet Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.<ref name="mathnet"/> Mehnat faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida o'qituvchi lavozimida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha tayanch doktorantura (PhD) siga qabul qilingan.<ref name="mathnet"/> B.Husenov f.-m.f.d., prof. [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] rahbarligida «A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] dissertatsiyasini [[Rus tili|rus tilida]] Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.<ref name="uza">{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}</ref> Unga 2025-yil 27-dekabrda [[Buxoro davlat universiteti]] ilmiy kengashi tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.<ref name="mathnet" details="https://oak.uz/open-data-rank/4" /> B.E.Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha doktorantura (DSc) ga qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.<ref name="mathnet" /> == Ilmiy faoliyati == Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bo'lib, uning tadqiqotlari kompleks analiz, Beltrami tenglamalari, A(z)-analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Asosan, unga bakalaviriat talabasi bo'lgan paytdan boshlab hozirgacha unga ustozlik qilgan ilmiy rahbari fizika-matematika fanlari doktori, professor [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 Nasridin Mirzoodilovich Jabborov] hisoblanadi. Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] funksiyalar sinflari, [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari === N.M.Jabborov bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va Fatou teoremasining analogi tadqiq etilgan.<ref name="fatou">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081|seperator=}}</ref> N.M.Jabborov bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va Nevanlinna sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === Karleman formulalariga oid tadqiqotlar === N.M.Jabborov va N.X.Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan. Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun A(z)-garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va Hardy sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.<ref name="carleman">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Narzillayev |first2=N.Kh. |last3=Husenov |first3=B.E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823|seperator=}}</ref> 2025-yilda N.M.Jabborov bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda Hardy sinfidagi A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.<ref name="siberian">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262|seperator=}}</ref> == Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari == === Monografiyasi === 2025-yilda Husenovning [[Rus tili|rus tilidagi]] «Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций» («A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan. Monografiyada A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna-Ostrovskiy]] sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan. Monografiya [[Buxoro davlat universiteti]] Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="monografiya"/> * Хусенов Б.Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9. === O‘quv qo‘llanmasi === 2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada [[Kompleks sonlar|kompleks sonlar,]] [https://uniwork.buxdu.uz/home/video.asp?id=67325 golomorf funksiyalar,] [[Konform akslantirish|konform akslantirishlar,]] [[Koshi integral teoremasi|Koshi tipidagi integrallar,]] [[Loran qatori|Teylor va Loran qatorlari,]] chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.<ref name="funksiyalar" /> O‘quv qo‘llanma [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining]] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.<ref name="funksiyalar"/> * Husenov B.E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5. === O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi === 2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli [[Rus tili|rus tilida]] o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan. Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) yo‘nalishlari talabalari uchun [[oliy matematika]] fan dasturi asosida yozilgan. Unda [[Oliy matematika|toʻplamlar nazariyasi,]] [[Chiziqli algebra|chiziqli algebra,]] [[Analitik geometriya|analitik geometriya,]] [[Differensial hisob|differensial hisob,]] [[Integral hisob|integral hisob,]] [[Ehtimollar nazariyasi|ehtimollar nazariyasi elementlari,]] [[Matematik statistika|matematik statistika elementlari,]] va matematikani tabiiy fanlarga tadbiqlariga oid mavzular yoritilgan. Qo‘llanma [[Buxoro davlat universiteti]] O‘quv-uslubiy kengashining 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="oliy-matematika">{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}</ref> * Хусенов Б.Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4. == Tanlangan ilmiy maqolalari == # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.<ref name="fatou"/> # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.<ref name="mathnet"/> # Zhabborov N.M., Narzillayev N.Kh., Husenov B.E. «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.<ref name="carleman"/> # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics'', 2025, 18(4), 474–483.<ref name="siberian"/> == Ilmiy ma’ruzalari == Behzod Husenov mamlakatimizda matematika sohasini zamonaviy muammolari mavzularida o'tkazilib kelinayotgan respublika va xalqaro miqyosda ilmiy konferensiyalarning ma'ruzalar to'plamida tezislar nashr qilgan. Shuningdek, chet elda, ya'ni [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh,]] [[Rossiya|Rossiya,]] [[Turkiya|Turkiya,]] [[Turkiya|Ozarbayjon,]] [[Belarus]] va [[Tojikiston]] davlatlarida o'tkazilgan xalqaro ilmiy konferensiya va ilmiy-anjumanlarda o'z ma'ruzalari va tezislari bilan faol qatnashib kelmoqda. 2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi "Kompleks analizning zamonaviy muammolari" nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan.<ref name="mathnet" /> Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] ([[Qozogʻiston]]) akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi "Funksional analiz va uning tadbiqlari" nomli ilmiy seminarida A(z)-analitik funksiyalar sinfining xossalari mavzusida ma'ruza qildi. Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. == Manbalar == <references /> == Tashqi havolalar == * [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru] * [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus] * [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate] * [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science] [[Turkum:O‘zbekiston matematiklari]] [[Turkum:Buxoro viloyatida tug‘ilganlar]] [[Turkum:16-mayda tug'ilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Peshku tumanida tugʻilganlar]] [[Turkum:Peshku tumani kishilari]] epm5s9v5iqsotf1ue31r5284llabcls 6304727 6304708 2026-10-10T19:14:30Z Behzod E. Husenov 314973 6304727 wikitext text/x-wiki {{tezda oʻchirishga|[[VP:U10|U10]]: Reklama}} <!-- Behzod Husenov --> [[File:Ҳусенов Б.Э.jpg|thumb|Husenov Behzod]] {| class="infobox" style="width:280px; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em; font-size:90%;" |+<!-- |- | colspan="2" style="text-align:center;" | [[Fayl:Behzod_Husenov.jpg|250px|Behzod Husenov]] --> |- ! To‘liq ismi | Behzod Erkin o‘g‘li (Erkinovich) Husenov |- ! Tavalludi | 16-may 1995-yil, [[Peshku tumani|Peshku tumani,]] [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyati,]][[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Fuqaroligi | [[Oʻzbekiston|O'zbekiston Respublikasi]] |- ! Faoliyati | [[Professor|Professor-o'qituvchi,]] [[Ilmiy tadqiqot|Ilmiy tadqiqotchi]] |- ! Ilmiy darajasi | Fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]] (2024) |- ! Ilmiy unvon | [[Dotsent]] (2025) |- ! Ta’lim olgan | [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universiteti]] |- ! Ish joyi | [[Buxoro davlat universiteti]] |- ! Ilmiy sohasi | [[Matematika]] ([[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[funksiyalar nazariyasi]]) |- ! Tadqiqot yo‘nalishi | A(z)-analitik funksiyalar, Karleman formulalari, A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalari, tomografiya masalasining yechimlariga tadbiqlari |- ! ORCID | [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 0009-0001-5820-0262] |} == Behzod Husenov — matematik va ilmiy tadqiqotchi == '''Behzod Husenov''' — oʻzbekistonlik matematik olim, fizika-matematika fanlari bo‘yicha [[Falsafa doktori|falsafa doktori (PhD)]], [[Dotsent|dotsent.]] Ilmiy faoliyati [[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] A(z)-analitik funksiyalar sinfi, Karleman formulalari hamda analitik funksiyalarning chegaraviy va geometrik xossalarini tadqiq qilishga bag'ishlangan.<ref name="mathnet">{{cite web |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081 |title=Хусенов Бехзод Эркин угли |website=Math-Net.Ru |language=ru |access-date=2026-10-09}}</ref> [https://buxdu.uz/zh-cn/kafedra/62/ Buxoro davlat universiteti Aniq fanlar va intellektual texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti Matematik analiz kafedrasida] ilmiy-tadqiqot va pedagogik faoliyat olib bormoqda. [[:en:Complex_analysis|Kompleks analizga]] oid ilmiy maqolalar, monografiya va o‘quv adabiyotlari muallifi.<ref name="funksiyalar">{{cite book |last=Husenov |first=B.E |title=Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism |year=2025 |location=Buxoro |publisher=Sadriddin Salim Buxoriy |pages=164 |isbn=978-9910-634-92-5 |url=https://uniwork.buxdu.uz/resurs/13226_2_71DCFE5A181A7336F03BCC4D184FC20837A424ED.pdf}}</ref><ref name="monografiya">{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций |year=2025 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухорий |pages=84 |isbn=978-9910-10-317-9 |language=ru}}</ref> == Tarjimayi holi == Behzod Husenov 1995-yil 16-mayda [[Buxoro viloyati|Buxoro viloyatining]] [[Peshku tumani|Peshku tumanida]] ziyoli oilada dunyoga kelgan. Boshlang'ich ta'limni 2000-2005 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4255/ Peshku tuman 32-sonli umumiy o'rta ta'lim maktabida,] o'rta ta'limni 2005—2010 yillarda [https://edustats.uz/maktab/4273/ Peshku tuman ixtisoslashtirilgan maktabida,] o'rta maxsus va kasb-hunar ta'limini 2010-2013 yillarda esa [[Peshku tuman 1-son kasb-hunar maktabi|Peshku tuman 1-son texnikumida]] olgan.<ref name="mathnet"/> Unga matematikaning maktab kursi ([[elementar matematika]]) ni puxta o'zlashtirishida [[Peshku tumani|Peshku tumanidagi]] fidoyi ustozlar Sobir Alimuhammedov (1961-2011) va Erkin Mahmudovlarning mehnatlari singgan. 2017-yilda [[Oʻzbekiston milliy universiteti|Mirzo Ulug'bek nomidagi Oʻzbekiston Milliy universitetining]] Matematika fakultetida Matematika mutaxasisligi bo‘yicha bakalavriatni tamomlagan. O'qish davrida taniqli o'zbek matematiklari [[Gulmirza Xudayberganov|Gulmirza Xudoyberganov]] (1946-2026), Aziz Vorisov, [https://www.tsuull.uz/uz/content/zuparov-talat-marufovich Tal'at Zuparov,] [https://nuu.uz/teacher/islomov-bozor-xxx/ Bozor Islomov,] [https://nuu.uz/teacher/zikirov-obidjan-salijanovich/ Obidjon Zikirov,] [https://m.mathnet.ru/php/person.phtml?personid=25589&option_lang=rus Yusuf Eshqobilov,] Abdulaziz Ortiqboyev, [https://nuu.uz/teacher/beshimov-ruzinazar-bebutovich/ Ro'zinazar Beshimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/sharipov-anvarjon-soliyevich/ Anvar Sharipov,] [https://nuu.uz/teacher/raximov-abdugafur-abdumadjidovich/ Abdug'ofur Rahimov,] [https://nuu.uz/ru/teacher/mamadaliyev-numanjon-xxx/ No'monjon Mamadaliyev] kabi professorlardan tahsil oldi. 2019-yilda mazkur universitet Matematika (yo'nalishlar bo‘yicha) magistraturani bitirgan.<ref name="mathnet"/> Mehnat faoliyatini 2019-yil [[Buxoro davlat universiteti]] Fizika-matematika fakulteti Matematika kafedrasida o'qituvchi lavozimida boshlagan. 2020-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha [https://gov.uz/oz/advice/65/document/1761 tayanch doktorantura (PhD) ga] ga qabul qilingan.<ref name="mathnet"/> B.Husenov f.-m.f.d., prof. [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 N.M.Jabborov] rahbarligida «A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasi» mavzusidagi [[Falsafa doktori|falsafa doktorlik (PhD)]] dissertatsiyasini [[Rus tili|rus tilida]] Qarshi davlat universiteti huzuridagi 01.01.01 — Matematik analiz ixtisoslashgan ilmiy kengashda 2024-yil 24-mayda muvaffaqiyatli himoya qildi.<ref name="uza">{{cite web |url=https://uza.uz/oz/posts/husenov-behzod-erkin-oglining-fizika-matematika-fanlari-boyicha-falsafa-doktori-phd-dissertatsiya-ishi-himoyasi-togrisida_597619 |title=Husenov Behzod Erkin o‘g‘lining fizika-matematika fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiya ishi himoyasi to‘g‘risida |website=O‘zbekiston Milliy axborot agentligi |date=2024-05-11 |language=uz}}</ref> Unga 2025-yil 27-dekabrda [https://buxdu.uz/100-kengashlar/3715/3715-buxoro-davlat-universiteti-ilmiy-kengashi-va-ilmiy-kotibiyat-bolimi-togrisida/# Buxoro davlat universiteti ilmiy kengashi] tavsiyasiga binoan [[Oliy attestatsiya komissiyasi|O'zbekiston Respublikasi Fanlar akademiyasi huzuridagi Oliy attestatsiya komissiyasining]] 379/1-son qaroriga muvofiq 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi dotsent ilmiy unvoni berildi.<ref name="mathnet" details="https://oak.uz/open-data-rank/4" /> B.E.Husenov 2025-yil dekabr oyida [[Buxoro davlat universiteti|Buxoro davlat universitetining]] 01.01.01 — Matematik analiz ixtisosligi bo‘yicha [[Doktorantura|doktorantura (DSc) ga]] qabul qilingan. Hozirda doktorlik (DSc) dissertatsiyasini tayyorlash uchun ilmiy tadqiqotlar olib bormoqda.<ref name="mathnet" /> == Ilmiy faoliyati == Behzod Husenov akademik [[Azimboy Saʼdullayev|Azimboy Sa'dullayev]] (1947-2025) asos solgan Kompleks analiz va potensiallar nazariyasi ilmiy maktabining a'zosi bo'lib, uning tadqiqotlari [[:en:Complex_analysis|kompleks analiz,]] [[:en:Beltrami_equation|Beltrami tenglamasi,]] A(z)-analitik funksiyalar sinfi va ularning chegaraviy, geometrik xossalariga bag‘ishlangan. Asosan, unga bakalaviriat talabasi bo'lgan paytdan boshlab hozirgacha unga ustozlik qilgan ilmiy rahbari fizika-matematika fanlari doktori, professor [https://www.mathnet.ru/rus/person51763 Nasridin Mirzoodilovich Jabborov] hisoblanadi. Ilmiy ishlarida A(z)-analitik funksiyalar, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] funksiyalar sinflari, [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analoglari, chegaraviy yagonalik teoremalari, lemniskatalar, A(z)-garmonik funksiyalar va Karleman formulalari bilan bog‘liq masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari === N.M.Jabborov bilan hammualliflikda 2023-yilda «Russian Mathematics» jurnalida «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli maqolasi chop etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari va [[:en:Fatou's_theorem|Fatu teoremasining]] analogi tadqiq etilgan.<ref name="fatou">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Fatou's theorem for A(z)-analytic functions |journal=Russian Mathematics |year=2023 |volume=67 |issue=7 |pages=9–16 |url=https://www.mathnet.ru/rus/person176081|seperator=}}</ref> N.M.Jabborov bilan hammualliflikda «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions» nomli tadqiqoti 2023-yilda IUTAM Bookseries to‘plamining 40-jildida nashr etilgan. Unda A(z)-analitik funksiyalar uchun chegaraviy yagonalik teoremalari va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna]] sinfiga oid masalalar o‘rganilgan.<ref name="mathnet"/> === Karleman formulalariga oid tadqiqotlar === N.M.Jabborov va N.X.Narzillayev bilan hammualliflikdagi «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi 2024-yilda «Lobachevskii Journal of Mathematics» jurnalida nashr etilgan. Maqolada A(z)-analitik funksiyalar uchun A(z)-garmonik o‘lchov, lemniskata chegarasidagi qiymatlar va [[:en:Hardy_space|Xardi]] sinfidagi funksiyalar uchun Karleman formulasi tadqiq qilingan.<ref name="carleman">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Narzillayev |first2=N.Kh. |last3=Husenov |first3=B.E. |title=Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Lobachevskii Journal of Mathematics |year=2024 |volume=45 |issue=12 |pages=6659–6667 |doi=10.1134/S1995080224607823|seperator=}}</ref> 2025-yilda N.M.Jabborov bilan hammualliflikda «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions» maqolasi «Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics» jurnalida chop etilgan. Tadqiqotda Hardy sinfidagi A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulasining analogi o‘rganilgan.<ref name="siberian">{{cite journal |last1=Zhabborov |first1=N.M. |last2=Husenov |first2=B.E. |title=Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions |journal=Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics |year=2025 |volume=18 |issue=4 |pages=474–483 |url=https://www.mathnet.ru/eng/jsfu1262|seperator=}}</ref> == Ilmiy va o‘quv-uslubiy nashrlari == === Monografiyasi === 2025-yilda Husenovning [[Rus tili|rus tilidagi]] «Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций» («A(z)-analitik funksiyalar uchun Karleman formulalari») nomli monografiyasi nashr qilingan. Monografiyada A(z)-analitik funksiyalarning chegaraviy xossalari, [[:en:Hardy_space|Xardi]] va [[:en:Nevanlinna_theory|Nevanlinna-Ostrovskiy]] sinflari, chegaraviy qiymatlarning mavjudligi, chegaraviy yagonalik teoremalari va Karleman formulalarining analoglari ko‘rib chiqilgan. Monografiya [[Buxoro davlat universiteti]] Ilmiy-texnik kengashining 2025-yil 30-iyundagi 11-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="monografiya"/> * Хусенов Б.Э. ''Формулы Карлемана для A(z)-аналитических функций''. — Бухара: «Дурдона», 2025. — 84 bet. ISBN 978-9910-10-317-9. === O‘quv qo‘llanmasi === 2025-yilda «Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism» nomli o‘quv qo‘llanmasi nashr etilgan. U matematika bakalavriat yo‘nalishi talabalariga mo‘ljallangan. Qo‘llanmada [[Kompleks sonlar|kompleks sonlar,]] [https://uniwork.buxdu.uz/home/video.asp?id=67325 golomorf funksiyalar,] [[Konform akslantirish|konform akslantirishlar,]] [[Koshi integral teoremasi|Koshi tipidagi integrallar,]] [[Loran qatori|Teylor va Loran qatorlari,]] chegirmalar nazariyasi va analitik davom ettirish mavzulari bayon qilingan.<ref name="funksiyalar" /> O‘quv qo‘llanma [[Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligi|Oʻzbekiston Respublikasi Oliy taʼlim, fan va innovatsiyalar vazirligining]] 2024-yil 11-noyabrdagi 429-sonli buyrug‘i asosida nashr etishga ruxsat berilgan. Ro‘yxatga olish raqami — 429-422.<ref name="funksiyalar"/> * Husenov B.E. ''Funksiyalar nazariyasi (Kompleks o‘zgaruvchili funksiyalar nazariyasi). 1-qism''. — Buxoro: «Durdona», 2025. — 164 bet. ISBN 978-9910-634-92-5. === O‘quv-uslubiy qo‘llanmasi === 2020-yilda Husenovning «Высшая математика (для естественных направлений)» («Oliy matematika (tabiiy fanlar yo‘nalishlari uchun)») nomli [[Rus tili|rus tilida]] o‘quv-uslubiy qo‘llanmasi nashr etilgan. Qo‘llanma tabiiy fanlar (kimyo, biologiya va ekologiya) ta'limi yo‘nalishlari talabalari uchun [[oliy matematika]] fan dasturi asosida yozilgan. Unda [[Oliy matematika|toʻplamlar nazariyasi,]] [[Chiziqli algebra|chiziqli algebra,]] [[Analitik geometriya|analitik geometriya,]] [[Differensial hisob|differensial hisob,]] [[Integral hisob|integral hisob,]] [[Ehtimollar nazariyasi|ehtimollar nazariyasi elementlari,]] [[Matematik statistika|matematik statistika elementlari]] va matematikani tabiiy fanlarga tadbiqlariga oid mavzular yoritilgan. Qo‘llanma [https://buxdu.uz/150-oquv-ishlari-boyicha/7052/7052-oquv-uslubiy-kengash-universitetning-oquv-va-oquv-uslubiy-faoliyatini-muvofiqlashtiruvchi-jamoatchilik-organi-hisoblanadi/ Buxoro davlat universiteti O'quv-uslubiy kengashining] 2020-yil 7-iyundagi 8-sonli qarori bilan nashrga tavsiya etilgan.<ref name="oliy-matematika">{{cite book |last=Хусенов |first=Б.Э |title=Высшая математика (для естественных направлений) |year=2020 |location=Бухара |publisher=Садриддин Салим Бухари |pages=192 |isbn=978-9943-6507-9-4 |language=ru}}</ref> * Хусенов Б.Э. ''Высшая математика (для естественных направлений)''. — Бухара: «Дурдона», 2020. — 192 bet. ISBN 978-9943-6507-9-4. == Tanlangan ilmiy maqolalari == # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Fatou's Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''Russian Mathematics'', 2023, 67(7), 9–16.<ref name="fatou"/> # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Generalization of the Boundary Uniqueness Theorem for A(z)-Analytic Functions». ''IUTAM Bookseries'', 2023, 40, 287–297.<ref name="mathnet"/> # Zhabborov N.M., Narzillayev N.Kh., Husenov B.E. «Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Lobachevskii Journal of Mathematics'', 2024, 45(12), 6659–6667. DOI: 10.1134/S1995080224607823.<ref name="carleman"/> # Zhabborov N.M., Husenov B.E. «Analogue of the Carleman's Formula for A(z)-Analytic Functions». ''Journal of Siberian Federal University. Mathematics & Physics'', 2025, 18(4), 474–483.<ref name="siberian"/> == Ilmiy ma’ruzalari == Behzod Husenov mamlakatimizda matematika sohasini zamonaviy muammolari mavzularida o'tkazilib kelinayotgan respublika va xalqaro miqyosda ilmiy konferensiyalarning ma'ruzalar to'plamida tezislar nashr qilgan. Shuningdek, chet elda, ya'ni [[Amerika Qoʻshma Shtatlari|AQSh,]] [[Rossiya|Rossiya,]] [[Turkiya|Turkiya,]] [[Turkiya|Ozarbayjon,]] [[Belarus]] va [[Tojikiston]] davlatlarida o'tkazilgan xalqaro ilmiy konferensiya va ilmiy-anjumanlarda o'z ma'ruzalari va tezislari bilan faol qatnashib kelmoqda. 2023-yil 20-aprelda chegaraviy yagonalik teoremasi, 2023-yil 28-sentyabrda Xardi sinfiga tegishli funksiya chegaraviy qiymatlarining mavjudligi va yagonaligi, 2023-yil 16-noyabrda Karleman formulasi, 2025-yil 23-oktyabrda esa Karleman formulasining analogi mavzularida akademik [[Azimboy Saʼdullayev|A.Sa'dullayev]] rahbarligidagi "Kompleks analizning zamonaviy muammolari" nomli respublika ilmiy seminarida ma’ruzalar qilgan.<ref name="mathnet" /> Shuningdek, 2025-yil 13-iyunda [[L.N. Gumilyov nomidagi Yevroosiyo milliy universiteti|L.N.Gumilyov nomidagi Yevroosiyo Milliy universitetida]] ([[Qozogʻiston]]) akademiklar [[:ru:Ойнаров,_Рыскул_Ойнарович|O.R.Oynarov]] va [[:ru:Отелбаев,_Мухтарбай_Отелбаевич|M.O.Otelboyevlar]] rahbarligidagi "Funksional analiz va uning tadbiqlari" nomli ilmiy seminarida A(z)-analitik funksiyalar sinfining xossalari mavzusida ma'ruza qildi. Behzod Husenov [[Qozogʻiston|Qozog'iston]] va [[Turkiya]] kabi davlatlarga ilmiy delegatsiyalar tarkibida borgan. == Manbalar == <references /> == Tashqi havolalar == * [https://www.mathnet.ru/rus/person176081 Behzod Husenov — Math-Net.Ru] * [https://scholar.google.com/citations?user=R2R86_4AAAAJ Behzod Husenov — Google Scholar] * [https://www.scopus.com/authid/detail.uri?authorId=58791939800 Behzod Husenov — Scopus] * [https://www.researchgate.net/profile/Behzod-Husenov Behzod Husenov — ResearchGate] * [https://orcid.org/0009-0001-5820-0262 Behzod Husenov — ORCID] * [https://www.webofscience.com/wos/author/record/RBA-5861-2026 Behzod Husenov — Web of Science] [[Turkum:O‘zbekiston matematiklari]] [[Turkum:Buxoro viloyatida tug‘ilganlar]] [[Turkum:16-mayda tug'ilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti bitiruvchilari]] [[Turkum:Peshku tumanida tugʻilganlar]] [[Turkum:Peshku tumani kishilari]] p3uve49vtqhjt5pjr4bmgmuusf3r1yw 0 1462448 6304518 6304511 2026-10-10T11:59:56Z AnvarxonM 75105 /* Munozaralar va ayblovlar */ 6304518 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Romain Molina | tasvir = Romain Molina en 2026.png | izoh = Molina (2026-yil) | tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1991|5|3}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Lion}}, Fransiya | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = {{FRA}} | taʼlimi = | kasbi = [[Esse (asar)|Esse yozuvchi]], [[jurnalist]] | faoliyat_yillari = | boʻyi = | partiyasi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | mukofotlari = | veb-sayt = }} '''Romain Molina''' (1991-yil 3-mayda [[Lion]]da tugʻilgan)[1] — fransuz futbol jurnalisti, yozuvchi va notiq. U, ayniqsa, futbolga oid kitoblari hamda sport olamidagi turli mojarolar boʻyicha milliy va xalqaro miqyosda olib borgan jurnalistik surishtiruvlari bilan keng tanilgan. Bundan tashqari, uning maqolalari ''[[The New York Times]]'', ''[[The Guardian]]'', ''[[CNN]]'', ''[[BBC]]'', Le Temps va Josimar kabi nufuzli ommaviy axborot vositalarida chop etilgan. == Tarjimai hol == Romain Molina [[Isère]] departamentining [[Heyrieux]] kommunasida ulgʻaygan. Sabzavot yetishtiruvchilar oilasidan boʻlgan Molina dam olish kunlarini oilasi bilan Izer va Rona hududlaridagi bozorlarda ishlab oʻtkazgan. Koʻp oʻtmay, u [[basketbol]]ga qiziqib qolgan va basketbol jamoalari saralashlarida qatnashgan. Keyinchalik u asosiy eʼtiborini basketbolga qaratgan holda [[jurnalistika]] sohasida faoliyat boshlagan<ref>{{Web cite|sarlavha=DEUX NUITS AVEC ROMAIN MOLINA !!!!!! (Partie 1, @romainmolina4473 )|url=https://www.youtube.com/watch?v=1YYYxcxxqh4|date=2022-04-11|consulté le=2025-09-09|auteur=Deux Nuits Avec|durée=37:13}}</ref>.. == Munozaralar va ayblovlar == 2018-yil mart oyining oxirida u oʻta oʻngchi „''[[Égalité et Réconciliation]]''“ [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositasi]] dasturlarining birida qatnashgach, ushbu OAV tomonidan [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]]ga uyushtirilgan safarda ishtirok etgan; safardan koʻzlangan dastlabki maqsad u yerda hujjatli film suratga olish boʻlgan, biroq ushbu film baribir ommaga taqdim etilmadi<ref>{{Web cite |langue=fr |prénom=Service |nom=Checknews |sarlavha=Entre buzz sur YouTube et scoops dans le «New York Times»: qui est Romain Molina, ovni du journalisme sportif français? |url=https://www.liberation.fr/checknews/entre-buzz-sur-youtube-et-scoops-dans-le-new-york-times-qui-est-romain-molina-ovni-du-journalisme-sportif-francais-20220113_23JUB34H6NDDJL3RFM52UE6CJU/ |site=Libération |consulté le=2022-12-06}}</ref>. 2022-yilda [[Kheira Hamraoui]] 2021-yilda oʻziga qilingan hujum va [[Paris Saint-Germain FC|PSG]] klubidagi keskinliklar bilan bogʻliq ish yuzasidan unga qarshi „taʼqib qilish“, „sud qarorlariga taʼsir koʻrsatishga qaratilgan nashr chiqarish“ hamda „ommaviy tuhmat“ moddalari boʻyicha ikkita daʼvo arizasi kiritgan. 2023-yil aprelida u guvoh sifatida soʻroq qilingan<ref>{{Web cite|til=fr |sarlavha=Affaire Hamraoui : le journaliste Romain Molina entendu par la police |url=https://www.lepoint.fr/justice/affaire-hamraoui-le-journaliste-romain-molina-entendu-par-la-police-18-04-2023-2516770_2386.php |vebsayt=Le Point |sana=2023-04-18 |qaralgan sana=2023-04-28}}</ref>. 2025-yil iyul oyida Parij Jinoyat sudi protsessual kamchilik tufayli shikoyatni rad etgan. 2023-yil aprel oyida u „[[OGC Nice]]“ (Galtye u yerda 2022-yilgacha murabbiylik qilgan) klubining ichki elektron xatlarini sizdirgach, PSJ bosh murabbiyi [[Christophe Galtier]] tomonidan tuhmat yuzasidan berilgan daʼvo arizasida uning ham nomi tilga olingan<ref>{{Web cite|langue=fr |sarlavha=Christophe Galtier dépose plainte contre Julien Fournier, Daniel Riolo et Romain Molina |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Christophe-galtier-depose-plainte-contre-julien-fournier-daniel-riolo-et-romain-molina/1391281 |vebsayt=L'Équipe |sana=2023-04-28}}</ref>. 2024-yil may oyida Christophe Galtier ushbu shikoyatni qaytarib olganini maʼlum qildi<ref>{{Web cite |til=fr |prénom=Antonin |nom=Courchay |sarlavha=Christophe Galtier a retiré ses plaintes contre Riolo, Molina et Fournier |url=https://www.footmercato.net/a6974109423459874804-christophe-galtier-a-retire-ses-plaintes-contre-riolo-molina-et-fournier |vebsayt=Foot Mercato : Info Transferts Football - Actu Foot Transfert |sana=2024-05-04 |qaralgan sana=2024-06-24}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{DEFAULTSORT:Molina, Romain}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha jurnalistlar]] [[Turkum:Fransiyalik sport jurnalistlar]] r5jp68d67yld6sh5mcr0o14omz47xip 6304522 6304518 2026-10-10T12:02:20Z AnvarxonM 75105 6304522 wikitext text/x-wiki {{Shaxsiyat bilgiqutisi | ismi = Romain Molina | tasvir = Romain Molina en 2026.png | izoh = Molina (2026-yil) | tavallud_sanasi = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1991|5|3}} | tavallud_joyi = {{tavalludJoyi|Lion}}, Fransiya | vafot_sanasi = | vafot_joyi = | fuqaroligi = {{FRA}} | taʼlimi = | kasbi = [[Esse (asar)|Esse yozuvchi]], [[jurnalist]] | faoliyat_yillari = | boʻyi = | partiyasi = | unvoni = | turmush_oʻrtogʻi = | bolalari = | otasi = | onasi = | mukofotlari = | veb-sayt = }} '''Romain Molina''' (1991-yil 3-mayda [[Lion]]da tugʻilgan)<ref>{{Web cite |auteur=Benjamin Henry |sarlavha=Ombre et lumière du football |url=https://www.lanouvellerepublique.fr/sports/ombre-et-lumiere-13 |vebsayt=La Nouvelle République |date=03/02/2019 |qaralgan sana=07/04/2023}}</ref> — fransuz futbol jurnalisti, yozuvchi va notiq. U, ayniqsa, futbolga oid kitoblari hamda sport olamidagi turli mojarolar boʻyicha milliy va xalqaro miqyosda olib borgan jurnalistik surishtiruvlari bilan keng tanilgan. Bundan tashqari, uning maqolalari ''[[The New York Times]]'', ''[[The Guardian]]'', ''[[CNN]]'', ''[[BBC]]'', Le Temps va Josimar kabi nufuzli ommaviy axborot vositalarida chop etilgan. == Tarjimai hol == Romain Molina [[Isère]] departamentining [[Heyrieux]] kommunasida ulgʻaygan. Sabzavot yetishtiruvchilar oilasidan boʻlgan Molina dam olish kunlarini oilasi bilan Izer va Rona hududlaridagi bozorlarda ishlab oʻtkazgan. Koʻp oʻtmay, u [[basketbol]]ga qiziqib qolgan va basketbol jamoalari saralashlarida qatnashgan. Keyinchalik u asosiy eʼtiborini basketbolga qaratgan holda [[jurnalistika]] sohasida faoliyat boshlagan<ref>{{Web cite|sarlavha=DEUX NUITS AVEC ROMAIN MOLINA !!!!!! (Partie 1, @romainmolina4473 )|url=https://www.youtube.com/watch?v=1YYYxcxxqh4|date=2022-04-11|qaralgan sana=2025-09-09|auteur=Deux Nuits Avec|durée=37:13}}</ref>. == Munozaralar va ayblovlar == 2018-yil mart oyining oxirida u oʻta oʻngchi „''[[Égalité et Réconciliation]]''“ [[Ommaviy axborot vositalari|ommaviy axborot vositasi]] dasturlarining birida qatnashgach, ushbu OAV tomonidan [[Koreya Xalq Demokratik Respublikasi|Shimoliy Koreya]]ga uyushtirilgan safarda ishtirok etgan; safardan koʻzlangan dastlabki maqsad u yerda hujjatli film suratga olish boʻlgan, biroq ushbu film baribir ommaga taqdim etilmadi<ref>{{Web cite |langue=fr |prénom=Service |nom=Checknews |sarlavha=Entre buzz sur YouTube et scoops dans le «New York Times»: qui est Romain Molina, ovni du journalisme sportif français? |url=https://www.liberation.fr/checknews/entre-buzz-sur-youtube-et-scoops-dans-le-new-york-times-qui-est-romain-molina-ovni-du-journalisme-sportif-francais-20220113_23JUB34H6NDDJL3RFM52UE6CJU/ |site=Libération |qaralgan sana=2022-12-06}}</ref>. 2022-yilda [[Kheira Hamraoui]] 2021-yilda oʻziga qilingan hujum va [[Paris Saint-Germain FC|PSG]] klubidagi keskinliklar bilan bogʻliq ish yuzasidan unga qarshi „taʼqib qilish“, „sud qarorlariga taʼsir koʻrsatishga qaratilgan nashr chiqarish“ hamda „ommaviy tuhmat“ moddalari boʻyicha ikkita daʼvo arizasi kiritgan. 2023-yil aprelida u guvoh sifatida soʻroq qilingan<ref>{{Web cite|til=fr |sarlavha=Affaire Hamraoui : le journaliste Romain Molina entendu par la police |url=https://www.lepoint.fr/justice/affaire-hamraoui-le-journaliste-romain-molina-entendu-par-la-police-18-04-2023-2516770_2386.php |vebsayt=Le Point |sana=2023-04-18 |qaralgan sana=2023-04-28}}</ref>. 2025-yil iyul oyida Parij Jinoyat sudi protsessual kamchilik tufayli shikoyatni rad etgan. 2023-yil aprel oyida u „[[OGC Nice]]“ (Galtye u yerda 2022-yilgacha murabbiylik qilgan) klubining ichki elektron xatlarini sizdirgach, PSJ bosh murabbiyi [[Christophe Galtier]] tomonidan tuhmat yuzasidan berilgan daʼvo arizasida uning ham nomi tilga olingan<ref>{{Web cite|langue=fr |sarlavha=Christophe Galtier dépose plainte contre Julien Fournier, Daniel Riolo et Romain Molina |url=https://www.lequipe.fr/Football/Actualites/Christophe-galtier-depose-plainte-contre-julien-fournier-daniel-riolo-et-romain-molina/1391281 |vebsayt=L'Équipe |sana=2023-04-28}}</ref>. 2024-yil may oyida Christophe Galtier ushbu shikoyatni qaytarib olganini maʼlum qildi<ref>{{Web cite |til=fr |prénom=Antonin |nom=Courchay |sarlavha=Christophe Galtier a retiré ses plaintes contre Riolo, Molina et Fournier |url=https://www.footmercato.net/a6974109423459874804-christophe-galtier-a-retire-ses-plaintes-contre-riolo-molina-et-fournier |vebsayt=Foot Mercato : Info Transferts Football - Actu Foot Transfert |sana=2024-05-04 |qaralgan sana=2024-06-24}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{DEFAULTSORT:Molina, Romain}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha jurnalistlar]] [[Turkum:Fransiyalik sport jurnalistlar]] 6qq6lkfopgzqvhlmnnl4rfmj974860e 14 1462451 6304523 2026-10-10T12:06:06Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Millatiga koʻra sport jurnalistlari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304523 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Millatiga koʻra sport jurnalistlari]] crlj46blcr80gk7mrrsohr1e3ommyu1 0 1462452 6304524 2026-10-10T12:10:00Z Snowdroppe 292064 „```wikitext {{Qisqacha tavsif|Misrdagi yirik piramidalar majmuasi joylashgan plato}} [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|300px|Shimoldan janubga qarab: Giza shahrining bir qismi, Giza nekropoli va Giza platosining bir qismi]] '''Giza platosi''' ({{langx|ar|هضبة الجيزة}}) — [[Misr]]ning [[Giza]] shahrida joylashgan ohaktoshli plato. Unda [[Misrning IV sulolasi]] davrida qurilgan [[Giza piramidalari majmuasi]] joylashgan. Majmua Xufu pira...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304524 wikitext text/x-wiki ```wikitext {{Qisqacha tavsif|Misrdagi yirik piramidalar majmuasi joylashgan plato}} [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|300px|Shimoldan janubga qarab: Giza shahrining bir qismi, Giza nekropoli va Giza platosining bir qismi]] '''Giza platosi''' ({{langx|ar|هضبة الجيزة}}) — [[Misr]]ning [[Giza]] shahrida joylashgan ohaktoshli plato. Unda [[Misrning IV sulolasi]] davrida qurilgan [[Giza piramidalari majmuasi]] joylashgan. Majmua [[Xufu piramidasi]], [[Xafra piramidasi]], [[Menkaura piramidasi]], [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]], bir nechta qabristonlar, ishchilar qishlogʻi va sanoat majmuasini oʻz ichiga oladi. Plato [[Nil vodiysi]]ning gʻarbiy chekkasida, [[G‘arbiy cho‘l (Misr)|Gʻarbiy choʻl]] bilan tutash hududda joylashgan, taxminan 160 km² maydonni egallagan piramidalar hududining eng shimoliy qismini tashkil etadi. Ushbu hudud [[UNESCO]]ning [[Butunjahon merosi ro‘yxati]]ga „Memfis va uning nekropoli — Gizadan Daxshurgacha boʻlgan piramidalar hududi“ nomi bilan kiritilgan.<ref>{{Cite web |title=Memphis and its Necropolis; the Pyramid Fields from Giza to Dahshur |url=https://whc.unesco.org/en/list/86/ |access-date=2023-01-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Platoning balandligi dengiz sathidan taxminan 60 metrni tashkil etadi.<ref>{{cite web |url=http://elevation.maplogs.com/poi/giza_plateau_al_haram_giza_governorate_egypt.321594.html |title=Elevation of Giza Plateau, Al Haram, Giza Governorate, Egypt |publisher=elevation.maplogs.com}}</ref> == Geologiyasi == Plato [[eotsen]] davrining oʻrta bosqichida shakllangan [[Mokattam formatsiyasi]] ohaktoshlaridan tashkil topgan. Keyinchalik ushbu ohaktoshlar piramidalar qurilishida ishlatilgan. Platoning atrofdagi hududlarga nisbatan balandligi ilk [[pliotsen]] davridagi dengiz transgressiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Bu jarayon [[Zankl suv toshqini]] bilan aloqador boʻlgan deb taxmin qilinadi. Dengiz suvlari atrofdagi togʻ jinslarining katta qismini yemirib, tik jarliklarning shakllanishiga sabab boʻlgan. Oʻsha davrda Giza platosining jarliklari kengaygan [[O‘rta yer dengizi]]ga qaragan boʻlishi mumkin.<ref>{{Cite journal |last=Aigner |first=Thomas |date=1983-07-01 |title=A pliocene cliff-line around the giza pyramids plateau, Egypt |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0031018283900299 |journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology |volume=42 |issue=3 |pages=313–322 |doi=10.1016/0031-0182(83)90029-9 |issn=0031-0182 |url-access=subscription}}</ref> == Piramidalar majmuasi va Buyuk Sfinks == === Giza piramidalari majmuasi === [[File:Pyramids_of_the_Giza_Necropolis.jpg|thumb|Giza piramidalari]] [[File:Bruy004reiz03ill128.gif|thumb|Gollandiyalik sayyoh Cornelis de Bruynning 1698-yilda Misrga safari davomida chizgan tasviri]] Giza piramidalari majmuasi ({{langx|ar|مجمع أهرامات الجيزة}}), shuningdek, Giza nekropoli yoki Giza piramidalari nomi bilan ham tanilgan. U Giza platosida joylashgan boʻlib, [[Giza buyuk piramidasi]], [[Xafra piramidasi]], [[Menkaura piramidasi]] va [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]]ni, shuningdek, ular bilan bogʻliq inshootlarni oʻz ichiga oladi. Ushbu yodgorliklar [[Qadimgi Misr]]ning [[Qadimgi podsholik]] davridagi [[Misrning IV sulolasi|IV sulola]] hukmronligi davrida, miloddan avvalgi taxminan 2600–2500-yillarda qurilgan. Hududda bir nechta qabristonlar va ishchilar qishlogʻining qoldiqlari ham mavjud.<ref>{{Cite web |url=http://giza.fas.harvard.edu/sites/2739/full/ |title=Giza Plateau |website=Digital Giza |publisher=[[Garvard universiteti]]}}</ref> Majmuaning eng katta inshooti — [[Giza buyuk piramidasi]] boʻlib, u Xufu yoki Xeops piramidasi deb ham ataladi. U miloddan avvalgi taxminan 2580–2560-yillarda qurilgan. Undan janubi-gʻarbda bir necha yuz metr masofada Xafra piramidasi, undan ham janubi-gʻarbda esa nisbatan kichikroq Menkaura piramidasi joylashgan. [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]] majmuaning sharqiy qismida joylashgan. Misrshunoslar orasida Sfinksning boshi fir’avn [[Xafra]]ni tasvirlaydi, degan qarash keng tarqalgan. Asosiy yodgorliklardan tashqari, majmuada „malikalar piramidalari“ deb ataladigan kichik piramidalar, piramidalarga olib boruvchi yoʻllar, piramida ibodatxonalari, vodiy ibodatxonalari, qadimgi bandargohlar, uchta qabriston hududi va ishchilar shaharchasi mavjud. [[File:Great Sphinx of Giza May 2015.JPG|thumb|Giza buyuk sfinksi]] Giza buyuk sfinksi — [[ohaktosh]]dan yasalgan, odam boshi va sher tanasiga ega afsonaviy mavjudot tasvirlangan ulkan haykal. U gʻarbdan sharqqa qaragan holda, Nil daryosining gʻarbiy sohilidagi Giza platosining pastroq qismidagi tabiiy qoyadan oʻyib ishlangan. Sfinksning yuzi fir’avn Xafrani tasvirlaydi, deb hisoblanadi. Sfinksning dastlabki shakli tabiiy qoyatoshning oʻzidan oʻyib ishlangan. Keyinchalik uning ayrim qismlari ohaktosh bloklari bilan taʼmirlangan. Haykalning uzunligi panjalaridan dumigacha taxminan 73 metr, boshining tepasigacha balandligi 20 metr, orqa sonlari qismidagi kengligi esa 19 metrni tashkil etadi. Haykalning burni milodiy III–X asrlar oraligʻida shikastlanib, uzilib tushgan. XV asrda yashagan arab tarixchisi al-Maqriziyning yozishicha, bunga Muhammad Saʼim al-Dahr sabab boʻlgan.<ref name="Egyptology">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rdI96px90kUC&dq=al+minufi&pg=PA89 |title=Egyptology: The Missing Millennium: Ancient Egypt in Medieval Arabic Writings |author=Okasha El Daly |date=2005-11-12 |publisher=Psychology Press |isbn=9781844720637 |access-date=2021-11-12 |via=Google Books}}</ref> Buyuk Sfinks Misrdagi eng qadimgi monumental haykallardan biri va dunyodagi eng taniqli haykallardan hisoblanadi. Arxeologik dalillar uning Qadimgi podsholik davrida, fir’avn Xafra hukmronligi vaqtida, miloddan avvalgi taxminan 2558–2532-yillarda yaratilganini koʻrsatadi. == Zamonaviy tarix == [[File:Pyramids from afar (2).tif|thumb|Giza platosining 1955-yildagi uzoqdan koʻrinishi]] Hozirgi Giza hududiga ikkita asosiy yoʻl orqali borish mumkin.<ref name="LonelyPlanet">{{cite book |last=Firestone |first=Matthew |title=Egypt |date=2010 |publisher=Lonely Planet |isbn=9781742203324 |url=https://books.google.com/books?id=tU7KBLLxRx8C&q=giza+plateau%2C+tourist&pg=PA145 |access-date=2016-11-01}}</ref> Shimoldan keluvchi yoʻl Xufu piramidasiga olib boradi. Ikkinchi yoʻl esa sharq tomondan Buyuk Sfinksning old maydoni yaqiniga yetib boradi. Ushbu yoʻllar Nil daryosining sharqiy sohilidan gʻarbga qarab davom etadi. Platoning asosiy qismida janubi-gʻarbiy yoʻnalishda fir’avnlar Xufu, Xafra va Menkaura piramidalari joylashgan. == Tadqiqotlar == Giza platosini xaritalash loyihasi (Giza Plateau Mapping Project, GPMP) 1984-yilda boshlangan. Uning maqsadi piramidalar qurilishini taʼminlagan ijtimoiy va iqtisodiy omillarni yaxshiroq tushunish edi.<ref name="aera1">{{cite web |url=http://www.aeraweb.org/gpmp-project/giza-meter-by-meter/ |title=Giza, Meter by Meter: High-precision measure of the landscape |author=Mark Lehner |author-link=Mark Lehner |publisher=aeraweb.org}}</ref> [[Mark Lehner]] va uning jamoasi Giza platosidagi tabiiy hamda inson tomonidan yaratilgan obyektlarning batafsil xaritasini tuzdilar. Tadqiqot maʼlumotlari piramida quruvchilari yashagan shahar joylashgan boʻlishi mumkin boʻlgan hududlarni aniqlashga yordam berdi. Shu sababli 1988-yilda loyiha kengaytirilib, ushbu hududlarda arxeologik qazishmalar va qoʻshimcha tadqiqotlar olib borila boshlandi.<ref name="aera1"/> == Muhofaza qilish muammolari == Tadqiqotlar Giza platosida yerosti suvlari sathining koʻtarilishi tarixiy yodgorliklarga zarar yetkazish xavfini oshirayotganini koʻrsatadi. Bunday oʻzgarishlar sugʻorish tizimlaridan suv sizib chiqishi va zamonaviy qurilish ishlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Namlik va tuzlarning ohaktosh ichida harakatlanishi togʻ jinslarining yemirilishini tezlashtirishi hamda tosh bloklarning mustahkamligini pasaytirishi mumkin. Shu sababli yerosti suvlari sathini nazorat qilish qadimiy yodgorliklarni uzoq muddat saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.<ref>{{Cite journal |last=Hemeda |first=Sayed |date=2020 |title=Sustainability problems of the Giza pyramids |url=https://www.nature.com/articles/s40494-020-0356-9 |journal=Heritage Science |volume=8 |pages=8}}</ref> == Manbalar == {{Reflist}} 0vjmd9mhku6vojsrrzmt41be0q6xasc 6304525 6304524 2026-10-10T12:10:38Z Snowdroppe 292064 6304525 wikitext text/x-wiki [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|300px|Shimoldan janubga qarab: Giza shahrining bir qismi, Giza nekropoli va Giza platosining bir qismi]] '''Giza platosi''' ({{langx|ar|هضبة الجيزة}}) — [[Misr]]ning [[Giza]] shahrida joylashgan ohaktoshli plato. Unda [[Misrning IV sulolasi]] davrida qurilgan [[Giza piramidalari majmuasi]] joylashgan. Majmua [[Xufu piramidasi]], [[Xafra piramidasi]], [[Menkaura piramidasi]], [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]], bir nechta qabristonlar, ishchilar qishlogʻi va sanoat majmuasini oʻz ichiga oladi. Plato [[Nil vodiysi]]ning gʻarbiy chekkasida, [[G‘arbiy cho‘l (Misr)|Gʻarbiy choʻl]] bilan tutash hududda joylashgan, taxminan 160 km² maydonni egallagan piramidalar hududining eng shimoliy qismini tashkil etadi. Ushbu hudud [[UNESCO]]ning [[Butunjahon merosi ro‘yxati]]ga „Memfis va uning nekropoli — Gizadan Daxshurgacha boʻlgan piramidalar hududi“ nomi bilan kiritilgan.<ref>{{Cite web |title=Memphis and its Necropolis; the Pyramid Fields from Giza to Dahshur |url=https://whc.unesco.org/en/list/86/ |access-date=2023-01-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref> Platoning balandligi dengiz sathidan taxminan 60 metrni tashkil etadi.<ref>{{cite web |url=http://elevation.maplogs.com/poi/giza_plateau_al_haram_giza_governorate_egypt.321594.html |title=Elevation of Giza Plateau, Al Haram, Giza Governorate, Egypt |publisher=elevation.maplogs.com}}</ref> == Geologiyasi == Plato [[eotsen]] davrining oʻrta bosqichida shakllangan [[Mokattam formatsiyasi]] ohaktoshlaridan tashkil topgan. Keyinchalik ushbu ohaktoshlar piramidalar qurilishida ishlatilgan. Platoning atrofdagi hududlarga nisbatan balandligi ilk [[pliotsen]] davridagi dengiz transgressiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Bu jarayon [[Zankl suv toshqini]] bilan aloqador boʻlgan deb taxmin qilinadi. Dengiz suvlari atrofdagi togʻ jinslarining katta qismini yemirib, tik jarliklarning shakllanishiga sabab boʻlgan. Oʻsha davrda Giza platosining jarliklari kengaygan [[O‘rta yer dengizi]]ga qaragan boʻlishi mumkin.<ref>{{Cite journal |last=Aigner |first=Thomas |date=1983-07-01 |title=A pliocene cliff-line around the giza pyramids plateau, Egypt |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0031018283900299 |journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology |volume=42 |issue=3 |pages=313–322 |doi=10.1016/0031-0182(83)90029-9 |issn=0031-0182 |url-access=subscription}}</ref> == Piramidalar majmuasi va Buyuk Sfinks == === Giza piramidalari majmuasi === [[File:Pyramids_of_the_Giza_Necropolis.jpg|thumb|Giza piramidalari]] [[File:Bruy004reiz03ill128.gif|thumb|Gollandiyalik sayyoh Cornelis de Bruynning 1698-yilda Misrga safari davomida chizgan tasviri]] Giza piramidalari majmuasi ({{langx|ar|مجمع أهرامات الجيزة}}), shuningdek, Giza nekropoli yoki Giza piramidalari nomi bilan ham tanilgan. U Giza platosida joylashgan boʻlib, [[Giza buyuk piramidasi]], [[Xafra piramidasi]], [[Menkaura piramidasi]] va [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]]ni, shuningdek, ular bilan bogʻliq inshootlarni oʻz ichiga oladi. Ushbu yodgorliklar [[Qadimgi Misr]]ning [[Qadimgi podsholik]] davridagi [[Misrning IV sulolasi|IV sulola]] hukmronligi davrida, miloddan avvalgi taxminan 2600–2500-yillarda qurilgan. Hududda bir nechta qabristonlar va ishchilar qishlogʻining qoldiqlari ham mavjud.<ref>{{Cite web |url=http://giza.fas.harvard.edu/sites/2739/full/ |title=Giza Plateau |website=Digital Giza |publisher=[[Garvard universiteti]]}}</ref> Majmuaning eng katta inshooti — [[Giza buyuk piramidasi]] boʻlib, u Xufu yoki Xeops piramidasi deb ham ataladi. U miloddan avvalgi taxminan 2580–2560-yillarda qurilgan. Undan janubi-gʻarbda bir necha yuz metr masofada Xafra piramidasi, undan ham janubi-gʻarbda esa nisbatan kichikroq Menkaura piramidasi joylashgan. [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]] majmuaning sharqiy qismida joylashgan. Misrshunoslar orasida Sfinksning boshi fir’avn [[Xafra]]ni tasvirlaydi, degan qarash keng tarqalgan. Asosiy yodgorliklardan tashqari, majmuada „malikalar piramidalari“ deb ataladigan kichik piramidalar, piramidalarga olib boruvchi yoʻllar, piramida ibodatxonalari, vodiy ibodatxonalari, qadimgi bandargohlar, uchta qabriston hududi va ishchilar shaharchasi mavjud. [[File:Great Sphinx of Giza May 2015.JPG|thumb|Giza buyuk sfinksi]] Giza buyuk sfinksi — [[ohaktosh]]dan yasalgan, odam boshi va sher tanasiga ega afsonaviy mavjudot tasvirlangan ulkan haykal. U gʻarbdan sharqqa qaragan holda, Nil daryosining gʻarbiy sohilidagi Giza platosining pastroq qismidagi tabiiy qoyadan oʻyib ishlangan. Sfinksning yuzi fir’avn Xafrani tasvirlaydi, deb hisoblanadi. Sfinksning dastlabki shakli tabiiy qoyatoshning oʻzidan oʻyib ishlangan. Keyinchalik uning ayrim qismlari ohaktosh bloklari bilan taʼmirlangan. Haykalning uzunligi panjalaridan dumigacha taxminan 73 metr, boshining tepasigacha balandligi 20 metr, orqa sonlari qismidagi kengligi esa 19 metrni tashkil etadi. Haykalning burni milodiy III–X asrlar oraligʻida shikastlanib, uzilib tushgan. XV asrda yashagan arab tarixchisi al-Maqriziyning yozishicha, bunga Muhammad Saʼim al-Dahr sabab boʻlgan.<ref name="Egyptology">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rdI96px90kUC&dq=al+minufi&pg=PA89 |title=Egyptology: The Missing Millennium: Ancient Egypt in Medieval Arabic Writings |author=Okasha El Daly |date=2005-11-12 |publisher=Psychology Press |isbn=9781844720637 |access-date=2021-11-12 |via=Google Books}}</ref> Buyuk Sfinks Misrdagi eng qadimgi monumental haykallardan biri va dunyodagi eng taniqli haykallardan hisoblanadi. Arxeologik dalillar uning Qadimgi podsholik davrida, fir’avn Xafra hukmronligi vaqtida, miloddan avvalgi taxminan 2558–2532-yillarda yaratilganini koʻrsatadi. == Zamonaviy tarix == [[File:Pyramids from afar (2).tif|thumb|Giza platosining 1955-yildagi uzoqdan koʻrinishi]] Hozirgi Giza hududiga ikkita asosiy yoʻl orqali borish mumkin.<ref name="LonelyPlanet">{{cite book |last=Firestone |first=Matthew |title=Egypt |date=2010 |publisher=Lonely Planet |isbn=9781742203324 |url=https://books.google.com/books?id=tU7KBLLxRx8C&q=giza+plateau%2C+tourist&pg=PA145 |access-date=2016-11-01}}</ref> Shimoldan keluvchi yoʻl Xufu piramidasiga olib boradi. Ikkinchi yoʻl esa sharq tomondan Buyuk Sfinksning old maydoni yaqiniga yetib boradi. Ushbu yoʻllar Nil daryosining sharqiy sohilidan gʻarbga qarab davom etadi. Platoning asosiy qismida janubi-gʻarbiy yoʻnalishda fir’avnlar Xufu, Xafra va Menkaura piramidalari joylashgan. == Tadqiqotlar == Giza platosini xaritalash loyihasi (Giza Plateau Mapping Project, GPMP) 1984-yilda boshlangan. Uning maqsadi piramidalar qurilishini taʼminlagan ijtimoiy va iqtisodiy omillarni yaxshiroq tushunish edi.<ref name="aera1">{{cite web |url=http://www.aeraweb.org/gpmp-project/giza-meter-by-meter/ |title=Giza, Meter by Meter: High-precision measure of the landscape |author=Mark Lehner |author-link=Mark Lehner |publisher=aeraweb.org}}</ref> [[Mark Lehner]] va uning jamoasi Giza platosidagi tabiiy hamda inson tomonidan yaratilgan obyektlarning batafsil xaritasini tuzdilar. Tadqiqot maʼlumotlari piramida quruvchilari yashagan shahar joylashgan boʻlishi mumkin boʻlgan hududlarni aniqlashga yordam berdi. Shu sababli 1988-yilda loyiha kengaytirilib, ushbu hududlarda arxeologik qazishmalar va qoʻshimcha tadqiqotlar olib borila boshlandi.<ref name="aera1"/> == Muhofaza qilish muammolari == Tadqiqotlar Giza platosida yerosti suvlari sathining koʻtarilishi tarixiy yodgorliklarga zarar yetkazish xavfini oshirayotganini koʻrsatadi. Bunday oʻzgarishlar sugʻorish tizimlaridan suv sizib chiqishi va zamonaviy qurilish ishlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Namlik va tuzlarning ohaktosh ichida harakatlanishi togʻ jinslarining yemirilishini tezlashtirishi hamda tosh bloklarning mustahkamligini pasaytirishi mumkin. Shu sababli yerosti suvlari sathini nazorat qilish qadimiy yodgorliklarni uzoq muddat saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega.<ref>{{Cite journal |last=Hemeda |first=Sayed |date=2020 |title=Sustainability problems of the Giza pyramids |url=https://www.nature.com/articles/s40494-020-0356-9 |journal=Heritage Science |volume=8 |pages=8}}</ref> == Manbalar == {{Reflist}} pz6vxh8l5eaw57ptngy22gx4wksn12p 6304561 6304525 2026-10-10T13:32:32Z Snowdroppe 292064 6304561 wikitext text/x-wiki [[File:Giza-pyramids.JPG|thumb|300px|Shimoldan janubga qarab: Giza shahrining bir qismi, Giza nekropoli va Giza platosining bir qismi]] '''Giza platosi''' ({{langx|ar|هضبة الجيزة}}) — [[Misr]]ning [[Giza]] shahrida joylashgan ohaktoshli plato. Unda [[Misrning IV sulolasi]] davrida qurilgan [[Giza piramidalari majmuasi]] joylashgan. Majmua [[Xufu piramidasi]], [[Xafra piramidasi]], [[Menkaura piramidasi]], [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]], bir nechta qabristonlar, ishchilar qishlogʻi va sanoat majmuasini oʻz ichiga oladi. Plato [[Nil vodiysi]]ning gʻarbiy chekkasida, [[G‘arbiy cho‘l (Misr)|Gʻarbiy choʻl]] bilan tutash hududda joylashgan, taxminan 160 km² maydonni egallagan piramidalar hududining eng shimoliy qismini tashkil etadi. Ushbu hudud [[UNESCO]]ning [[Butunjahon merosi ro‘yxati]]ga „Memfis va uning nekropoli — Gizadan Daxshurgacha boʻlgan piramidalar hududi“ nomi bilan kiritilgan<ref>{{Cite web |title=Memphis and its Necropolis; the Pyramid Fields from Giza to Dahshur |url=https://whc.unesco.org/en/list/86/ |access-date=2023-01-21 |website=UNESCO World Heritage Centre |language=en}}</ref>. Platoning balandligi dengiz sathidan taxminan 60 metrni tashkil etadi<ref>{{cite web |url=http://elevation.maplogs.com/poi/giza_plateau_al_haram_giza_governorate_egypt.321594.html |title=Elevation of Giza Plateau, Al Haram, Giza Governorate, Egypt |publisher=elevation.maplogs.com}}</ref>. == Geologiyasi == Plato [[eotsen]] davrining oʻrta bosqichida shakllangan [[Mokattam formatsiyasi]] ohaktoshlaridan tashkil topgan. Keyinchalik ushbu ohaktoshlar piramidalar qurilishida ishlatilgan. Platoning atrofdagi hududlarga nisbatan balandligi ilk [[pliotsen]] davridagi dengiz transgressiyasi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Bu jarayon [[Zankl suv toshqini]] bilan aloqador boʻlgan deb taxmin qilinadi. Dengiz suvlari atrofdagi togʻ jinslarining katta qismini yemirib, tik jarliklarning shakllanishiga sabab boʻlgan. Oʻsha davrda Giza platosining jarliklari kengaygan [[O‘rta yer dengizi]]ga qaragan boʻlishi mumkin<ref>{{Cite journal |last=Aigner |first=Thomas |date=1983-07-01 |title=A pliocene cliff-line around the giza pyramids plateau, Egypt |url=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/0031018283900299 |journal=Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology |volume=42 |issue=3 |pages=313–322 |doi=10.1016/0031-0182(83)90029-9 |issn=0031-0182 |url-access=subscription}}</ref>. == Piramidalar majmuasi va Buyuk Sfinks == === Giza piramidalari majmuasi === [[File:Pyramids_of_the_Giza_Necropolis.jpg|thumb|Giza piramidalari]] [[File:Bruy004reiz03ill128.gif|thumb|Gollandiyalik sayyoh Cornelis de Bruynning 1698-yilda Misrga safari davomida chizgan tasviri]] Giza piramidalari majmuasi ({{langx|ar|مجمع أهرامات الجيزة}}), shuningdek, Giza nekropoli yoki Giza piramidalari nomi bilan ham tanilgan. U Giza platosida joylashgan boʻlib, [[Giza buyuk piramidasi]], [[Xafra piramidasi]], [[Menkaura piramidasi]] va [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]]ni, shuningdek, ular bilan bogʻliq inshootlarni oʻz ichiga oladi. Ushbu yodgorliklar [[Qadimgi Misr]]ning [[Qadimgi podsholik]] davridagi [[Misrning IV sulolasi|IV sulola]] hukmronligi davrida, miloddan avvalgi taxminan 2600–2500-yillarda qurilgan. Hududda bir nechta qabristonlar va ishchilar qishlogʻining qoldiqlari ham mavjud<ref>{{Cite web |url=http://giza.fas.harvard.edu/sites/2739/full/ |title=Giza Plateau |website=Digital Giza |publisher=[[Garvard universiteti]]}}</ref>. Majmuaning eng katta inshooti — [[Giza buyuk piramidasi]] boʻlib, u Xufu yoki Xeops piramidasi deb ham ataladi. U miloddan avvalgi taxminan 2580–2560-yillarda qurilgan. Undan janubi-gʻarbda bir necha yuz metr masofada Xafra piramidasi, undan ham janubi-gʻarbda esa nisbatan kichikroq Menkaura piramidasi joylashgan. [[Giza buyuk sfinksi|Buyuk Sfinks]] majmuaning sharqiy qismida joylashgan. Misrshunoslar orasida Sfinksning boshi fir’avn [[Xafra]]ni tasvirlaydi, degan qarash keng tarqalgan. Asosiy yodgorliklardan tashqari, majmuada „malikalar piramidalari“ deb ataladigan kichik piramidalar, piramidalarga olib boruvchi yoʻllar, piramida ibodatxonalari, vodiy ibodatxonalari, qadimgi bandargohlar, uchta qabriston hududi va ishchilar shaharchasi mavjud. [[File:Great Sphinx of Giza May 2015.JPG|thumb|Giza buyuk sfinksi]] Giza buyuk sfinksi — [[ohaktosh]]dan yasalgan, odam boshi va sher tanasiga ega afsonaviy mavjudot tasvirlangan ulkan haykal. U gʻarbdan sharqqa qaragan holda, Nil daryosining gʻarbiy sohilidagi Giza platosining pastroq qismidagi tabiiy qoyadan oʻyib ishlangan. Sfinksning yuzi fir’avn Xafrani tasvirlaydi, deb hisoblanadi. Sfinksning dastlabki shakli tabiiy qoyatoshning oʻzidan oʻyib ishlangan. Keyinchalik uning ayrim qismlari ohaktosh bloklari bilan taʼmirlangan. Haykalning uzunligi panjalaridan dumigacha taxminan 73 metr, boshining tepasigacha balandligi 20 metr, orqa sonlari qismidagi kengligi esa 19 metrni tashkil etadi. Haykalning burni milodiy III–X asrlar oraligʻida shikastlanib, uzilib tushgan. XV asrda yashagan arab tarixchisi al-Maqriziyning yozishicha, bunga Muhammad Saʼim al-Dahr sabab boʻlgan<ref name="Egyptology">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=rdI96px90kUC&dq=al+minufi&pg=PA89 |title=Egyptology: The Missing Millennium: Ancient Egypt in Medieval Arabic Writings |author=Okasha El Daly |date=2005-11-12 |publisher=Psychology Press |isbn=9781844720637 |access-date=2021-11-12 |via=Google Books}}</ref>. Buyuk Sfinks Misrdagi eng qadimgi monumental haykallardan biri va dunyodagi eng taniqli haykallardan hisoblanadi. Arxeologik dalillar uning Qadimgi podsholik davrida, fir’avn Xafra hukmronligi vaqtida, miloddan avvalgi taxminan 2558–2532-yillarda yaratilganini koʻrsatadi. == Zamonaviy tarix == [[File:Pyramids from afar (2).tif|thumb|Giza platosining 1955-yildagi uzoqdan koʻrinishi]] Hozirgi Giza hududiga ikkita asosiy yoʻl orqali borish mumkin<ref name="LonelyPlanet">{{cite book |last=Firestone |first=Matthew |title=Egypt |date=2010 |publisher=Lonely Planet |isbn=9781742203324 |url=https://books.google.com/books?id=tU7KBLLxRx8C&q=giza+plateau%2C+tourist&pg=PA145 |access-date=2016-11-01}}</ref>. Shimoldan keluvchi yoʻl Xufu piramidasiga olib boradi. Ikkinchi yoʻl esa sharq tomondan Buyuk Sfinksning old maydoni yaqiniga yetib boradi. Ushbu yoʻllar Nil daryosining sharqiy sohilidan gʻarbga qarab davom etadi. Platoning asosiy qismida janubi-gʻarbiy yoʻnalishda fir’avnlar Xufu, Xafra va Menkaura piramidalari joylashgan. == Tadqiqotlar == Giza platosini xaritalash loyihasi (Giza Plateau Mapping Project, GPMP) 1984-yilda boshlangan. Uning maqsadi piramidalar qurilishini taʼminlagan ijtimoiy va iqtisodiy omillarni yaxshiroq tushunish edi<ref name="aera1">{{cite web |url=http://www.aeraweb.org/gpmp-project/giza-meter-by-meter/ |title=Giza, Meter by Meter: High-precision measure of the landscape |author=Mark Lehner |author-link=Mark Lehner |publisher=aeraweb.org}}</ref>. [[Mark Lehner]] va uning jamoasi Giza platosidagi tabiiy hamda inson tomonidan yaratilgan obyektlarning batafsil xaritasini tuzdilar. Tadqiqot maʼlumotlari piramida quruvchilari yashagan shahar joylashgan boʻlishi mumkin boʻlgan hududlarni aniqlashga yordam berdi. Shu sababli 1988-yilda loyiha kengaytirilib, ushbu hududlarda arxeologik qazishmalar va qoʻshimcha tadqiqotlar olib borila boshlandi<ref name="aera1"/>. == Muhofaza qilish muammolari == Tadqiqotlar Giza platosida yerosti suvlari sathining koʻtarilishi tarixiy yodgorliklarga zarar yetkazish xavfini oshirayotganini koʻrsatadi. Bunday oʻzgarishlar sugʻorish tizimlaridan suv sizib chiqishi va zamonaviy qurilish ishlari bilan bogʻliq boʻlishi mumkin. Namlik va tuzlarning ohaktosh ichida harakatlanishi togʻ jinslarining yemirilishini tezlashtirishi hamda tosh bloklarning mustahkamligini pasaytirishi mumkin. Shu sababli yerosti suvlari sathini nazorat qilish qadimiy yodgorliklarni uzoq muddat saqlab qolishda muhim ahamiyatga ega<ref>{{Cite journal |last=Hemeda |first=Sayed |date=2020 |title=Sustainability problems of the Giza pyramids |url=https://www.nature.com/articles/s40494-020-0356-9 |journal=Heritage Science |volume=8 |pages=8}}</ref>. == Manbalar == {{Reflist}} 0y5dj8791kpx7l83pknxbajfzci92is 0 1462453 6304530 2026-10-10T12:22:07Z Snowdroppe 292064 „'''Qizil piramida''' (yoki '''Shimoliy piramida''') — Misrning hozirgi [[Qohira]] shahri yaqinidagi [[Dahshur nekropoli]]da joylashgan piramida. U Misr piramidalari orasida hajmi jihatidan uchinchi o‘rinda turadi; undan faqat [[Giza ulkan piramidasi|Xufu piramidasi]] va [[Xafra piramidasi]] kattaroq. Qizil piramida silliq yonbag‘irli haqiqiy piramida qurishning Misrdagi ilk muvaffaqiyatli namunasi deb hisoblanadi. File:Rote Pyramide (Dahsc...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304530 wikitext text/x-wiki '''Qizil piramida''' (yoki '''Shimoliy piramida''') — Misrning hozirgi [[Qohira]] shahri yaqinidagi [[Dahshur nekropoli]]da joylashgan piramida. U Misr piramidalari orasida hajmi jihatidan uchinchi o‘rinda turadi; undan faqat [[Giza ulkan piramidasi|Xufu piramidasi]] va [[Xafra piramidasi]] kattaroq. Qizil piramida silliq yonbag‘irli haqiqiy piramida qurishning Misrdagi ilk muvaffaqiyatli namunasi deb hisoblanadi. [[File:Rote Pyramide (Dahschur) 04.jpg|thumb|Qizil piramida]] == Tarixi == Qizil piramida Qadimgi podsholik davrida, IV sulola fir’avni [[Snofru]] tomonidan qurilgan uchinchi piramida hisoblanadi. Uning qurilishi taxminan miloddan avvalgi 2575–2563-yillarga to‘g‘ri keladi. Piramida [[Bukilgan piramida]]dan taxminan 1 km shimolda joylashgan. Qizil piramidaning yonbag‘irlari taxminan 43° burchak ostida qurilgan. Bu burchak Bukilgan piramidaning yuqori qismidagi qiyalik bilan bir xil bo‘lib, Qizil piramidaga boshqa yirik Misr piramidalariga nisbatan pastroq va kengroq ko‘rinish beradi. Qurilish Snofru hukmronligining taxminan o‘ttizinchi yilida, miloddan avvalgi 2590-yillar atrofida boshlangan deb taxmin qilinadi. Arxeologlar qurilish qancha davom etgani haqida turli fikrlarni bildirgan. Rainer Stadelmann qurilish taxminan 17 yil davom etgan deb hisoblaydi, Rolf Krauss esa shu davrga oid qurilish yozuvlarini o‘rganib, 10–11 yil degan xulosaga kelgan. Keyinchalik Jon Romer ham ikkinchi taxminni qo‘llab-quvvatlagan.<ref>{{Cite web|url=http://www.fathom.com/feature/190171/index.html|title=Fathom|date=2012-04-01|access-date=2018-02-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401131510/http://www.fathom.com/feature/190171/index.html|archive-date=2012-04-01}}</ref><ref>{{cite journal|first=Rolf|last=Krauss|year=1996|title=The Length of Sneferu's Reign and How Long It Took to Build the 'Red Pyramid'|journal=Journal of Egyptian Archaeology|pages=43–50|volume=82|doi=10.1177/030751339608200110|jstor=3822113|s2cid=160349659}}</ref> Arxeologlarning fikricha, piramida loyihasining shakllanishiga Snofruning avvalgi ikki piramidasini qurish jarayonida yuzaga kelgan muammolar ta’sir ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin. Meidum piramidasi qadimgi davrlardayoq qulab tushgan, Bukilgan piramidaning esa qurilish davomida qiyalik burchagi 54° dan 43° gacha o‘zgartirilgan. Ayrim olimlar Meidum piramidasi silliq yonbag‘irli piramida qurishga qaratilgan dastlabki urinish bo‘lgan deb hisoblaydi. Bukilgan piramidada yuzaga kelgan barqarorlik muammolari quruvchilarni qiyalik burchagini o‘zgartirishga va keyinchalik Qizil piramidani nisbatan barqarorroq burchak ostida qurishga undagan bo‘lishi mumkin.<ref>Kurt Mendelssohn (1974), ''The Riddle of the Pyramids'', Praeger.</ref> == Tuzilishi == Qizil piramidaning balandligi taxminan 105 metr, asosining har bir tomoni esa 220 metrni tashkil etadi. Uning hajmi taxminan 1 694 000 m³, yonbag‘irlarining qiyalik burchagi esa 43°22′ ga teng.<ref>{{cite book|last1=Lehner|first1=Mark|year=2008|title=The Complete Pyramids|location=New York|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-28547-3}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bárta|first1=Miroslav|title=Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt|journal=Cambridge Archaeological Journal|year=2005|volume=15|issue=2|pages=177–191|doi=10.1017/s0959774305000090|s2cid=161629772}}</ref> Piramida dastlab oq rangli [[Tura ohaktoshi]] bilan qoplangan. Keyinchalik, O‘rta asrlarda qoplama toshlarining katta qismi Qohiradagi binolar qurilishida ishlatilgan. Natijada ichki qizg‘ish ohaktosh ochilib qolgan va yodgorlik hozirgi nomini olgan. Piramida asosida oq qoplama toshlarining ayrim qoldiqlari saqlanib qolgan. Mahalliy aholi uni ''el-heram el-watwaat'', ya’ni “Ko‘rshapalak piramidasi” deb ham ataydi. Piramida tepasiga o‘rnatiladigan tosh qopqoq — [[piramidion]]ning parchalari topilib, qayta tiklangan va hozir yodgorlik hududida namoyish etiladi. Biroq bu parchalar haqiqatan ham Qizil piramidaning piramidoniga tegishli bo‘lgan-bo‘lmagani aniq emas, chunki qayta tiklangan qismining qiyalik burchagi piramidanikidan farq qiladi. == Ichki tuzilishi == Qizil piramidaning shimoliy tomonida, balandlikda joylashgan kirish yo‘li mavjud. Kirishdan keyingi yo‘lak pastga qarab qiyalashib, birinchi xonaga olib boradi. Uning shift qismi yuqoriga pog‘onama-pog‘ona torayib boradigan usulda qurilgan. Birinchi xonadan qisqa gorizontal yo‘lak orqali ikkinchi xonaga o‘tiladi. Ikkinchi xona piramidaning markaziy cho‘qqisi ostida joylashgan. Uning janubiy devorining yuqori qismidagi kirish yo‘li uchinchi va oxirgi xonaga olib boradi. Uchinchi xonaning uzun o‘qi sharqdan g‘arbga yo‘nalgan, dastlabki ikki xonaniki esa shimoldan janubga qaragan. Uchinchi xona piramidaning dafn xonasi bo‘lgan deb taxmin qilinadi. Xona devorlari va shiftidagi qorayishlar mash’alalardan chiqqan tutun hamda qadimgi davrlarda qabrni talashga urinishlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin.<ref>John Shae Perring, Howard Vyse, William Howard, ''Operations carried on at the Pyramids of Gizeh in 1837: with an account of a voyage into upper Egypt, and Appendix'', 3-jild, London, 1842, 65-bet.</ref> Ko‘p yillar davomida yaqin atrofdagi harbiy lager sababli Qizil piramida va Bukilgan piramida sayyohlar uchun yopiq bo‘lgan. Hozirda Qizil piramida odatda tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> File:Red-pyramid - entry.jpg|Piramidaga kirish joyi File:Inside the Red Pyramid - panoramio.jpg|Yog‘och zinapoyali ikkinchi xona File:Red pyramid in Egypt 2.jpg|Ikkinchi xona bilan dafn xonasini bog‘lovchi yo‘lak File:Massive corbel-vaulted ceiling of the Red Pyramid's Main burial chamber (14609359948).jpg|Dafn xonasining pog‘onali gumbazsimon shifti File:DahshurRedPyrChamber.jpg|Dafn xonasi poli File:Dahchour0019.jpg|Topilgan parchalardan qayta tiklangan piramidon </gallery> == Adabiyotlar == * Bárta, Miroslav. “Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt”. ''Cambridge Archaeological Journal'', 2005, 15-jild, 2-son, 177–191-betlar. * Lehner, Mark. ''The Complete Pyramids''. New York: Thames & Hudson, 2008. * Mendelssohn, Kurt. ''The Riddle of the Pyramids''. Praeger, 1974. * Romer, John. ''The Great Pyramid: Ancient Egypt Revisited''. Cambridge University Press, 2007. * Verner, Miroslav. ''The Pyramids: The Mystery, Culture and Science of Egypt's Great Monuments''. Grove Press, 2001. == Manbalar == [[Turkum:Miloddan avvalgi 26-asrda tugallangan binolar va inshootlar]] [[Turkum:Dahshur]] [[Turkum:Misr IV sulolasi piramidalari]] [[Turkum:Snofru]] 1quiztozh5iia0cq0g2g9do7291pbu5 6304559 6304530 2026-10-10T13:29:41Z Snowdroppe 292064 6304559 wikitext text/x-wiki '''Qizil piramida''' (yoki '''Shimoliy piramida''') — Misrning hozirgi [[Qohira]] shahri yaqinidagi [[Dahshur nekropoli]]da joylashgan piramida. U Misr piramidalari orasida hajmi jihatidan uchinchi o‘rinda turadi; undan faqat [[Giza ulkan piramidasi|Xufu piramidasi]] va [[Xafra piramidasi]] kattaroq. Qizil piramida silliq yonbag‘irli haqiqiy piramida qurishning Misrdagi ilk muvaffaqiyatli namunasi deb hisoblanadi. [[File:Rote Pyramide (Dahschur) 04.jpg|thumb|Qizil piramida]] == Tarixi == Qizil piramida Qadimgi podsholik davrida, IV sulola fir’avni [[Snofru]] tomonidan qurilgan uchinchi piramida hisoblanadi. Uning qurilishi taxminan miloddan avvalgi 2575–2563-yillarga to‘g‘ri keladi. Piramida [[Bukilgan piramida]]dan taxminan 1 km shimolda joylashgan. Qizil piramidaning yonbag‘irlari taxminan 43° burchak ostida qurilgan. Bu burchak Bukilgan piramidaning yuqori qismidagi qiyalik bilan bir xil bo‘lib, Qizil piramidaga boshqa yirik Misr piramidalariga nisbatan pastroq va kengroq ko‘rinish beradi. Qurilish Snofru hukmronligining taxminan o‘ttizinchi yilida, miloddan avvalgi 2590-yillar atrofida boshlangan deb taxmin qilinadi. Arxeologlar qurilish qancha davom etgani haqida turli fikrlarni bildirgan. Rainer Stadelmann qurilish taxminan 17 yil davom etgan deb hisoblaydi, Rolf Krauss esa shu davrga oid qurilish yozuvlarini o‘rganib, 10–11 yil degan xulosaga kelgan. Keyinchalik Jon Romer ham ikkinchi taxminni qo‘llab-quvvatlagan<ref>{{Cite web|url=http://www.fathom.com/feature/190171/index.html|title=Fathom|date=2012-04-01|access-date=2018-02-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401131510/http://www.fathom.com/feature/190171/index.html|archive-date=2012-04-01}}</ref><ref>{{cite journal|first=Rolf|last=Krauss|year=1996|title=The Length of Sneferu's Reign and How Long It Took to Build the 'Red Pyramid'|journal=Journal of Egyptian Archaeology|pages=43–50|volume=82|doi=10.1177/030751339608200110|jstor=3822113|s2cid=160349659}}</ref>. Arxeologlarning fikricha, piramida loyihasining shakllanishiga Snofruning avvalgi ikki piramidasini qurish jarayonida yuzaga kelgan muammolar ta’sir ko‘rsatgan bo‘lishi mumkin. Meidum piramidasi qadimgi davrlardayoq qulab tushgan, Bukilgan piramidaning esa qurilish davomida qiyalik burchagi 54° dan 43° gacha o‘zgartirilgan. Ayrim olimlar Meidum piramidasi silliq yonbag‘irli piramida qurishga qaratilgan dastlabki urinish bo‘lgan deb hisoblaydi. Bukilgan piramidada yuzaga kelgan barqarorlik muammolari quruvchilarni qiyalik burchagini o‘zgartirishga va keyinchalik Qizil piramidani nisbatan barqarorroq burchak ostida qurishga undagan bo‘lishi mumkin<ref>Kurt Mendelssohn (1974), ''The Riddle of the Pyramids'', Praeger.</ref>. == Tuzilishi == Qizil piramidaning balandligi taxminan 105 metr, asosining har bir tomoni esa 220 metrni tashkil etadi. Uning hajmi taxminan 1 694 000 m³, yonbag‘irlarining qiyalik burchagi esa 43°22′ ga teng<ref>{{cite book|last1=Lehner|first1=Mark|year=2008|title=The Complete Pyramids|location=New York|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-28547-3}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bárta|first1=Miroslav|title=Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt|journal=Cambridge Archaeological Journal|year=2005|volume=15|issue=2|pages=177–191|doi=10.1017/s0959774305000090|s2cid=161629772}}</ref>. Piramida dastlab oq rangli [[Tura ohaktoshi]] bilan qoplangan. Keyinchalik, O‘rta asrlarda qoplama toshlarining katta qismi Qohiradagi binolar qurilishida ishlatilgan. Natijada ichki qizg‘ish ohaktosh ochilib qolgan va yodgorlik hozirgi nomini olgan. Piramida asosida oq qoplama toshlarining ayrim qoldiqlari saqlanib qolgan. Mahalliy aholi uni ''el-heram el-watwaat'', ya’ni “Ko‘rshapalak piramidasi” deb ham ataydi. Piramida tepasiga o‘rnatiladigan tosh qopqoq — [[piramidion]]ning parchalari topilib, qayta tiklangan va hozir yodgorlik hududida namoyish etiladi. Biroq bu parchalar haqiqatan ham Qizil piramidaning piramidoniga tegishli bo‘lgan-bo‘lmagani aniq emas, chunki qayta tiklangan qismining qiyalik burchagi piramidanikidan farq qiladi. == Ichki tuzilishi == Qizil piramidaning shimoliy tomonida, balandlikda joylashgan kirish yo‘li mavjud. Kirishdan keyingi yo‘lak pastga qarab qiyalashib, birinchi xonaga olib boradi. Uning shift qismi yuqoriga pog‘onama-pog‘ona torayib boradigan usulda qurilgan. Birinchi xonadan qisqa gorizontal yo‘lak orqali ikkinchi xonaga o‘tiladi. Ikkinchi xona piramidaning markaziy cho‘qqisi ostida joylashgan. Uning janubiy devorining yuqori qismidagi kirish yo‘li uchinchi va oxirgi xonaga olib boradi. Uchinchi xonaning uzun o‘qi sharqdan g‘arbga yo‘nalgan, dastlabki ikki xonaniki esa shimoldan janubga qaragan. Uchinchi xona piramidaning dafn xonasi bo‘lgan deb taxmin qilinadi. Xona devorlari va shiftidagi qorayishlar mash’alalardan chiqqan tutun hamda qadimgi davrlarda qabrni talashga urinishlar bilan bog‘liq bo‘lishi mumkin<ref>John Shae Perring, Howard Vyse, William Howard, ''Operations carried on at the Pyramids of Gizeh in 1837: with an account of a voyage into upper Egypt, and Appendix'', 3-jild, London, 1842, 65-bet.</ref>. Ko‘p yillar davomida yaqin atrofdagi harbiy lager sababli Qizil piramida va Bukilgan piramida sayyohlar uchun yopiq bo‘lgan. Hozirda Qizil piramida odatda tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> File:Red-pyramid - entry.jpg|Piramidaga kirish joyi File:Inside the Red Pyramid - panoramio.jpg|Yog‘och zinapoyali ikkinchi xona File:Red pyramid in Egypt 2.jpg|Ikkinchi xona bilan dafn xonasini bog‘lovchi yo‘lak File:Massive corbel-vaulted ceiling of the Red Pyramid's Main burial chamber (14609359948).jpg|Dafn xonasining pog‘onali gumbazsimon shifti File:DahshurRedPyrChamber.jpg|Dafn xonasi poli File:Dahchour0019.jpg|Topilgan parchalardan qayta tiklangan piramidon </gallery> == Adabiyotlar == * Bárta, Miroslav. “Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt”. ''Cambridge Archaeological Journal'', 2005, 15-jild, 2-son, 177–191-betlar. * Lehner, Mark. ''The Complete Pyramids''. New York: Thames & Hudson, 2008. * Mendelssohn, Kurt. ''The Riddle of the Pyramids''. Praeger, 1974. * Romer, John. ''The Great Pyramid: Ancient Egypt Revisited''. Cambridge University Press, 2007. * Verner, Miroslav. ''The Pyramids: The Mystery, Culture and Science of Egypt's Great Monuments''. Grove Press, 2001. == Manbalar == [[Turkum:Miloddan avvalgi 26-asrda tugallangan binolar va inshootlar]] [[Turkum:Dahshur]] [[Turkum:Misr IV sulolasi piramidalari]] [[Turkum:Snofru]] fm9hdduof4xsw0yy0p4sboy4vfvsj0r 6304962 6304559 2026-10-11T08:30:55Z Janob Mirzaolim 64438 Bilgiquti + umumiy tahrir 6304962 wikitext text/x-wiki {{Bino bilgiqutisi | nomi = Dahshurning Qizil piramidasi | asl_nomi = {{center|<hiero><-S29-F35-D21-G43->-N28-O24-L2</hiero>or<hiero><-S29-F35-D21-G43->-N28:D36-O24-L2</hiero><br>''Bitj Ḫˁ Snfrw''<br> '''Biti Kha Sneferu'''<br>„Shimolda porlovchi Sneferu“{{sfn|Verner|2001d|p=183}}<br>„Shimolda porlovchi piramida“{{sfn|Lehner|2008|pp=16–17}}}} | asl_nomi_til = | logo = | logo_size = | logo_alt = | logo_caption = | tasvir = Rote Pyramide (Dahschur) 04.jpg | eni = | tasvir_alt = <!-- yoki |alt= --> | izoh = | map_type = | map_alt = | map_dot_mark = | map_dot_label = | relief = | map_caption = | map_size = | coordinates = {{coord|29|48|30|N|31|12|21|E|type:landmark|display=inline,title}} | eski_nomlari = | muqobil_nomlari = | etimologiya = | maqom = | boshlangan = 4-sulola<!-- qurilish boshlangan sana --> | tugagan = <!-- qurilish tugagan sana --> | buzilgan_sana = | turi = [[Piramida|Toʻgʻri piramida]] | tasnif = | joylashuvi = [[Dahshur]] | manzil = | shahar = | mamlakat = Misr | narx = | ren_cost = | mijoz = | egasi = 4-sulola firʼavni Snefere | filial = | balandligi = {{convert|105|m|ft+royal cubit|0|abbr=on}}{{sfn|Lehner|2008|p=17}} | tip = | antenna_shpil = | tom = | eng_yuqori_qavati = | rasadxona = | diameter = | aylana_uzunligi = | vazni = | boshqa_oʻlchamlar = | material = [[Ohaktoshlar|Ohaktosh]] | qavatlar_soni = | binoning_ichki_maydoni = | liftlar_soni = | yerlar = | meʼmor = | architecture_firm = | quruvchi = | muhandis = | boshqa_dizaynerlar = | main_contractor = | mukofotlar = | vebsayt = <!-- {{URL|namuna.com}} --> | modul = | manbalar = | havolalar = | Commons = }} '''Qizil piramida''' (yoki '''Shimoliy piramida''') — Misrning hozirgi [[Qohira]] shahri yaqinidagi [[Dahshur|Dahshur nekropoli]]da joylashgan piramida. Misr piramidalari orasida hajmi jihatidan uchinchi oʻrinda turadi; undan faqat [[Xeops piramidasi]] va [[Xafra piramidasi]] kattaroq. Qizil piramida silliq yonbagʻirli haqiqiy piramida qurishning Misrdagi ilk muvaffaqiyatli namunasi deb hisoblanadi. [[File:Rote Pyramide (Dahschur) 04.jpg|thumb|Qizil piramida]] == Tarixi == Qizil piramida Qadimgi podsholik davrida, IV sulola fir’avni [[Snofru]] tomonidan qurilgan uchinchi piramida hisoblanadi. Uning qurilishi taxminan miloddan avvalgi 2575–2563-yillarga toʻgʻri keladi. Piramida [[Qiya piramida]]dan taxminan 1 km shimolda joylashgan. Qizil piramidaning yonbagʻirlari taxminan 43° burchak ostida qurilgan. Bu burchak Qiya piramidaning yuqori qismidagi qiyalik bilan bir xil boʻlib, Qizil piramidaga boshqa yirik [[Misr piramidalari]]ga nisbatan pastroq va kengroq koʻrinish beradi. Qurilish Snofru hukmronligining taxminan oʻttizinchi yilida, miloddan avvalgi 2590-yillar atrofida boshlangan deb taxmin qilinadi. Arxeologlar qurilish qancha davom etgani haqida turli fikrlarni bildirgan. Rainer Stadelmann qurilish taxminan 17 yil davom etgan deb hisoblaydi, Rolf Krauss esa shu davrga oid qurilish yozuvlarini oʻrganib, 10–11 yil degan xulosaga kelgan. Keyinchalik Jon Romer ham ikkinchi taxminni qoʻllab-quvvatlagan<ref>{{Cite web|url=http://www.fathom.com/feature/190171/index.html|title=Fathom|date=2012-04-01|access-date=2018-02-24|url-status=dead|archive-url=https://web.archive.org/web/20120401131510/http://www.fathom.com/feature/190171/index.html|archive-date=2012-04-01}}</ref><ref>{{cite journal|first=Rolf|last=Krauss|year=1996|title=The Length of Sneferu's Reign and How Long It Took to Build the 'Red Pyramid'|journal=Journal of Egyptian Archaeology|pages=43–50|volume=82|doi=10.1177/030751339608200110|jstor=3822113|s2cid=160349659}}</ref>. Arxeologlarning fikricha, piramida loyihasining shakllanishiga Snofruning avvalgi ikki piramidasini qurish jarayonida yuzaga kelgan muammolar taʼsir koʻrsatgan boʻlishi mumkin. Meidum piramidasi qadimgi davrlardayoq qulab tushgan, Qiya piramidaning esa qurilish davomida qiyalik burchagi 54° dan 43° gacha oʻzgartirilgan. Ayrim olimlar Meidum piramidasi silliq yonbagʻirli piramida qurishga qaratilgan dastlabki urinish boʻlgan deb hisoblaydi. Qiya piramidada yuzaga kelgan barqarorlik muammolari quruvchilarni qiyalik burchagini oʻzgartirishga va keyinchalik Qizil piramidani nisbatan barqarorroq burchak ostida qurishga undagan boʻlishi mumkin<ref>Kurt Mendelssohn (1974), ''The Riddle of the Pyramids'', Praeger.</ref>. == Tuzilishi == Qizil piramidaning balandligi taxminan 105 metr, asosining har bir tomoni esa 220 metrni tashkil etadi. Uning hajmi taxminan 1 694 000 m³, yonbagʻirlarining qiyalik burchagi esa 43°22′ ga teng<ref>{{cite book|last1=Lehner|first1=Mark|year=2008|title=The Complete Pyramids|location=New York|publisher=Thames & Hudson|isbn=978-0-500-28547-3}}</ref><ref>{{cite journal|last1=Bárta|first1=Miroslav|title=Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt|journal=Cambridge Archaeological Journal|year=2005|volume=15|issue=2|pages=177–191|doi=10.1017/s0959774305000090|s2cid=161629772}}</ref>. Piramida dastlab oq rangli [[Tura ohaktoshi]] bilan qoplangan. Keyinchalik, Oʻrta asrlarda qoplama toshlarining katta qismi Qohiradagi binolar qurilishida ishlatilgan. Natijada ichki qizgʻish ohaktosh ochilib qolgan va yodgorlik hozirgi nomini olgan. Piramida asosida oq qoplama toshlarining ayrim qoldiqlari saqlanib qolgan. Mahalliy aholi uni ''el-heram el-watwaat'', yaʼni „Koʻrshapalak piramidasi“ deb ham ataydi. Piramida tepasiga oʻrnatiladigan tosh qopqoq — [[piramidion]]ning parchalari topilib, qayta tiklangan va hozir yodgorlik hududida namoyish etiladi. Biroq bu parchalar haqiqatan ham Qizil piramidaning piramidoniga tegishli boʻlgan-boʻlmagani aniq emas, chunki qayta tiklangan qismining qiyalik burchagi piramidanikidan farq qiladi. == Ichki tuzilishi == Qizil piramidaning shimoliy tomonida, balandlikda joylashgan kirish yoʻli mavjud. Kirishdan keyingi yoʻlak pastga qarab qiyalashib, birinchi xonaga olib boradi. Uning shift qismi yuqoriga pogʻonama-pogʻona torayib boradigan usulda qurilgan. Birinchi xonadan qisqa gorizontal yoʻlak orqali ikkinchi xonaga oʻtiladi. Ikkinchi xona piramidaning markaziy choʻqqisi ostida joylashgan. Uning janubiy devorining yuqori qismidagi kirish yoʻli uchinchi va oxirgi xonaga olib boradi. Uchinchi xonaning uzun oʻqi sharqdan gʻarbga yoʻnalgan, dastlabki ikki xonaniki esa shimoldan janubga qaragan. Uchinchi xona piramidaning dafn xonasi boʻlgan deb taxmin qilinadi. Xona devorlari va shiftidagi qorayishlar mash’alalardan chiqqan tutun hamda qadimgi davrlarda qabrni talashga urinishlar bilan bogʻliq boʻlishi mumkin<ref>John Shae Perring, Howard Vyse, William Howard, ''Operations carried on at the Pyramids of Gizeh in 1837: with an account of a voyage into upper Egypt, and Appendix'', 3-jild, London, 1842, 65-bet.</ref>. Koʻp yillar davomida yaqin atrofdagi harbiy lager sababli Qizil piramida va Qiya piramida sayyohlar uchun yopiq boʻlgan. Hozirda Qizil piramida odatda tashrif buyuruvchilar uchun ochiq. == Galereya == <gallery mode="packed" heights="200"> File:Red-pyramid - entry.jpg|Piramidaga kirish joyi File:Inside the Red Pyramid - panoramio.jpg|Yogʻoch zinapoyali ikkinchi xona File:Red pyramid in Egypt 2.jpg|Ikkinchi xona bilan dafn xonasini bogʻlovchi yoʻlak File:Massive corbel-vaulted ceiling of the Red Pyramid's Main burial chamber (14609359948).jpg|Dafn xonasining pogʻonali gumbazsimon shifti File:DahshurRedPyrChamber.jpg|Dafn xonasi poli File:Dahchour0019.jpg|Topilgan parchalardan qayta tiklangan piramidon </gallery> == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * Bárta, Miroslav. „Location of the Old Kingdom Pyramids in Egypt“. ''Cambridge Archaeological Journal'', 2005, 15-jild, 2-son, 177–191-betlar. * Lehner, Mark. ''The Complete Pyramids''. New York: Thames & Hudson, 2008. * Mendelssohn, Kurt. ''The Riddle of the Pyramids''. Praeger, 1974. * Romer, John. ''The Great Pyramid: Ancient Egypt Revisited''. Cambridge University Press, 2007. * Verner, Miroslav. ''The Pyramids: The Mystery, Culture and Science of Egyptʼs Great Monuments''. Grove Press, 2001. == Havolalar == *[https://web.archive.org/web/20221015063733/http://www.ancient-egypt.org/history/old-kingdom/4th-dynasty/snofru/pyramids/red-pyramid-at-dashur.html The Red Pyramid of Snofru] {{s-start}} {{s-ach|rec}} {{succession box |before=[[Qiya piramida]] |title=Dunyoning eng baland inshooti |years=tax. mil. av. 2590–2570-yillar<br/><small>104 m</small> |after=[[Xeops piramidasi]]}} {{s-end}} [[Turkum:Miloddan avvalgi 26-asrda tugallangan binolar va inshootlar]] [[Turkum:Giza muhofazasi]] [[Turkum:Misr piramidalari]] [[Turkum:Snofru]] 2adivnr9qvxuohdnzqobbzxsf5vhlub 0 1462454 6304534 2026-10-10T12:27:48Z Snowdroppe 292064 „'''Alma''' yoki '''Almaha''' (arabcha: عالمة, koʻplik shakli عوالم — ''avolim'') — Misrda mumtoz arab sheʼriyati va qoʻshiqlarini ijro etish, soʻzga chechanlik hamda badiiy nutq sanʼatiga oʻrgatilgan ayol sanʼatkorlar toifasi. Ular turli bayram va marosimlarda chiqish qilgan, shuningdek, dafn marosimlarida marsiya aytish uchun ham yollangan.<ref>{{cite book|author=Stavros Stavrou Karayanni|title=Dancing Fear and Desire: Race,...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304534 wikitext text/x-wiki '''Alma''' yoki '''Almaha''' (arabcha: عالمة, koʻplik shakli عوالم — ''avolim'') — Misrda mumtoz arab sheʼriyati va qoʻshiqlarini ijro etish, soʻzga chechanlik hamda badiiy nutq sanʼatiga oʻrgatilgan ayol sanʼatkorlar toifasi. Ular turli bayram va marosimlarda chiqish qilgan, shuningdek, dafn marosimlarida marsiya aytish uchun ham yollangan.<ref>{{cite book|author=Stavros Stavrou Karayanni|title=Dancing Fear and Desire: Race, Sexuality, and Imperial Politics in Middle Eastern Dance|year=2004|publisher=Wilfrid Laurier University Press|pages=28–29|isbn=978-0-88920-926-8}}</ref><ref>{{EB1911|inline=y|wstitle=Alme|volume=1|page=713}}</ref> [[File:Almeh_du_Caire_-_Goupil-fesquet_Frédéric_Auguste_Antoine_-_1843.jpg|thumb|Frédéric Auguste Antoine tomonidan 1843-yilda ishlangan alma tasviri]] Edvard Uilyam Leynning zamonaviy misrliklarning urf-odatlari va turmush tarziga bagʻishlangan asarida yozilishicha, avolim dastlab raqqosa yoki fohisha emas, balki qoʻshiqchilar sifatida tanilgan. Ularning ayrimlari toʻy va boshqa hurmatli marosimlarda parda ortidan yoki boshqa xonadan turib kuylagan. Shu sababli ular Yuqori Misrga surgun qilish taqiqiga duch kelmagan.<ref>{{cite book|title=Debating Orientalism|publisher=Anna Bernard va David Attwell|year=2013|isbn=9781137341112|url=https://books.google.com/books?id=VP6ARP2m-D0C&q=almeh+egypt&pg=PA43}}</ref> XIX asrda „alma“ atamasi maʼnosi oʻzgarib, baʼzan erotik raqs ijro etuvchi mahalliy ayollarga nisbatan ham qoʻllanila boshlagan. Ularning ayrimlari kambagʻal oilalardan chiqqan va pul evaziga turli xizmatlar koʻrsatgan. 1834-yilda Misrda anʼanaviy erotik raqs ijrolari taqiqlangan. Keyingi davrda raqqosalarning „avolim“ nomi bilan atalishi kengaygan, ammo bu oʻzgarishlarning huquqiy maqomi va koʻlami haqida manbalarda qoʻshimcha tekshiruv talab etiladi. [[File:Jean-Léon Gérôme 011.jpg|thumb|Jean-Léon Gérôme tomonidan 1863-yilda ishlangan ''Almaning raqsi'' kartinasi]] Fransuz tilida ''almée'' shaklida yozilgan ushbu atama XIX asr Yevropa sharqshunosligida qorin raqsi ijrochilariga nisbatan ham ishlatilgan. == Mashhur avolim == XIX asrning soʻnggi oʻn yilliklaridan XX asrning 1920-yillarigacha Misrning mashhur avolimlari qatoriga quyidagilar kirgan:<ref>{{cite web|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/98/102380/Folk/Folk-Arts/Cairo-cafes-A-century-of-music-and-coffee.aspx|title=Cairo cafes: A century of music and coffee|publisher=Ahram Online}}</ref> * Shooq * [[Bamba Kashar]] * [[Shafiqa al-Qibtiyya]] * [[Mounira El Mahdeya]] * [[Badia Masabni]] * Beba Ibrahim * Nabawiya al-Masryia == Qoʻshimcha adabiyot == * Lagrange, Frédéric (2026). ''Les Almées''. AMAR Foundation for Arab Music Archiving & Research. * Van Nieuwkerk, Karin (1995). ''A Trade Like No Other: Female Singers and Dancers in Egypt''. University of Texas Press, Austin. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Misr madaniyati]] [[Turkum:Misr raqslari]] [[Turkum:Qorin raqsi]] [[Turkum:Yaqin Sharqning zamonaviy davrgacha bo‘lgan ayol ijrochilari]] 6nysi326dz8oxdq7q959kaylzyu8ru3 6304558 6304534 2026-10-10T13:27:54Z Snowdroppe 292064 6304558 wikitext text/x-wiki '''Alma''' yoki '''Almaha''' (arabcha: عالمة, koʻplik shakli عوالم — ''avolim'') — Misrda mumtoz arab sheʼriyati va qoʻshiqlarini ijro etish, soʻzga chechanlik hamda badiiy nutq sanʼatiga oʻrgatilgan ayol sanʼatkorlar toifasi. Ular turli bayram va marosimlarda chiqish qilgan, shuningdek, dafn marosimlarida marsiya aytish uchun ham yollangan<ref>{{cite book|author=Stavros Stavrou Karayanni|title=Dancing Fear and Desire: Race, Sexuality, and Imperial Politics in Middle Eastern Dance|year=2004|publisher=Wilfrid Laurier University Press|pages=28–29|isbn=978-0-88920-926-8}}</ref><ref>{{EB1911|inline=y|wstitle=Alme|volume=1|page=713}}</ref>. [[File:Almeh_du_Caire_-_Goupil-fesquet_Frédéric_Auguste_Antoine_-_1843.jpg|thumb|Frédéric Auguste Antoine tomonidan 1843-yilda ishlangan alma tasviri]] Edvard Uilyam Leynning zamonaviy misrliklarning urf-odatlari va turmush tarziga bagʻishlangan asarida yozilishicha, avolim dastlab raqqosa yoki fohisha emas, balki qoʻshiqchilar sifatida tanilgan. Ularning ayrimlari toʻy va boshqa hurmatli marosimlarda parda ortidan yoki boshqa xonadan turib kuylagan. Shu sababli ular Yuqori Misrga surgun qilish taqiqiga duch kelmagan<ref>{{cite book|title=Debating Orientalism|publisher=Anna Bernard va David Attwell|year=2013|isbn=9781137341112|url=https://books.google.com/books?id=VP6ARP2m-D0C&q=almeh+egypt&pg=PA43}}</ref>. XIX asrda „alma“ atamasi maʼnosi oʻzgarib, baʼzan erotik raqs ijro etuvchi mahalliy ayollarga nisbatan ham qoʻllanila boshlagan. Ularning ayrimlari kambagʻal oilalardan chiqqan va pul evaziga turli xizmatlar koʻrsatgan. 1834-yilda Misrda anʼanaviy erotik raqs ijrolari taqiqlangan. Keyingi davrda raqqosalarning „avolim“ nomi bilan atalishi kengaygan, ammo bu oʻzgarishlarning huquqiy maqomi va koʻlami haqida manbalarda qoʻshimcha tekshiruv talab etiladi. [[File:Jean-Léon Gérôme 011.jpg|thumb|Jean-Léon Gérôme tomonidan 1863-yilda ishlangan ''Almaning raqsi'' kartinasi]] Fransuz tilida ''almée'' shaklida yozilgan ushbu atama XIX asr Yevropa sharqshunosligida qorin raqsi ijrochilariga nisbatan ham ishlatilgan. == Mashhur avolim == XIX asrning soʻnggi oʻn yilliklaridan XX asrning 1920-yillarigacha Misrning mashhur avolimlari qatoriga quyidagilar kirgan<ref>{{cite web|url=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/32/98/102380/Folk/Folk-Arts/Cairo-cafes-A-century-of-music-and-coffee.aspx|title=Cairo cafes: A century of music and coffee|publisher=Ahram Online}}</ref>: * Shooq * [[Bamba Kashar]] * [[Shafiqa al-Qibtiyya]] * [[Mounira El Mahdeya]] * [[Badia Masabni]] * Beba Ibrahim * Nabawiya al-Masryia == Qoʻshimcha adabiyot == * Lagrange, Frédéric (2026). ''Les Almées''. AMAR Foundation for Arab Music Archiving & Research. * Van Nieuwkerk, Karin (1995). ''A Trade Like No Other: Female Singers and Dancers in Egypt''. University of Texas Press, Austin. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Misr madaniyati]] [[Turkum:Misr raqslari]] [[Turkum:Qorin raqsi]] [[Turkum:Yaqin Sharqning zamonaviy davrgacha bo‘lgan ayol ijrochilari]] tb5rzq32f0s9cxxtz9tegheqb0svvzb 0 1462455 6304538 2026-10-10T12:34:50Z Snowdroppe 292064 „'''Nahda''' (arabcha: النهضة — “uyg‘onish”), shuningdek, '''Arab uyg‘onishi''', '''Arab ma’rifatparvarligi''' yoki '''Arab renessansi''' deb ataladi. XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Usmonli imperiyasining arablar yashaydigan hududlarida, xususan, [[Suriya]], [[Livan]], [[Misr]] va [[Tunis]]da rivojlangan madaniy harakatdir. File:Renaissance (Moustafa Farroukh).png|thumb|Mustafa Farruxning 1945-yilda ishlangan, N...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304538 wikitext text/x-wiki '''Nahda''' (arabcha: النهضة — “uyg‘onish”), shuningdek, '''Arab uyg‘onishi''', '''Arab ma’rifatparvarligi''' yoki '''Arab renessansi''' deb ataladi. XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Usmonli imperiyasining arablar yashaydigan hududlarida, xususan, [[Suriya]], [[Livan]], [[Misr]] va [[Tunis]]da rivojlangan madaniy harakatdir. [[File:Renaissance (Moustafa Farroukh).png|thumb|Mustafa Farruxning 1945-yilda ishlangan, Nahda harakatini ramziy ifodalovchi ''Uyg‘onish'' kartinasi]] An’anaviy qarashlarga ko‘ra, Nahda harakati 1798-yilda [[Napoleon Bonapart]]ning Misrga bostirib kirishi ortidan yuzaga kelgan madaniy o‘zgarishlar va [[Muhammad Ali posho]] kabi hukmdorlarning islohotlari bilan bog‘liq. Biroq keyingi tadqiqotlar bu harakat faqat G‘arb ta’sirida shakllanmaganini ko‘rsatadi. Uning rivojlanishiga Usmonli imperiyasidagi [[Tanzimat]] islohotlari, konstitutsiyaviy boshqaruvning joriy etilishi, yangi siyosiy qatlamning paydo bo‘lishi, matbuot va nashriyot faoliyatining kengayishi hamda Misr, Suriya va Livandagi ichki ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar ham ta’sir ko‘rsatgan.<ref>Adnan A. Musallam, “Arab Press, Society and Politics at the End of the Ottoman Era”.</ref><ref name="Sheehi2004">Stephen Sheehi, ''Foundations of Modern Arab Identity''. Gainesville: University Press of Florida, 2004.</ref> Nahda Misr va Levant hududida deyarli bir vaqtda boshlandi. Misrda harakatning siyosiy jihatlariga, Levantda esa madaniy masalalarga ko‘proq e’tibor qaratildi. Biroq bu farq qat’iy bo‘lmagan va harakat rivojlangani sari ikki yo‘nalish bir-biriga yaqinlashgan.<ref>{{Cite book|title=Thoughts and Ideologies of Mikhail Nu'aima, the Mahjar Poet in the Development of Modern Arabic Poetry; A Critical Study|last=Ansari|first=Abdul Latif|publisher=Shodhganga|year=2010|hdl=10603/116505|at=1-bob}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://laits.utexas.edu/modern_me/egypt/1/nahda|title=Histories of the Modern Middle East|publisher=The University of Texas at Austin|access-date=2017-09-27}}</ref> == Dastlabki namoyandalar == === Rifo’a at-Tahtoviy === [[File:Tahtawi.jpg|thumb|Rifo’a at-Tahtoviy (1801–1873)]] Misrlik olim [[Rifo’a at-Tahtoviy]] (1801–1873) Nahda harakatining dastlabki yetakchilaridan biri hisoblanadi. 1826-yilda Muhammad Ali hukumati uni G‘arb fanlari va ta’lim usullarini o‘rganish uchun Parijga yuborgan. Dastlab uning vazifasi Parijdagi harbiy akademiyada tahsil olayotgan misrlik kursantlarga imomlik qilish bo‘lgan. At-Tahtoviy Fransiya jamiyatiga ijobiy baho bergan, biroq uning ayrim jihatlarini ham tanqid qilgan. Fransuz tilini o‘rganib, ilmiy va madaniy asarlarni arab tiliga tarjima qilgan. Shuningdek, 1830-yildagi [[Iyul inqilobi]] voqealarini kuzatgan. Keyinchalik parlament boshqaruvi va ayollar ta’limini qo‘llab-quvvatlagan.<ref>Peter Gran, “Tahtawi in Paris”, ''Al-Ahram Weekly Online'', 2002-yil 10–16-yanvar.</ref> Fransiyada besh yil bo‘lgach, Misrga qaytgan va islohotlar haqidagi qarashlarini ''Takhlis al-Ibriz fi Talkhis Bariz'' nomli asarida bayon qilgan. 1834-yilda nashr etilgan ushbu asar Fransiya va Yevropani misrlik musulmon nuqtayi nazaridan tasvirlaydi. At-Tahtoviy Misr va musulmon dunyosi Yevropadan ko‘p narsani o‘rganishi mumkinligini ta’kidlagan, shu bilan birga islohotlar islomiy madaniyat qadriyatlariga moslashtirilishi lozimligini ilgari surgan. Bu yondashuv Nahda harakatining muhim g‘oyalaridan biriga aylangan. === Ahmad Faris ash-Shidyoq === [[File:Ahmad Faris Shidyaq.png|thumb|Ahmad Faris ash-Shidyoq (1805 yoki 1806–1887)]] Ahmad Faris ash-Shidyoq 1805 yoki 1806-yilda hozirgi Livan hududida tug‘ilgan. U dastlab maroniy nasroniy bo‘lgan, keyinchalik esa hayotining turli davrlarida Qohira, Malta, Buyuk Britaniya, Parij va Tunisda yashagan. Qohirada yashagan yillarida protestantlikni qabul qilgan. Buyuk Britaniyada arabcha Injil tarjimasi ustida ishlagan, keyinchalik Tunisda yashagan vaqtida islomni qabul qilib, Ahmad ismini olgan. 1860-yilda Istanbulga ko‘chib o‘tib, Usmonli hukumati uchun tarjimon bo‘lib ishlagan va arab tilidagi gazeta tashkil etgan. Nashr Usmonli imperiyasi, Misr va Tunis tomonidan qo‘llab-quvvatlangan hamda XIX asrning so‘nggi yillarigacha chop etilgan. Ash-Shidyoq arab tili va madaniyatini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan, Usmonli hukmronligi davridagi turklashtirish siyosatiga qarshi chiqqan. U zamonaviy arab adabiyotining asoschilaridan biri hisoblanadi. === Butrus al-Bustoniy === [[File:Butrus al-Bustani.jpg|thumb|Butrus al-Bustoniy, 1860-yil]] Butrus al-Bustoniy (1819–1893) 1819-yil yanvarida Livanning Shuf hududidagi Dibbiye qishlog‘ida maroniy nasroniy oilasida tug‘ilgan. U ko‘p tillarni bilgan ma’rifatparvar, pedagog va jamoat arbobi bo‘lib, XIX asr o‘rtalarida Bayrutda kechgan Nahda harakatining muhim namoyandalaridan biri edi. Amerikalik missionerlar ta’sirida protestantlikni qabul qilgan va dastlab ularning maktablarida dars bergan. Shuningdek, Injilni arab tiliga tarjima qilish ishlarida qatnashgan. Keyinchalik missionerlardan mustaqil faoliyat yurita boshlagan. 1860-yildagi druzlar va maroniylar o‘rtasidagi qonli to‘qnashuvlardan keyin, diniy mansublik asosida bo‘linish kuchaygan bir sharoitda, al-Bustoniy 1863-yilda dunyoviy tamoyillarga asoslangan Milliy maktabni — ''al-Madrasa al-Vataniyya''ni tashkil etdi. Ushbu maktabda Nahda harakatining yetakchi namoyandalari faoliyat yuritgan va undan yangi avlod ma’rifatparvarlari yetishib chiqqan. Al-Bustoniy maktab darsliklari va lug‘atlar tuzgan, arab tilidagi matbuot rivojiga hissa qo‘shgan. U ''Nafir Suriyya'' jurnalida milliy birlikka chaqiruvchi maqolalar e’lon qilgan. Shuningdek, Eli Smit va Kornelius Van Deyk bilan birga Injilni arab tiliga tarjima qilish ustida ishlagan. Al-Bustoniyning asarlari zamonaviy arab nasriy uslubining shakllanishiga ta’sir ko‘rsatdi. U G‘arb texnologiyalarini o‘rganishni qo‘llab-quvvatlagan, biroq dunyoviylik tamoyillariga ham qat’iy amal qilgan. Uning o‘g‘li Salim al-Bustoniy ham Nahda harakatida qatnashgan.<ref name="Sheehi2011">Stephen Sheehi, “Butrus al-Bustani: Syria's Ideologue of the Age”, ''The Origins of Syrian Nationhood: Histories, Pioneers, and Identity'', 2011, 57–78-betlar.</ref><ref>{{cite journal|author=Stephen Sheehi|title=A Social History of Early Arab Photography or a Prolegomenon to an Archaeology of the Lebanese Imago|journal=International Journal of Middle East Studies|date=May 2007|volume=39|issue=2|page=186|doi=10.1017/S0020743807070067}}</ref> === Hayriddin posho === [[File:Kheireddine Pacha.jpeg|thumb|Hayriddin posho (1820–1890)]] Hayriddin posho at-Tunisiy (1820–1890) Usmonli Tunisiga qul sifatida olib kelingan, keyinchalik esa Tunis hukmdori Ahmad Bey hukumatida yuqori lavozimlarga ko‘tarilgan. U diplomatik topshiriqlar bilan Usmonli imperiyasi va Yevropa mamlakatlariga safar qilgan hamda G‘arb g‘oyalari va Tanzimat islohotlari bilan tanishgan. 1859–1882-yillarda Tunis bosh vaziri bo‘lib ishlagan va mamlakatni modernizatsiya qilishda muhim rol o‘ynagan. U o‘z asarlarida islomiy an’analarni G‘arb modernizatsiyasi bilan uyg‘unlashtirish mumkinligini ilgari surgan. Yevropa ma’rifatparvarligi va arab siyosiy tafakkuridan ilhomlanib, Tunis xalqining mustaqilligini, shuningdek, musulmon xalqlarining siyosiy erkinligini saqlashga intilgan. Uning qarashlari Tunis va Usmonli imperiyasidagi siyosiy tafakkurga katta ta’sir ko‘rsatgan.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0FLoBgAAQBAJ|title=Order and Compromise: Government Practices in Turkey from the Late Ottoman Empire to the Early 21st Century|date=2015-02-26|publisher=BRILL|isbn=9789004289857}}</ref> === Fransis Marrash === [[File:Francis Marrash.jpg|thumb|Fransis Marrash (1835 yoki 1836–1874)]] Suriyalik olim, publitsist, yozuvchi, shoir va shifokor [[Fransis Marrash]] yoshligida G‘arbiy Osiyo va Fransiya bo‘ylab sayohat qilgan. Uning taxminan 1865-yilda nashr etilgan ''Ghabat al-haqq'' asarida siyosiy va ijtimoiy islohotlar g‘oyalari ilgari surilgan. Marrash zamonaviy maktablar tashkil etish va diniy qarashlardan xoli vatanparvarlikni rivojlantirish zarurligini ta’kidlagan. U milliy o‘zlikni belgilashda tilning ahamiyatiga e’tibor qaratib, til diniy va mazhabiy farqlarni muvozanatlashtirishi mumkinligini ilgari surgan.<ref>{{harvnb|Wielandt|1992|pp=129–130, 135}}</ref><ref>{{harvnb|Moreh|1988|p=95}}; {{harvnb|Hourani|1983|p=247}}</ref><ref>{{harvnb|Suleiman|2003|p=114}}</ref> Marrash zamonaviy davrning dastlabki kosmopolit arab ziyolilaridan biri sifatida e’tirof etiladi. U Fransiya inqilobi tamoyillarini qo‘llab-quvvatlagan va o‘z asarlarida Usmonli hukmronligini bilvosita tanqid qilgan. Shuningdek, zamonaviy arab she’riyatining ifoda uslubi, mavzulari, metaforalari va obrazlarini yangilashga harakat qilgan.<ref>{{harvnb|Moreh|1976|p=45}}</ref> == Siyosat va jamiyat == Nahda tarafdorlari, odatda, jamiyatni isloh qilishni qo‘llab-quvvatlagan. Butrus al-Bustoniy va Ahmad Faris ash-Shidyoq islohotlarni inqilobsiz amalga oshirish tarafdori bo‘lgan bo‘lsa, Fransis Marrash va Adib Ishoq kabi ziyolilar yanada keskin o‘zgarishlarni ilgari surgan.<ref>{{Cite book|title=Zeitschrift für internationale Freimaurerforschung|year=2006|url=https://books.google.com/books?id=dRAVAQAAIAAJ|page=62}}</ref> 1876-yilda Usmonli imperiyasi Tanzimat islohotlarining yakuni sifatida konstitutsiyani e’lon qildi. Bu mamlakat tarixidagi Birinchi konstitutsiyaviy davrning boshlanishiga sabab bo‘ldi. Yevropa boshqaruv tizimlaridan ilhomlangan konstitutsiya sulton vakolatlarini cheklashga qaratilgan bo‘lsa-da, siyosiy va ramziy jihatdan katta ahamiyatga ega edi. Parlament boshqaruvining joriy etilishi Usmonli imperiyasi tasarrufidagi viloyatlarda yangi siyosiy qatlamning shakllanishiga yordam berdi. Keyinchalik ushbu qatlamdan liberal va millatchi ziyolilar yetishib chiqdi. Misr millatchiligi arab millatchiligidan farqli ravishda, Misrning o‘ziga xos tarixi va etnik o‘zligini ta’kidladi. Shu bilan birga, Usmonli markaziy boshqaruviga qarshi norozilik va sultonning avtoritar siyosatiga qarshilik arab millatchiligi g‘oyalarining rivojlanishiga ham ta’sir ko‘rsatdi. Nahdaning so‘nggi bosqichlarida Suriya va Falastin millatchiligi kabi boshqa milliy harakatlar ham rivojlandi. Ularning ayrimlari arab millatchiligidan ko‘ra muayyan hududning o‘ziga xosligini ta’kidladi. === Ayollar huquqlari === Ahmad Faris ash-Shidyoq 1855-yilda Parijda nashr etilgan ''Leg Over Leg'' asarida ayollar huquqlarini himoya qilgan. Livanlik yahudiy yozuvchi Ester Moyyal esa 1890-yillarda ''The Family'' jurnalida ayollar huquqlariga bag‘ishlangan maqolalar yozgan. == Din == === Musulmonlar === [[File:Sayyid Dschamāl ad-Dīn al-Afghānī.jpg|thumb|Jamaliddin al-Afg‘oniy]] [[Jamaliddin al-Afg‘oniy]] (1839–1897) islomga modernistik yondashuvni ilgari surgan. U Yevropa davlatlarining ta’siri kuchayib borayotgan bir paytda musulmonlarning birdamligini qo‘llab-quvvatlagan va mustamlakachilikka qarshi chiqqan. Al-Afg‘oniy avtoritar monarxiyalar o‘rniga vakillik boshqaruvini joriy etish tarafdori bo‘lgan. Uning fikricha, diniy tafakkurdagi turg‘unlik va an’analarni tanqidsiz takrorlash islomiy jamiyatlarning rivojlanishiga to‘sqinlik qilgan. [[File:Muhammad Abduh.jpg|thumb|Muhammad Abduh]] Al-Afg‘oniyning eng taniqli shogirdlaridan biri [[Muhammad Abduh]] (1849–1905) edi. U al-Afg‘oniy bilan birgalikda qisqa muddat faoliyat yuritgan ''Al-Urva al-Vusqo'' jurnalini tashkil etishda qatnashgan. Abduh islomiy muassasalardagi ayrim rahbarlarni axloqiy va intellektual turg‘unlikda ayblagan. U musulmonlar Qur’on va Muhammad payg‘ambar ta’limotlarini chuqurroq o‘rganishi hamda diniy qarashlarni aql va adolat tamoyillari asosida qayta ko‘rib chiqishi kerakligini ta’kidlagan. Abduhning shogirdlaridan biri suriyalik islomshunos va islohotchi [[Rashid Rizo]] (1865–1935) bo‘lib, u adolatli islomiy boshqaruv haqidagi g‘oyalarni rivojlantirgan. Uning qarashlari keyinchalik zamonaviy islomiy siyosiy harakatlarga, jumladan, [[Musulmon birodarlar]] tashkilotiga ham ta’sir ko‘rsatgan. Shia olimlari ham Nahda harakatiga hissa qo‘shgan. Ular orasida tilshunos Ahmad Rizo va uning kuyovi, tarixchi Muhammad Jaber as-Safa bor edi. Eronda ham siyosiy islohotlar amalga oshirilib, konstitutsiyaviy harakat shakllandi. Bu jarayonlarning ayrim jihatlari Misrdagi Nahda islohotlariga o‘xshash bo‘lgan. === Nasroniylar === [[File:Algunos miembros de Al-Rabita al-Qalamiyya.jpg|thumb|Qalam uyushmasining to‘rt a’zosi: Nasib Arida, Jubron Xalil Jubron, Abd al-Masih Haddod va Mixail Nuayma]] Arab nasroniylari Nahda harakatida muhim rol o‘ynagan. Ularning ta’lim olgan jamoa sifatidagi mavqei adabiyot, siyosat, biznes, falsafa, musiqa, teatr, kino, tibbiyot va fan sohalariga sezilarli hissa qo‘shish imkonini bergan.<ref>{{cite book|last=Pacini|first=Andrea|title=Christian Communities in the Arab Middle East: The Challenge of the Future|publisher=Clarendon Press|year=1998|isbn=978-0-19-829388-0|pages=38, 55}}</ref> [[Damashq]], [[Bayrut]], [[Qohira]] va [[Halab]] harakatning asosiy markazlari bo‘lgan. Ushbu shaharlarda maktablar, universitetlar, teatrlar va bosmaxonalar tashkil etilgan. Ta’lim muassasalari, jumladan, [[Avliyo Yusuf universiteti]], keyinchalik Bayrut Amerika universitetiga aylangan Suriya protestant kolleji va Bag‘doddagi al-Hikma universiteti arab madaniyatining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. XX asr boshlarida arab nasroniylari orasidan ko‘plab taniqli arab millatchilari va ziyolilari yetishib chiqdi. Ular orasida Konstantin Zurayq, Mishel Aflaq va Jurji Zaydon bor edi. ''Mahjar'' — arab diasporasi adabiy harakati — ham arab adabiyotining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. XX asr boshlarida Livan, Suriya va Falastindan Amerikaga ko‘chib ketgan arab tilida ijod qiluvchi yozuvchilar ushbu harakatni shakllantirgan. 1920-yilda Nyu-Yorkda faoliyat yurita boshlagan ''Qalam uyushmasi'' (''ar-Robita al-Qalamiyya'') uning muhim adabiy tashkilotlaridan biri bo‘lgan. A’zolari orasida [[Jubron Xalil Jubron]], [[Iliyo Abu Moziy]], [[Mixail Nuayma]] va Amin ar-Rayhoniy bor edi. == Fan == XIX asr boshlarida Misrdan ko‘plab talabalar san’at va fanlarni o‘rganish, texnik ko‘nikmalarni egallash uchun Yevropa universitetlariga yuborilgan. Keyinchalik arab tilidagi jurnallarda ommabop ilmiy maqolalar ham chop etila boshladi. == Zamonaviy adabiyot == XIX asr va XX asr boshlarida arab adabiyotida yangi yo‘nalishlar paydo bo‘ldi. Dastlab mumtoz adabiy shakllar saqlangan bo‘lsa-da, yozuvchilar zamonaviy mavzular va arab dunyosi duch kelayotgan muammolarni yoritishga kirishdilar. Fransis Marrash arab adabiyotiga fransuz romantizmi ta’sirining kirib kelishida muhim rol o‘ynagan. Uning she’riy nasr va nasriy she’r shakllaridan foydalanishi zamonaviy arab adabiyotining yangi bosqichiga yo‘l ochgan. Misrda Ahmad Shavqiy (1868–1932) mumtoz qasida imkoniyatlarini kengaytirishga uringan. Hofiz Ibrohim (1871–1932) kabi shoirlar esa mustamlakachilikka qarshi g‘oyalarni she’riyatda yoritgan. 1914-yilda Muhammad Husayn Haykal (1888–1956) tomonidan nashr etilgan ''Zaynab'' romani ko‘pincha ilk zamonaviy Misr romanlaridan biri sifatida tilga olinadi. [[File:Gibran Khalil Gibran.jpg|thumb|Jubron Xalil Jubron, Mahjar adabiy harakatining taniqli vakili]] 1925-yilda bir guruh yosh yozuvchilar ''Al-Madrasa al-Hadisa'' (“Yangi maktab”) harakatini shakllantirib, ''Al-Fajr'' (“Tong”) adabiy jurnalini nashr eta boshladi. Ularning ijodiga XIX asr rus yozuvchilari, jumladan, [[Fyodor Dostoyevskiy]], [[Lev Tolstoy]] va [[Nikolay Gogol]] ta’sir ko‘rsatgan. Amerikada yashagan Mahjar shoirlari ham arab she’riyatining shakllari va mavzularini boyitgan. Ularning eng mashhurlaridan biri Jubron Xalil Jubron (1883–1931) bo‘lib, u siyosiy va diniy muassasalarni tanqid qilgan hamda Qalam uyushmasida faoliyat yuritgan. Mixail Nuayma (1898–1989) ham ushbu adabiy muhitning muhim vakillaridan edi. Jurji Zaydon (1861–1914) arab tarixiy romani janrining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. Nu’mon al-Qasatiliy va Salim al-Bustoniy ham Nahda davrining muhim romannavislari qatoriga kiradi. May Ziade (1886–1941) esa XX asr boshidagi arab adabiy muhitining yetakchi namoyandalaridan biri bo‘lgan. [[File:Qestaki al-Homsi.jpg|thumb|Qustaki al-Himsiy, zamonaviy arab adabiy tanqidining asoschilaridan biri]] Halablik yozuvchi Qustaki al-Himsiy (1858–1941) zamonaviy arab adabiy tanqidining asoschilaridan biri hisoblanadi. Uning tanqid nazariyasiga bag‘ishlangan asarlari arab adabiyotshunosligining rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan. Aziz posho Abaza mumtoz arab she’riyati shaklida panarabizm g‘oyalarini ifodalagan shoirlardan biri edi. == G‘oyalarning tarqalishi == === Gazeta va jurnallar === Nahda harakatining tarqalishida bosmaxonalar, gazeta va jurnallar muhim o‘rin tutgan. Yaqin Sharqdagi dastlabki bosmaxonalardan biri 1610-yilda Livandagi Avliyo Antoniy Kozhaya monastirida tashkil etilgan. Unda suryoniy tilidagi va garshuniy yozuvidagi, ya’ni suryoniy alifbosida yozilgan arabcha kitoblar bosilgan. Arab harflaridan foydalangan ilk bosmaxonalardan biri 1734-yilda Livandagi Xinishara monastirida Abdulloh Zoxir tomonidan tashkil etilgan va 1899-yilgacha faoliyat ko‘rsatgan. 1821-yilda Muhammad Ali posho Misrga bosmaxona olib keldi. Zamonaviy bosma texnologiyalari tez tarqalib, Misr matbuotining rivojlanishiga va islohotchilik g‘oyalarining o‘rta tabaqa orasida yoyilishiga yordam berdi. 1855-yilda Rizqolloh Hassun faqat arab tilida chop etiladigan gazeta tashkil etdi. Qohirada ''Al-Ahram'' gazetasi 1875-yilda Saleem Takla tomonidan asos solingan. 1870–1900-yillarda Bayrutda qariyb 40 ta yangi davriy nashr va 15 ta gazeta tashkil etilgan. [[File:العروة الوثقى.png|thumb|''Al-Urva al-Vusqo'' jurnali]] Muhammad Abduh va Jamoliddin al-Afg‘oniy 1884-yilda ''Al-Urva al-Vusqo'' (“Eng mustahkam rishta”) jurnalini nashr eta boshlagan. Jurnal musulmonlar birdamligi va mustamlakachilikka qarshi kurash g‘oyalarini ilgari surgan. Nashr atigi bir necha oy faoliyat yuritgan bo‘lsa-da, Misr va Hindistondagi Britaniya ma’murlari tomonidan taqiqlanganiga qaramay, Marokashdan Hindistongacha keng tarqalgan. === Ensiklopediyalar va lug‘atlar === Yevropa va Amerika adabiyotini tarjima qilish arab tilining zamonaviylashuviga yordam berdi. Ilmiy va akademik atamalar, yangi ixtirolar nomlari arab tiliga kiritildi, shuningdek, arab tilining so‘z yasash imkoniyatlari asosida yangi so‘zlar yaratildi. XIX asr oxirida Butrus al-Bustoniy zamonaviy arab ensiklopediyasini tuzdi. Ahmad Rizo (1872–1953) esa ''Matn al-Lug‘a'' nomli zamonaviy arab lug‘atini yaratdi. Matbuot va ta’limning rivojlanishi natijasida mumtoz arab tilidan zamonaviy adabiy arab tiliga o‘tish jarayoni tezlashdi. Bugungi kunda zamonaviy adabiy arab tili arab dunyosida rasmiy va yozma muloqotda keng qo‘llanadi. === Adabiy majlislar === Nahda davrida adabiy majlislar va salonlar ham rivojlandi. Maryana Marrash XIX asrda arab dunyosida oilaviy uyida adabiy salon tashkil etgan ilk arab ayollaridan biri bo‘lgan. Qohirada esa malika Nazli Fozilning saloni taniqli adabiy yig‘inlardan biri edi. == Adabiyotlar == * Hourani, Albert. ''Arabic Thought in the Liberal Age, 1798–1939''. Cambridge University Press, 1983. * Jayyusi, Salma Khadra. ''Trends and Movements in Modern Arabic Poetry''. Brill, 1977. * Moreh, Shmuel. ''Modern Arabic Poetry 1800–1970''. Brill, 1976. * Moreh, Shmuel. ''Studies in Modern Arabic Prose and Poetry''. Brill, 1988. * Suleiman, Yasir. ''The Arabic Language and National Identity: A Study in Ideology''. Edinburgh University Press, 2003. * Watenpaugh, Heghnar Zeitlian. “The Harem as Biography: Domestic Architecture, Gender and Nostalgia in Modern Syria”. 2010. * Watenpaugh, Keith David. ''Being Modern in the Middle East: Revolution, Nationalism, Colonialism, and the Arab Middle Class''. Princeton University Press, 2006. * Wielandt, Rotraud. “Fransis Fathallah Marrashs Zugang zum Gedankengut der Aufklärung und der französischen Revolution”. 1992. * Zachs, Fruma va Halevi, Sharon. ''Gendering Culture in Greater Syria: Intellectuals and Ideology in the Late Ottoman Period''. I.B. Tauris, 2015. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nahda]] [[Turkum:Misr madaniyati]] [[Turkum:Islom madaniyati]] [[Turkum:Islom va siyosat]] [[Turkum:Arab madaniyati]] [[Turkum:Arab millatchiligi]] 3wri5xw6n6vjvl8v2hebsahv205fdhy 6304540 6304538 2026-10-10T12:40:04Z Snowdroppe 292064 6304540 wikitext text/x-wiki '''Nahda''' (arabcha: النهضة — “uyg‘onish”), shuningdek, '''Arab uyg‘onishi''', '''Arab ma’rifatparvarligi''' yoki '''Arab renessansi''' deb ataladi. XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Usmonli imperiyasining arablar yashaydigan hududlarida, xususan, [[Suriya]], [[Livan]], [[Misr]] va [[Tunis]]da rivojlangan madaniy harakatdir. [[File:Renaissance (Moustafa Farroukh).png|thumb|Mustafa Farruxning 1945-yilda ishlangan, Nahda harakatini ramziy ifodalovchi ''Uyg‘onish'' kartinasi]] An’anaviy qarashlarga ko‘ra, Nahda harakati 1798-yilda [[Napoleon Bonapart]]ning Misrga bostirib kirishi ortidan yuzaga kelgan madaniy o‘zgarishlar va [[Muhammad Ali posho]] kabi hukmdorlarning islohotlari bilan bog‘liq. Biroq keyingi tadqiqotlar bu harakat faqat G‘arb ta’sirida shakllanmaganini ko‘rsatadi. Uning rivojlanishiga Usmonli imperiyasidagi [[Tanzimat]] islohotlari, konstitutsiyaviy boshqaruvning joriy etilishi, yangi siyosiy qatlamning paydo bo‘lishi, matbuot va nashriyot faoliyatining kengayishi hamda Misr, Suriya va Livandagi ichki ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar ham ta’sir ko‘rsatgan.<ref>Adnan A. Musallam, “Arab Press, Society and Politics at the End of the Ottoman Era”.</ref><ref name="Sheehi2004">Stephen Sheehi, ''Foundations of Modern Arab Identity''. Gainesville: University Press of Florida, 2004.</ref> Nahda Misr va Levant hududida deyarli bir vaqtda boshlangan. Misrda harakatning siyosiy jihatlariga, Levantda esa madaniy masalalarga ko‘proq e’tibor qaratilgan. Biroq bu farq qat’iy bo‘lmagan va harakat rivojlangani sari ikki yo‘nalish bir-biriga yaqinlashgan.<ref>{{Cite book|title=Thoughts and Ideologies of Mikhail Nu'aima, the Mahjar Poet in the Development of Modern Arabic Poetry; A Critical Study|last=Ansari|first=Abdul Latif|publisher=Shodhganga|year=2010|hdl=10603/116505|at=1-bob}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://laits.utexas.edu/modern_me/egypt/1/nahda|title=Histories of the Modern Middle East|publisher=The University of Texas at Austin|access-date=2017-09-27}}</ref> == Dastlabki namoyandalar == === Rifo’a at-Tahtoviy === [[File:Tahtawi.jpg|thumb|Rifo’a at-Tahtoviy (1801–1873)]] Misrlik olim [[Rifo’a at-Tahtoviy]] (1801–1873) Nahda harakatining dastlabki yetakchilaridan biri hisoblanadi. 1826-yilda Muhammad Ali hukumati uni G‘arb fanlari va ta’lim usullarini o‘rganish uchun Parijga yuborgan. Dastlab uning vazifasi Parijdagi harbiy akademiyada tahsil olayotgan misrlik kursantlarga imomlik qilish bo‘lgan. At-Tahtoviy Fransiya jamiyatiga ijobiy baho bergan, biroq uning ayrim jihatlarini ham tanqid qilgan. Fransuz tilini o‘rganib, ilmiy va madaniy asarlarni arab tiliga tarjima qilgan. Shuningdek, 1830-yildagi [[Iyul inqilobi]] voqealarini kuzatgan. Keyinchalik parlament boshqaruvi va ayollar ta’limini qo‘llab-quvvatlagan.<ref>Peter Gran, “Tahtawi in Paris”, ''Al-Ahram Weekly Online'', 2002-yil 10–16-yanvar.</ref> Fransiyada besh yil bo‘lgach, Misrga qaytgan va islohotlar haqidagi qarashlarini ''Takhlis al-Ibriz fi Talkhis Bariz'' nomli asarida bayon qilgan. 1834-yilda nashr etilgan ushbu asar Fransiya va Yevropani misrlik musulmon nuqtayi nazaridan tasvirlaydi. At-Tahtoviy Misr va musulmon dunyosi Yevropadan ko‘p narsani o‘rganishi mumkinligini ta’kidlagan, shu bilan birga islohotlar islomiy madaniyat qadriyatlariga moslashtirilishi lozimligini ilgari surgan. Bu yondashuv Nahda harakatining muhim g‘oyalaridan biriga aylangan. === Ahmad Faris ash-Shidyoq === [[File:Ahmad Faris Shidyaq.png|thumb|Ahmad Faris ash-Shidyoq (1805 yoki 1806–1887)]] Ahmad Faris ash-Shidyoq 1805 yoki 1806-yilda hozirgi Livan hududida tug‘ilgan. U dastlab maroniy nasroniy bo‘lgan, keyinchalik esa hayotining turli davrlarida Qohira, Malta, Buyuk Britaniya, Parij va Tunisda yashagan. Qohirada yashagan yillarida protestantlikni qabul qilgan. Buyuk Britaniyada arabcha Injil tarjimasi ustida ishlagan, keyinchalik Tunisda yashagan vaqtida islomni qabul qilib, Ahmad ismini olgan. 1860-yilda Istanbulga ko‘chib o‘tib, Usmonli hukumati uchun tarjimon bo‘lib ishlagan va arab tilidagi gazeta tashkil etgan. Nashr Usmonli imperiyasi, Misr va Tunis tomonidan qo‘llab-quvvatlangan hamda XIX asrning so‘nggi yillarigacha chop etilgan. Ash-Shidyoq arab tili va madaniyatini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan, Usmonli hukmronligi davridagi turklashtirish siyosatiga qarshi chiqqan. U zamonaviy arab adabiyotining asoschilaridan biri hisoblanadi. === Butrus al-Bustoniy === [[File:Butrus al-Bustani.jpg|thumb|Butrus al-Bustoniy, 1860-yil]] Butrus al-Bustoniy (1819–1893) 1819-yil yanvarida Livanning Shuf hududidagi Dibbiye qishlog‘ida maroniy nasroniy oilasida tug‘ilgan. U ko‘p tillarni bilgan ma’rifatparvar, pedagog va jamoat arbobi bo‘lib, XIX asr o‘rtalarida Bayrutda kechgan Nahda harakatining muhim namoyandalaridan biri edi. Amerikalik missionerlar ta’sirida protestantlikni qabul qilgan va dastlab ularning maktablarida dars bergan. Shuningdek, Injilni arab tiliga tarjima qilish ishlarida qatnashgan. Keyinchalik missionerlardan mustaqil faoliyat yurita boshlagan. 1860-yildagi druzlar va maroniylar o‘rtasidagi qonli to‘qnashuvlardan keyin, diniy mansublik asosida bo‘linish kuchaygan bir sharoitda, al-Bustoniy 1863-yilda dunyoviy tamoyillarga asoslangan Milliy maktabni — ''al-Madrasa al-Vataniyya''ni tashkil etdi. Ushbu maktabda Nahda harakatining yetakchi namoyandalari faoliyat yuritgan va undan yangi avlod ma’rifatparvarlari yetishib chiqqan. Al-Bustoniy maktab darsliklari va lug‘atlar tuzgan, arab tilidagi matbuot rivojiga hissa qo‘shgan. U ''Nafir Suriyya'' jurnalida milliy birlikka chaqiruvchi maqolalar e’lon qilgan. Shuningdek, Eli Smit va Kornelius Van Deyk bilan birga Injilni arab tiliga tarjima qilish ustida ishlagan. Al-Bustoniyning asarlari zamonaviy arab nasriy uslubining shakllanishiga ta’sir ko‘rsatdi. U G‘arb texnologiyalarini o‘rganishni qo‘llab-quvvatlagan, biroq dunyoviylik tamoyillariga ham qat’iy amal qilgan. Uning o‘g‘li Salim al-Bustoniy ham Nahda harakatida qatnashgan.<ref name="Sheehi2011">Stephen Sheehi, “Butrus al-Bustani: Syria's Ideologue of the Age”, ''The Origins of Syrian Nationhood: Histories, Pioneers, and Identity'', 2011, 57–78-betlar.</ref><ref>{{cite journal|author=Stephen Sheehi|title=A Social History of Early Arab Photography or a Prolegomenon to an Archaeology of the Lebanese Imago|journal=International Journal of Middle East Studies|date=May 2007|volume=39|issue=2|page=186|doi=10.1017/S0020743807070067}}</ref> === Hayriddin posho === [[File:Kheireddine Pacha.jpeg|thumb|Hayriddin posho (1820–1890)]] Hayriddin posho at-Tunisiy (1820–1890) Usmonli Tunisiga qul sifatida olib kelingan, keyinchalik esa Tunis hukmdori Ahmad Bey hukumatida yuqori lavozimlarga ko‘tarilgan. U diplomatik topshiriqlar bilan Usmonli imperiyasi va Yevropa mamlakatlariga safar qilgan hamda G‘arb g‘oyalari va Tanzimat islohotlari bilan tanishgan. 1859–1882-yillarda Tunis bosh vaziri bo‘lib ishlagan va mamlakatni modernizatsiya qilishda muhim rol o‘ynagan. U o‘z asarlarida islomiy an’analarni G‘arb modernizatsiyasi bilan uyg‘unlashtirish mumkinligini ilgari surgan. Yevropa ma’rifatparvarligi va arab siyosiy tafakkuridan ilhomlanib, Tunis xalqining mustaqilligini, shuningdek, musulmon xalqlarining siyosiy erkinligini saqlashga intilgan. Uning qarashlari Tunis va Usmonli imperiyasidagi siyosiy tafakkurga katta ta’sir ko‘rsatgan.<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0FLoBgAAQBAJ|title=Order and Compromise: Government Practices in Turkey from the Late Ottoman Empire to the Early 21st Century|date=2015-02-26|publisher=BRILL|isbn=9789004289857}}</ref> === Fransis Marrash === [[File:Francis Marrash.jpg|thumb|Fransis Marrash (1835 yoki 1836–1874)]] Suriyalik olim, publitsist, yozuvchi, shoir va shifokor [[Fransis Marrash]] yoshligida G‘arbiy Osiyo va Fransiya bo‘ylab sayohat qilgan. Uning taxminan 1865-yilda nashr etilgan ''Ghabat al-haqq'' asarida siyosiy va ijtimoiy islohotlar g‘oyalari ilgari surilgan. Marrash zamonaviy maktablar tashkil etish va diniy qarashlardan xoli vatanparvarlikni rivojlantirish zarurligini ta’kidlagan. U milliy o‘zlikni belgilashda tilning ahamiyatiga e’tibor qaratib, til diniy va mazhabiy farqlarni muvozanatlashtirishi mumkinligini ilgari surgan.<ref>{{harvnb|Wielandt|1992|pp=129–130, 135}}</ref><ref>{{harvnb|Moreh|1988|p=95}}; {{harvnb|Hourani|1983|p=247}}</ref><ref>{{harvnb|Suleiman|2003|p=114}}</ref> Marrash zamonaviy davrning dastlabki kosmopolit arab ziyolilaridan biri sifatida e’tirof etiladi. U Fransiya inqilobi tamoyillarini qo‘llab-quvvatlagan va o‘z asarlarida Usmonli hukmronligini bilvosita tanqid qilgan. Shuningdek, zamonaviy arab she’riyatining ifoda uslubi, mavzulari, metaforalari va obrazlarini yangilashga harakat qilgan.<ref>{{harvnb|Moreh|1976|p=45}}</ref> == Siyosat va jamiyat == Nahda tarafdorlari, odatda, jamiyatni isloh qilishni qo‘llab-quvvatlagan. Butrus al-Bustoniy va Ahmad Faris ash-Shidyoq islohotlarni inqilobsiz amalga oshirish tarafdori bo‘lgan bo‘lsa, Fransis Marrash va Adib Ishoq kabi ziyolilar yanada keskin o‘zgarishlarni ilgari surgan.<ref>{{Cite book|title=Zeitschrift für internationale Freimaurerforschung|year=2006|url=https://books.google.com/books?id=dRAVAQAAIAAJ|page=62}}</ref> 1876-yilda Usmonli imperiyasi Tanzimat islohotlarining yakuni sifatida konstitutsiyani e’lon qildi. Bu mamlakat tarixidagi Birinchi konstitutsiyaviy davrning boshlanishiga sabab bo‘ldi. Yevropa boshqaruv tizimlaridan ilhomlangan konstitutsiya sulton vakolatlarini cheklashga qaratilgan bo‘lsa-da, siyosiy va ramziy jihatdan katta ahamiyatga ega edi. Parlament boshqaruvining joriy etilishi Usmonli imperiyasi tasarrufidagi viloyatlarda yangi siyosiy qatlamning shakllanishiga yordam berdi. Keyinchalik ushbu qatlamdan liberal va millatchi ziyolilar yetishib chiqdi. Misr millatchiligi arab millatchiligidan farqli ravishda, Misrning o‘ziga xos tarixi va etnik o‘zligini ta’kidladi. Shu bilan birga, Usmonli markaziy boshqaruviga qarshi norozilik va sultonning avtoritar siyosatiga qarshilik arab millatchiligi g‘oyalarining rivojlanishiga ham ta’sir ko‘rsatdi. Nahdaning so‘nggi bosqichlarida Suriya va Falastin millatchiligi kabi boshqa milliy harakatlar ham rivojlangan. Ularning ayrimlari arab millatchiligidan ko‘ra muayyan hududning o‘ziga xosligini ta’kidlagan. === Ayollar huquqlari === Ahmad Faris ash-Shidyoq 1855-yilda Parijda nashr etilgan ''Leg Over Leg'' asarida ayollar huquqlarini himoya qilgan. Livanlik yahudiy yozuvchi Ester Moyyal esa 1890-yillarda ''The Family'' jurnalida ayollar huquqlariga bag‘ishlangan maqolalar yozgan. == Din == === Musulmonlar === [[File:Sayyid Dschamāl ad-Dīn al-Afghānī.jpg|thumb|Jamaliddin al-Afg‘oniy]] [[Jamaliddin al-Afg‘oniy]] (1839–1897) islomga modernistik yondashuvni ilgari surgan. U Yevropa davlatlarining ta’siri kuchayib borayotgan bir paytda musulmonlarning birdamligini qo‘llab-quvvatlagan va mustamlakachilikka qarshi chiqqan. Al-Afg‘oniy avtoritar monarxiyalar o‘rniga vakillik boshqaruvini joriy etish tarafdori bo‘lgan. Uning fikricha, diniy tafakkurdagi turg‘unlik va an’analarni tanqidsiz takrorlash islomiy jamiyatlarning rivojlanishiga to‘sqinlik qilgan. [[File:Muhammad Abduh.jpg|thumb|Muhammad Abduh]] Al-Afg‘oniyning eng taniqli shogirdlaridan biri [[Muhammad Abduh]] (1849–1905) edi. U al-Afg‘oniy bilan birgalikda qisqa muddat faoliyat yuritgan ''Al-Urva al-Vusqo'' jurnalini tashkil etishda qatnashgan. Abduh islomiy muassasalardagi ayrim rahbarlarni axloqiy va intellektual turg‘unlikda ayblagan. U musulmonlar Qur’on va Muhammad payg‘ambar ta’limotlarini chuqurroq o‘rganishi hamda diniy qarashlarni aql va adolat tamoyillari asosida qayta ko‘rib chiqishi kerakligini ta’kidlagan. Abduhning shogirdlaridan biri suriyalik islomshunos va islohotchi [[Rashid Rizo]] (1865–1935) bo‘lib, u adolatli islomiy boshqaruv haqidagi g‘oyalarni rivojlantirgan. Uning qarashlari keyinchalik zamonaviy islomiy siyosiy harakatlarga, jumladan, [[Musulmon birodarlar]] tashkilotiga ham ta’sir ko‘rsatgan. Shia olimlari ham Nahda harakatiga hissa qo‘shgan. Ular orasida tilshunos Ahmad Rizo va uning kuyovi, tarixchi Muhammad Jaber as-Safa bor edi. Eronda ham siyosiy islohotlar amalga oshirilib, konstitutsiyaviy harakat shakllandi. Bu jarayonlarning ayrim jihatlari Misrdagi Nahda islohotlariga o‘xshash bo‘lgan. === Nasroniylar === [[File:Algunos miembros de Al-Rabita al-Qalamiyya.jpg|thumb|Qalam uyushmasining to‘rt a’zosi: Nasib Arida, Jubron Xalil Jubron, Abd al-Masih Haddod va Mixail Nuayma]] Arab nasroniylari Nahda harakatida muhim rol o‘ynagan. Ularning ta’lim olgan jamoa sifatidagi mavqei adabiyot, siyosat, biznes, falsafa, musiqa, teatr, kino, tibbiyot va fan sohalariga sezilarli hissa qo‘shish imkonini bergan.<ref>{{cite book|last=Pacini|first=Andrea|title=Christian Communities in the Arab Middle East: The Challenge of the Future|publisher=Clarendon Press|year=1998|isbn=978-0-19-829388-0|pages=38, 55}}</ref> [[Damashq]], [[Bayrut]], [[Qohira]] va [[Halab]] harakatning asosiy markazlari bo‘lgan. Ushbu shaharlarda maktablar, universitetlar, teatrlar va bosmaxonalar tashkil etilgan. Ta’lim muassasalari, jumladan, [[Avliyo Yusuf universiteti]], keyinchalik Bayrut Amerika universitetiga aylangan Suriya protestant kolleji va Bag‘doddagi al-Hikma universiteti arab madaniyatining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. XX asr boshlarida arab nasroniylari orasidan ko‘plab taniqli arab millatchilari va ziyolilari yetishib chiqdi. Ular orasida Konstantin Zurayq, Mishel Aflaq va Jurji Zaydon bor edi. ''Mahjar'' — arab diasporasi adabiy harakati — ham arab adabiyotining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. XX asr boshlarida Livan, Suriya va Falastindan Amerikaga ko‘chib ketgan arab tilida ijod qiluvchi yozuvchilar ushbu harakatni shakllantirgan. 1920-yilda Nyu-Yorkda faoliyat yurita boshlagan ''Qalam uyushmasi'' (''ar-Robita al-Qalamiyya'') uning muhim adabiy tashkilotlaridan biri bo‘lgan. A’zolari orasida [[Jubron Xalil Jubron]], [[Iliyo Abu Moziy]], [[Mixail Nuayma]] va Amin ar-Rayhoniy bor edi. == Fan == XIX asr boshlarida Misrdan ko‘plab talabalar san’at va fanlarni o‘rganish, texnik ko‘nikmalarni egallash uchun Yevropa universitetlariga yuborilgan. Keyinchalik arab tilidagi jurnallarda ommabop ilmiy maqolalar ham chop etila boshlagan. == Zamonaviy adabiyot == XIX asr va XX asr boshlarida arab adabiyotida yangi yo‘nalishlar paydo bo‘ldi. Dastlab mumtoz adabiy shakllar saqlangan bo‘lsa-da, yozuvchilar zamonaviy mavzular va arab dunyosi duch kelayotgan muammolarni yoritishga kirishganlar. Fransis Marrash arab adabiyotiga fransuz romantizmi ta’sirining kirib kelishida muhim rol o‘ynagan. Uning she’riy nasr va nasriy she’r shakllaridan foydalanishi zamonaviy arab adabiyotining yangi bosqichiga yo‘l ochgan. Misrda Ahmad Shavqiy (1868–1932) mumtoz qasida imkoniyatlarini kengaytirishga uringan. Hofiz Ibrohim (1871–1932) kabi shoirlar esa mustamlakachilikka qarshi g‘oyalarni she’riyatda yoritgan. 1914-yilda Muhammad Husayn Haykal (1888–1956) tomonidan nashr etilgan ''Zaynab'' romani ko‘pincha ilk zamonaviy Misr romanlaridan biri sifatida tilga olinadi. [[File:Gibran Khalil Gibran.jpg|thumb|Jubron Xalil Jubron, Mahjar adabiy harakatining taniqli vakili]] 1925-yilda bir guruh yosh yozuvchilar ''Al-Madrasa al-Hadisa'' (“Yangi maktab”) harakatini shakllantirib, ''Al-Fajr'' (“Tong”) adabiy jurnalini nashr eta boshladi. Ularning ijodiga XIX asr rus yozuvchilari, jumladan, [[Fyodor Dostoyevskiy]], [[Lev Tolstoy]] va [[Nikolay Gogol]] ta’sir ko‘rsatgan. Amerikada yashagan Mahjar shoirlari ham arab she’riyatining shakllari va mavzularini boyitgan. Ularning eng mashhurlaridan biri Jubron Xalil Jubron (1883–1931) bo‘lib, u siyosiy va diniy muassasalarni tanqid qilgan hamda Qalam uyushmasida faoliyat yuritgan. Mixail Nuayma (1898–1989) ham ushbu adabiy muhitning muhim vakillaridan edi. Jurji Zaydon (1861–1914) arab tarixiy romani janrining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. Nu’mon al-Qasatiliy va Salim al-Bustoniy ham Nahda davrining muhim romannavislari qatoriga kiradi. May Ziade (1886–1941) esa XX asr boshidagi arab adabiy muhitining yetakchi namoyandalaridan biri bo‘lgan. [[File:Qestaki al-Homsi.jpg|thumb|Qustaki al-Himsiy, zamonaviy arab adabiy tanqidining asoschilaridan biri]] Halablik yozuvchi Qustaki al-Himsiy (1858–1941) zamonaviy arab adabiy tanqidining asoschilaridan biri hisoblanadi. Uning tanqid nazariyasiga bag‘ishlangan asarlari arab adabiyotshunosligining rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan. Aziz posho Abaza mumtoz arab she’riyati shaklida panarabizm g‘oyalarini ifodalagan shoirlardan biri edi. == G‘oyalarning tarqalishi == === Gazeta va jurnallar === Nahda harakatining tarqalishida bosmaxonalar, gazeta va jurnallar muhim o‘rin tutgan. Yaqin Sharqdagi dastlabki bosmaxonalardan biri 1610-yilda Livandagi Avliyo Antoniy Kozhaya monastirida tashkil etilgan. Unda suryoniy tilidagi va garshuniy yozuvidagi, ya’ni suryoniy alifbosida yozilgan arabcha kitoblar bosilgan. Arab harflaridan foydalangan ilk bosmaxonalardan biri 1734-yilda Livandagi Xinishara monastirida Abdulloh Zoxir tomonidan tashkil etilgan va 1899-yilgacha faoliyat ko‘rsatgan. 1821-yilda Muhammad Ali posho Misrga bosmaxona olib keldi. Zamonaviy bosma texnologiyalari tez tarqalib, Misr matbuotining rivojlanishiga va islohotchilik g‘oyalarining o‘rta tabaqa orasida yoyilishiga yordam berdi. 1855-yilda Rizqolloh Hassun faqat arab tilida chop etiladigan gazeta tashkil etdi. Qohirada ''Al-Ahram'' gazetasi 1875-yilda Saleem Takla tomonidan asos solingan. 1870–1900-yillarda Bayrutda qariyb 40 ta yangi davriy nashr va 15 ta gazeta tashkil etilgan. [[File:العروة الوثقى.png|thumb|''Al-Urva al-Vusqo'' jurnali]] Muhammad Abduh va Jamoliddin al-Afg‘oniy 1884-yilda ''Al-Urva al-Vusqo'' (“Eng mustahkam rishta”) jurnalini nashr eta boshlagan. Jurnal musulmonlar birdamligi va mustamlakachilikka qarshi kurash g‘oyalarini ilgari surgan. Nashr atigi bir necha oy faoliyat yuritgan bo‘lsa-da, Misr va Hindistondagi Britaniya ma’murlari tomonidan taqiqlanganiga qaramay, Marokashdan Hindistongacha keng tarqalgan. === Ensiklopediyalar va lug‘atlar === Yevropa va Amerika adabiyotini tarjima qilish arab tilining zamonaviylashuviga yordam berdi. Ilmiy va akademik atamalar, yangi ixtirolar nomlari arab tiliga kiritildi, shuningdek, arab tilining so‘z yasash imkoniyatlari asosida yangi so‘zlar yaratildi. XIX asr oxirida Butrus al-Bustoniy zamonaviy arab ensiklopediyasini tuzdi. Ahmad Rizo (1872–1953) esa ''Matn al-Lug‘a'' nomli zamonaviy arab lug‘atini yaratdi. Matbuot va ta’limning rivojlanishi natijasida mumtoz arab tilidan zamonaviy adabiy arab tiliga o‘tish jarayoni tezlashdi. Bugungi kunda zamonaviy adabiy arab tili arab dunyosida rasmiy va yozma muloqotda keng qo‘llanadi. === Adabiy majlislar === Nahda davrida adabiy majlislar va salonlar ham rivojlandi. Maryana Marrash XIX asrda arab dunyosida oilaviy uyida adabiy salon tashkil etgan ilk arab ayollaridan biri bo‘lgan. Qohirada esa malika Nazli Fozilning saloni taniqli adabiy yig‘inlardan biri edi. == Adabiyotlar == * Hourani, Albert. ''Arabic Thought in the Liberal Age, 1798–1939''. Cambridge University Press, 1983. * Jayyusi, Salma Khadra. ''Trends and Movements in Modern Arabic Poetry''. Brill, 1977. * Moreh, Shmuel. ''Modern Arabic Poetry 1800–1970''. Brill, 1976. * Moreh, Shmuel. ''Studies in Modern Arabic Prose and Poetry''. Brill, 1988. * Suleiman, Yasir. ''The Arabic Language and National Identity: A Study in Ideology''. Edinburgh University Press, 2003. * Watenpaugh, Heghnar Zeitlian. “The Harem as Biography: Domestic Architecture, Gender and Nostalgia in Modern Syria”. 2010. * Watenpaugh, Keith David. ''Being Modern in the Middle East: Revolution, Nationalism, Colonialism, and the Arab Middle Class''. Princeton University Press, 2006. * Wielandt, Rotraud. “Fransis Fathallah Marrashs Zugang zum Gedankengut der Aufklärung und der französischen Revolution”. 1992. * Zachs, Fruma va Halevi, Sharon. ''Gendering Culture in Greater Syria: Intellectuals and Ideology in the Late Ottoman Period''. I.B. Tauris, 2015. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nahda]] [[Turkum:Misr madaniyati]] [[Turkum:Islom madaniyati]] [[Turkum:Islom va siyosat]] [[Turkum:Arab madaniyati]] [[Turkum:Arab millatchiligi]] b2mdc981zoif1a3gdcs5x3r6tudtcx1 6304555 6304540 2026-10-10T13:22:43Z Snowdroppe 292064 6304555 wikitext text/x-wiki '''Nahda''' (arabcha: النهضة — “uyg‘onish”), shuningdek, '''Arab uyg‘onishi''', '''Arab ma’rifatparvarligi''' yoki '''Arab renessansi''' deb ataladi. XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asr boshlarida Usmonli imperiyasining arablar yashaydigan hududlarida, xususan, [[Suriya]], [[Livan]], [[Misr]] va [[Tunis]]da rivojlangan madaniy harakatdir. [[File:Renaissance (Moustafa Farroukh).png|thumb|Mustafa Farruxning 1945-yilda ishlangan, Nahda harakatini ramziy ifodalovchi ''Uyg‘onish'' kartinasi]] An’anaviy qarashlarga ko‘ra, Nahda harakati 1798-yilda [[Napoleon Bonapart]]ning Misrga bostirib kirishi ortidan yuzaga kelgan madaniy o‘zgarishlar va [[Muhammad Ali posho]] kabi hukmdorlarning islohotlari bilan bog‘liq. Biroq keyingi tadqiqotlar bu harakat faqat G‘arb ta’sirida shakllanmaganini ko‘rsatadi. Uning rivojlanishiga Usmonli imperiyasidagi [[Tanzimat]] islohotlari, konstitutsiyaviy boshqaruvning joriy etilishi, yangi siyosiy qatlamning paydo bo‘lishi, matbuot va nashriyot faoliyatining kengayishi hamda Misr, Suriya va Livandagi ichki ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlar ham ta’sir ko‘rsatgan<ref>Adnan A. Musallam, “Arab Press, Society and Politics at the End of the Ottoman Era”.</ref><ref name="Sheehi2004">Stephen Sheehi, ''Foundations of Modern Arab Identity''. Gainesville: University Press of Florida, 2004.</ref>. Nahda Misr va Levant hududida deyarli bir vaqtda boshlangan. Misrda harakatning siyosiy jihatlariga, Levantda esa madaniy masalalarga ko‘proq e’tibor qaratilgan. Biroq bu farq qat’iy bo‘lmagan va harakat rivojlangani sari ikki yo‘nalish bir-biriga yaqinlashgan<ref>{{Cite book|title=Thoughts and Ideologies of Mikhail Nu'aima, the Mahjar Poet in the Development of Modern Arabic Poetry; A Critical Study|last=Ansari|first=Abdul Latif|publisher=Shodhganga|year=2010|hdl=10603/116505|at=1-bob}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://laits.utexas.edu/modern_me/egypt/1/nahda|title=Histories of the Modern Middle East|publisher=The University of Texas at Austin|access-date=2017-09-27}}</ref>. == Dastlabki namoyandalar == === Rifo’a at-Tahtoviy === [[File:Tahtawi.jpg|thumb|Rifo’a at-Tahtoviy (1801–1873)]] Misrlik olim [[Rifo’a at-Tahtoviy]] (1801–1873) Nahda harakatining dastlabki yetakchilaridan biri hisoblanadi. 1826-yilda Muhammad Ali hukumati uni G‘arb fanlari va ta’lim usullarini o‘rganish uchun Parijga yuborgan. Dastlab uning vazifasi Parijdagi harbiy akademiyada tahsil olayotgan misrlik kursantlarga imomlik qilish bo‘lgan. At-Tahtoviy Fransiya jamiyatiga ijobiy baho bergan, biroq uning ayrim jihatlarini ham tanqid qilgan. Fransuz tilini o‘rganib, ilmiy va madaniy asarlarni arab tiliga tarjima qilgan. Shuningdek, 1830-yildagi [[Iyul inqilobi]] voqealarini kuzatgan. Keyinchalik parlament boshqaruvi va ayollar ta’limini qo‘llab-quvvatlagan<ref>Peter Gran, “Tahtawi in Paris”, ''Al-Ahram Weekly Online'', 2002-yil 10–16-yanvar.</ref>. Fransiyada besh yil bo‘lgach, Misrga qaytgan va islohotlar haqidagi qarashlarini ''Takhlis al-Ibriz fi Talkhis Bariz'' nomli asarida bayon qilgan. 1834-yilda nashr etilgan ushbu asar Fransiya va Yevropani misrlik musulmon nuqtayi nazaridan tasvirlaydi. At-Tahtoviy Misr va musulmon dunyosi Yevropadan ko‘p narsani o‘rganishi mumkinligini ta’kidlagan, shu bilan birga islohotlar islomiy madaniyat qadriyatlariga moslashtirilishi lozimligini ilgari surgan. Bu yondashuv Nahda harakatining muhim g‘oyalaridan biriga aylangan. === Ahmad Faris ash-Shidyoq === [[File:Ahmad Faris Shidyaq.png|thumb|Ahmad Faris ash-Shidyoq (1805 yoki 1806–1887)]] Ahmad Faris ash-Shidyoq 1805 yoki 1806-yilda hozirgi Livan hududida tug‘ilgan. U dastlab maroniy nasroniy bo‘lgan, keyinchalik esa hayotining turli davrlarida Qohira, Malta, Buyuk Britaniya, Parij va Tunisda yashagan. Qohirada yashagan yillarida protestantlikni qabul qilgan. Buyuk Britaniyada arabcha Injil tarjimasi ustida ishlagan, keyinchalik Tunisda yashagan vaqtida islomni qabul qilib, Ahmad ismini olgan. 1860-yilda Istanbulga ko‘chib o‘tib, Usmonli hukumati uchun tarjimon bo‘lib ishlagan va arab tilidagi gazeta tashkil etgan. Nashr Usmonli imperiyasi, Misr va Tunis tomonidan qo‘llab-quvvatlangan hamda XIX asrning so‘nggi yillarigacha chop etilgan. Ash-Shidyoq arab tili va madaniyatini rivojlantirishga katta hissa qo‘shgan, Usmonli hukmronligi davridagi turklashtirish siyosatiga qarshi chiqqan. U zamonaviy arab adabiyotining asoschilaridan biri hisoblanadi. === Butrus al-Bustoniy === [[File:Butrus al-Bustani.jpg|thumb|Butrus al-Bustoniy, 1860-yil]] Butrus al-Bustoniy (1819–1893) 1819-yil yanvarida Livanning Shuf hududidagi Dibbiye qishlog‘ida maroniy nasroniy oilasida tug‘ilgan. U ko‘p tillarni bilgan ma’rifatparvar, pedagog va jamoat arbobi bo‘lib, XIX asr o‘rtalarida Bayrutda kechgan Nahda harakatining muhim namoyandalaridan biri edi. Amerikalik missionerlar ta’sirida protestantlikni qabul qilgan va dastlab ularning maktablarida dars bergan. Shuningdek, Injilni arab tiliga tarjima qilish ishlarida qatnashgan. Keyinchalik missionerlardan mustaqil faoliyat yurita boshlagan. 1860-yildagi druzlar va maroniylar o‘rtasidagi qonli to‘qnashuvlardan keyin, diniy mansublik asosida bo‘linish kuchaygan bir sharoitda, al-Bustoniy 1863-yilda dunyoviy tamoyillarga asoslangan Milliy maktabni — ''al-Madrasa al-Vataniyya''ni tashkil etdi. Ushbu maktabda Nahda harakatining yetakchi namoyandalari faoliyat yuritgan va undan yangi avlod ma’rifatparvarlari yetishib chiqqan. Al-Bustoniy maktab darsliklari va lug‘atlar tuzgan, arab tilidagi matbuot rivojiga hissa qo‘shgan. U ''Nafir Suriyya'' jurnalida milliy birlikka chaqiruvchi maqolalar e’lon qilgan. Shuningdek, Eli Smit va Kornelius Van Deyk bilan birga Injilni arab tiliga tarjima qilish ustida ishlagan. Al-Bustoniyning asarlari zamonaviy arab nasriy uslubining shakllanishiga ta’sir ko‘rsatdi. U G‘arb texnologiyalarini o‘rganishni qo‘llab-quvvatlagan, biroq dunyoviylik tamoyillariga ham qat’iy amal qilgan. Uning o‘g‘li Salim al-Bustoniy ham Nahda harakatida qatnashgan<ref name="Sheehi2011">Stephen Sheehi, “Butrus al-Bustani: Syria's Ideologue of the Age”, ''The Origins of Syrian Nationhood: Histories, Pioneers, and Identity'', 2011, 57–78-betlar.</ref><ref>{{cite journal|author=Stephen Sheehi|title=A Social History of Early Arab Photography or a Prolegomenon to an Archaeology of the Lebanese Imago|journal=International Journal of Middle East Studies|date=May 2007|volume=39|issue=2|page=186|doi=10.1017/S0020743807070067}}</ref>. === Hayriddin posho === [[File:Kheireddine Pacha.jpeg|thumb|Hayriddin posho (1820–1890)]] Hayriddin posho at-Tunisiy (1820–1890) Usmonli Tunisiga qul sifatida olib kelingan, keyinchalik esa Tunis hukmdori Ahmad Bey hukumatida yuqori lavozimlarga ko‘tarilgan. U diplomatik topshiriqlar bilan Usmonli imperiyasi va Yevropa mamlakatlariga safar qilgan hamda G‘arb g‘oyalari va Tanzimat islohotlari bilan tanishgan. 1859–1882-yillarda Tunis bosh vaziri bo‘lib ishlagan va mamlakatni modernizatsiya qilishda muhim rol o‘ynagan. U o‘z asarlarida islomiy an’analarni G‘arb modernizatsiyasi bilan uyg‘unlashtirish mumkinligini ilgari surgan. Yevropa ma’rifatparvarligi va arab siyosiy tafakkuridan ilhomlanib, Tunis xalqining mustaqilligini, shuningdek, musulmon xalqlarining siyosiy erkinligini saqlashga intilgan. Uning qarashlari Tunis va Usmonli imperiyasidagi siyosiy tafakkurga katta ta’sir ko‘rsatgan<ref>{{Cite book|url=https://books.google.com/books?id=0FLoBgAAQBAJ|title=Order and Compromise: Government Practices in Turkey from the Late Ottoman Empire to the Early 21st Century|date=2015-02-26|publisher=BRILL|isbn=9789004289857}}</ref>. === Fransis Marrash === [[File:Francis Marrash.jpg|thumb|Fransis Marrash (1835 yoki 1836–1874)]] Suriyalik olim, publitsist, yozuvchi, shoir va shifokor [[Fransis Marrash]] yoshligida G‘arbiy Osiyo va Fransiya bo‘ylab sayohat qilgan. Uning taxminan 1865-yilda nashr etilgan ''Ghabat al-haqq'' asarida siyosiy va ijtimoiy islohotlar g‘oyalari ilgari surilgan. Marrash zamonaviy maktablar tashkil etish va diniy qarashlardan xoli vatanparvarlikni rivojlantirish zarurligini ta’kidlagan. U milliy o‘zlikni belgilashda tilning ahamiyatiga e’tibor qaratib, til diniy va mazhabiy farqlarni muvozanatlashtirishi mumkinligini ilgari surgan<ref>{{harvnb|Wielandt|1992|pp=129–130, 135}}</ref><ref>{{harvnb|Moreh|1988|p=95}}; {{harvnb|Hourani|1983|p=247}}</ref><ref>{{harvnb|Suleiman|2003|p=114}}</ref>. Marrash zamonaviy davrning dastlabki kosmopolit arab ziyolilaridan biri sifatida e’tirof etiladi. U Fransiya inqilobi tamoyillarini qo‘llab-quvvatlagan va o‘z asarlarida Usmonli hukmronligini bilvosita tanqid qilgan. Shuningdek, zamonaviy arab she’riyatining ifoda uslubi, mavzulari, metaforalari va obrazlarini yangilashga harakat qilgan<ref>{{harvnb|Moreh|1976|p=45}}</ref>. == Siyosat va jamiyat == Nahda tarafdorlari, odatda, jamiyatni isloh qilishni qo‘llab-quvvatlagan. Butrus al-Bustoniy va Ahmad Faris ash-Shidyoq islohotlarni inqilobsiz amalga oshirish tarafdori bo‘lgan bo‘lsa, Fransis Marrash va Adib Ishoq kabi ziyolilar yanada keskin o‘zgarishlarni ilgari surgan<ref>{{Cite book|title=Zeitschrift für internationale Freimaurerforschung|year=2006|url=https://books.google.com/books?id=dRAVAQAAIAAJ|page=62}}</ref>. 1876-yilda Usmonli imperiyasi Tanzimat islohotlarining yakuni sifatida konstitutsiyani e’lon qildi. Bu mamlakat tarixidagi Birinchi konstitutsiyaviy davrning boshlanishiga sabab bo‘ldi. Yevropa boshqaruv tizimlaridan ilhomlangan konstitutsiya sulton vakolatlarini cheklashga qaratilgan bo‘lsa-da, siyosiy va ramziy jihatdan katta ahamiyatga ega edi. Parlament boshqaruvining joriy etilishi Usmonli imperiyasi tasarrufidagi viloyatlarda yangi siyosiy qatlamning shakllanishiga yordam berdi. Keyinchalik ushbu qatlamdan liberal va millatchi ziyolilar yetishib chiqdi. Misr millatchiligi arab millatchiligidan farqli ravishda, Misrning o‘ziga xos tarixi va etnik o‘zligini ta’kidladi. Shu bilan birga, Usmonli markaziy boshqaruviga qarshi norozilik va sultonning avtoritar siyosatiga qarshilik arab millatchiligi g‘oyalarining rivojlanishiga ham ta’sir ko‘rsatdi. Nahdaning so‘nggi bosqichlarida Suriya va Falastin millatchiligi kabi boshqa milliy harakatlar ham rivojlangan. Ularning ayrimlari arab millatchiligidan ko‘ra muayyan hududning o‘ziga xosligini ta’kidlagan. === Ayollar huquqlari === Ahmad Faris ash-Shidyoq 1855-yilda Parijda nashr etilgan ''Leg Over Leg'' asarida ayollar huquqlarini himoya qilgan. Livanlik yahudiy yozuvchi Ester Moyyal esa 1890-yillarda ''The Family'' jurnalida ayollar huquqlariga bag‘ishlangan maqolalar yozgan. == Din == === Musulmonlar === [[File:Sayyid Dschamāl ad-Dīn al-Afghānī.jpg|thumb|Jamaliddin al-Afg‘oniy]] [[Jamaliddin al-Afg‘oniy]] (1839–1897) islomga modernistik yondashuvni ilgari surgan. U Yevropa davlatlarining ta’siri kuchayib borayotgan bir paytda musulmonlarning birdamligini qo‘llab-quvvatlagan va mustamlakachilikka qarshi chiqqan. Al-Afg‘oniy avtoritar monarxiyalar o‘rniga vakillik boshqaruvini joriy etish tarafdori bo‘lgan. Uning fikricha, diniy tafakkurdagi turg‘unlik va an’analarni tanqidsiz takrorlash islomiy jamiyatlarning rivojlanishiga to‘sqinlik qilgan. [[File:Muhammad Abduh.jpg|thumb|Muhammad Abduh]] Al-Afg‘oniyning eng taniqli shogirdlaridan biri [[Muhammad Abduh]] (1849–1905) edi. U al-Afg‘oniy bilan birgalikda qisqa muddat faoliyat yuritgan ''Al-Urva al-Vusqo'' jurnalini tashkil etishda qatnashgan. Abduh islomiy muassasalardagi ayrim rahbarlarni axloqiy va intellektual turg‘unlikda ayblagan. U musulmonlar Qur’on va Muhammad payg‘ambar ta’limotlarini chuqurroq o‘rganishi hamda diniy qarashlarni aql va adolat tamoyillari asosida qayta ko‘rib chiqishi kerakligini ta’kidlagan. Abduhning shogirdlaridan biri suriyalik islomshunos va islohotchi [[Rashid Rizo]] (1865–1935) bo‘lib, u adolatli islomiy boshqaruv haqidagi g‘oyalarni rivojlantirgan. Uning qarashlari keyinchalik zamonaviy islomiy siyosiy harakatlarga, jumladan, [[Musulmon birodarlar]] tashkilotiga ham ta’sir ko‘rsatgan. Shia olimlari ham Nahda harakatiga hissa qo‘shgan. Ular orasida tilshunos Ahmad Rizo va uning kuyovi, tarixchi Muhammad Jaber as-Safa bor edi. Eronda ham siyosiy islohotlar amalga oshirilib, konstitutsiyaviy harakat shakllandi. Bu jarayonlarning ayrim jihatlari Misrdagi Nahda islohotlariga o‘xshash bo‘lgan. === Nasroniylar === [[File:Algunos miembros de Al-Rabita al-Qalamiyya.jpg|thumb|Qalam uyushmasining to‘rt a’zosi: Nasib Arida, Jubron Xalil Jubron, Abd al-Masih Haddod va Mixail Nuayma]] Arab nasroniylari Nahda harakatida muhim rol o‘ynagan. Ularning ta’lim olgan jamoa sifatidagi mavqei adabiyot, siyosat, biznes, falsafa, musiqa, teatr, kino, tibbiyot va fan sohalariga sezilarli hissa qo‘shish imkonini bergan<ref>{{cite book|last=Pacini|first=Andrea|title=Christian Communities in the Arab Middle East: The Challenge of the Future|publisher=Clarendon Press|year=1998|isbn=978-0-19-829388-0|pages=38, 55}}</ref>. [[Damashq]], [[Bayrut]], [[Qohira]] va [[Halab]] harakatning asosiy markazlari bo‘lgan. Ushbu shaharlarda maktablar, universitetlar, teatrlar va bosmaxonalar tashkil etilgan. Ta’lim muassasalari, jumladan, [[Avliyo Yusuf universiteti]], keyinchalik Bayrut Amerika universitetiga aylangan Suriya protestant kolleji va Bag‘doddagi al-Hikma universiteti arab madaniyatining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. XX asr boshlarida arab nasroniylari orasidan ko‘plab taniqli arab millatchilari va ziyolilari yetishib chiqdi. Ular orasida Konstantin Zurayq, Mishel Aflaq va Jurji Zaydon bor edi. ''Mahjar'' — arab diasporasi adabiy harakati — ham arab adabiyotining rivojlanishiga hissa qo‘shgan. XX asr boshlarida Livan, Suriya va Falastindan Amerikaga ko‘chib ketgan arab tilida ijod qiluvchi yozuvchilar ushbu harakatni shakllantirgan. 1920-yilda Nyu-Yorkda faoliyat yurita boshlagan ''Qalam uyushmasi'' (''ar-Robita al-Qalamiyya'') uning muhim adabiy tashkilotlaridan biri bo‘lgan. A’zolari orasida [[Jubron Xalil Jubron]], [[Iliyo Abu Moziy]], [[Mixail Nuayma]] va Amin ar-Rayhoniy bor edi. == Fan == XIX asr boshlarida Misrdan ko‘plab talabalar san’at va fanlarni o‘rganish, texnik ko‘nikmalarni egallash uchun Yevropa universitetlariga yuborilgan. Keyinchalik arab tilidagi jurnallarda ommabop ilmiy maqolalar ham chop etila boshlagan. == Zamonaviy adabiyot == XIX asr va XX asr boshlarida arab adabiyotida yangi yo‘nalishlar paydo bo‘ldi. Dastlab mumtoz adabiy shakllar saqlangan bo‘lsa-da, yozuvchilar zamonaviy mavzular va arab dunyosi duch kelayotgan muammolarni yoritishga kirishganlar. Fransis Marrash arab adabiyotiga fransuz romantizmi ta’sirining kirib kelishida muhim rol o‘ynagan. Uning she’riy nasr va nasriy she’r shakllaridan foydalanishi zamonaviy arab adabiyotining yangi bosqichiga yo‘l ochgan. Misrda Ahmad Shavqiy (1868–1932) mumtoz qasida imkoniyatlarini kengaytirishga uringan. Hofiz Ibrohim (1871–1932) kabi shoirlar esa mustamlakachilikka qarshi g‘oyalarni she’riyatda yoritgan. 1914-yilda Muhammad Husayn Haykal (1888–1956) tomonidan nashr etilgan ''Zaynab'' romani ko‘pincha ilk zamonaviy Misr romanlaridan biri sifatida tilga olinadi. [[File:Gibran Khalil Gibran.jpg|thumb|Jubron Xalil Jubron, Mahjar adabiy harakatining taniqli vakili]] 1925-yilda bir guruh yosh yozuvchilar ''Al-Madrasa al-Hadisa'' (“Yangi maktab”) harakatini shakllantirib, ''Al-Fajr'' (“Tong”) adabiy jurnalini nashr eta boshladi. Ularning ijodiga XIX asr rus yozuvchilari, jumladan, [[Fyodor Dostoyevskiy]], [[Lev Tolstoy]] va [[Nikolay Gogol]] ta’sir ko‘rsatgan. Amerikada yashagan Mahjar shoirlari ham arab she’riyatining shakllari va mavzularini boyitgan. Ularning eng mashhurlaridan biri Jubron Xalil Jubron (1883–1931) bo‘lib, u siyosiy va diniy muassasalarni tanqid qilgan hamda Qalam uyushmasida faoliyat yuritgan. Mixail Nuayma (1898–1989) ham ushbu adabiy muhitning muhim vakillaridan edi. Jurji Zaydon (1861–1914) arab tarixiy romani janrining rivojlanishiga katta hissa qo‘shgan. Nu’mon al-Qasatiliy va Salim al-Bustoniy ham Nahda davrining muhim romannavislari qatoriga kiradi. May Ziade (1886–1941) esa XX asr boshidagi arab adabiy muhitining yetakchi namoyandalaridan biri bo‘lgan. [[File:Qestaki al-Homsi.jpg|thumb|Qustaki al-Himsiy, zamonaviy arab adabiy tanqidining asoschilaridan biri]] Halablik yozuvchi Qustaki al-Himsiy (1858–1941) zamonaviy arab adabiy tanqidining asoschilaridan biri hisoblanadi. Uning tanqid nazariyasiga bag‘ishlangan asarlari arab adabiyotshunosligining rivojlanishiga ta’sir ko‘rsatgan. Aziz posho Abaza mumtoz arab she’riyati shaklida panarabizm g‘oyalarini ifodalagan shoirlardan biri edi. == G‘oyalarning tarqalishi == === Gazeta va jurnallar === Nahda harakatining tarqalishida bosmaxonalar, gazeta va jurnallar muhim o‘rin tutgan. Yaqin Sharqdagi dastlabki bosmaxonalardan biri 1610-yilda Livandagi Avliyo Antoniy Kozhaya monastirida tashkil etilgan. Unda suryoniy tilidagi va garshuniy yozuvidagi, ya’ni suryoniy alifbosida yozilgan arabcha kitoblar bosilgan. Arab harflaridan foydalangan ilk bosmaxonalardan biri 1734-yilda Livandagi Xinishara monastirida Abdulloh Zoxir tomonidan tashkil etilgan va 1899-yilgacha faoliyat ko‘rsatgan. 1821-yilda Muhammad Ali posho Misrga bosmaxona olib keldi. Zamonaviy bosma texnologiyalari tez tarqalib, Misr matbuotining rivojlanishiga va islohotchilik g‘oyalarining o‘rta tabaqa orasida yoyilishiga yordam berdi. 1855-yilda Rizqolloh Hassun faqat arab tilida chop etiladigan gazeta tashkil etdi. Qohirada ''Al-Ahram'' gazetasi 1875-yilda Saleem Takla tomonidan asos solingan. 1870–1900-yillarda Bayrutda qariyb 40 ta yangi davriy nashr va 15 ta gazeta tashkil etilgan. [[File:العروة الوثقى.png|thumb|''Al-Urva al-Vusqo'' jurnali]] Muhammad Abduh va Jamoliddin al-Afg‘oniy 1884-yilda ''Al-Urva al-Vusqo'' (“Eng mustahkam rishta”) jurnalini nashr eta boshlagan. Jurnal musulmonlar birdamligi va mustamlakachilikka qarshi kurash g‘oyalarini ilgari surgan. Nashr atigi bir necha oy faoliyat yuritgan bo‘lsa-da, Misr va Hindistondagi Britaniya ma’murlari tomonidan taqiqlanganiga qaramay, Marokashdan Hindistongacha keng tarqalgan. === Ensiklopediyalar va lug‘atlar === Yevropa va Amerika adabiyotini tarjima qilish arab tilining zamonaviylashuviga yordam berdi. Ilmiy va akademik atamalar, yangi ixtirolar nomlari arab tiliga kiritildi, shuningdek, arab tilining so‘z yasash imkoniyatlari asosida yangi so‘zlar yaratildi. XIX asr oxirida Butrus al-Bustoniy zamonaviy arab ensiklopediyasini tuzdi. Ahmad Rizo (1872–1953) esa ''Matn al-Lug‘a'' nomli zamonaviy arab lug‘atini yaratdi. Matbuot va ta’limning rivojlanishi natijasida mumtoz arab tilidan zamonaviy adabiy arab tiliga o‘tish jarayoni tezlashdi. Bugungi kunda zamonaviy adabiy arab tili arab dunyosida rasmiy va yozma muloqotda keng qo‘llanadi. === Adabiy majlislar === Nahda davrida adabiy majlislar va salonlar ham rivojlandi. Maryana Marrash XIX asrda arab dunyosida oilaviy uyida adabiy salon tashkil etgan ilk arab ayollaridan biri bo‘lgan. Qohirada esa malika Nazli Fozilning saloni taniqli adabiy yig‘inlardan biri edi. == Adabiyotlar == * Hourani, Albert. ''Arabic Thought in the Liberal Age, 1798–1939''. Cambridge University Press, 1983. * Jayyusi, Salma Khadra. ''Trends and Movements in Modern Arabic Poetry''. Brill, 1977. * Moreh, Shmuel. ''Modern Arabic Poetry 1800–1970''. Brill, 1976. * Moreh, Shmuel. ''Studies in Modern Arabic Prose and Poetry''. Brill, 1988. * Suleiman, Yasir. ''The Arabic Language and National Identity: A Study in Ideology''. Edinburgh University Press, 2003. * Watenpaugh, Heghnar Zeitlian. “The Harem as Biography: Domestic Architecture, Gender and Nostalgia in Modern Syria”. 2010. * Watenpaugh, Keith David. ''Being Modern in the Middle East: Revolution, Nationalism, Colonialism, and the Arab Middle Class''. Princeton University Press, 2006. * Wielandt, Rotraud. “Fransis Fathallah Marrashs Zugang zum Gedankengut der Aufklärung und der französischen Revolution”. 1992. * Zachs, Fruma va Halevi, Sharon. ''Gendering Culture in Greater Syria: Intellectuals and Ideology in the Late Ottoman Period''. I.B. Tauris, 2015. == Manbalar == {{manbalar}} [[Turkum:Nahda]] [[Turkum:Misr madaniyati]] [[Turkum:Islom madaniyati]] [[Turkum:Islom va siyosat]] [[Turkum:Arab madaniyati]] [[Turkum:Arab millatchiligi]] krof7j3hmeykxdc9l1dd7pa5ep512oj 0 1462456 6304554 2026-10-10T13:22:29Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizchadan tarjima qildim 6304554 wikitext text/x-wiki {{UNESCO Jahon madaniy merosi bilgiqutisi | WHS = | part_of = [[Islom Qohirasi|Tarixiy Qohira]] | image = Cairo, Old Cairo, Hanging Church, Egypt, Oct 2004 edit.jpg | caption = Eski Qohira, Osma koʻprik koʻrinishi | criteria = Madaniy: i, ii, iv, v | year = 1979 | ID = 89 | area = {{cvt|52,366|ha}} }} '''Eski Qohira''' ({{lang-ar|مصر القديمة}}, ''Miṣr al-Qadīma''; {{lang-cop|ⲃⲁⲃⲩⲗⲱⲛ ⲛ̀ⲭⲏⲙⲓ}}) — [[Misr]]ning [[Qohira]] shahridagi tarixiy hudud boʻlib, u Rim davriga oid qal’a oʻrnini, xristianlarning Qibtiy Qohira manzilgohini va Qohira shahrining oʻzi 969-yilda barpo etilishidan oldin mavjud boʻlgan musulmonlar davridagi [[Fustat]] shahrini oʻz ichiga oladi. Bu hudud [[UNESCO]]ning [[Jahon merosi]] roʻyxatiga kiritilgan [[Islom Qohirasi|Tarixiy Qohira]]ning bir qismidir<ref>{{cite web |url = https://whc.unesco.org/en/list/89 |title = Historic Cairo |website = UNESCO World Heritage Centre |publisher = United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization |access-date = 7 September 2021}}</ref>. ''Miṣr al-Qadīma'', shuningdek, Qohiraning Janubiy hududidagi zamonaviy maʼmuriy tuman boʻlib, shimolda Qohira akvedukidan janubda Halqa yoʻligacha, sharqda Xalifa qabristonidan gʻarbda Nil kornishesigacha boʻlgan hududni, shuningdek, Ravza oroli yoki Manial al-Ravzani oʻz ichiga oladi<ref name=":0">{{Cite web |title=Southern Area |url=http://www.cairo.gov.eg/en/Pages/Region.aspx?ReID=11 |access-date=2023-02-19 |website=www.cairo.gov.eg}}</ref><ref>{{Cite web |last=مجدي |first=أحمد |date=2009-02-09 |title=خرائط "أحياء القاهرة" من موقع الادارة العامة للمعلومات والتوثيق |url=https://schritte.wordpress.com/2009/02/09/%d8%ae%d8%b1%d8%a7%d8%a6%d8%b7-%d8%a3%d8%ad%d9%8a%d8%a7%d8%a1-%d9%85%d8%ad%d8%a7%d9%81%d8%b8%d8%a9-%d8%a7%d9%84%d9%82%d8%a7%d9%87%d8%b1%d8%a9/ |access-date=2023-02-19 |website=خطوات في الجغرافيا |language=ar}}</ref>. 2017-yilgi aholini roʻyxatga olish maʼlumotlariga koʻra, bu yerda 250 313 nafar aholi istiqomat qilgan<ref name=":1">{{Cite web |last=Central Agency for Public Mobilisation and Statistics (CAPMAS) |date=2017 |title=2017 Census for Population and Housing Conditions |url=https://www.cedejcapmas.org/adws/app/4d5b52dc-669d-11e9-b6a6-975656a88994/index.html |access-date=2023-02-21 |website=CEDEJ-CAPMAS}}</ref>. == Tarixi == === Rim qal’asi va Qibtiy Qohira === Hozirgi Qohira atrofidagi hudud uzoq vaqt davomida [[Qadimgi Misr]]ning muhim markazi boʻlib kelgan. Bunga uning [[Nil]] vodiysi va [[Nil deltasi]] mintaqalari tutashgan joydagi strategik oʻrni sabab boʻlgan; bu hudud shuningdek, [[Shimoliy Afrika]] va [[Levant]] oʻrtasidagi asosiy yoʻllar kesishmasida ham joylashgan edi{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=18}}<ref name=":24">{{Cite book |title=The Grove Encyclopedia of Islamic Art and Architecture |publisher=Oxford University Press |year=2009 |isbn=9780195309911 |editor-last=Bloom |editor-first=Jonathan M. |chapter=Cairo |editor-last2=Blair |editor-first2=Sheila S.}}</ref>. Qadimgi podsholik davrida Misr poytaxti boʻlgan va Ptolemeylar davrigacha yirik shahar maqomini saqlab qolgan [[Memfis (Misr)|Memfis]] shahri hozirgi Qohiradan janubi-gʻarbda, unchalik uzoq boʻlmagan masofada joylashgan edi<ref name=":4">{{Cite book |last=Snape |first=Steven |title=The Complete Cities of Ancient Egypt |publisher=Thames & Hudson |year=2014 |isbn=9780500051795 |pages=170–177}}</ref>. IV asr boshlarida{{sfn|Hawass|Brock|2003|p=456}}, Memfisning ahamiyati pasaya boshlagan bir paytda<ref>{{cite encyclopedia |year=2009 |title=Memphis (Egypt) |encyclopedia=Encarta |publisher=Microsoft |url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573551/memphis_(egypt).html |access-date=24 July 2009 |archive-url=https://web.archive.org/web/20091006040551/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761573551/memphis_(egypt).html |archive-date=6 October 2009 |url-status=dead}}</ref>, [[Rim imperiyasi|rimliklar]] Nilning sharqiy qirgʻogʻida katta qal’a barpo etdi. Bobil deb nomlangan{{efn|Bu [[Mesopotamiya]]dagi [[Bobil]] emas.}} ushbu qal’a Rim imperatori [[Diokletian]] (hukmronlik yillari 285–305-yillar) tomonidan, avvalroq imperator [[Trayan]] (hukmronlik yillari 98–115-yillar) tomonidan qurilgan va Nilni [[Qizil dengiz]] bilan bogʻlovchi kanalning kirish qismida bunyod etilgan{{Efn|Tarixchi Jon Nikiou qalʼa qurilishini Trayanga nisbat bergan boʻlsa-da, soʻnggi arxeologik qazishmalar uni Diokletian davriga oid ekanligini koʻrsatmoqda. Trayan davridan oldin ham, turli davrlarda ushbu hudud atrofida Nil vodiysini Qizil dengiz bilan bogʻlovchi bir qator kanallar qazilgan edi. Trayan kanali Diokletian hukmronligi va VII asr oraligʻidagi davrda oʻz ahamiyatini yoʻqotgan.}}{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|pp=20–22}}. Garchi bu hududda Rim istehkomlaridan tashqari VII asrdan oldingi davrga oid hech qanday inshoot saqlanib qolmagan boʻlsa-da, tarixiy dalillar bu yerda katta shahar mavjud boʻlganligini koʻrsatadi. Shahar shunchalik muhim ediki, uning [[yepiskop]]i Cyrus 449-yilda boʻlib oʻtgan Ikkinchi Efes kengashida (yoki cherkov soborida) ishtirok etgan{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=33}}. 602—628-yillardagi Vizantiya-Sosoniylar urushi katta qiyinchiliklarni keltirib chiqardi va, ehtimol, shahar aholisining katta qismini qishloq joylarga koʻchib oʻtishga majbur qilib, aholi punktining qisman boʻshab qolishiga sabab boʻldi{{Sfn|Abu-Lughod|1971|p=6}}. Shunga qaramay, ushbu hudud IV asr oxirida Rim va Vizantiya cherkovlaridan ajralib chiqqan misrlik nasroniylardan iborat [[Qibtiy pravoslav cherkovi|Qibtiy pravoslav jamoasining]] markazi boʻlib qoldi{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=75}}. === Fustat islomning ilk davrida === [[File:CairoFustatArchaeologicalSite4.jpg|thumb|Fustatning qazish ishlari olib borilgan xarobalari (2017-yilgi surat)]] [[Roshidun xalifaligi]] davrida, 641-yilda Misr musulmonlar tomonidan fath etilgach, arab qoʻmondoni [[Amr ibn al-Os]] Nil daryosining sharqiy qirgʻogʻida, Rim qal’asidan biroz shimolroqda Fustat ({{lang-ar|الفُسطاط}}, ''al-Fusṭāṭ'') shahriga asos soldi. [[Xalifa]] [[Umar]] talabiga koʻra, Misr poytaxti [[Iskandariya]]dan ushbu yangi shaharga koʻchirildi. === Al-Askarga asos solinishi (Abbosiylar davri) === Keyingi [[Umaviylar xalifaligi|Umaviy]] xalifalar hukmronligi juda keng hududlarni — hozirgi [[Ispaniya]]dan tortib to Gʻarbiy [[Xitoy]]gacha boʻlgan yerlarni qamrab oldi. Biroq, ular [[Abbosiylar xalifaligi|Abbosiylar]] tomonidan agʻdarildi va Abbosiylar Islom imperiyasi poytaxtini [[Bagʻdod]]ga koʻchirdi. Misrda hokimiyatdagi bu oʻzgarish boshqaruv markazining Fustat shahridan biroz shimolroqda joylashgan, [[al-Askar]] ({{lang-ar|مدينة العسكري}}, ''Madinatu l-‘Askari'' (maʼnosi: „Harbiy lagerlar shahri“ yoki „Boʻlimlar shahri“)) deb nomlangan yangi Abbosiy shahriga koʻchirilishini anglatardi<ref>{{cite web |url= http://menic.utexas.edu/cairo/history/qattai/qattai.html |title= Al-Qatta'i |publisher= menic.utexas.edu |access-date= 2009-08-15 |url-status= dead}}</ref>. Asosan katta qoʻshinni joylashtirishga moʻljallangan ushbu shahar panjarasimon [[tarh]] asosida qurilgan boʻlib, bu uning hududini savdogarlar va harbiy qoʻmondonlar kabi turli guruhlar uchun alohida qismlarga osonlikcha ajratish imkonini berardi. === Al-Qattoiyga asos solinishi (Tuluniylar davri) === Misrdagi mahalliy hokimlar tobora koʻproq mustaqillikka erishdi va 870-yilda hokim [[Ahmad ibn Tulun Abulabbos]] Misrni amalda mustaqil davlatga aylantirdi (garchi rasman Abbosiy xalifa hukmronligi ostida qolsa-da). Ushbu mustaqillik ramzi sifatida, 868-yilda Ibn Tulun al-Askar shahridan biroz shimolroqda yana bir poytaxt — Al-Qattoiy shahriga asos soldi. Poytaxt 905-yilda shahar vayron qilinguniga qadar shu yerda qoldi<ref name=USF>{{cite web |url= http://ce.eng.usf.edu/pharos/cairo/history/arab.html |title=Cairo History: The City of Tents |access-date=2009-08-15 |archive-url= https://web.archive.org/web/20070824172528/http://ce.eng.usf.edu/pharos/cairo/history/arab.html |archive-date= 2007-08-24}}</ref>. === Fustatning keyingi tarixi === [[File:Description de l'Egypte - Etat Moderne - Pl 16.jpg|thumb|Taxminan 1800-yilga oid Eski Qohiraning (Ravza oroli va [[Giza]] qarshisidagi) mufassal xaritasi]] [[File:Medieval Cairo (Le Kaire, left) and Old Cairo (Vieux Kaire, right) Environs du Kaire (Cairo). Plan général de Boulâq, du Kaire, de l'île de Roudah (el-Rôda), du Vieux Kaire et de Gyzeh (Jîzah) (NYPL b14212718-1268726) (cropped).jpg|thumb|Oʻrta asr Qohirasi (chapda — ''Le Kaire'') va Eski Qohira (oʻngda — ''Vieux Kaire'') tasvirlangan xarita (taxminan 1800-yil)]] Al-Qattoiy vayron qilingach, Misrning maʼmuriy poytaxti yana Fustatga koʻchirildi<ref name="USF" />. X asrda [[Fotimiylar xalifaligi|Fotimiylar]] davrida poytaxt yaqin atrofdagi, 969-yilda asos solingan ''al-[[Qohira]]ga'' koʻchirildi. Qohira hududi kengayib, vaqt oʻtishi bilan avvalgi uchta poytaxt — al-Fustat, al-Qattoiy va al-Askarni oʻz ichiga oldi. Keyinchalik, [Salib yurishlari|salibchilarning]] [[Quddus Qirolligi]] hujumiga qarshi mudofaa chorasi sifatida vazir buyrugʻi bilan uyushtirilgan va 1168-yildan 1169-yilgacha davom etgan yongʻin natijasida Fustatning oʻzi qisman vayron qilindi. XV asr oxiriga kelib, [[Buloq (Qohira)|Buloqning]] yangi porti Eski Qohiradan asosiy savdo porti vazifasini oʻz zimmasiga oldi{{Manba kerak}}. == Zamonaviy tuman va aholi == ''Masr al-Qadima'' (Eski Qohira) — Qohiraning Janubiy hududida joylashgan va bitta ''qismdan'' (politsiya uchastkasi hududidan) iborat boʻlgan tuman<ref name=":0" />. [[File:Cairo - Masr al-Qadima (Old Cairo) District Map.jpg|thumb|Masr al-Qadima tumanining ''shiaxalari'' koʻrsatilgan xarita.]] 2017-yilda tuman aholisi 250 313 kishini tashkil etgan boʻlib, ular quyidagi 12 ta shiaxa boʻylab taqsimlangan<ref name=":1" />: {| class="wikitable" ! colspan="1" rowspan="1" |Shiaxa ! colspan="1" rowspan="1" |2017 kodi ! colspan="1" rowspan="1" |Aholisi |- |`Ayn al-Ṣîra |010910 |30593 |- |Abû al-Saʼûd va al-Madâbigh |010901 |21636 |- |Anwar va `Ishash al-Bârûd, al- |010903 |11731 |- |Athar al-Nabî |010902 |27941 |- |Duyûra, al- |010905 |27950 |- |Fumm al-Khalîj va Dayr al-Nuḥâs |010911 |6671 |- |Khawkha va al-Qanâya |010904 |8299 |- |Kufûr et Sâ`î al-Baḥr, al- |010907 |8593 |- |Kûm Ghurâb |010912 |60553 |- |Manyal al-gharbî, al- |010909 |15297 |- |Manyal al-sharqî, al- |010908 |19669 |- |Rawḍa et al-Miqyâs, al- |010906 | |} == Tarixiy va diqqatga sazovor joylari == === Qibtiy Qohira va Bobil qal’asi === [[File:The Hanging Church, Cairo 開羅懸空教堂 - panoramio.jpg|thumb|Bobil qal’asi hududidagi Qibtiy Qohiraning tor koʻchalari|left]] Bu hudud qisman saqlanib qolgan Bobil qal’asi oʻrnida joylashgan va devor bilan oʻralgan Qibtiy Qohira mavzesini oʻz ichiga oladi. Qadimgi qal’aning devorlari, minoralari va darvozasining ayrim qismlari hamon koʻzga tashlanib turadi{{sfn|Williams|2018|pp=48–51}}. Ushbu hududda koʻplab tarixiy nasroniy cherkovlari, jumladan, Osma cherkov, Avliyo Georgiy nomidagi yunon-pravoslav cherkovi, Avliyo Sergiy va Baxus cherkovi, Avliyo Barbara cherkovi va boshqa nasroniy inshootlari jamlangan{{sfn|Williams|2018|pp=48–51}}. XI–XIII asrlar oraligʻida Osma cherkov (shuningdek, Bibi Maryam cherkovi nomi bilan ham tanilgan) va (mavzedan shimolroqda joylashgan) Avliyo Merkuriy cherkovi Qibtiy patriarxati qarorgohi hamda Qibtiy papasining rezidensiyasi vazifasini oʻtagan<ref name=":452">{{Cite book |last1=Den Heijer |first1=Johannes |title=The World of the Fatimids |last2=Immerzeel |first2=Mat |last3=Boutros |first3=Naglaa Hamdi D. |last4=Makhoul |first4=Manhal |last5=Pilette |first5=Perrine |last6=Rooijakkers |first6=Tineke |publisher=Aga Khan Museum; The Institute of Ismaili Studies; Hirmer |year=2018 |isbn=978-1926473123 |editor-last=Melikian-Chirvani |editor-first=Assadullah Souren |location=Toronto; Munich |pages=202 |chapter=Christian Art and Culture}}</ref>{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=|pp=80, 178, 182-183}}. Avliyo Barbara cherkovi hamda Avliyo Sergiy va Baxus cherkovi Qohirada saqlanib qolgan eng qadimiy cherkovlar qatoriga kirishi bilan ajralib turadi; ular VII asr oxiri yoki VIII asr boshlariga oid inshootlardir{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=75}}. [[File:Cairo, chiesa sospesa, interno 05.JPG|thumb|Qibtiy Qohiradagi Osma cherkovning ichki koʻrinishi]] Hududda, shuningdek, yunon-rim davridan to islom davrigacha boʻlgan [[kopt sanʼati]] tarixini namoyish etuvchi Qibtiylar muzeyi hamda Qohiradagi eng qadimgi va eng mashhur [[sinagoga]] — Ben Ezra sinagogasi joylashgan. Aynan shu sinagogada XIX asrda Qohira genizasi nomi bilan mashhur boʻlgan tarixiy hujjatlar toʻplami topilgan{{sfn|Williams|2018|pp=48–51}}. Oʻz davrida keng tanilgan shaxs boʻlgan{{efn|1897-yilda [[Al-Sakkakiniy]] mavzesida diqqatga sazovor bir saroy ham qurdirgan<ref>[http://www.egy.com/landmarks/97-04-05.shtml Egy.com] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080225081622/http://www.egy.com/landmarks/97-04-05.shtml |date=2008-02-25 }}</ref>.}} graf Gabriel Habib Sakakini posho (1841–1923) Eski Qohirada Rim-katolik qabristoniga asos solgan<ref>{{Cite web |title=Asma el Bakri, AlexCinema |url=http://www.bibalex.org/alexcinema/cinematographers/Asma_el_Bakri.html |access-date=2023-06-06 |website=www.bibalex.org}}</ref>. === Qal’a yaqinidagi tarixiy obidalar === [[File:Mosque MG 0995.jpg|thumb|[[Amir masjidi]] hovlisi]] Bobil qal’asining shimolida [[Amir masjidi|Amr ibn al-Os masjidi]] joylashgan. Bu Misrdagi birinchi masjid va ilgari Fustat deb atalgan hududning eng muhim diniy markazi boʻlib, keyinchalik koʻp marta qayta qurilgan{{sfn|Williams|2018|p=39}}. Masjid va Qibtiylar anklavining sharqiy tomonida qadimiy Fustat shahrining bir qismi ham qazib ochilgan{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=|pp=275–279}}{{Sfn|Williams|2018|pp=47–48}}<ref>{{Cite web |last=Toler |first=Pamela D. |date=2016 |title=In Fragments from Fustat, Glimpses of a Cosmopolitan Old Cairo |url=https://www.aramcoworld.com/Articles/January-2016/In-Fragments-from-Fustat-Glimpses-of-a-Cosmopolit |access-date=2023-06-06 |website=AramcoWorld |language=en}}</ref>. Bobil qal’asi va masjidning shimoli-gʻarbiy tomonida Avliyo Merkuriy monastiri (yoki ''Dayr Abu Sayfayn'') joylashgan. Bu muhim tarixiy Qibtiy diniy majmuasi boʻlib, u Avliyo Merkuriy cherkovi (yuqorida tilga olingan), Avliyo Shenute cherkovi va Bokira Maryam cherkovidan (''al-Damshiriya'' nomi bilan ham tanilgan) iborat{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=178}}. Bobil qal’asining janubida ham bir qancha boshqa tarixiy cherkovlar mavjud{{sfn|Gabra|van Loon|Reif|Swelim|2013|p=230}}. === Yaqin atrofdagi boshqa diqqatga sazovor joylar === Shimolroqda Qohira qal’asi [[akveduk]]i joylashgan. U [[Ayyubiylar]] va [[Mamluklar]] davrida (XII–XVI asrlar) sharqdagi Qohira qal’asini suv bilan taʼminlash maqsadida qurilgan. Ushbu baland suv oʻtkazgichning uzun qismlari, shuningdek, daryo yaqinidagi suv qabul qiluvchi minorasi bugungi kungacha saqlanib qolgan{{sfn|Williams|2018|pp=51–52}}. [[File:Kairo BW 5.jpg|thumb|right|Ravza oroli va Eski Qohira oʻrtasidagi daryo va piyodalar koʻprigi]] Nil daryosida, Qibtiy Qohira yaqinida Ravza oroli joylashgan boʻlib, u yaqin atrofdagi piyodalar koʻprigi orqali bogʻlangan. Orolda bir qator tarixiy yodgorliklar, jumladan, Abbosiylar xalifasi al-[[Mutavakkil]] buyrugʻi bilan 861-yilda qurilgan [[nilometr]] mavjud. Garchi keyingi asrlarda u taʼmirlanib, yangi tom bilan jihozlangan boʻlsa-da, uning asosiy tuzilishi saqlanib qolgan; bu esa uni bugungi kunda Qohirada saqlanib qolgan eng qadimgi Islom davri inshootiga aylantiradi{{Sfn|Williams|2018|p=42}}{{Sfn|Behrens-Abouseif|1992|p=50}}. 2021-yilda Eski Qohira hududida, qadimiy Fustat yaqinida joylashgan yangi binoda Misr tamadduni milliy muzeyi tashrif buyuruvchilar uchun ochildi. Muzey mamlakat boʻylab boshqa muzeylarning mavjud kolleksiyalaridan olingan eksponatlar yordamida Misr tarixi haqida umumiy tasavvur beradi<ref>{{Cite news |last=Reguly |first=Eric |date=30 October 2021 |title=Egypt's long-overdue museum revolution will thrill cultural tourists. Pity about the pandemic |language=en-CA |work=The Globe and Mail |url=https://www.theglobeandmail.com/world/article-egypts-long-overdue-museum-revolution-will-thrill-cultural-tourists/ |access-date=2023-06-06}}</ref>. Ilgari Tahrir maydonidagi Misr muzeyida saqlangan 22 ta qadimiy qirollik mumiyasi 2021-yilda shu yerga koʻchirildi<ref>{{Cite news |last=Ebrahim |first=Nadeen |date=2021-04-03 |title=Egyptian mummies paraded through Cairo on way to new museum |language=en |work=Reuters |url=https://www.reuters.com/article/us-egypt-antiquities-convoy-idUSKBN2BQ04T |access-date=2023-06-06}}</ref>. == Konservatsiya va restavratsiya qilinishi == Misr yodgorliklarini saqlab qolishga qaratilgan saʼy-harakatlar XIX asrdan beri davom etib kelmoqda. 1881-yilda Xadiv Tavfiq Comité de Conservation des Monuments de l’Art Arabe ({{lang-uz|Arab san’ati yodgorliklarini saqlash qo‘mitasi}}) ga asos solgan. 1979-yilda UNESCO Eski Qohirani (kengroq maʼnodagi [[Islom Qohirasi|Tarixiy Qohira]] tarkibida) „mashhur [[masjid]]lari, [[madrasa]]lari, [[hammom]]lari va favvoralari bilan dunyodagi eng qadimiy Islom shaharlaridan biri“ hamda „XIV asrda oʻzining oltin davriga erishgan Islom olamining yangi markazi“ sifatida Jahon madaniy merosi roʻyxatiga kiritdi<ref>{{Cite web|url=https://whc.unesco.org/en/list/89|title=Historic Cairo|last=Centre|first=UNESCO World Heritage|website=whc.unesco.org|language=en|access-date=2018-03-22}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://unesdoc.unesco.org/images/0004/000446/044624eo.pdf|title=The Conversation of the old City of Cairo|last=Antoniou|first=Jim}}</ref>. Asosiy tarixiy hududning sharqiy qismidagi qazishma ishlarini oʻz ichiga olgan Fustat arxeologik maydoni kengayib borayotgan qurilish ishlari va zamonaviy shaharsozlik taʼsiri ostida xavf ostida qolgan{{Sfn|Williams|2018|pp=47–48}}<ref>{{Cite web |date=2014-04-17 |title=Islamic Egypt's first capital under threat |url=http://en-maktoob.news.yahoo.com/islamic-egypts-first-capital-under-threat-232512028.html |access-date=2023-06-06 |website=Yahoo News |language=en-US}}</ref>. == Eslatmalar == {{notelist}} == Manbalar == {{manbalar}} == Adabiyotlar == * {{Cite book |last=Abu-Lughod |first=Janet L. |url=https://books.google.com/books?id=QVmYDwAAQBAJ |title=Cairo: 1001 Years of the City Victorious |publisher=Princeton University Press |year=1971 |isbn=978-0-691-65660-1 |language=en}} * {{Cite book |title=Islamic Architecture in Cairo: An Introduction |last=Behrens-Abouseif |first=Doris |edition=2nd |language=en |year=1992 |publisher=Brill |isbn=978-90-04-09626-4 |url=https://www.archnet.org/publications/3146 |archive-date=2025-03-04 |access-date=2023-06-06 |archive-url=https://web.archive.org/web/20250304095540/https://www.archnet.org/publications/3146 |url-status=dead }} * {{Cite book |last1=Gabra |first1=Gawdat |url=https://books.google.com/books?id=UOxcBgAAQBAJ |title=The History and Religious Heritage of Old Cairo: Its Fortress, Churches, Synagogue, and Mosque |last2=van Loon |first2=Gertrud J.M. |last3=Reif |first3=Stefan |last4=Swelim |first4=Tarek |publisher=American University in Cairo Press |year=2013 |isbn=9789774167690 |editor-last=Ludwig |editor-first=Carolyn |editor-last2=Jackson |editor-first2=Morris}} * {{Cite book |title=Egyptology at the Dawn of the Twenty-First Century: Archaeology |last1=Hawass |first1=Zahi A. |last2=Brock |first2=Lyla Pinch |isbn=978-977-424-674-6 |publisher=American University in Cairo |year=2003 |location=Cairo |edition=2nd}} * {{Cite book |last=Williams |first=Caroline |title=Islamic Monuments in Cairo: The Practical Guide |publisher=The American University in Cairo Press |year=2018 |isbn= |edition=7th |location=Cairo |pages=}} {{coord|30|01|N|31|14|E|display=title|region:EG_type:city_source:GNS-enwiki}} [[Turkum:Misrdagi Jahon merosi obyektlari]] [[Turkum:Eski Qohira| ]] [[Turkum:Qohira tarixi]] [[Turkum:Qohira tumanlari]] 61nes6lm6eyvqzgk5msqgdu2jwo2wdi 4 1462457 6304567 2026-10-10T13:41:04Z Janob Mirzaolim 64438 „===[[{{subst:#if:{{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|-1|2}}|{{subst:#titleparts:{{subst:PAGENAME}}|-1|2}}|{{subst:SUBPAGENAME}}}}]]=== :<small>''Nominator(lar): ~~~~''</small> Bu maqola Misrning musulmonlar hukmronligi ostidagi birinchi poytaxti Fustat shahri haqida. Bu hududda Misrdagi va Afrikadagi ilk masjidlardan biri [[Amir masjidi]] qurilgan. Maqola [[inglizcha Vikipediya]]da „yaxshi“ unvonini olgan. Tarixga, islom diniga, madaniy me...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304567 wikitext text/x-wiki ===[[Fustat]]=== :<small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC)''</small> Bu maqola Misrning musulmonlar hukmronligi ostidagi birinchi poytaxti Fustat shahri haqida. Bu hududda Misrdagi va Afrikadagi ilk masjidlardan biri [[Amir masjidi]] qurilgan. Maqola [[inglizcha Vikipediya]]da „yaxshi“ unvonini olgan. Tarixga, islom diniga, madaniy merosga qiziquvchilar uchun kerakli maqola deb oʻylayman. Hurmatli [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]], [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]], [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Mirzoulug'bek|Mirzoulugʻbek]], [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]], [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]], [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]], [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]], [[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]], [[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]], [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]], [[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]], [[Foydalanuvchi:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]], [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]], [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]], [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]], [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap29]], [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]], [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]], [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] va boshqalar, maqola bilan tanishib chiqib fikrlaringizni bildiring va ovoz berishda ishtirok eting. [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== qdkzky6j8ek9734cajc0ceb8enlnk3a 6304618 6304567 2026-10-10T15:32:08Z AnvarxonM 75105 /* Rozilar */ 6304618 wikitext text/x-wiki ===[[Fustat]]=== :<small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC)''</small> Bu maqola Misrning musulmonlar hukmronligi ostidagi birinchi poytaxti Fustat shahri haqida. Bu hududda Misrdagi va Afrikadagi ilk masjidlardan biri [[Amir masjidi]] qurilgan. Maqola [[inglizcha Vikipediya]]da „yaxshi“ unvonini olgan. Tarixga, islom diniga, madaniy merosga qiziquvchilar uchun kerakli maqola deb oʻylayman. Hurmatli [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]], [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]], [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Mirzoulug'bek|Mirzoulugʻbek]], [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]], [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]], [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]], [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]], [[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]], [[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]], [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]], [[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]], [[Foydalanuvchi:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]], [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]], [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]], [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]], [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap29]], [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]], [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]], [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] va boshqalar, maqola bilan tanishib chiqib fikrlaringizni bildiring va ovoz berishda ishtirok eting. [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 15:32, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== mtz17z9a1x5npz0ii0aifgp0q3esghh 6304682 6304618 2026-10-10T17:14:11Z MrKrasav4ik 116296 /* Rozilar */ 6304682 wikitext text/x-wiki ===[[Fustat]]=== :<small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC)''</small> Bu maqola Misrning musulmonlar hukmronligi ostidagi birinchi poytaxti Fustat shahri haqida. Bu hududda Misrdagi va Afrikadagi ilk masjidlardan biri [[Amir masjidi]] qurilgan. Maqola [[inglizcha Vikipediya]]da „yaxshi“ unvonini olgan. Tarixga, islom diniga, madaniy merosga qiziquvchilar uchun kerakli maqola deb oʻylayman. Hurmatli [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]], [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]], [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Mirzoulug'bek|Mirzoulugʻbek]], [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]], [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]], [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]], [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]], [[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]], [[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]], [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]], [[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]], [[Foydalanuvchi:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]], [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]], [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]], [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]], [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap29]], [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]], [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]], [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] va boshqalar, maqola bilan tanishib chiqib fikrlaringizni bildiring va ovoz berishda ishtirok eting. [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 15:32, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 17:13, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== 3u6opkt52y1bwdghjmknjrreghojrnr 6304897 6304682 2026-10-11T03:51:06Z Jizzakhlik 89448 /* Rozilar */ 6304897 wikitext text/x-wiki ===[[Fustat]]=== :<small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC)''</small> Bu maqola Misrning musulmonlar hukmronligi ostidagi birinchi poytaxti Fustat shahri haqida. Bu hududda Misrdagi va Afrikadagi ilk masjidlardan biri [[Amir masjidi]] qurilgan. Maqola [[inglizcha Vikipediya]]da „yaxshi“ unvonini olgan. Tarixga, islom diniga, madaniy merosga qiziquvchilar uchun kerakli maqola deb oʻylayman. Hurmatli [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]], [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]], [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Mirzoulug'bek|Mirzoulugʻbek]], [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]], [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]], [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]], [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]], [[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]], [[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]], [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]], [[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]], [[Foydalanuvchi:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]], [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]], [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]], [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]], [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap29]], [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]], [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]], [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] va boshqalar, maqola bilan tanishib chiqib fikrlaringizni bildiring va ovoz berishda ishtirok eting. [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 15:32, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 17:13, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) # {{Roziman}} — Boshqa shahar va joylar haqidagi „Yaxshi maqola“ maqomiga ega maqolalar bilan solishtirib chiqdim. Menimcha, maqola shu oydagi „Misr oyligi“ marafoni mavzusiga mos, ham mazmun jihatidan yaxshi yozilgan. Faqat yanada koʻproq rasm va vizual materiallar qoʻshilsa, yanada yaxshiroq boʻladi. Foydalanish mumkin boʻlgan rasmlarni arabcha Vikipediya maqolalarida koʻrdim. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 03:50, 2026-yil 11-oktyabr (UTC). ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== 90loyrpre3wj5koqw6jfb8643jl78ue 6304948 6304897 2026-10-11T08:02:35Z Janob Mirzaolim 64438 /* Rozilar */ Javob 6304948 wikitext text/x-wiki ===[[Fustat]]=== :<small>''Nominator(lar): [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC)''</small> Bu maqola Misrning musulmonlar hukmronligi ostidagi birinchi poytaxti Fustat shahri haqida. Bu hududda Misrdagi va Afrikadagi ilk masjidlardan biri [[Amir masjidi]] qurilgan. Maqola [[inglizcha Vikipediya]]da „yaxshi“ unvonini olgan. Tarixga, islom diniga, madaniy merosga qiziquvchilar uchun kerakli maqola deb oʻylayman. Hurmatli [[Foydalanuvchi:Kagansky|Kagansky]], [[Foydalanuvchi:Nataev|Nataev]], [[Foydalanuvchi:Nataeva|Nataeva]], [[Foydalanuvchi:Malikxan|Malikxan]], [[Foydalanuvchi:Mirzoulug'bek|Mirzoulugʻbek]], [[Foydalanuvchi:Panpanchik|Panpanchik]], [[Foydalanuvchi:Artemev Nikolay|Artemev Nikolay]], [[Foydalanuvchi:Muxriddin Azimov|Muxriddin Azimov]], [[Foydalanuvchi:Umarxon III|Umarxon III]], [[Foydalanuvchi:ITPRO.UZ|ITPRO.UZ]], [[Foydalanuvchi:Muzaffar Murodovich|Muzaffar Murodovich]], [[Foydalanuvchi:Sitora Oblakulova|Sitora Oblakulova]], [[Foydalanuvchi:Abdufattohov Ibrohimjon|Abdufattohov Ibrohimjon]], [[Foydalanuvchi:Mirishkorlik|Mirishkorlik]], [[Foydalanuvchi:MirfayzbekAbdullayev|MirfayzbekAbdullayev]], [[Foydalanuvchi:Hasan Xamidovich|Hasan Xamidovich]], [[Foydalanuvchi:Bekipediya|Bekipediya]], [[Foydalanuvchi:Humoyun Qodirov|Humoyun Qodirov]], [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]], [[Foydalanuvchi:TheNomadEditor|TheNomadEditor]], [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]], [[Foydalanuvchi:Mupapap29|Mupapap29]], [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]], [[Foydalanuvchi:Mulan Xon|Mulan Xon]], [[Foydalanuvchi:Akosh13|Akosh13]] va boshqalar, maqola bilan tanishib chiqib fikrlaringizni bildiring va ovoz berishda ishtirok eting. [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 13:41, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ==== Rozilar ==== <!-- # {{Roziman}} --~~~~ --> # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:AnvarxonM|AnvarxonM]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:AnvarxonM|munozara]]) 15:32, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) # {{Roziman}} [[Foydalanuvchi:MrKrasav4ik|MrKrasav4ik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:MrKrasav4ik|munozara]]) 17:13, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) # {{Roziman}} — Boshqa shahar va joylar haqidagi „Yaxshi maqola“ maqomiga ega maqolalar bilan solishtirib chiqdim. Menimcha, maqola shu oydagi „Misr oyligi“ marafoni mavzusiga mos, ham mazmun jihatidan yaxshi yozilgan. Faqat yanada koʻproq rasm va vizual materiallar qoʻshilsa, yanada yaxshiroq boʻladi. Foydalanish mumkin boʻlgan rasmlarni arabcha Vikipediya maqolalarida koʻrdim. Rahmat! [[Foydalanuvchi:Jizzakhlik|Jizzakhlik]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Jizzakhlik|munozara]]) 03:50, 2026-yil 11-oktyabr (UTC). #:Roziligingiz, fikrlaringiz va takliflaringiz uchun rahmat. Maqolaning arabcha variantidan ikkita rasm qoʻshdim. Boshqa rasmlar ham chiroyli, lekin ular Fustatni emas, balki Qibtiy Qohirani ifodalagani uchun ularni olmadim. [[Foydalanuvchi:Janob Mirzaolim|Janob Mirzaolim]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Janob Mirzaolim|munozara]]) 08:02, 2026-yil 11-oktyabr (UTC) ==== Qarshilar ==== <!-- # {{Qarshiman}} --~~~~ --> ==== Betaraflar ==== <!-- # {{Betarafman}} --~~~~ --> ==== Xulosa ==== 5kcri3n09cx5xxgx6ca25j8sy09kt7h 0 1462458 6304591 2026-10-10T15:11:39Z Janob Mirzaolim 64438 Inglizchadan tarjima qildim 6304591 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Milas–Bodrum aeroporti | native_name = {{lang|tr|Milas-Bodrum Havalimanı}} | image = TAV Airports International.svg | image_size = 250 | image2 = bodrumairport.jpg | image2_size = 250 | IATA = BJV | ICAO = LTFE | pushpin_map = Turkiya | pushpin_label = '''BJV'''/LTFE | pushpin_caption = Aeroportning Turkiya xaritasidagi joylashuvi | type = Fuqarolik/harbiy | owner = | operator = [[TAV Airports Holding]], Turkiya Davlat aeroportlari bosh boshqarmasi (DHMİ) | city-served = Muğla, Turkiya | location = Milas, Muğla, Turkiya | opened = {{start date and age|1997|04|01|df=yes}} | operating_base = [[Pegasus Airlines]] | elevation-f = 21 | elevation-m = 6 | metric_elev = yes | coordinates = {{coord|37|15|02|N|27|39|51|E|type:airport|display=inline,title}} |latd=37|latm=15|lats=02|latNS=N|longd=27|longm=39|longs=51|longEW=E | website = {{URL|www.milas-bodrumairport.com}} | r1-number = 10L/28R | r1-length-f = 9,842 | r1-length-m = 3,000 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 10R/28L | r2-length-f = 8,202 | r2-length-m = 2,500 | stat1-header = Yillik yoʻlovchilar sigʻimi | stat1-data = 7,600,000 | stat2-header = Yoʻlovchilar soni | stat2-data = 4,357,902 | stat3-header = Yoʻlovchilar sonining oʻzgarishi 2024–25 | stat3-data = {{increase}}1% | stat4-header = Parvozlar soni | stat4-data = 42,352 | stat5-header = Parvozlar sonining oʻzgarishi 2024–25 | stat5-data = {{increase}}1% | stat-year = 2025<ref name="statistics">{{cite web|url=https://dhmi.gov.tr/Sayfalar/EN/Statistics.aspx|title=Statistics|publisher=dhmi.gov.tr|access-date=30 May 2026}}</ref> }} [[File:Airport tower Milas Bodrum.JPG|thumbnail|Milas–Bodrum aeroporti minorasi]] '''Milas–Bodrum aeroporti''' ({{lang-tr|Milas-Bodrum Havalimanı}}) {{airport codes|BJV|LTFE}} — [[Turkiya]]ning [[Bodrum]] va Milas shaharlariga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. Aeroport Bodrum shahridan {{convert|36|km|mi|abbr=on}} shimoli-sharqda va Milasdan {{convert|16|km|mi|abbr=on}} janubda joylashgan. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == <!-- Please use independent sources, not the airport or airline as they are not independent. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | [[Aeroflot]] | '''Mavsumiy:''' [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]]<ref>{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294042/aeroflot-oct-2020-international-operations-as-of-25sep20/|title=Aeroflot Oct 2020 International operations as of 25SEP20|website=Routesonline|date=29 September 2020}}</ref> <!-- --> | [[Air Astana]] | '''Mavsumiy:''' [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220429-kcns22bjv|title=Air Astana Adds Seasonal Bodrum Service From late-May 2022|website=Aeroroutes.com|date=29 April 2022|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref>, [[Nursulton Nazarboyev xalqaro aeroporti|Ostona]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title= Air Astana to launch Astana-Bodrum service from Jul-2025|url=https://centreforaviation.com/news/air-astana-to-launch-astana-bodrum-service-from-jul-2025-1323585 |access-date=4 July 2025 |work=AeroRoutes |date=4 Jul 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Air Serbia]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Nikola Tesla nomidagi xalqaro aeroport|Belgrad]]<ref>{{cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2020/07/air-serbia-boosts-turkey-charter.html|title=Air Serbia boosts Turkey charter operations|date=29 July 2020|publisher=exyuaviation.com}}</ref> <!-- --> | [[AJet]] | [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref name="aeroroutes_240313-vfns24">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240313-vfns24|title=AJet NS24 New Flight Number Designations – 12MAR24|website=Aeroroutes.com|date=13 March 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Antaliya aeroporti|Antaliya]], [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref name="aeroroutes_240313-vfns24"/> <br /> '''Mavsumiy:''' [[Qirolicha Aliya xalqaro aeroporti|Amman–Qirolicha Aliya]], {{Flagicon|Switzerland}}<ref name="ajeteurope"/>, {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="ajeteurope"/>, {{Flagicon|Germany}}Bremen<ref name="ajeteurope"/>, [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref name="ajeteurope"/>, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]]<ref name="ajeteurope">{{cite web|title=AJet, Bodrum'dan Avrupa'ya 15 hatla uçacak|url=https://www.turizmnews.com/ajet-bodrum-dan-avrupa-ya-15-hatla-ucacak/37767/}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Hamburg<ref name="ajeteurope"/>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref name="y627">{{cite web | title=Londra-Stansted, Bodrum uçuşları bu yaz başlıyor | website=Olay Gazetesi Turkish Newspaper in London | date=2025-10-31 | url=https://olaygazete.co.uk/tatil-eglence/londra-stansted-bodrum-ucuslari-bu-yaz-basliyor.html | language=tr | access-date=2025-11-14}}</ref>, [[Leypsig/Halle aeroporti|Leypsig/Halle]]<ref name="ajeteurope"/>, {{Flagicon|Germany}}Nuremberg<ref name="ajeteurope"/>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="ajeteurope"/>, {{Flagicon|Kosovo}}Pristina, {{Flagicon|Bosnia and Herzegovina}}Sarayevo<ref>{{Cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2025/12/ajet-adds-new-sarajevo-and-skopje.html|title=AJet adds new Sarajevo and Skopje service|website=exyuaviation.com|date=5 December 2025|accessdate=5 December 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Turkey}}Samsun<ref>{{Cite web|url=https://haber.aero/aero-gundem/samsun-bodrum-direkt-ucuslari-basliyor/|title=Samsun-Bodrum direkt uçuşları başlıyor}}</ref>, {{Flagicon|North Macedonia}}Skopye<ref>{{Cite web|url=https://www.exyuaviation.com/2025/12/ajet-adds-new-sarajevo-and-skopje.html|title=AJet adds new Sarajevo and Skopje service|website=exyuaviation.com|date=5 December 2025|accessdate=5 December 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Sweden}}Stokgolm–Arlanda<ref name="ajeteurope"/>, [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]]<ref name="ajeteurope"/> <!-- --> | Animawings<ref name=AW>{{Cite web|url=https://animawings.com/ro/orare-de-zbor|title=Flight schedule|website=animawings.com}}</ref>, {{ROU}} | '''Mavsumiy:''' [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]] <!-- --> | [[Azerbaijan Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Haydar Aliyev xalqaro aeroporti|Boku]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220505-j2jun22tr|title=Azerbaijan Airlines Resumes Additional Turkish Routes in June 2022|website=Aeroroutes.com|date=5 May 2022|accessdate=29 December 2024|language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Azimut (aviakompaniya)|azimuth]] | '''Mavsumiy:''' [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite web |title=Авиакомпания Азимут начинает полеты из Сочи в Бодрум |url=https://azimuth.ru/en/news/aviakompaniya-azimut-nachinaet-polety-iz-sochi-v-bodrum |website=azimuth.ru |publisher=azimuth |access-date=9 June 2025 |language=ru}}</ref> <!-- --> | [[Belavia]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Minsk milliy aeroporti|Minsk]]<ref name='B2_Tur_NS24'>{{cite news |title=Belavia NS24 Türkiye Charter Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240516-b2ns24tr |access-date=16 May 2024 |work=AeroRoutes |date=16 May 2024 |ref=B2_Tur_NS24 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | BH Air, {{BUL}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{Cite web |title=Почивка в Бодрум 2022, почивки в Бодрум със самолет {{!}} Onex Tour |url=https://www.onextour.bg/offer/bodrum |access-date=2023-02-26 |website=Pochivka v Bodrum 2022, pochivki v Bodrum sʼs samolet {{!}} Onex Tour}}</ref> <!-- --> | [[British Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]]<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-bans24eu|title=British Airways NS24 Gatwick / Heathrow European Frequency Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes|accessdate=31 October 2024}}</ref> <!-- --> | Corendon Airlines<ref>{{cite web|url=https://www.corendonairlines.com/en/flights/flights-to-bodrum|title=Flights to Bodrum|publisher=corendonairlines.com}}</ref>, {{TUR}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel<ref name="aeroroutes_220406-xcns22">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220406-xcns22|title=Corendon Airlines NS22 Turkey Network Expansions|website=Aeroroutes.com|date=6 April 2022|accessdate=2 January 2025|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref>{{cite web|url=https://www.anna.aero/2020/09/07/corendon-announces-dusseldorf-basel-bases-15-routes-added-at-dus/|title=Corendon announces Düsseldorf + Basel bases; 15 routes added at DUS|website=anna.aero|date=2020-09-07}}</ref><ref name="aeroroutes_220406-xcns22"/>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name=XCS20>{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/289062/corendon-airlines-s20-network-expansion/|title=Corendon Airlines S20 Network expansion|website=routesonline.com|date=27 January 2020}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Nuremberg <!-- --> | Corendon Dutch Airlines | '''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]] <!-- --> | Discover Airlines, {{DEU}} | '''Mavsumiy:''' [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240122-4yns24sh|title=Discover Airlines NS24 Short-Haul Operation Changes – 21JAN24|website=Aeroroutes.com|date=22 January 2024|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231012-4yns24muc|title=Discover Airlines NS24 Munich Short-Haul Expansion – 10OCT23|website=Aeroroutes.com|date=12 October 2023|accessdate=2 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref>{{Cite web |date=26 February 2023 |title=Umstellung des touristischen Kurz- und Mittelstreckenangebots auf Eurowings Discover Factsheet |url=https://www.lufthansaexperts.com/shared/files/lufthansa/public/mcms/folder_102/folder_6718/file_152223.pdf |website=lufthansaexperts.com}}</ref> <!-- --> | easyJet, {{UK}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|England}}Bristol<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/>, {{Flagicon|England}}Liverpul<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/>, [[Gatvik aeroporti|London–Gatvik]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220411-u2jul22|title=easyJet July 2022 Frequency Changes as of 08APR22|website=Aeroroutes.com|date=11 April 2022|accessdate=8 April 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Luton<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/>, {{Flagicon|England}}Manchester<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/easyjet-to-launch-manchester-bodrum-service-in-mid-may-2024-1244800 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA }}</ref> <!-- --> | Edelweiss Air, {{CHE}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Switzerland}}Syurix<ref>{{Cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220617-lhwkcodeshare|title=Lufthansa / Edelweiss Air Expands Codeshare Routes in June 2022|website=Aeroroutes|accessdate=30 October 2024}}</ref> <!-- --> | Enter Air, {{POL}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Gdansk<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa<ref name="TUI.pl">{{cite web|title=Charter flights|url=https://www.tui.pl/tanie-bilety-lotnicze?pm_source=MENU&pm_name=Bilety_czarterowe|website=tui.pl}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="TUI.pl"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="TUI.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="TUI.pl"/> <!-- --> | European Air Charter, {{UK}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Plovdiv, {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya, [[Varna (aeroport)|Varna]]<ref>{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16793201723160/s-ekvator-na-pochivka-v-bodrum-s-chartari-ot-sofiya-varna-i-plovdiv | title=С Екватор на почивка в Бодрум с чартъри от София, Варна и Пловдив | date=20 March 2023 }}</ref> <!-- --> | [[FlyKhiva]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Toshkent xalqaro aeroporti|Toshkent]]<ref>[https://milas-bodrumairport.com/en-EN/flights/departure-flights/detail/2708/17.08.2026,16_30/2U_615789]</ref> <!-- --> | Fly Lili, {{ROU}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Romania}}Buxarest–Băneasa<ref>{{cite web | url=https://boardingpass.ro/fly-lili-va-fi-opera-zboruri-de-pe-aeroportul-aurel-vlaicu-din-bucuresti/ | title=Fly Lili va opera zboruri de pe aeroportul "Aurel Vlaicu" din București | date=22 February 2023 }}</ref> <!-- --> | [[Flyadeal]] | '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web|title=FLYADEAL NS23 NETWORK ADDITIONS – 15MAY23|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230516-f3ns23|date=16 May 2023|website=aeroroutes.com}}</ref> <!-- --> | [[Flydubai]] | '''Mavsumiy:''' [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]]<ref>{{Cite web|url=https://gulfnews.com/business/aviation/flydubai-to-start-flights-to-two-more-destinations-in-turkey-1.78585412|title = Flydubai to start flights to two more destinations in Turkey| date=18 April 2021 }}</ref> <!-- --> | Fly Kıbrıs Airlines | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Northern Cyprus}}Erjan<ref>{{Cite web|url= https://www.kibrispostasi.com/c140-DAILY_NEWS/n475773-fly-cyprus-airlines-launches-direct-flights-from-ercan-to-bodrum-and-ordugiresun |title = Fly Cyprus Airlines launches direct flights from Ercan to Bodrum and Ordu-Giresun | date=14 June 2023 }}</ref> <!-- --> | [[Flynas]] | '''Mavsumiy:''' [[Podshoh Xolid xalqaro aeroporti|Ar-Riyod]]<ref>{{cite web |url=https://aeroroutes.com/eng/220622-xyjul22bjv | title=FLYNAS ADDS RIYADH – BODRUM SERVICE FROM LATE-JULY 2022|publisher=AeroRoutes | access-date=22 June 2022}}</ref>, [[Qirol Abdulaziz xalqaro aeroporti|Jidda]]<ref>{{cite web|title=FLYNAS NS25 SEASONAL SERVICE ADDITIONS|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250127-xyns25|website= aeroroutes.com|date=27 January 2025}}</ref> <!-- --> | [[FlyOne]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Kishinyov xalqaro aeroporti|Kishinyov]]<ref name="5F_NS26_from_RMO">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Fly One NS26 Chisinau Network Expansion |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250930-5fns26 |access-date=1 October 2025 |work=AeroRoutes |date=1 October 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | [[Freebird Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Denmark}}Billund, {{Flagicon|Belgium}}Brussel, [[Kopengagen aeroporti|Kopengagen]], {{Flagicon|Germany}}Weeze<ref>{{cite web|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/3/airports/sunweb-nu-ook-vakantievluchten-vanaf-weeze-en-uitbreiding-op-brussels-airport|title=Sunweb: nu ook vakantievluchten vanaf Weeze en uitbreiding op Brussels Airport|website=luchtvaartnieuws.nl|date=14 December 2022}}</ref> <!-- --> | GetJet Airlines, {{LTU}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Vilnyus aeroporti|Vilnyus]]<ref>{{cite web|url=https://www.tez-tour.com/lt/vilnius/avia-reference.html|title=Timetable|website=www.tez-tour.com|access-date=2019-01-21|archive-date=2018-09-24|archive-url=https://web.archive.org/web/20180924225018/https://www.tez-tour.com/lt/vilnius/avia-reference.html|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | [[Gulf Air]] | [[Bahrayn xalqaro aeroporti|Bahrayn]]<ref>{{cite news|title=Gulf Air to commence Bahrain-Bodrum service|url=https://www.aaco.org/media-center/news/aaco-members/gulf-air-to-commence-bahrain-bodrum-service|work=Arab Air Carriers' Organisation|date=12 May 2023|access-date=24 May 2023|language=en}}</ref> <!-- --> | GullivAir, {{BUL}} | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Bulgaria}}Sofiya<ref>{{cite web | url=https://www.travelnews.bg/bg/news/16456861586013/direktni-poleti-ot-sofiya-do-ostrov-puket-tragvat-prez-esenta- | title=Директни полети от София до остров Пукет тръгват през есента | date=24 February 2022 }}</ref> <!-- --> | [[Jazeera Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/284435/jazeera-airways-expands-turkey-network-from-june-2019/|title=Jazeera Airways expands Turkey network from June 2019|website=Routesonline}}</ref> <!-- --> | Jet2.com, {{UK}} | '''Mavsumiy:''' [[Birmingem aeroporti|Birmingem]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Birmingham, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=135–137}}</ref>, {{Flagicon|England}}Bristol<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Bristol, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=163–165}}</ref>, {{Flagicon|England}}East Midlands<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Nottingham, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=782–783}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Edinburg<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Edinburgh, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=341–346}}</ref>, {{Flagicon|Scotland}}Glazgo<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Glasgow, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=394–397}}</ref>, {{Flagicon|England}}Leeds/Bradford<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Leeds Bradford, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=556–557}}</ref>, {{Flagicon|England}}Liverpul<ref>{{cite web | url=https://travelweekly.co.uk/news/air/jet2-unveils-11th-base-at-liverpool-john-lennon-airport | title=Jet2 unveils 11th base at Liverpool John Lennon Airport }}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=London, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=572–595}}</ref>, {{Flagicon|England}}Manchester<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/231010-lsns24|title=Jet2.com NS24 Network Adjustment – 08OCT23|website=Aeroroutes.com|date=10 October 2023|accessdate=26 March 2025|language=en}}</ref>, {{Flagicon|England}}Newcastle upon Tyne<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Newcastle, UK|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=748–750}}</ref> <!-- --> | [[Kuwait Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Kuwait Airways adds seasonal Bodrum service in S19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285295/kuwait-airways-adds-seasonal-bodrum-service-in-s19/ |website=Routesonline |access-date=9 July 2019}}</ref> <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Gdansk<ref name="Coral">{{cite web|url=https://www.coraltravel.pl/rozklad-lotow|title=Coral Travel|website=coraltravel.pl}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="Coral"/>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="Coral"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="Coral"/> <!-- --> | Norwegian Air Shuttle | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Norway}}Oslo<ref>{{cite web | url=https://www.aeroroutes.com/eng/231114-d8dyns24 | title=Norwegian NS24 Network Additions – 14NOV23 }}</ref> <!-- --> | [[Pegasus Airlines]] | {{Flagicon|Turkey}}Adana/Mersin<ref>{{cite web | url=https://www.tgrthaber.com/aktuel/10-agustosta-adana-sakirpasa-havalimani-kapatiliyor-ucuslar-yeni-havalimanina-aktarilacak-2964974 | title=10 Ağustos'ta Adana Şakirpaşa Havalimanı kapatılıyor! Uçuşlar yeni havalimanına aktarılacak | date=3 August 2024 }}</ref>, [[Anqara Esenbogʻa aeroporti|Anqara]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=November 2023|volume=25|issue=5|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=44–45}}</ref>, [[Istanbul Sabiha Goʻkchen xalqaro aeroporti|Istanbul–Sabiha Goʻkchen]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241203-xypccodeshare|title=flynas Expands Pegasus Codeshare Partnership From mid-Nov 2024|website=Aeroroutes.com|date=3 December 2024|accessdate=25 March 2025|language=en}}</ref> <br />'''Mavsumiy:''' [[Bayrut–Rafiq Haririy xalqaro aeroporti|Bayrut]]<ref>{{cite web |title=Pegasus NS25 International Service Additions – 27APR25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250430-pcns25int |website=Aeroroutes |access-date=30 April 2025}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/>, {{Flagicon|Germany}}Nuremberg<ref name="Pegasus3Q19">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Pegasus schedules new Bodrum – Germany routes in 3Q19 |url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/285333/pegasus-schedules-new-bodrum-germany-routes-in-3q19/ |website=Routesonline |access-date=11 July 2019}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | '''Mavsumiy:''' [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[Red Wings Airlines]] | '''Mavsumiy:''' [[Mineralnye Vodi aeroporti|Mineralnye Vodi]]<ref name='MRV_NS25'>{{cite web |title=Международный аэропорт Минеральные Воды переходит на весенне-летнее расписание |url=https://mvairport.ru/mediacenter/news/604750/ |website=mvairport.ru |publisher=Аэропорт Минеральные Воды |access-date=1 April 2025}}</ref> <!-- --> | [[Rossiya Airlines]]| [[Sochi xalqaro aeroporti|Sochi]]<ref>{{cite web | url=https://www.aviation24.be/airlines/aeroflot/launches-international-network-from-sochi-russia/ | title=Aeroflot launches international network from Sochi, Russia | date=26 March 2022 }}</ref> <!-- --> | [[Ryanair]] | {{Flagicon|Ireland}}Dublin<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Bodrum, Turkiye|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=140–141}}</ref>, {{Flagicon|England}}London–Stansted<ref>{{cite web | url=https://centreforaviation.com/news/ryanair-to-commence-two-turkiye-services-from-london-stansted-in-dec-2024-1285602 | title=News for Airlines, Airports and the Aviation Industry &#124; CAPA }}</ref> <!-- --> | [[Southwind Airlines]] | '''Mavsumiy charter:''' [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva-Sheremetyevo]]<ref name="2S_SVO_TR_NS25">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Southwind Airlines Expands Türkiye – Moscow Network in NS25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250508-2sns25svo |access-date=8 May 2025 |work=AeroRoutes |date=8 May 2025 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Smartwings, {{CZE}} | '''Mavsumiy:''' [[Budapesht Ferenc Liszt xalqaro aeroporti|Budapesht]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250128-7ons25|title=Smartwings Hungary NS25 Network Additions|website=Aeroroutes.com|date=28 January 2025|accessdate=1 February 2025|language=en-ca}}</ref>, [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]] <!-- --> | Smartwings Poland | '''Mavsumiy charter:''' {{Flagicon|Poland}}Gdansk<ref name="ae1">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240108-3zns24|title=Smartwings Poland NS24 Charter Network Additions|website=Aeroroutes.com|date=8 January 2024|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Katovitsa<ref name="itaka.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Lodz<ref name="ae1"/>, {{Flagicon|Poland}}Poznan<ref name="itaka.pl">{{cite web|url=https://biletylotnicze.itaka.pl/|title=air and charter tickets|website=itaka.pl|access-date=2018-09-25|archive-date=2018-03-09|archive-url=https://web.archive.org/web/20180309113118/https://biletylotnicze.itaka.pl/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230711-3zns23bjv|title=Smartwings Poland Resumes Poznan – Bodrum Charters in NS23|website=Aeroroutes.com|date=11 July 2023|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref>, {{Flagicon|Poland}}Rzeszow<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241022-3zns25|title=Smartwings Poland NS25 Charter Network Additions|website=Aeroroutes.com|date=22 October 2024|accessdate=31 December 2024|language=en-ca}}</ref>, [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]]<ref name="itaka.pl"/>, {{Flagicon|Poland}}Vrotslav<ref name="TUI.pl"/> <!-- --> | [[SunExpress]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=SunExpress 01-19SEP20 International operations as of 30AUG20|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/293505/sunexpress-01-19sep20-international-operations-as-of-30aug20/|website=routesonline.com|date=3 September 2020}}</ref> | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name="liu1">{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240227-xqns24intl|title=SunExpress NS24 International Frequency Changes – 25FEB24|website=Aeroroutes.com|date=27 February 2024|accessdate=3 February 2025|language=en-ca}}</ref><ref name="SunExpress S22">{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=SunExpress Schedules New Summer Routes |url=https://www.routesonline.com/news/29/breaking-news/297398/sunexpress-schedules-new-summer-routes/ |website=Routesonline |date=19 January 2022 |access-date=19 January 2022}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Düsseldorf<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141">{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Bodrum, Turkiye|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=140–141}}</ref>, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref name="liu1"/>, {{Flagicon|Germany}}Kyoln/Bonn<ref name="SunExpress S21">{{cite web|last=Liu|first=Jim|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/294234/sunexpress-schedules-new-bodrum-routes-in-s21/|title=SunExpress schedules new Bodrum routes in S21|website=Routesonline|date=7 October 2020}}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Hannover<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/>, [[Izmir Adnan Menderes aeroporti|Izmir]]<ref>{{cite web|title=SunExpress Announces 2021 Summer Program|url=https://ftnnews.com/news-from-turkey/41290-sunexpress-announces-2021-summer-program|website=ftnnews.com|date=23 February 2021}}</ref>, {{Flagicon|England}}Manchester<ref name="herd1">{{cite web | url=https://herdemaviation.com/sunexpressten-2026-yazinda-londra-ve-manchester-hamlesi/ | title=SunExpress'ten 2026 Yazında Londra ve Manchester Hamlesi | date=26 May 2025 }}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/>, {{Flagicon|Albania}}Tirana<ref>{{cite web | url= https://www.travelandtourworld.com/news/article/sunexpress-updates-summer-2026-schedule-with-new-european-and-regional-links/ | title=SunExpress Updates Summer 2026 Schedule with New European and Regional links | date=9 February 2026 }}</ref>, {{Flagicon|Germany}}Shtutgart<ref name="OAG_World_Aug2023_140_141"/> <!-- --> | TAROM, {{ROU}} | '''Mavsumiy charter:''' [[Buxarest Henri Coandă xalqaro aeroporti|Buxarest–Otopeni]]<ref>{{cite web|url=https://www.kusadasi.ro/homes/flight|title=Charter programme|website=kusadasi.ro}}</ref> <!-- --> | Transavia, {{NLD}} | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|France}}Parij–Orly<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220409-tons22|title=Transavia France NS22 Network Expansion|website=Aeroroutes.com|date=27 June 2022|accessdate=9 April 2022|language=en-ca}}</ref><ref>{{Cite web |url=https://www.transavia.com/en-EU/book-a-flight/flights/search/ |title=Book a flight |access-date=2023-02-26 |website=www.transavia.com}}</ref> <!-- --> | TUI fly Belgium | '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Belgium}}Brussel <!-- --> | TUI fly Netherlands | '''Mavsumiy:''' [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{Cite journal|author=<!-- not stated -->|journal=OAG Flight Guide Worldwide|title=Amsterdam, Netherlands|date=August 2023|volume=25|issue=2|publisher=OAG Aviation Worldwide Limited|publication-place=Luton, United Kingdom|issn=1466-8718|language=en|pages=37–47}}</ref> <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|last1=Liu|first1=Jim|url=https://www.aeroroutes.com/eng/220713-tkaug22tr|title=Turkish Airlines / AnadoluJet Aug 2022 Domestic Network Update - 10JUL22|website=Aeroroutes.com|date=13 July 2022|accessdate=16 March 2025|language=en}}</ref> <br /> '''Mavsumiy:''' {{Flagicon|Germany}}Berlin<ref name=TurkishS20>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Turkish Airlines S20 European network addition as of 29MAY20|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/291534/turkish-airlines-s20-european-network-addition-as-of-29may20/|website=Routesonline|date=1 June 2020}}</ref>, [[Kuvayt xalqaro aeroporti|Kuvayt]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Turkish Airlines confirms AnadoluJet network transition from late-March 2020|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288734/turkish-airlines-confirms-anadolujet-network-transition-from-late-march-2020/|website=Routesonline|date=13 January 2020}}</ref>, [[Myunxen aeroporti|Myunxen]]<ref>{{cite web|last1=Liu|first1=Jim|title=Turkish Airlines adds new seasonal Munich routes in S20|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/288455/turkish-airlines-adds-new-seasonal-munich-routes-in-s20/|website=Routesonline|access-date=31 December 2019}}</ref> <br />'''Mavsumiy charter:''' [[Vnukovo xalqaro aeroporti|Moskva-Vnukovo]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS">{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Turkish Airlines NS25 Russia Scheduled Charter Operations |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250325-tkns25ru |access-date=26 March 2025 |work=AeroRoutes |date=26 March 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Pulkovo aeroporti|Sankt-Peterburg]]<ref name="TK_NS25_Charter_RUS" /> <!-- --> }} == Statistikasi == {| class="wikitable" |+ Milas–Bodrum aeroporti yoʻlovchi oqimi statistikasi<ref name="statistics">{{cite web|url=https://dhmi.gov.tr/Sayfalar/EN/Statistics.aspx|title=Statistics|publisher=dhmi.gov.tr|access-date=30 May 2026}}</ref> |- ! Yillar (oylar) ! Mahalliy yoʻlovchilar ! Oʻzgarishi, % da ! Xalqaro yoʻlovchilar ! Oʻzgarishi, % da ! Jami yoʻlovchilar ! Oʻzgarishi, % da |- | 2025 | 2,540,757 |{{increase}} 6% | 1,817,145 |{{decrease}} 6% | 4,357,902 |{{increase}} 1% |- | 2024 | 2,392,787 |{{increase}} 5% | 1,930,950 |{{increase}} 9% | 4,323,737 |{{increase}} 7% |- | 2023 | 2,274,819 |{{increase}} 11% | 1,778,535 |{{decrease}} 4% | 4,053,354 |{{increase}} 4% |- | 2022 | 2,045,632 |{{increase}} 7 | 1,852,895 |{{increase}} 85% | 3,898,527 |{{increase}} 34% |- | 2021 | 1,908,796 |{{increase}} 89% | 1,000,541 |{{increase}} 113% | 2,909,337 |{{increase}} 97% |- | 2020 | 1,010,734 |{{decrease}} 59% | 469,605 |{{decrease}} 75% | 1,480,339 |{{decrease}} 66% |- | 2019 | 2,464,398 |{{decrease}} 8% | 1,873,335 |{{increase}} 24% | 4,337,733 |{{increase}} 4% |- | 2018 | 2,670,185 |{{increase}} 4% | 1,505,927 |{{increase}} 63% | 4,172,112 |{{increase}} 19% |- | 2017 | 2,576,262 |{{increase}} 11% | 925,268 |{{increase}} 2% | 3,501,530 |{{increase}} 9% |- | 2016 | 2,312,042 |{{increase}} 0% | 909,734 |{{decrease}} 42% | 3,221,776 |{{decrease}} 17% |- | 2015 | 2,309,115 |{{increase}} 15% | 1,568,758 |{{decrease}} 15% | 3,877,873 |{{increase}} 1% |- | 2014 | 2,011,444 |{{increase}} 16% | 1,835,103 |{{decrease}} 3% | 3,846,547 |{{increase}} 6% |- | 2013 | 1,738,027 |{{increase}} 8% | 1,890,293 |{{decrease}} 1% | 3,628,320 |{{increase}} 3% |- | 2012 | 1,614,314 |{{increase}} 16% | 1,916,146 |{{decrease}} 4% | 3,530,460 |{{increase}} 4% |- | 2011 | 1,396,493 |{{increase}} 20% | 1,991,842 |{{increase}} 4% | 3,388,335 |{{increase}} 10% |- | 2010 | 1,166,018 |{{increase}} 20% | 1,919,169 |{{increase}} 6% | 3,085,187 |{{increase}} 11% |- | 2009 | 970,337 |{{increase}} 15% | 1,810,607 |{{decrease}} 5% | 2,780,944 |{{increase}} 1% |- | 2008 | 846,068 |{{increase}} 3% | 1,903,720 |{{increase}} 9% | 2,749,788 |{{increase}} 7% |- | 2007 | 825,510 |{{increase}} 4% | 1,752,590 |{{increase}} 8% | 2,578,100 |{{increase}} 9% |- | 2006 | 797,410 |{{increase}} 39% | 1,578,068 |{{decrease}} 11% | 2,375,478 |{{decrease}} 5% |- | 2005 | 572,209 |{{increase}} 48% | 1,922,119 |{{increase}} 17% | 2,494,328 |{{increase}} 22% |- | 2004 | 385,365 |{{increase}} 39% | 1,641,259 |{{increase}} 24% | 2,036,624 |{{increase}} 27% |- | 2003 | 277,819 |{{increase}} 3% | 1,321,749 |{{decrease}} 2% | 1,599,568 |{{decrease}} 1% |- | 2002 | 269,008 |{{increase}} 8% | 1,350,505 |{{increase}} 30% | 1,619,513 |{{increase}} 26% |- | 2001 | 248,264 |{{decrease}} 9% | 1,038,039 |{{increase}} 24% | 1,286,303 |{{increase}} 16% |- | 2000 | 272,525 |{{steady}} | 835,444 |{{steady}} | 1,107,969 |{{steady}} |- |} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.milasbodrum.dhmi.gov.tr/ Bodrum Airport]{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} at the site of Turkey’s [http://www.dhmi.gov.tr/home.aspx General Directorate Of State Airports Authority] * [https://web.archive.org/web/20121024171258/http://aviation-safety.net/database/airport/airport.php?id=BJV Accident history for BJV] at Aviation Safety Network * {{GCM|LTFE|source=DAFIF}} {{Turkiya aeroportlari}} {{authority control}} {{DEFAULTSORT:Milas-Bodrum Airport}} [[Turkum:Turkiya aeroportlari]] [[Turkum:1997-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] jywm32q5mj7b0bwh8es2mfxjkwguwve 0 1462459 6304624 2026-10-10T15:55:26Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304624 wikitext text/x-wiki '''Richard Gay''' (1559-yildan kechikmay — 1641-yil) — ingliz siyosatchisi. 1614–1615-yillarda Bath meri lavozimida xizmat qilgan. [[Bath (saylov okrugi)|Bath]] saylov okrugidan 1626-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref name="houseofcommons">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=7IhUAQAACAAJ |title=The House of Commons 1604-1629 |last1=Thrush |first1=Andrew |last2=Ferris |first2=John P. |year=2010 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=9781107002258 |access-date=28 January 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} 86v14sww4euzwskxguwhxzsk3ikwdzv 6304625 6304624 2026-10-10T15:56:01Z Ahror Akramovich 75193 6304625 wikitext text/x-wiki '''Richard Gay''' (1559-yilgacha — 1641-yil) — ingliz siyosatchisi. 1614–1615-yillarda Bath meri lavozimida xizmat qilgan. [[Bath (saylov okrugi)|Bath]] saylov okrugidan 1626-yilgi [[Angliya parlamenti]]da qatnashgan<ref name="houseofcommons">{{Cite book |url=https://books.google.com/books?id=7IhUAQAACAAJ |title=The House of Commons 1604-1629 |last1=Thrush |first1=Andrew |last2=Ferris |first2=John P. |year=2010 |publisher=[[Cambridge University Press]] |isbn=9781107002258 |access-date=28 January 2020}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} r6hq81c9o5jny9yx25sui0q3iazwn7e 0 1462460 6304626 2026-10-10T15:57:17Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304626 wikitext text/x-wiki '''William Herbert''' — uelslik siyosatchi. 1626-yilda [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan<ref name=Williams>[https://archive.org/stream/cu31924030498939#page/n143/mode/2up W R Williams Parliamentary History of the Principality of Wales]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} h165qjyh0incu1c2sglh7l28dgzoe8c 0 1462461 6304627 2026-10-10T15:58:03Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304627 wikitext text/x-wiki '''Michael Humphreys''' (1626-yil 3-aprelda vafot etgan) — ingliz siyosatchisi. 1626-yilda [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan<ref name="Russell">[http://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~fordingtondorset/Files/FordingtonDorchesterCo2.html Michael Russell ''Members of the Dorchester Company 1624-1626'']. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120726042746/https://freepages.genealogy.rootsweb.ancestry.com/~fordingtondorset/Files/FordingtonDorchesterCo2.html|date=2012-07-26}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} j8och53j8lkpd7eo9dblxrmti1bkhcv 0 1462462 6304628 2026-10-10T15:58:49Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304628 wikitext text/x-wiki '''Matthew Hutton''' (1597-yil 20-oktabr — 1666-yil) — ingliz siyosatchisi. 1626-yildan boshlab [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan<ref name=Willis>{{Cite Notitia Parliamentaria|part=2|page=174}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} 0p6jiaor8o0l0libo2epw0zz403gpjf 10 1462463 6304629 2026-10-10T15:59:28Z Ahror Akramovich 75193 „{{#invoke:template wrapper|{{#if:{{{_debug|}}}|list|wrap}}|_template=cite book |_exclude=converted, part, _debug |_reuse=page, pages, url |last=Willis |first=Browne |author-link=Browne Willis |year=1750 |title = {{#switch:{{{part}}} | 1 | I = Notitia Parliamentaria, Part I: Containing an Account of the First Returns and Incorporations of the Cities, Towns and Broughs, in England and Wales, That send Members to Parliament; ......“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304629 wikitext text/x-wiki {{#invoke:template wrapper|{{#if:{{{_debug|}}}|list|wrap}}|_template=cite book |_exclude=converted, part, _debug |_reuse=page, pages, url |last=Willis |first=Browne |author-link=Browne Willis |year=1750 |title = {{#switch:{{{part}}} | 1 | I = Notitia Parliamentaria, Part I: Containing an Account of the First Returns and Incorporations of the Cities, Towns and Broughs, in England and Wales, That send Members to Parliament; ... | 2 | II = Notitia Parliamentaria, Part II: A Series or Lists of the Representatives in the several Parliaments held from the Reformation 1541, to the Restoration 1660 ... |<!-- default if no part specified -->Notitia Parliamentaria, Containing an Account of the First Returns and Incorporations of the Cities, Towns and Broughs, in England and Wales, That send Members to Parliament; ... &#91;and&#93; A Series or Lists of the Representatives in the several Parliaments held from the Reformation 1541, to the Restoration 1660 ... }} <!-- If chapter is set then do not set url to anything that is not passed into the template. If chapter is not set then set the URL to the start page in the relevant part of the book --> |url={{#if: {{{chapter|}}} |{{{url|}}} |{{#switch:{{{part}}} <!--replace "=" with "&#61;"--> | 2 | II = https://books.google.com/books?id{{=}}5V09AAAAYAAJ&pg{{=}}RA1-PA1 | https://books.google.com/books?id{{=}}5V09AAAAYAAJ&pg{{=}}PR1 }} }} |location=London <!-- This construct places the correct HTML link into the page number depending on which part of the book the page appears in. *Two URLs are provided and the switch selects one based on the part parameter * All "=" characters in the URL strings have to be replaced with the HTML equivalent of "&#61;" otherwise the "switch" gets confused *The page parameter is added to the URL string and added a second time so that it is displayed --> |page={{#if:{{{page|}}} | {{#switch: {{{part}}} | 1 | I = [https://books.google.com/books?id{{=}}5V09AAAAYAAJ&pg{{=}}PA{{Str number/trim|{{{page}}} }}#v&#61;onepage&q&f&#61;false {{Str number/trim|{{{page}}}}}]{{#invoke:string|replace|{{{page}}}|^[0-9]*|plain=false}} | 2 | II = [https://books.google.com/books?id{{=}}5V09AAAAYAAJ&pg{{=}}RA1-PA{{Str number/trim|{{{page}}} }}#v&#61;onepage&q&f&#61;false {{Str number/trim|{{{page}}}}}]{{#invoke:string|replace|{{{page}}}|^[0-9]*|plain=false}} | {{{page}}} }} }} <!-- This construct places the correct HTML link into the page number depending on which part of the book the page appears in. *Two URLs are provided and the switch selects one based on the part parameter * All "=" characters in the URL strings have to be replaced with {{=}} otherwise the "switch" gets confused The string manipulation for the pages parameter is done using three template functions *page numbers are entered either as "page number, page number" or as "page number-page number" so the template function {{Str number/trim {{{pages}}} }} will extract the first number and it is place into the URL and added a second time so that it is displayed. * The remained of the string is then extracted using two template functions. {{Str number|{{{pages}}} }} will return the position of the first non numeric character ("," or "-"), this is passed into {{Str right}} which extracts the remained of the string which is then printed out as a concatenation after the closing of the URL link. --> |pages={{#if:{{{pages|}}} | {{#switch: {{{part}}} | 1 | I = [https://books.google.com/books?id{{=}}5V09AAAAYAAJ&pg{{=}}PA{{Str number/trim|{{{pages}}} }}#v{{=}}onepage&q&f{{=}}false {{Str number/trim|{{{pages}}}}}]{{#invoke:string|replace|{{{pages}}}|^[0-9]*|plain=false}} | 2 | II = [https://books.google.com/books?id{{=}}5V09AAAAYAAJ&pg{{=}}RA1-PA{{Str number/trim|{{{pages}}} }}#v{{=}}onepage&q&f{{=}}false {{Str number/trim|{{{pages}}}}}]{{#invoke:string|replace|{{{pages}}}|^[0-9]*|plain=false}} | {{{pages}}} }} }} }}<includeonly>{{#ifeq: {{NAMESPACEE}} |<!--is not set--> |<!--Set: sort out the parameters--> {{#if: {{{converted|}}}|[[Category:Wikipedia articles citing Notitia Parliamentaria that were auto-converted and need a page number check]] |[[Category:Wikipedia articles citing Notitia Parliamentaria]] }} }}<!-- --></includeonly><noinclude>{{Documentation}} </noinclude> ti0tlalu6r2p2t3oj6f3umljod1kqfp 11 1462464 6304636 2026-10-10T16:40:56Z AnvarxonM 75105 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304636 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox 0 1462465 6304639 2026-10-10T16:42:18Z Akosh13 310483 „{{Short description|Suyakli baliqlarda tish joylashuvi}} [[File:Tuatara jaw.jpg|thumb|Acrodont tishlanishni koʻrsatuvchi tuataraning (''Sphenodon punctatus'') asosiy pastki jagʻ suyagi]] '''Acrodont''' (yunoncha ''akros'' — „eng baland“<ref>{{cite web |url=https://wordpandit.com/acro-root-word |title=Know about Acro Root word and words based on this Root Acro |date=29 August 2017}}</ref> va ''odont-'' — „tish“ soʻzlaridan) — tishla...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304639 wikitext text/x-wiki {{Short description|Suyakli baliqlarda tish joylashuvi}} [[File:Tuatara jaw.jpg|thumb|Acrodont tishlanishni koʻrsatuvchi tuataraning (''Sphenodon punctatus'') asosiy pastki jagʻ suyagi]] '''Acrodont''' (yunoncha ''akros'' — „eng baland“<ref>{{cite web |url=https://wordpandit.com/acro-root-word |title=Know about Acro Root word and words based on this Root Acro |date=29 August 2017}}</ref> va ''odont-'' — „tish“ soʻzlaridan) — tishlarning jagʻ [[alveolar ridge|alveolyar qirrasi]] choʻqqisida, chuqurchalarsiz joylashishining anatomik turi boʻlib, [[Osteichthyes|suyakli baliqlar]]ga xos<ref>Plough, F. H. et al. (2002) ''Vertebrate Life'', 6th Ed. Prentice Hall Inc., Upper Saddle River, NJ. {{ISBN|0-13-041248-1}}</ref>. Funksional jihatdan akrodont tish oʻrnashishi kuchliroq tishlash kuchi bilan bogʻliq boʻlishi mumkin<ref>{{cite journal |last1=Jenkins |first1=Kelsey M. |last2=Shaw |first2=Jack O. |date=2020-06-30 |title=Bite force data suggests relationship between acrodont tooth implantation and strong bite force |journal=PeerJ |language=en |volume=8 |article-number=e9468 |doi=10.7717/peerj.9468 |pmid=32656000 |pmc=7333653 |issn=2167-8359 |doi-access=free}}</ref>. Biroq, oʻlcham va filogeniya hisobga olinganda bu natija tasdiqlanmaydi<ref>{{cite journal |last1=Isip |first1=Justin E. |last2=Jones |first2=Marc E. H. |last3=Cooper |first3=Natalie |date=2022-02-23 |title=Clade-wide variation in bite-force performance is determined primarily by size, not ecology |journal=Proceedings of the Royal Society B |language=en |volume=289(1969) |issue=1969 |article-number=20212493 |doi=10.1098/rspb.2021.2493 |pmid=35193399 |hdl=10141/622974 |hdl-access=free|pmc=8864353 }}</ref>. == Misollar == === Squamata === [[Tanga]]chali reptiliyalar orasida akrodont tish oʻrnashishi eng yaxshi [[Acrodont (lizard)|Acrodont]] va amphisbaenialarning ayrim turlarida maʻlum, garchi baʻzi ilonlar ham akrodont deb atalsa ham. Acrodonta kladesining nomi aynan shu belgi asosida qoʻyilgani bilan noyob hisoblanadi. Boshqa koʻpchilik tangachali reptiliyalar pleurodont tishlanishiga ega, garchi baʻzi ilonlar vaqti-vaqti bilan akrodont tishlanishiga ega deb taʻriflansa ham<ref name="Budney et al. 2006">{{cite journal |last1=Budney |first1=Lisa A. |last2=Caldwell |first2=Michael W. |last3=Albino |first3=Adriana |title=Tooth socket histology in the Cretaceous snake ''Dinilysia'', with a review of amniote dental attachment tissues |journal=Journal of Vertebrate Paleontology |date=2006 |volume=26 |issue=1 |pages=138–145 |jstor=4524544 |doi=10.1671/0272-4634(2006)26[138:TSHITC]2.0.CO;2 |s2cid=86130973}}</ref><ref>{{cite journal |last1=Rajabizadeh |first1=Mahdi |last2=Van Wassenbergh |first2=Sam |last3=Mallet |first3=Christophe |last4=Rücklin |first4=Martin |last5=Herrel |first5=Anthony |title=Tooth-shape adaptations in aglyphous colubrid snakes inferred from three-dimensional geometric morphometrics and finite element analysis |url=https://academic.oup.com/zoolinnean/article/doi/10.1093/zoolinnean/zlaa063/5865795 |journal=Zoological Journal of the Linnean Society |year=2020 |volume=191 |issue=2 |pages=454–46</ref>. ehb7elf50k4gl918hieepmrgxe75pnq 0 1462466 6304644 2026-10-10T16:52:28Z Akosh13 310483 „'''Chalarodon''' — [[Madagaskar]] quruqlik iguanian kaltakesaklar [[turkum|turkumi]]. 2015-yilda morfologik va DNK ketma-ketligi maʼlumotlariga asoslanib, ikkinchi tur — ''[[Chalarodon steinkampi]]'' aniqlanmaguniga qadar u monotipik turkum deb hisoblangan<ref name="Miralles2015">{{cite journal|last1=Miralles|first1=Aurelien|last2=Glaw|first2=Frank|last3=Ratsoavina|first3=Fanomezana|last4=Vences|first4=Miguel|title=A likely microendemic new sp...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304644 wikitext text/x-wiki '''Chalarodon''' — [[Madagaskar]] quruqlik iguanian kaltakesaklar [[turkum|turkumi]]. 2015-yilda morfologik va DNK ketma-ketligi maʼlumotlariga asoslanib, ikkinchi tur — ''[[Chalarodon steinkampi]]'' aniqlanmaguniga qadar u monotipik turkum deb hisoblangan<ref name="Miralles2015">{{cite journal|last1=Miralles|first1=Aurelien|last2=Glaw|first2=Frank|last3=Ratsoavina|first3=Fanomezana|last4=Vences|first4=Miguel|title=A likely microendemic new species of terrestrial iguana, genus ''Chalarodon'', from Madagascar|journal=Zootaxa|date=2015|volume=3946|issue=2|doi=10.11646/zootaxa.3946.2.3|ref=Miralles2015|pmid=25947685|pages=201–20}}</ref>. Ushbu turkumning umumiy nomlariga '''Chalarodon''' yoki '''Dangalia''' kaltakesagi kiradi. Uning madagaskarlik qarindoshlari ''[[Oplurus]]'' turkumidagi iguaniyalardir. == Turlari == ''Chalarodon''ning ikki turi mavjud: {| class="wikitable" |- ! Tasvir !! Ilmiy nomi !! Tarqalishi |- |[[File:Chalarodon madagascariensis male.jpg|120px]]|| ''Chalarodon madagascariensis'' Peters, 1854 || Gʻarbiy, janubiy va janubi-sharqiy Madagaskar |- | || ''Chalarodon steinkampi'' Miralles, Glaw, Ratsoavina & Vences, 2015 || Sharqiy Madagaskar |- |} == Yashash joyi == Ushbu turkum vakillari Madagaskarning janubiy, gʻarbiy va janubi-sharqidagi yarim quruq va quruq hududlarda hamda deyarli butunlay ochiq yoki qumli tuproqli juda kam oʻsimlikli yashash joylarida yashaydi<ref name=GlawVences07>{{cite book|last1=Glaw|first1=Frank|last2=Vences|first2=Miguel|title=A Field Guide to the Amphibians and Reptiles of Madagascar|date=2007|publisher=Vences & Glaw Verlags|location=Köln|isbn=978-3-929449-03-7|edition=3rd|ref=GlawVences07}}</ref>. == Oziqlanishi == Madagaskar qum kaltakesaklari hasharotxoʻrlardir. Hasharotlardan tashqari, baʼzan oʻsimliklar, ayniqsa barglar va ildizlar koʻrinishida ham isteʼmol qilinadi. == Koʻpayishi == Juftlashish mavsumida erkaklar oʻz hududlarini tahdid namoyishlari va janglar bilan himoya qiladi<ref name="GlawVences07"/>. Juftlashish juda qisqa davom etadi va urgʻochilar dekabr va mart oylari orasida juft-juft tuxum qoʻyadi<ref name="GlawVences07"/>. == Manbalar == {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q14422480}} {{Lizard-stub}} 1ral7gpu7zus2il8b45hgqj64lv23xm 0 1462467 6304667 2026-10-10T17:10:05Z Sherzod11W 273619 Sherzod11W [[Rang-tasvir]] sahifasini [[Rangtasvir]]ga koʻchirdi 6304667 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Rangtasvir]] m7yo19y4bo6b8fps1ucoxuezyegj16i 1 1462468 6304669 2026-10-10T17:10:05Z Sherzod11W 273619 Sherzod11W [[Munozara:Rang-tasvir]] sahifasini [[Munozara:Rangtasvir]]ga koʻchirdi 6304669 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Rangtasvir]] f772ro53lr4gxmartivbu3ob68vz731 0 1462469 6304694 2026-10-10T18:01:43Z Akosh13 310483 „{{Speciesbox | name = | image = Funisciurus isabella 113775030.jpg | image_caption = [[Kamerun togʻi]]dagi ''Paraxerus poensis'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = {{cite iucn |author=Cassola, F. |year=2016 |errata=2017 |title=''Paraxerus poensis'' |volume=2016 |article-number=e.T16211A115132527 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T16211A22243185.en |access-date=21 February 2025}} | genus = Paraxerus | species = poensis | authorit...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304694 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = | image = Funisciurus isabella 113775030.jpg | image_caption = [[Kamerun togʻi]]dagi ''Paraxerus poensis'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = {{cite iucn |author=Cassola, F. |year=2016 |errata=2017 |title=''Paraxerus poensis'' |volume=2016 |article-number=e.T16211A115132527 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T16211A22243185.en |access-date=21 February 2025}} | genus = Paraxerus | species = poensis | authority = ([[Andrew Smith (zoolog)|A. Smith]], 1830) | synonyms = }} '''Yashil buta tiyini''' ('''''Paraxerus poensis''''') — [[Olmaxonsimonlar|Sciuridae]] oilasiga mansub [[kemiruvchilar]] turi. Ushbu tur [[Benin]], [[Kamerun]], [[Kongo Respublikasi]], [[Kongo Demokratik Respublikasi]], [[Kot-d’Ivuar]], [[Ekvatorial Gvineya]], [[Gabon]], [[Gana]], [[Gvineya]], [[Liberiya]], [[Nigeriya]] va [[Syerra-Leone]] kabi mamlakatlarda uchraydi. == Yashash joyi == Uning tabiiy [[Yashash muhiti|yashash joylari]] [[Subtropiklar|subtropik]] yoki [[Tropik va subtropik nam keng bargli oʻrmonlar|tropik nam pasttekislik oʻrmonlari]] hamda [[plantatsiya]]lardan iborat. == Manbalar == {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q1763005}} [[Turkum:Sutemizuvchilar]] [[Turkum:1830-yilda tasvirlangan hayvonlar]] i81bpqfp8uw352vhbcfmlkf7kclhux0 6304695 6304694 2026-10-10T18:01:52Z Akosh13 310483 [[Turkum:1830-yilda tasvirlangan hayvonlar]] olib tashlandi ([[VP:HOTCAT|HotCat]]) 6304695 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = | image = Funisciurus isabella 113775030.jpg | image_caption = [[Kamerun togʻi]]dagi ''Paraxerus poensis'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = {{cite iucn |author=Cassola, F. |year=2016 |errata=2017 |title=''Paraxerus poensis'' |volume=2016 |article-number=e.T16211A115132527 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T16211A22243185.en |access-date=21 February 2025}} | genus = Paraxerus | species = poensis | authority = ([[Andrew Smith (zoolog)|A. Smith]], 1830) | synonyms = }} '''Yashil buta tiyini''' ('''''Paraxerus poensis''''') — [[Olmaxonsimonlar|Sciuridae]] oilasiga mansub [[kemiruvchilar]] turi. Ushbu tur [[Benin]], [[Kamerun]], [[Kongo Respublikasi]], [[Kongo Demokratik Respublikasi]], [[Kot-d’Ivuar]], [[Ekvatorial Gvineya]], [[Gabon]], [[Gana]], [[Gvineya]], [[Liberiya]], [[Nigeriya]] va [[Syerra-Leone]] kabi mamlakatlarda uchraydi. == Yashash joyi == Uning tabiiy [[Yashash muhiti|yashash joylari]] [[Subtropiklar|subtropik]] yoki [[Tropik va subtropik nam keng bargli oʻrmonlar|tropik nam pasttekislik oʻrmonlari]] hamda [[plantatsiya]]lardan iborat. == Manbalar == {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q1763005}} [[Turkum:Sutemizuvchilar]] lg8w6lhp94a3hoj71p5ppj5mhvg3raz 6304697 6304695 2026-10-10T18:04:50Z Akosh13 310483 6304697 wikitext text/x-wiki {{Speciesbox | name = | image = Funisciurus isabella 113775030.jpg | image_caption = [[Kamerun togʻi]]dagi ''Paraxerus poensis'' | status = LC | status_system = IUCN3.1 | status_ref = {{cite iucn |author=Cassola, F. |year=2016 |errata=2017 |title=''Paraxerus poensis'' |volume=2016 |article-number=e.T16211A115132527 |doi=10.2305/IUCN.UK.2016-3.RLTS.T16211A22243185.en |access-date=21 February 2025}} | genus = Paraxerus | species = poensis | authority = ([[Andrew Smith (zoolog)|A. Smith]], 1830) | synonyms = }} '''Yashil buta tiyini''' ('''''Paraxerus poensis''''') — [[Olmaxonsimonlar|Sciuridae]] oilasiga mansub [[kemiruvchilar]] turi. Ushbu tur [[Benin]], [[Kamerun]], [[Kongo Respublikasi]], [[Kongo Demokratik Respublikasi]], [[Kot-d’Ivuar]], [[Ekvatorial Gvineya]], [[Gabon]], [[Gana]], [[Gvineya]], [[Liberiya]], [[Nigeriya]] va [[Syerra-Leone]] kabi mamlakatlarda uchraydi. == Yashash joyi == Uning tabiiy [[Yashash muhiti|yashash joylari]] [[Subtropiklar|subtropik]] yoki [[Tropik va subtropik nam keng bargli oʻrmonlar|tropik nam pasttekislik oʻrmonlari]] hamda [[plantatsiya]]lardan iborat. == Manbalar == {{Reflist}} {{Taxonbar|from=Q1763005}} {{chala}} [[Turkum:Sutemizuvchilar]] lvih12443967qt6rowds6n510ze36cg 0 1462470 6304704 2026-10-10T18:41:32Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304704 wikitext text/x-wiki '''Henry Paulet''' (1602–1672) — ingliz saroy aʼyoni. 1626-yil fevraldan iyungacha [[Angliya jamoalar palatasi]]da qisqa muddat faoliyat yuritgan<ref name=Venn>{{acad|id=PLT618H|name=Paulet, Henry, Lord}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} hf8pyoebcx158acstntrb2avjqbe8fn 0 1462471 6304705 2026-10-10T18:42:22Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304705 wikitext text/x-wiki '''John Rouse''' (1645-yilda vafot etgan) — ingliz yer egasi va siyosatchisi. 1626-yilda [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan<ref name=Williams>[https://archive.org/stream/cu31924030495141#page/n55/mode/2up W R Williams ''Parliamentary History of the County of Worcester'']</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} pryeorklis2nl5gspv4zm4gbk9zo38i 0 1462472 6304707 2026-10-10T18:43:02Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304707 wikitext text/x-wiki '''Francis Vincent, 1-baronet''' (taxminan 1568-yil — 1640-yil 14-mart) — ingliz siyosatchisi<ref>{{cite web|url=http://www.histparl.ac.uk/volume/1604-1629/member/vincent-sir-francis-1568-1640|title=VINCENT, Sir Francis, 1st Bt. (c.1568-1640), of Stoke d'Abernon, Surr.|work=History of Parliament Online|author1=Alan Davidson|author2=Ben Coates|accessdate=14 March 2026}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} 6dpvxien70k2orpa4ildbhmvvcu67qj 0 1462473 6304709 2026-10-10T18:45:41Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304709 wikitext text/x-wiki '''Francis Staresmore''' (1578–1626) — ingliz siyosatchisi. 1626-yilda [[Angliya jamoalar palatasi]]da faoliyat yuritgan<ref name=Alumni>[http://www.british-history.ac.uk/report.aspx?compid=119389 'Alumni Oxonienses, 1500-1714: Spackman-Stepney', Alumni Oxonienses 1500-1714 (1891), pp. 1394-1422. Date accessed: 22 May 2012]</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} f70gpfuethqfppqziocxs2p4kedie4c 0 1462474 6304710 2026-10-10T18:46:21Z Ahror Akramovich 75193 Qarang: [[Loyiha:Shaxsiyatlar|Shaxsiyatlar loyihasi]] doirasida yozilgan maqola 6304710 wikitext text/x-wiki '''William Skinner''' (1596-yil 28-may — 1627-yil 7-avgust) — [[Great Grimsby (saylov okrugi)|Great Grimsby]] saylov okrugidan 1626-yilgi [[Angliya parlamenti]] aʼzosi<ref>[http://www.historyofparliamentonline.org/volume/1604-1629/member/skinner-william-1596-1627 SKINNER, William (1596-1627), of Thornton College, Lincs.] The History of Parliament. Retrieved 25 October 2016.</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Authority control}} {{1626-Angliya-MP-stub}} a0nq8ys1pc9z0fwf5nt4p54u9g9mlv2 0 1462475 6304711 2026-10-10T18:47:05Z Ahror Akramovich 75193 „{{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Shveysariya]] | elevation_m = 2817 | elevation_ref = | prominence_m = 257 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located west of the summit at 2,560 metres.</ref> | parent_peak = [[Wildhorn]] | pushpin_map = | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | coordinates = {{coord|46|19|34.8|N|7|19|46|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inli...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304711 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Shveysariya]] | elevation_m = 2817 | elevation_ref = | prominence_m = 257 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located west of the summit at 2,560 metres.</ref> | parent_peak = [[Wildhorn]] | pushpin_map = | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | coordinates = {{coord|46|19|34.8|N|7|19|46|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} }} '''Le Sérac''' — [[Shveysariya]]ning [[Valais]] kantonida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Le_S%C3%A9rac_4902/ Le Sérac on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 3owl0frlz8sqazv1ozrtzcglwrhy9cv 0 1462476 6304712 2026-10-10T18:48:40Z Ahror Akramovich 75193 new 6304712 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 3068 | elevation_ref = | prominence_m = 222 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Muttenlücke (2,846 m).</ref> | parent_peak = [[Gross Muttenhorn]] }} '''Leckihorn''' — [[Shveysariya]]ning [[Valais]] va [[Uri]] kantonlari chegarasida joylashgan togʻ. [[Lepontin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.summitpost.org/gross-leckihorn/291887 Gross Leckihorn on Summitpost] *[https://www.hikr.org/dir/Gross_Leckihorn_6134/ Leckihorn on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 09pbbgnjb5r30z6c7248x8pnfdvjeec 0 1462477 6304713 2026-10-10T18:50:10Z Ahror Akramovich 75193 new 6304713 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 4,293 | elevation_ref = | prominence = 86 m<span title="above the wind-gap"> ↓ </span>Nadeljoch | prominence_ref = <ref name=PB>[http://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=10055 ''Lenzspitze, Switzerland''] at peakbagger.com, retrieved 20 February 2016</ref> | coordinates = {{coord|46|06|16.7|N|7|52|06.4|E|type:mountain_region:CH-VS_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} }} '''Lenzspitze''' — [[Shveysariya]]da joylashgan togʻ. Balandligi 4 293 metr. [[Pennin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi<ref>{{Cite web |date= |title=Lenzspitze |url=https://www.myswitzerland.com/en-in/destinations/lenzspitze-4294-muem/ |website=Switzerland Tourism}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * {{Cite web |url=http://www.summitpost.org/mountain/rock/150653/lenzspitze.html |title=The Lenzspitze |publisher=SummitPost.org |access-date=November 8, 2011 }} {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] pqsf28qb09ken1i58xmqbajutu8qwet 0 1462478 6304715 2026-10-10T18:52:10Z Ahror Akramovich 75193 new 6304715 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = MonteLeone0001.jpg | image_size = 285 | elevation_m = 3553 | elevation_ref = | prominence_m = 1144 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the [[Albrun Pass]] (2,409 m)</ref> | isolation_km = 11.7 | isolation_ref = <ref>Retrieved from [[Google Earth]]. The nearest point of higher elevation is east of the [[Senggchuppa]].</ref> | parent_peak = [[Dammastock]] }} '''Monte Leone''' — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasida joylashgan togʻ. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == *[http://www.summitpost.org/view_object.php?object_id=152702 Monte Leone on Summitpost] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] j9x2ut85g8gqc8574rwbnlay9bs38zc 0 1462479 6304716 2026-10-10T18:52:59Z Ahror Akramovich 75193 new 6304716 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = Les Diablons depuis Sorebois.jpg | elevation_m = 3609 | elevation_ref = | prominence_m = 379 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps and [[Google Earth]]. The key col is the Col de Tracuit (3,230 m).</ref> | parent_peak = }} '''Les Diablons''' — [[Shveysariya]]ning [[Valais]] kantonida joylashgan togʻ. [[Pennin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. Zinal qishlogʻi ustida qad rostlagan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Les_Diablons_1384/ Les Diablons on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] iv1x4a9lo8yhkfnriq2elzhlor6sdsz 0 1462480 6304717 2026-10-10T18:53:48Z Ahror Akramovich 75193 new 6304717 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = Oberaargletscher Oberaarsee.jpg | elevation_m = 3096 | elevation_ref = | prominence_m = 167 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Talschienpass (2,929 m).</ref> | parent_peak = [[Finsteraarhorn]] }} '''Löffelhorn''' — Bern va [[Valais]] kantonlari chegarasida joylashgan togʻ. [[Bern Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/L%C3%B6ffelhorn_2992/ Löffelhorn on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] tly3vl6g5arfoalh1vpdwiuct607xb1 0 1462481 6304718 2026-10-10T18:54:40Z Ahror Akramovich 75193 new 6304718 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = Ludwigshoehe.JPG | image_size = 285 | elevation_m = 4341 | elevation_ref = | prominence = 57 m<span title="above the wind-gap"> ↓ </span>Fiodejoch | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Piodejoch (4,283 m).</ref> | isolation = 0.7 km<span title="to"> → </span>[[Parrotspitze]] }} '''Ludwigshöhe''' — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasida joylashgan togʻ. [[Pennin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.summitpost.org/mountain/rock/150818/ludwigshoehe.html Ludwigshöhe on Summitpost] * [http://www.hikr.org/dir/Ludwigsh%C3%B6he_2948/ Ludwigshöhe on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] ar3772p3vn5evj3ehd9hzzq08qc38q2 0 1462482 6304719 2026-10-10T18:55:39Z Ahror Akramovich 75193 new 6304719 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = MattwaldhornFromSimelihorn.jpg | elevation_m = 3246 | elevation_ref = | prominence_m = 223 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Simelipass (3,023 m).</ref> | parent_peak = [[Weissmies]] | coordinates = {{coord|46|11|55.5|N|7|57|15.6|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Mattwaldhorn''' — [[Shveysariya]]ning [[Valais]] kantonidagi yuqori Nanztal va Saastal vodiylari orasida joylashgan togʻ. [[Pennin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Mattwaldhorn_3104/ Mattwaldhorn on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] el489svj51hw2p0rive8fvmf6qe53vs 0 1462483 6304720 2026-10-10T18:56:25Z Ahror Akramovich 75193 new 6304720 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = Mittaghorn.jpg | elevation_m = 3893 | elevation_ref = | prominence_m = 197 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Äbeni Flue-Joch (3,696 m).</ref> | parent_peak = [[Gletscherhorn]] | coordinates = {{coord|46|29|53.7|N|7|55|57.4|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Mittaghorn''' — Bern va [[Valais]] kantonlari chegarasida joylashgan togʻ. [[Bern Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Mittaghorn_3220/ Mittaghorn on Hikr] * [http://www.summitpost.org/mittaghorn-lauterbrunner/151363 Mittaghorn on Summitpost] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] oyft6z56tccmet75z45qj2kg7nzm0zq 0 1462484 6304721 2026-10-10T18:57:33Z Ahror Akramovich 75193 new 6304721 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2686 | elevation_ref = | prominence_m = 114 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is located south of the summit at 2,572 metres.</ref> | parent_peak = [[Wildhorn]] }} '''Mittaghorn''' (shuningdek, '''Tachaigne''' nomi bilan ham tanilgan) — Bern va [[Valais]] kantonlari chegarasida joylashgan togʻ. [[Bern Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. Rawil dovoni ustida qad rostlagan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://www.hikr.org/dir/Mittaghorn_Tachaigne_3215/ Mittaghorn on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] ql4moasz1kmy3sevntvfgdeh1c22ir2 0 1462485 6304722 2026-10-10T18:58:48Z Ahror Akramovich 75193 new 6304722 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = Allalin.jpg | image_size = 285 | elevation_m = 3456 | elevation_ref = | coordinates = {{coord|46|03|28|N|7|54|18|E|type:mountain_region:CH-BE_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Mittelallalin''' — balandligi 3 456 metr boʻlgan ikkinchi darajali choʻqqi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [https://web.archive.org/web/20081118220428/http://www.saas-fee.ch/en/page.cfm/MtTransportSF/ExperienceSSF/55 Saas Fee tourism] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] cupkdbkn9mb18a8ko31q20j6xis30af 0 1462486 6304723 2026-10-10T18:59:42Z Ahror Akramovich 75193 new 6304723 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | image = Monte Moro 2024.jpg | image_caption = | elevation_m = 2985 | elevation_ref = | prominence_m = 79 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Uf de Galkernen (2,906 m).</ref> | coordinates = {{coord|45|59|57.1|N|7|58|29.9|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Monte Moro''' — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasidagi togʻ. [[Pennin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. Monte Moro dovonining gʻarbida joylashgan. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Monte_Moro_3300/ Monte Moro on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] 5hdvcwnrno8b0v0w7be5usxxuklvnwn 0 1462487 6304724 2026-10-10T19:00:47Z Ahror Akramovich 75193 new 6304724 wikitext text/x-wiki {{Togʻ bilgiqutisi2 | location = [[Valais]], [[Shveysariya]] | elevation_m = 2867 | elevation_ref = | prominence_m = 232 | prominence_ref = <ref>Retrieved from the [[Swisstopo]] topographic maps. The key col is the Col Ouest de Barasson (2,635 m).</ref> | coordinates = {{coord|45|51|49|N|7|10|43|E|type:mountain_region:CH_scale:100000|format=dms|display=inline,title}} | range_coordinates = }} '''Mont Mort''' — [[Shveysariya]] va [[Italiya]] chegarasida joylashgan togʻ. [[Pennin Alp togʻlari]] tarkibiga kiradi. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == * [http://www.hikr.org/dir/Mont_Mort_3302/ Mont Mort on Hikr] {{Valais-togʻ-stub}} [[Turkum:Shveysariya togʻlari]] rl8ymkoeg1618xeo05ndztxgj5o1jc4 2 1462488 6304725 2026-10-10T19:00:47Z Shohzodkenjayev 315330 Boʻsh sahifa yaratildi 6304725 wikitext text/x-wiki phoiac9h4m842xq45sp7s6u21eteeq1 6304726 6304725 2026-10-10T19:03:38Z Shohzodkenjayev 315330 6304726 wikitext text/x-wiki {{Qoralama}} {{COI|date=2026-10}} '''Laforbie''' — Oʻzbekistonda ishlab chiqilgan messenjer va aloqa ilovasi. Foydalanuvchilarga matnli xabarlar, media almashish, ovozli va video qoʻngʻiroqlar, guruhlar, kanallar hamda qisqa muddatli hikoyalar (stories) imkonini beradi<ref name="site">{{cite web |title=Laforbie |url=https://laforbie.uz |website=laforbie.uz |access-date=2026-10-10}}</ref>. Rasmiy veb-sayti — [https://laforbie.uz laforbie.uz]. Ilova quyidagi platformalarda ishlaydi: '''iOS''' (Apple App Store), '''Android''' (Google Play), '''macOS''' (rasmiy .dmg), '''Windows''' (desktop mijoz) va brauzer orqali veb-messenjer ([https://web.laforbie.uz web.laforbie.uz]). '''Linux''' uchun alohida desktop versiya hali rejalashtirilgan. == Umumiy maʼlumot == Laforbie kundalik muloqot (doʻstlar, oila, jamoalar) uchun moʻljallangan. Rasmiy tavsifga koʻra, ilova reklamasiz tarqatiladi va ichki xarid yoki obuna talab qilmaydi<ref name="site2" />. Interfeys oʻzbek, rus, ingliz va turk tillarini qoʻllab-quvvatlaydi. == Tarixi va tarqatish == Laforbie bir necha yoʻl bilan tarqatiladi: * '''iOS''' — Apple App Store orqali; * '''Android''' — Google Play orqali; * '''macOS''' — rasmiy saytdan .dmg paketi sifatida ([https://laforbie.uz/macos/Laforbie-latest.dmg yuklash]); * '''Windows''' — desktop oʻrnatuvchi paket ([https://laforbie.uz/download yuklash sahifasi]); * '''Veb''' — brauzerda [https://web.laforbie.uz web.laforbie.uz] orqali (alohida oʻrnatish shart emas). Barcha platformalar uchun umumiy yuklash sahifasi — [https://laforbie.uz/download laforbie.uz/download]<ref name="site3" />. Foydalanuvchi hisobi telefon raqami orqali ochiladi: raqamga bir martalik kod (OTP) yuboriladi. Kerak boʻlsa, ikki bosqichli tasdiqlash (2FA) va qoʻshimcha parol yoqiladi. Hisobni oʻchirish ilova sozlamalaridan yoki [https://laforbie.uz/delete-account.html laforbie.uz/delete-account.html] sahifasidan amalga oshiriladi<ref>{{cite web |title=Hisobni oʻchirish |url=https://laforbie.uz/delete-account.html |website=laforbie.uz |access-date=2026-10-10}}</ref>. == Xabar almashish == Asosiy chat funksiyalari quyidagilarni oʻz ichiga oladi: * matnli xabarlar, yetkazilganlik va oʻqilganlik holatlari; * rasm, video, hujjat va boshqa fayllarni yuborish; * ovozli xabarlar va qisqa dumaloq video xabarlar; * javob, forward, tahrirlash, oʻchirish va bir nechta xabarni tanlash; * reaksiyalar, @ orqali eslatma (mention) va guruhda «kim oʻqidi» koʻrinishi; * qadalgan xabarlar; * «Saqlangan xabarlar» — shaxsiy eslatmalar uchun alohida joy; * suhbatlar, kontaktlar va xabar matni boʻyicha qidiruv. Ilova offline-first yondashuviga asoslangan: avval mahalliy keshdan maʼlumot koʻrsatiladi, soʻngra tarmoq orqali yangilanadi. == Shifrlash va maxfiylik == Rasmiy tavsifga koʻra, shaxsiy (birga-bir) suhbatlar '''uchdan-uchga''' (end-to-end) shifrlanadi: ochiq matn serverda saqlanmaydi, shifrlash kalitlari foydalanuvchi qurilmalarida saqlanadi<ref name="site4" />. Bir nechta qurilmada (masalan, telefon va kompyuter) ishlash uchun kalitlarni qurilmalar oʻrtasida uzatish mexanizmi mavjud. Guruh suhbatlarida tanlab shifrlash qoʻllanilishi mumkin: xabar faqat @ orqali belgilangan ishtirokchilar uchun shifrlanadi, qolgan aʼzolar matnni oʻqiy olmaydi. Bu mexanizm guruh ichidagi cheklangan («pichirlash») muloqot uchun moʻljallangan. Qoʻshimcha himoya vositalari: * ikki bosqichli tasdiqlash (2FA); * ilova qulfi (barmoq izi, yuz yoki qurilma kodi); * hisobni toʻliq oʻchirish imkoniyati. Maxfiylik siyosati va foydalanish shartlari rasmiy saytda eʼlon qilingan<ref>{{cite web |title=Privacy Policy |url=https://laforbie.uz/privacy-policy.html |website=laforbie.uz |access-date=2026-10-10}}</ref><ref>{{cite web |title=Terms of Service |url=https://laforbie.uz/terms.html |website=laforbie.uz |access-date=2026-10-10}}</ref>. == Havola va fayl xavfsizligi == Ilovada havola va fayllarni mahalliy baholash mexanizmi mavjud (anti-phishing / fayl xavfsizligi). Foydalanuvchi shubhali havola yoki potensial xavfli fayl kengaytmasi (masalan, .apk, .exe) bilan duch kelganda ogohlantirish yoki bloklash koʻrsatilishi mumkin. Baholash qurilmada bajariladi; URL skaner xizmatlariga server orqali yuborilmaydi. == Qoʻngʻiroqlar == Laforbie ovozli va video qoʻngʻiroqlarni qoʻllab-quvvatlaydi: * birga-bir HD ovozli va video qoʻngʻiroqlar; * guruh qoʻngʻiroqlari (administrator boshqaruvi bilan); * fon rejimida qoʻngʻiroqni davom ettirish; * Wi-Fi va mobil internetda ishlash. Qoʻngʻiroqlar WebRTC asosidagi real vaqt aloqa texnologiyalari yordamida amalga oshiriladi. == Guruhlar, kanallar va hikoyalar == '''Guruhlar''' oila, doʻstlar va ish jamoalari uchun moʻljallangan. Administratorlar aʼzolarni qoʻshish, chiqarish va cheklash, taklif havolalarini yaratish yoki bekor qilish imkoniyatiga ega. '''Kanallar''' keng auditoriyaga eʼlon tarqatish uchun ishlatiladi; ommaviy username va qidiruv qoʻllab-quvvatlanadi. Kundalik vazifalarni avtomatlashtirish uchun botlar mavjud. '''Hikoyalar (stories)''' — rasm yoki qisqa video 24 soatga joylanadi. Rasmiy tavsifga koʻra, hikoyalar asosan kontaktlar va suhbatdoshlar doirasida koʻrinadi<ref name="site5" />. == Platformalar va tillar == Laforbie bir nechta platformada ishlaydi; barcha mijozlar bir xil backend API (REST, WebSocket, LiveKit) bilan ulanadi. {| class="wikitable" !Platforma !Holat !Izoh |- |iOS |Mavjud |Apple App Store |- |Android |Mavjud |Google Play (Android 8.0+) |- |Veb |Mavjud |[https://web.laforbie.uz web.laforbie.uz] (brauzer, PWA) |- |macOS |Mavjud |Rasmiy .dmg — [https://laforbie.uz/macos/Laforbie-latest.dmg yuklash] |- |Windows |Mavjud |Desktop mijoz — [https://laforbie.uz/download yuklash] |- |Linux |Rejalashtirilgan |AppImage / .deb ishlab chiqish bosqichida |} Interfeys tillari: oʻzbek, rus, ingliz, turk. Minimal tizim talablari: iOS 17+, Android 8.0+, macOS 14+. tj59lviqroic01xicbvfmdb68zqkvpk 0 1462489 6304728 2026-10-10T19:17:39Z Akosh13 310483 „'''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan [[Kamarg]] deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning [[charro]], [[Shimoliy Amerika]]ning [[kovboy]], [[Toskana]]ning [[buttero]] hamda [[Portugaliya]]ning [[kampino]] kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304728 wikitext text/x-wiki '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan [[Kamarg]] deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning [[charro]], [[Shimoliy Amerika]]ning [[kovboy]], [[Toskana]]ning [[buttero]] hamda [[Portugaliya]]ning [[kampino]] kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi. b04pmaqih208edj3pqlhge00xgt5o4r 6304729 6304728 2026-10-10T19:18:17Z Akosh13 310483 6304729 wikitext text/x-wiki '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan [[Kamarg]] deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning [[charro]], [[Shimoliy Amerika]]ning [[kovboy]], [[Toskana]]ning [[buttero]] hamda [[Portugaliya]]ning [[kampino]] kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. 2mwjgqlqe70pvza277668v71kakpfh3 6304730 6304729 2026-10-10T19:20:19Z Akosh13 310483 6304730 wikitext text/x-wiki '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan [[Kamarg]] deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning [[charro]], [[Shimoliy Amerika]]ning [[kovboy]], [[Toskana]]ning [[buttero]] hamda [[Portugaliya]]ning [[kampino]] kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Louis Figuier (née Juliette Bouscaren), ''Le gardian de la Camargue - Mos de Lavêne'', coll. « Auteurs célèbres », C. Marpon et E. Flammarion, Paris, 1889, 249 p. * Pierre Lanéry d’Arc, ''Les maisons-types de la Provence'', chap. 35 de ''Enquête sur les conditions de l'habitation en France. Les maisons-types'', t. 1, Ministère de l'instruction publique, Ernest Leroux, Paris, 1894, pp. 207–248. * Jeanne de Flandresy, Jules Charles-Roux, Etienne Mellier, ''Le livre d'or de la Camargue'', tome I, ''Le pays; les mas et les châteaux; le Rhône camarguais'', Librairie A. Lemerre, Paris, 1916, 437 p. * Fernand Benoit, ''Les chaumières à abside de la Camargue : la cabane, origine, description, mode de construction'', dans ''Revue du folklore français'', t. 9, 1938, No 2, avril-juin, pp. 51–53, pl. h. t. * Fernand Benoit, ''Les coutumes, l'habitation et les fêtes [en Camargue]'', dans ''Le Chêne'', numéro spécial, No 16, 1938, pp. 100–112. * Rul d'Elly, ''La Camargue gardiane'', Michel Delaveau, Paris, 1938, 165 p. * Carle Naudot, ''Ethnographie du pays d'Arles. Contribution au folklore de Camargue'', Le Seden, 1947. * Henri Marc, Carle Naudot, Victor Quenin, ''Terre de camargue - Terro Camarguenco'', Arthaud, Grenoble-Paris, 1948, 159 p. * Jean-Luc Massot, ''Maisons rurales et vie paysanne en Provence'', Serg, 1975. * René Baranger, ''En Camargue avec Baroncelli'', l'auteur, Clichy, 1983, 164 p. * Guy Châtel, ''La selle gardiane et le harnachement camarguais'', dans ''Courrier du Parc'', No 45-46, 1995. == Havolalar == {{Commons category|Gardians}} * [http://www.cabanes-de-camargue.fr Cabanes entièrement en roseau des années 1900] * [https://web.archive.org/web/20061201000000/http://www.parc-camargue.fr Texte publié à l’occasion de l’exposition « Cabanes de Camargue » réalisée par le Parc Naturel Régional de Camargue en 1983] {{Wayback|url=http://www.parc-camargue.fr |date=20061201000000}} == Manbalar == {{reflist}} q4cwy4or5q5jpf71m56djsrxb67gmsw 6304731 6304730 2026-10-10T19:21:14Z Akosh13 310483 6304731 wikitext text/x-wiki '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan [[Kamarg]] deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning [[charro]], [[Shimoliy Amerika]]ning [[kovboy]], [[Toskana]]ning [[buttero]] hamda [[Portugaliya]]ning [[kampino]] kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Louis Figuier (née Juliette Bouscaren), ''Le gardian de la Camargue - Mos de Lavêne'', coll. « Auteurs célèbres », C. Marpon et E. Flammarion, Paris, 1889, 249 p. * Pierre Lanéry d’Arc, ''Les maisons-types de la Provence'', chap. 35 de ''Enquête sur les conditions de l'habitation en France. Les maisons-types'', t. 1, Ministère de l'instruction publique, Ernest Leroux, Paris, 1894, pp. 207–248. * Jeanne de Flandresy, Jules Charles-Roux, Etienne Mellier, ''Le livre d'or de la Camargue'', tome I, ''Le pays; les mas et les châteaux; le Rhône camarguais'', Librairie A. Lemerre, Paris, 1916, 437 p. * Fernand Benoit, ''Les chaumières à abside de la Camargue : la cabane, origine, description, mode de construction'', dans ''Revue du folklore français'', t. 9, 1938, No 2, avril-juin, pp. 51–53, pl. h. t. * Fernand Benoit, ''Les coutumes, l'habitation et les fêtes [en Camargue]'', dans ''Le Chêne'', numéro spécial, No 16, 1938, pp. 100–112. * Rul d'Elly, ''La Camargue gardiane'', Michel Delaveau, Paris, 1938, 165 p. * Carle Naudot, ''Ethnographie du pays d'Arles. Contribution au folklore de Camargue'', Le Seden, 1947. * Henri Marc, Carle Naudot, Victor Quenin, ''Terre de camargue - Terro Camarguenco'', Arthaud, Grenoble-Paris, 1948, 159 p. * Jean-Luc Massot, ''Maisons rurales et vie paysanne en Provence'', Serg, 1975. * René Baranger, ''En Camargue avec Baroncelli'', l'auteur, Clichy, 1983, 164 p. * Guy Châtel, ''La selle gardiane et le harnachement camarguais'', dans ''Courrier du Parc'', No 45-46, 1995. == Havolalar == {{Commons category|Gardians}} * [http://www.cabanes-de-camargue.fr Cabanes entièrement en roseau des années 1900] * [https://web.archive.org/web/20061201000000/http://www.parc-camargue.fr Texte publié à l’occasion de l’exposition « Cabanes de Camargue » réalisée par le Parc Naturel Régional de Camargue en 1983] {{Wayback|url=http://www.parc-camargue.fr |date=20061201000000}} == Manbalar == {{reflist}} {{chala}} noscbr2cy7ky5ifr5nrd6ot29ppd611 6304732 6304731 2026-10-10T19:25:00Z Akosh13 310483 6304732 wikitext text/x-wiki {{short description|Mounted cattle herdsman in southern France}} [[File:Saint-Laurent-d'Aigouze - Camargue horses - 08.jpg|thumb|Fransiyaning Sen-Loran-d'Eguze (Saint-Laurent-d'Aigouze) hududidagi gardian.]] [[File:Gardians en tenue traditionnelle.JPG|thumb|Fransiyaning Arl (Arles) shahridagi Mejan (Méjanes) arenasida gardianlar.]] [[File:XX asr boshlari, Fransiyaning Kamarg (Camargue) hududi: gardianlar "kurs Kamargez" (course Camarguaise) musobaqasi uchun podadan buqalarni tanlab olishmoqda.]] '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan [[Kamarg]] deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning [[charro]], [[Shimoliy Amerika]]ning [[kovboy]], [[Toskana]]ning [[buttero]] hamda [[Portugaliya]]ning [[kampino]] kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Louis Figuier (née Juliette Bouscaren), ''Le gardian de la Camargue - Mos de Lavêne'', coll. « Auteurs célèbres », C. Marpon et E. Flammarion, Paris, 1889, 249 p. * Pierre Lanéry d’Arc, ''Les maisons-types de la Provence'', chap. 35 de ''Enquête sur les conditions de l'habitation en France. Les maisons-types'', t. 1, Ministère de l'instruction publique, Ernest Leroux, Paris, 1894, pp. 207–248. * Jeanne de Flandresy, Jules Charles-Roux, Etienne Mellier, ''Le livre d'or de la Camargue'', tome I, ''Le pays; les mas et les châteaux; le Rhône camarguais'', Librairie A. Lemerre, Paris, 1916, 437 p. * Fernand Benoit, ''Les chaumières à abside de la Camargue : la cabane, origine, description, mode de construction'', dans ''Revue du folklore français'', t. 9, 1938, No 2, avril-juin, pp. 51–53, pl. h. t. * Fernand Benoit, ''Les coutumes, l'habitation et les fêtes [en Camargue]'', dans ''Le Chêne'', numéro spécial, No 16, 1938, pp. 100–112. * Rul d'Elly, ''La Camargue gardiane'', Michel Delaveau, Paris, 1938, 165 p. * Carle Naudot, ''Ethnographie du pays d'Arles. Contribution au folklore de Camargue'', Le Seden, 1947. * Henri Marc, Carle Naudot, Victor Quenin, ''Terre de camargue - Terro Camarguenco'', Arthaud, Grenoble-Paris, 1948, 159 p. * Jean-Luc Massot, ''Maisons rurales et vie paysanne en Provence'', Serg, 1975. * René Baranger, ''En Camargue avec Baroncelli'', l'auteur, Clichy, 1983, 164 p. * Guy Châtel, ''La selle gardiane et le harnachement camarguais'', dans ''Courrier du Parc'', No 45-46, 1995. == Havolalar == {{Commons category|Gardians}} * [http://www.cabanes-de-camargue.fr Cabanes entièrement en roseau des années 1900] * [https://web.archive.org/web/20061201000000/http://www.parc-camargue.fr Texte publié à l’occasion de l’exposition « Cabanes de Camargue » réalisée par le Parc Naturel Régional de Camargue en 1983] {{Wayback|url=http://www.parc-camargue.fr |date=20061201000000}} == Manbalar == {{reflist}} {{chala}} m1cjhvf50uc1ooctszabededyoef4em 6304734 6304732 2026-10-10T19:27:23Z Akosh13 310483 6304734 wikitext text/x-wiki {{short description|Mounted cattle herdsman in southern France}} [[File:Saint-Laurent-d'Aigouze - Camargue horses - 08.jpg|thumb|Fransiyaning Sen-Loran-d'Eguze (Saint-Laurent-d'Aigouze) hududidagi gardian.]] [[File:Gardians en tenue traditionnelle.JPG|thumb|Fransiyaning Arl (Arles) shahridagi Mejan (Méjanes) arenasida gardianlar.]] [[File:Triage de taureaux.jpg|thumb|XX asr boshlari, Fransiyaning Kamarg (Camargue) hududi: gardianlar "kurs Kamargez" (course Camarguaise) musobaqasi uchun podadan buqalarni tanlab olishmoqda.]] '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — «qoʻriqchi») — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan Kamarg deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning charro, [[Shimoliy Amerika]]ning kovboy, [[Toskana]]ning buttero hamda [[Portugaliya]]ning kampino kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Louis Figuier (née Juliette Bouscaren), ''Le gardian de la Camargue - Mos de Lavêne'', coll. « Auteurs célèbres », C. Marpon et E. Flammarion, Paris, 1889, 249 p. * Pierre Lanéry d’Arc, ''Les maisons-types de la Provence'', chap. 35 de ''Enquête sur les conditions de l'habitation en France. Les maisons-types'', t. 1, Ministère de l'instruction publique, Ernest Leroux, Paris, 1894, pp. 207–248. * Jeanne de Flandresy, Jules Charles-Roux, Etienne Mellier, ''Le livre d'or de la Camargue'', tome I, ''Le pays; les mas et les châteaux; le Rhône camarguais'', Librairie A. Lemerre, Paris, 1916, 437 p. * Fernand Benoit, ''Les chaumières à abside de la Camargue : la cabane, origine, description, mode de construction'', dans ''Revue du folklore français'', t. 9, 1938, No 2, avril-juin, pp. 51–53, pl. h. t. * Fernand Benoit, ''Les coutumes, l'habitation et les fêtes [en Camargue]'', dans ''Le Chêne'', numéro spécial, No 16, 1938, pp. 100–112. * Rul d'Elly, ''La Camargue gardiane'', Michel Delaveau, Paris, 1938, 165 p. * Carle Naudot, ''Ethnographie du pays d'Arles. Contribution au folklore de Camargue'', Le Seden, 1947. * Henri Marc, Carle Naudot, Victor Quenin, ''Terre de camargue - Terro Camarguenco'', Arthaud, Grenoble-Paris, 1948, 159 p. * Jean-Luc Massot, ''Maisons rurales et vie paysanne en Provence'', Serg, 1975. * René Baranger, ''En Camargue avec Baroncelli'', l'auteur, Clichy, 1983, 164 p. * Guy Châtel, ''La selle gardiane et le harnachement camarguais'', dans ''Courrier du Parc'', No 45-46, 1995. == Havolalar == {{Commons category|Gardians}} * [http://www.cabanes-de-camargue.fr Cabanes entièrement en roseau des années 1900] * [https://web.archive.org/web/20061201000000/http://www.parc-camargue.fr Texte publié à l’occasion de l’exposition « Cabanes de Camargue » réalisée par le Parc Naturel Régional de Camargue en 1983] {{Wayback|url=http://www.parc-camargue.fr |date=20061201000000}} == Manbalar == {{reflist}} {{chala}} mpr77s4kclhii7qqnnf3yi5fy96luvp 6304745 6304734 2026-10-10T20:25:02Z Ahror Akramovich 75193 [[Foydalanuvchi:Akosh13]] «» shu belgidan foydalanmang. Vikifikator qavs ichida qolganinga ishlamagan. 6304745 wikitext text/x-wiki {{short description|Mounted cattle herdsman in southern France}} [[File:Saint-Laurent-d'Aigouze - Camargue horses - 08.jpg|thumb|Fransiyaning Sen-Loran-d'Eguze (Saint-Laurent-d'Aigouze) hududidagi gardian.]] [[File:Gardians en tenue traditionnelle.JPG|thumb|Fransiyaning Arl (Arles) shahridagi Mejan (Méjanes) arenasida gardianlar.]] [[File:Triage de taureaux.jpg|thumb|XX asr boshlari, Fransiyaning Kamarg (Camargue) hududi: gardianlar "kurs Kamargez" (course Camarguaise) musobaqasi uchun podadan buqalarni tanlab olishmoqda.]] '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — „“qoʻriqchi) — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan Kamarg deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning charro, [[Shimoliy Amerika]]ning kovboy, [[Toskana]]ning buttero hamda [[Portugaliya]]ning kampino kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Louis Figuier (née Juliette Bouscaren), ''Le gardian de la Camargue - Mos de Lavêne'', coll. « Auteurs célèbres », C. Marpon et E. Flammarion, Paris, 1889, 249 p. * Pierre Lanéry d’Arc, ''Les maisons-types de la Provence'', chap. 35 de ''Enquête sur les conditions de l'habitation en France. Les maisons-types'', t. 1, Ministère de l'instruction publique, Ernest Leroux, Paris, 1894, pp. 207–248. * Jeanne de Flandresy, Jules Charles-Roux, Etienne Mellier, ''Le livre d'or de la Camargue'', tome I, ''Le pays; les mas et les châteaux; le Rhône camarguais'', Librairie A. Lemerre, Paris, 1916, 437 p. * Fernand Benoit, ''Les chaumières à abside de la Camargue : la cabane, origine, description, mode de construction'', dans ''Revue du folklore français'', t. 9, 1938, No 2, avril-juin, pp. 51–53, pl. h. t. * Fernand Benoit, ''Les coutumes, l'habitation et les fêtes [en Camargue]'', dans ''Le Chêne'', numéro spécial, No 16, 1938, pp. 100–112. * Rul d'Elly, ''La Camargue gardiane'', Michel Delaveau, Paris, 1938, 165 p. * Carle Naudot, ''Ethnographie du pays d'Arles. Contribution au folklore de Camargue'', Le Seden, 1947. * Henri Marc, Carle Naudot, Victor Quenin, ''Terre de camargue - Terro Camarguenco'', Arthaud, Grenoble-Paris, 1948, 159 p. * Jean-Luc Massot, ''Maisons rurales et vie paysanne en Provence'', Serg, 1975. * René Baranger, ''En Camargue avec Baroncelli'', l'auteur, Clichy, 1983, 164 p. * Guy Châtel, ''La selle gardiane et le harnachement camarguais'', dans ''Courrier du Parc'', No 45-46, 1995. == Havolalar == {{Commons category|Gardians}} * [http://www.cabanes-de-camargue.fr Cabanes entièrement en roseau des années 1900] * [https://web.archive.org/web/20061201000000/http://www.parc-camargue.fr Texte publié à l’occasion de l’exposition « Cabanes de Camargue » réalisée par le Parc Naturel Régional de Camargue en 1983] {{Wayback|url=http://www.parc-camargue.fr |date=20061201000000}} == Manbalar == {{reflist}} {{chala}} q1wpskqkj4umi9kblmelcln6zlgop8p 6304803 6304745 2026-10-10T21:59:29Z Akosh13 310483 6304803 wikitext text/x-wiki {{short description|Mounted cattle herdsman in southern France}} [[File:Saint-Laurent-d'Aigouze - Camargue horses - 08.jpg|thumb|Fransiyaning Sen-Loran-d'Eguze (Saint-Laurent-d'Aigouze) hududidagi gardian.]] [[File:Gardians en tenue traditionnelle.JPG|thumb|Fransiyaning Arl (Arles) shahridagi Mejan (Méjanes) arenasida gardianlar.]] [[File:Triage de taureaux.jpg|thumb|XX asr boshlari, Fransiyaning Kamarg (Camargue) hududi: gardianlar "kurs Kamargez" (course Camarguaise) musobaqasi uchun podadan buqalarni tanlab olishmoqda.]] '''Gardian''' ({{lang-fr|gardian}} — „qoʻriqchi“) — [[Fransiya]]ning janubidagi [[Provans]] viloyatida joylashgan Kamarg deltasida otda qoramol boquvchi choʻpon. Uning faoliyati [[Meksika]]ning charro, [[Shimoliy Amerika]]ning kovboy, [[Toskana]]ning buttero hamda [[Portugaliya]]ning kampino kabi otliq choʻponlari kasbiga oʻxshashdir. Gardianlar [[Kamarg zoti|Kamarg zotli otlarni]] minishadi<ref>{{cite book|language=fr|first=Jacky|last=Siméon|author-link=:fr:Jacky Siméon|title=Dictionnaire de la course camarguaise|publisher=[[:fr:Au diable vauvert (éditeur)|Au Diable Vauvert]]|location=Vauvert|year=2013|pages=59–60 |isbn=978-2-846-26424-2}}</ref>. == Qoʻshimcha oʻqish uchun == * Louis Figuier (née Juliette Bouscaren), ''Le gardian de la Camargue - Mos de Lavêne'', coll. « Auteurs célèbres », C. Marpon et E. Flammarion, Paris, 1889, 249 p. * Pierre Lanéry d’Arc, ''Les maisons-types de la Provence'', chap. 35 de ''Enquête sur les conditions de l'habitation en France. Les maisons-types'', t. 1, Ministère de l'instruction publique, Ernest Leroux, Paris, 1894, pp. 207–248. * Jeanne de Flandresy, Jules Charles-Roux, Etienne Mellier, ''Le livre d'or de la Camargue'', tome I, ''Le pays; les mas et les châteaux; le Rhône camarguais'', Librairie A. Lemerre, Paris, 1916, 437 p. * Fernand Benoit, ''Les chaumières à abside de la Camargue : la cabane, origine, description, mode de construction'', dans ''Revue du folklore français'', t. 9, 1938, No 2, avril-juin, pp. 51–53, pl. h. t. * Fernand Benoit, ''Les coutumes, l'habitation et les fêtes [en Camargue]'', dans ''Le Chêne'', numéro spécial, No 16, 1938, pp. 100–112. * Rul d'Elly, ''La Camargue gardiane'', Michel Delaveau, Paris, 1938, 165 p. * Carle Naudot, ''Ethnographie du pays d'Arles. Contribution au folklore de Camargue'', Le Seden, 1947. * Henri Marc, Carle Naudot, Victor Quenin, ''Terre de camargue - Terro Camarguenco'', Arthaud, Grenoble-Paris, 1948, 159 p. * Jean-Luc Massot, ''Maisons rurales et vie paysanne en Provence'', Serg, 1975. * René Baranger, ''En Camargue avec Baroncelli'', l'auteur, Clichy, 1983, 164 p. * Guy Châtel, ''La selle gardiane et le harnachement camarguais'', dans ''Courrier du Parc'', No 45-46, 1995. == Havolalar == {{Commons category|Gardians}} * [http://www.cabanes-de-camargue.fr Cabanes entièrement en roseau des années 1900] * [https://web.archive.org/web/20061201000000/http://www.parc-camargue.fr Texte publié à l’occasion de l’exposition « Cabanes de Camargue » réalisée par le Parc Naturel Régional de Camargue en 1983] {{Wayback|url=http://www.parc-camargue.fr |date=20061201000000}} == Manbalar == {{reflist}} {{chala}} 7aerdrbtiuqdcrm7sm0ospj9ey76nt5 3 1462490 6304735 2026-10-10T19:34:59Z ~2026-54481-06 315347 /* Sahifani o'chirmaslik zarur */ yangi mavzu 6304735 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) r1jpdrscshmuagwsnekpxc2o8bocu6a 6304737 6304735 2026-10-10T19:53:42Z Banugonca 315354 /* Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma */ yangi mavzu 6304737 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) 464zdtnr6jmfji6jpituw7tfxafi34c 6304738 6304737 2026-10-10T19:57:04Z Behzod E. Husenov 314973 /* Sahifani o'chirmaslik zarur */ Javob 6304738 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) 32k1nwx29n92m8amlb6z9juculmisdw 6304739 6304738 2026-10-10T19:57:54Z Behzod E. Husenov 314973 /* Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma */ Javob 6304739 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :Assalomu aleykum. E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. Ishonchingizni albatta oqlaymiz. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) 6qdq0p6z6iast8lxcmm5pi87mhvtv39 6304746 6304739 2026-10-10T20:28:58Z Avincenna 315368 /* Ushbu sahifani o'chirmaslik maqsadida */ yangi mavzu 6304746 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :Assalomu aleykum. E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. Ishonchingizni albatta oqlaymiz. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Ushbu sahifani o'chirmaslik maqsadida == Xayrli kech azizlar. Hamma inson ham adashadi, hamma ham xato qiladi. Mazkur foydalanuvchi bilmay U10 qoidasini buzgan ekan. Uni bir marta kechirilishini so'raymiz. Shuningdek, ushbu ma'lumotlarga boy, yaxshi dizaynli sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. [[Foydalanuvchi:Avincenna|Avincenna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Avincenna|munozara]]) 20:28, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) ien9okhvvnl1joe8tscv43nldz1y56y 6304748 6304746 2026-10-10T20:35:31Z Bukhara golden 315373 /* Mazkur sahifani o'chirmang */ yangi mavzu 6304748 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :Assalomu aleykum. E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. Ishonchingizni albatta oqlaymiz. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Ushbu sahifani o'chirmaslik maqsadida == Xayrli kech azizlar. Hamma inson ham adashadi, hamma ham xato qiladi. Mazkur foydalanuvchi bilmay U10 qoidasini buzgan ekan. Uni bir marta kechirilishini so'raymiz. Shuningdek, ushbu ma'lumotlarga boy, yaxshi dizaynli sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. [[Foydalanuvchi:Avincenna|Avincenna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Avincenna|munozara]]) 20:28, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Mazkur sahifani o'chirmang == Salom. Ushbu sahifani o'qib chiqdik. Judayam yaxshi yozilgan. Foydalanuvchi sahifa kamchiliklarsiz, xatosiz bo'lsin degan maqsadda U10 talablarini ataylab buzmagan. Shuning uchun ushbu sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. Bu yerdagi ma'lumotlar hammasi kerakli. [[Foydalanuvchi:Bukhara golden|Bukhara golden]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bukhara golden|munozara]]) 20:35, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) tsrgqxamte01148u0h9red1r45iaac8 6304751 6304748 2026-10-10T20:52:58Z Sitorabonu Shukhratovna 315376 /* Sahifani aslo o'chirmang */ yangi mavzu 6304751 wikitext text/x-wiki == Sahifani o'chirmaslik zarur == Ushbu sahifani o'chirmaslik kerak. Chunki ko'p marta tahrirlanganligining sababi matnda xato va kamchiliklarni bartaraf qilish. Shuningdek, ko'plab atamalarni wikipediya sahifasi orqali havola berish yoki sayti orqali havola qilish orqali wikipediya sahifasini sayqallashtirish bo'lgan. Iltimos, bu sahifani o'chirmang. Bu sahifani yaratish va tahrirlash uchun foydalanuvchi Behzod E. Husenovning ko'p mehnati singan. Ushbu noqulayliklar uchun foydalanuvchi sizlardan uzr so'raydi. [[Maxsus:Contributions/~2026-54481-06|~2026-54481-06]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:~2026-54481-06|talk]]) 19:34, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Behzod E. Husenov sahifasini o'chirmaslik haqida iltimosnoma == Assalomu aleykum. Sizlardan ushbu sahifani o'chirmaslikni iltimos qilamiz. Chunki foydalanuvchi Behzod E. Husenov sahifa ma'lumotlarini boyitish maqsadida ko'p marta tahrirlashga uringan. Iltimosimizni yerda qoldirmasdan foydalanuvchi Behzod E. Husenovni U10 Reklama qoidasini bilmagan holda buzganligi, sahifani mukammal yaratish uchun uni me'yordan ortiq tuzatishga uringanini bir marta kechiringlar. Foydalanuvchi nomidan ham, o'zim nomimdan ham sizlardan ushbu holat yuzasidan uzr so'raymiz. Ushbu holat boshqa qaytarilmasligiga so'z beramiz. Hurmat va ehtirom ila, Banugonca! [[Foydalanuvchi:Banugonca|Banugonca]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Banugonca|munozara]]) 19:53, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) :Assalomu aleykum. E'tiboringiz va qo'llab-quvvatlaganingiz uchun katta rahmat. Ishonchingizni albatta oqlaymiz. [[Foydalanuvchi:Behzod E. Husenov|Behzod E. Husenov]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Behzod E. Husenov|munozara]]) 19:57, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Ushbu sahifani o'chirmaslik maqsadida == Xayrli kech azizlar. Hamma inson ham adashadi, hamma ham xato qiladi. Mazkur foydalanuvchi bilmay U10 qoidasini buzgan ekan. Uni bir marta kechirilishini so'raymiz. Shuningdek, ushbu ma'lumotlarga boy, yaxshi dizaynli sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. [[Foydalanuvchi:Avincenna|Avincenna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Avincenna|munozara]]) 20:28, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Mazkur sahifani o'chirmang == Salom. Ushbu sahifani o'qib chiqdik. Judayam yaxshi yozilgan. Foydalanuvchi sahifa kamchiliklarsiz, xatosiz bo'lsin degan maqsadda U10 talablarini ataylab buzmagan. Shuning uchun ushbu sahifani o'chirmaslikni talab qilamiz. Bu yerdagi ma'lumotlar hammasi kerakli. [[Foydalanuvchi:Bukhara golden|Bukhara golden]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Bukhara golden|munozara]]) 20:35, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) == Sahifani aslo o'chirmang == Sahifada yaxshi matematikaga, matematik olimlar haqida qimmatli ma'lumotlar berilgan. Sahifani tuzatish maqsadida bilmasdan ko'p marta tahrirlagan Behzod E. Husenovni kechiringlar. Sizlardan sahifani o'chirmaslikni iltimos qilib qolamiz. Mamnuniyat ila, Sitorabonu Sh. Otajonova [[Foydalanuvchi:Sitorabonu Shukhratovna|Sitorabonu Shukhratovna]] ([[Foydalanuvchi munozarasi:Sitorabonu Shukhratovna|munozara]]) 20:52, 2026-yil 10-oktyabr (UTC) 3qzx158j2y1126gdihwmqyfkbgx6mu1 0 1462491 6304799 2026-10-10T21:55:58Z Khan Tengri 11834 Khan Tengri [[Jamshid Xoʻjayev]] sahifasini [[Jamshid Xodjayev]]ga koʻchirdi: https://gov.uz/oz/lists/guidance 6304799 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Jamshid Xodjayev]] dwsf0u9unmxqwvqxar3so60m04gzwf9 1 1462492 6304801 2026-10-10T21:55:58Z Khan Tengri 11834 Khan Tengri [[Munozara:Jamshid Xoʻjayev]] sahifasini [[Munozara:Jamshid Xodjayev]]ga koʻchirdi: https://gov.uz/oz/lists/guidance 6304801 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Jamshid Xodjayev]] jsrtah6veagkyy8strya0vp2yasccuf 0 1462493 6304806 2026-10-10T22:21:01Z YellowTurtle9 139593 YellowTurtle9 [[Umar Eshmurodov]] sahifasini [[Umarbek Eshmurodov]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha: https://pfl.uz/player/2729 - Umarbek Eshmurodov 6304806 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Umarbek Eshmurodov]] 6kk4hsszsk2c8cgurph8xj37ojjhylc 1 1462494 6304808 2026-10-10T22:21:01Z YellowTurtle9 139593 YellowTurtle9 [[Munozara:Umar Eshmurodov]] sahifasini [[Munozara:Umarbek Eshmurodov]]ga koʻchirdi: Notoʻgʻri yozilgan sarlavha: https://pfl.uz/player/2729 - Umarbek Eshmurodov 6304808 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[Munozara:Umarbek Eshmurodov]] pqz3f58g9xvppqqv49e5bbup97nkege 10 1462495 6304810 2026-10-10T22:25:16Z Akosh13 310483 „{{Userbox | border-c = #47BB7E | border-s = 4 | border-style = solid | id-c = #ffffff | id-s = 13 | id-fc = #00FBFF | id =[[File:Viki klub logo.jpg|50px]] | info-c = #FFFFFF | info-fc = #000000 | info = Bu foydalanuvchi Oʻzbekiston Milliy universiteti<span style="color:#47BB7E;"><b> Viki klubi</b></span> aʼzosi. }} [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304810 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #47BB7E | border-s = 4 | border-style = solid | id-c = #ffffff | id-s = 13 | id-fc = #00FBFF | id =[[File:Viki klub logo.jpg|50px]] | info-c = #FFFFFF | info-fc = #000000 | info = Bu foydalanuvchi Oʻzbekiston Milliy universiteti<span style="color:#47BB7E;"><b> Viki klubi</b></span> aʼzosi. }} [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] 5uu6gaszaeo8liimt8wtnj2tthbo2t9 6304813 6304810 2026-10-10T22:35:07Z Akosh13 310483 6304813 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #47BB7E | border-s = 4 | border-style = solid | id-c = #ffffff | id-s = 13 | id-fc = #00FBFF | id =[[File:Viki klub logo.jpg|50px]] | info-c = #FFFFFF | info-fc = #000000 | info = Bu foydalanuvchi Oʻzbekiston Milliy universiteti<span style="color:#0000FF"><b> Viki klubi</b></span> aʼzosi. }} [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] 5xzuaux4svey2g8b8ad8xbxrcayxgu2 11 1462496 6304811 2026-10-10T22:27:11Z Akosh13 310483 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304811 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox 10 1462497 6304814 2026-10-10T22:43:10Z Akosh13 310483 „{{Userbox | border-c = #0000FF | border-s = 1px | id-c = #ffffff | id-s = 13px | id-fc = #00FBFF | id = [[File:Nuu logo.jpg|50px]] | info-c = #FFFFFF | info-fc = #000000 | info = Bu foydalanuvchi '''[[Oʻzbekiston milliy universiteti]]ning''' talabasi. }} [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304814 wikitext text/x-wiki {{Userbox | border-c = #0000FF | border-s = 1px | id-c = #ffffff | id-s = 13px | id-fc = #00FBFF | id = [[File:Nuu logo.jpg|50px]] | info-c = #FFFFFF | info-fc = #000000 | info = Bu foydalanuvchi '''[[Oʻzbekiston milliy universiteti]]ning''' talabasi. }} [[Turkum:Oʻzbekiston Milliy universiteti talabalari]] 7bxzichpxl6djc0lxvozxpq68yx0ery 10 1462498 6304858 2026-10-11T02:58:52Z AnvarxonM 75105 „{{National squad | name = Shotlandiya tarkibi 1986-yilgi FIFA jahon chempionati | bg = #003876 | fg = white | country = Shotlandiya | comp link = Futbol boʻyicha 1986-yilgi jahon chempionati | comp = 1986-yilgi jahon chempionati | p1 = [[Jim Leighton|Leighton]] | p2 = [[Richard Gough|Gough]] | p3 = [[Maurice Malpas|Malpas]] | p4 = [[Graeme Souness|Souness]]&nbsp;(sardor (futb...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304858 wikitext text/x-wiki {{National squad | name = Shotlandiya tarkibi 1986-yilgi FIFA jahon chempionati | bg = #003876 | fg = white | country = Shotlandiya | comp link = Futbol boʻyicha 1986-yilgi jahon chempionati | comp = 1986-yilgi jahon chempionati | p1 = [[Jim Leighton|Leighton]] | p2 = [[Richard Gough|Gough]] | p3 = [[Maurice Malpas|Malpas]] | p4 = [[Graeme Souness|Souness]]&nbsp;([[sardor (futbol)|c]]) | p5 = [[Alex McLeish|McLeish]] | p6 = [[Willie Miller|Miller]] | p7 = [[Gordon Strachan|Strachan]] | p8 = [[Roy Aitken|Aitken]] | p9 = [[Eamonn Bannon|Bannon]] | p10 = [[Jim Bett|Bett]] | p11 = [[Paul McStay|McStay]] | p12 = [[Andy Goram|Goram]] | p13 = [[Steve Nicol|Nicol]] | p14 = [[David Narey|Narey]] | p15 = [[Arthur Albiston|Albiston]] | p16 = [[Frank McAvennie|McAvennie]] | p17 = [[Steve Archibald|Archibald]] | p18 = [[Graeme Sharp|Sharp]] | p19 = [[Charlie Nicholas|Nicholas]] | p20 = [[Paul Sturrock|Sturrock]] | p21 = [[Davie Cooper|Cooper]] | p22 = [[Alan Rough|Rough]] | murabbiy = [[Alex Ferguson|Ferguson]] }}<noinclude> [[Turkum:1986-yilgi FIFA jahon chempionati jamolar tarkibiga oid navigatsion andozalar]] [[Turkum:Shotlandiyaning FIFA jahon chempionatlaridagi tarkibiga oid navigatsion andozalar|1986]] [[Turkum:Shotlandiya 1986-yilgi FIFA jahon chempionatida|tarkib]] </noinclude> ixf8gsoehchqx32v8fyk2me13n18zw7 11 1462499 6304859 2026-10-11T02:59:20Z AnvarxonM 75105 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304859 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox 10 1462500 6304864 2026-10-11T03:08:43Z AnvarxonM 75105 „{{Football manager history | name = Manchester United F.C. murabbiylari | teamname=Manchester United F.C. | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> | managerlist = Manchester United F.C. murabbiylari roʻyxati | bgcolor = #DA020E | textcolor = #FFF | bordercolor = #000 | list = [[A. H. Albut|Albut]]^s 1892 to 1900 [[James West (futbol murabbiy)|West]]^s 1900 to 03 [[Ernest Mangnall|Mangnall]]^s 1903 to...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304864 wikitext text/x-wiki {{Football manager history | name = Manchester United F.C. murabbiylari | teamname=Manchester United F.C. | state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> | managerlist = Manchester United F.C. murabbiylari roʻyxati | bgcolor = #DA020E | textcolor = #FFF | bordercolor = #000 | list = [[A. H. Albut|Albut]]^s 1892 to 1900 [[James West (futbol murabbiy)|West]]^s 1900 to 03 [[Ernest Mangnall|Mangnall]]^s 1903 to 12 [[John Bentley (futbol murabbiy)|Bentley]]^s 1912 to 14 [[Jack Robson (futbol murabbiy)|Robson]] 1914 to 21 [[John Chapman (futbol murabbiy)|Chapman]] 1921 to 26 [[Lal Hilditch|Hilditch]]^p 1926 to 27 [[Herbert Bamlett|Bamlett]] 1927 to 31 [[Walter Crickmer|Crickmer]] 1931 to 32 [[Scott Duncan (futbolchi)|Duncan]] 1932 to 37 [[Walter Crickmer|Crickmer]] 1937 to 45 [[Matt Busby|Busby]] 1945 to 58 [[Jimmy Murphy (futbolchi)|Murphy]]^c 1958 [[Matt Busby|Busby]] 1958 to 69 [[Wilf McGuinness|McGuinness]] 1969 to 70 [[Matt Busby|Busby]] 1970 to 71 [[Frank O'Farrell|O'Farrell]] 1971 to 72 [[Tommy Docherty|Docherty]] 1972 to 77 [[Dave Sexton|Sexton]] 1977 to 81 [[Ron Atkinson|Atkinson]] 1981 to 86 [[Alex Ferguson|Ferguson]] 1986 to 2013 [[David Moyes|Moyes]] 2013 to 14 [[Ryan Giggs|Giggs]]^{p c} 2014 [[Louis van Gaal|Van Gaal]] 2014 to 16 [[José Mourinho|Mourinho]] 2016 to 18 [[Ole Gunnar Solskjær|Solskjær]] 2018 to 21 [[Michael Carrick|Carrick]]^c 2021 [[Ralf Rangnick|Rangnick]]ⁱ 2021 to 22 [[Erik ten Hag|Ten Hag]] 2022 to 24 [[Ruud van Nistelrooy|Van Nistelrooy]]^c 2024 [[Ruben Amorim|Amorim]] 2024 to 26 [[Darren Fletcher|Fletcher]]ⁱ 2026 [[Michael Carrick|Carrick]] 2026 | note = (s) = kotib; (p) = oʻyinchi-murabbiy; (c) = vaqtinchalik; (i) = vazifasini bajaruvchi. }}<noinclude> {{documentation}} [[Turkum:Manchester United F.C.ga oid andozalar|Murabbiy]] [[Turkum:Angliya futbol jamoalarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|Manchester United]] </noinclude> n34l646n1rxbcp0rjv4ygi58q7ky7qz 11 1462501 6304865 2026-10-11T03:09:35Z AnvarxonM 75105 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304865 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox 14 1462502 6304866 2026-10-11T03:10:48Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Angliyadagi futbol klublariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Manchester United F.C.|murabbiylari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304866 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Angliyadagi futbol klublariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Manchester United F.C.|murabbiylari]] l9y7f5outpgmpgrpl8jp57np2c1026u 6304867 6304866 2026-10-11T03:11:28Z AnvarxonM 75105 6304867 wikitext text/x-wiki {{Commons cat|Coaches of Manchester United FC}} [[Turkum:Angliyadagi futbol klublariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Manchester United F.C.|murabbiylari]] 40nghffhkuq2kgqio8gpwtqqbzisgcn 10 1462503 6304870 2026-10-11T03:16:52Z AnvarxonM 75105 „{{Football manager history |name=Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari |teamname=Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi |managerlist = Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |list = Tanlov komissiyasi 1872 to 1954 [[Andy Beattie|Beattie]] 1954 Tanlov komissiyasi 1954 to 58 [[Dawson Walker|Walker]]^c 1958 [[Matt Busby|Busby]] 1958 Andy Beattie|Beatt...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304870 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari |teamname=Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi |managerlist = Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |list = Tanlov komissiyasi 1872 to 1954 [[Andy Beattie|Beattie]] 1954 Tanlov komissiyasi 1954 to 58 [[Dawson Walker|Walker]]^c 1958 [[Matt Busby|Busby]] 1958 [[Andy Beattie|Beattie]] 1959 to 60 [[Ian McColl|McColl]] 1960 to 65 [[Jock Stein|Stein]] 1965 [[John Prentice (1926-yilda tugʻilgan futbolchi)|Prentice]] 1966 [[Malky MacDonald|MacDonald]]^c 1966 [[Bobby Brown (1923-yilda tugʻilgan futbolchi)|R.&nbsp;Brown]] 1967 to 71 [[Tommy Docherty|Docherty]] 1971 to 72 [[Willie Ormond|Ormond]] 1973 to 77 [[Ally MacLeod|MacLeod]] 1977 to 78 [[Jock Stein|Stein]] 1978 to 85 [[Alex Ferguson|Ferguson]] 1985 to 86 [[Andy Roxburgh|Roxburgh]] 1986 to 93 [[Craig Brown (1940-yilda tugʻilgan futbolchi)|C.&nbsp;Brown]] 1993 to 2001 [[Berti Vogts|Vogts]] 2002 to 04 [[Tommy Burns (futbolchi)|Burns]]^c 2004 [[Walter Smith|Smith]] 2005 to 07 [[Alex McLeish|McLeish]] 2007 [[George Burley|Burley]] 2008 to 09 [[Craig Levein|Levein]] 2009 to 12 [[Billy Stark|Stark]]^c 2012 [[Gordon Strachan|Strachan]] 2013 to 17 [[Malky Mackay|Mackay]]^c 2017 [[Alex McLeish|McLeish]] 2018 to 19 [[Steve Clarke|Clarke]] 2019 to 26 [[Sébastien Pocognoli|Pocognoli]] 2026 |note=<small>(c) = vaqtinchalik</small> }} <noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Shotlandiya futbol jamoalarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|1]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasiga oid navigatsion andozalar|Murabbiy]] [[Turkum:Milliy futbol terma jamoa murabbiylari tarixi navigatsion andozalari|Shotlandiya]] </noinclude> rjb4pyrw7ww6gvehtz5yx63w7x8f97y 6304871 6304870 2026-10-11T03:19:15Z AnvarxonM 75105 6304871 wikitext text/x-wiki {{Football manager history |name=Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari |teamname=Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi |managerlist = Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi murabbiylari |state = <includeonly>{{{state|collapsed}}}</includeonly> |bgcolor=#003876 |textcolor=white |bordercolor=#001754 |list = Tanlov komissiyasi 1872 to 1954 [[Andy Beattie|Beattie]] 1954 Tanlov komissiyasi 1954 to 58 [[Dawson Walker|Walker]]^c 1958 [[Matt Busby|Busby]] 1958 [[Andy Beattie|Beattie]] 1959 to 60 [[Ian McColl|McColl]] 1960 to 65 [[Jock Stein|Stein]] 1965 [[John Prentice (1926-yilda tugʻilgan futbolchi)|Prentice]] 1966 [[Malky MacDonald|MacDonald]]^c 1966 [[Bobby Brown (1923-yilda tugʻilgan futbolchi)|R.&nbsp;Brown]] 1967 to 71 [[Tommy Docherty|Docherty]] 1971 to 72 [[Willie Ormond|Ormond]] 1973 to 77 [[Ally MacLeod|MacLeod]] 1977 to 78 [[Jock Stein|Stein]] 1978 to 85 [[Alex Ferguson|Ferguson]] 1985 to 86 [[Andy Roxburgh|Roxburgh]] 1986 to 93 [[Craig Brown (1940-yilda tugʻilgan futbolchi)|C.&nbsp;Brown]] 1993 to 2001 [[Berti Vogts|Vogts]] 2002 to 04 [[Tommy Burns (futbolchi)|Burns]]^c 2004 [[Walter Smith|Smith]] 2005 to 07 [[Alex McLeish|McLeish]] 2007 [[George Burley|Burley]] 2008 to 09 [[Craig Levein|Levein]] 2009 to 12 [[Billy Stark|Stark]]^c 2012 [[Gordon Strachan|Strachan]] 2013 to 17 [[Malky Mackay|Mackay]]^c 2017 [[Alex McLeish|McLeish]] 2018 to 19 [[Steve Clarke|Clarke]] 2019 to 26 [[Sébastien Pocognoli|Pocognoli]] 2026 |note=<small>(c) = vaqtinchalik</small> }} <noinclude> {{collapsible option}} [[Turkum:Shotlandiya futbol jamoalarining murabbiylariga oid navigatsion andozalar|1]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasiga oid navigatsion andozalar|Murabbiy]] [[Turkum:Milliy futbol terma jamoa murabbiylari tarixi navigatsion andozalari|Shotlandiya]] </noinclude> 1il9jha18c5lej9y8xn904h1s8z3fo3 11 1462504 6304872 2026-10-11T03:19:36Z AnvarxonM 75105 „{{munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304872 wikitext text/x-wiki {{munozara}} srjk8qw7fnryrp5m66amrx671fy75ox 14 1462505 6304873 2026-10-11T03:21:05Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Milliy terma jamoalar boʻyicha futbol murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol murabbiylar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304873 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Milliy terma jamoalar boʻyicha futbol murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi|murabbiylari]] [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol murabbiylar]] aboxduzs9jtp3uvao404wl61sm44p8n 14 1462506 6304874 2026-10-11T03:22:59Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:FIFA Jahon chempionati murabbiylari]] [[Turkum:Futbol boʻyicha 1986-yilgi jahon chempionati|murabbiylari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304874 wikitext text/x-wiki [[Turkum:FIFA Jahon chempionati murabbiylari]] [[Turkum:Futbol boʻyicha 1986-yilgi jahon chempionati|murabbiylari]] 45imgoq0evpuekqxo6fz5mg1tf0ren3 14 1462507 6304875 2026-10-11T03:24:21Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304875 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]] shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7 14 1462508 6304876 2026-10-11T03:26:10Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304876 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]] shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7 14 1462509 6304877 2026-10-11T03:27:10Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304877 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]] shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7 14 1462510 6304880 2026-10-11T03:29:34Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304880 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]] shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7 14 1462511 6304882 2026-10-11T03:31:37Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari|havaskor]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304882 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari|havaskor]] 9x9yfa26ttnbnpcoatcs0tfwiwmrwbm 14 1462512 6304883 2026-10-11T03:34:14Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi futbol klublariga koʻra murabbiylar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304883 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol klublariga koʻra murabbiylar]] fy70kqebz2laj8zng9i2u8nvf2m4rp1 14 1462513 6304884 2026-10-11T03:35:17Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Futbol klublariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol murabbiylar|klublariga koʻra ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304884 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Futbol klublariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol murabbiylar|klublariga koʻra ]] dp6s1bu7218fi8l4io68sasgaze5zzf 14 1462514 6304885 2026-10-11T03:36:03Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304885 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]] shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7 14 1462515 6304886 2026-10-11T03:36:46Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304886 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi klublar boʻyicha erkak futbolchilar]] shizsnhlrr9z979e1jvvj4emuyu3ui7 14 1462516 6304887 2026-10-11T03:37:59Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Angliyadagi futbol turnirlariga koʻra murabbiylar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304887 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Angliyadagi futbol turnirlariga koʻra murabbiylar]] l8qpb67yocueph85gcbl9w8mioyy67k 14 1462517 6304888 2026-10-11T03:39:07Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Glazgoda futbol|futbolchilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304888 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Glazgoda futbol|futbolchilar]] h54eocky0czwgunx122e7pgp4jo9c5m 14 1462518 6304890 2026-10-11T03:42:19Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Shotlandiyadagi futbol turnirlariga koʻra murabbiylar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304890 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol turnirlariga koʻra murabbiylar]] stmmi0elglnr4ngp5xf6pvmvmjpmh42 14 1462519 6304891 2026-10-11T03:43:19Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Davlatlar va futbol turnirlariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol murabbiylar|turnirlariga koʻra ]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304891 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Davlatlar va futbol turnirlariga koʻra murabbiylar]] [[Turkum:Shotlandiyadagi futbol murabbiylar|turnirlariga koʻra ]] bq1vy9c9rjqr7v4fzpgp4wcjcnt5jzt 14 1462520 6304895 2026-10-11T03:45:48Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Futbol kishilari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304895 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Futbol kishilari]] bdcqmq6xemse6ty832dff6v57lu7eho 14 1462521 6304896 2026-10-11T03:49:01Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni|komandorlar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304896 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Britaniya imperiyasi ordeni|komandorlar]] heyfs9gwxe1tcqkvh3xc6prwm3iknop 14 1462522 6304898 2026-10-11T04:00:48Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Angliya futbol tarixi|shon-shuhrat zali aʼzolari]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304898 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Angliya futbol tarixi|shon-shuhrat zali aʼzolari]] mu1wpg3sdfdwssgjomwexf7ub8u0njk 0 1462523 6304935 2026-10-11T07:37:45Z Akosh13 310483 „{{Avtomatik taksonquti | name = Architrypethelium hyalinum | image = | image_caption = | status = | regnum = Zamburugʻlar (Fungi) | divisio = Askomisetlar (Ascomycota) | classis = Dothideomycetes | ordo = Trypetheliales | familia = Trypetheliaceae | genus = Architrypethelium | species = Architrypethelium hyalinum | binomial = Architrypethelium hyalinum | binomial_authority = [[André Aptroot|Aptroot]] (2008)<ref name="Aptroot et al. 2008"/> }}...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304935 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | name = Architrypethelium hyalinum | image = | image_caption = | status = | regnum = Zamburugʻlar (Fungi) | divisio = Askomisetlar (Ascomycota) | classis = Dothideomycetes | ordo = Trypetheliales | familia = Trypetheliaceae | genus = Architrypethelium | species = Architrypethelium hyalinum | binomial = Architrypethelium hyalinum | binomial_authority = [[André Aptroot|Aptroot]] (2008)<ref name="Aptroot et al. 2008"/> }} '''''Architrypethelium hyalinum''''' — Trypetheliaceae oilasiga mansub daraxt poʻstlogʻida oʻsuvchi (kortikol lishayniklar), qaloqsimon lishayniklar lishaynik turi. Kosta-Rika va Braziliyada uchraydigan ushbu tur 2008-yilda lixenolog Andre Aptrot tomonidan rasman yangi tur sifatida tavsiflangan. Tipik namunasi Harrie Sipman tomonidan Puntarenasdagi Las-Kruses biologik stansiyasidan yigʻib olingan. Lishaynikning silliq yoki gʻadir-budur, zaytun-yashil tusli [[tallus]]i bor. [[Askoma]]lari ayrim-ayrim (yakka) joylashgan, choʻqqi [[ostiol]]ga ega va diametri 0,7–1,5 mm ni tashkil etadi. Har bir [[askus|xaltacha]]da (askus) 4 tadan 8 tagacha [[askospora]] boʻlib, ular 3 ta [[septa|toʻsiq]]qa ega, choʻziq-ellips simon shaklda hamda hajmi 100–150 × 30–50 [[mikrometr|mkm]]ni tashkil qiladi. Ushbu sporalar Trypetheliaceae oilasidagi 3 toʻsiqli lishayniklar orasida eng yiriklaridan biridir. Tallus va askomalarning ikkalasida ham [[liksexanton]] (lishaynik moddasi) mavjud boʻlib, bu [[ultrabinafsha nurlar|ultrabinafsha nur]] (uzun toʻlqinli UV) ostida ushbu tuzilmalarning sariq rangda porlashiga sabab boʻladi. ''A. hyalinum'' tarkibida liksexanton boʻlgan ''[[Architrypethelium]]'' turkumidagi yagona tur hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10417256}} s41z5sg7xd5p59o2ua17unqtgi7vogg 6304936 6304935 2026-10-11T07:38:37Z Akosh13 310483 6304936 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | name = Architrypethelium hyalinum | image = | image_caption = | status = | regnum = Zamburugʻlar (Fungi) | divisio = Askomisetlar (Ascomycota) | classis = Dothideomycetes | ordo = Trypetheliales | familia = Trypetheliaceae | genus = Architrypethelium | species = Architrypethelium hyalinum | binomial = Architrypethelium hyalinum | binomial_authority = [[André Aptroot|Aptroot]] (2008)<ref name="Aptroot et al. 2008"/> }} '''''Architrypethelium hyalinum''''' — Trypetheliaceae oilasiga mansub daraxt poʻstlogʻida oʻsuvchi (kortikol lishayniklar), qaloqsimon lishayniklar lishaynik turi. Kosta-Rika va Braziliyada uchraydigan ushbu tur 2008-yilda lixenolog Andre Aptrot tomonidan rasman yangi tur sifatida tavsiflangan. Tipik namunasi Harrie Sipman tomonidan Puntarenasdagi Las-Kruses biologik stansiyasidan yigʻib olingan. Lishaynikning silliq yoki gʻadir-budur, zaytun-yashil tusli [[tallus]]i bor. [[Askoma]]lari ayrim-ayrim (yakka) joylashgan, choʻqqi [[ostiol]]ga ega va diametri 0,7–1,5 mm ni tashkil etadi. Har bir [[askus|xaltacha]]da (askus) 4 tadan 8 tagacha [[askospora]] boʻlib, ular 3 ta [[septa|toʻsiq]]qa ega, choʻziq-ellips simon shaklda hamda hajmi 100–150 × 30–50 [[mikrometr|mkm]]ni tashkil qiladi. Ushbu sporalar Trypetheliaceae oilasidagi 3 toʻsiqli lishayniklar orasida eng yiriklaridan biridir. Tallus va askomalarning ikkalasida ham [[liksexanton]] (lishaynik moddasi) mavjud boʻlib, bu [[ultrabinafsha nurlar|ultrabinafsha nur]] (uzun toʻlqinli UV) ostida ushbu tuzilmalarning sariq rangda porlashiga sabab boʻladi. ''A. hyalinum'' tarkibida liksexanton boʻlgan ''[[Architrypethelium]]'' turkumidagi yagona tur hisoblanadi. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q10417256}} {{chala}} eghwlxnb0ir04vd6hll9ljrlottbqqh 0 1462524 6304941 2026-10-11T07:46:41Z Akosh13 310483 „{{Short description|Daraxt yelimi}} '''Karanna''' — Gʻarbiy [[Hindiston]]dagi ''[[Bursera]] [[Bursera acuminata|acuminata]]'' (''Amyridaceae'' oilasi) daraxtidan va Janubiy Amerika daraxtlari<ref>{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/caranna |title=Definition of caranna |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |work=MERRIAM-WEBSTER DICTIONARY |access-date=17 November 2017}}</ref> — ''Protium (plant) carana'', ''P. altissim...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304941 wikitext text/x-wiki {{Short description|Daraxt yelimi}} '''Karanna''' — Gʻarbiy [[Hindiston]]dagi ''[[Bursera]] [[Bursera acuminata|acuminata]]'' (''Amyridaceae'' oilasi) daraxtidan va Janubiy Amerika daraxtlari<ref>{{cite web |url=https://www.merriam-webster.com/dictionary/caranna |title=Definition of caranna |publisher=Merriam-Webster, Incorporated |work=MERRIAM-WEBSTER DICTIONARY |access-date=17 November 2017}}</ref> — ''Protium (plant) carana'', ''P. altissimum'' hamda ''[[Pachylobus]] hexandrus''dan olinadigan qattiq, moʻrt, [[rezina]]simon tabiiy [[Tabiiy yelimlar|yelim]]dir. U xushboʻy ta'mga ega boʻlib, zamonaviy tibbiyotdan oldingi davrda [[tibbiyot]]da qoʻllanilgan. == Manbalar == {{manbalar}} {{tree-stub}} 9qx0b3jfy14hmmh6bqu3inbsdj7ahud 0 1462525 6304949 2026-10-11T08:04:31Z Akosh13 310483 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Hayvonlar olami | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Acanthametropodidae''' }} '''Acanthametropodidae''' — [[Ephemeroptera]] (bir kunliklar) turkumi hamda [[Pisciforma]] kenja turkumiga mansub qumda yashovchi bir kunliklar oilasi. Acanthametropodidae oilasiga kamida ikkita urugʻ va toʻrtta tavsiflangan tur kiradi.“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304949 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hayvonlar olami | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Acanthametropodidae''' }} '''Acanthametropodidae''' — [[Ephemeroptera]] (bir kunliklar) turkumi hamda [[Pisciforma]] kenja turkumiga mansub qumda yashovchi bir kunliklar oilasi. Acanthametropodidae oilasiga kamida ikkita urugʻ va toʻrtta tavsiflangan tur kiradi. gc4h9sflhjglynlzest8ubv5i1sfsub 6304950 6304949 2026-10-11T08:04:56Z Akosh13 310483 6304950 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hayvonlar olami | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Acanthametropodidae''' }} '''Acanthametropodidae''' — [[Ephemeroptera]] (bir kunliklar) turkumi hamda [[Pisciforma]] kenja turkumiga mansub qumda yashovchi bir kunliklar oilasi. Acanthametropodidae oilasiga kamida ikkita urugʻ va toʻrtta tavsiflangan tur kiradi. k41o7axpnpx6zjnuv6vgxhx7yfbdxdi 6304951 6304950 2026-10-11T08:07:36Z Akosh13 310483 6304951 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hayvonlar olami | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Acanthametropodidae''' }} '''Acanthametropodidae''' — [[Ephemeroptera]] (bir kunliklar) turkumi hamda [[Pisciforma]] kenja turkumiga mansub qumda yashovchi bir kunliklar oilasi. Acanthametropodidae oilasiga kamida ikkita urugʻ va toʻrtta tavsiflangan tur kiradi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=ref00/>. ==References== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=Acanthametropodidae Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=568543 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=Acanthametropodidae | url=https://www.gbif.org/species/4293 | website=GBIF | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=Acanthametropodidae Family Information | url=https://bugguide.net/node/view/1467028 | website=bugguide.net | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=ref00> {{Cite web | accessdate = 2019-02-20 | title = Mayfly Central | url = https://www.entm.purdue.edu/mayfly/ }}</ref> }} {{Taxonbar|from=Q2822490}} n265znfsgvzkvjxh2fz96y99z0sj6wc 6304956 6304951 2026-10-11T08:18:05Z Akosh13 310483 6304956 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Hayvonlar olami | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Acanthametropodidae''' }} '''Acanthametropodidae''' — [[Ephemeroptera]] (bir kunliklar) turkumi hamda [[Pisciforma]] kenja turkumiga mansub qumda yashovchi bir kunliklar oilasi. Acanthametropodidae oilasiga kamida ikkita urugʻ va toʻrtta tavsiflangan tur kiradi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=ref00/>. ==References== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=Acanthametropodidae Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=568543 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=Acanthametropodidae | url=https://www.gbif.org/species/4293 | website=GBIF | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=Acanthametropodidae Family Information | url=https://bugguide.net/node/view/1467028 | website=bugguide.net | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=ref00> {{Cite web | accessdate = 2019-02-20 | title = Mayfly Central | url = https://www.entm.purdue.edu/mayfly/ }}</ref> }} {{Mayfly-stub}} {{Taxonbar|from=Q2822490}} t3gnrgjbepr3gclyvd5z6gv0h8vieci 6304957 6304956 2026-10-11T08:19:44Z Akosh13 310483 6304957 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Acanthametropodidae | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Acanthametropodidae''' }} '''Acanthametropodidae''' — [[Ephemeroptera]] (bir kunliklar) turkumi hamda [[Pisciforma]] kenja turkumiga mansub qumda yashovchi bir kunliklar oilasi. Acanthametropodidae oilasiga kamida ikkita urugʻ va toʻrtta tavsiflangan tur kiradi<ref name=itis/><ref name=gbif/><ref name=buglink/><ref name=ref00/>. ==References== {{Reflist|refs= <ref name=itis> {{Cite web| title=Acanthametropodidae Report | url=https://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=568543 | website=Integrated Taxonomic Information System | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=gbif> {{Cite web| title=Acanthametropodidae | url=https://www.gbif.org/species/4293 | website=GBIF | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=buglink> {{Cite web| title=Acanthametropodidae Family Information | url=https://bugguide.net/node/view/1467028 | website=bugguide.net | accessdate=2019-02-20 }}</ref> <ref name=ref00> {{Cite web | accessdate = 2019-02-20 | title = Mayfly Central | url = https://www.entm.purdue.edu/mayfly/ }}</ref> }} {{Mayfly-stub}} {{Taxonbar|from=Q2822490}} pr8yvklmobcli3mk8dqw8yq6qh124pi 0 1462526 6304953 2026-10-11T08:11:29Z Uzsport 71490 „ {{Sportchi bilgiqutisi | ism = Alimardon Dostanov | tasvir = | tasvirizoh = | jins = erkak | tugilgan_paytdagi_ism = Alimardon Maxmur o‘g‘li Dostanov | laqablar = | fuqarolik = {{UZB}} | sport = [[boks]] | klub = | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|8|18}} | tavallud_yer = [[Zafarobod tumani]],...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304953 wikitext text/x-wiki {{Sportchi bilgiqutisi | ism = Alimardon Dostanov | tasvir = | tasvirizoh = | jins = erkak | tugilgan_paytdagi_ism = Alimardon Maxmur o‘g‘li Dostanov | laqablar = | fuqarolik = {{UZB}} | sport = [[boks]] | klub = | tavallud_sana = {{Tugʻilgan sanasi va yoshi|1994|8|18}} | tavallud_yer = [[Zafarobod tumani]], [[Jizzax viloyati]], [[Oʻzbekiston]] | vafot_sana = | vafot_yer = | faoliyat_yillar = 2012–2017 (bokschi), 2018-yildan (murabbiy) | faol_tomon = | murabbiylar = | boy = | vazn = 64 kg, 69 kg | medallar = {{Oʻzbekistonda xizmat koʻrsatgan sport ustozi}} | vebsayt = }} '''Alimardon Maxmur o‘g‘li Dostanov''' (1994-yil 18-avgust, [[Zafarobod tumani]], [[Jizzax viloyati]]) — o‘zbekistonlik boks murabbiyi, sobiq havaskor bokschi. [[Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi|O‘zbekiston Respublikasida xizmat ko‘rsatgan sport ustozi]] (2025).<ref name="olympic">{{cite web |title=O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining o‘ttiz to‘rt yilligi munosabati bilan fan, ta’lim, sog‘liqni saqlash, sport, adabiyot, madaniyat va san’at sohalari hamda ommaviy axborot vositalari xodimlaridan bir guruhini mukofotlash to‘g‘risida |url=https://olympic.uz/oz/news/9094 |website=O‘zbekiston Milliy olimpiya qo‘mitasi |language=uz}}</ref> Chirchiq olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazining boks murabbiyi. O‘zbekiston boks terma jamoasi bilan xalqaro musobaqalarda ham ishlagan.<ref name="newdelhi2025">{{cite web |title=Terma jamoamiz Hindistonga jo‘nab ketdi |url=https://sports.uz/oz/news/view/terma-jamoamiz-hindistonga-jonab-ketdi-14-11-2025 |website=Sports.uz |date=2025-11-14 |language=uz}}</ref> == Tarjimayi holi == Alimardon Dostanov 1994-yil 18-avgustda Jizzax viloyatining Zafarobod tumanida tug‘ilgan. 2016-yilda O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya institutini bakalavr darajasi bilan tamomlagan. 2022-yilda O‘zbekiston davlat jismoniy tarbiya va sport universitetida magistratura bosqichini tugatgan. Jismoniy tarbiya va sport sohasida pedagogika hamda tashkiliy-boshqaruv yo‘nalishlari bo‘yicha tahsil olgan. == Sport faoliyati == Dostanov havaskor boks bilan shug‘ullangan. 2012–2017-yillarda O‘zbekiston chempionatlari va xalqaro xotira turnirlarida 64 va 69 kilogramm vazn toifalarida qatnashgan.<ref name="jackson2012">{{cite web |title=Sidney Jackson Memorial — Tashkent, Uzbekistan — May 7–11 2012 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Jackson2012.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref><ref name="zolotarev2017">{{cite web |title=10th Valentin Zolotarev Memorial — Andizhan, Uzbekistan — October 1–6 2017 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Zolotarev2017.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref> === 2012–2013-yillar === 2012-yil may oyida Toshkentda o‘tkazilgan Sidney Jekson xotirasiga bag‘ishlangan xalqaro boks turnirida 64 kilogramm vazn toifasida ishtirok etgan.<ref name="jackson2012"/> 2013-yil aprel oyida Qozog‘istonning Atirau shahrida o‘tkazilgan Taimanov va Utemissov xotira turnirida qatnashgan. 64 kilogramm vazn toifasidagi bellashuvda qozog‘istonlik Maulen Oskenbek ustidan 17:9 hisobida g‘alaba qozongan.<ref>{{cite web |title=5th Taimanov & Utemissov Memorial — Atyrau, Kazakhstan — April 26–30 2013 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Atyrau2013.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref> 2013-yil sentabr oyida Toshkentda o‘tkazilgan Sidney Jekson memorialida ham ishtirok etgan. Ushbu turnirda 64 kilogramm vazn toifasida Shahram G‘iyosovga 0:3 hisobida imkoniyatni boy bergan.<ref>{{cite web |title=Sidney Jackson Memorial — Tashkent, Uzbekistan — 2013 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Jackson2013.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref> Shu yil dekabr oyida O‘zbekistonning 22-boks chempionatida qatnashgan.<ref>{{cite web |title=22nd Uzbek National Championships — December 15–22 2013 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Uzbekistan2013.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref> === 2014-yil === 2014-yil oktabr oyida Andijonda o‘tkazilgan 9-Valentin Zolotaryov xotira turnirida 69 kilogramm vazn toifasida qatnashgan. Musobaqada Azamat Israilovni 3:0 hisobida mag‘lub etgan.<ref>{{cite web |title=9th Valentin Zolotarev Memorial — Andizhan, Uzbekistan — October 2014 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Tournaments/Zolotarev2014.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref> Shu yil noyabr oyida O‘zbekistonning 23-boks chempionatida 64 kilogramm vazn toifasida ishtirok etgan.<ref>{{cite web |title=23rd Uzbek National Championships — November 24–30 2014 |url=https://amateur-boxing.strefa.pl/Nationalchamps/Uzbekistan2014.html |website=Amateur Boxing Results |language=en}}</ref> === 2017-yil === 2017-yil 1–6-oktabr kunlari Andijonda o‘tkazilgan 10-Valentin Zolotaryov xotira turnirida 69 kilogramm vazn toifasida yarim finalga qadar yetib borgan.<ref name="zolotarev2017"/> Dastlabki bosqichda Anvar Turapovni 3:0 hisobida, keyingi bellashuvda Hasanboy Qirg‘izboyevni 2:1 hisobida mag‘lub etgan. Chorak finalda Muzaffar Rashidovga qarshi bellashuvda g‘olib deb topilgan. Yarim finalda Furqat Shomurotov jangda g‘olib deb e’lon qilingan va Dostanov musobaqadagi ishtirokini yakunlagan.<ref name="zolotarev2017"/> == Murabbiylik faoliyati == Alimardon Dostanov 2018-yildan Chirchiq olimpiya va paralimpiya sport turlariga tayyorlash markazining boks bo‘limida trener-o‘qituvchi sifatida faoliyat boshlagan. 2024-yildan mazkur bo‘limning katta trener-o‘qituvchisi lavozimida ishlagan. Dostanov O‘zbekiston boks terma jamoalari bilan ham ishlagan. Jumladan, 2022-yilda Iordaniyaning [[Amman]] shahrida o‘tkazilgan o‘smirlar va yoshlar o‘rtasidagi Osiyo chempionati, 2025-yilda Bolgariyada tashkil etilgan Strandja xalqaro turniri, Buyuk Britaniyaning [[Liverpul]] shahrida bo‘lib o‘tgan World Boxing jahon chempionati, Hindistonning [[Nyu-Dehli]] shahridagi World Boxing kubogi final bosqichi hamda [[Dubay]]dagi IBA jahon chempionatida O‘zbekiston terma jamoasi bilan murabbiy sifatida faoliyat yuritgan.<ref name="amman2022">{{cite web |title=O‘zbek boksining yosh yulduzlarini kutib ol, Iordaniya! |url=https://olympic.uz/oz/news/2226 |website=O‘zbekiston Milliy olimpiya qo‘mitasi |language=uz}}</ref><ref name="strandja2025">{{cite web |title=Boxing. The squad of our national team participating in the Strandja tournament |url=https://zamin.uz/en/sport/145006-boxing-the-squad-of-our-national-team-participating-in-the-strandja-tournament.html |website=Zamin.uz |date=2025-02-21 |language=en}}</ref><ref name="sheffield2025">{{cite web |title=Uzbek boxers will hold their World Championship preparation in England |url=https://zamin.uz/en/sport/157398-uzbek-boxers-will-hold-their-world-championship-preparation-in-england.html |website=Zamin.uz |date=2025-08-17 |language=en}}</ref><ref name="newdelhi2025"/><ref name="dubai2025">{{cite web |title=Boks. O‘zbekiston terma jamoasining JCh uchun tarkibi ma’lum |url=https://aniq.uz/uz/yangiliklar/boks-uzbekiston-terma-jamoasining-jch-uchun-tarkibi-malum |website=Aniq.uz |date=2025-11-29 |language=uz}}</ref> 2025-yilgi Liverpul jahon chempionatida O‘zbekiston terma jamoasi 6 ta oltin, 2 ta kumush va 3 ta bronza medal bilan umumjamoa hisobida ikkinchi o‘rinni egallagan.<ref name="liverpoolresults">{{cite web |title=Uzbekistan National Boxing Team Wins 11 Medals at the World Championships |url=https://olympic.uz/en/news/9194 |website=O‘zbekiston Milliy olimpiya qo‘mitasi |date=2025-09-15 |language=en}}</ref> Shu yil Dubayda o‘tkazilgan IBA jahon chempionatida esa O‘zbekiston 2 ta oltin, 4 ta kumush va 3 ta bronza medal bilan uchinchi o‘rinni egallagan.<ref name="dubairesults">{{cite web |title=Двое боксёров сборной Узбекистана стали чемпионами мира IBA |url=https://uznews.uz/ru/news/105701 |website=UzNews.uz |date=2025-12-14 |language=ru}}</ref> 2026-yilda Dostanov [[Sofiya]]da o‘tkazilgan 77-Strandja xalqaro boks turnirida ham O‘zbekiston terma jamoasi bilan ishlagan. Mazkur musobaqada O‘zbekiston terma jamoasi umumjamoa hisobida birinchi o‘rinni egallagan.<ref name="strandja2026">{{cite web |title=The Strandja tournament is starting: which Uzbek boxers will participate? |url=https://zamin.uz/en/sport/190012-the-strandja-tournament-is-starting-which-uzbek-boxers-will-participate.html |website=Zamin.uz |date=2026-02-20 |language=en}}</ref><ref name="strandjaresults2026">{{cite web |title=Boks. Strandja. Terma jamoamiz yana bir bor eng yaxshi deb topildi |url=https://aniq.uz/uz/yangiliklar/boks-strandja-terma-jamaomiz-yana-bir-bor-eng-yaxshi-deb-topildi |website=Aniq.uz |date=2026-03-02 |language=uz}}</ref> == Mukofotlari == * 2025-yil — «[[Oʻzbekiston Respublikasida xizmat koʻrsatgan sport ustozi]]» faxriy unvoni.<ref name="sportsuz">{{cite web |title=Boks. Ikki murabbiyimiz faxriy unvon va orden bilan mukofotlandi |url=https://sports.uz/news/view/boks-ikki-murabbiyimiz-faxriy-unvon-va-orden-bilan-mukofotlandi-24-08-2025 |website=Sports.uz |date=2025-08-24 |language=uz}}</ref> == Manbalar == {{manbalar}} == Tashqi havolalar == * [https://boxrec.com/ BoxRec] {{DEFAULTSORT:Dostanov, Alimardon}} [[Turkum:1994-yilda tug‘ilganlar]] [[Turkum:Oʻzbekiston murabbiylari]] [[Turkum:Oʻzbekiston bokschilari]] cb4wyr5vcahr76t5qouk1dya8azyskr 10 1462527 6304954 2026-10-11T08:15:51Z Akosh13 310483 „{{Asbox | andozanomi = Andoza:Mayfly-stub | oid = [[Mayfly]]ga | turkum = Mayfly oid chala maqolalar | tasvir = Ephemeroptera_illustration.jpg | pix = 60 | tasvirtavsifi = bayrogʻi | andoza turkumi = Mayfly | andoza turkumi1 = geografiya }} <noinclude>[[Turkum:Hasharotlarga oid chala maqolalar| ]]</noinclude>“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304954 wikitext text/x-wiki {{Asbox | andozanomi = Andoza:Mayfly-stub | oid = [[Mayfly]]ga | turkum = Mayfly oid chala maqolalar | tasvir = Ephemeroptera_illustration.jpg | pix = 60 | tasvirtavsifi = bayrogʻi | andoza turkumi = Mayfly | andoza turkumi1 = geografiya }} <noinclude>[[Turkum:Hasharotlarga oid chala maqolalar| ]]</noinclude> 3y3sv5mcxlyo1rt07cwweh01oe7g2dy 14 1462528 6304955 2026-10-11T08:17:04Z Akosh13 310483 [[Turkum:Mayfly oid chala maqolalar]]ga yoʻnaltirildi 6304955 wikitext text/x-wiki #YOʻNALTIRISH [[:Turkum:Mayfly oid chala maqolalar]] 1v1xozzopfsijmzssr3tu7pdpcanm98 0 1462529 6304971 2026-10-11T09:13:09Z AnvarxonM 75105 „{{Futbolchi bilgiqutisi | name = Fabio | image = Fabio Pereira da Silva 2014.jpg | caption = Fabio [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] tarkibida (2014-yil) | full_name = Fabio Pereira da Silva<ref>{{cite web |url=https://gremio.net/futebol/perfil/595 |title=Fabio |publisher=Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense |date=21 February 2024 |access-date=21 February 2024}}</ref> | birth_date = {{birth...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304971 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Fabio | image = Fabio Pereira da Silva 2014.jpg | caption = Fabio [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] tarkibida (2014-yil) | full_name = Fabio Pereira da Silva<ref>{{cite web |url=https://gremio.net/futebol/perfil/595 |title=Fabio |publisher=Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense |date=21 February 2024 |access-date=21 February 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|7|9|df=y}}<ref>{{cite web |title=Fábio: Overview |url= https://www.premierleague.com/players/3665/Fabio/overview |publisher= Premier League |access-date=25 July 2022 }}</ref> | birth_place = [[Petrópolis]], [[Rio-de-Janeyro (shtat)|Rio-de-Janeyro]], Braziliya | height = 1.72 m<ref>{{cite web |title=Fábio |url= https://www.fcnantes.com/groupepro/20212022/fiche.php?numjoueur=257 |publisher= FC Nantes |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725163811/https://www.fcnantes.com/groupepro/20212022/fiche.php?numjoueur=257 |archive-date=25 July 2022 }}</ref> | position = [[Himoyachi (futbol)#Qanot himoyachi|Qanot himoyachisi]] | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 2005—2008 | youthclubs1 = [[Fluminense FC|Fluminense]] | yillar1 = 2008—2014 | klublar1 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | isht1 = 22 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2012—2013 | klublar2 = {{ijara}} [[Queens Park Rangers F.C.|Queens Park Rangers]] | isht2 = 21 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2014—2016 | klublar3 = [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] | isht3 = 65 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2016—2018 | klublar4 = [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] | isht4 = 48 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2018—2022 | klublar5 = [[FC Nantes|Nantes]] | isht5 = 85 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2023—2024 | klublar6 = [[Grêmio FBPA|Grêmio]] | isht6 = 42 | gollar6 = 1 | totalcaps = 283 | totalgoals = 4 | milliyyillar1 = 2007 | milliyjamoa1 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Braziliya U17]]<ref group="nb">Faqat 2007-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionati va 2007-yilgi 17 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi Janubiy Amerika chempionatini o‘z ichiga oladi</ref> | milliyisht1 = 13 | milliygollar1 = 10 | milliyyillar2 = 2011 | milliyjamoa2 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] | milliyisht2 = 2 | milliygollar2 = 0 | club-update = 18 August 2024 | nationalteam-update = }} '''Fabio Pereira da Silva''' (Fabio nomi bilan tanilgan; 1990-yil 9-iyulda tugʻilgan)  — braziliyalik sobiq professional [[futbolchi]], u oxirgi marta [[Braziliya A Seriyasi]]ning „[[Grêmio FBPA|Grêmio]]“ klubida [[Qanot himoyachi (futbol)|qanot himoyachisi]] sifatida toʻp surgan. Fabio va uning egizak akasi [[Rafael (1990-yilda tugʻilgan futbolchi)|Rafael]] faoliyatini [[Braziliya]]ning „[[Fluminense FC|Fluminense]]“ klubida boshlagan. 2007-yil fevral oyida [[Angliya]]ning „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Akasidan farqli oʻlaroq, Fabio „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ jamoasining asosiy tarkibidan doimiy joy olishda qiynalgan va 2012–2013-yillarda „[[Queens Park Rangers F.C.|Queens Park Rangers]]“ jamoasida ijara asosida o'ynaganidan so'ng, 2014-yil yanvarida „[[Cardiff City F.C.|Cardiff City]]“ klubiga toʻlaqonli asosda oʻtgan. Fabio [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya milliy terma jamoasi]] safida ikki bor maydonga tushgan boʻlib, ikkala uchrashuv ham 2011-yilga toʻgʻri kelgan; oʻsha yili u „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ safida [[UEFA Chempionlar Ligasi]] finalida „[[FC Barcelona|Barcelona]]“ klubiga qarshi oʻynagan hamda [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]] chempionligini qoʻlga kiritgan<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9483868.stm|title = Blackburn 1-1 Man Utd|date = 14 May 2011}}</ref>. == Yutuqlar == ;Manchester United * [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]]: 2010–11<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/3665/Fábio/overview |title=Fábio: Overview |publisher=Premier League |access-date=21 June 2022}}</ref> * Angliya Superkubogi (FA Community Shield): 2010<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8893192.stm |title=Chelsea 1–3 Man Utd |first=Paul |last=Fletcher |website=BBC Sport |date=8 August 2010 |access-date=23 February 2020}}</ref> * [[UEFA Chempionlar Ligasi]] finalchisi: 2010–11<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/13576522.stm |title=Barcelona 3–1 Man Utd |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=28 May 2011 |access-date=23 February 2020}}</ref> ;Nant * Fransiya kubogi: 2021–22<ref>{{cite news |url=https://www.fff.fr/competition/match/24469113-o-g-c-nice-cote-d-azur-f-c-nantes.html |title=COUPE DE FRANCE 2021 - 2022 - FINALE |website=fff.fr |access-date=9 May 2022}}</ref> ;Gremio * Gauchu chempionati (Campeonato Gaúcho): 2023, 2024 * Rekopa Gaucha: 2023 ;Braziliya U17 * Janubiy Amerika U-17 chempionati: 2007 == Izohlar == {{manbalar|group=nb}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * [https://www.fcnantes.com/groupepro/20182019/fiche.php?numjoueur=257 Fabio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181112021324/https://www.fcnantes.com/groupepro/20182019/fiche.php?numjoueur=257 |date=2018-yil 12-noyabr }} FC Nantes's saytida * {{NFT player}} * {{Soccerbase}} * {{LFP Ligue 1|fabio-pereira-da-silva}} {{DEFAULTSORT:Fabio}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak qanot himoyachilari]] [[Turkum:Manchester United F.C. oʻyinchilari]] [[Turkum:Queens Park Rangers F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Cardiff City F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Middlesbrough F.C. futbolchilari]] [[Turkum:FC Nantes futbolchilari]] [[Turkum:Grêmio FBPA futbolchilari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Angliya futbol ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Liga 1 futbolchilari]] [[Turkum:Braziliyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Braziliya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Braziliya yoshlar milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Braziliyalik egizaklar]] dls5ba5c7mktmqozsxprdrmebhsyxd8 6304973 6304971 2026-10-11T09:14:13Z AnvarxonM 75105 6304973 wikitext text/x-wiki {{Futbolchi bilgiqutisi | name = Fabio | image = Fabio Pereira da Silva 2014.jpg | caption = Fabio [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] tarkibida (2014-yil) | full_name = Fabio Pereira da Silva<ref>{{cite web |url=https://gremio.net/futebol/perfil/595 |title=Fabio |publisher=Grêmio Foot-Ball Porto Alegrense |date=21 February 2024 |access-date=21 February 2024}}</ref> | birth_date = {{birth date and age|1990|7|9|df=y}}<ref>{{cite web |title=Fábio: Overview |url= https://www.premierleague.com/players/3665/Fabio/overview |publisher= Premier League |access-date=25 July 2022 }}</ref> | birth_place = [[Petrópolis]], [[Rio-de-Janeyro (shtat)|Rio-de-Janeyro]], Braziliya | height = 1.72 m<ref>{{cite web |title=Fábio |url= https://www.fcnantes.com/groupepro/20212022/fiche.php?numjoueur=257 |publisher= FC Nantes |archive-url=https://web.archive.org/web/20220725163811/https://www.fcnantes.com/groupepro/20212022/fiche.php?numjoueur=257 |archive-date=25 July 2022 }}</ref> | position = [[Himoyachi (futbol)#Qanot himoyachi|Qanot himoyachisi]] | currentclub = | clubnumber = | youthyears1 = 2005—2008 | youthclubs1 = [[Fluminense FC|Fluminense]] | yillar1 = 2008—2014 | klublar1 = [[Manchester United F.C.|Manchester United]] | isht1 = 22 | gollar1 = 1 | yillar2 = 2012—2013 | klublar2 = {{ijara}} [[Queens Park Rangers F.C.|Queens Park Rangers]] | isht2 = 21 | gollar2 = 0 | yillar3 = 2014—2016 | klublar3 = [[Cardiff City F.C.|Cardiff City]] | isht3 = 65 | gollar3 = 1 | yillar4 = 2016—2018 | klublar4 = [[Middlesbrough F.C.|Middlesbrough]] | isht4 = 48 | gollar4 = 1 | yillar5 = 2018—2022 | klublar5 = [[FC Nantes|Nantes]] | isht5 = 85 | gollar5 = 0 | yillar6 = 2023—2024 | klublar6 = [[Grêmio FBPA|Grêmio]] | isht6 = 42 | gollar6 = 1 | totalcaps = 283 | totalgoals = 4 | milliyyillar1 = 2007 | milliyjamoa1 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi (17 yoshgacha)|Braziliya U17]]<ref group="nb">Faqat 2007-yilgi FIFA U-17 Jahon chempionati va 2007-yilgi 17 yoshgacha bo‘lgan futbolchilar o‘rtasidagi Janubiy Amerika chempionatini o‘z ichiga oladi</ref> | milliyisht1 = 13 | milliygollar1 = 10 | milliyyillar2 = 2011 | milliyjamoa2 = [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya]] | milliyisht2 = 2 | milliygollar2 = 0 | club-update = 18 August 2024 | nationalteam-update = }} '''Fabio Pereira da Silva''' (Fabio nomi bilan tanilgan; 1990-yil 9-iyulda tugʻilgan) — braziliyalik sobiq professional [[futbolchi]], u oxirgi marta [[Braziliya A Seriyasi]]ning „[[Grêmio FBPA|Grêmio]]“ klubida [[Qanot himoyachi (futbol)|qanot himoyachisi]] sifatida toʻp surgan. Fabio va uning egizak akasi [[Rafael (1990-yilda tugʻilgan futbolchi)|Rafael]] faoliyatini [[Braziliya]]ning „[[Fluminense FC|Fluminense]]“ klubida boshlagan. 2007-yil fevral oyida [[Angliya]]ning „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ klubi bilan shartnoma imzolagan. Akasidan farqli oʻlaroq, Fabio „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ jamoasining asosiy tarkibidan doimiy joy olishda qiynalgan va 2012–2013-yillarda „[[Queens Park Rangers F.C.|Queens Park Rangers]]“ jamoasida ijara asosida oʻynaganidan soʻng, 2014-yil yanvarida „[[Cardiff City F.C.|Cardiff City]]“ klubiga toʻlaqonli asosda oʻtgan. Fabio [[Braziliya milliy futbol terma jamoasi|Braziliya milliy terma jamoasi]] safida ikki bor maydonga tushgan boʻlib, ikkala uchrashuv ham 2011-yilga toʻgʻri kelgan; oʻsha yili u „[[Manchester United F.C.|Manchester United]]“ safida [[UEFA Chempionlar Ligasi]] finalida „[[FC Barcelona|Barcelona]]“ klubiga qarshi oʻynagan hamda [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]] chempionligini qoʻlga kiritgan<ref>{{Cite news|url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/eng_prem/9483868.stm|title = Blackburn 1-1 Man Utd|date = 14 May 2011}}</ref>. == Yutuqlar == ;Manchester United * [[Angliya Premyer-ligasi|Premyer-liga]]: 2010–11<ref>{{cite web |url=https://www.premierleague.com/players/3665/Fábio/overview |title=Fábio: Overview |publisher=Premier League |access-date=21 June 2022}}</ref> * Angliya Superkubogi (FA Community Shield): 2010<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/8893192.stm |title=Chelsea 1–3 Man Utd |first=Paul |last=Fletcher |website=BBC Sport |date=8 August 2010 |access-date=23 February 2020}}</ref> * [[UEFA Chempionlar Ligasi]] finalchisi: 2010–11<ref>{{cite news |url=https://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/13576522.stm |title=Barcelona 3–1 Man Utd |first=Phil |last=McNulty |website=BBC Sport |date=28 May 2011 |access-date=23 February 2020}}</ref> ;Nant * Fransiya kubogi: 2021–22<ref>{{cite news |url=https://www.fff.fr/competition/match/24469113-o-g-c-nice-cote-d-azur-f-c-nantes.html |title=COUPE DE FRANCE 2021 - 2022 - FINALE |website=fff.fr |access-date=9 May 2022}}</ref> ;Gremio * Gauchu chempionati (Campeonato Gaúcho): 2023, 2024 * Rekopa Gaucha: 2023 ;Braziliya U17 * Janubiy Amerika U-17 chempionati: 2007 == Izohlar == {{manbalar|group=nb}} == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{Commons category}} * [https://www.fcnantes.com/groupepro/20182019/fiche.php?numjoueur=257 Fabio] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181112021324/https://www.fcnantes.com/groupepro/20182019/fiche.php?numjoueur=257 |date=2018-yil 12-noyabr }} FC Nantes’s saytida * {{NFT player}} * {{Soccerbase}} * {{LFP Ligue 1|fabio-pereira-da-silva}} {{DEFAULTSORT:Fabio}} [[Turkum:Yashayotgan insonlar]] [[Turkum:Alifbo boʻyicha futbolchilar]] [[Turkum:Braziliyalik erkak futbolchilar]] [[Turkum:Futboldagi erkak qanot himoyachilari]] [[Turkum:Manchester United F.C. oʻyinchilari]] [[Turkum:Queens Park Rangers F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Cardiff City F.C. futbolchilari]] [[Turkum:Middlesbrough F.C. futbolchilari]] [[Turkum:FC Nantes futbolchilari]] [[Turkum:Grêmio FBPA futbolchilari]] [[Turkum:Angliya Premyer-ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Angliya futbol ligasi futbolchilari]] [[Turkum:Liga 1 futbolchilari]] [[Turkum:Braziliyalik muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Angliyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Fransiyadagi muhojir erkak futbolchilar]] [[Turkum:Braziliya milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Braziliya yoshlar milliy futbol terma jamoasi erkak futbolchilari]] [[Turkum:Braziliyalik egizaklar]] irz1qfd80p2js8xmg0cff4ix1cyevtl 1 1462530 6304972 2026-10-11T09:13:47Z AnvarxonM 75105 „{{Munozara}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304972 wikitext text/x-wiki {{Munozara}} i0334d6p1habe1lk5bs1ngk0r0c8gry 14 1462531 6304974 2026-10-11T09:15:26Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Braziliyalik kishilar|egizaklar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304974 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Braziliyalik kishilar|egizaklar]] aznkhpc82khey4x0awhp4w5wqnmtbwo 6304976 6304974 2026-10-11T09:18:15Z AnvarxonM 75105 6304976 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Braziliyalik kishilar|egizaklar]] [[Turkum:Millatiga koʻra egizaklar]] 865brbukt8rg0beue90x7dfu1uizse8 14 1462532 6304975 2026-10-11T09:17:13Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Braziliya|kishilar]] [[Turkum:Lotin Amerikaliklar]] [[Turkum:Davlatlarga koʻra kishilar]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304975 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Braziliya|kishilar]] [[Turkum:Lotin Amerikaliklar]] [[Turkum:Davlatlarga koʻra kishilar]] el59k2p94chebwvoog6j3avum48zzil 14 1462533 6304977 2026-10-11T09:20:08Z AnvarxonM 75105 „{{Jamlovchi turkum}} [[Turkum:Davlatlarga koʻra kishilar|;egizaklar]] [[Turkum:egizaklar]] {{CatAutoTOC}}“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304977 wikitext text/x-wiki {{Jamlovchi turkum}} [[Turkum:Davlatlarga koʻra kishilar|;egizaklar]] [[Turkum:egizaklar]] {{CatAutoTOC}} dlcbd0kusaqafohxdw3ejryulxl7bkj 14 1462534 6304979 2026-10-11T09:21:25Z AnvarxonM 75105 „[[Turkum:Egizak]]“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304979 wikitext text/x-wiki [[Turkum:Egizak]] mt65kvl58e4qno54lw77g4hkxn9ztgv 0 1462535 6304987 2026-10-11T10:28:49Z Akosh13 310483 „{{Avtomatik taksonquti | nomi = Cinygma | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Cinygma''' }} '''Cinygma''' — [[Heptageniidae]] oilasiga mansub [[Bir kunliklar|bir kunliklar]] urugʻi. [[Lichinka|Lichinkalari]] (nimfalari) sekin harakatlanadi va yaxshi suza olmaydi, deyarli har doim yogʻoch yoki toshlarga yopishib oladi<ref>{{cite book |last1=Edmunds |fi...“ yozuvi orqali yangi sahifa yaratildi 6304987 wikitext text/x-wiki {{Avtomatik taksonquti | nomi = Cinygma | tasvir = | izoh = | olam = Zamburugʻlar | tip = Bo‘g‘imoyoqlilar | sinf = Hasharotlar | turkum = Bir kunliklar | oila = '''Cinygma''' }} '''Cinygma''' — [[Heptageniidae]] oilasiga mansub [[Bir kunliklar|bir kunliklar]] urugʻi. [[Lichinka|Lichinkalari]] (nimfalari) sekin harakatlanadi va yaxshi suza olmaydi, deyarli har doim yogʻoch yoki toshlarga yopishib oladi<ref>{{cite book |last1=Edmunds |first1=George F. |last2=Jensen |first2=Steven |last3=Berner |first3=Lewis |title=The mayflies of North and Central America |date=1976 |publisher=Univ. of Minnesota Pr |location=Minneapolis |isbn=0816607591 |page=187}}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} {{Taxonbar|from=Q2973034}} {{Mayfly-stub}} nsfca9ukdc276eohobuq3ssnsvzat4q 0 1462536 6305001 2026-10-11T11:49:51Z Janob Mirzaolim 64438 inglizchadan tarjima qilib, maqola yaratdim 6305001 wikitext text/x-wiki {{Infobox airport | name = Noi Bai xalqaro aeroporti | nativename = {{lang|vi|Sân bay quốc tế Nội Bài}}<br />{{lang|vi|Cảng hàng không quốc tế Nội Bài}} | image = | image_size = 250 | caption1 = | image2 = Domestic Terminal of Noi Bai International Airport 20231213.jpg | image2_size = 250 | caption2 = | IATA = HAN | ICAO = VVNB | WMO = 48820 | type = Fuqarolik / harbiy | owner-oper = Airports Corporation of Vietnam | city-served = [[Xanoy]] aglomeratsiyasi | location = [[Nội Bài]], Hanoi, Vietnam | built = <!-- military airports only. Date is already in Phúc Yên Air Base --> | opened = {{start date and age|1978|01|02|df=yes}} | hub = {{nowrap|Vietnam Airlines}} | focus-city = | operatingbase = {{ubl|class=nowrap | Bamboo Airways | [[VietJet Air]] | Vietravel Airlines}} | metric_elev = yes | elevation-m = 12 | elevation-f = 39 | coordinates = {{coord|21|12|50|N|105|48|11|E|type:airport_region:VN-HN|display=inline,title|format=dms}} |latNS=N|latd=21|latm=12|lats=50|longEW=E|longd=105|longm=48|longs=11 | website = {{Official URL}} | pushpin_map = Vyetnam | pushpin_label = '''HAN'''/VVNB | pushpin_caption = Aeroportning Vyetnam xaritasidagi joylashuvi | r1-number = 11L/29R | r1-length-m = 3,200 | r1-length-f = 10,497 | r1-surface = [[Beton]] | r2-number = 11R/29L | r2-length-m = 3,800 | r2-length-f = 12,466 | r2-surface = Beton | stat-year = 2019 | stat1-header = Yoʻlovchilar soni | stat1-data = 29,304,631 {{increase}}13.1% | stat2-header = | stat2-data = | footnotes = Manba: Taseco Airs<ref>{{cite web |title=TASECO AIRS 2019 BÁO CÁO THƯỜNG NIÊN |url=https://tasecoairs.vn/bao-cao-thuong-nien/bao-cao-thuong-nien-2019.html |website=Taseco Airs |language=vi |access-date=17 January 2020}}</ref> }} '''Nội Bài xalqaro aeroporti''' {{airport codes|HAN|VVNB}} — [[Vyetnam]] poytaxti [[Xanoy]]ga xizmat koʻrsatuvchi xalqaro aeroport. [[Xoshimin]]dagi [[Tan Son Nhat xalqaro aeoroporti]]dan keyin yoʻlovchilar oqimi boʻyicha mamlakatdagi ikkinchi eng yirik aeroport hisoblanadi. Hozirgi vaqtda Gia Lam aeroporti oʻrnini egallab, Xanoyga xizmat koʻrsatuvchi asosiy aeroport vazifasini bajarmoqda. Aeroport ikkita yoʻlovchi terminali va bitta yuk terminalidan iborat. 1-terminal ichki reyslarga, 2-terminal (2015-yil 4-yanvarda ochilgan) esa Xanoyga keluvchi va u yerdan uchib ketuvchi barcha xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatadi. Aeroport hozirda flagman aviakompaniya — Vietnam Airlines va sayyohlik aviakompaniyasi — Vietravel Airlines uchun hab) shuningdek, arzon narxlarda xizmat koʻrsatuvchi Bamboo Airways va [[VietJet Air]] aviakompaniyalari uchun operatsion baza hisoblanadi. Aeroport Sóc Sơn tumanidagi Phú Minh kommunasida (hozirda Nội Bài kommunasi), Xanoy markazidan shimoli-sharqda, yangi Nhật Tân koʻprigi (2015-yil 4-yanvarda ochilgan) orqali taxminan {{convert|35|km|mi|abbr=on}} masofada joylashgan<ref name="saigon-gpdaily.com.vn">{{Cite web|url=http://www.saigon-gpdaily.com.vn/National/2015/1/112177/|archive-url=https://web.archive.org/web/20150107231814/http://www.saigon-gpdaily.com.vn/National/2015/1/112177/|title=SGGP English Edition- Noi Bai Airport's Terminal T2, Nhat Tan Bridge inaugurated|archive-date=7 January 2015}}</ref>. Unga Xanoyning sharqiy chekka hududlari bilan bogʻlovchi 3-milliy avtoyoʻl orqali ham borish mumkin. Aeroport, shuningdek, Vĩnh Yên, Bắc Ninh va Thái Nguyên kabi Xanoyning yoʻldosh shaharlariga yaqin joylashgan. 2013-yilda aeroport oʻsha paytdagi 9 million yoʻlovchiga moʻljallangan sigʻimiga qaramay, jami 13 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan. Birinchi tijorat reysi 2014-yil 25-dekabrda amalga oshirilgan<ref>{{cite web|url=http://english.vietnamnet.vn/fms/travel/119388/vietjet-s-international-flights-to-take-off-at-noi-bai-s-new-terminal.html|title=News VietNamNet|access-date=4 June 2015|archive-date=16 February 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160216202321/http://english.vietnamnet.vn/fms/travel/119388/vietjet-s-international-flights-to-take-off-at-noi-bai-s-new-terminal.html|url-status=dead}}</ref> va 2014-yil 31-dekabrda toʻliq ishga tushirilgan yangi xalqaro terminal aeroportning umumiy sigʻimini yiliga 20 million yoʻlovchigacha oshirdi. 2018-yilda aeroport 28 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatdi<ref>{{cite web|title=Terminal 2 ready to open at Ha Noi airport|url=http://vietnamnews.vn/society/264143/terminal-2-ready-to-open-at-ha-noi-airport.html|website=Việt Nam News|access-date=7 January 2015|archive-date=17 December 2014|archive-url=https://web.archive.org/web/20141217222031/http://vietnamnews.vn/society/264143/terminal-2-ready-to-open-at-ha-noi-airport.html|url-status=dead}}</ref><ref>{{cite web|title=Busiest Airport of Vietnam (In Vietnamese)|url=http://vnexpress.net/infographics/doanh-nghiep/nhung-san-bay-ban-ron-nhat-viet-nam-3314936.html|website=VNExpress|access-date=27 July 2016}}</ref>. Aeroport taklif etadigan yoʻnalishlar orasida Xanoy — [[Xoshimin]] yoʻnalishi Janubi-Sharqiy Osiyodagi eng gavjum va dunyoda toʻrtinchi eng gavjum parvoz yoʻnalishi boʻlib, 2023-yilda 10 883 555 nafar yoʻlovchiga xizmat koʻrsatgan; bu koʻrsatkich 2022-yilga nisbatan 3 foizga oʻsgan<ref>{{Cite web |work=OAG |date=28 February 2024 |title=Busiest Flight Routes In The World |url=https://www.oag.com/busiest-routes-world-2023 |access-date=2024-02-28 |language=en-GB}}</ref>. == Tarixi == Aeroport Phúc Yên aviabazasining aynan janubida barpo etilgan va 1978-yil 2-yanvarda ochilgan{{Manba kerak}}. Fuqarolik qatnovi faqat kommunistik mamlakatlar oʻrtasida amalga oshirilgan; dastlab [[Xitoy]], [[Sharqiy Germaniya]] va [[Sovet Ittifoqi]]dan xalqaro reyslar qabul qilingan boʻlsa, mamlakat birlashganidan soʻng [[Janubi-Sharqiy Osiyo]] mintaqasidagi boshqa davlatlar bilan ham aloqalar yoʻlga qoʻyilgan. Ushbu reyslarga xizmat koʻrsatish uchun uchta kichik binodan iborat majmua foydalanilgan: xalqaro reyslar joʻnashi uchun G2 terminali (vyetnamcha: Ga 2 — Ga Quốc tế đi), ichki reyslar joʻnashi va kelishi uchun G3 terminali (vetnamcha: Ga 3 — Ga hàng hàng không đường bay trong nước) hamda xalqaro reyslar kelishi uchun G4 terminali (vyetnamcha: Ga 4 — Ga Quốc tế đến). Parvozlar sonining ortib borishi munosabati bilan ushbu terminallar muntazam ravishda taʼmirlanib va ​​kengaytirilib borilgan. Biroq, vaqt oʻtishi bilan ular amaldagi ehtiyojlarni qondirish uchun kichiklik qilgan va 2001-yilda yangi terminal qurib bitkazilgan. Keyinchalik, hozirgi yuk tashish terminali uchun joy boʻshatish maqsadida eski terminallar buzib tashlangan. Vietnam Airlines 2010-yilda SkyTeam tarmogʻiga qoʻshilganidan buyon ushbu aeroport mazkur alyansning habi boʻlib xizmat qilmoqda<ref>[http://www.vietnamairlines.com/en/about-us/press-room/gianhap_SKT Vietnam Airlines Joins SkyTeam] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150329014841/http://vietnamairlines.com/en/about-us/press-room/gianhap_SKT |date=29 March 2015 }} Vietnam Airlines Hanoi, 10 June 2010. [https://web.archive.org/web/20100613051401/http://www.skyteam.com/news/headlines/20100610.html archive] 2010-06-13</ref>. == Terminallari va inshootlari == Maydoni 650 gektar boʻlgan Noi Bai Vyetnamdagi ikkinchi eng yirik aeroport hisoblanadi (birinchi oʻrinda 800 gektar maydonga ega [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti]] turadi). 2001-yilda qurib bitkazilgan 1-terminal dastlab ham ichki, ham xalqaro reyslarga xizmat koʻrsatuvchi yagona terminal boʻlgan. Biroq, ikkinchi terminal ochilgach, u faqat ichki reyslarni qabul qilishga moslashtirildi. 2013-yilda yangi E zali ochilishi bilan terminal birinchi marta kengaytirildi va yiliga 9 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga ega boʻldi<ref>{{cite web|title=Ga T1 Nội Bài mở rộng sẽ hoạt động từ ngày 29/12|url=http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/ga-t1-noi-bai-mo-rong-se-hoat-dong-tu-ngay-29-12-2929289.html|website=vnexpress.net|publisher=VNExpress|access-date=7 January 2015}}</ref>. Terminal 2018-yilning mart oyiga kelib yiliga 15 million yoʻlovchini qabul qilish imkoniyatiga ega boʻlishi uchun modernizatsiya qilindi<ref>{{cite web|title=Khởi công dự án cải tạo, sửa chữa Nhà ga hành khách T1 – Cảng HKQT Nội Bài|url=http://vietnamairport.vn/ket-noi-doanh-nghiep/cong-trinh-trong-diem/khoi-cong-du-an-cai-tao-sua-chua-nha-ga-hanh-khach-t1-aaa-cang-hkqt-noi-bai|website=vietnamairport.vn|publisher=Airports Corporation of Vietnam|access-date=5 August 2017|archive-date=6 August 2017|archive-url=https://web.archive.org/web/20170806060820/http://vietnamairport.vn/ket-noi-doanh-nghiep/cong-trinh-trong-diem/khoi-cong-du-an-cai-tao-sua-chua-nha-ga-hanh-khach-t1-aaa-cang-hkqt-noi-bai|url-status=dead}}</ref>. [[File:VN-A396 gate HAN 260325.jpg|thumb|2025-yilda aeroportning perroni.]] Yillik oʻtkazish quvvati 10 million yoʻlovchiga moʻljallangan yangi terminal (2-terminal) qurilishi mavjud terminal yonida 2012-yilning mart oyida boshlangan. Yaponiya xalqaro hamkorlik agentligining (JICA) rasmiy rivojlanishga koʻmaklashish (ODA) krediti hisobiga moliyalashtirilgan, uzunligi 996 metr boʻlgan ushbu yangi terminal binosi Japan Airport Consultants kompaniyasi tomonidan loyihalashtirilgan va Taisei Corporation tomonidan qurilgan. Loyiha uchun umumiy investitsiya hajmi 75,5 milliard yapon [[iyena]]si (645,35 million [[AQSh dollari]])ni tashkil etgan. Investitsiyaning 59 milliard iyenasi (504,27 million dollar) Yaponiya tomonidan rasmiy rivojlanishga koʻmaklashish doirasida ajratilgan boʻlsa, qolgan qismi mahalliy byudjet hisobidan qoplangan<ref>{{cite web|url=http://tuoitrenews.vn/business/24969/vietnams-most-modern-terminal-opens-to-passengers|title=Vietnam's most modern terminal opens to passengers|author=Tuoi Tre Newspaper|access-date=4 June 2015|archive-date=23 February 2019|archive-url=https://web.archive.org/web/20190223020345/https://tuoitrenews.vn/business/24969/vietnams-most-modern-terminal-opens-to-passengers|url-status=dead}}</ref>. Yangi xalqaro terminal 2015-yil 4-yanvarda aeroportni Xanoy shahri markazi bilan Nhật Tân koʻprigi orqali bogʻlovchi yangi tezkor avtomobil yoʻli bilan birgalikda foydalanishga topshirilgan<ref name="saigon-gpdaily.com.vn" />. [[File:The Prime Minister, Shri Narendra Modi emplanes for Hangzhou in China to attend G20 Summit, from Noi Bai International Airport, Hanoi, Vietnam on September 03, 2016.jpg|thumb|2016-yildagi VVIP zali.]] 2025-yil may oyida T2 xalqaro terminalining yillik oʻtkazuvchanlik qobiliyatini avvalgi 10 million yoʻlovchidan 15 million yoʻlovchiga yetkazishga qaratilgan kengaytirish loyihalari boshlandi. Bu jarayon terminal binosini har ikki tomondan kengaytirish va yangi teletraplarni qoʻshishni oʻz ichiga oladi. Kengaytirish ishlari natijasida 61 100 m² maydon qoʻshiladi va 18 730 m² maydon taʼmirlanadi. Shuningdek, loyiha doirasida 4 ta roʻyxatdan oʻtish oroli, 6 ta bagaj konveyer lentasi, 96 ta anʼanaviy roʻyxatdan oʻtish peshtaxtasi, 10 ta oʻz-oʻziga xizmat koʻrsatish roʻyxatdan oʻtish kioski hamda C va E kodli samolyotlarga moʻljallangan 14 ta teletrap oʻrnatiladi<ref>{{Cite web |date=2025-07-07 |title=Nhà ga T2 sân bay Nội Bài tăng công suất lên 15 triệu hành khách mỗi năm |url=https://vtv.vn/nha-ga-t2-san-bay-noi-bai-tang-cong-suat-len-15-trieu-hanh-khach-moi-nam-100250707112140384.htm |access-date=2025-10-15 |website=BAO DIEN TU VTV |language=vi}}</ref>. Loyiha 2026-yilda yakunlandi. Kengaytirish ishlari uchun 4,6 trillion Vyetnam dongi (174,64 million AQSh dollari) miqdoridagi mablagʻ Airports Corporation of Vietnam tomonidan ajratildi. Aeroportda 2006-yil avgust oyida foydalanishga topshirilgan, qattiq qoplamali va 3800 metr uzunlikdagi uchish-qoʻnish yoʻlagi (ILS CAT II — 11R/29L tizimi bilan jihozlangan) hamda 3200 metrli eskiroq, qattiq qoplamali uchish-qoʻnish yoʻlagi (shuningdek, ILS CAT II — 11L/29R tizimi bilan jihozlangan) mavjud. Eski yoʻlak 2014-yilning avgustidan dekabrigacha, yaʼni 4 oy davomida modernizatsiya ishlari uchun yopildi. Ikki yoʻlak orasidagi masofa bor-yoʻgʻi 250 metrni tashkil etadi, shu sababli aeroport hozirda Xalqaro fuqaro aviatsiyasi tashkilotining xavfsizlik qoidalariga muvofiq maksimal yoʻlovchi oʻtkazish hajmini cheklab qoʻygan. Har bir reys uchun eng qisqa parvoz trayektoriyasini boshqarish va tashkil etish, shuningdek, yoʻlovchi oʻtkazuvchanligi va havo hududidagi operatsiyalar samaradorligini oshirish maqsadida 2021-yil oktyabr oyida aeroportda AMAN/DMAN tizimi joriy etildi<ref>{{cite web|url=https://vnaic.vn/images/stories/vnaic.vn/SanPhamDichVu/AIP-SUP/esup-21-a25-approvedbycaav.pdf|title=The implementation of arrival and departure manager system (AMAN/DMAN) at Noi Bai International Airport|publisher=Civil Aviation Authority of Vietnam|date=17 September 2021|access-date=21 September 2021|language=en|archive-date=18 May 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240518223049/https://www.vnaic.vn/images/stories/vnaic.vn/SanPhamDichVu/AIP-SUP/esup-21-a25-approvedbycaav.pdf|url-status=dead}}</ref>. Aeroportda hamkorlikda qaror qabul qilish tizimini (A-CDM) sinovdan oʻtkazish ishlari 2026-yilda boshlandi<ref>{{Cite web |date=2026-07-24 |title=CẢNG HKQT NỘI BÀI, TÂN SƠN NHẤT ĐƯA VÀO THỬ NGHIỆM KHAI THÁC THỰC TẾ MÔ HÌNH PHỐI HỢP RA QUYẾT ĐỊNH TẠI CẢNG HÀNG KHÔNG, SÂN BAY (ACDM) |trans-title=Noi Bai, Tan Son Nhat airports begins operational testing of Airport Collaborative Decision Making system (ACDM). |url=https://noibaiairport.vn/vi/cang-hkqt-noi-bai--tan-son-nhat-dua-vao-thu-nghiem-khai-thac-thuc-te-mo-hinh-phoi-hop-ra-quyet-dinh--tai-cang-hang-khong--san-bay--acdm--nid483.html |access-date=2026-07-24 |website=noibaiairport.vn |publisher=Noi Bai International Airport / Airports Corporation of Vietnam (ACV) |language=vi}}</ref>. === Mukofotlari === Yangi xalqaro terminal ochilgach, Noi Bai xalqaro aeroporti Skytrax tomonidan „Dunyoda eng yaxshi rivojlangan aeroport“ mukofotiga sazovor boʻldi<ref>{{cite web|title=The World's Most Improved Airports|url=http://www.worldairportawards.com/Awards/worlds_most_improved_airports.html|website=www.worldairportawards.com|publisher=Skytrax|access-date=29 August 2016}}</ref><ref>{{cite web|title=Noi Bai world's most improved airport|url=https://e.vnexpress.net/news/travel-life/travel/noi-bai-world-s-most-improved-airport-3371830.html|website=www.vnexpress.net|publisher=VN Express International|access-date=27 November 2018}}</ref>. Noi Bai xalqaro aeroportining yangi terminali qurilishi loyihasi, shuningdek, 2015-yil uchun JICA prezidenti mukofotini qoʻlga kiritdi<ref>{{cite web|title=List of Projects and Persons for JICA President Award and JICA Recognition Award for 2015|url=http://www.jica.go.jp/english/news/press/2015/c8h0vm00009otxuo-att/c8h0vm00009otxyv.pdf|website=www.jica.go.jp|publisher=JICA|access-date=29 August 2016|archive-date=17 September 2016|archive-url=https://web.archive.org/web/20160917002700/http://www.jica.go.jp/english/news/press/2015/c8h0vm00009otxuo-att/c8h0vm00009otxyv.pdf|url-status=dead}}</ref>. === Tranzit === Xavfsizlik zonasidan tashqariga chiqish talab etilmasa, aeroport orqali vizasiz xalqaro tranzitni amalga oshirish mumkin<ref>{{cite web |title=Need Vietnam visa once Vietnam is a stopover |url=https://www.vietnam-immigration.org.vn/news/view/Vietnam-is-a-stopover.html |website=Vietnam-Immigration.Org.Vn |access-date=18 October 2019}}</ref>. Xavfsizlik zonasi ichida, jumladan, [[VietJet Air]] kabi arzon aviakompaniyalar uchun ham bortga chiqish talonlarini olish imkoniyati mavjud. == Aviakompaniyalar va yoʻnalishlar == === Yoʻlovchi === <!-- Please use independent sources. The airport and the airline itself are not independent sources. --> {{Aeroport-yoʻnalishlar | 9 Air, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref>{{cite web|title=9 Air Plans Guangzhou – Hanoi Service in 1Q25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241231-aq1q25canhan|website=Aeroroutes|access-date=31 December 2024}}</ref> <!-- --> | [[Air China]] | [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]]<ref>{{cite web |title=Air China Resumes Hanoi Service From late-Jan 2024 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231228-ca1q24han |website=Aeroroutes |access-date=28 December 2023}}</ref>, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]]<ref>{{cite web |title=Air China Adds Hangzhou – Hanoi Service in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250818-canw25hghhan|website=AeroRoutes|access-date=18 August 2025}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite web |title=Air China Adds Shanghai – Hanoi Route in NW24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240820-canw24pvghan|website=AeroRoutes|access-date=20 August 2024 |language=en-CA}}</ref> <!-- --> | Air India | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|title=Air India Adds flights to Vietnam|url=https://indiaoutbound.info/aviation/air-india-adds-flights-to-vietnam-and-japan/#:~:text=%7C%20Aviation,month%20between%20the%20two%20countries.|website=Outbound| date=5 March 2026 |access-date=March 8, 2026}}</ref> <!-- --> | {{nowrap|[[AirAsia]]}} | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref name="AFC Suzuki Cup">{{cite web |title=AFC Suzuki Cup: AirAsia flying 345 Harimau Malaya fans to Hanoi|url=https://www.nst.com.my/news/nation/2018/12/440448/afc-suzuki-cup-airasia-flying-345-harimau-malaya-fans-hanoi|website=nst|date=14 December 2018 |access-date=14 July 2026}}</ref> <!-- --> | AirAsia Cambodia | {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen<ref>{{cite web |title=AirAsia Cambodia will further expand its route network by launching a new service between Phnom Penh and Hanoi|url=https://www.khmertimeskh.com/501593709/airasia-cambodia-strengthens-regional-presence-with-new-vietnam-flight-routes/|website=khmertimeskh|date=17 November 2024 |access-date=18 November 2024}}</ref> <!-- --> | Akasa Air, {{IND}} | [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]]<ref>{{cite news| url=https://www.livemint.com/companies/news/planning-a-trip-to-vietnam-akasa-air-launches-weekly-mumbai-hanoi-flights-check-date-frequency-and-other-details-11776322552996.html|title=Akasa Air launches flights to Hanoi, Vietnam}}</ref> <!-- --> | All Nippon Airways, {{JPN}} | [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]]<ref name="ANA Tokyo">{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287773/ana-s20-tokyo-international-network-changes-as-of-26nov19/|title=ANA S20 Tokyo International network changes as of 26NOV19|website=Routesonline}}</ref> <!-- --> | Arkia, {{ISR}} | [[Ben Gurion aeroporti|Tel-Aviv]]<ref>{{cite news |last1=Lifshitz-Klieger |first1=Iris |title=Arkia to operate direct flights to Thailand twice weekly - and exclusive route to Vietnam |url=https://www.ynetnews.com/article/e8q9tnv87 |access-date=12 August 2025 |work=Ynetnews |date=12 August 2025 |language=en}}</ref> <!-- --> | Bamboo Airways, {{VNM}} | {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], {{Flagicon|Vietnam}}Quy Nhon, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]] <br />'''Charter:''' {{Flagicon|China}}Lijiang<ref>{{Cite web |title=10月29日起，丽江机场开启2023年冬航季航班计划！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/X-Qawa5YepTynD905AMTQA |access-date=29 January 2024}}</ref> <!-- --> | [[Batik Air Malaysia]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref>{{cite web|title= Batik Air Malaysia OD572 |url=https://flyteam.jp/en/flightnumber/OD572|website=flyteam.jp|access-date=8 June 2026}}</ref> <!-- --> | Cathay Pacific, {{HKG}} | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | Cebu Pacific, {{PHL}} | [[Klark xalqaro aeroporti|Klark]] (2026-yil 19-noyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |last1=Cordero |first1=Ted |title=Cebu Pacific ramping up international flights in Q4 2026 |url=https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/997748/cebu-pacific-ramping-up-international-flights-in-q4-2026/story/ |access-date=7 August 2026 |work=GMA News |date=7 August 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260807233155/https://www.gmanetwork.com/news/money/companies/997748/cebu-pacific-ramping-up-international-flights-in-q4-2026/story/ |archive-date=7 August 2026 |url-status=live}}</ref>, {{Flagicon|Philippines}}Manila<ref>{{cite web | title=Cebu Pacific Air | url=https://www.cebupacificair.com/en-PH/where-we-fly }}</ref> <!-- --> | Chengdu Airlines, {{CHN}} | [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web |title=Chinese Carriers 2Q25 Asia Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250430-cn2q25asia |website=Aeroroutes |access-date=30 April 2025}}</ref> <!-- --> | [[China Airlines]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | [[China Eastern Airlines]] | {{Flagicon|China}}Kunmin<ref>{{cite web |title=Mainland Chinese Carriers NS23 International / Regional Network – 23APR23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230424-cnns23 |website=Aeroroutes |access-date=24 April 2023}}</ref>, [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240730-muaug24xiyhan|title=CHINA EASTERN ADDS XI'AN – HANOI SERVICE FROM LATE-AUGUST 2024|work=Aeroroutes|accessdate=30 July 2024}}</ref>, {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-WUH|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Wuhan (WUH)|website=www.flightsfrom.com}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-PVG|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Shanghai (PVG)|website=www.flightsfrom.com}}</ref> <!-- --> | [[China Southern Airlines]] | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="flightsfrom.com">{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-CAN|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Guangzhou (CAN)|website=www.flightsfrom.com}}</ref>, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web|title=CHINA SOUTHERN FEB/MAR 2023 SE ASIA SERVICE RESUMPTIONS|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230125-czsea|website=Aeroroutes|access-date=25 January 2023}}</ref>, {{Flagicon|China}}Changsha<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-CSX|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Changsha (CSX)|website=www.flightsfrom.com}}</ref> <!-- --> | [[Emirates]] | [[Dubay xalqaro aeroporti|Dubay–Xalqaro]] <!-- --> | Ethiopian Airlines | {{Flagdeco|ETH}}Addis-Abeba<ref>{{cite web|url= https://www.aeroroutes.com/eng/250317-etns25han|title= ETHIOPIAN AIRLINES TENTATIVELY SCHEDULES HANOI JULY 2025 LAUNCH|publisher=AeroRoutes|date=16 March 2025|accessdate=17 March 2025}}</ref> <!-- --> | [[Etihad Airways]] | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]]<ref>{{cite web|last=Liu|first=Jim|title=Etihad Revises Planned Hanoi Service in NW25|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250310-eynw25han|website=AeroRoutes|date=10 March 2025}}</ref> <!-- --> | [[EVA Air]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | GX Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Guilin<ref name=KWL_S26>{{Cite web |title=2026年夏秋航班换季，桂林机场换季航班请查收！ |url=https://mp.weixin.qq.com/s/ftmMv9if_evBDpU25HsmKQ |access-date=30 September 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Jinan<ref name=KWL_S26/> <!-- --> | [[HK Express]] | [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[IndiGo]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{cite web|last=Liu|first=Jim|title=IndiGo Adds Hanoi – Delhi in late-Dec 2025|url= https://www.aeroroutes.com/eng/251010-6enw25han|website=AeroRoutes|date=11 October 2025}}</ref>, {{Flagicon|India}}Kalkutta<ref>{{Cite tweet |author=[[IndiGo]] |user=IndiGO6E |number=1513867038455914506 |title= Fly with us to Hanoi and Ho Chi Minh City | date= 12 April 2022}}</ref> <!-- --> | [[IrAero]] | [[Irkutsk xalqaro aeroporti|Irkutsk]]<ref>{{cite web |title=IrAero Adds Vietnam / Mongolia Service in 2Q23 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230509-io2q23int |website=Aeroroutes |access-date=9 May 2023}}</ref> <!-- --> | Juneyao Air, {{CHN}} | [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]]<ref>{{cite web |title=Juneyao Airlines Schedules Vietnam Dec 2024 Launch |url=https://www.aeroroutes.com/eng/240912-hodec24vn |website=Aeroroutes |access-date=12 September 2024}}</ref> <!-- --> | [[Korean Air]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] <!-- --> | Lao Airlines, {{LAO}} | {{Flagicon|Laos}}Luang Prabang, {{Flagicon|Laos}}Ventyan <!-- --> | [[LOT Polish Airlines]] | [[Varshava Shopen aeroporti|Varshava–Shopen]] (2027-yil 1-apreldan qayta tiklanadi)<ref>{{cite web|url=https://pressoffice.lot.com/466717-lot-polish-airlines-is-strengthening-its-presence-in-asia-the-national-carrier-is-set-to-launch-a-new-connection-with-hanoi-vietnam/|title=LOT Polish Airlines is strengthening its presence in Asia. The national carrier is set to launch a new connection with Hanoi, Vietnam|date=30 July 2026|publisher=lot.com|accessdate=3 August 2026}}</ref> <!-- --> | [[Lucky Air]] | [[Dali Fengyi aeroporti|Dali]]<ref>{{cite web|title=Lucky Air Adds Dali International Service From Jan 2025|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241223-8ljan25dlu}}</ref> <!-- --> | [[Malaysia Airlines]] | [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]]<ref name="Malaysia Airlines Flight">{{cite web |title=Passenger Fined For Making Bomb Joke On Malaysia Airlines Flight|url=https://says.com/my/news/passenger-fined-rm650-for-making-bomb-joke-on-malaysia-airlines-flight|website=says.com|date=25 June 2015 |access-date=21 July 2026}}</ref> <!-- --> | Myanmar Airways International | {{Flagicon|Myanmar}}Yangon<ref>{{cite web|url=https://www.baogiaothong.vn/hang-hang-tu-nhan-lon-nhat-myanmar-sap-co-mat-tai-viet-nam-d563218.html|title=Hãng hàng không tư nhân lớn nhất Myanmar sắp có mặt tại Việt Nam|trans-title=Myanmar's largest private airline is coming to Vietnam soon|website=Bao Giao Thong|language=Vietnamese|date=19 August 2022}}</ref> <!-- --> | Parata Air, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{Cite news|url=https://www.sentv.co.kr/article/view/sentv202603190054|title=파라타항공, 베트남 하노이 신규 취항…주 7회 일정|trans-title=Parata Air launches new service in Hanoi, Vietnam...a schedule of seven times a week|website=Seoul Economic News|language=Korean|date=19 March 2026}}</ref> <!-- --> | Philippine Airlines | {{Flagicon|Philippines}}Manila<ref name="pr-timetable">{{cite web | url=https://www.philippineairlines.com/en/~/media/files/flighttimetable/intl%20winter%20december%2021%202018.pdf?la=en | title=Philippine Airlines International Timetable (October 28, 2018 – UFN) | access-date=21 December 2018 | archive-date=4 April 2023 | archive-url=https://web.archive.org/web/20230404054842/https://www.philippineairlines.com/en/~/media/files/flighttimetable/intl%20winter%20december%2021%202018.pdf?la=en | url-status=dead }}</ref> <!-- --> | Philippines AirAsia | {{Flagicon|Philippines}}Manila<ref>{{cite web |title=Philippines AirAsia to commence services from Manila to Da Nang and Hanoi in Mar-2026 |url=https://centreforaviation.com/news/philippines-airasia-to-commence-services-from-manila-to-da-nang-and-hanoi-in-mar-2026-1343560 |website=Centre for Aviation |access-date=2 January 2026 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260102015154/https://centreforaviation.com/news/philippines-airasia-to-commence-services-from-manila-to-da-nang-and-hanoi-in-mar-2026-1343560 |archive-date=2 January 2026 |date=30 December 2025 |url-status=live}}</ref> <!-- --> | [[Qatar Airways]] | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]]<ref>{{cite web |last1=Hughes |first1=David |title=Qatar Airways International Flight Schedule Changes for Summer 2025 |url=https://aviationa2z.com/index.php/2025/03/02/qatar-airways-northern-summer-2025-schedule-changes/ |website=Aviation A2Z |access-date=20 January 2026 |date=2025-03-02}}</ref> <!-- --> | Scoot, {{SGP}} | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Shandong Airlines, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Jinan<ref>{{cite web|title=Jinan to open direct flights to Vietnam, Malaysia|url=http://english.jinan.gov.cn/art/2025/12/4/art_108313_4791240.html |date=2025-12-04 |access-date=2026-01-18}}</ref>, {{Flagicon|China}}Sindao<ref>{{cite web|title=New flight from Qingdao to Hanoi|url=https://finance.sina.com.cn/roll/2026-01-15/doc-inhhkwcm7536565.shtml|website=sina.com.cn|date=15 January 2026 |access-date=January 16, 2026}}</ref> <!-- --> | Shenzhen Airlines, {{CHN}} | [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]]<ref name="flightsfrom.com">{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-CAN|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Guangzhou (CAN)|website=www.flightsfrom.com}}</ref>, [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-SZX|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Shenzhen (SZX)|website=www.flightsfrom.com}}</ref> <!-- --> | [[Singapore Airlines]] | [[Changi aeroporti|Singapur]] <!-- --> | Starlux Airlines, {{TWN}} | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] <!-- --> | Sun PhuQuoc Airways, {{VNM}} | [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]]<ref name="Sun">{{cite web|last=Liu|first=Jim|title=Sun PhuQuoc Airways Outlines Planned Operations in NW25|url= https://www.aeroroutes.com/eng/251027-9gnw25|website=AeroRoutes|date=27 October 2025}}</ref>, [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite news| title=深化兩地互聯互通 河內—香港新開通每日航線|url=https://bau.com.hk/web/article/1529524111169478656/web/content_1529524111169478656.html | work=Bauhinia Magazine| date=22 July 2026 |access-date=28 July 2026 |language=zh}}</ref>, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]]<ref name="Sun"/>, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite web|title=Sun PhuQuoc Airways expands to Seoul with new daily routes|url=https://vietnamnews.vn/brandinfo/1784895/sun-phuquoc-airways-expands-to-seoul-with-new-daily-routes.html|website=Viet Nam News|access-date=5 August 2026}}</ref>, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]<ref>{{cite web|title=Sun PhuQuoc Airways chính thức cất cánh|url=https://tienphong.vn/sun-phuquoc-airways-chinh-thuc-cat-canh-post1792411.tpo|work=Tiền Phong|date=31 October 2025|language=vi}}</ref> <!-- --> | Thai AirAsia | [[Don Mueang xalqaro aeroporti|Bangkok–Don Mueang]], {{Flagicon|Laos}}Luang Prabang<ref name="dm25">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Thai AirAsia Adds Laos – Vietnam Service From Dec 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250829-fdnw25lpq |website=AeroRoutes |access-date=29 August 2025 |language=en-CA |date=29 August 2025}}</ref>, {{Flagicon|Thailand}}Chiangmay <!-- --> | [[Thai Airways International]] | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]] <!-- --> | [[Turkish Airlines]] | [[Istanbul aeroporti|Istanbul]]<ref>{{Cite web|url=https://onemileatatime.com/istanbul-airport/|title=Istanbul NEW Airport Review I One Mile At A Time|date=9 April 2019|website=One Mile at a Time}}</ref> <!-- --> | [[VietJet Air]] | [[Ahmadobod aeroporti|Ahmadobod]]<ref>{{cite web|title=Flights from Hanoi to Ahmedabad|url=https://www.vietjetair.com/en/select-flight|website=VietJet}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], {{Flagicon|Vietnam}}Buon Ma Thuot, [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Philippines}}Cebu (2026-yil 10-noyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite news |title=VietJet Air to commence Hanoi and Ho Chi Minh City services to Cebu in Nov-2026 |url=https://centreforaviation.com/news/vietjet-air-to-commence-hanoi-and-ho-chi-minh-city-services-to-cebu-in-nov-2026-1368426 |publisher=Centre for Aviation |date=4 August 2026 |url-access=subscription }}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Con Dao<ref>{{cite news|title=Khám phá Côn Đảo với hai đường bay mới của Vietjet|url=https://nhandan.vn/kham-pha-con-dao-voi-hai-duong-bay-moi-cua-vietjet-post873785.html|work=Nhân Dân|date=April 19, 2025|access-date=April 19, 2025|language=vi}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Ngurah Rai International Airport|Denpasar]], {{Flagicon|Vietnam}}Dong Hoi, {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web |title=VietJet Air Adds Hanoi – Hong Kong From late-Dec 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/231004-vjdec23hanhkg |website=Aeroroutes |access-date=4 October 2023}}</ref>, {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta, {{Flagicon|Vietnam}}Kantxo, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], [[Olmaota xalqaro aeroporti|Olmaota]]<ref name="vietjetair.com">{{cite web|title=Fly Hanoi - Prague with Vietjet from just VND 5,940,000|url=https://www.vietjetair.com/en/pages/fly-hanoi---prague-with-vietjet-from-just-vnd-5940000-1779673779225|website=VietJetAir.com|access-date=May 29, 2026}}</ref>, {{Flagicon|Japan}}Osaka–Kansai, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]], [[Vatslav Gavel aeroporti|Praga]]<ref name="vietjetair.com">{{cite web|title=Fly Hanoi - Prague with Vietjet from just VND 5,940,000|url=https://www.vietjetair.com/en/pages/fly-hanoi---prague-with-vietjet-from-just-vnd-5940000-1779673779225|website=VietJetAir.com|access-date=May 29, 2026}}</ref>, [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]], [[Phuket xalqaro aeroporti|Phuket]]<ref>{{cite web |title=VietJet Air Expands Phuket Service From May 2023 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/230323-vjhkt |website=Aeroroutes |access-date=23 March 2023}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Pleiku, {{Flagicon|Vietnam}}Quy Nhon, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Sian Syanyan xalqaro aeroporti|Sian]], {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap, [[Changi aeroporti|Singapur]], {{Flagdeco|TWN}}Taichung, [{{Flagdeco|TWN}}Tainan (2026-yil 25-oktyabrdan boshlanadi)<ref>{{cite web|url=https://focustaiwan.tw/business/202608150005|title=VietJet Air to launch Tainan-Hanoi flights in October|website=Focus Taiwan|date=15 August 2026|access-date=25 August 2026}}</ref>, [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Vietnam}}Tuy Hoa, {{Flagicon|Japan}}Xirosima, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|Vietnam}}Xyue, {{Flagicon|Myanmar}}Yangon<ref>{{cite web|url=http://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/272855/vietjet-air-plans-hanoi-yangon-3q17-launch/|title=Vietjet Air plans Hanoi – Yangon 3Q17 launch|publisher=routesonline|access-date=16 May 2017}}</ref>, {{Flagicon|China}}Zhangjiajie<ref>{{Cite web |title=10月29日起，张家界机场将执行冬春航班计划|url=https://mp.weixin.qq.com/s/NYHusb4wj9g738hkHHRnOA |access-date=29 October 2023}}</ref>, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], {{Flagicon|Japan}}Shizuoka<ref>{{cite web |last1=Casey |first1=David |title=Routes & Networks Latest: Rolling Daily Updates (W/C Jan. 19, 2026) {{!}} Aviation Week Network |url=https://aviationweek.com/air-transport/airports-networks/routes-networks-latest-rolling-daily-updates-wc-jan-19-2026 |website=aviationweek.com |publisher=Informa Markets |access-date=21 January 2026 |date=21 January 2026}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]], {{Flagicon|Vietnam}}Chu Lai <br />'''Mavsumiy charter:''' [[Vladivostok xalqaro aeroporti|Vladivostok]]<ref name="vj_russia">{{cite news |last1=Shatilin |first1=Ilja |title=В Россию пришёл вьетнамский лоукостер — FrequentFlyers.ru |url=https://www.frequentflyers.ru/2025/10/13/vj_russia/ |access-date=13 October 2025 |publisher=FrequentFlyers.ru |date=13 October 2025 |language=ru-RU}}</ref> <!-- --> | Vietnam Airlines | [[Schiphol|Amsterdam]]<ref>{{cite web|url=https://www.luchtvaartnieuws.nl/nieuws/categorie/2/airlines/schiphol-haalt-na-latam-en-thai-ook-vietnam-airlines-definitief-binnen|title=Schiphol haalt na LATAM en Thai ook Vietnam Airlines definitief binnen|trans-title=After LATAM and Thai, Schiphol gains Vietnam Airlines as well|language=Dutch|website=Luchtvaartnieuws|date=6 February 2026|access-date=6 February 2026}}</ref>, [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Kempegovda xalqaro aeroporti|Bangalor]], {{Flagicon|Vietnam}}Buon Ma Thuot, [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]], {{Flagicon|Philippines}}Cebu<ref>{{Cite web|date={{date|2025-09-24|mdy}}|last=Liu|first=Jim|title=Vietnam Airlines Adds Hanoi — Cebu From Dec 2025|website=AeroRoutes|url=https://www.aeroroutes.com/eng/250924-vnnw25hanceb}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Da Lat, [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], {{Flagicon|Vietnam}}Dien Bien, {{Flagicon|Vietnam}}Dong Hoi, [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]], {{Flagicon|Japan}}Fukuoka, [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Rajiv Gandi xalqaro aeroporti|Haydarobod]], {{Flagicon|Indonesia}}Jakarta–Sukarno-Hatta<ref>{{cite web |title=Vietnam Airlines Adds Hanoi – Jakarta in NW25 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250929-vnnw25cgk |website=Aeroroutes |access-date=29 September 2025}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Kantxo, {{Flagdeco|TWN}}Kaohsiung, [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur–Xalqaro]], [[Hitrou aeroporti|London–Hitrou]], {{Flagicon|Laos}}Luang Prabang, {{Flagicon|Philippines}}Manila, {{Flagicon|Australia}}Melburn, [[Milan Malpensa aeroporti|Milan–Malpensa]], [[Sheremetyevo (aeroport)|Moskva–Sheremetyevo]]<ref>{{cite news |last1=Liu |first1=Jim |title=Vietnam Airlines Expands Hanoi – Moscow Flights From Dec 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/251006-vnnw25svo |access-date=7 October 2025 |work=AeroRoutes |date=7 October 2025 |language=en-CA}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]], [[Myunxen aeroporti|Myunxen]], {{Flagicon|Japan}}Nagoya–Centrair, [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]], {{Flagicon|Japan}}Osaka–Kansai, [[Sharl de Goll aeroporti|Parij–Sharl de Goll]], [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/290985/vietnam-airlines-adds-beijing-daxing-service-from-july-2020/|title=Vietnam Airlines adds Beijing Daxing service from July 2020|website=Routesonline}}</ref>, [[Pekin Poytaxt xalqaro aeroporti|Pekin–Poytaxt]], [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]], {{Flagicon|Vietnam}}Pleiku, {{Flagicon|Cambodia}}Pnompen, {{Flagicon|Vietnam}}Quy Nhon, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], {{Flagicon|Cambodia}}Siem Reap, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Sidney aeroporti|Sidney–Kingsford Smith]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web |title=Vietnam Airlines Resumes Hanoi – Taipei Service in NW24|url=https://www.aeroroutes.com/eng/241010-vnnw24tpe |website=Aeroroutes |access-date=10 October 2024}}</ref>, [[Haneda aeroporti|Tokio–Haneda]], [[Narita xalqaro aeroporti|Tokio–Narita]], {{Flagicon|Vietnam}}Tuy Hoa, {{Flagicon|Laos}}Ventyan, {{Flagicon|Vietnam}}Vinh, {{Flagicon|China}}Xaykou<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287291/vietnam-airlines-4q19-china-network-additions/|title=Vietnam Airlines 4Q19 China network additions|website=Routesonline}}</ref>, [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]], {{Flagicon|Vietnam}}Xyue, [[Shanxay Pudong xalqaro aeroporti|Shanxay–Pudong]], [[Shenjen Baoan xalqaro aeroporti|Shenjen]]<ref>{{Cite web|url=https://www.routesonline.com/news/38/airlineroute/287333/vietnam-airlines-adds-shenzhen-service-from-late-nov-2019/|title=Vietnam Airlines adds Shenzhen service from late-Nov 2019|website=Routesonline}}</ref>, [[Chendu Tianfu xalqaro aeroporti|Chendu–Tianfu]]<ref>{{cite web|url=https://hanoimoi.vn/vietnam-airlines-khai-thac-tro-lai-duong-bay-ha-noi-thanh-do-trung-quoc-667217.html|title=Vietnam Airlines khai thác trở lại đường bay Hà Nội - Thành Đô (Trung Quốc)|publisher=Hànộimới|date=23 May 2024|accessdate=23 May 2024|language=vi}}</ref>, {{Flagicon|Vietnam}}Chu Lai <!-- --> | Vietravel Airlines | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]] <!-- --> | West Air, {{CHN}} | [[Enshi Xujiaping xalqaro aeroporti|Enshi]]<ref>{{cite web |title=West Air Expands China – Vietnam Network From June 2025 |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250527-pnjun25vn |website=Aeroroutes |access-date=28 May 2025}}</ref>, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]]<ref>{{cite web|url=https://www.aeroroutes.com/eng/240507-pn2q24int|title=China West Air May/June 2024 SE Asia Network Additions|publisher=AeroRoutes|date=7 May 2024|accessdate=7 May 2024}}</ref> <!-- --> | XiamenAir, {{CHN}} | {{Flagicon|China}}Fuzhou<ref name="HANVTE">{{cite web |last1=Liu |first1=Jim |title=Xiamen Airlines March 2025 Fuzhou International Network Additions |url=https://www.aeroroutes.com/eng/250305-mfmar25foc |website=aeroroutes.com |publisher=Aeroroutes |access-date=5 March 2025 |date=5 March 2025}}</ref>, {{Flagicon|China}}Nankin<ref name=hn>{{cite web|url=https://news.qq.com/rain/a/20260730A09SET00|title=双流机场国际厅启用；顺丰航空“松茸专机”开航；南京东南亚航线加密；146座机场、5分钟全域抵达|date=30 July 2026}}</ref>, [[Pekin Dasin xalqaro aeroporti|Pekin–Dasin]]<ref>{{cite web|url=https://www.flightsfrom.com/HAN-PKX|title=Airlines with direct flights from Hanoi (HAN) to Beijing (PKX)|website=www.flightsfrom.com}}</ref>, {{Flagicon|China}}Sindao<ref>{{Cite web |title=3月29日起福州机场航班换季！这些变化你要知道 |url=https://mp.weixin.qq.com/s/wS85IeTaBfy0HIKUp5ecGA |access-date=11 June 2026}}</ref>, {{Flagicon|China}}Xiamen<ref>{{cite news|url=https://www.aeroroutes.com/eng/230323-mfapr23|title=XIAMEN AIRLINES APRIL 2023 INTERNATIONAL NETWORK ADDITIONS|website=Aeroroutes|date=23 March 2023|access-date=23 March 2023}}</ref>}} === Yuk === {{Aeroport-yoʻnalishlar <!-- --> | Aerotranscargo, {{MDA}} | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]]<ref>{{cite web|title=Home|url=https://www.atc-md.aero/|website=[[Aerotranscargo]]}}</ref> <!-- --> | [[Asiana Airlines|Asiana Cargo]] | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]]<ref>{{cite web |title=Schedules by Route |url=https://www.asianacargo.com/schedule/nodeSchedule.do |website=www.asianacargo.com}}</ref>, [[Chunsin Jiangbei xalqaro aeroporti|Chunsin]] <!-- --> | [[Atlas Air]] | [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web|title=Atlas Air Schedule|url=http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|website=[[Atlas Air]]|access-date=10 August 2023|archive-date=13 August 2023|archive-url=https://web.archive.org/web/20230813134854/http://jumpseat.atlasair.com/travel/schedule.asp|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Cathay Cargo, {{HKG}} | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang, [[Changi aeroporti|Singapur]], [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]]<ref>{{cite web|url=https://aviationsourcenews.com/airline/cathay-cargo-freighter-service-returns-to-ho-chi-minh-city/|title=Cathay Cargo Freighter Service returns to Ho Chi Minh City|publisher=Aviation Source News|date=April 11, 2024|accessdate=April 13, 2024|archive-date=20 April 2024|archive-url=https://web.archive.org/web/20240420195635/https://aviationsourcenews.com/airline/cathay-cargo-freighter-service-returns-to-ho-chi-minh-city/|url-status=dead}}</ref> <!-- --> | Emirates SkyCargo<ref>{{cite web|url=http://www.skycargo.com/english/media-centre/media-news-press-details.aspx?id=1620090|title=Emirates SkyCargo Freighter Operations get ready for DWC move|publisher=Emirates SkyCargo|date=2 April 2014}}</ref> | [[Al-Maktum xalqaro aeroporti|Dubay–Al-Maktum]], {{Flagicon|New Zealand}}Oklend <!-- --> | [[Etihad Airways|Etihad Cargo]]<ref>[http://www.etihad.com/en-gb/about-us/etihad-news/archive/2014/etihad-cargo-announces-freighter-operations-to-hanoi/ Etihad Cargo announces freighter operations to Hanoi] [[Etihad Airways]] 13 July 2014 14:00</ref> | [[Zayd xalqaro aeroporti|Abu-Dabi]], {{Flagicon|USA}}Ankorij, {{Flagicon|Bangladesh}}Chittagong <!-- --> | [[EVA Air|EVA Air Cargo]] | [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]]<ref>{{cite web |title=Flight Timetable |url=https://www.brcargo.com/NEC_WEB/FileServer/CMS/1859/Cargo_Flights.pdf |website=EVA Air Cargo |access-date=4 January 2022 |archive-date=20 January 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20220120192354/https://www.brcargo.com/NEC_WEB/FileServer/CMS/1859/Cargo_Flights.pdf |url-status=dead }}</ref> <!-- --> | [[IndiGo|IndiGo CarGo]]| {{Flagicon|India}}Kalkutta<ref>{{cite news |title=IndiGo announces Cargo services from Kolkata to Hanoi |url=https://timesofindia.indiatimes.com/business/india-business/indigo-announces-flights-from-kolkata-to-hanoi/articleshow/70534884.cms |work=The Times of India |date=2019-08-22 |access-date=8 January 2026}}</ref> <!-- --> | Jeju Air Cargo, {{KOR}} | [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]]<ref>{{cite news|url=https://www.segye.com/newsView/20220620519143?OutUrl=naver|title=인천공항공사, 국내 최초로 저비용 항공사 화물기 유치|trans-title=Incheon International Airport Corporation Will Be the First Low-Cost Cargo Carrier in Korea|language=Korean|publisher=Segye News|date=21 June 2022}}</ref> <!-- --> | K-Mile Air<ref>{{Cite web|url=https://www.flightradar24.com/data/flights/8k524|title=Live Flight Tracker - Real-Time Flight Tracker Map|website=Flightradar24}}</ref>, {{THA}} | [[Suvarnabhumi|Bangkok–Suvarnabhumi]], [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] <!-- --> | [[Korean Air|Korean Air Cargo]] | [[Hazrati Shohjalol xalqaro aeroporti|Dakka]], [[Indira Gandi xalqaro aeroporti|Dehli]]<ref>{{Cite web|url=https://www.eturbonews.com/227680/korean-air-launches-cargo-flights-to-delhi-india/|title=Korean Air launches cargo flights to Delhi, India|date=10 July 2018}}</ref>, [[Navoy xalqaro aeroporti|Navoy]], {{Flagicon|Malaysia}}Penang, [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]], [[Vena xalqaro aeroporti|Vena]] <!-- --> | [[Lufthansa Cargo]] | [[Frankfurt aeroporti|Frankfurt]]<ref>{{cite web|last1=Kulisch |first1=Eric |url=https://www.freightwaves.com/news/lufthansa-cargo-begins-scheduled-service-to-hanoi|title=Lufthansa Cargo begins scheduled service to Hanoi|publisher=Freight Waves|date=28 November 2022|accessdate=28 November 2022}}</ref>, [[Chhatrapati Shivaji Maharoja xalqaro aeroporti|Mumbay–Shivaji]] <!-- --> | [[Qatar Airways|Qatar Airways Cargo]]<ref>[http://www.gulfbase.com/news/qatar-airways-cargo-division-adds-three-new-routes/173693 Qatar Airways cargo division adds three new routes] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210729115906/https://www.gulfbase.com/news/qatar-airways-cargo-division-adds-three-new-routes/173693 |date=29 July 2021 }} GulfBase.com 12/04/2011 00:00 AST. [https://web.archive.org/web/20110416082431/http://www.ameinfo.com/261971.html archive] 2011-04-16</ref> | [[Hamad xalqaro aeroporti|Doha]] <!-- --> | [[SF Airlines]] | {{Flagicon|China}}Uxan<ref>{{Cite web|url=https://www.macaubusiness.com/sf-airlines-launches-wuhan-hanoi-intl-cargo-route/|title=SF Airlines launches Wuhan-Hanoi int'l cargo route|work=Macau Business |date=31 March 2021|accessdate=5 June 2021}}</ref>, [[Xanchjou Syaoshan xalqaro aeroporti|Xanchjou]] <!-- --> | [[Turkmenistan Airlines]] | [[Ashxobod xalqaro aeroporti|Ashxobod]]<ref>{{cite web|title=Flight History of EZ-F429 (Turkmenistan Airlines)-11 May 2023|url=https://flightaware.com/live/flight/EZF429/history|website=[[FlightAware]]}}</ref> <!-- --> }} [[File:Noi Bai Airport destinations map.png|thumb|Qizil hudud yoʻlovchi yoʻnalishlarini, koʻk hudud faqat kargo yoʻnalishlarini ifodalaydi]] == Statistika == {{Col-begin|width=100%}} {{Col-1-of-2}} {| class="wikitable sortable" style="align=center;" |+ Nội Bài xalqaro aeroportidan amalga oshiriladigan eng gavjum xalqaro reyslar (parvozlar soni boʻyicha) |- ! |Oʻrni|| |Yoʻnishlar|| |Chastotasi (haftalik) |- | 1 | {{flagdeco|South Korea}} [[Inchxon aeroporti|Seul–Inchxon]] | 108 |- | 2 | {{flagdeco|Singapore}} [[Changi aeroporti|Singapur]] | 75 |- | 3 | {{flagdeco|Thailand}} Bangkok ([[Don Mueang xalqaro aeroporti|Don Mueang]] + [[Suvarnabhumi|Suvarnabhumi]]) | 64 |- | 4 | {{flagdeco|Taiwan}} [[Taoyuan xalqaro aeroporti|Taypey–Taoyuan]] | 46 |- | 5 | {{flagdeco|Malaysia}} [[Kuala Lumpur xalqaro aeroporti|Kuala Lumpur]] | 44 |- | 6 | {{flagdeco|Japan}} Tokyo ([[Haneda aeroporti|Haneda]] + [[Narita xalqaro aeroporti|Narita]]) | 42 |- | 7 | {{flagdeco|PRC}} [[Guanchjou Baiyun xalqaro aeroporti|Guanchjou]] | 32 |- | 8 | {{flagdeco|Hong Kong}} [[Hong Kong xalqaro aeroporti|Hong Kong]] | 31 |- | 9 | {{flagdeco|South Korea}} [[Gimhae xalqaro aeroporti|Busan]] | 28 |- | 10 | {{flagdeco|Cambodia}} Siem Reap | 19 |} {{Col-break}} {| class="wikitable sortable" align=center;" |+ Nội Bài xalqaro aeroportidan amalga oshiriladigan eng gavjum mahalliy reyslar (parvozlar soni boʻyicha) |- ! |Oʻrni|| |Yoʻnishlar|| |Chastotasi (haftalik) |- | 1 | [[Tan Son Nhat xalqaro aeroporti|Xoshimin]] | 475 |- | 2 | [[Danang xalqaro aeroporti|Danang]] | 320 |- | 3 | [[Cam Ranh xalqaro aeroporti|Nha Trang]] | 102 |- | 4 | [[Phu Quoc xalqaro aeroporti|Phu Quoc]] | 69 |- | 5 | Da Lat | 48 |- | 6 | Kantxo | 42 |- | 7 | Xyue | 40 |- | 8 | Quy Nhon | 36 |- | 9 | Buon Ma Thuot | 24 |- | 10 | Pleiku | 21 |} {{Col-end}} {|class="wikitable sortable" style="padding:0.5em;" |+ Noi Bai xalqaro aeroportining operatsion statistikasi |- ! | {{center|Yillar}} ! | {{center|Yoʻlovchilar <br />soni}} ! | {{center|Oʻzgarishi<br />% da}} ! | {{center|Kargo<br />(tonnes)}} ! | {{center|Oʻzgarishi<br />% da}} ! | {{center|Parvozlar<br />soni}} ! | {{center|Oʻzgarishi<br />% da}} |- style="background:#eee;" |2013||12,847,056||N/A||352,322||N/A||89,835||N/A<ref name="ATDB 2015">{{cite web|title=Air Transport Data Bulletin 2015|url=https://fracs.aero/2015/04/01/air-transport-data-bulletin-april-2015/|website=Fracs.aero|date=April 2015 |access-date=17 January 2021}}</ref> |- style="background:#eee;" |2014||14,190,675||{{increase}} 10.6||405,407||{{increase}} 16.4||100,864||{{increase}} 12.3 |- style="background:#eee;" |2015||17,213,715||{{increase}} 19.85||478,637||{{increase}} 18.1||119,330||{{increase}} N/A<ref name="ATDB 2017">{{cite web|title=Air Transport Data Bulletin 2017|url=https://fracs.aero/2017/04/01/air-transport-data-bulletin-april-2017/|website=Fracs.aero|date=April 2017 |access-date=17 January 2021}}</ref> |- style="background:#eee;" |2016||20,596,632||{{increase}} 19.65||566,000<ref name="ACI2017">{{cite web|title=ACI Releases 2017 World Airport Traffic Report|url=http://www.aviationpros.com/press_release/12368920/aci-releases-2017-world-airport-traffic-report|website=AviationPros.com|date=19 September 2017|access-date=24 February 2018|archive-date=24 February 2018|archive-url=https://web.archive.org/web/20180224113838/http://www.aviationpros.com/press_release/12368920/aci-releases-2017-world-airport-traffic-report|url-status=dead}}</ref>||{{increase}} 18.2||N/A||N/A |- style="background:#eee;" |2017||23,824,400||{{increase}} 15.7||712,677<ref name="2017 Cargo">{{cite web |title=10 fastest-growing air hubs |url=http://www.scsc.vn/info_news_detail.aspx?ID=741 |website=Saigon Cargo Service Corporation |access-date=17 February 2019 |archive-date=17 October 2023 |archive-url=https://web.archive.org/web/20231017232706/https://www.scsc.vn/info_news_detail.aspx?ID=741 |url-status=dead }}</ref>||{{increase}} 25.99 ||N/A||N/A |- style="background:#eee;" |2018||25,908,048||{{increase}} 8.7||728,414||{{increase}} 8.7||164,668||N/A<ref name="ATDB 2020">{{cite web|title=Air Transport Data Bulletin 2020|url=https://fracs.aero/2020/04/23/air-transport-data-bulletin-april-2020/|website=Fracs.aero|date=23 April 2020 |access-date=17 January 2021}}</ref> |- style="background:#eee;" |2019||29,304,631||{{increase}} 13.1||708,580||{{decrease}} 2.7||N/A||N/A<ref>{{Cite web|url=https://www.panynj.gov/content/dam/airports/statistics/statistics-general-info/annual-atr/ATR2019.pdf|title=2019 Airport Traffic Report|website=Port Authority of New York and New Jersey}}</ref> |} == Kelajakda kengaytirilishi == Aeroportni 2030-yilga kelib yiliga 63 million, 2050-yilga kelib esa yiliga 100 million yoʻlovchiga xizmat koʻrsatish quvvatiga yetkazish rejalashtirilgan. Bundan tashqari, aeroportning janubiy qismida 3-terminal, shuningdek, uchinchi va toʻrtinchi uchish-qoʻnish yoʻlaklarini loyihalash va qurish koʻzda tutilgan<ref>{{Cite web |title=Nội Bài sẽ trở thành "siêu sân bay", công suất 100 triệu khách/năm? |url=https://truyenhinhthanhhoa.vn/noi-bai-se-tro-thanh-sieu-san-bay-cong-suat-100-trieu-khachnam-1808298597.htm |access-date=2025-11-12 |website=Truyen Hinh Thanh Hoa|language=vi}}</ref>. == Yer usti transporti == Kelajakda [[Xanoy metropoliteni]]ning 2- va 6-yoʻnalishlarini aeroportgacha uzaytirish rejalashtirilgan. Xanoyning oʻziga xos toʻq sariq rangdagi 86-avtobusi Noi Bai aeroportidan (T1 va T2 terminallari) toʻgʻridan-toʻgʻri Eski shahar va Xanoy temir yoʻl vokzaligacha qatnaydi; yoʻl haqi 45 000 [[Dong|VND]] (taxminan 2 AQSh dollari)ni tashkil etadi. Har ikkala terminalning tashqi qismidagi uchib kelish zallari yaqinida taksilar mavjud. T1 terminalidan T2 terminaliga oʻtish uchun VinBus kompaniyasi tomonidan boshqariladigan elektr avtobuslardan ham foydalanish mumkin; ular soat 05:00 dan keyingi kunning 01:15 ga qadar bepul xizmat koʻrsatadi<ref>{{cite web | title=Sân bay Nội Bài có xe buýt điện miễn phí kết nối 2 nhà ga | date=30 June 2023 | url=https://dantri.com.vn/thoi-su/san-bay-noi-bai-co-xe-buyt-dien-mien-phi-ket-noi-2-nha-ga-20230630185110729.htm }}</ref>. == Manbalar == {{manbalar}} == Havolalar == {{commons category|Noi Bai International Airport}} * {{URL|https://noibaiairport.vn/en}} {{Vyetnam aeroportlari}} {{authority control}} [[Turkum:1978-yilda tashkil etilgan aeroportlar]] [[Turkum:Vyetnam aeroportlari]] tbz2w79ter8l1qqwr3tg4z48zkr1l7q